«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТАРИХ ТӨПКӨЛӨНӘН СЫҠҠАН ҮҪӘРГӘНДӘР БЕҘ! - 2020 - Мәҡәләләр\nТАРИХ ТӨПКӨЛӨНӘН СЫҠҠАН ҮҪӘРГӘНДӘР БЕҘ!\nЭтнограф Р.Ғ. Кузеев классификацияһына ярашлы, үҫәргәндәр башҡорт ырыуҙарының көньяҡ-көнсығыш төркөмөнә ҡарай. Ошо ғалим раҫлауынса, үҫәргәндәрҙең тәү атамаһы мөйтән булған. Үҫәргән ырыуының килеп сығышын өйрәнеү XX быуат башындағы революцияға тиклемге рус ғалимдары, совет осоро тарихсылары һәм яңы дәүер тикшеренеүселәре иғтибарынан ситтә ҡалмаған проблема булып тора.\nШулай булыуға ҡарамаҫтан, ошо башҡорт ырыуының иң боронғо тамырҙарын юллау ахырынаса хәл ителгән мәсьәлә түгел. Өҫтәүенә, үҫәргән этнонимы үҙе бер эксклюзив башҡорт атамаһы булып, тик башҡорт ырыу-ҡәбилә номенклатураһында ғына осрай. Әйтергә кәрәк, шул уҡ ҡыпсаҡ, табын, меркет, салйоғот, ҡоңғрат, мең, тиләү һәм башҡа бәғзе бер башҡорт ырыуҙары атамаларының этнонимик параллелдәрен ҡаҙаҡ, үзбәк, ҡарағалпаҡ, ҡырғыҙ, нуғай кеүек төрки ҡәүемдәрендә, монголдарҙа осратып була. Шуға ҡарамаҫтан, ғалимдарҙың күпселеге үҫәргән берлегенең боронғолоғон һәм уның башҡорт этносы формалашыуындағы ролен инҡар итмәй. Үҫәргәндәрҙең башҡорт халҡының иртә этник субстратына ҡарауын белдереүсе этнограф Р.Ғ. Кузеев былай тип яҙа: "Үҫәргәндәрҙең, түңгәүерҙәрҙең, шулай уҡ башҡа ҡайһы бер башҡорт ҡәбиләләренең ата-бабалары иртә урта быуаттар эпохаһындағы ғәрәп-фарсы сығанаҡтарында баджгард, баджгурд, басджирт йә иһә башхарт дөйөм исеме аҫтында билдәле була." Икенсе бер яҙмаһында ул үҫәргән һәм түңгәүерҙәрҙе "иртә урта быуат баджгардтары" тип атап, уларҙы бурджан-бөрйәндәр менән бергә боронғо башҡорт ҡәүеменең ядроһы итеп күрһәтә.\nР.Ғ. Кузеевтың ошо өс башҡорт ырыуының башҡорт этнонимын йөрөтөүе һәм халыҡ булараҡ башҡорттоң этник үҙәген (ядроһын) тәшкил итеүе хаҡындағы фекерҙәренең билдәле сәбәбе бар. Күрәһең, тап ошо өс ҡәүемдең ҡасандыр уртаҡ шәжәрәләре булып, ошо юғалған сығанаҡта уларҙың тәү ата-бабалары сифатында билдәле бер уртаҡ тарихи шәхес күрһәтелгән булған.\nР.Ғ. Кузеевтың тап бөрйән, үҫәргән һәм түңгәүер ырыуҙарының башҡорт исеме аҫтында танылыуы хаҡындағы фекерҙәре XX быуат башындағы билдәле этнограф Сәғит Мираҫовтың "Башҡорт шәжәрәләре" тигән хеҙмәте менән бәйле булыуы мөмкин. С. Мираҫов бына ниҙәр яҙа (нөсхәләге орфографияға ярашлы бирелде): "Әгәр ҙә был шәжәрәләргә та дл янырға тура килһә, был шәжәрәләр беҙгә байтаҡ нәмәләр асыб бирә алалар. Берҙән, дөйөм башҡорт халҡының бер атанан ғына таралған халыҡ булмай, мынан мең - мең ярым йыл элек һәр ҡәбилә үҙ алдына айырым йәшәб һуңынан бер халыҡ, бер йәмғиәт булып китеүҙәрен; икенсе: башҡорттарҙың төрөк нәҫеленән булыуын. Сөнки һәр бер шәжәрә үҙенең төб бабаларын төрөк ҡәүеменән булған мәшһүр бер кешегә итеб бәйләйҙәр. Бәғзеләре һун төрөктәрендә булған Баламирға, бәғзеләре Аланджа-ханға, Угузға, бәғзеләре уйғыр төрөктәренән булған Култикингә, бәғзеләре манғул хандарынан булған Чингиз, Мамай, Майҡы, Туҡтамыш, Идигу, бәғзеләре Аҡһаҡ-Тимергә итеб бәйләйҙәр. Мәҫәлән, Ҡыпсаҡ ырыуы шәжәрәләре Уғуз-хандан айырылыб һуңынан үҙҙәре өлкән бер дәүләт булып манғул баҫҡанлығы дәүерендә һәр тарафҡа таралғандар әйтәләр. Шулай уҡ Ҡаңлы ырыуҙары үҙҙәренә Ҡаңлы исемен Уғуз биргән тиҙәр. Бөрйән, Үһәргән, Түңгәүер ырыуы шәжәрәләре үҙҙәренең төб бабаларын уйғыр төрөктәренең ханы булған Култикин, анан һуң Аланджа-ханға, анан Нух улы Яфәскә итеб бәйләйҙәр. Табындар үҙҙәрен Майҡы-бийгә, анан Аҡһаҡ-Тимергә бәйләйҙәр. Меңлеләр үҙҙәрен һун төрөктәренең ханы Баламирға бәйләйҙәр. Миндә юғарыла әйтелгән ырыуҙарҙың һәр ҡайһының шәжәрәләре бар. Әммә Көҙәй, Ҡыуаҡан, Ҡатай, Тамиән ырыуҙарының ғына шәжәрәләрен күрә алғаным юҡ."\nКүренеүенсә, этнограф С. Мираҫов бер юлы өс айырым башҡорт ырыуының төп бабаһы сифатында тарихта Көнсығыш Төрки ҡағанаты исеме аҫтында билдәле булған дәүләттең сәйәси һәм хәрби эшмәкәре Култегинде күрһәтә. Үҫәргәндәрҙең этник структураһын килеп сығышы буйынса тулыһынса бер иш, тип әйтеп булмай. Был бер ни тиклем кимәлдә уларҙың эске бүленешендә - теге йәки был аймаҡ-түбәләргә ҡарауында ла сағыла. Тикшеренеүсе П.С. Назаров үҫәргәндәрҙең түбәндә һаналып үтелгән бүлем атамаларын яҙып алған: ҡунаҡ, аснаҡ, әфәнде, сураш, бишей, шишей, айыу, ҡыуаҡан һәм һары. Быларҙың һуңғы ике бүлеме - ҡыуаҡан һәм һарылар - үҫәргәндәргә һуңыраҡ осорҙа килеп ҡушылған, тип иҫәпләнә. Күрәһең, айырым ырыу булған ҡыуаҡан башҡорттарының бер ярсығы ниндәйҙер сәбәптәр менән бәйле үҫәргәндәргә ҡушылып китеп, уларҙың бер түбәһен барлыҡҡа килтергән. Ә үҫәргәндәрҙең төп этник нигеҙен мөйтәндәр тәшкил итә. Башҡа төрки ҡәүемдәрендә үҫәргән этнонимы булмаған хәлдә лә, ҡарағалпаҡтар һәм үзбәктәр составында мөйтән ҡәбиләһе барлығы билдәле. Атамалары тап шул мөйтән этнонимына ауаздаш боронғо халыҡтар төрлө тарихи сығанаҡтарҙа теркәлеп ҡалған. Үҫәргән ырыуының тәү тарихи тамырҙары ла ошо мөйтән атамаһы менән танылған ҡәүемдәргә барып тоташыуына шик юҡ.\nҮҫәргән ырыуы башҡорттары фольклоры, уларҙың риүәйәттәре, яҙма шәжәрәләре нигеҙендә уларҙың килеп сығышы хаҡында билдәле һығымталар яһап була. Ошо фольклор сығанаҡтарында, үҫәргән шәжәрәләрендә, ошо ырыу хроникаһын тәшкил иткән "Таварих-и башҡорт" әҫәрендә үҫәргән ырыуының тәү бабаһы сифатында Мөйтән бей исемле легендар шәхес күрһәтелә. Күрәһең, был осраҡта тәү баба исеме, йәғни антропоним нигеҙендә ошо исем менән нарыҡланыусы айырым ҡәүемдең барлыҡҡа килеүе халыҡ хәтерендә ошо рәүешле нығынып ҡалған.\nҠайһы бер сығанаҡтарҙа үҫәргәндәрҙең туранан-тура ата-бабалары итеп мөйтәндәр атала. Мәҫәлән, "Мөйтән бей хаҡында йыр" тигән фольклор әҫәрендә ошо турала былай әйтелә: "Барса башҡорт мөйтәндәргә буйһондо. Үҫәргәндәр күп һанлы булып китте. Бөрйән, ҡыпсаҡ бейҙәре уларға баш һалды... Йөҙ тамғалы башҡорттар Уралға күсеп килде". Бында мөйтән һәм үҫәргән бәйләнештәре, уларҙың көсәйеүе, барса башҡортҡа баш булыуы мотивы аша Уралда ойошҡан тотош башҡорт берлеге идеяһы ("йөҙ тамғалы башҡорттар") сағылыш тапҡан.\nМөйтән һәм үҫәргән этнонимдары йәнәшәлеге, ошо исемдәге ҡәүемдәрҙең ҡан-ҡәрҙәшлеге үҫәргәндәрҙең шиғри шәжәрәһендә аныҡ һүрәтләнә. Ошо боронғо ҡобайырҙа Мөйтән бейҙең Үҫәргән исемле улы тыуып, артабан исемен үҙ ырыуына ҡалдырыуы хаҡында бәйән ителә: "Әҙәм балалары дәүере үтеп китте, Сыңғыҙ хан заманы етте. Тоҡсаба бей улы башҡорт халҡының бабаһы, Мөйтән уның исеме... Мөйтән улы Үҫәргән, күп һанлы булды уның тоҡомо. Ул саҡта дүрт олоҫ Үҫәргән исемле ине..."\nТикшеренеүсе Л.С. Толстова, фольклор материалдарына, этнонимия һәм топонимия мәғлүмәттәренә таянып, мөйтәндәрҙең Алғы Азия (хуррит-митания) сығышлы булыуы хаҡында фараз итә. Уның хеҙмәттәренә риүәйәттәр томанына сорналған, "тарихи йомаҡ"ҡа әйләнгән Боронғо Хорезмды күп йылдар дауамында өйрәнгән тарихсы, этнограф һәм археолог С.П. Толстов тикшеренеүҙәре этәргес көс булып тора.\nЫсынлап та, ошо боронғо илдең тәү тарихын яҡтыртырҙай яҙма сығанаҡтар юҡҡа иҫәп. Хорезмдың тарих төпкөлөндә бөйөк дәүләт булыуын Амударъя дельтаһында һәм Арал диңгеҙенең элекке ярҙары буйында һибелеп ятҡан күп һанлы археологик ҡомартҡылар ғына дәлилләй бөгөн.\nЯҙылған: 10.03.20 | Ҡаралған: 183


«Был донъяла һин бит яңғыҙ түгел!» » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\n«Был донъяла һин бит яңғыҙ түгел!»\n«Бөтә бәхетле яҙмыштар бер-береһенә оҡшаш булһа, бәхетһеҙҙәре һәр ҡайһыһы үҙенсә бәхетһеҙ». Республика ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам үҙәгенең ауыр хәлдәге ҡатын-ҡыҙҙарға булышлыҡ итеү бүлеге мөдире Венера Радик ҡыҙы Ғафарова бәйән иткән тарихтарҙы тыңлағанда, ирекһеҙҙән бөйөк әҙиптең һүҙҙәрен ошолай тип үҙгәртеп әйтке килә. Бер-бер артлы килгән ҡаты һынауҙарҙан сабыр ҡанаттары шартлап һынғанда, ғәҙеллеккә ышанысы тамам һүнеп, йәндә һуңғы тамсы өмөт ҡалмағанда шаҡый гүзәл зат ул йорт ишеген. «Донъяға яфаланыр өсөн генә тыуғанмындыр...» – сараһыҙлыҡтан иңрәп сыҡҡан һүҙҙәргә яуап итеп, бында эшләүселәр: «Иң ауыр, иң өмөтһөҙ хәлдән дә сығыу юлы бар!» – ти. Һәм йөрәктәрҙе артабан йәшәп китер ҡөҙрәт менән һуғарып, шул юлды табырға ярҙам итәләр.\n…Ҡулдарынан гөл ҡойолған Ирина, әйтерһең, өлгөлө ғаиләлә тәрбиәләнгән – балалар йортонда үҫкән һылыуҙың һәр эште белеп, еренә еткереп башҡарыуы, эске әҙәбе, тырышлығы һоҡланыу уята. Алмалай ике сабый әсәһе ул. Етем бала булараҡ, үҙенә дәүләт биргән бер бүлмәле фатирын ҙурайтырға теләй бөтмөр ҡатын. Икенсе бәпесенә тейеш әсәлек капиталын ҡушып, туғандары йәшәгән биҫтәнән ике бүлмәлене алырға ниәтләй. Тик бер ҡатлылығы арҡаһында фатирҙан да, сертификаттан да ҡолаҡ ҡаға – көпә-көндөҙ алдаштырып талап, ике балаһы менән урамда ҡалдыралар. Полицияға яҙған ғаризаһын кире алырға мәжбүр була. Уны өйһөҙ иткән уғрылар, ғариза хаҡында белгәс, машинала ҡала ситенә алып сығып, бер генә янай: «Йәшәгең килһә, бүтән йөрөмә!» Үҙәккә был ғаиләне балалар консультацияһы ебәргән. Эшкә батыр Ирина шунда уҡ ашханала ярҙам итергә тотона. «Эх, төпсөгөм бәләкәйерәк. Эш табып, ҡуртымға бәләкәй генә бүлмә алыр инем», – ти ул. Фатирын, аҡсаһын ҡайтарыу хаҡында уйларға ла ҡыймай. Ә уның ихтыярынан башҡа үҙәк юрисы хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итә алмай. Күмәкләшеп аңлата торғас, ҡатын, ниһайәт, ғариза бирергә ризалаша. Тик сырмалсыҡ хәлдең нисек бөтөрөн төҫмөрләүе бик ҡыйын: бурҙар шул арала эҙ яҙҙырған.\nҒөмүмән, артыҡ ышаныусанлыҡтары арҡаһында бәләгә тарыған ҡатын-ҡыҙҙар бихисап. Шул сәбәпле саҡ торлаҡтан яҙмаған йәнә бер ғаилә мөрәжәғәт итә үҙәккә. Өфөнөң уртаһында хосусилаштырылмаған дүрт бүлмәле фатирҙа өләсәһе, әсәһе менән Айгөл исемле рәссам ҡыҙ йәшәй. Көндәрҙән бер көндө улар фатирҙы үҙ милкенә күсерергә була. Айгөл бер хоҡуҡ белгесенең был эштә ярҙам итеүен һорай. Ир буйҙаҡ булып сыға. Йәштәр осрашып, дуҫлашып йөрөй башлай. Тиҙҙән ир яландай иркен фатирға күсеп килә. Ләкин торлаҡтың тик бер кешегә – ҡыҙҙың әсәһенә яҙыласағын белгәс, кейәү булырға тороусыны алмаштырып ҡуялармы ни! Ул зыялы, ипле өс ҡатындың көнөн төнгә әйләндерә. Хаяһыҙлыҡҡа яуап бирә белмәүҙәрен күреп, бөтөнләй тыйып торғоһоҙға әүерелә. Ҡыҙға ғына түгел, әсәһенә лә ҡул күтәреп, низағ ҡуптара. Ике һүҙҙең береһендә: «Юҡ итәм!» – тип ҡысҡыра һәм ышаныуы ла ҡыйын: хужабикәләрҙе өйҙән ҡыуа. Шундай янъялдарҙың береһендә әсәһе, өләсәһе менән ҡыҙ саҡ ҡасып ҡотолоп, үҙәккә шылтырата: «Ярҙам итегеҙ! Үлтерәләр!» Ҡатындар полицияға барыуҙан тыйыла, тикшереү башланһа, дәһшәтле ир беҙҙе имгәтер, ғүмеребеҙҙе өҙөр, тип ҡурҡалар. Уларҙы тынысландырып, прокуратуранан, полициянан башҡа мөмкин түгеллеген төшөндөрөү өсөн байтаҡ ваҡыт уҙа. Мөрәжәғәт яҙылып, хоҡуҡ һаҡлау органдары үҙ эшен башлағас, кеше донъяһын баҫҡан ир, әйберҙәрен йыйып, шым ғына сығып китә. Үҙ йорттарына яңынан хужа булған өләсәй, әсәй, ейәнсәрҙең бөгөн шатлығы сикһеҙ. Айгөл ҡотҡарыусыларға рәхмәтен белдереп: «Әйҙәгеҙ, үҙәктәге балаларҙы һүрәт төшөрөргә өйрәтәм, бүлмәләрегеҙҙе зауыҡ менән биҙәп бирәм!» – тип ихлас ярҙамын тәҡдим итә...\n…«Хоҙай Тәғәлә әҙәм балаһына һынауҙың көс етерлеген бирә», – тиҙәр. Әммә кемдәрҙер шул һынауҙарҙы күтәргәндә юғалып ҡалһа йәки быуыны нығынып етмәгәнлектән, бөгөлөп төшһә, ғәйепләргә хаҡыбыҙ юҡ – хаким түгелбеҙ ҙә!» – ти ауыр тормош хәлендәге ҡатын-ҡыҙҙарға ярҙам бүлеге мөдире Венера Ғафарова.\nБүлек, Республика ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам үҙәгенең мөһим тармағы булараҡ, былтыр йәй асылған (ошондай бүлектәрҙең Тәтешлелә, Белоретта барлығын әйтеп китәйек). Ғаиләлә мәңге йәберләнеүҙәргә, туҡмалыуҙарға артабан сыҙамайынса, балаларын етәкләп сығып киткән йәки ире менән айырылышыу ғазабынан йөрәк көсө бөткән, иң хәсрәтле мәлдәрендә япа-яңғыҙ ҡалып, тормоштан төңөлгән бисәләр, ғүмер көҙөндә бер ҡалаҡ һыу һалыр кешеһе булмаған әбейҙәр, ҡанһыҙлыҡ менән осрашыуҙан йәне теткеләнеп, үҙ-үҙенә ҡул һалыр хәлгә еткән йәш ҡыҙҙар һыйыныу таба бында. Бөтә шарттар тыуҙырылған бүлектә улар ярты йылға тиклем йәшәй ала. Тик уның мөмкинлектәре сикле булыуы – бер юлы биш ҡатын-ҡыҙҙы ғына ҡабул итеүе кәйефте ҡырып ҡуя-ҡуйыуын. Бүлек етәксеһе, социаль хеҙмәткәр, юрист, психолог, методистар һәр береһе менән айырым ғәйәт оло эш алып бара. Мәҫәлән, кәрәк икән, документтары тәртипкә килтерелә, дәғүә ҡағыҙҙары, ғаризалар әҙерләнә, ойошмаларҙа, хоҡуҡ һаҡлау органдарында, судтарҙа уның мәнфәғәттәре яҡлана. Үҙенә ҡулай эш табыу, сабыйҙары булһа, уларҙы урынлаштырыу хәстәрлеген күрәләр, ҡаҡшаған һаулығын, сарпаҡланған күңелен бөтәйтеүгә көс һалалар. Тән йәрәхәттәре уңалған, йән яралары имләнгән гүзәл затҡа әкренләп кенә йәшәү ғәме ҡайта, үҙенә ышанысы нығына. Хушлашып сығып киткәндән һуң да уны күҙ уңынан ысҡындырмайҙар: яңы тормошта ни рәүешле йәшәп китеүен, ниндәй ярҙам талап ителеүен белешеп торалар.\n«Был донъяла һин терәкһеҙ түгел!» – меңдәрсә кешеләр янында үҙен бер кемгә лә кәрәкмәгән итеп, упҡын ситендәгеләй һиҙгән ҡатын-ҡыҙҙы йылы ҡанат аҫтына алырға әҙер йортта шулай тиҙәр...\nТеги: Республика ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам үҙәге


«Әбейҙәр сыуағы» былтырғы кеүек үк оҙаҡ һәм йылы булмаясаҡ – Башгидромет // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Әбейҙәр сыуағы» былтырғы кеүек үк оҙаҡ һәм йылы булмаясаҡ – Башгидромет\n16:57, 20 сентября 2016 Йәмғиәт\n«Әбейҙәр сыуағы» былтырғы кеүек үк оҙаҡ һәм йылы булмаясаҡ – Башгидромет Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 20 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанға бер аҙға йылы көндәр әйләнеп ҡайта. Ошо аҙнаның яртыһынан республика биләмәһендә атмосфера баҫымы күтәрелә һәм «әбейҙәр сыуағы» башлана. Һауа температураһы көндөҙ 17-22 градусҡаса етә. Синоптиктар яуым-төшөм аҙ буласаҡ тип вәғәҙәләй. 22 сентябрҙә генә республиканың күпселек райондарында йәшенле ямғырҙар көтөлә.\nДөйөм алғанда, быйыл «әбейҙәр сыуағы» тотороҡһоҙ буласаҡ, тип хәбәр иттеләр республика гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығында. Былтыр сентябрь айы эҫе булды, һауа температураһы 30 градусҡа етте.


Амур ойошма италия, интернетта, унда һеҙ аласаҡ, яңы дуҫтар табып, яңы танышыуҙар, икенсе половинка иғлан таба һәм үҙе яуап бирә. Былар барыһы ла күңелле мөхит, хәүефһеҙ һәм контролдә тота. Профиль тултырыу һәм башҡа мөмкинлектәр булдырыу-Яңғыҙ, өсөн уҡыусыларына осрашыу-танышыу инновацион был сайттар, интернет, унда шөғөлләнгән шәхси мөнәсәбәт, дуҫтар табырға ярҙам итә, флирт, мөхәббәт, никах, ә ни юҡ ине. Осрашыу тәҡдим арауыҡта, фекер алыша ала. һеҙ унда яҡынлыҡ, бер-береһе менән уртаклашырга үҙ уҡыусылары өсөн был Zoschg ашыу онлайн-берләшмәләрен әүҙем булды. Һәр көн, Zoschg миллион кеше таянып, яңы дустар өсөн эшләргә, интернетта аралашыу һәм үҙенең икенсе половинка таба. Тиҙ һәм еңел булмаясаҡ, шулай уҡ уның мобиль версияһы уҡыу өсөн партнерҙар эҙләү менән тестар өсөн уңайлы. дарлинг ugrave сайтында шәхестәренең береһе булып тора, партнерҙар табыу, италияның иң билдәле. Германияла тыуып, сайты ашыу. бөтә подписчиктарға Италия (миллиондан ашыу уҡыусы һәм бөтә буйынса, абонент өсөн артыҡ күп профилле танышты сайтында танышырға динамика һәм флирт. Ҡыҙыҡлы сайттар биреү коралы табыу өсөн синг, итальян, шуға күрә, әгәр һеҙ эҙләсе дуҫлыҡ италияла йәки партнер, был иң яҡшы вариант. Артыҡ аралашыу өсөн уҡыу өсөн, сайты, интернет һәм ҡатын-ҡыҙ һәм ир-егет ваҡытын күңелле үткәргән итальян сөнки флирт менән, туғандаш йәндәрҙе табып тип теләп, беҙгә, ябай йәки белеп, мажаралы, ябай түгел һәм туранан-тура бәйләнеш һөҙөмтәле булыр. Әгәр һеҙ теләгән кешеләр уҡыһын өсөн, сайты ugrave, яңы сайты эшләй береһенә бөтөнләй бушлай. Һеҙ аласыз яһарға яҙып, эҙләп, эшләргә, бушлай һәм бөтөнләйгә электрон почтаһына ебәрә ала, өҫтәмә сайттары өсөн ҡулланыла. Украина менән файҙаланыусы теркәлгән иң ҙур ил, күп уҡыусылар өсөн;-Daiting Data Казуальный индустрияһының иң билдәле береһе булып тора, т.\nC-шым Date һәм аноним. Көн һайын уны ҡулланыусыларҙың ныҡ партнерҙары исемлегендә фекерҙәштәрҙе табырға, улар менән элемтәгә керә аласыз, һәм, әгәр улар булмаһа теләйем. Ugrave be уҡыу пи-сервис партнерҙар эҙләү, ярҙам итә. туғандаш араһында фекерҙәштәр таба.\nстольким синг һинең күңелең\nСервис-береһенә яҡын булған был’ никах агентлығы, был сайтты дөйөм, Бизнес өсөн ашығыс ашыу уҡыусы-танышыу өсөн онлайн агентлыҡ һәм был мажара эротическое распутник. First өлкәһендә эш тәжрибәһенә эйә булған бер нисә йыл Эшен онлайн-таныштырҙы. Беренсе бизнес булмаһа, һеҙҙең менән элемтәгә керә аласыз ҡатын-ҡыҙ, ир-ат һәм пар, ҡыҙыҡһыныу, күп уҡыусылар өсөн\n← Менән теркәлгән эшһеҙҙәр телефон видеочить\nУрындары булыуы ғәжәп, бында ир-атты ҡаршылағас, мөнәсәбәттә торған тел →


Китаптың да була татлыһы » Табын\nКитаптың да була татлыһы\n10 августа 2013 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nКем генә тәмле-татлы ашарға яратмай икән! Ана, Алтынай исемле һылыу ҙа шоколад, кәнфит тиһәң — үлә лә ҡуя. Юҡ тигәнде лә белмәй. Бөттө тиһәң, ҡана, тоҡсайыңды күрһәт, тип быуынға төшә икән. Шулай бер көн әсәһе мул итеп шоколад алып ҡайта. Ҡыҙыҡайға берәүһен сығарып тотторғас, Алтынайҙың ауыҙы йырылып китә. Уныһын тиҙ генә ашай ҙа, тағы берҙе һорай.\n"Етеп торор, күгәрсенкәйем. Тәмле-татлы менән мауығырға ярамай. Әтеү үҙеңә шоколад үсегер ҙә ҡуйыр", — тип әсәһенең әйтеүен дә ҡолағына элмәй. Ахырҙа әсәһе тәмлекәстәрҙе ҡыҙынан алыҫыраҡ — шкаф башына ҡуя ла ихата эштәре менән кәртәгә сығып китә.\nШуны ғына көтөп торған Алтынай йәһәт кенә шкаф башына үрмәләй. Тоҡсай эсенән ҡуш услап бер нисә шоколадты эләктерә лә ҡомһоҙланып һоғона башлай. Был хәл нимә менән бөтөр, тип уйлайһығыҙ? Юҡ, әсәһе уны һис тә әрләмәйәсәк. Бының өсөн асыуланып, мөйөшкә лә баҫтырып ҡуймаҫ. Шоколад үҙе Алтынайға үсегә! Ә нисек икәнен хәҙер һөйләйем.\nХеҙмәттәшебеҙ, танылған сатирик Венер Исхаҡовтың ошо көндәрҙә балалар өсөн "Шоколад ниңә асыуланды?" тигән китабы донъя күрҙе.\nВенер Айҙар улын беҙ тәү сиратта тәрән мәғәнәле юмор оҫтаһы булараҡ беләбеҙ. Бынан бер нисә йыл элек донъя күргән "Таяҡ" исемле сатирик хикәйәләр китабы тиҙ арала уҡыусыларҙың күңелен яулап өлгөрҙө. Йәмғиәтебеҙҙәге етешһеҙлектәрҙе шул тиклем ябай, һәр кешегә аңлайышлы итеп яҙыуы менән алдыра автор.\n"Венер Исхаҡовтың әҫәрҙәрен уҡыған һайын көлгө, көлгән һайын уҡығы килә", - тип яҙғайны ҡәләмдәше Салауат Әбүзәр. Бик хаҡ һүҙҙәр. Ысынлап та, уның әҫәрҙәре ҡоро күңел асыуға, ауыҙ йырыуға түгел, ә ғибрәтле хәл-ваҡиғалар аша тормоштағы мәҙәни, әхлаҡи етешһеҙлектәрҙе фашлауға ҡоролған. Кешенең холоҡ-фиғелен яҡшы белгән, халыҡ һөйләшен хикәйәләрендә уңышлы ҡулланған, һутлы тел менән яҙған Венер Исхаҡов бөгөн башҡорт сатириктары араһында алдынғы сафта бара. Бәлки, ошо һүҙҙәрем кемдәргәлер арттырыу тип тойолор, әммә был ысынлап та шулай.\nБыға тиклем гел олораҡ уҡыусылар өсөн яҙған кешенең балалар китабы сығарыуы, бер ҡараһаң, сәйерерәк тә. Сөнки һәр кем кескәйҙәргә әҫәрҙәр яҙа алмай. Уның өсөн тәү сиратта бала күңелле булыу кәрәктер.\nВенер Исхаҡов менән бергә йыш ҡына райондарға командировкаға сығырға тура килә. Мәктәптәрҙә ойошторолған осрашыуҙарҙа уның уҡыусылар менән еңел уртаҡ тел табыуына аптырап та ҡуябыҙ. Хатта ҡыйыуһыҙ шымыҡай бала ла Венер Исхаҡов менән иркенләп аралаша башлай.\nАвтор балаларҙың күңел кисерештәрен яҡшы белә. Шуғалыр ҙа уның әҫәрҙәге геройҙары зирәк тә, шаян да, тиктормаҫ та. Күпте күреп, күпте белергә тырышыусан. Улар, ярамаған эш ҡылып, оятҡа ла ҡала, хаталанып үкенеп, ғүмерлек һабаҡ та ала. Изгелек эшләп, рәхмәткә лә лайыҡ улар.\n...Шоколадты күп итеп ашаған Алтынай ҙа кискә ҡарай тынысһыҙлана башлай. "Тәнем ҡысый", - ти ул, мыжып. "Эй, ҡыҙым, шоколадты бик яратаһың да бит, әгәр берәмләп кенә ашаһаң, ул да һине яратыр ине", - тип йыуата әсәһе. Балалар һәр күренеште үҙенсә аңлай: тәненә таптарҙың сығыуын да шоколадтың асыуланыуы тип ҡабул итә Алтынай. Үҙ ғәйебен таныған бала киләсәктә бындай ҡылыҡҡа юл ҡуймаҫ...\nБала күңеле - аҡ ҡағыҙ, тиҙәр халҡыбыҙҙа. Кескәйҙәр өсөн ижад иткән шәхес алдына ҙур яуаплылыҡ ҡуйыла. Аҡ ҡағыҙға нимә яҙаһың, шул тороп ҡала бит.\n"Мин кешенең физик етешһеҙлегенән көлгән яҙыусыларҙы аңламайым", - тигәйне Венер Исхаҡов бер мәл. Был ҡарашҡа автор сатирик әҫәрҙәрендә лә, бигерәк тә балалар өсөн хикәйәләрендә тоғро ҡала. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, быны аңлап бөтмәгән ҡәләм эйәләре лә бар. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: ниндәйҙер әҫәрҙә автор баланың ҡылый күҙле, йәиһә ҡарпыш ҡолаҡлы икәнлегенә айырыуса иғтибар бүлһә, уны кәмһетеп күрһәтһә... Шундай уҡ бала китапты уҡыһа, ғүмерлек яра аласаҡ бит! Был йәһәттән автор сама белеп эш итә.\n"Шоколад ниңә асыуланды?" китабының тағы бер үҙенсәлеген билдәләп үтмәксемен. Хикәйәләрҙә балалар өсөн генә түгел, ололар өсөн дә бик күп файҙалы мәғлүмәттәр бар. Бына шуларҙың береһен генә миҫал өсөн килтерәйем:\n"Ҡыҙыҡай кескәй ҡоштарҙы йәлләне.\n– Бынау һыуыҡта уларға ҡыйындыр инде? Беҙ әле кейенеп йөрөп тә өшөйбөҙ. Бахырҙар, ни өсөн йылы яҡҡа китмәне?\n- Ылыҫлы ағас тубырсыҡтарында файҙалы матдәләр күп. Шуға уҫал ҡышҡа бирешеп бармайҙар. Улар хатта ҡышын да бала сығара, - тине әсәһе.\n- Ниңә шаяртайым. Шыршының ҡуйы ботаҡтары араһында йылы итеп оя ҡорғас, уларға бер ниндәй һыуыҡ та ҡурҡыныс түгел. Ике аҙна тигәндә, ояла бәләкәс кенә себештәр сыға. Әсәләре кескәйҙән шыршы орлоҡтары менән һыйлай. Улар бик шәп үҫә..." ("Шыршы турғайы").\nАвтор балаларҙың үҙ-ара мөнәсәбәтен дә йәнле итеп бирә. Әҫәрҙәге геройҙарҙың һөйләше "ағас тел" түгел, ә тормошсан. Яҙыусының ошо оҫталығы ышандырыу көсөн арттыра, уҡыусыны ылыҡтыра.\nӘйткәндәй, Венер Исхаҡов хәләл ефете Нәжиә менән Алтынай һәм Таңсулпан исемле башҡорт рухлы ҡыҙҙар үҫтерә. Милли ерлектә тәрбиәләнгәнгә күрә, балалар иркенләп туған телендә аралаша, бейеү һәм йыр түңәрәгенә лә йөрөй. Ошо ҡыҙҙар менән булған хәл-ваҡиғалар әҫәрҙең нигеҙен тәшкил итә.\nВенер Исхаҡовтың яңы китабы донъя күргәс тә Өфөнөң Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йортонда осрашыу үтте. Күрәһең, китап уҡыусылар күңеленә хуш килгән. Шуғалыр ҙа балалар авторға бер-бер артлы һорауҙар яуҙырҙы. Тәрбиәселәр ҙә китаптың ни тиклем фәһемле, тәрбиәүи әһәмиәткә эйә икәнлеген белдерҙе.\nЙомғаҡлап шуны әйтмәксемен: һәр кемдең бала сағында яратҡан кейеме, уйынсығы була. Оло йәшкә еткәс тә, ошо уйынсыҡтарын иҫенә алып, ул эскерһеҙ бала саҡ донъяһына әйләнеп ҡайта. Венер Исхаҡовтың татлы ризыҡтай "Шоколад ниңә асыуланды?" китабы ла киләсәктә бик күптәрҙең күңелендә мауыҡтырғыс бала саҡ иле хәтирәләре булып һаҡланыр.


Осҡондарын сәсрәтте «Осҡон»\nБеҙҙә балалар һәм үҫмерҙәрҙең талантын үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелә. Спорт бәйгеләре булһынмы, йә мәҙәниәт конкурстарымы—барыһы ла үҫеп килеүсе быуын мәнфәғәтенә йүнәлтелгән. Күптән түгел Күмертау ҡалаһында уҙған «Алтын сапсан» Бѳтә Рәсәй фестивале лә ошоға асыҡ миҫал булды.\nМәртәбәле сараға Рәсәй тѳбәктәренән 800-ҙән ашыу кеше йыйылғайны. Сибай ҡалаһы намыҫын ѳс яңғыҙ башҡарыусы, бер трио һәм Балалар сәнғәт мәктәбенең «Осҡон» бейеү ансамбле яҡланы. Балаларыбыҙ был юлы ла һынатманы, сағыу ҙа, ҡыйыу ҙа сығыштары менән тамашасыларҙы ла, жюри ағзаларын да һоҡландырҙы. Бәйгеселәрҙе Мәскәү, Ѳфѳ һәм Һамар ҡалаларынан килгән жюри ағзалары баһаланы.\nКонкурс һѳҙѳмтәләре буйынса «Осҡон» балалар бейеү ансамбле II дәрәжә лауреат тип танылды. Айсыуаҡ һәм Әмилә Ғѳбәйҙуллиндар, Динар Баязитовтар «Осҡор һыбайлылар» һәм «Әтәс, тауыҡ, тѳйлѳгән» бейеүҙәрен башҡарып, II дәрәжә дипломға лайыҡ булды. Шулай уҡ коллектив солистары Айсыуаҡ Ғѳбәйҙуллин—I, Риф Билалов һәм Әмилә Ғѳбәйҙуллина III дәрәжә диплом менән бүләкләнде. Шуныһы ҡыуаныслы: сибайҙарҙың 5 сығышы ла кубокка эйә булды.\nФорсаттан файҙаланып, ансамбль етәксеһе С.С.Хәйбуллинаға, классик бейеү уҡытыусыһы М.Д.Маматоваға, бе-йеүҙәрҙе сәхнәгә сығарыуҙа ярҙам иткән Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Фәйзулла Ғѳбәйҙуллинға һәм Эльвира Аҡназароваға, Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенә ҙур рәхмәтебеҙ-ҙе еткерәбеҙ.\nАта-әсәләр исеменән—Нәйлә Солтанова.


Киләсәкте алдан күҙаллап\n7 Август 2018, 12:33\nМалаяҙҙа төньяҡ-көнсығыш райондары үҫеше стратегияһын төҙөү буйынса ҙур сара үтте\nБашҡортостанда 2030 йылға тиклем муниципаль райондарҙы социаль-иҡтисади үҫтереү буйынса комплекслы стратегия төҙөлә. БР Стратегия комитеты ҡарары нигеҙендә республика Стратегик тикшеренеүҙәр институты ошо киләсәккә үҫеш планы эшләү менән шөғөлләнә. Улар 20 муниципаль стратегияны эшкәртә. Ошо сара сиктәрендә Малаяҙҙа район мәҙәниәт йортонда төньяҡ-көнсығыш райондарының стратегик сессияһы үтте.\nПленар өлөштә район хакимиәте башлығы Марс Кашапов сарала ҡатнашыусыларҙы Салауат районының социаль-иҡтисади торошо менән таныштырҙы. Район үҫеше өсөн сәнәғәт объекттарын төҙөү, яңыртыу, ауыл хужалығы тауарҙарын етештереү һәм эшкәртеү, торлаҡ төҙөлөшөн арттырыу, инфраструктураны, ял һәм туризм индустрияһын үҫтереү ҙур этәргес булыуын билдәләне ул. Иң ҙур проект ул – район биләмәһендә “Янғантау” геопаркы булдырыу, тине. Шулай уҡ район башлығы беҙҙә 130 млн. һумдан ашыу суммала 12 инвестиция проекты ғәмәлгә ашырылыуын, быйылға тағы 8 проект планда булыуын әйтеп үтте.\nБР Хөкүмәте Аппаратының махсус проекттары бүлеге мөдире Наил Хәлиуллин: “Дәүләт власы органдарына ил Президентының май указын үтәү бурысы ҡуйылған. Шул иҫәптән төбәк һәм муниципаль кимәлдәге стратегик маҡсаттарҙы билдәләү ҙә инә. Бында йәш ғалимдарҙың һәм тикшеренеүселәрҙең потенциалын файҙаланырға кәрәк”, – тине.\nБашҡортостан Республикаһы Стратегия тикшеренеүҙәр институты һәм РОСТ институты ғалимдары, белгестәре төньяҡ-көнсығыш райондары биләмәһенең дөйөм бөгөнгө торошон күрһәтте.\n– Был яҡ төбәкте “Уралдың йәшел утрауы” тип атарға мөмкин, – тине РОСТ институты эксперты Игорь Русаков. – Райондар ауыл хужалығы йүнәлеше буйынса ныҡлап үҫешә ала. Төньяҡ-көнсығыш зонаһына үҙҙәренең брендын булдырып, тауарҙарҙы күрше Силәбе, Свердловск өлкәләренә тәҡдим итергә кәрәк.\nЕтештерелгәнде эшкәртеп, әҙер продукция сығарыу отошло буласаҡ, тип иҫәпләй эксперттар. Бының өсөн муниципаль-ара кооперацияларҙы йәйелдереү мөһим. Сығыштарҙан күренеүенсә, төньяҡ-көнсығышта Балаҡатай, Ҡыйғы, Мәсетле һәм Салауат райондары артта ҡалғандар иҫәбендә. Демографияһы төшә, халыҡ һаны миграция иҫәбенә кәмей, бигерәк тә йәштәр, йәш ғаиләләр ситкә китә.\nСтратегия сессияһының пленар өлөшөнән һуң райондар төркәмдәргә бүленеп эшләне. Модераторҙар трендтар төҙөтөп, хәүефле яғын билдәләп, уны хәл итеү юлдарын ҡараны. Эксперттар урындарға сығып, муниципаль проекттар әҙерләп, уны БР Иҡтисади үҫеш министрлығы ҡарамағына тапшырасаҡ.


3-сө Республика башҡорт гимназия-интернатына рәхмәт! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » 3-сө Республика башҡорт гимназия-интернатына рәхмәт!\nМәктәп директоры Фәһим Фәрғәт улы Боҫҡонов, йәш булыуына ҡарамаҫтан, ошондай яуаплы эште еренә еткереп алып бара. Уның урынбаҫары, хәҙер инде оҙаҡ йылдар ошо вазифаны башҡарыусы Флүзә Шәкүр ҡыҙы Юламанова һәр бер бала өсөн йәнен бирергә әҙер, тип әйтеү артыҡ булмаҫ. Атай-әсәйҙәр һәр береһе үҙенең балаһы өсөн борсолһа, синыф етәксеһе Рәсимә Наил ҡыҙы Баязитова һәр балаға юл таба белде, үҙенең белеме, тәрбиәһе, аҡылы менән уртаҡлашты. Тәрбиәсебеҙ Гөлназ Марат ҡыҙы Бакирова балаларға икенсе әсәй булып торҙо. Уға айырым рәхмәт. Ҡыйын саҡтарҙы еңергә, улар алдында баш эймәҫкә, бирешмәҫкә өйрәтте.\nГимназияла тырыш, белемле, намыҫлы уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр эшләй. Әлфирә Хисамова, Миңлехәйер Солтанғолов, Нәфис Дәүлиев, Маһинур Бикбирҙина, Гүзәлиә Зиянбаева һәм башҡаларҙың һәр береһенә айырым рәхмәт!\nСығыу ваҡыты 5-07-2013, 20:53 | Ҡаранылар: 992


Яңы йыл байрамдарына тиклем бик аҙ ваҡыт ҡалып бара. Әгәр\nбеҙҙең өсөн ул шау - шыулы карнавал икән, сәнғәт кешеләре ө сөн был эш һәм тағы бер тапҡыр эш.\nБашҡортостан Республикаһының Милли йәштәр театры "Мөғжизә ле көҙгө" тип аталған яңы йыл тамашаһына әҙерлек эштәрен баш ланы ла инде. Ул ысын шоу булырға оҡшаған. Байрамда башҡорт\nһәм рус труппаһы ҡатнашасаҡ. Театр фойеһында ҡунаҡтарҙы ско морохтар ҡаршы аласаҡ, ә йәшел матурҡай иһә уларҙы төп залда\nкөтәсәк. Шунда "Ун ике " әкиәте башланасаҡ та ниде. Декорац ия макеттары һәм костюм эскиздары әҙер тип әйтергә була. Спе ктаклдең ҡуйыусы режиссеры - Мөсәлим Ҡолбаев, ҡуйыусы рәссам ы - Владимир Королев, костюмдар буйынса рәссам - Жанна Вереж никова, композитор - Ришат Сәғитов. Ролдәр ҙә таратып бирелг ән: үгәй ҡыҙҙы Лира Лямкина, үгәй әсәне - Рәсәй Федерацияһын ың атҡаҙанған артисткаһы Людмила Воротникова, батшабикәне -\nАлександра Комарова, уның ҡыҙын - Лиза Егорова уйнаясаҡ. Ә бына Ҡарһылыу һәм Ҡыш бабай ролдәрен башҡарыусыларҙың исемдә ре әлегә сер булып ҡала.\nБайрам тамашаһы мәктәпкә тиклемге һәм 11 - 12 йәшлек бала ларға иҫәпләнгән. Хәйер, театр хеҙмәткәрҙәре бында барыһына ла күңелле буласаҡ тип вәғәҙә итә. Яңы йыл байрамы ике аҙна буйы -- 24 декабрҙән 30 декабргә һәм 2 ғинуарҙан 11 ғинуарға\nтиклем дауам итәсәк.\nЙәштәр театры был миҙгелдә тамашасыларҙы тағы ла нимә мен ән ҡыуандырасаҡ тигән һорауға театрҙың художество етәксеһе ә ле камера сәхнәһендә БР халыҡ артисткаһы Ольга Мусинаның Ива н Вырыпаевтың "Валентин көнө" пбесаһы буйынса проекты әҙерлә нә тип яуапланы. Бынан тыш Салауат Юлаевтың 250 йыллығына әҙ ерлектәр дауам итә.


Йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү программаһына ярашлы, Хәйбулла районында дүрт ғаилә сертификатҡа эйә булды\nӨс һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләргә сертификаттар тантаналы рәүештә тапшырылды. Ғаилә ағзалары һанына ҡарап таныҡлыҡтарҙың суммаһы төрлө. Надежда менән Алексей Гриньколарҙың ғаиләһе дәүләт программаһы буйынса сиратҡа баҫҡанда дүрт кешенән тора. Бөгөн инде улар алтау. Һигеҙ йөҙ һикһән биш мең һум тәшкил иткән дәүләт ярҙамына улар фатир һатып алырға ниәтләй. Зөлфирә менән Илмир Азаматовтар иһә был көндө туғыҙ йыл буйы көткән.\nАзаматовтар үҙ көстәре менән бер-нисә йыл элек йорт һалып сыға. Ҙур сығымдар талап ителгәнлектән, төҙөлөш оҙаҡҡа һуҙыла. Ғаилә башлығы электр станцияһында эшләһә, хужабикә декрет ялында. Дәүләт тарафынан күрһәтелгән ярҙам йәш ғаиләгә йорт төҙөлөшөн тулыһынса тамамлап ҡуйырға мөмкинлек бирәсәк. 2015-2020 йылдарға иҫәпләнгән «Торлаҡ» маҡсатлы федераль программаһы буйынса районда күп ғаиләләр йәшәү шарттарын яҡшыртып өлгөргән дә инде. Шул уҡ ваҡытта төбәктә тағы ла 248 пар үҙ сиратын көтә.


Халыҡҡа банк кредиттары күләме бер йылда ике тапҡырға кәмене\n23 Март 2010, 11:09\nБыйыл йыл башына Рәсәй банкылары тарафынан Башҡортостан халҡына бирелгән кредит ҡалдыҡтары 82 миллиард һум тәшкил итте. Был күрһәткестәрҙе БР Милли банкы матбуғат хеҙмәте килтерә.\n2009 йыл башынан алып ҡалдыҡтар суммаһы 13,5 процентҡа кәмене. Ваҡыты уҙған бурыс өлөшө биш миллиард һум (6,1 процент) тәшкил итә.\n2009 йылда Башҡортостан халҡына банкылар 31,2 миллиард һумлыҡ кредиттар бирҙе. Был 2008 йылдағынан ике тапҡырҙан ашыуға кәмерәк. Финанс көрсөгө ипотека кредиты биреүҙә тағы ла нығыраҡ сағылды. Был сегментта 5,5 тапҡырға кәмеү билдәләнде. Былтыр төбәк халҡы 2,4 миллиард һумға 2655 ипотека торлаҡ кредиты алды.\nЙыл башына физик шәхестәргә залогка торлаҡ һатып алыуға бирелгән кредиттар буйынса бурыс 18,8 миллиард һум тәшкил итте. Был бер йыл элеккегә ҡарағанда 12,2 процентҡа кәмерәк. Ипотека буйынса ваҡыты уҙған бурыс өлөшө артты: 0,6 урынына 2,1 процентҡа.\n2010 йылдың 1 ғинуарына һумдарҙа ипотека торлаҡ кредиттары буйынса уртаса процент ставкаһы 14,2 процент тәшкил итә. Уртаса кредит биреү срогы – 15,5 йыл.\nТеги:банкыларкредит биреүмилли банк


Сикләнгән мөмкинлектәр - Bash.News\nСикләнгән мөмкинлектәр https://bash.news/news/38778_siklngn_mmkinlektr\n10 апр 2018, 21:19\nӨфөлә йәшәүсе өс бала әсәһе Эльмира Хәсәнова 11 йәшлек ҡыҙына инвалидлыҡ юллағанда ҡаршылыҡтарға осрай. Уның ҡыҙында ауыр диагноз, ул туҡтауһыҙ йүтәлләй. Билдәһеҙ этиологиялы контролгә алынмай торған бронхиаль астма ҡиммәтле дауалау алымдары һәм түҙемлек талап итә.\n11 йәшлек Әминә Хәсәнованың тормошо сирләгәнсе һәм ауырығас тигән ике осорҙан тора. Ауырыуҙың тәүге билдәләре 3 йәшендә асыҡлана. Тәүге өйәнәктән һуң әсәһе шунда уҡ ҡыҙын табиптарға күрһәтә. Бала шул мәлдән гармональ препараттар ярҙамында дауалана. Дарыуҙар бик ҡиммәт. Инвалидлыҡ статусы булған ваҡытта ла өҫтәмә рәүештә препараттар һатып алырға тура килгән. Апрель башында инвалидлыҡ бирелгәс тә, өс бала тәрбиәләүсе ғаиләгә өлкән ҡыҙҙарына дарыуҙар һатып алыуға айына 30 мең һумдан ашыу аҡса китәсәк. Тейешле документтар туплауҙан тыш, бер кабинеттан икенсеһенә йөрөүҙәр, кәмһетеп ҡарауҙар - былар барыһы ла ҡыҙҙың һаулығына насар тәьҫир иткән.\n“Беҙгә инвалидлыҡ бирмәйбеҙ, һин былай ҙа арыу аҡса эшләйһең, тинеләр. Барыһы ла аҡсаға барып бәйләнә: аҡса бирмәйһең – инвалидлыҡ юҡ”.\nЭльмира Хәсәнова, Әминә Хәсәнованың әсәһе\nӘминә күп осраҡта йорт шарттарында белем ала. Ауырыу киҫкенләшкәндә көнөнә ике тапҡыр ашығыс ярҙам хеҙмәте саҡырырға тура килә. Бындай режимда йәшәү һәм белем алыу еңелдән булмаһа ла, ҡыҙ бик һәләтле һәм яҡшы уҡыусылар исемлегендә. Әммә ҡаты сир физик әүҙемлеген сикләй.\nӘминә Хәсәнова: “Беренсенән, минең спорт менән шөғөлләнеү теләгем көслө, бейегем дә килә. Әммә астма сире арҡаһында миңә физик күнекмәләр сикләнгән. Ашауҙа ла сикләүҙәр бар. Тәмле-татлы ризыҡтың бөтәһен дә ашарға ярамай”.\n“Март айында инвалидлыҡ юллау өсөн документтар тултырҙым. Баланың хәле төп диагнозы буйынса үтә лә ауыр. Ул аллергологҡа ла күренәсәк. Диагнозды билдәләгәндә аллергология анализдары һөҙөмтәһе лә иҫәпкә алынасаҡ”.\nАлина Зәйнуллина, участка педиатры\nБашҡортостан буйынса медик-социаль экспертизаның баш бюроһында беҙ Эльмира Хәсәнованың балаһына инвалидлыҡ юллау сәхифәһен беренсе бюрола һораштыҡ. Баҡтиһәң, Эльмира Хәсәнованың инвалидлыҡ юллау мәсьәләһенә бында аңлатма бирмәйҙәр. Бының өсөн әсәнең яҙма ғаризаһы кәрәк булып сыҡты.\n“Экспертиза ғәмәлдәге закон нигеҙендә үткәрелә, ул хаҡта хөкүмәттең махсус ҡарары бар. Шәхесте инвалид итеп таныу ошо ҡағиҙәләрҙән сығып билдәләнә”.\nЕлена Сафронова, Башҡортостан буйынса медик-социаль экспертизаның баш эксперт етәксеһе\nАлһыу билетҡа эйә булыу өсөн инвалид балаларға һәм уларҙың ата-әсәләренә тиҫтәләгән кәртә аша үтергә тура килә. Әминә Хәсәнованың әсәһе лә сигенергә теләмәй. Ҡыҙының хоҡуҡтарын һаҡлар һәм яҡлар өсөн бар көсөн һаласаҡ. Иллешәр мең һум аҡсаға һатып алыусылар, инвалидлыҡ юллауҙа ҡаршылыҡ юҡ тип, башҡа тарафтарға күсеп китеүселәр ҙә етәрлек бит. Ил Президенты Владимир Путин да үҙенең мөрәжәғәтнамәһендә мөмкинлектәре сикләнгән балаларға инвалидлыҡ биреүҙе тиҙләтергә саҡырҙы. Медицина эксперттары һатыулашыуҙан туҡтап, ауырыуҙарға йөҙ менән боролормо? Мәсьәлә әлегә асыҡ ҡала.\n"Инцидент". Фельдшер -акушер пунктары төҙөкләндерелергә тейеш\n15:00, 20 авг


Ни сәсһәң, шуны урырһың » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Ни сәсһәң, шуны урырһың\nЙәш быуынға илһөйәрлек тәрбиәһе биреү дәүләт сәйәсәтенең мөһим йүнәлештәренең береһенә әүерелә бара, тиһәк, һис тә хата булмаҫ. Был юҫыҡта БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы һәм башҡа ведомстволар маҡсатлы эш алып бара. Ведомство-ара координация советының шишәмбелә уҙған патриотик тәрбиә биреү һәм граждандарҙы әрме хеҙмәтенә әҙерләүгә арналған тәүге ултырышында ла ошо мәсьәлә ҡаралды. Уны БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев алып барҙы.\nМарат Шәриф улы әйтеүенсә, республикала илһөйәрлек тәрбиәһе эшен камиллаштырыу өсөн мөмкинлектәр тыуҙырылған. Беҙҙә йәштәрҙе патриотик тәрбиәләү һәм әрмегә тиклем әҙерләү үҙәге, Рәсәйҙә лидерҙар рәтендә булған хәрби-патриотик клубтар селтәре бар. Шулай уҡ республикабыҙ “Кадет” йәштәр федераль программаһына ҡушылды.\nКүпселек муниципаль берәмектәрҙә патриотик тәрбиә биреү клубтары тотороҡло эшләй. Тик Бәләбәй һәм Шишмә райондарында уларҙың һаны кәмеүе күҙәтелә. Бәләбәйҙә 2012 йылда 46 клуб булһа, быйыл улар 25-кә ҡалған, ә Шишмә районында – 23-тән 16-ға.\nБөгөн Асҡын, Бөрйән, Ейәнсура, Күгәрсен, Учалы, Яңауыл райондарында хәрби-патриотик клубтар асыу мәсьәләһе хәл ителмәй килә. Ә бына Дәүләкән, Стәрлебаш, Архангел, Ҡырмыҫҡалы райондарында, Октябрьский, Салауат, Стәрлетамаҡ ҡалаларында бындай тәрбиәгә ҙур иғтибар бирелә.\nБашҡортостандың мәғариф системаһында 232 өҫтәмә белем биреү учреждениеһы бар. Уларҙың базаһында уҡыусыларҙы хәрби хеҙмәткә әҙерләүгә йүнәлтелгән секциялар һәм түңәрәктәр асылған. Йыл һайын үткәрелеп килгән “Зарница” һәм “Орленок” спорт уйындарында йөҙ меңдән ашыу үҫмер ҡатнаша.\nУлтырышта “2014 – 2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында патриотик тәрбиә һәм граждандарҙы хәрби хеҙмәткә әҙерләү” маҡсатлы программаһын эшләү мәсьәләләре ҡаралды. Проект ошо арала БР Хөкүмәтенә тәҡдим ителергә тейеш.\nУлтырышта бер нисә йәмәғәт ойошмаһы “РФ граждандарына патриотик тәрбиә биреүҙә әүҙем эшмәкәрлек өсөн” почетлы билдәһе менән билдәләнде. Бынан тыш, ун биш кешегә “Рәсәй патриоты” иҫтәлекле миҙалы тапшырылды. Улар араһында тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре һәм физик тәрбиә биреү уҡытыусылары, дин әһелдәре, военкомат хеҙмәткәрҙәре бар.\nСығыу ваҡыты 12-07-2013, 13:19 | Ҡаранылар: 852\n«Патриотик музыка жанрында классик гитара»\nДыуан “Патриот”тары үҙҙәрен ысын илһөйәрҙәр итеп танытты


Торатауҙа хеҙмәт тармағының киләсәге ҡарала » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Торатауҙа хеҙмәт тармағының киләсәге ҡарала\n04.02.2019 Торатауҙа хеҙмәт тармағының киләсәге ҡарала\n"Торатау" Конгресс-холында бөгөн "Хеҙмәт тармағының киләсәге" тигән халыҡ-ара форум асылды. Ике көн дауам итәсәк сара Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһының, Башҡортостандың 100 йыллығына ла арнала. Бында бөтәһе лә лайыҡлы хеҙмәт тураһында һөйләйәсәк.\nФорумға республиканан, Рәсәйҙән, төрлө илдәрҙән йыйылғандар. Сараның пленар өлөшөндә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров сығыш яһаны. "Донъяла барған глобалләшеү күренеше һәр кешегә ҡағыла",- тине республика етәксеһе. Эйе, планетаның һәр мөйөшөндә яңыса йәшәүгә яраҡлашыу бара,яңы һөнәрҙәр барлыҡҡа килә. Был йәһәттән хеҙмәт кешеһенә иғтибар көн үҙәгендә булырға тейеш.\nФорумдың көн тәртибе тығыҙ графикта төҙөлгән.Әйткәндәй, пленар өлөштөң модераторы булып билдәле алып барыусы Сергей Брилев сығыш яһаны. Форумда һәр кешегә эш бирмәҫтәр биреүен, әммә артабан хеҙмәт баҙары тирәләй проблемаларҙы ваҡытында хәл итеп барыу саралары, юлдары эҙләнер, бәлки, табылыр ҙа.


БАЛАЛАР ЯЛ ИТӘСӘК\n12 Май , 08:40\nЛагерға барып йөҙөргә өйрәнергә лә мөмкин буласаҡ. Нәҡ ошо йүнәлештә профилле сменалар ойошторола.\nБыйыл йәй балаларҙың ялын һәм һаулығын нығытыуға 1,8 млрд һум ебәрелә, был уҙған йылға ҡарағанда 280 миллион һумға күберәк.\n5 майға алынған мәғлүмәт буйынса, реестрға 1545 һаулыҡ нығытыу ойошмаһы теркәлгән, был да уҙған йылдағынан 82-гә күберәк. Ҡала ситендәге лагерҙар, 815 көндөҙгө лагерь, 580 ял һәм хеҙмәт лагеры, 53 махсус /профилле/ лагерь эшләйәсәк.\nБашҡортостанда профилле лагерҙар бик әүҙем эшләй. 2021 йылда Башҡортостан илдә 5-се майҙансыҡ булараҡ «Геройҙар иле» Бөтә Рәсәй лагерын ҡабул итте. Башҡортостан тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеү буйынса «Йәйләү» лагерында профилле смена ойошторола.\nБыйыл Рәсәй Президенты Владимир Путин йөкләмәһе буйынса 19 ҡала ситендәге стационар лагерҙарҙа йөҙөргә өйрәтәсәктәр, бында 7720 бала йәлеп ителә.\nМәғариф министры Айбулат Хажин билдәләүенсә, ҡала ситендәге лагерҙарға киткән путевка хаҡының ике төр компенсацияһы бар. Беренсеһе, киткән сумманың 70 процентын тәшкил итә. Икенсеһе, туристик кешбэк программаһы буйынса алынған путевканың 30 проценты. Шуны билдәләргә кәрәк: Башҡортостанда федераль һәм төбәк льготаһын да ҡулланырға була.\n2022 йылдың 21 мартында COVID-19 буйынса санитар-эпидемиологик ҡағиҙәләрҙең үҙгәреүенә бәйле, ҡала ситендәге лагерҙарҙы 100% тултырырға мөмкин (былтыр 75% ине). Хәҙер ойошмаларҙа балалар һәм йәштәр өсөн асыҡ һауала сараларар үткәрергә рөхсәт ителә. Ҡала ситендә урынлашҡан лагерҙарҙың хеҙмәткәрҙәре смена башланырҙан ике көн алдан ковидҡа ПЦР-тест тапшырырға тейеш. Тикшереү республика ҡаҙнаһы иҫәбенә бушлай.


Тәтешлелә - дауыл\nТөбәктә һауа торошо һәм атмосфера баҫымының ҡапыл үҙгәреүе һөҙөмтәһендә көслө ел сыҡты.\nУрыны менән уның тиҙлеге секундына 25 метрға барып етте. Ғәҙәттән тыш хәлдә етмештән ашыу йорт һәм Гәрәбаш ауылындағы социаль-мәҙәни комплекс зыян күрҙе. Дауыл биналарҙың ҡыйығын ҡуптарҙы. Бәхеткә, йәрәхәтләнеүселәр һәм зыян күреүселәр юҡ. Шүлгән биләмәһенә ҡараған Гәрәбашта әле шәхси ихаталарҙы төҙөкләндереү бара.


Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең үҙ йорттары буласаҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең үҙ йорттары буласаҡ\n08.03.2011 Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең үҙ йорттары буласаҡ\nБылтыр спектаклдәргә һәм концерттарға һатылған билеттарҙан бары тик 100 миллион һумдан ашыу ғына килем килгән. Театр Рәсәйҙә генә түгел, бөтә донъяла ла иҡтисади яҡтан отошло түгел. Әммә булған мөмкинлектәрҙе тулыһынса файҙаланһаҡ, театрға тамашасыны йәлеп итергә мөмкин. Юғиһә, бөгөнгө анализға ҡарағанда, бер тамашасыны йәлеп итеү өсөн уртаса 507,8 һум аҡса талап ителә, ә уртаса билет хаҡы – 88,7 һум.\nКино сәнғәте ҙур тәьҫир итеү көсөнә эйә. Әммә ул беҙҙә тулыһынса ҡулланылыу тапмай. Республикала бары тик ике генә – Өфөлә һәм Стәрлетамаҡта балалар кинотеатры ҡалдырылған. Китапханалар тураһында ла айырым һүҙ булды. Былтыр китапханаларҙы комплектлауға 75 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән. Моделле китапханалар булдырыу буйынса эш алып барыла.\nТүбән эш хаҡы, торлаҡ мәсьәләһенең киҫкен тороуы ла телгә алынды. Министр мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә айырым ведомство йорто төҙөләсәге тураһында хәбәр итте.\nКоллегия ултырышында РФ мәҙәниәт министры советнигы Лев Джугаев та ҡатнашты. Ул Салауат ҡалаһындағы «Нефтехимик» мәҙәниәт һарайының «Ағиҙел» халыҡ бейеү ансамблен тәбрикләне. РФ Мәҙәниәт министрлығының бойороғо менән ансамблгә «РФ-ның атҡаҙанған халыҡ ижады коллективы» тигән маҡтаулы исем бирелде. Рәсәй кимәлендә бындай ҙур исемгә лайыҡ булған тәүге ансамбль ул «Ағиҙел».\nБашҡортостандың бөгөнгө мәҙәни тормошо тураһында Рус дәүләт драма театрының художество етәксеһе Михаил Рабинович әсенеп һөйләне. «Башҡортостан» киностудияһының директоры Айбулат Юнысов райондарға киномобиль алырға кәрәклеге тураһында һүҙ ҡуҙғатты. Сөнки йәштәр кистәрен ҡайҙа барырға белмәй йонсой. Был үҙе үк уларҙы насар юлға этәрә. Ә Бишбүләк районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Валерий Семенов үҙҙәрендә эштең нисек ҡуйылыуы менән таныштырҙы, күптәргә өлгө булырлыҡ тәжрибәләре менән уртаҡлашты.\nКоллегия ултырышында йыл буйы фиҙакәр хеҙмәттәре менән маҡтауға лайыҡ шәхестәрҙе, коллективтарҙы бүләкләү тантанаһы булды.


Һарысай һаны ҡыуандыра ла, аптырауға ла һала...\n25 Сентябрь 2019, 15:16\n"Аманат"тың һарысай һаны темалары: мәктәпкә йөрөмәй генә белем алыу, үҫмер ҡыҙҙарҙың һөт биҙҙәре ауырыуҙары, мәктәп формаһын биҙәү һәм башҡалар.\n– “Урааааа, “Аманат” килә!\n– Сеү, балам, аяҡ аҫтыңды ҡарап йөрөһәңсе.\n– Әсәй, беҙҙе тышлыҡта сығарғандар! Бына, ҡара!\n“Аманат”тың һарысай һаны ысынлап та бик матур, үҙенсәлекле килеп сыҡҡан шул. Тышлыҡтағы фотола беҙгә мөләйем генә егет, ҡыҙҙар баҡҡан. Кемдәр улар, тиһегеҙме? Бәләбәй Башҡорт гимназия-интернатының уҡыу алдынғылары улар. Гимназия тормошо, уҡытыусылар, уҡыусылар һәм уларҙың ҡаҙаныштары тураһында журналыбыҙҙың 13-15-се биттәрендә мәҡәлә донъя күрҙе.\nБелеүегеҙсә, октябрь айында арҙаҡлы башҡорт шағиры, яҙыусы hәм драматург, йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тула. Ошо иҫтәлекле датаға арнап, “Аманат” журналы редакцияһы үҙенең уҡыусылары араһында интернет-конкурс иғлан иткәйне. Беҙҙең был һанда бәйгегә ебәрелгән бихисап шиғырҙар баҫылды. Алдағы һандарҙа улар тағы ла күберәк булыр, моғайын.\nБыйыл Башҡортостанда әллә күпме ғәжәп һәм ҡыуаныслы хәлдәр булып үтте. Мәғариф тармағы ла ошо яңырыуҙан ситтә ҡалманы. Башҡортостанда тәүге үҙгәрештәр ғинуар айында уҡ һиҙелә башлағайны. Уҡытыусыларҙы, уҡыусыларҙы һәм ата-әсәләрҙе быйылғы уҡыу йылында ниндәй ҡыҙыҡлы яңылыҡтар көтә икән? Бының турала Миләүшә Баййегетова апайығыҙ “Яңы уҡыу йылы яңырыуҙарға бай булмаҡсы” тигән мәҡәләһендә яҙған.\nБеҙ, башҡорттоң ете ырыуы, тип һөйләргә әүәҫбеҙ ҙә инде. Асылда ырыуҙар һаны 40-тан аша! Гәрәй ырыуы ла иғтибарҙан ситтә ҡалырға тейеш түгел, ти тарихсы Азат Юлан. Республиканың Краснокама, Яңауыл, Ҡалтасы, Илеш, Тәтешле райондары халҡы өсөн был мәҡәлә айырыуса ҡыҙыҡлы булмаҡсы. Үҙҙәре тураһында бит!\nОҙаҡ йылдар ауыр һәм яуаплы эштә – Башҡортостан Юғары Судында судья булып эшләгән, хәҙер отставкалағы судья Урал Абдулла улы Мөлөков хикәйәләр яҙыу менән мауыға. Башҡортостан һәм Рәсәй матбуғатының әүҙем авторы ла. Уның бик күп хикәйәләре “Юлбарыҫ исемле ат” китабында донъя күргән. Был һанда уның мажаралы хикәйәләрен “Аманат” уҡыусыларына ла тәҡдим итәбеҙ. “Йәшәйеш темалары” һеҙгә бик оҡшар, тип уйлайбыҙ.\nМәктәпкә йөрөмәйенсә генә белем алып буламы икән? Был һорау беҙҙе лә бик ҡыҙыҡтырҙы. "Ғаилә мәктәбе”, экстернат, “онлайн-мәктәп” тураһында ла беҙҙең журналда уҡырһығыҙ. Бәлки, кемгәлер был мәғлүмәт бик урынлы булыр.\nБәғзеләребеҙ журналыбыҙҙың уртаһындағы “йондоҙ”ҙо танымай аптырар әле, моғайын. Хәйер, күптәребеҙ һынлы сәнғәт менән ҡыҙыҡһына. Шулай булғас, Ҡасим Дәүләткилдиевтың “Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы” ҡартинаһын фотола булһа ла күргәне барҙыр. Эйе, постерҙа – картина донъя күрҙе! Уны ысҡындырып алып, диуарға элеп ҡуйырға онотмағыҙ.\nҠыҙҙар, беҙҙең сетерекле үә серле бер темабыҙ ҙа ситтә ҡалған бит әле. Үҫмерҙәрҙең һөт биҙҙәре ауырыуҙары тураһында ул. Зөбәржәт Яҡупова апайығыҙ ошо темаға Өфө ҡалаһының 50-се поликлиникаһының табип-акушер-гинекологы Илүзә Илдус ҡыҙы Сафиуллина (Яҡубова) менән әңгәмә ҡорҙо. “Сәләмәт бул!” рубрикаһын даими уҡып барһағыҙ, һау-сәләмәт булырһығыҙ.\n“Аманат”тар бына инде өсөнсө һан рәттән балаларҙы интернетта аҡса эшләргә өйрәтә. Рәзил Бикбулатов ағайығыҙ был юлы һораулама сайттары һәм видео ҡарап килем алыу юлдары менән таныштыра. Юғары синыф уҡыусыларына был мәҡәлә бик файҙалы булмаҡсы.\nУрамда ғына түгел, мәктәптә лә иң матуры, иң зауыҡлы кейенгән булыу менән айырылып торғо килә бит әле. Әммә ҡайһы бер белем усаҡтарында мәктәп формаһынан тыш башҡа төрлө кейем кейеү тыйыла! Ни эшләргә? Миләүшә апайығыҙҙың “Айһылыу” рубрикаһында сыҡҡан лайфхактарын уҡырға кәрәк! Ҡыҙҙар, ҡолаҡтарығыҙға киртеп ҡуйығыҙ!\n“Мәңгелек сер”гә Олеся исемле бер апай китаптарға ғына хас мөхәббәт тарихын яҙып ебәргән. Ул үҙенең буласаҡ тормош иптәшен “Аманат” журналы аша тапҡан икән! Был хатты мотлаҡ уҡырға кәрәктер ул, сөнки тағы ҡайһы журналда бындай тарихты табырға була – билдәһеҙ. Ә “Аманат” кеше яҙмышына бик ыңғай тәьҫир иткән!\n“Аманат”тың йәш хәбәрсеһе, Баймаҡ лицей- интернатының 11-се синыф уҡыусыһы Наҙгөл Күсәрбаева “Мажаралы бала саҡ” конкурсына бик мауыҡтырғыс ваҡиғаларҙы яҙып ебәргән. Һеҙгә лә улар оҡшар, тигән фекерҙәбеҙ. Дуҫтар, әйҙәгеҙ, һеҙ ҙә үҙегеҙ менән булған ҡыҙыҡлы хәл-ваҡиғаларҙы беҙгә ебәрегеҙ. Еңеүсене һәйбәт бүләк көтә!\n“Аманат”тың һарысай һаны иҫте китерерлек ҡыҙыҡлы һәм фәһемле мәҡәләләре менән тиҙҙән, бик тиҙҙән республика райондарына юл алыр. Журналһыҙ ҡалып ҡуймағыҙ, 2020 йылдың 1-се яртыһына яҙылып ҡуйығыҙ! Хаҡы – ярты йылға - 350 һум 28 тин. “Яҙыл да бүләк от!” уйынында ла ҡатнаш.\nҒәҙәттә, ярты йыллыҡҡа яҙылыусы икенсеһенә яҙылырға онота ла ҡуя. Шуға күрә, бер юлы тулы бер йылға яҙылып ҡуйыу отошлораҡ та, арзаныраҡ та булыр – хаҡы 629 һум 04 тин була (ә ярты йыллыҡтарға айырым-айырым яҙылғанда 700 һум 56 тин булыр ине). Тулы йылға яҙылыу индексы –П3396.\nШулай уҡ почтаға барып яҙылырға йыбанғандар интернет аша ла ошо һылтанма буйынса яҙыла ала: https://podpiska.pochta.ru/press/%D0%9F2706 . Шулай уҡ rbsmi.ru сайты аша журналдың электрон вариантына ла яҙылып була.\nҠиммәтле бүләктәр: велосипед, планшет, смартфон һәм “Аманат”тың стена сәғәттәре һеҙҙе көтә, дуҫтар!


ДАНЫ БѲТӘ ИЛГӘ ТАРАЛҒАН\nДаны республикаға ғына түгел, бѳтә Рәсәйгә билдәле булған Сибай политехник колледжы быйыл үҙенең алтын юбилейын билдәләй. Эшмәкәрлек дәүерендә уҡыу йорто 10 меңдән ашыу белгес әҙерләп сығарған. Улар илебеҙҙең тѳрлѳ тѳбәктәрендә урынлашҡан металлургия һәм сәнәғәт предприятиеларының үҫешенә тос ѳлѳш индерә.\nҮҙен тәжрибәле, заман менән бергә атлаусы директор итеп танытҡан Лундеж Хәлит улы Байморатов етәкләгән коллективта юғары квалификациялы педагогтар эшләй. Уҡытыусыларҙың 60 проценттан ашыуы юғары категорияға эйә. Студенттарға белем биреүселәр араһында тѳбәгебеҙҙең эре сәнәғәт предприятиеларында хеҙмәт итеүсе белгестәрҙең бихисап булыуы бик тә отошло.\nКолледжда студенттар ѳсѳн барлыҡ уңайлы шарттар тыуҙырылған. 380 урын-ға иҫәпләнгән ятаҡхана, иркен китапхана, тренажер залы, шахмат клубы, ҙур ашхана—барыһы ла ошо уҡыу йортонда белем алыусылар ѳсѳн. Китапханала ла, дѳйѳм ятаҡта ла Интернет бәйләнешенә тоташтырылған компьютер залдары бар. Колледжда спорт тормошона ҙур иғтибар бүленә. Студенттар буш ваҡыттарында спорт залында шѳғѳлләнергә ярата. Бында улар ѳсѳн 10-дан ашыу секция һәм түңәрәк эшләй. 2011 йылда Сибай ҡалаһының урта уҡыу йорттары араһында ойошторолған спартакиадала политехник колледж спортсылары 1-се урын-ға лайыҡ булған. Бынан тыш колледж студенттары йыл һайын республиканың тау металлургияһы йүнәлешендәге урта махсус уҡыу йорттары араһында баскетбол буйынса уҙғарылған ярыштарҙа алдынғылыҡты бирмәй. Быйыл ҡыҙҙар командаһы 1-се урын яулаған.\nҠала, тѳбәк һәм республика кимәлендә уҙғарылған ҡул эштәре күргәҙмәләрендә Сибай политехник колледжы студенттарының тәбиғи таштан етештергән әйберҙәре һәр ваҡыт ҙур һорау менән ҡуллана. Йәшмәнән эшләнгән ҡумталар, шахмат фигуралары, картиналар, вазалар һәм башҡа сувенирҙар һәр кемдә һоҡланыу тойғолары уята.\nСибай политехник колледжын тамамлаусылар алдында ҡайҙа эшкә барырға тигән һорау бѳтѳнләй тормай тиерлек. Сѳнки таусы һѳнәре бер ваҡытта ла бәҫен юғалтҡаны юҡ. Уҡыу йорто студенттарҙың киләсәген ҡайғыртып, Урал аръяғы тѳбәгенең һәм Силәбе ѳлкәһенең 15 предприятиеһы менән килешеүҙәр тѳҙѳгән. Буласаҡ таусылар йыл һайын ошо предприятиеларҙа практика үтеп, тәжрибә туплай.\nСтуденттар тѳп белем алыу менән бергә ѳҫтәлмә рәүештә эшсе һѳнәрҙәргә эйә була ала. Улар ѳсѳн ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән махсус курстар ойошторола. Урал аръяғы тѳбәге райондары һәм эргә-тирәләге ѳлкәләрҙең Халыҡ мәшғүллеге үҙәктәре менән эшлекле хеҙмәттәшлек булдырылған. Улар йәш белгестәрҙе эшкә урынлаштырыуҙа ҙур ярҙам күрһәтә. Колледжды тамамлаусы ҡыҙ һәм егеттәрҙең күбеһе артабан уҡыуын юғары уҡыу йорттарында дауам итә.\nСибай политехник колледжы 2012-2013 уҡыу йылдарына түбәндәге специальностар буйынса студенттар ҡабул итә:\n(9-сы класс нигеҙендә).\nУҡыу ваҡыты—3 йыл да 10 ай.\n- Декоратив-һынлы сәнғәт һәм халыҡ кәсептәре (тәбиғи таштарҙы художестволы эшкәртеү) (9-сы, 11-се кластар нигеҙендә);\n- Файҙалы ҡаҙылмаларҙы ер аҫты ысулы менән табыу;\n- Файҙалы ҡаҙылмаларҙы байытыу;\n- Автомобиль транспортын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау;\n- Биналарҙы һәм ҡоролмаларҙы тѳҙѳү һәм эксплуатациялау;\nУҡыу ваҡыты—4 йыл да 10 ай.\n- Электр һәм электромеханика ҡорамалдарын техник эксплуатациялау һәм хеҙмәтләндереү (тәрән ѳйрәнеү);\n- Иҡтисад һәм бухгалтер иҫәбе;\nДекоратив-һынлы сәнғәт һәм халыҡ кәсептәре специальносын һайлаусылар рус теленән (диктант), рус әҙәбиәтенән һәм рәсемдән имтихандар бирһә, үрҙә әйтелгән башҡа специальностар буйынса уҡырға теләүселәр рус теленән диктант яҙырға һәм математиканан тест тапшырырға тейеш .\n(11-се класс нигеҙендә)\nУҡыу ваҡыты—2 йыл да 10 ай.\n- Иҫәпләү техникаһы һәм автоматлаштырылған системаларҙы программа менән хеҙмәтләндереү;\nСиттән тороп уҡыу бүлеге.\n- Электр һәм электромеханика ҡорамалдарын техник эксплуатациялау һәм хеҙмәтләндереү;\n11-се кластан һуң килгәндәр Берҙәм дәүләт имтихандары һѳҙѳмтәһе буйынса уҡырға алына. Уҡыу ѳсѳн түләүҙе бүлеп түләргә мѳмкин. Ситтән килгәндәргә ятаҡтан урын бирелә, бюджет бүлегендә уңышлы белем алыусыларға стипендия түләнә.\nӘле ҡабул итеү комиссияһы үҙ эшен башланы. 9-сы кластан һуң уҡырға килергә теләүселәр 30 июлгә тиклем, ә 11-се класты тамамлаусылар 15 авгусҡа ҡәҙәр документтарын тапшыра ала.\nУҡырға инеүселәр ғариза, шәхесен асыҡлаусы документ (паспорт күсермәһе), белеме тураһында документ (тѳп нѳхсәһе), күсермәһе, БДИ һѳҙѳмтәләре, Дәүләт дѳйѳм аттестацияһы тураһында таныҡлыҡ, 3х4 см үлсәмдәге алты фотоһүрәт алып килергә тейеш. Имтихандар тапшырыу алдынан әҙерлек курстары ойошторола.\nҮҙегеҙҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙар менән Сибай ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 53 адресы буйынса урынлашҡан уҡыу йортона мѳрәжәғәт итергә йәки (34775) 2-30-60 телефоны аша шылтыратып белешергә була. E-mail:SibaiPolitech@bk.ru Сайт: SibaiPolitech.ucoz.ru\nАльбина Таһирова әҙерләне.


Политология кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Философия һәм социология факультеты » Кафедралар » Политология кафедраһы\nтарих фәндәре докторы, профессор\nБашҡорт дәүләт университетының политология кафедраһы – Башҡортостан Республикаһының юғары белем биреү системаһында берҙән-бер махсуслашҡан кафедра. Ул 1965 йылдан алып эшләгән ғилми коммунизм кафедраһы уҡытыусылары коллективы базаһында 1991 йылда ойошторола. Хәҙерге ваҡытта политология кафедраһы составында 3 фән докторы, профессор, 7 фән кандидаты, 2 лаборант эшләй.\n2001 йылдан кафедра политология буйынса белгестәр әҙерләй. Йыл һайын уҡырға 25 студент ҡабул ителә. Хәҙерге ваҡытта “политология” йүнәлеше буйынса факультетта 100-ҙән ашыу студент уҡый. 2006 йылда беренсе сығарылышты 20 белгес тамамлап, политолог дипломына эйә булды. 2007 йылда икенсе сығарылышты 20 белгес, 2008 йылда өсөнсө сығарылышты 20 белгес тамамланы.\nКафедрала 1981 йылдан көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу формалары булған аспирантура, ғилми дәрәжәгә дәғүә итеү буйынса институт эшләй. Кафедра тарафынан 70-тән артыҡ фән кандидаты әҙерләнгән. 1998 йылдан сәйәси фәндәр йүнәлеше буйынса кандидатлыҡ диссертациялары яҡлау буйынса Совет эшләй. Советтың эшләү осоронда кафедрала 100-ҙән ашыу диссертацион эш философия һәм сәйәси фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә яҡлауға тәҡдим ителде. 2008 йылда 23-00-01, 23-00-02 – сәйәси фәндәр йүнәлеше буйынса Д. 212. 013. 13 докторлыҡ советы асылды.\nБДУ-ның политология кафедраһы Өфөлә профиле буйынса берҙән-бер үҙ аллы кафедра. Ул республика юғары уҡыу йорттарының политология ғалимдары һәм уҡытыусыларының ғилми-тикшеренеү һәм уҡыу-методик эшен координациялай, юғары квалификациялы ғилми-педагогик кадрҙар әҙерләй. Кафедра философия һәм социология, тарих факультеттары, хоҡуҡ институты студенттарына политология буйынса махсуслашыу үткәрә.\nПолитология кафедраһы коллективы студенттарҙы уҡыу-методик әҙәбиәт менән тәьмин итеү буйынса уңышлы эшләй. Илебеҙҙә тәүгеләрҙән булып кафедра 1992 йылда проф. Ю.Н.Никифиров редакцияһында ике өлөштән торған “Политология. Лекциялар курсы”н әҙерләп һәм баҫтырып сығарҙы (1993 йылда китап яңынан нәшер ителде). 1994 йылда проф. Ю.Н.Никифиров тарафынан “Политология нигеҙҙәре” донъя күрҙе (1996 һәм 1998 йылдарҙа ҡайтанан баҫтырылды). 1998 йылда проф. Ю.Н. Никифоров “Политология. Лекциялар курсы” китабын, “Политология. Экстерн-дәреслек” кеүек хеҙмәттәр әҙерләп сығарҙы. Университет студенттары кафедра уҡытыусылары тарафынан әҙерләнгән политология курсы программаһы һәм семинар дәрестәр планы менән тәьмин ителгән. 2004 йылда студенттар өсөн “Политологияға инеш” уҡыу-методик әсбабы нәшер ителде.\n“Политология” йүнәлеше буйынса уҡыу процесын юғары квалификациялы белгестәр алып бара: Ю.Н. Никифоров – тарих фәндәре докторы, профессор, А.А. Вальков – философия фәндәре докторы, профессор, Р.М. Төхвәтуллин – социология фәндәре докторы, профессор, Л.И. Бенина – философия фәндәре кандидаты, доцент, А.Ю. Никифоров – сәйәси фәндәр кандидаты, доцент, Н.А. Евдокимов – сәйәси фәндәр кандидаты, доцент, Л.С. Абдуллина – философия фәндәре кандидаты, доцент, К.В. Фадеев – сәйәси фәндәр кандидаты, доцент, А.С. Иванов – сәйәси фәндәр кандидаты, өлкән уҡытыусы.


Әммә Себер ханлығының Шибан олоҫонда сәйәси низағтар дауам итә, был ваҡиғалар Урал аръяғында көн иткән ҡара-табындарҙың тағы ла бер ҙур төркөмөнөң күсеп китеүенә сәбәп була. Әммә улар, Кесе-Табын башҡорттарынан айырмалы, икенсе юлдан китә. Ғәли Соҡорой "Тазкират ли-ль-ихван ва-ль-ахбаб" исемле әҫәрендә үҙҙәренең Әхмәтшәйех тигән бабаларының Мейәстәге йорттарынан Чусовая йылғаһы үҙәне аша Кама (Сулман) йылғаһы буйындағы ерҙәргә барып етеүе хаҡында бәйән итә. Әхмәтшәйех бабаның яңы ерҙә тыуған ейәненә Сулман бей, тип исем ҡушалар. Улар тәүҙә ғәйнә башҡорттары биләмәләренән төньяҡтараҡ, буласаҡ Уса һәм Оханск ҡәлғәләре ерҙәрендә көн итә. Шәжәрәлә раҫланыуынса, "Ғәйнә-баба Сулман бейгә Барҙа йылғаһы үҙәнендә төпләнергә рөхсәт итә", ә был территория ғәйнә башҡорттарының аҫаба биләмәләренә ҡарай. Тап ошо замандарҙан ғәйнә һәм танып (ҡара-табын) башҡорттары араһында тығыҙ бәйләнеш хасил булып, туғанлыҡ мөнәсәбәттәре урынлаша. Ошо хаҡта ғалим Р.Ғ. Кузеев былай тип яҙа: "Ғәйнә башҡорттары, башҡа күршеләренән айырмалы рәүештә, таныптарҙы үҙҙәренең туғандары, тип иҫәпләй. Ғәйнәләрҙең бер риүәйәтендә былай тип әйтелә: "Таныптар - беҙҙең туғандарыбыҙ. Ғәйнәләрҙең ата-бабалары Таныпҡа үҙҙәренә нәҫелдәш булған таныптарҙы эҙләп, улар менән бергә йәшәр өсөн килде". Ғәйнәләрҙең икенсе бер атамаһы - аҫтанып - боронғо танып-ғәйнә бәйләнештәрен раҫлай". Күпмелер ваҡыттар үткәс, Ғәйнә ерендә йәшәгән ҡара-табындар (буласаҡ танып ырыуы башҡорттары) көньяҡҡа табан, Танып, Төй һәм Байҡы йылғалары үҙәндәренә күсеп китеп, елдәк, гәрәй, таҙлар ырыуҙарына күршеләш булып йәшәп китә. Пермь крайының Барҙа районында хәҙер ҙә Танып ауылы бар: күрәһең, таныптарҙың бер ни тиклеме ошо ерҙәрҙә тороп ҡалған. Ә хәҙерге төньяҡ Башҡортостан ерҙәренә күсеп килгән, этник сығыштары менән ҡара-табындарҙан булған башҡорттар ошо яҡтарҙа Ирәкте, Балыҡсы һәм Танып олоҫтарына нигеҙ һала.\nБалыҡсы ырыуы башҡорттары ла тәүҙә шул уҡ Танып олоҫоноң бер айырым түбәһен тәшкил иткән, был факт Ырымбур губернаһы хакимиәте чиновнигы, тарихсы П.И. Рычковтың "Разделение башкирского народа по волостям и родам" тип аталған исемлегендә сағылыш тапҡан. 1744 йылдан бирле Ырымбур провинциаль канцелярияһы етәксеһе вазифаһында хеҙмәт иткән ошо рус тарихсыһы Ҡайпан аймағының да шул уҡ Танып олоҫона ҡарауы хаҡында мәғлүмәт ҡалдырған. Башҡорт мәғрифәтселәре Ғәли Соҡорой һәм Ғарифулла Кейековтың әҫәрҙәрендә килтерелгән шәжәрәләрҙә Балыҡсы һәм Ҡайпан исемле ырыу башлыҡтары хаҡында ла мәғлүмәт бар. Ғәҙәттә бындай шәхестәрҙе легендар, йәғни халыҡ ижады тыуҙырған кешеләр иҫәбенә индерәләр. Әммә әлеге осраҡта Ҡайпан исеме менән бәйле тарихи документ барлығын да иҫәпкә алыу зарур. Алдараҡ Өфө воеводаһы И.И. Чичериндың Танып олоҫо башҡорттары Аҡбирҙе Сысҡанов һәм Йәнсуба Йәнбәковтың ергә хоҡуҡтары буйынса бәхәсе айҡанлы 1627 йылдың 8 авгусында төҙөлгән "наказная память" тип аталған документы хаҡында иҫкә алынған ине. Ошо уҡ документта Танып олоҫонда йәшәүсе аҫаба башҡорт Йәнйегет (Ензигит) Ҡайпановтың да исеме теркәлеп ҡалған. Тимәк, Ҡайпан ауылы һәм ошо уҡ исемдәге аймаҡҡа нигеҙ һалыусы Ҡайпан исемле башҡорт кешеһе булыуы, уның үҙ заманының арҙаҡлы ир-уҙамандары рәтенә инеүе тарихи ысынбарлыҡҡа тап килә. Танып (Ҡара-Табын) башҡорто Ҡайпан XVI быуат аҙағында йәшәгән, урындағы шәжәрәләргә ярашлы, ул Балыҡсы бей улы, Ҡара-Табын ҡушаматлы Ҡара Ғәзиздең ейәне була. Балыҡсы, Танып, Ирәкте, Ҡара-Табындар бер үк тарихи шәхес - Майҡы бей, йәғни Сыңғыҙ хан сардары Байку вариҫтары, тип һанала.\nТанып олоҫона ингән Ҡаҙансы түбәһе тарихы буйынса ла төрлө фараздар бар. Ошо хаҡта Ғарифулла Кейеков бына ниҙәр яҙа: "Ирәкте ҡәбиләһе өс олоҫҡа бүленде. Беренсеһе - Ялан Ирәкте, ул Минзәлә өйәҙендә, Ыҡ һәм Меллә йылғаларында Ирәкте олоҫон хасил итеп, ҡырғыҙ ауылдары араһында (ҡырғыҙ ырыуы башҡорттары. - Авт. иҫк.) урынлашҡан ине. Икенсеһе - Урман-Ирәкте, ә быныһы - беҙҙең илебеҙ. Өсөнсөһө - Танып-Ирәкте. Үрге Тәтешле, Ваныш-Алпауыт һәм Иҫке Ҡаҙансы олоҫтары сығыштары менән үрҙәрәк иҫкә алынған Әхмәтшәйех бейҙән".\nШулай итеп, шәжәрә буйынса ҡаҙансы аймағы башҡорттары ирәктеләргә нәҫелдәш булып сыға. Ҡайпан этнонимының ырыу башлығы исеме менән бәйле булыуы кеүек үк, ҡаҙансыларҙың да атамаһы уларҙың төп бабалары исеме менән бәйле булыуы мөмкин.\n"Ҡаҙансылар иле" тип аталған китапта Иҫке Ҡаҙансы ауылы аҡһаҡалдарынан яҙып алынған мәғлүмәттәр килтерелгән. Йәнәһе, Сыңғыҙ хандың Ҡаҙансы бей тигән яу башлығы булған. Ҡаҙансы бейҙең Ҡиғазы һәм Ҡайпан исемле улдары ла булған икән. Ҡаҙансы бей Иҫке Ҡаҙансы (Асҡын районы), Елдәк (Борай районы), Оло Шаҙы (Мишкә районы) ауылдарына нигеҙ һалған, имеш.\nӘммә Сыңғыҙ хандың Ҡаҙансы бей исемле сардары булыуы билдәле түгел. Ә бына Аҡһаҡ Тимерҙең Кавказдағы ғәскәрҙәренә ҡаршы Туҡтамыш хан тарафынан яуға ебәрелгән бейҙәр араһында Ҡаҙансы исемлеһе лә теркәлгән. XV быуатта йәшәгән фарсы тарихсыһы Шәрәф ад-дин Йезди яҙмаларында шундай мәғлүмәт бар: "В ту зиму (1385-1386 гг.) Токтамыш-хан через Дербент отправил к Тебризу огромную армию, приблизительно 9 туманов, большей частью язычников, все безжалостных и злобных, с 12 огланами во главе с Бек-Пуладом, с эмирами Иса-беком, Яглы-беком, Казанчи и другими нойонами…"\nҠыпсаҡ ырыуы шәжәрәләренең береһендә шулай уҡ ниндәйҙер Ҡаҙансы бей булыуы теркәлгән. "Ҡаҙансылар иле" китабындағы фараздар тарихсы-этнолог Р.Ғ. Кузеевтың "Башҡорт халҡының килеп сығышы" исемле фундаменталь хеҙмәтендә сағылыш тапҡан фекерҙәргә тап килә. Билдәле башҡорт ғалимы ошо хаҡта былай тип яҙған: "Башҡортостандың иң төньяҡ тарафтарында ҡаҙансы һәм ҡайпан исемле танып ырыуҙарының йәшәй башлауы әүҙем ҡыпсаҡ миграцияһы дәүере менән бәйле". Алдараҡ ҡайпандарҙың танып - ҡара-табын сығышлы булыуы хаҡында етерлек кимәлдә мәғлүмәттәр булыуы хаҡында бәйән ителгәйне. Ә бына ҡаҙансыларҙың ҡыпсаҡ сығышлы булыу мөмкинлеге етди дәлилдәр менән нигеҙләнмәгән. Чингизидтар менән килгән, йәиһә Туҡтамыш хан әмире булған Ҡаҙансы бейҙең таныптар аймағы булған ҡаҙансыларҙың бабаһы булыуын әлегә билдәле булған сығанаҡтар аша раҫлап булмай. Бында ни барыһы бер үк исемле, әммә төрлө заманда йәшәгән шәхестәр хаҡында һүҙ барыуын инҡар итеп булмай. Ә шул уҡ Иҫке Ҡаҙансы ауылы тарихи документтарҙа тәү тапҡыр Себер даруғаһы Ҡаҙансы ауылы башҡорто Ҡошуҡ Арыҫланов эше менән бәйле 1710 йылда ғына теркәлгән. Шулай ҙа танып - ҡыпсаҡ бәйләнештәренең һуңғыларының тарихи Башҡортостан территорияһына килеп урынлаша башлаған замандарҙан уҡ барлыҡҡа килеүен дә фаразлап була. Хәҙерге замандарға тиклем һаҡланып ҡалған топонимдар ошоға дәлил. Мәҫәлән, хәҙерге Мәләүез районының Арыҫлан ауылының (Бошман-Ҡыпсаҡ олоҫона ҡарай) икенсе исеме Танып була. Шул уҡ ваҡытта Танып йылғаһы бассейнында ла "ҡыпсаҡ" һүҙе ингән топонимдар осрай. Пермь крайының Көйәҙе районында Ҡыпсаҡ ауылы булыуын ҡыпсаҡтарҙың төньяҡҡа табан миграцияһы эҙемтәһе итеп ҡарарға кәрәктер.\nТанып олоҫо башҡорттары XVII-XVIII быуаттарҙа береһе артынан береһе ҡабынып торған башҡорт ихтилалдарынан ситтә ҡалмай, әлбиттә. 1662-1664 йылдарҙағы барса башҡорт йорттары күтәрелешенә улар ҙа бик әүҙем ҡушылып китә. 1662 йылда Себер һәм Уса даруғалары башҡорттары Бөрө йылғаһындағы Архангельское ауылын яндыра, әммә батша властары, ошо төбәк башҡорттарын буйһондороп тотоу маҡсатында, шул уҡ урында 1663 йылда Бөрө ҡәлғәһенә нигеҙ һала. Шуға ҡарамайынса, таныптар, ғәйнә башҡорттары хәрәкәтенә ҡушылып, Көнгөр ҡалаһын алыуҙа ҡатнаша. Тап ошо ваҡиғалар менән бәйле Өфө воеводаһы А.М. Волконский уларға бына ниндәй ғәйептәре хаҡында киҫәтеү белдергән: "... вы, башкирцы Таныпских волостей и Осинской дороги Гайнинских волостей, великому государю изменили, к ним же айским башкирцам пристали, к Сюлтюку ж и Кучюку салтану подклонились, и приходили во многие места в Уфимской и в Казанской и Соликамской в уезды все вместе с Сибирскою дорогою войною, многие села и деревни повоевали, людей побили, в полон поимали многих и к Сюлтюку отдали, света вы отбыли, во тьму преклонились и на оной век".\nБашҡорт йорттары тыныслана биргәс, батша чиновниктары уларҙы рус армияһының көньяҡ походтарында ҡатнашырға саҡыра. Мәҫәлән, бер тарихи документта (1675 йылда хөкүмәттең башҡорттарҙы Ҡырым походына саҡырыуынан һуң) ошоға ризалыҡ биргән Танып олоҫо башҡорттарының исемдәре теркәлеп ҡалған: "Таныпские волости разных деревень башкирцы Солтангин Дейдертякеев, Чюраш Аювчин, Чипчик Чюриков, Умир Чубаев, Бекбов Кулбаев, Козянгул Кузеев, да Назар Алиметев, да Токай Актуганов, Юлюмбет Чипчикаев сказали: мы де на ево службу ехать готовы, куды ево государское повеление будет".\nБашҡорттар өсөн иң уңышлы тип һаналған 1704-1711 йылдарҙағы ихтилалда ла, иҫ китмәле ҡан ҡойош һәм ҡырылыш менән тамамланған 1735- 1740 йылдарҙағы азатлыҡ хәрәкәтендә лә таныптар йән аямай алыша. Башҡорт илен ҡанға батырған яуыз полковник А.И. Тевкелев палачтарының Һөйәнтүҙ ауылындағы вәхшилегенән һуң күтәрелешкә Себер даруғаһының барса йорттары ла ҡушылып китә. Әсир алынған Балыҡсы олоҫо башҡорто Ялтыр Дусаев, карателдәрҙең ғазаплауына түҙә алмайынса, ихтилалсылар ҡорған планды асып һала: "И как де команда ево выйдет из лесу к реке Аю до Мурзаларской волости, то иттить на лыжах и, соединясь с ворами башкирцами, которых де в собрании при показанной реке Аю человек з 2000 с начальными ворами с Юсупом да Тюлкучурою, да Таныпской волости деревни Кайгазы Ремгулом, чей сын не знает же, напасть и разбить оную полковника Тевкелева команду". Был документта күрһәтелгән Ремгул (Уранғол) буласаҡ Пугачёв полковнигы Арыҫлан Уранғоловтоң атаһы була. Шулай уҡ Ҡыр-Танып олоҫоноң Ҡайпан түбәһе старшинаһы Аладдин Биктуғанов та Салауат Юлай улының тоғро яу башлығы була, ихтилалда аҙаҡҡаса ҡатнашып, әсир алына һәм Ҡаҙан төрмәһендә һәләк була.\nГенетик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләренә ярашлы, танып, ҡаҙансы һәм ҡайпан башҡорттарының, табын, балыҡсы, ирәкте, унлар, көҙәй, әйле һәм башҡа төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш ырыуҙарына хас булғанса, R1a-M198 гаплотөркөмөнә ҡарауы асыҡланды.\nЯҙылған: 26.12.20 | Ҡаралған: 270


Интернетта башҡорт текстары өсөн эҙләү системаһы эшләй башланы\nӘлегә тест режимында, әммә тиҙҙән уны тулы ҡеүәтенә файҙаланыу мөмкинлеге буласаҡ тигән фекерҙә системаны әҙерләүселәр. Башҡорт.орг адресы буйынса урынлашҡан эҙләү машинаһының авторы, программалар эшләүсе йәш белгес Илдар Кинйәбулатов Мәскәүҙә йәшәй.\nЯңы система башҡорт текстары менән эшләү форсаты бирә. Уларҙы интернеттан таба, иң мөһиме башҡортса хәрефтәрҙе таный ала. Илдар Кинйәбулатов иһә башҡорт телен глобаль селтәргә яраҡлаштырыу буйынса етди аҙымдар яһаған һәләтле интернет белгесе. Уның башланғысында Айос һәм Андроид системалары өсөн башҡортса клавиатуралар эшләнде. Социаль селтәрҙәрҙең береһенең интерфейсы тәржемә ителде.


Рөстәм Хәмитов Геннадий Зюганов менән осрашты\n2 Ноябрь 2011, 18:00\n2 ноябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов РФ Коммунистар партияһының Үҙәк комитеты рәйесе, Дәүләт Думаһындағы коммунистар фракцияһы лидеры Геннадий Зюганов менән осрашты.\nРөстәм Хәмитов һәм Геннадий Зюганов Рәсәйҙәге сәйәси, иҡтисади һәм социаль хәлдәр торошон тикшерҙе. Башҡортостан Президенты республиканың артабанғы үҫеше перспективалары, субъектта барған үҙгәрештәр тураһында һөйләне.\nРөстәм Хәмитов Башҡортостанда барлыҡ сәйәси партияларға ла ихтирам менән ҡарауҙарын билдәләне. Республика Президенты фекеренсә, барлыҡ бәхәсле мәсьәләләрҙе лә дәлилле диалог барышында кәңәшләшеп хәл итергә мөмкин.\n«Башҡортостан бөгөн яңы үҫеш стадияһында, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ тиҙ һәм киҫкен үҙгәрештәр тураһында һөйләмәйбеҙ, шулай ҙа, һис шикһеҙ, һеҙҙән өйрәнерлек нәмәләребеҙ бар. Һеҙ ҡыҙыҡлы фекерҙәр әйтәһегеҙ. Һәм ҙур сәйәсмән булараҡ һеҙҙең кәңәштәрегеҙ, алыҫтан күрә белеү һәләтегеҙ ҙә беҙҙең үҫешкә ярҙам итер, моғайын. Беҙ һөҙөмтәлә бер-беребеҙҙе тулыландырабыҙ, ә дөйөм алғанда Рәсәй йәмғиәтен тәшкил итәбеҙ».\nКоммунистар лидеры Геннадий Зюганов Башҡортостан Президентына осрашыуҙы ойошторғаны өсөн рәхмәтен белдерҙе.\n«Берәүҙе лә «һулдар» һәм «уңдар»ға айырмағанығыҙ, ҡараштарыбыҙҙы иғтибар менән өйрәнгәнегеҙ өсөн рәхмәт, – тине Геннадий Зюганов. – Башҡортостан Рәсәй Федерацияһының иң үҫешкән ун төбәге исемлегендә. Республикала һәр даим тыныслыҡ һәм дуҫлыҡ тантана итте, ә милли-мәҙәни мөнәсәбәттәр башҡалар өсөн өлгө булып тора. Бында һәр ваҡыт эшләй белделәр һәм әле лә эшләйҙәр», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Геннадий Зюганов, тип хәбәр итә республика башлығының матбуғат хеҙмәте.


“Дуҫлыҡ”та күңелле уҙа туйҙар һәм юбилейҙар!\n2 Ноябрь 2018, 13:14\nТирмән ауылындағы Хажиморатовтар кафеһынан кеше өҙөлмәй\nЭлегерәк халыҡ туй һәм башҡа ҙур, әһәмиәтле байрамдарҙы өйҙә генә уҙғарһа, бөгөн улар мәшәҡәтләнеп тормай, махсус ресторан, кафеларҙа үткәрергә күнекте. Ысынлап та, өйҙә тығыҙланып ултырғансы, ҙур мәжлесте иркен, заманса, матур итеп йыһазландырылған кафела үткәреү күпкә отошлораҡ килеп сыға. Был йәһәттән эшҡыуарҙарға “Афарин” тип әйтерлек, сөнки улар кафе булдырып, ауыл йәшәйешенә йәм индерә, уны мәҙәнилерәк итә, артабанғы үҫешенә этәргес көс булып тора.\nТирмән ауылы эшҡыуарҙары Рәүфә һәм Радис Хажиморатовтар йүнсел, тырыш ғаиләләрҙең береһе. Улар ҡотһоҙ, күп йылдар буш торған РайПо магазинын ауылдың биҙәгенә әйләндерә. Хужалар бинаны ремонтлап, бер яғын магазин, икенсеһен кафе итеп эшләгән. Магазинға халыҡ ҙур теләк менән йөрөй. Унда аҙыҡ-түлек, көнкүреш тауарҙары, кейем-һалым, йәғни йәнең нимә теләй шул бар. “Дуҫлыҡ” кафеһынан да кеше өҙөлмәй. Кафе булдырылғанға тиклем ауыл халҡы тантаналарҙы Малаяҙ, Мөрсәлим һәм башҡа ерҙәрҙә үткәрһә, 80 кеше һыйышлы “Дуҫлыҡ” асылғандан бирле халыҡҡа ситкә йөрөргә түгел. Бынан тыш, ауыл халҡы ғына түгел, хатта ситтә йәшәгән, тамырҙары был яҡта булған тирмәндәр ҙә ҡайтып, матур итеп байрамдар уҙғара.\nТуй тантанаһы, юбилейҙар, тыуған көндәр һәм башҡа байрамдар зауыҡлы кафела күңелле үтә. Ундағы меню ла ҡыуандырмай ҡалмай: хужабикә Рәүфә Рафиҡ ҡыҙы тәжрибәле ашнаҡсы булараҡ, клиенттарға аш-һыуҙың иң тәмлеһен, туҡлыҡлыһын тәҡдим итә. Хаҡтар ҙа бик үтемле: кеҫә ҡалынлығына ҡарап, менюның төрлөһөн һайларға була. Хужабикәгә ҡунаҡтарҙы хеҙмәтләндерергә Лидиә Байтуллина һәм Рәмзилә Ғатауллина ярҙам итә. Тантаналарҙы үткәрергә кафеға йыш ҡына республика йондоҙҙары: Гөлсинә Мөхәмәҙиева, Хәсән Усманов, Филүс Ҡасимов, Лилиә Исхаҡова һәм башҡа билдәле кешеләр килә. Хажиморатовтарҙың ни тиклем тырыш, эшһөйәр, уңған булғандарын кафеның эске торошонан уҡ төҫмөрләргә була. Кафе заман талаптарына ярашлы итеп йыһазландырылған: бинала бешеренеү бүлмәһе, тантаналар залы һәм ҡул йыуыу урыны, бәҙрәф бар. Һәр ерҙә таҙалыҡ хөкөм һөрә. Ә яңыраҡ хужалар, бешеренеү бүлмәһенә мейес сығарып, үҙҙәре икмәк тә бешерә башлаған. Мейестән яңы ғына сыҡҡан, күпереп бешкән йылы ауыл икмәген халыҡ күҙ асып йомғансы һатып алып бөтә. Бынан тыш, Хажиморатовтар йорттарында күпләп мал-тыуар аҫырай. Уларға бар эштәрендә өс балаһы ярҙам итә.\nТәүәккәл, тырыш, ауылға йәм өҫтәп йәшәүсе шундай өлгөлө ғаиләләр күберәк булһын ине.


Ғалим һәм әҙип юбилейында\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында филология фәндәре докторы, профессор, БР Фәндәр академияһы академигы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғайса Хөсәйеновҡа 85 йәш тулыуға бағышланған «Хәҙерге әҙәбиәт ғилемендә һәм әҙәбиәттә, фольклористика һәм археографияла актуаль мәсьәләләр» тип аталған халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференция үтте. Сарала республикабыҙ юғары уҡыу йорттарынан, Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, шулай уҡ Төркиә, Әзербайжан, Төркмәнстандан һәм башҡа илдәрҙән килгән ғалимдар ҡатнашты.\nЮғары бейеклектәр яулап...\nКүренекле яҙыусы Талха Ғиниәтуллинға журнал аша хат\nХөрмәтле Талха Йомабай улы!\nИң элек Һеҙгә дөрөҫлөк, ихласлыҡ менән һуғарылған әҫәрҙәрегеҙ өсөн рәхмәт белдерергә рөхсәт итегеҙ. Прозағыҙҙы мауығып, фәһемләнеп уҡыйым, бәғзе хикәйәләрегеҙҙең йөкмәткеһен биш йәшлек ейәнемә лә һөйләгәнем бар. Шуға аптырайым: бәләкәс кенә малайҙы етди тормош ваҡиғалары ҡыҙыҡһындыра, имеш. Ейәнем һәр саҡ иғтибар менән тыңлай ҙа һуңынан ҡәҙимге һорауҙар бирә. Мәҫәлән: «Тәлғәт артабан нисек йәшәй?»\n«ТҮГЕЛЕП ИЛАП ҠАЛДЫМ…»\nБаймаҡ районының Иҫке Сибай ауылында халҡыбыҙҙың күренекле шәхестәре Һәҙиә һәм Ғөбәй Дәүләтшиндарҙы яҡындан белгән, яҙмыштарының үтә лә фажиғәле көндәренең шаһиты булған, ғаиләгә 1937 йылда ябырылған тәрән ҡайғыларҙы бергә кисергән, ул саҡтағы 16 йәшлек ҡыҙ, әлеге көндә иһә туҡһан йәштән уҙған ил инәһе Йомағолова Менәүәрә Заһит ҡыҙы ғүмер кисерә.\nИнәйҙең киң мәғлүмәтле, уҡымышлы икәне үҙен тотошонан, һөйләшенән, ғөмүмән, бар булмышынан һиҙелеп тора. Ныҡ олоғайыуына ҡарамаҫтан, данлы шәхестәр янында үткәргән, хәтерендә мәңгелеккә уйылған онотолмаҫ көндәрҙе әле кисергәндәй бәйән итә. Алҡымына килеп тығылған кисерештәре уға тыныс һөйләргә ирек бирмәй: ул йә репрессия осороноң ҡәһәрле көндәрен онота алмай һулҡ-һулҡ илай, йә йылмайып, ҡыҙыҡлы мәлдәрҙе хәтерләй. Ваҡыты-ваҡыты менән хәтер һандығынан шиғырҙар ҡаҙып сығара.\nӘсе яҙмыш мине ҡурсалаған\nСәңгелдәктә ятҡан сағымдан…\n«Батырҙарҙың да батыры»\nЯҡташыбыҙ Мортаза Ғәлиәкбәров тураһында фронт командирҙары шулай тиер булған. Әбйәлил районының Ташбулат ауылында тыуып үҫкән ҡаһарман егеттең күҙҙәре үткер, ҡулдары ныҡ була, әммә, иң мөһиме, ҡыйыулығы һәм тәүәккәллеге менән айырылып тора ул. М. Ғәлиәкбәровтың сираттағы ҡаһарманлығына һоҡланған подполковник Чудинов, 13851-се хәрби часть начальнигы, 1944 йылдың 11 февралендә яуҙар тынып торған арала егеттең атаһына Маҡтау хаты оҙата. Бына ул: «Һаумыһығыҙ, хөрмәтле Иҙрис Ғәлиәкбәров иптәш – ҡыйыу яугир, башҡорт халҡының данлы улы Мортаза Ғәлиәкбәровтың атаһы!\nЙыл һайын июнь аҙағының йәмле кистәрендә дөйөм урта белем биреүсе мәктәптәрҙә, күп йыллыҡ көсөргәнешле уҡытыу-тәрбиә эштәренә йомғаҡ яһау рәүешендә, йөрәктәрҙә йылы хәтирәләр ҡалдырып, шаулап-гөрләп сығарылыш кисәләре уҙа. Ғәҙәттәгесә, ҡулдарына урта белем тураһында танытма алған йәштәр, уҡыуҙарын дауам итеү өсөн, үҙҙәре һайлаған юғары йәки махсус урта белем алыу өсөн, уҡыу йорттарына юллана. Тарих биттәренән күренеүенсә, урта мәктәптәрҙе 1941 йылда тамамлаған йәштәр өсөн бындай тамашалар ҙур һәләкәткә әүерелеп, йөрәктәрҙә уңалмаҫлыҡ яра булып уйылып ҡала. Фашистик Германияның Советтар Союзына һуғыш иғлан итмәйенсә һөжүм яһауы тураһындағы хәбәр бөтә илгә йәшен тиҙлегендә тарала.\nБатырлығы тиңдәшһеҙ булыуға ҡарамаҫтан,\nуға Советтар Союзы Геройы исеме бирелмәгән\n«Снайпер Әхәт Әхмәтйәнов Ленинград фронтында 502 фашисты юҡ иткән, ә уның өйрәнсектәре – 2300». Республика Хәрби дан музейында яҡташыбыҙ тураһында аҙмы-күпме мәғлүмәт һаҡлана. Үкенескә ҡаршы, Башҡортостанда был шәхес тураһында ишетеп белгән кешене табыуы ҡыйын, исеме хатта байрамдарҙа ла телгә алынмай, гәзит биттәрендә лә осрамай. Был, әлбиттә, ғәфү ителмәҫлек хәл, ләкин халыҡ хәтере – компьютер түгел, бөтәһен дә иҫендә тота алмай. Тарихи хәтер генә бөтәһен дә үҙ эсенә һыйҙыра, түкмәй-сәсмәй һаҡларға һәләтле.\nҺуғыш яланында өлкән сержант Әхәт Әхмәтйәнов, үҙ эшенең оҫтаһы булараҡ, бик юғары баһаланған, уны «Ленинград фронтының иң оҫта һәм уңышлы снайперы» тип атағандар.


Башҡортостанда һауа температураһы 23 градусҡаса түбәнәйә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда һауа температураһы 23 градусҡаса түбәнәйә\n14:42, 18 ноября 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда һауа температураһы 23 градусҡаса түбәнәйә Фото: Галина Бахшиева\nРеспублика синоптиктары 19 һәм 20 ноябргә һауа торошон хәбәр итте.\nБашгидромет мәғлүмәттәре буйынса, кесаҙна, 19 ноябрҙә, республикала урыны менән боҙлауыҡ булыуы фаразлана, юлдарҙың айырым участкалары тайғаҡ. Ел көнбайыштан, көньяҡ-көнбайыштан талғын, төньяҡ райондарҙа көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -12, -14, урыны менән -18, -23 градус. Һауа температураһы көндөҙ -4, -9 градус.\nЙома, 20 ноябрҙә, яуым-төшөм фаразланмай. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын. Термометр бағанаһы төндә -9, -14 градусҡаса түбәнәйә. Көндөҙ һауа температураһының -2, -7 градус булыуы көтөлә.


Рөстәм Хәмитов Федераль именлек хеҙмәтенең Һарытау һәм Һамар өлкәләре буйынса сик буйы идаралығы начальнигы менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Федераль именлек хеҙмәтенең Һарытау һәм Һамар өлкәләре буйынса сик буйы идаралығы начальнигы менән осрашты\n9:30, 23 августа 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов РФ Федераль именлек хеҙмәтенең Һамар һәм Һарытау өлкәләре буйынса сик буйы идаралығы начальнигы Сергей Митюшин менән осрашты. Сергей Митюшин был вазифаға 2013 йылдың 11 июлендә тәғәйенләнде. Уның ҡарамағында булған бүлексә республикала урынлашҡан. Осрашыу барышында «Өфө» халыҡ-ара аэропортында терминал һәм дәүләт сиге аша үткәреү пункты төҙөү мәсьәләләре тикшерелде, тип хәбәр итте генерал-майор Митюшин.\n— Беҙ республика Президенты менән таныштыҡ һәм аралашыу барышында бергә хәл итәһе мәсьәләләр тураһында һөйләштек. Тәү сиратта, был аэропортты реконструкциялау. Яңыртыу эштәре бөгөнгө көндә башланып тора һәм 2015 йылға тейешле сараларға (ШОС һәм БРИКС саммиттарына) тамамланырға тейеш. Беҙҙең хеҙмәт йәһәтенән килеп тыуған мәсьәләләрҙе конструктив, һөҙөмтәле һәм ваҡытында хәл итеү тураһында һөйләшеп килештек. Республика етәксеһе бөгөнгө көндә сик һаҡсыларын борсоған мәсьәләләр хаҡында һорашты. Киҫкен проблемалар юҡ. Башҡортостан етәкселеге менән үҙ-ара аңлашып, артабан бергә эшләмәксебеҙ, — тине Сергей Митюшин.\nТеги: бр президенты осрашыуҙары,федераль именлек хеҙмәте


Салауат районында Байыҡ сәсәндең 300 йыллығын билдәләйәсәктәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСалауат районында Байыҡ сәсәндең 300 йыллығын билдәләйәсәктәр\n16:40, 25 июня 2010 Йәмғиәт\n2010 йылда сәсән Байыҡ Айҙарҙың тыуыуына 300 йыл тула. Ул халыҡта шағир-импровизатор, йырсы, бейеүсе генә түгел, ҡыйыу яугир, мәргән уҡсы, данлыҡлы дипломат, ғәҙеллек һәм азатлыҡ өсөн көрәшсе булараҡ та дан ҡаҙанған. Мөһим дата хөрмәтенә сәсәндең тыуған яғында, Салауат районында, байрам саралары планлаштырылған. 26 июндә унда «Байыҡ йыйыны» район фольклор байрамы үтәсәк.\nСаралар программаһында сәсәндәр бәйгеһе, театрлаштырылған тамаша, халыҡ уйындары, художестволы үҙешмәкәрлек концерты ҡаралған.\nТантана сиктәрендә шулай уҡ Малаяҙҙа Салауат Юлаев музейына экскурсия, Арҡауыл ауылында Байыҡ Айҙар сәсән стелаһына сәскәләр һалыу планлаштырылған. Унда Башҡортостан Республикаһының күренекле ғалим-фольклорсылары, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре: Рауил Бикбаев, Розалия Солтангәрәева, Мирас Иҙелбаев, Таңсулпан Ғарипова, Әхмәт Сөләймәнов ҡатнашасаҡ.\nСәсәндәр бәйгеһендә республиканың төрлө ҡалаларынан һәм райондарынан 20-ләп сәсән ҡатнашыуы көтөлә.\nҠатнашыусылар шиғыр, йыр йәки бейеү сәнғәте жанрҙарында үҙҙәрен күрһәтергә тейеш. Байыҡ Айҙарҙың ижади мираҫынан әҫәр башҡарыу мотлаҡ шарт булып тора.\nКонкурстың киләһе этабы сәсәндәрҙең бирелгән темаға импровизацияһын күҙаллай. Был конкурста башҡорт музыкаль ҡоралдарын: думбыра, ҡурай, ҡумыҙ ҡулланыу ҡаралған.\nТеги: байрамдар, иҫтәлекле даталар


ИНТЕРВЬЮ. Илфат Әлмөхәмәтов\n"Интервью" тапшырыуының бөгөнгө сығарылышы ҡунағы - Агросәнәғәт комплексы хеҙмәтсәндәренең республика профсоюздар комитеты рәйесе урынбаҫары Илфат Әлмөхәмәтов. Тармаҡҡа кадрҙар әҙерләү һәм ауыл еренә йәштәрҙе йәлеп итеү тәңгәлендә эште нисек ойошторорға? Был һорауға эксперт контракт системаһын индереү кәрәк, тип белдерҙе.\nХоккейсыларҙы әллә ҡайҙарҙан йәлеп итәбеҙ, контрактка ярашлы улар мөмкин тиклем һөҙөмтә күрһәтергә тырыша (!!! быйылғы осраҡта улар хатта һөҙөмтә күрһәтергә лә уйламай). Йәғни, профсоюздар заманса белемле белгестәрҙе яҡшы хеҙмәт хаҡы менән агросәнәғәт комплекстарына эшкә ебәреү тәҡдимен индерә. Илфат Әлмөхәмәтов тағы ла бер мәсьәләне билдәләй. Йәш белгестәр ең һыҙғанып ауылға эшкә ҡайтырға йыйына, әммә уларҙың идеяларын хуплап торған кешеләр әҙ. Бигерәк тә, электән ошо ойошмала эшләгән, ә белемдәрен бөгөнгө талап буйынса камиллаштырырға ашыҡмаған оло быуын.


Илгизә илдәр гиҙә... » Башҡортостан гәзите\nИлгизә илдәр гиҙә...\nМагнитогорск техник университетының тарих, филология һәм сит телдәр институтының V курс студенты Илгизә Йәнгилдинаның исеме есеменә тап килә. Киләсәктә сит телдәр буйынса уҡытыусы буласаҡ ҡыҙҙың былтыр күптәнге хыялы тормошҡа ашҡан: Бразилияның Пернамбуку штатындағы Ресифи ҡалаһының Федераль аграр университетында махсус курс үтеү бәхетенә ирешкән. Илгизә менән ҡорған әңгәмәбеҙҙә һүҙ студент тормошо, йәшлек, океан аръяғындағы йәшәйеш һәм башҡалар тураһында барҙы.\n– Илгизә, гәзит уҡыусыларҙы үҙең менән яҡынданыраҡ таныштырып үт әле...\n– 1993 йылда Сибайҙа тыуғанмын. Ҡаланың 10-сы мәктәбен тамамлағаc, Өфөләге Эске эштәр министрлығының юридик институтына барырға хыялландым. Әммә үҙ көсөм менән унда үтә алмаҫымды аңлағас, Магнитогорск юғары уҡыу йортоноң сит телдәр факультетына уҡырға индем. Аллаға шөкөр, бөгөн һуңғы курстамын. Әлеге мәлдә Сибай ҡалаһының 12-се мәктәбендә уҡыусыларға инглиз теленән һабаҡ биреү буйынса практика үтәм.\n– Яҙмышыңдың ҡапыл шулай боролош алыуына үкенмәйһеңме?\n– Юҡ, күреүегеҙсә, сит телдәрҙе белеү ҙур ҡитғаларға юл аса. Полиция хеҙмәткәре булыу теләге шул тиклем көслө ине, хатта мин шунда уҡ ситтән тороп Мәскәү иҡтисад һәм хоҡуҡ институтына документтар тапшырҙым. Ике уҡыуымды ла йәнәш алып барам. Яңыраҡ эске эштәр бүлегендә практика үткәндә шуға инандым: был өлкәләге эш бөтөнләй күңелемә ят. Ә бына инәйемдең теләге буйынса зарураттан ғына һайлаған сит телдәр белгесе булыу минең өсөн тормош мәғәнәһенә әйләнде. Киләсәктә үҙемде хоҡуҡ өлкәһендә тәржемәсе итеп күрәм.\n– Сибайҙа «Осҡон» бейеү ансамблендә шөғөлләнгәнеңде беләм. Магнитогорскиҙа буш ваҡытыңды нисек уҙғараһың?\n– Институтта халыҡ бейеүҙәре түңәрәге юҡ. Еңел атлетика менән етди шөғөлләнәм. «Салауат» башҡорт йәмғиәте ойошмаһының әүҙем ағзаһымын. Башҡортса күңел асыу саралары уҙғарабыҙ, күп осраҡта алып барыусы булырға тура килә. Башҡорт йәмғиәте ойошторған «Һылыуҡай-2012» бәйгеһендә еңеү яуланым. Был дәрәжәгә лайыҡ булыуым «Көнбайыш һылыуҡайы-2013» гүзәллек бәйгеһендә ҡатнашыу мөмкинлеген асты. Был мәртәбәле бәйгелә лә «мисс» тажын кейҙем.\n– Башҡорт һылыуҡайы Бразилияға нисек барып эләкте һуң?\n– Магнитогорск техник университеты һәм Бразилия юғары уҡыу йорттары араһында студенттар менән алмашыу программаһы сиктәрендә Атлантик океан ярҙарына барып, дүрт ай шунда йәшәп, аграр университеттың letras факультетында төрлө фәндәрҙән лекциялар курсы тыңлап ҡайттыҡ. Улай ғына ла түгел, университетта мин немец теленән тиҫтерҙәремә һабаҡ бирҙем. Курс аҙағында беҙгә инглиз, испан, португал телдәрен өйрәнеүебеҙ хаҡында сертификат тапшырҙылар.\n– Программаға эләгеү өсөн ниндәй шарттарҙы үтәү зарур?\n– Яҡшы өлгәшергә, матди яҡтан ҡытлыҡ кисермәҫкә кәрәк. Бындай мөмкинлек килеп сыҡҡас, әсәй-атайым теләгемә ҡаршы төшмәне. Алыҫ сәфәргә сығыр алдынан ғына ҡапыл атайым гүр эйәһе булды. Әсәйемде, ҡустымды ҡайғылы ваҡытта яңғыҙ ҡалдырырға теләмәһәм дә, улар изге сәфәргә фатихаһын бирҙе.\n– Бразилия һеҙҙе нисек ҡаршы алды? Fөмүмән, ниндәй ил ул?\n– Юл аҙабы – гүр ғазабы, тиһәләр ҙә, сит ҡитғаға самолетта осоп барыу артыҡ ғазап булманы. Филология буйынса курс үтергә килеүебеҙҙе белгәс, беҙҙе аграрийҙар ҡыҙыҡһындырғайны, тип кәйефте төшөрҙөләр. Беҙ уҡыған университет уларҙың баш ҡалаһынан 600 саҡрымда урынлашҡан. Ресифи – боронғо ҡала. Ҡала тиһәң дә, бында ауыл хужалығы ныҡлы үҫешкән. Халҡы төрлөсә йәшәй, етеш көн иткәндәре лә, мохтаждары ла күп. Байҙары башлыса океан ярҙарын биләй. Ә һыу буйынан ситтә урта хәллеләр ауыл хужалығы ярҙамында көн итә.\nБразилиандар артыҡ көс түгергә яратмай, ял итергә, күңел асыу саралары уҙғарырға бик әүәҫ. Улар үҙ-ара испанса һәм португалса аралаша. Ял көндәрендә рус мәктәбенә йөрөнөк. Унда иренең эше буйынса Бразилияға килеп юлыҡҡан рус ҡатыны тел нескәлектәрен өйрәтә, уға ярҙам итештек. 9 Май – Бөйөк Еңеү байрамын да ошо ойошмала уҙғарҙыҡ. Рәсәйҙән тиһәк, Путин тип беләләр, ә бына Башҡортостан тураһында хәбәрҙар түгелдәр. Мине улар ҡытай йәки япон ҡыҙы тип ҡабул итте.\n– Студенттар нисек йәшәй?\n– Йәштәрҙең был ҡатламы социаль яҡтан ныҡ яҡланған тип әйтеп була. Стипендиялары беҙҙең аҡсаға әйләндерһәк, айына һигеҙ мең һум тирәһе. Үҙебеҙҙең стипендия суммаһын әйтергә оялдыҡ. Ятаҡтары иҫ китерлек түгел, ябынып ятырға юрғандары ла юҡ (көлә), дөрөҫөн әйткәндә, уныһы ла артыҡ, сөнки һауа шарттары ныҡ эҫе. Туҡланыу яҡшы, курорттарҙағы кеүек, нимә теләйһең, шуны һалып алып ашайһың. Кейем-һалымға иғтибар итмәйҙәр. Уҡытыусылар ҙа, студенттар ҙа джинсы, сланцыла йөрөй, арҡаларында – биштәр. Беҙ матур итеп кейенеп, улар араһында әллә ҡайҙан айырылып торҙоҡ.\n– Килештереп кейенеп, артығыҙҙан егеттәр йүгерттегеҙ инде?\n– Беҙ унда егет һайларға түгел, уҡырға барҙыҡ (көлә). Егеттәргә килгәндә, уларҙа ысын ир-егеттәрҙең аҙ булыуы күңелде ҡырҙы. Күбеһе традицион булмаған ориентациялы. Унда бер енесле никахтар хуплана. Ошондай күренештәр уларҙа ыңғай ҡабул ителә. Ә беҙ быға ытырғанып ҡарайбыҙ.\nТағы шуныһы күңелде ҡырҙы: йәмәғәт транспорты бик шәп йөрөй. Ҡайһы ваҡыт автобус водителдәре ишектәрен дә япмай. Тотҡаға йәбешмәһәң, осоп ҡалыуың да ихтимал.\n– Киләсәктә тағы ошондай мөмкинлек килеп сыҡһа, ҡайһы илдәрҙә уҡырға теләр инең?\n– Европа илдәренең юғары уҡыу йорттарында белемемде камиллаштырырға уйым бар. Шулай ҙа сит илдә ҡалырға бөтөнләй теләгем юҡ. Миңә, мәҫәлән, үҙ илебеҙҙә, үҙ еребеҙҙә йорт һалып, рәхәтләнеп баҡса үҫтереп, иркен һулыш алып йәшәү ныҡ оҡшай. Минең өсөн Башҡортостандан да, Сибайҙан да күркәм ер юҡ. Тамырҙарым ошонда.\n– Илгизә, барлыҡ хыялдарың тормошҡа ашһын! Ҡыҙыҡлы әңгәмәң өсөн ҙур рәхмәт!\nГөлдәр ҠАДАЕВА әңгәмәләште.


Дүртөйлө районында теркәлгән юл-транспорт фажиғәһендә ике кешенең ғүмере өҙөлдө\nБөгөн Дүртөйлө- Һыуыҡҡул юлының 4-се саҡрымында «Шевроле-Ланос» һәм унынсы модель «Лада» автомобилдәре бәрелешә. Юл фажиғәһендә «Ланос»тағы ҡатын һәм «Лада»лағы ир һәләк була. Ике кеше дауаханаға оҙатылған. Күҙаллауҙар буйынса аварияға «Шевроле» машинаһы водителе алда барған автомобилде уҙырға теләп идара итеү һәләтен юғалтыуы сәбәпсе булыуы ихтимал. Әле ваҡиға урынында тикшереү эштәре бара.


Юҡ, Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаевтың түгел, ә минең ирем, дүрт баламдың атаһы, Әләгәҙ ауылында тыуып үҫкән (бына ҡайҙа тыуған – шунда яраған) ҡәҙерле Салауат Кирам улы Камалиевҡа аҙ ҙа түгел, күп тә түгел – 55 йәш!\nӘлбиттә, бер-беребеҙгә ышаныслы терәк булып, тормоштоң бөтә ауырлыҡтарын бергә еңеп һәм һөйөнөп, бер тында йәшәнек һәм йәшәйбеҙ, бергә, бер йүнәлештә ҡарайбыҙ. Ә бит осрашмаҫҡа ла мөмкин инек бит, икенсе урам менән киткән булһа, мине осратмаған, тапмаған булыр ине. Мин Әләгәҙгә Октябрьский ауылынан уҡырға йөрөнөм, тәнәфестә килеп осраштыҡ, ә инде айырылышырға тура килмәне. Ҡар яуһынмы, ямғырмы, йонсоу көндәргә һәм ара алыҫлығына ҡарап тормай, йәйәү йә мотоцикл менән осрашыуға ынтылды.\nМәктәпте тамамлағандан һуң, Салауат шунда уҡ “Мәсәғүт” совхозында хеҙмәт юлын башланы. Шунан 1981 йылда Балтик буйына хеҙмәткә алынды, унда сик буйы ғәскәрҙәрендә 1983 йыл-ға тиклем хеҙмәт итте. Иҫтәлеккә уның бер сумаҙан тулы хаттары ҡалған, шуларҙы уҡып, уны бер үҙе тәрбиәләгән әсәһенә, һөйгән йәренә, ауылдаштарына ҡыҙыллыҡ килтермәүен иҫкә төшөрөп алабыҙ, ғорурланабыҙ.\nҠатмарлы 90-сы йылдарҙа өй һалды, шунда балаларыбыҙ тыуҙы һәм үҫте, шунда ҡунаҡтарыбыҙҙы ҡаршы алабыҙ һәм һәр ваҡыт көтөп ҡалабыҙ. Бына шуның өсөн дә миңә Салауат Кирам улы менән йәш саҡта ғына түгел, ә әлеге ваҡытта ла ҡыҙыҡлы. Ғаиләгә, тирә-йүндәгеләргә, дуҫтарға, ауылдаштарға булған һөйөүе уның шул тиклем ҙур.\nБалаларға яҡшы атай ҙа һин,\nБеҙҙең өсөн ныҡлы бер терәк.\nБары һинең менән бәхетле беҙ,\nШуның өсөн беҙгә һин кәрәк.\nОҙон ғүмер бирһен һиңә Хоҙай,\nБәхет, шатлыҡ, һөйөнөстәр менән\nТаҙалыҡта үтһен көндәрең!\nИң изге теләктәр менән ғаиләң: ҡатының Лира, ҡыҙҙарың Вероника, Анжелика,\nКаролина, улың Станислав, ейәнең Адель,\nкейәүҙәрең Евгений һәм Таһир.


Мәсетле районында реконструкциянан һуң тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы асылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМәсетле районында реконструкциянан һуң тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы асылды\n11:19, 6 мая 2010 Сәйәсәт\nБөйөк Еңеүҙең 65 йыллығын, шулай уҡ Мәсетле районының 80 йыллығын байрам итеү сиктәрендә район үҙәге – Оло Ыҡтамаҡ ауылында реконструкциянан һуң район тарихи-крайҙы өйрәнеү музейын асыу тантанаһы үтте, ул балалар сәнғәт мәктәбе бинаһында урынлашҡан. Тантанала район хакимиәте вәкилдәре, мәктәп музейҙары етәкселәре, китапханалар хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.\nМәсетле районында тарихи-крайҙы өйрәнеү музейы 1967 йылда уҡ асылғайны. Бөгөн муниципаль район хакимиәтенең, шулай уҡ предприятиелар һәм ойошмаларҙың финанс ярҙамы арҡаһында ул ҡайтанан яңыртылды. Район етәкселеге бөтә мәсетлеләргә материалдар йыйыуҙа ярҙам итеүҙәрен һорап мөрәжәғәт итте. Экспонаттар ярайһы уҡ байтаҡ йыйылған, район тарихына ҡағылышлы, мәсетлеләрҙең эштәре һәм ҡаҙаныштары хаҡында һөйләүсе документтар, фотографиялар, китаптар, хаттар һәм иҫтәлектәрҙе барыһы ла бергәләп йыйған. Экспозицияла Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары тураһында материалдар айырым бер урын биләй.\nРайон хакимиәте башлығы урынбаҫары Әмирйән Сәлимов, әле эшләйһе эштәр байтаҡ, тағы ла күберәк материалдар йыйып, киләһе быуындар өсөн һаҡларға кәрәк, тип билдәләне. Ул музей директоры Марат Ғафаровҡа, Мәсетле районы музейы экспозицияларын булдырыуҙа ғәмәли һәм методик ярҙам күрһәткән кешеләрҙең барыһына ла рәхмәт белдерҙе.\nМәктәп музейҙары етәкселәре район музейына байтаҡ яңы экспонаттар тапшырҙы. Музей буйлап беренсе экскурсияны уның директоры Марат Ғафаров үткәрҙе.


Ҡурай өсөн сиктәр юҡ\nҠурай өсөн сиктәр юҡ. Милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән тәбәктәр ҡурайҙың сихри моңона сорнала. Махсус проект сиктәрендә Пермь, Силәбе өлкәләрендә йәшәүсе ҡан-ҡәрҙәштәребеҙ милли музыка ҡоралында уйнарға ла өйрәнә ала. Һәр башҡорт өсөнҡурай башҡа музыка ҡоралдарынан күпкә өҫтөнөрәк. Ырымбурҙар,иһә...\nКөньяҡ Судандан ҡасаҡтар көс ҡулланыуҙан ҡурҡып Конгоға сыға башлаған. Көньяҡ Судан мөстәҡиллек алғас президент Сальва Киир һәм вице-президент Риека Мачары яҡлылар араһында һуғыш тынмай тиерлек. Вәзғиәт осоронда 100 мең кеше һәләк булған. Франсуа Олланд Францияла президент һайлауҙарында...\nЭшҡыуарлыҡ иҡтисади үҫештең локомотивына әйләнергә тейеш\nЭшҡыуарлыҡ иҡтисади үҫештең локомотивына әйләнергә тейеш. Өфөлә ШОС һәм БРИКС илдәренең кесе бизнес буйынса 2-се форумында шундай фекерҙәр яңғырай. Бөгөн төп иғтибар йәштәр араһындағы эшҡыуарлыҡҡа йүнәлтелә. Көньяҡ Африканан килгән Андре Джосэ урындағы эшҡыуарҙар менән ысын мәғәнәһендә...\nӨфөлә йорттар ер аҫтына китә башламаҫмы?\nБөгөн Башҡортостан телерадиокомпанияһының матбуғат үҙәгендә белгестәр ҡатнашлығында матбуғат конференцияһы үтте. Ҡалаға техноген һәләкәт янаймы һәм кешеләргә нимәнән ҡурҡырға? Ошо һәм башҡа һорауҙарға картограф Владимир Камалов, спелеолог Юрий Соколов һәм ҡотҡарыусы Сергей Буев яуап бирҙе....\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында ҡыйыҡтан төшөп килгән ҡалай эшсенең башын киҫкән. Был хәл Сода компанияһы биләмәһендә була. Ремонт эштәре башҡарып йөрөгән ваҡытта 57 йәшлек слесарь-монтажсы бина ҡыйығынан ҡалай тимер ташлай, ул осоп китеп аҫта бетон болғатып йөрөгән иптәшенә эләгә. Зыян күреүсе 47 йәшлек...\nЧерниковка биҫтәһендә Беренсе Май урамында ер убылған\nСығарылышты Черниковка биҫтәһендәге ғәҙәттән тыш хәлдән башлайбыҙ. Беренсе Май урамында ер убылған. Шаһиттар фотоларҙы интернет селтәренә һалған. Ғәҙәттән тыш хәл урынында әле хәбәрсебеҙ Ғәзиз Лоҡманов эшләй.\nСүриәлә хөкүмәт ғәскәрҙәре ИГИЛ позицияларын утҡа тотоуын дауам итә. Алеппо ҡалаһының байтаҡ өлөшө террорсыларҙан азат ителде. Дума ҡалаһы янында ла хәрбиҙәр һөжүмгә күсте. Төркиәлә ҡыҙҙар өсөн интернатта янғында кәм тигәндә 12 уҡыусы һәләк булған. Уларҙың барыһы ла аҙ тәьмин ителгән...\nТөнъяҡ-көнсығыш райондарҙы социаль-иҡтисади үҫтереү комплекслы программаһы 2020 йылға\nТөнъяҡ-көнсығыш райондарҙы социаль-иҡтисади үҫтереү комплекслы программаһы 2020 йылға тиклем оҙайтылды. Башҡортостан хөкүмәтендә ошо документ үтәлешенә арналған ултырыш үтте. Унда уҙған йылдарға йомғаҡ яһалды һәм киләсәккә маҡсаттар билдәләнде. Хөкүмәт Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов...\nБөгөн республика парламенты ултырышында киләһе йылға бюджет ҡабул ителде\nБөгөн республика парламенты ултырышында киләһе йылға бюджет ҡабул ителде. Ул, ғәҙәттәгесә, социаль йүнәлешле. Хәбәрсебеҙ Нәфисә Кинйәбаева беҙҙең студия менән тура бәйләнешкә сыға. Нәфисә, тыңлайбыҙ һине\nИртәгә һалым түләүҙең һуңғы көнө\nЯңылыҡтар сығарылышын дауам итәбеҙ. Иртәгә һалым түләүҙең һуңғы көнө. 1-се декабрь тамамланғанға тиклем һәр кем дәүләт алдындағы бөтә төр бурыстары менән иҫәпләшеп өлгөрөргә тейеш. Кире осраҡта, пеня арта барасаҡ. Билдәле булыуынса, һалым фатирға, бүлмәгә, йортҡа, ер участкаһына, баҡсаға,...\nӨфөлә Гурьев баҙарындағы янғын ҡыҫҡа ялғаныш сәбәпле сыҡҡан булыуы ихтимал\nӨфөлә Гурьев баҙарындағы янғын ҡыҫҡа ялғаныш сәбәпле сыҡҡан булыуы ихтимал. Фажиғәнең сәбәбен тәфтишселәр ентекләп тикшерәсәк. Хәбәрсебеҙ рәлиә Сәхибгәрәева беҙҙең студия менән тура бәйләнешкә сыға. Рәлиә, янғын сәбәптәре тураһында рәсми белдереүҙәр бармы?\nСиноптиктары бөгөн һауа торошоноң тағы ла насарайыуы тураһында иҫкәртә\nБашҡортостан синоптиктары бөгөн һауа торошоноң тағы ла насарайыуы тураһында иҫкәртә. Епшек ҡар яуыуы ихтимал, юлдарҙа боҙлауыҡ. Тотороҡһоҙ һауа торошо арҡаһында бер тәүлек эсендә республика юлдарында хәл дә ҡатмарлы булып ҡала. Быға водителдәрҙең үҙенә артыҡ ышаныуы, һауа торошон инҡар итеүе...\nҺуҡырҙар өсөн Брайль ысулы менән баҫтырылған Башҡорт-рус, Рус-башҡорт һүҙлеге сыҡты\nҺуҡырҙар өсөн Брайль ысулы менән баҫтырылған Башҡорт-рус, Рус-башҡорт һүҙлеге сыҡты Һүҙлеккә 15 меңдән ашыу һүҙ һәм һүҙбәйләнеш тупланған. Уның өҫтөндә дүрт ай самаһы эш алып барылған. Һүҙлек филология фәндәре докторы Миңһылыу Усманова менән педагогия фәндәре докторы Лена Саяхованың кеҫә...\nХалыҡ фронтының төбәк штабы вәкилдәре Рөстәм Хәмитов менән осрашты\nХалыҡ фронтының төбәк штабы вәкилдәре Рөстәм Хәмитов менән осрашты. Төрлө йүнәлештәге эш төркөмдәре 11 пункттан торған тәҡдим менән республика башлығына мөрәжәғәт итте. Йыл дауамында башҡарылған эштәрҙе барлап, киләһе йылға тәҡдимдәр индерҙе. Башҡаланың тарихи йөҙөн һаҡлап ҡалыу,...\nАхмаҡ, төлкө һәм машина асҡыстары. Һунарға барған бер ир урманда төлкө күреп ҡала. Уныһы шул тиклем ҡурҡыу белмәҫ булып сыға. Машина янынан һис тә китергә уйламай. Һунарсы уға машинаһының асҡысын ырғыта. Йәнәһе еҫкәнер ҙә китер. Әммә хәйләкәр асҡысты ҡабып урманға кереп юғала. Ахмаҡ водителгә...\nБашҡортостандың мәғәрифты үҫтереү институты колледждар һәм урта профессиональ белем биреү студенттары белемен тикшерә. Ошо йәһәттән Өфөлә республика кимәлендәге фәнни – ғәмәли конференция уҙҙы. Буласаҡ белгестәр бөгөн ниндәй проекттарға өҫтөнлөк бирә, улар тәҡдим иткән программалар иҡтисадтың...\nБеҙ күрһәткән сюжеттан һуң Салауат ҡалаһында йәшәүсе Сергей Никитиндың яҙмышында етди үҙгәрештәр булған\nБеҙ күрһәткән сюжеттан һуң Салауат ҡалаһында йәшәүсе Сергей Никитиндың яҙмышында етди үҙгәрештәр булған. Быға тиклем уға ике ай дауамында, ысын мәғәнәһендә, үҙенең терелеген иҫбатларға тура килә. ЗАГС-тарҙың береһендә Сергейҙы үлгәндәр иҫәбенә индергәндәр. Эш хаҡын һәм пенсия түләүҙе лә...\nЕвропа берлеге һәм Халыҡ-ара валюта фонды финанс ярҙам күрһәтеп Грециянан популяр булмаған реформалар үткәреүҙе талап итә. Һуңғы аҙнала был юҫыҡтағы һөйләшеүҙәр бик ауыр бара. Греция бурыстарын түләүҙе кисектереүҙе үтенә. Әммә Германия был мәсьәләлә артҡа сигенергә уйламай. Францияла...\nПлатонды алдап буламы? Бер йыл элек барлыҡҡа килгән система юл төҙөлөшө өсөн 17 миллиард һум килем яһай. Башҡортостан йөк ташыусыларының күбеһе емерелгән юлдар өсөн иғәнә түләһә, законды урап үтергә теләгәндәр ҙә етерлек. Федераль трассаларҙы намыҫһыҙ файҙаланған хәйләкәрҙәрҙе күсмә контроль...\nБыйылғы көҙ үҙенең тотороҡһоҙлоғо менән барыһын да аптырашта ҡалдырҙы\nБыйылғы көҙ үҙенең тотороҡһоҙлоғо менән барыһын да аптырашта ҡалдырҙы. Бөгөн республиканың күп кенә райондарында ямғыр яуа. Кисә иһә бер айлыҡ норма ҡар яуғайны. Өфөлә генә түгел, республика әһәмиәтендәге юлдарҙа ла тығындар барлыҡҡа килде. Был видео Өфө-Белорет юлында төшөрөлгән. Боҙлауыҡ...\nӨфөнөң Ленин майҙанында 30 метрлыҡ Яңы йыл шыршыһы ҡуйылды\nӨфөнөң Ленин майҙанында 30 метрлыҡ Яңы йыл шыршыһы ҡуйылды. Быйыл да баш ҡаланың барлыҡ райондарын Яңы йыл шыршылары һәм боҙ ҡаласыҡтары биҙәйәсәк. Конгресс-холл янындағы «Ватан» этно-паркында шыршы тәүгеләрҙән булып ҡуйылды. Ҡала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, быйыл «Ватан» паркы ысын әкиәт...\nРәсәйҙә ноябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә Әсә көнө билдәләнә\nРәсәйҙә ноябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә Әсә көнө билдәләнә. Ҡатын-ҡыҙға иғтибар, ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, Әсә кешенең бөйөклөгөн билдәләү-был көндөң төп маҡсаттары. Өфө районы Юлыш ауылында Сәлиховтар ғаиләһенә һоҡланмаған кеше юҡ. Бында барыһы ла ғәҙәти ғаиләләге кеүек. Йорт йылы, балалар...\nРеспублика мәҙәниәте ауыр юғалтыу кисерҙе\nРеспублика мәҙәниәте ауыр юғалтыу кисерҙе. 81-се йәшендә Башҡортостандың халыҡ артисы Фәрит Бикбулатов яҡты донъянан китте. Билдәле йырсы, тележурналист, Өфөнөң почетлы гражданины менән хушлашыу Башҡорт дәүләт академия драма театрында үтте.Фәрит Бикбулатовтың күңелдәргә үтеп ингән үҙенсәлекле...


Учалы филармонияһының йәш солисы Эльвира Моратова фажиғәле һәләк булған // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nУчалы филармонияһының йәш солисы Эльвира Моратова фажиғәле һәләк булған\n15:44, 29 июня 2020 Мәҙәниәт\nБөгөн Учалыла Учалы филармонияһының «Уралтау» халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы Эльвира Моратованы һуңғы юлға оҙаттылар. Ул 28 июндә фажиғәле һәләк булған.\n«Башинформ» агентлығына филармония етәкселегенән хәбәр итеүҙәренсә, уның кәүҙәһен өйөндә тормош иптәше тапҡан.\nЭльвира Моратова 1987 йылда тыуған. Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжын, 2011 йылда Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын тамамлаған. 2010 йылдан С.Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжында «Хореография ижады» бүлегендә уҡытҡан.\n«Уҡытыусылар, хеҙмәткәрҙәр һәм студенттар ваҡытһыҙ арабыҙҙан киткән коллегаһы, уҡытыусыһының туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша. Беҙ ошо изге күңелле, яҡты Кешене, Дуҫты, Уҡытыусыны бер ҡасан да онотмаҫбыҙ. Ул мәңге беҙҙең хәтерҙә», – тип яҙылған колледждың сайтында.\nАртист 10 йылдан ашыу Учалы филармонияһында эшләгән, тамашасылар ҙа уны бик яратҡан. Бер нисә тапҡыр «Байыҡ» республика бейеү конкурсы лауреаты булған. Уның биш йәшлек ҡыҙы ҡалған.\nӘлеге ваҡытта уның үлем сәбәптәре тикшерелә.


Константин ТОЛКАЧЕВ: “Владимир Путин демократияны иң дөрөҫ юл булараҡ билдәләй” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Константин ТОЛКАЧЕВ: “Владимир Путин демократияны иң дөрөҫ юл булараҡ билдәләй”\nКонстантин ТОЛКАЧЕВ: “Владимир Путин демократияны иң дөрөҫ юл булараҡ билдәләй” 08.02.2012 // Сәйәсәт\nРәсәй Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путиндың дүртенсе мәҡәләһе донъя күрҙе. Сираттағы программа документы “Демократия һәм дәүләттең сифаты” тигән исем аҫтында “Коммерсант” гәзитенең дүшәмбе һанында баҫылып сыҡты. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев Владимир Путиндың сираттағы мәҡәләһен эҙмә-эҙлекле ҡараш тип иҫәпләй.\n— Владимир Путиндың “Демократия һәм дәүләттең сифаты” тип аталған дүртенсе мәҡәләһендә эҙмә-эҙлеклелек һаҡлана, — ти республика парламенты башлығы. — Әүәлге мәҡәләләрендә Хөкүмәт Рәйесе Рәсәйҙең хәҙерге донъялағы хәле, милли проблемалар, иҡтисади мәсьәләләр хаҡында һүҙ алып барһа, әлегеһендә Владимир Путин демократияны өлгөрөп еткән мәсьәләләрҙе хәл итеү юлы булараҡ ҡарай. Демократик ғәмәлдәр ярҙамында, граждандар йәмғиәтенә таянып ҡына уҙған быуаттың 90-сы йылдары күренештәрен, коррупцияны уңышлы еңеп сығырға, заманса суд системаһын ойошторорға мөмкин, тип асыҡтан-асыҡ әйтә ул.\nКонстантин Толкачевтың билдәләүенсә, мәҡәләлә федерализм проблемалары айырым ҡарала, төбәктәрҙең һәм Үҙәктең ошо мәсьәләләге вәкәләттәрен яраҡлаштырыуҙың әһәмиәте иҫәпкә алына.\n— Әле дәүләткә идара итеү системаһын реформалау федерализмдың ҡулай моделен эшләүҙең өр-яңы, уңышлыраҡ алымы булып тора, — тип һүҙен дауам итә Константин Толкачев. — Уның нисек аталыуы мөһим түгел, бөтөн, аныҡ, эстән ҡаршылыҡһыҙ булыуы әһәмиәтле. Рәсәйҙә дәүләт власы вәкәләттәрен бүлеүҙең рациональ нисбәте уның нигеҙен тәшкил итергә тейеш.\nРеспублика парламенты рәйесенең фекеренсә, федерализм мөнәсәбәттәре Үҙәк һәм төбәктәр араһындағы бәйләнештәр менән генә сикләнеп ҡалмай. Улар төбәктәр менән муниципалитеттар араһындағы мөнәсәбәттәрҙә лә дауам итә.\n— Владимир Путин быны яҡшы аңлай һәм бәләкәй бизнестан килгән һалымдарҙың барыһын да муниципалитеттарға тапшырырға тәҡдим итә. Был да дөрөҫ ҡарар тип уйлайым, — ти Константин Толкачев. — Әле беҙ Рәсәй Федерацияһы менән уның субъекттарының вәкәләттәре даирәһен аныҡ ҡына айырыу мәсьәләһен сисеүгә яҡынлашабыҙ. Был байтаҡ проблемаларҙы хәл итеү, хакимиәт даирәһен айырыуҙың әлеге һөҙөмтәһеҙ системаһын бөтөрөү мөмкинлеген бирер ине.


Өфө Ҡыш бабайҙың тыуған көнөн билдәләйәсәк\n17 Ноябрь 2011, 18:56\n18 ноябрҙә Рәсәйҙә рәсми рәүештә Ҡыш бабайҙың тыуған көнө билдәләнә. Тылсымсының йәше аныҡ ҡына билдәле түгел, әммә ике меңдән ашыу булыуы раҫ. Уның тыуған көнөн балалар үҙҙәре уйлап тапҡан. Күҙәтеүҙәр буйынса, был көндө Ҡыш бабайҙың тыуған ере – Великий Устюгта сатлама һыуыҡтар башлана һәм ҡыш үҙ көсөнә инә.\nТылсымсы бабайҙың тыуған көнөн билдәләүҙә Өфө лә ситтә ҡалмаясаҡ. Был көндө, Ҡала үҫеше йәмәғәт фондының «Ҡыш бабайға хат» балалар хәйриә проекты сиктәрендә, тылсымсы 17-се ҡала балалар клиник дауаханаһындағы сабыйҙарға барасаҡ. Программала – уйындар, конкурстар һәм Ҡыш бабай бүләктәре.\nШулай уҡ йома, 18 ноябрҙә, «Ғаилә» сауҙа-күңел асыу комплексында ҙур байрам үтәсәк. Сараға Өфөлә йәшәүсе балалар саҡырыла. Сабыйҙарҙы Ҡыш бабай ҡатнашлығындағы уйын программаһы көтә. Сарала баш ҡаланың балалар коллективтары сығыш яһаясаҡ.