Википедия:Низағтарҙы хәл итеү — Башҡорт Википедияһы\nВикипедия:Низағтарҙы хәл итеү\nҠалып:Низағтарҙы хәл итеү\nӘгәр проектта ҡатнашыусылар ниндәйҙер мәҡәләнең йөкмәткеһе буйынса килешә алмаһа, әгәр ниндәйҙер башҡа мәсьәлә: ҡатнашыусыларҙәң үҙ-ара мөнәсәбәттәренә йәки Википедияла эшләүгә ҡағылышлы низағ килеп тыуһа, әгәр ҡайһылыр ҡатнашыусының ҡылығы Википедия ҡағиҙәләрен боҙа икән, теләһә ҡайһы ҡыҙыҡһыныусы яҡ эҙмә-эҙлекле ошо биттә тәҡдим ителгән низағты хәл итеү ысулына мөрәжәғәт итә ала:\nӘгәр ҙә низағ киҫкен булмаһа, ҡатнашыусылар менән бергә ултырып сәй эсегеҙ һәм проблеманы ҡабаттан тикшерергә тырышып ҡарағыҙ.\nБашҡа ҡатнашыусыларҙың иғтибарын йәлеп итеп ҡарағыҙ.\nВикипедия өсөн стандарт булған ҡайһы бер ғәмәлдәргә ҡарата (мәҡәләне юйҙырыу, бүлеү, берләштереү йәки исемен үҙгәртеү һ.б.) фекер айырымлыҡтары килеп сыҡҡанла махсус биттә фекер алышыу асығыҙ.\nӘгәр икенсе яҡ менән аралашыу ҡатмарлы икән, аралашсыға мөрәжәғәт итегеҙ.\nӘгәр был бик кәрәк икән, оппонентығыҙҙың даими рәүештә ҡағиҙә боҙоуына хакимдарҙың иғтибарын йәлеп итегеҙ.\nӘгәр проблемалар киң һәм уны хәл итә алмайһығыҙ икән, фекерҙәрегеҙ тап килмәгән урындарҙы асыҡла, поппонентығыҙ менән берләшмәнең был осраҡ буйынса фекерен белеү өсөн һорау алыу әҙерләгеҙ һәм шуға оҡшаш барлыҡ осраҡтар өсөн дөйөм ҡағиҙә булдырырға тырышығыҙ\nӘгәр бер нәмә лә ярҙам итмәһә — Юғары шураға мөрәжәғәт итегеҙ.\n1 Махсус фекер алышыуҙар\n2 Ҡатнашыусылар иғтибарына\n3 Хакимдарға мөрәжәғәт\n5 Һорау алыу\n6 Тауыш биреү\n7 Третей арбитражы\n8.1.1 Арбитражға ғариза биреү\n8.1.3 Ҡарар ҡабул итеү\n8.1.4 Ҡарарҙың үтәлеше\nМахсус фекер алышыуҙар[вики-тексты үҙгәртергә]\nҠайһы бер осраҡтарҙа бәхәстәрҙе фекер алышыуға арналған махсус биттәрҙә хәл итергә кәрәк:\nмәҡәләләр буйынса аныҡ ғәмәлдәрҙе (юйыу, бүлеү, берләштереү, үҙгәртеү);\nярҙамсы биттәрҙе (фекерләшеү категориялар, вики-проекттар буйынса фекерләшеү);\nконкрет мәсьәләләр (сығанаҡтарҙың абруйлылығы буйынса фекер алышыу).\nӘгәр низағ тулы мәҡәләнең билдәле версияһына ҡағылған осраҡта, рецензияға мөрәжәғәт итергә мөмкин.\nҠатнашыусылар иғтибарына[вики-тексты үҙгәртергә]\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Форум/Ҡатнашыусылар иғтибарына\nБарлыҡ әүҙем ҡатнашыусылар һәм хакимдарға күҙәтеп барырға тәҡдим ителгән был биттә һәр ҡатнашыусы ҡағиҙә боҙоулоуға, низағтарға, вандаллыҡҡа йәки айырым ҡатаншыусыларҙың ғәмәлдәренә иғтибар йәлеп иттереү өсөн мәғлүмәт ҡалдыра ала. Был бит ҙур булмаған, башҡа ҡатнашыусыларҙан,әммә тотош берләшмәнән түгел, ярҙам талап иткән, проблемалар өсөн булдырылған. Дөйөм иғтибар талап иткән мөһим ваҡиғалар Форум>да сағылыш табырға тейеш.\nӘгәр ике яҡ өсөнсө нейтраль ҡатнашыусының фекерен белергә теләһә, был хаҡта ошо биттә һорай ала.\nХакимдарға мөрәжәғәт[вики-тексты үҙгәртергә]\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Хакимдарға һорауҙар\nӘгәр һеҙ үҙегеҙҙе ҡағиҙәләргә ярашлы тотһағыҙ, ә оппонентығыҙ уларҙы боҙһа, бындай ҡылығы тураһында уның шәхси фекер алышыу битендә бындай ҡылыҡҡа юл ҡуйылмауытураһында иҫкәртегеҙ һәм тейешле нигеҙләүҙәргә һылтанмалар ҡуйығыҙ, ҡағиҙәләрҙең ниндәй положениелары боҙолоуын күрһәтегеҙ. Әгәр шундай тҫкәртеүҙән һуң да ҡағиҙә боҙоуҙар шулай дауам итһә хакимдарға мөрәжәғәт итегеҙ, мөрәжәғәтегеҙҙең нигеҙле булыуын раҫлаусы һылтанмалар (һәм диффтар) бирегеҙ.\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Аралашсылыҡ\nӘгәр ҡатнашыусылар уртаҡ фекергә килә алмай һәм башҡа ҡатнашыусылар ярҙам итә алмай икән, низағлашыусы яҡтар консенсусҡа өлгәшеү өсөн аралашсыны йәлеп итә. Аралашсылыҡ консультатив, третейский йәки мәжбүри була ала. Һәр ҡатнашыусы йәки ҡатнашыусылар төркөмө аралашсы була ала.\nКәңәш биреү йәки третей аралашлығы ике яҡтың да ризалығын талап итә. Әгәр бер яҡ ҡатнашлыҡтан баш тартһа, мәжбүри аралашсылыҡ йәки арбитраж ҡулланылыуы ихтимал. Консультатив аралашсы фекер алышыуҙа модератор ролен үтәй, иң әһәмиәтле дәлилдәрҙе һәм һығымталарҙы айырып, яҡтарға уртаҡ фекергә килергә ярҙам итә. Третей аралашсыһы яҡтарҙың дәлилдәрен анализлап, фекер алышыуға йомғаҡ яһай, уның һөҙөмтәһе яңы, алдан иҫәпкә алынмаған дәлилдәр булғанда кире ҡағылыу мөмкин.\nАрбитраждан алда барлыҡ осраҡтарҙа ла аралашсылыҡты ҡулланырға кәңәш ителә! Арбитраж комитеты аралашсылыҡ менән хәл итеп булған осраҡтарҙы ҡарамаясаҡ. Аралашсылыҡ күпкә тиҙерәк, сөнки һәр осраҡта аралашсы айырым, ә арбитрҙар һәр мәсьәлә буйынса эске консенсус эҙләргә һәм тауыш бирергә тейеш. Арбитражға бары тик аралашсылыҡ һөҙөмтә бирмәгәндә йәки мөмкин булмағанда ғына мөрәжәғәт итергә мөмкин!\nӘгәр аралашсылыҡ бер яҡтың хеҙмәттәшлектән баш тартыуы сәбәпле туҡтатылып эш арбитражға тапшырылһа, аралашсы арбитрҙарға фекер алышыу мәсьәләһе буйынса үҙ фекерен еткерергә хоҡуҡлы.\nҺорау алыу[вики-тексты үҙгәртергә]\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Һорау алыуҙар\nӘгәр алдан фекер алышыу барышында проблеманы хәл итеү юлдары табылмаһа, уның буйынса һорау алыу үткәрергә мөмкин. Уның өҫтөнлөгө шунда: һорау алыу барышында яңы идеялар һәм ҡарарҙар әйтелергә мөмкин. Әгәр һорау алыуҙа ҡатнашыусылар барыһын да ҡәнәғәтләндергән вариантты таба алмаған осраҡта ла, был идеяларҙы артабан ҡулланырға була. Ғәҙәттә бигерәк тә ҡатмарлы мәсьәләләр буйынса һөҙөмтәләрҙе бейҙәр раҫлай.\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Тауыш биреүҙәр\nТауыш биреүҙе сығанаҡтарҙы анализлау, фекер алышыу һәм Википедияның биш тағанына нигеҙләнгән дәлилле ҡарар ҡабул итеп булмаған мәсьәләләр буйынса үткәреү маҡсатҡа ярашлы. Атап әйткәндә, тауыш биреү проект эшенең эске ҡағиҙәләре, Википедияның ниндәйҙер эске стандартын булдырыр кәрәккәндә ойошторола. Мәҫәлән, шәхестәр тураһындағы мәҡәләләрҙең нисек аталышы (ФИО йәки ИОФ?), мәҡәләләрҙең йәки ҡалыптарҙың структураһы һәм биҙәлеше (мәҫәлән, ҡалып-карточкалар структураһы). Аныҡ мәҡәләләрҙең йөкмәткеһе һәм нисек аталышына, категориялаштырыуға, ҡулланылған терминдарға һ.б. ҡағылышлы мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса тауыш биреү үткәреү кәңәш ителмәй — бындай осраҡта дәлилле фекер алышыу һәм уртаҡ фекергә килеү урынлы.\nШулай уҡ шәхси характерҙағы мәсьәләләр — ҡатнашыусыны блоклау, иҫкәртеү биреү йәки уны алыу, хакимдарҙың ғәмәленә дәғүә белдереү һәм шуға оҡшаш мәсьәләләр буйынса тауыш биреү үткәреү тәҡдим ителмәй: бындай тауыш биреү барышына һәм һөҙөмтәләргә мәсьәләнең асылы түгел, ә ҡатнашыусылар араһындағы шәхси мөнәсәбәттәр йоғонто яһауы мөмкин һәм уның низағлы мәсьәләне тағы ла киҫкенләштереүгә килтереүе бар. Шәхси низағтарҙы хәл итеү өсөн аралашсылыҡҡа, аралашсылар хәл итә алмағанда арбитражға мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nҺорауҙарҙы тауыш биреүгә ике ысул менән ҡуйырға була:\n«Википедия:Тауыш биреүҙәр» аҫбитендә (фекер алышыу битенә һылтанмалар менән; хәтерегеҙҙә тотоғоҙ, тауыш биреүҙең бындай формулировкаһы тауыш биреү тамамланғансы үҙгәртелмәй),\nмахсус бит асып (фекер алышыу һәм «Википедия:Тауыш биреүҙәр» битенә һылтанмалар менән).\nТауыш биреүҙә, ул башланғанға тиклем уны үткәреүҙең аныҡ ваҡыты билдәләнеп, күрһәтелергә тейеш.\nТретей арбитражы[вики-тексты үҙгәртергә]\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Арбитраж:Третей арбитражы\nТретей арбитраж комитеты (ТАК) аныҡ бер низағты хәл итеү өсөн саҡырылған арбитраж ad hoc булып тора. Третей АК-һы низағтарын ТАК-та ҡарарға әҙер булған ике яҡ булғанда саҡырыла ала. ТАК түбәндәге мәсьәләләрҙе ҡарай алмай:\nҡатнашыусыларҙың шәхси мәғлүмәтенә инеү менән бәйле (ревизор һәм чекъюзер флагы, википедиянан тыш эшмәкәрлек, ҡатнашыусыларҙың аралашыуы буйынса мәсьәләләр);\nарбитраж комитетына менән бәйле (Юғары шураның (АК), клерктарҙың, һайлау һөҙөмтәләре һ.б. кире ҡағыу йәки үҙгәртеү);\nарбитраж комитеты тәғәйенләгән мәжбүри аралашсы хоҡуғын туҡтатыу;\nҡағиҙә һәм етәкселек статусын үҙгәртеү.\nТретей АК-ында ғаризалар түбәндәге схема буйынса ҡарала:\nТретей АК ТАК-та ҡатнашырға теләк белдергән өс третей арбитрынан тора. Уларҙың составы түбәндәге шарттарға тап килергә тейеш:\nТретей арбитры пулына яҙылған ҡатнашыусылар АК:Третей арбитражы/Ҡатнашыусылар. Пулға ғәҙәти АК ағзалығына кандидатлыуҡтың минималь талаптарына яуап биргән кеше була ала.\nҺәр яҡ үҙенә пулдан бер третей арбитрын һайлай; өсөнсө арбитрҙы пулдан бергәләп, уртаҡ фекергә килеп һайлайҙар. Третей арбитрҙарының һәр береһе аныҡ арбитражда ҡатнашырға ризалыҡ бирә. Шул уҡ ваҡытта өс кешенең икеһе мотлаҡ хакимдар, элекке хакимдар (ҡағиҙәләрҙе боҙған өсөн флаг алынғандарынан башҡа), мәжбүри аралашсылар йәки элекке арбитрҙар булырға тейеш.\nҒаризаны ҡарау тәртибен һайланған третей арбитрҙары сосотавы билдәләй;\nТретей АК ҡарары уға өс арбиртҙа ҡул ҡуйғас ҡына ҡабул ителгән тип иҫәпләнә;\nҒариза тексын, фекер алышыуҙарҙы һәм ҡарарҙарҙы урынлаштырыу өсөн АК аҫбиттәрен: третей арбитражын /(ғариза исеме) ҡулланырға мөмкин, әммә мотлаҡ түгел. Третей АК сығарған ҡарар традицион арбитраж комитеты ҡарарына тиң, уны сағырған яҡтар өсөн мотлаҡ үтәлергә тейеш. Ул да тражицион АК ҡарары кеүек үк осраҡтарҙа ғына кире ҡағыла ала. Третей АК ҡарарын третей (ике яҡтың килешеүе буйынса саҡырыла), шулай уҡ традицион АК-ла кире ҡағырға мөмкин. ТАК ҡарарын тотош берләшмәгә таратыу теләге булғанда, ул Википедия: ФА-ла йәки традицион Юғары шурала ратификация үтергә тейеш.\nШулай уҡ ҡарағыҙ: Википедия:Юғары шура\nБашҡорт Википедияһында низағтарҙы көйләү менән шөғөлләнгән һуңғы һәм юғары инстанция булып Юғары шура тора. Комитет Башҡорт Википедияһының демократик юл менән һайланған иң тәжрибәле ҡатнашыусыларынан тора. Ул фекер алышыу йәки аралашсылыҡ юлы менән хәл итеп булмаған барлыҡ мөһим эштәрҙе, шулай уҡ хакимдарҙың, аралашсыларҙың, айырым арбитрҙарҙың һәм башҡа ҡатнашыусыларҙың ғәмәлдәренә аппеляцияларҙы ҡарай. Комитет эште ҡарауҙан баш тарта, уны аралашсыларға йүнәлтә йәки эште ентекле ҡарап тормайынса бер тауыштан ҡарар ҡабул итә(мәҫәлән, күҙгә ташланып торған вандализм күренеше булғанда, аппеляцияны кире ҡаға) ала.\nАрбитражға Википедияның һәр ҡатнашыусыһы, әгәр мәсьәләне хәл итеүҙең башҡа барлыҡ ысулдары уңышҡа өлгөшмәһә йәки хәл итә алмаһа, Арбитраж комитеты компетенцияһында булған теләһә ниндәй мәсьәлә буйынса мөрәжәғәт итә ала. Ваҡыты билдәһеҙ мөҙҙәткә йәки тулыһынса блок (бикләү) ҡуйылған ҡатнашыусылар бары тик үҙҙәренән бикләүҙе алыу (шулай уҡ бикләү ҡуйыуҙы кире ҡағыу тураһындағы мөрәжәғәттәр) тураһында ғына ғариза бирә ала. Ғариза ҡабул итеү өсөн ғариза биреүсенең статусына бәйле башҡа сикләүҙәр юҡ.\nАрбитраж комитет Википедия ҡағиҙәләрен ҡаршы килмәгән теләһә ниндәй саралар һәм санкциялар ҡабул итә, шул иҫәптән: иҫкәртеү белдерә, аныҡ мәҡәләләрҙе мөхәррирләүҙе тыйыу (билдәле бер ваҡытҡа йәки билдәһеҙ мөҙҙәткә), теләһә ҡайһы мәҡәләне мөхәррирләүҙе тыя (билдәле ваҡытҡа), ҡатнашыусыны биклә, хаким, бей, арбитр йәки башҡа статустарҙан мәхрүм итә ала һ.б. Административ ғәмәлдәрҙе үтәүҙе күҙаллаған Комитет ҡарарын Википедия хакимдары тормошҡа ашыра.\nАрбитраж комитеты бары тик суд органы ғына булып тора. Ул Википедия ҡағиҙәләрен һәм сәйәсәтен (берләшмә тарафынан консенсус нигеҙендә формалаша) билдәләү хоҡуғына эйә түгел, әммә уларҙы ҡаралған эшкә ҡарата интерпретациялау хоҡуғына эйә.\nЭш буйынса яңы хәл-торош барлыҡҡа килгәндә йәки ҡарар ҡабул иткәндә тупаҫ ҡағиҙә боҙоуҙар ебәрелгәндә АК-ның алдағы ҡарарҙарын аппеляция нигеҙендә кире ҡағыу мөмкин. Бындай билдәләр булмағандағаризаны ҡабаттан ҡарау маҡсатҡа ярашлы түгел.\nАрбитражға ғариза биреү[вики-тексты үҙгәртергә]\nҒариза биреүсе «Арбитраж:Ғаризалар» битендә бөтә ҡыҙыҡһынған яҡтарға һылтанма биреп, ҡыҫҡаса аңлатма бирә һәм уларҙың фекер алышыу биттәренәдә тейешле хәбәр ҡалдыра. Әгәр мөрәжәғәт итереүсе ундай хәбәр ҡалдырмай икән, быны уның өсөн арбитрҙарҙың береһе йәки арбитраж клерк эшләй. Ҡыҙыҡһыныусы яҡтарҙың һәр ҡайһыһы арбитражға бирелгән ғариза буйынса үҙ ҡарашын белдерә ала. Арбитрҙар ғаризаны ҡарау йәки кире ҡағыу тураһында ҡарар ҡабул иткәс, арбитрҙарҙың береһе йәки арбитраж клерк был хаҡта ҡыҙыҡһыныусы яҡтарға хәбәр итә.\nӘгәр ғариза биргәндә ҡыҙыҡһыныусы ҡатнашыусы яҡтар иҫәбенә индерелмәгән берәй ҡатнашыусының мәсьәләне ҡарауға ҡарата өҫтәмә талаптары булһа, ул уны ғаризаға ҡушылып белдерә ала. Ғаризаға өҫтәмә талаптар индермәй бары тик «һан буйынса өҫтөнлөк» алыу өсөн генә яҙыу ҡабул ителмәй. Арбитрҙар ғаризаны ҡарау өсөн ҡабул иткәндән һуң уға ҡаризаны ҡарауҙа ҡатнашҡан арбитрҙарҙың ризалығы менән генән ҡушылырға мөмкин. Мәсьәләне ҡарауға ҡағылышлы әһәмиәтле өҫтәмәләрҙе һәм күҙаллауҙарҙы ғаризаға ҡушылмайынса, тейешле фекер алышыу битендә яҙырға була.\nӘгәр арбитр низағта ҡатнашҡан һәм ҡаралған эшкә объектив ҡарашта була, теге йәки был сәбәптәр буйынса фекер алышыуҙа ҡатнаша алмауын белдерә икән, ул үҙ кандидатураһын алырға мөмкин. Әгәр яҡтарҙың береһе бер йәки бер нисә арбитр үҙен кире алырға тейеш тип иҫәпләһә, ул был хаҡта нигеҙле итеп белдерә (әгәр был бер нисә арбитрға ҡағылһа, талаптар һәр береһенә айырым белдерелә). Шул уҡ ваҡытта был арбитр үҙенең кире алырға йәки дәлилле итеп дәғүәне кире ҡаға ала. Дәғүә кире ҡағылған осраҡта, һәр айырым осраҡта мәсьәлә арбитрҙарҙың, шул иҫәптән эште ҡарауҙан ситләштереү талабы ҡуйылғандарын да индереп, тауыш биреүенә сығарыла.\nӘгәр яҡтар (яҡтарҙың береһе) бер нисә арбитрҙы ситләтеү тураһында ғариза бирһә, улар килеү тәртибе буйынса ҡарала.\nАрбитрҙарҙы ситләтеү тураһындағы ғариза арбитрҙарҙың ғаризаны ҡарау тураһындағы мәсьәлә буйынса тауыш биреү башланғанға тиклем рөхсәт ителә. Һуңыраҡ бирелгән мөрәжәғәттәр ҡаралмай.\nНизағлашыусы яҡтарҙың һәр ҡайһыһы Арбитраж комитеты ағзаларының яртыһын йәки яртыһынан күберәген ситләтеүҙе талап итә алмай.\nҠарар ҡабул итеү[вики-тексты үҙгәртергә]\nҒариза ҡарауға ҡабул ителгәндән һуң яҡтарға үҙ позицияларын раҫлау өсөн өҫтәмә ваҡыт бирелеүе мөмкин. барлыҡ ҡыҙыҡһыныусы яҡтар ғаризаның фекер алышыу битендә үҙ фекерен белдерә ала. Арбитраж комитеты үҙ инициативаһы буйынса тикшерелгән мәсьәлә буйынса кәңәш һорап теләһә ҡайһы ҡатнашыусыға мөрәжәғәт итә ала.\nӘгәр мәсьәләне ҡараусы арбитрҙарҙың күпселеге (йәғни үҙ кандидатураһын алған, эште ҡарауҙан ситләштерелгән һәм үҙенең булмауы тураһында хәбәр иткәндәрҙән тыш) тауыш бирһә, ҡарар ҡабул ителгән тип иҫәпләнә.\nҠарарҙың үтәлеше[вики-тексты үҙгәртергә]\nАрбитраж комитет ҡарары мотлаҡ үтәлергә тейеш. Әгәр АК ҡарары ниндәй ҙә булһа административ ғәмәлдәрҙе башҡарыуҙы күҙаллаһа, ҡарарҙы теләһә ҡайһы хаким тормошҡа ашыра ала.\nВикипедия: Административ ғәмәлдәрҙе кире ҡағыу\nКатегория: Википедия: Эссе: Низағтарҙы хәл итеү\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Низағтарҙы_хәл_итеү&oldid=1096139 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:18 24 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


19 ОКТЯБРҘӘ - БЕҘ ТУЙМАЗЫ ҠАЛАҺЫНДА ҠУНАҠТА!\nСалауат башҡорт дәүләт драма театры Туймазы ҡалаһына гастролдәр менән сығырға әҙерләнә.\n19 октябрҙә Туймазы татар дәүләт драма театры сәхнәһендә татар драматургы Туфан Миңнуллиндың "Әллә яңылыш, әллә яҙмыш"(16+) трагикомедияһын тәҡдим итәсәкбеҙ. Спектакль башҡорт телендә, урыҫ теленә синхрон тәржемә тәьмин ителә. Башлана киске сәғәт 19.00. Билет хаҡы 200 һум.\nШулай уҡ, йәштәр өсөн, наркотиктарға ҡаршы З.Сөләймәновтың «Уйын тамам» (16+) социаль драмаһын күрһәтәсәкбеҙ. Спектакль урыҫ телендә. Билет хаҡы 100 һум.\nТ.Миңнуллин "Әллә яңылыш, әллә яҙмыш"\nЗ.Сөләймәнов "Уйын тамам"\n"ВЕЛОСИПЕДТА ЯЛ" - ШӘП БУЛДЫ!!!\n1 октябрь, шәмбе көнө, ғәҙәти булмаған күренеш күптәрҙе аптырауға төшөргәндер. Алдан юл-патруль хеҙмәте ҡысҡырып бара, уның артынан - велосипедсылар сафы һуҙылған. Был көндө веломиҙгелде ябыу һәм театр миҙгелен асыуға арналған "Велосипедта ял" тип аталған сара уҙҙы. Уны Салауат башҡорт дәүләт драма театры ҡала хакимиәте ярҙамы менән ойошторҙо. Йәмғеһе 300-ҙән ашыу кеше йыйылды. Шуныһы ҡыуаныслы, олоһо ла, кесеһе лә ихлас ҡатнашты. Тимәк, кешеләр сәләмәт тормошҡа ынтыла, ялын файҙалы итеп үткәрергә тырыша. "Газпром нефтехим Салауат" йәмғиәте, Салауат һыу каналы, Трамвай идаралығы, Яңы салауат ТЭЦ-ы, 21-се мәктәп, "Йәштәш" клубы айырыуса әүҙемлек күрһәтте. Тамашаны ситтән күҙәтеүселәрҙең йөҙҙәрендә лә йылмайыу балҡыны. "Афарин! Ҡайһылай шәптәр!" тигәнерәк һүҙҙәр ишетелде.\n"ТӨНГӨЛӨККӘ ӘКИӘТ" ҠАРАНЫҠ\nЙәй айҙары башланһа, йәшәйеш бер аҙға туҡтап ҡалғандай була: балаларҙың каникулы башлана, театр үҙ миҙгелен яба, эштәге кешеләр ҙә отпускаһын ошо матур мәлдә алып ҡалырға тырыша. Ә көҙөн, киреһенсә, бар ғәләм йоҡонан уянғандай тойола. Мәктәп ишектәре ҡолас йәйеп үҙ уҡыусыларын ҡаршы алһа, театр ҙа тамашасыларын ҡыуандырырға ашыға. Шишәмбе бөтә республика буйынса "Театр төнө" үтте. Мәҙәни сарала 20-нән ашыу коллектив ҡатнашты. Бөтә Рәсәй акцияһына беҙҙең ҡала ла әүҙем ҡушылды. Быйыл ул Кино йылына арналды һәм "Төнгөлөккә әкиәт" девизы аҫтында уҙҙы.\n27 сентябрҙә Салауат башҡорт дәүләт драма театры «Театрҙар төнө» мәҙәни акцияһын "Төнгөлөккә әкиәт" девизы аҫтында уҙғарасаҡ.\nТамашасылар иғтибарына киске сәғәт биштә, театр бинаһы алдында, ҡул эштәре оҫталарының йәрминкәһе, йәш рәссамдарҙың күргәҙмәһе тәҡдим ителәсәк. Ә балалар өсөн аквагрим, батут, буфет, әкиәт геройҙары менән бергә флешмоб планлаштырылған.\nҺуңынан театрҙың фойеһына үтеп, төрлө спектаклдәргә эшләнгән бик ҡыҙыҡлы бутафория әйберҙәре, сәхнә декорациялары, париктар, иҫ киткес матур костюмдар, тарихи фотоларҙы күрергә була. Театр төнөнә килгән һәр бер кеше үҙенең яратҡан артисының автографын алып, уның менән фотоға төшә аласаҡ.\nСАЛАУАТТА БЕРЕНСЕ ТАПҠЫР "ВЕЛОСИПЕДТА ЯЛ" САРАҺЫ ОЙОШТОРОЛА\nТеатр һәм велосипед. Был ике төшөнсә араһында ниндәй уртаҡлыҡ булһын? Бар икән шул: икеһен бергә ҡушһаң, физик яҡтан һау, рухи яҡтан бай, сәләмәт тормош рәүеше алып барған кеше килеп сыға. Салауат башҡорт дәүләт драма театры, ҡала хакимиәте ярҙамында, 1 октябрҙә көндөҙгө сәғәт 12-лә "Велосипедта ял" исемле масштаблы мәҙәни-спорт сараһын ойоштора. Был байрам веломиҙгелде ябыу һәм яңы 84-се ижад миҙгеленең яҡынлашып килеүенә арнала.\nБЕҘҘЕҢ АРАНАН РИФ МОЗАҺИТОВ КИТЕП БАРҘЫ...\nСалауат башҡорт дәүләт драма театры коллективы һәм ҡала йәмәғәтселеге ҙур юғалтыу кисерҙе. 2016 йылдың 21 авгусында Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, сәхнә ветераны, тырышлығы һәм таланты менән хеҙмәттәштәрен һоҡландырып йәшәгән Риф Имам улы Мозаһитов беҙҙең аранан китеп барҙы. Бөгөн театрҙа артист менән хушлашыу уҙғарылды. Гражданлыҡ йыназанаһына уның яратҡан ғаиләһе, туғандары, тоғро дуҫтары, төрлө театрҙарҙан килгән хеҙмәттәштәре һәм ябай тамашасылар килде. Улар барыһы ла Риф Имам улы хаҡында матур һүҙҙәр, яҡты иҫтәлектәр һөйләнеләр. Театр йолаһы буйынса, сәхнә оҫтаһын һуңғы юлға алҡыштар менән оҙаттылар.\nОЛЕГ ХАНОВҠА - 65\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының художество етәксеһе Олег Закир улы Хановты күркәм юбилейы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ!\nҺеҙҙең ғүмер юлығыҙ сағыу ижад һәм сәйәси ваҡиғаларға бай. Һеҙ үҙегеҙҙең ошо тос емешле тормошоғоҙ менән башҡаларҙың йәшәйешенә йәм, бәхет, шатлыҡ, дәрт өҫтәйһегеҙ. Ғүмерегеҙҙең һәр йылын фиҙәҡәр, илһамлы хеҙмәт менән матур эҙ ҡалдырып үтәһегеҙ. Шуға ла бөгөн Һеҙ, республикабыҙҙа ғына түгел, илебеҙҙә лә оло ихтирам, һөйөү, абруй яулаған әһелдәрҙең береһе.\nТеатр сәнғәтен үҫтереүгә индергән емешле хеҙмәтегеҙ Хөкүмәтебеҙ тарафынан да баһаланмай ҡалманы - "Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы" тигән маҡтаулы исемдәрегеҙ, һанап бөткөһөҙ дәрәжәләрегеҙ ошо турала һөйләй.\nАКТЕРҘАР ЗӘҢГӘР ЭКРАНДАРҘА\nРәсәйҙә кино йылы сиктәрендә, ҡала администрацияһы ярҙамында, инде ярты йыл дауамында театрыбыҙҙың ветерандары һәм әлеге көндә эшләп килгән артистарыбыҙ нәфис фильмдә төшәләр. Уның исеме әлегә сер итеп һаҡлана, тик уның социаль темаға, ҡарттар һәм уларҙың яңғыҙлыҡтары хаҡында булыуы билдәле. Фильмдың режиссеры Рәүил Хәкимов әйтеүенсә: "-Уйлауымса, был тарих күптәргә яҡын һәм ҡыҙыҡлы буласаҡ. Төп геройҙар ябай тел менән үҙҙәренең үткән тормошо, яҙмыштары хаҡында һөйләйҙәр".\nТЕАТРЫБЫҘҘЫҢ АҠҺАҠАЛЫ РИМ АМИНОВҠА - 75 ЙӘШ\n2016 йылдың 21 июнендә театрыбыҙҙың ветераны, Башҡортостандың халыҡ артисы Рим Фәйзрәхман улы Аминов үҙенең күркәм юбилейын ҡаршылай – уға 75 йәш.\nРим Әминов Салауат башҡорт дәүләт драма театрына Өфө сәнғәт училищеһын тамамлағас та килә. Шул ваҡыттан бирле ул Салауат сәхнәһендә төрлө ролдәр башҡара. Сәхнәгә, театрға ул бала сағынан уҡ ғашиҡ. Рим Әминовтың бала сағы һәм йәшлеге үҙешмәкәр осорона тура килә һәм башта балалар труппаһында, аҙаҡ йәштәр төркөмөндә һәм уҡытыусылар коллективы менән сәхнәлә байтаҡ тамашаларҙа ҡатнаша ул. Профессиональ сәхнә тураһында хыялланып йөрөгән ваҡытында гәзиттә сәнғәт училищеһына студенттар йыйыу тураһында иғлан күреп ҡала. Әлбиттә, күп уйлап тормай Өфөгә юллана, имтихандарҙы уңышлы тапшырып, актерлыҡ факультетында уҡый башлай.\nСалауатҡа килеп, 1970 йылда беренсе тапҡыр сәхнәлә Әнғәм Атнабаевтың "Балаҡайҙарым" спектаклендә Дамир ролен башҡара. Был осор шул тиклем күңелемдә уйылып ҡалған, беренсе улыма ла ошо тәүге персонажымдың исемен ҡуштым, ти ул. Артабан һәләтле һәм тырыш егеткә төрлө жанрҙағы төп һәм эпизодик ролдәр тапшыра башлайҙар. Ул тыуҙырған бөйөклөк тә, драматизм һәм комизм да, шәфҡәтлелек, тәбиғелек тә йәнәш. Мәҫәлән, "Башмағым"да Кәрим бай, бай тормош тәжрибәһе булған Кейәү ("Кейәү"), халҡымдың быуаттар аҡылын сағылдырған Абдулла ("Бабай урлау") һәм оҫта образдар Рамазан ("Упҡын ситендә"), Рәжәп ("Әбейҙәргә ни етмәй") һәм башҡалар. М.Задорновтың "Иреңде миңә бир" сатирик комедияһындағы Азат роле сәнғәт эшмәкәрҙәренең юғары баһаһына һәм тамашасылар һөйөүенә лайыҡ булды.\nБАШҠОРТОСТАНДА ТӘҮГЕ ТАПҠЫР ТЕАТР ҺАБАНТУЙЫ УҘҒАРЫЛДЫ\n19 июндә Иглин районы Түбәнге Ләмәҙ ауылында тәүге тапҡыр республика Театр һабантуйы ҙур уңыш менән үтте. Сара Башҡортостан Театр эшмәкәрҙәре союзының йәштәр советы башланғысы буйынса үткәрелде. Байрамда республиканың барлыҡ театрҙарынан вәкилдәр ҡатнашты. Беҙҙең театрҙан: директор вазифаһын башҡарыусы - Илдар Маннапов, баш режиссер - Зиннур Сөләймәнов, идажи коллектив менән етәксе - Рөстәм Фазылов, артистар - Рафаэль һәм Рәмзиә Ғәйнуллиндар, Риф Мусин, Ринат Ибәтуллин, Фәтих Ҡолһарин (Башҡортостандың атҡаҙанған артисы) ҡатнаштылар. Һабантуйҙы ойоштороусылар ныҡлы әҙерләнгән: программала ҡатнашыусыларҙы сәләмләү, флешмоб, уйындар һәм ярыштар (тоҡ кейеп йүгереү, ҡалаҡҡа йомортҡа һалып йүгереү, арҡан тартыу, көршәк ватыу, ҡатыҡтан тәңкә эҙләү, тоҡ менән һуғыш), бейеү марафоны, көрәш, балыҡ тотоусылар конкурсы ойошторолдо. Һәр театр концерт номерҙары менән сығыш яһаны. Беҙҙең театр артистары төрлө уйындарҙа, бәйгеләрҙә әүҙем ҡатнашып, хеҙмәттәштәре менән күрешеп, аралышып, бейеп-көлөп, тәмле аштар ашап, матур тәьҫораттар менән ял итеп ҡайттылар. Ярыштарҙың мотлаҡ төрөндә еңеүселәргә бүләктәр тапшырылды.


“Күҙ алдында бысаҡтар ялтлап ҡына тора...” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » “Күҙ алдында бысаҡтар ялтлап ҡына тора...”\n“Күҙ алдында бысаҡтар ялтлап ҡына тора...” 09.05.2017 // Шәхестәр\nНәжип ГӘРӘЕВ, II төркөм һуғыш инвалиды, Илеш районы, Иҫке Хажи ауылы:\n– Бөтәһе лә гел “ура”нан ғына торманы инде. Бер заман шулай итек таҙартырға вакса бирҙеләр. Шуғыраҡ малайҙар унда спирт барлығын белеп ҡалған. Әй, малай, еппәрәләр быны. Беҙ, мосолмандар, ул-был нәмәне белмәйбеҙ, ауыҙға ҡапмайбыҙ инде. Ә ҡалғандар иҫерешеп бөттө. Беҙ десантсы инек бит. Тылға ташлар өсөн аэродромға тултырҙылар, ә десантсыларҙы урман эсенән йыйып бөтә алмайҙар – иҫеректәр. Шунан 15 июндә Ростовҡа ебәрҙеләр. 1942–1944 йылдарҙа унда йөрөнөм.\nОдесса яғында ҡыҙыу мәл ине. Һай, ул ваҡыт! Фашист менән йыш ҡына ҡул һуғышына инәбеҙ. Бысаҡтар күҙ алдында ялтлап ҡына тора. Аталар. Мин яраланған саҡта 20–30 аҙымлап ҡына ҡалып атыштыҡ. 8 мартта яраланғанмын. Аңды юғалтҡас, ҡар күмеп киткән, шунда бер тәүлек ятҡанмын. Дә-ә, таҙалыҡ та булған (башын сайҡап ҡуя). Ялан госпиталендә бер аҙ тоттолар ҙа, Мәскәүгә ебәрҙеләр. Унда инвалидлыҡ бирҙеләр. Умыртҡа һөйәгенә кергәйне бит ярсыҡ. Береһе һаман тынғылыҡ бирмәй...\nХәҙер бөтә ауылға бер үҙем ҡалдым. (Беҙ барғанда ауылда бер генә йорт ҡалғайны – Нәжип бабайҙыҡы. – Р.У.) Кистәрен иҫләп ултырам, һыйырым менән һөйләшкеләп инәм. Былай мохтажлыҡ юҡ, утын, газ йәһәтенән ярҙам итеп торалар. Ҡарттар йортона барғы килмәй. Бында мин үҙемсә йәшәйем. Үткән-һүткәндә кешеләр ҙә инеп сыҡҡылай. Әйтәм бит, ярҙам итеп торалар. Малдарға аҙыҡ етә. Тик бына яңғыҙлыҡ ҡына... Һеҙ тағы аҙыраҡ тороғоҙ, ҡунып китегеҙ әле, исмаһам...\n(2001 йылдың майында яҙып алынды).\nАвтор: Рәлис УРАҘҒОЛОВ,


Әҙип артист һымаҡ төрлө амплуала уйнай белергә тейеш\nИжад – мәңге китеп барыусы поезд ул. Һин һәр ваҡыт юлда. Уйлайһың, яҙаһың, теге йәки был станцияла туҡтайһың, күпмелер ваҡыт көс-хәл йыяһың да ҡабат ҡуҙғалаһың. Башҡа яңы фекер, идея килә, материал туплана, икеләнеүҙәр, шикләнеүҙәр йонсота, унан йәнә станция. Туҡталыштарҙа оҙаҡ торамы, әҙме, юғары тиҙлектә барамы, яймы – уныһы инде икенсе мәсьәлә.\nТалантлы прозаик Әмир Мөхәммәт улы Әминев үҙенең ижад серҙәре менән уртаҡлаша.\n1. Илһам ҡошо тәүлектең ниндәй мәлендә ҡуныусан?\nИлһам ҡошо, миңә ҡалһа, күберәк шағирҙар яурынына ҡуныусан. Проза яҙғандар уны үҙҙәре саҡырып килтерергә тейеш, сөнки сәсмә әҫәр эшләнә, төҙөлә, яһала, әүәләнә. Шиғыр – бер мәл, проза – миҙгел. Илһам ҡошо миҙгел буйы яурында ултыра алмай. Һорауға яуап рәүешендә шуны әйтә алам: ана шул уй-идея миҙгел (көн, аҙна, ай буйы…) йөрөй ҙә бер мәл ҡағыҙға төшөп ҡуя. Төшкән сағы – ғәҙәттә төн. Ул – тормошомдоң иң татлы, иң ғазаплы мәле, осош, йәшәү мәғәнәһе, ерҙә көн итеүеңдең асылы.\n2. Лев Толстой: “Анна Каренина – ул мин” тигән. Геройҙарығыҙҙың нисә проценты һеҙҙең булмышты сағылдыра?\nФлоберҙың “Мадам Бовари – мин ул!”- тигәне лә бар. Француз яҙыусыһы граф Толстойҙан элегерәк әйткәндер, тип фаразлайым. Ябай һәм бөйөк һүҙҙәр. Ләкин ҙур яңылыҡ түгел был фекер. Сөнки һәр яҙыусы үҙен персонажының атаһы, йәғни тыуҙырыусыһы итеп тоя һәм ниндәйҙер кимәлдә шәхси кисерештәрен яҙа. Әҙип артист һымаҡ төрлө амплуала уйнай белергә тейеш. Ҡатын-ҡыҙҙы тасуирлағанда – ҡытын-ҡыҙ, бүренең уй кисерештәрен биргәндә – бүре, батшаны ҡылыҡһырлағанда – батша. Үҙенең аҡылы менән ул йәнһеҙ предмет та була ала, һәм шулай итергә бурыслы ла. Ниндәй сүрәткә инһә лә уҡыусыны ышандыра ғына алһын. Төп мәсьәлә бына ҡайҙа.\nХикәйә, повестарымда үҙемдең булмыш нисә процент икәнен әйтә алмайым, сөнки уны иҫәпләүе мөмкин түгел, әммә төп геройҙарҙың теге йәки был ҡылығына шәхси ҡараш, позиция, мөнәсәбәт һалынған тип ныҡлы әйтә алам. Персонаж абстракт була алмай, ул һәр саҡ конкрет, йәғни баррикаданың бер яғында, тимәк, уның үҙ йөҙө, һүҙе фекере бар. Унан ошо һүҙҙе, фекерҙе әйттереүсе мин бит, автор. Әйтәйек, “Яҙылмаған хикәйә”лә, “Триптих”та, ”Йәтәс”тә, “Инша”ла минең булмыш көслө, “Ике ҡыш, ике яҙ” тип аталған йәш һалдат яҙмаларында ла шул уҡ хәл. Ҡыҫҡаһы, һәр хикәйә, повеста үҙем бар.\n3. Яңы әҫәргә тотонор алдынан күңелегеҙҙә әҙер, камил идея буламы, әллә ул эш барышында үҙгәрәме?\nЭйе, йыш ҡына тәүҙә идея тыуа, һәм уның (фекер, фәлсәфә) эсенә материал тултыра башлайһың. Ваҡиғалар ойоша, геройҙар ярала, конфликт, бәрелеш һәм башҡаһы. Һәм һин ҡурсаҡ театрындағы һымаҡ персонаждарыңды “уйната” башлайһың. Әлбиттә, “уйын” барышында тәүҙә төҙөгән планыңдың үҙгәреүе лә бар, ҡай саҡ бөтөнләй икенсе юҫыҡҡа ла төшөп китәһең – геройҙарҙың характер логикаһы, әҫәрҙәге ваҡиғалар логикаһы үҙ эшен эшләй.\n4. Башҡа яҙыусылар менән осрашҡанда ижад серҙәрегеҙҙе асып һалаһығыҙмы?\nТәбиғәтем менән ярайһы ябыҡ кешемен. Шуға ла бик һөйләп бармайым. Шулай ҙа ныҡ ышанған, ижадтарын ҡабул иткән әҙиптәргә һынар, нисек ҡабул итерҙәрен белер өсөн ҡай саҡ асылып та ҡуям. Уларҙың әҫәр яралғыһын ҡарынымда уҡ үлтермәйәсәктәрен белгәнгә һөйләйем. Хуплау ишетһәм, тимәк, дөрөҫ юлда икәнмен, тим, бәләкәй генә шик белдерелһә, нимәнелер уйлап, эшләп еткермәгәнмен, тигән һығымта яһайым да, һүтеп ташлап яңынан теҙергә керешәм. Һәр ижадсының эшләү алымдары төрлөсә, туранан-тура бер кемде лә ҡабатлап булмай. Ул хәлдә ижад итеү юҡҡа сыға. Ә инде кемдең нисек яҙышыуын белеү зыян итмәй.\n5. Һеҙҙеңсә, нәфис әҙәбиәттең һәм яҙыусының төп миссияһы ниҙә? Бөгөн ул үҙ талаптарына һәм бурыстарына яуап бирәме?\nНәфис әҙәбиәттең, тимәк яҙыусының төп миссияһы – йәмғиәттәге социаль-ижтимағи, сәйәси проблемаларҙы күтәреү. Кеше күңелендәге, йәшәйештәге позитив күренештәр менән бер ҡатарҙан негатив тенденцияларҙы ла күрһәтеү тип уйлайым. Әҙип ул проблемаларҙы хәл итә алмай, был уның бурысы ла түгел, башҡаларҙың эше, әммә шундай мәсьәләләрҙе йәмғиәткә, власть әһелдәренә күрһәтеү мөһим. Бөгөн яҙыусылар әлеге талаптарҙы тейешле кимәлдә ҡуймай, ҡуя ла алмай, ә власть уларҙы хәл итмәй, сөнки йәмғиәт үҫеше әҙәбиәтте генә түгел, ғөмүмән, гуманитар ҡатламды, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, онтоп китеп бара. Шуға ла тулыһынса яуап бирерлек кимәлдә тип әйтә алмайым. “Ағиҙел”гә килеүсе әҫәрҙәр буйынса ғына фекер йөрөткәндә лә күренә был…


Төпкөл ауылдарҙа ла халыҡ хеҙмәтләндерелә\n15 Июнь , 07:10\nРеспубликала эшҡыуарҙарға автокибеттәр һатып алыуға сығымдарҙың 50-ҡа тиклем өлөшөн ҡаплайҙар.\n14 июндә Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров рәйеслегендәге ултырышта күсмә сауҙа өсөн махсус автотранспорт һатып алыуға субсидиялар биреү мәсьәләһе ҡаралды.\n- Күсмә сауҙаны тормошҡа ашырыу өсөн махсус автотранспорт һатып алыуға субсидиялар биреү ҡулланыусылар кооперацияһы ойошмаларына ярҙам итеүгә йүнәлтелгән көрсөккә ҡаршы сара булып тора, - тип билдәләне Андрей Назаров.\n- Республика халҡының 40 проценты ауыл ерендә йәшәй. Территориаль алыҫлыҡ арҡаһында уларҙың меңгә яҡыны сауҙа хеҙмәтләндереүе менән солғап алынмаған. Шуға күрә халыҡты кәрәкле тауарҙар һәм аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү мөһим социаль бурыс булып тора. Иң ҡулай ҡарар – автокибеттәр ярҙамында күсмә сауҙаны үҫтереү, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Хөкүмәт Премьер-министры.\nБашҡортостан Республикаһының сауҙа һәм хеҙмәттәр министры Алексей Гусев хәбәр итеүенсә, әлеге ваҡытта муниципалитеттар кимәлендә алыҫ һәм юлһыҙ тораҡ пункттарҙа сауҙа хеҙмәтләндереүен ойоштороу ихтыяжы ҙур.\n- Бөтә тораҡ пункттарҙы сауҙа хеҙмәтләндереүе менән тәьмин итеү өсөн автокибеттәр ярҙамында мобиль сауҙа ойоштороу талап ителә, - тип билдәләне Алексей Гусев.\nОшо йүнәлештә “Башпотребсоюз” базаһында ҡулланыусылар кооперацияһы ойошмалары әүҙем эш алып бара.\n220-нән ашыу автокибет маршрутын тәьмин итеү өсөн беренсе этапта кәмендә 12 автокибет һатып алырға кәрәк.\nШулай уҡ сауҙа министры әйтеүенсә, “Ситтән тороп сауҙа итеү өсөн махсус автотранспорт һатып алыуға бәйле сығымдарҙың бер өлөшөн ҡаплау өсөн Башҡортостан Республикаһы бюджетынан ҡулланыусылар кооперацияһы ойошмаларына субсидиялар биреү тәртибен раҫлау тураһында”ғы ҡарарҙы ҡабул итеү эшҡыуарҙарға автокибеттәр һатып алыуға бәйле сығымдарҙың яртыһын компенсацияларға мөмкинлек бирәсәк һәм ҡарар шарттарына ярашлы биш йыл эсендә был эшҡыуарҙарҙың сауҙа менән тәьмин ителмәгән тораҡ пункттарға сығып һатыу итеүен тәьмин итәсәк.\n- Был ҡарарҙы тормошҡа ашырыу 33 меңдән ашыу кеше йәшәгән 350 тораҡ пунктты сауҙа хеҙмәтләндереүе менән тәьмин итергә, 25-тән ашыу яңы эш урыны булдырырға һәм дөйөм алғанда был тораҡ пункттарҙа йәшәү кимәлен һәм сифатын яҡшыртырға мөмкинлек бирәсәк, - тине Алексей Гусев.\nУлтырышты йомғаҡлап, Андрей Назаров, был ярҙам сараһын тормошҡа ашырыу төпкөл ауылдарҙа көндәлек кәрәкле тауарҙар етештерергә мөмкинлек бирәсәк, тип билдәләне.\n- Республика Хөкүмәте ҡарары проектын хупларға тәҡдим итәм. Был шулай уҡ үҫтерелгән продукцияны гарантиялы һатыу механизмы иҫәбенә шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙы үҫтереүгә лә импульс бирәсәк, - тип йомғаҡ яһаны Андрей Назаров.\nФото һәм сығанаҡ: orenburzhie.ru


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҮҘӘК МЕНӘН КИЛЕШЕҮ ТӨҘӨП, ВӘКӘЛӘТТӘРҘЕ ЯҢЫНАН ҠАРАУ ҮҘ СИРАТЫН КӨТ| - 2015 - Мәҡәләләр\nҮҘӘК МЕНӘН КИЛЕШЕҮ ТӨҘӨП, ВӘКӘЛӘТТӘРҘЕ ЯҢЫНАН ҠАРАУ ҮҘ СИРАТЫН КӨТ|\nҺәр кешенең яратып уҡыған китабы була. Максим Макарычевтың "Фидель Кастро" әҫәре сираттағы әңгәмәсемдең характеры, эшмәкәрлеге формалашыуҙа, тыуған иленең патриоты булыуҙа ҙур роль уйнаған. "Уның бала саҡта малайҙар менән мөнәсәбәте, нисек ир-ат ҡорона еткәне, нисек революционер булып киткәне, Кубаның нисек бойондороҡһоҙлоҡ яулағаны - шул процестар барыһы ла ҡыҙыҡлы итеп яҙылған. Был китап ысын мәғәнәһендә ир-егет тәрбиәләүсе әсбап", - ти РФ Дәүләт Думаһы депутаты, социология фәндәре кандидаты Рөстәм Рифат улы ИШМӨХӘМӘТОВ. Гәзит уҡыусы менән бергәләп уның тормош китабы биттәрен байҡайыҡ әле.\nТәү сиратта - яуаплылыҡ\nМин - уҡытыусылар династияһынан, шуға ҡан яғынан үҙемде педагог тип һанаһам да, икенсе яҡтан, Бөтә Рәсәй кимәлендә ҙур үҙгәрештәр барғанда, ситтән генә күҙәтеүсе булырға тейеш түгелмен, тип уйлайым. Шуға тормошҡа позитив ҡарарға, халыҡҡа күберәк файҙа килтерергә, улар менән күберәк эшләргә, халыҡ ышаныс белдереп, депутат итеп һайлаған икән, ышаныстарын аҡларға тырышам. Беҙҙең, башҡорттарҙың, менталитеты шундайыраҡ бит: кеше нимә тип әйтер, тибеҙ, кеше фекеренә күп иғтибар бүләбеҙ. Был сифаттар миндә лә бар һәм улар үҙенә күрә милләт алдындағы оло яуаплылыҡ сағылышы ла булып торалыр. Халыҡ бит үҙенең округынан һайланғанмы депутат, юҡмы - ҡарап тормай, мөмкинлеге сыҡҡанда һөйләшеп, проблемаларын хәл итеп ҡалырға тырыша. Красноусолда йәшәгән атай-әсәйемә ҡайтһам, беҙҙең йорт та ҡабул итеү бүлмәһенә әйләнеп китә. Ауыл биләмәләре советтары башлыҡтары менән тығыҙ бәйләнештә эшләйбеҙ, ябай граждандар ҙа кәңәш һорап булһа ла килә. Үҙ сиратымда, проблемаларҙы төрлө кимәлдә күтәреп, уларҙы хәл итергә тырышам. Үҙидара органдарының вәкәләттәрен ҡараһаҡ, улар халыҡ мәнфәғәттәрен хәстәрләп, район советы, Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай, Дәүләт Думаһы депутаттарына сығырға тейеш. Беҙ үҙ кимәлебеҙҙә мәсьәләләрҙе хәл итергә тырышабыҙ, әммә ҙур суммала аҡса талап иткән проблема булһа, уны киләсәктәге планға индерергә мөмкин. Мәҫәлән, Ғафури районының Юлыҡ ауылында Еҙем йылғаһының ярҙарын нығытырға кәрәк, сөнки һыу халыҡтың баҡсаһын өңөп инеп бара. Әле был мәсьәлә буйынса проект эшләнә. Ауырғазы районы Талбазы ауылында таҙартыу ҡоролмалары юҡ, был мәсьәләне лә федераль программаға индерергә тырышабыҙ. Күптән хәл ителмәгән проблема ул. Интернеттағы социаль селтәрҙәрҙә күберәк ҡалаларҙағы хәлдәр теркәлә: бында светофор эшләмәй, тегендәге урамда асфальт юҡ, тип яҙалар. Миңә, ауыл кешеһе булараҡ, ҡалаларҙағы проблемалар ауыл проблемалары алдына бәләкәй генә кеүек күренә. Ауылдарҙа иһә эш урындары юҡ тиерлек, эш булмағас, донъяһын бөтәйтә, өй төҙөй алмайҙар, халыҡ эсә, ир-егеттәр ғаилә ҡора алмай, үҙ-үҙенә ҡул һала йә Себергә сығып китә - бына былар бөгөн иң төп проблема!\nДепутаттың исеме есеменә тап килергә, ул төрлө өлкәлә - хоҡуҡтарҙы яҡлау, инвесторҙар йәлеп итеү буйынсамы - закондар сығарыу өҫтөндә эшләргә тейеш. Дөрөҫөн әйткәндә, инвесторҙарҙы етәкләп килтерергә лә кәрәкмәй. Закон уларға ниндәйҙер шарттар булдырһа, шул ваҡытта инвесторҙар үҙҙәре йүгереп киләсәк. Уларҙы ситтән килтереүгә лә шикләнеп ҡарайым. Үҙебеҙҙекеләрҙе үҫтерергә кәрәк! Инвесторҙар, тип, ауыҙ тултырып һөйләһәк тә, сит илдән киләме улар, Мәскәүҙәнме, 99 процент осраҡта банктан кредит ала ла, шул аҡсаны эшкә һала. Республикалағы эшҡыуарға ярҙам итһәң, ул да шулай кредит алып, ниндәйҙер өлкәгә һала ала - бына һиңә инвестор!\nЭш юҡ икән, эшҡыуарлыҡҡа тотон!\nБер уйлаһаң, ауылдарҙа эш юҡ, тип һөйләү ҙә әллә ни дөрөҫлөккә тап килеп бөтмәй ул. Туймазы районынан бер ярҙамсым булды. "Ауылға ҡайтҡы килмәй, эш юҡ, - ти бер ваҡыт. - Заводмы, берәй производствомы асһалар, шунда эшләр инем". "Ә һин үҙең үҙеңә, икенсе кешеләргә эш урыны булдыр, районыңда нимә юҡ, нимә кәрәк икәнлеген ҡара, өйрән", - тинем. Хәҙерге ваҡытта ул шиндар монтажлау, автомобилдәр йыуыу, кер йыуыу цехы асып, 20 кешегә эш бирҙе. Ҡандракүлдә турбазалар күп, уның хеҙмәтенә ихтыяж да бар. Йәштәрҙе ошо бәләкәй, урта эшҡыуарлыҡҡа ылыҡтырырға кәрәк. Мәҫәлән, Бөрйән районына барғанда юлда, трасса буйындағы туҡталыштарҙа һөт, ҡаймаҡ, эремсек һ.б. һаталар. Арыраҡ барып, бер ауылға ингәйнек, эш юҡ, тиҙәр. "Күрше районда юл буйынса һөт ризыҡтары менән сауҙа итәләр. Киптерелгән ҡоротмо, еләкме һатырға була бит, ниңә шуны эшләмәйһегеҙ?" - тием. Бер апай торҙо ла: "Мин ғүмер баҡый мәктәптә уҡытыусы булып эшләнем, уҡыусыларым күп, миңә юл буйында ултырыуы оят", - ти. Эйе, беҙҙең менталитет шундай. Хатта уҡытыусы булмаһалар ҙа, үҙ хужалығында етештерелгән продукцияны һатырға тартына беҙҙең халыҡ. Яһалма һеңдерелгән, "байҙар - яуыз, аҡса - насарлыҡ", тигән яманаттан һаман арына алмайбыҙ.\nЭшҡыуарлыҡ темаһына ҡағылғас, шуны ла әйтеп китергә кәрәк: минеңсә, бәләкәй эшҡыуарлыҡты асыу юлында чиновниктар аша үтеү кәртәһен үҙгәртеү зарур. Төрлө илдәрҙә шәхси үҙәктәр эшҡыуарҙарға ярҙам итә, теркәү үткәрә. Беҙҙә район кимәлендәге ниндәй генә чиновникка инһәң дә, танау сөйөп ултыра бит инде. Теләһә ҡайһы район хакимиәтендә ишектән инеүгә, полиция ҡаршылай. Халыҡ уларҙы күреү менән ҡурҡа башлай, сөнки, "Ҡайҙа, кемгә, ниндәй һорау менән, яҙылдығыҙмы, юҡмы?", тип төпсөнөүҙәр китә. Хакимиәттәр ниндәйҙер ябыҡ учреждение, серле хәрби объект кеүек күҙаллана. Бындай тәртиптәрҙе лә ҡайтанан ҡарау кәрәк, тип уйлайым.\nҠануниәт үҙгәртеү талап итә\nЭшҡыуарлыҡ нигеҙҙәрен мәктәптә күберәк уҡытыу ҙа һөҙөмтәле буласаҡ. Сөнки өлкән класта иҡтисадты аҙнаһына бер сәғәт уҡыталар ҙа, вәссәләм. Иҡтисад нигеҙҙәре - ул бары тик терминдар ғына. Ул бер ниндәй оҫталыҡ та, тәжрибә лә бирмәй. Шуға күрә, өлкән синыфтарҙа, бәлки, эшҡыуарҙар менән күберәк осрашыуҙар үткәрергә кәрәктер. Сөнки йәмғиәттә хоҡуҡи нигилизм көслө. Законда дөйөм тәртип яҙыла, унда яҙылған хоҡуҡтарын граждандарға нисек тормошҡа ашырыу механизмын Хөкүмәт ҡарармы, указмы, күрһәтмәме сығарып билдәләй. Райондар үҙ ерлегенән сығып, уларҙы халыҡҡа яҡынайта. Ләкин беҙҙә нисек - закондар сыға, әммә ике-өс йылһыҙ өҫтәмә закон акттары эшләнмәй, күптәренең өҫтәмә закон акттары бөтөнләй юҡ. Сөнки уларҙы эшләр өсөн тәжрибә кәрәк, тәжрибә булмаһа, өҫтәмә закон акты ла булмаясаҡ. Документтар менән эшләй башлаһаң, ошолар асыҡ күренә. Мәҫәлән, һәр райондың үҙенең уставы, норматив-хоҡуҡи, урындағы акттары бар. Уларҙы тикшереп ҡараһаң, барыһы ла бер иш, әйтерһең дә, бер-береһенән күсерелгән. Шулай уҡ һәр райондың үҙенең социаль-иҡтисади үҫеш программаһы бар. "Берҙәм Рәсәй" партияһының Башҡортостан бүлексәһен етәкләгәндә уларҙың һәр береһен һорап алып, танышып сыҡҡайным. Һәр ҡайһыһы реферат һымаҡ яҙылған. Уларҙы граждандарҙың сходын йыйып, халыҡ менән осрашып, һәр райондың менталитетын, йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, географик, иҡтисади үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып эшләргә кәрәк. Мәҫәлән, Финляндияла Нокия тигән бәләкәй генә ауыл бар, шул атамалы кеҫә телефондарын шундағы бәләкәй генә заводта эшләйҙәр. Беҙҙә лә шундай бәләкәй предприятиелар асып булмаймы ни? Эшҡыуарлыҡты ла төрлө яҡтан ҡарау зарур. Бөгөн традицион кәсепселектең ғүмере ҡыҫҡарып бара. Башҡортостан ауыл хужалығы төбәге булараҡ, аграр эшҡыуарлыҡ кәрәк, мәҫәлән, етештереүҙә яңы технологиялар ҡулланылған ҡортсолоҡ.\nФермерлыҡ, эшҡыуарлыҡ буйынса ҡануниәт артабан да системалы үҙгәрештәр талап итә. Яңы Рәсәй дәүләте йәш, йәшәйештең динамикаһы ҙур, бөгөнгө иҡтисади хәл-торош бер аҙна үткәс бөтөнләй икенсе төрлөгә әйләнә. Ә закондарҙы оҙаҡ йылдарҙы күҙаллап ижад итәбеҙ. Шуға күрә закондар йәшәйеш динамикаһынан арттараҡ килә. Беҙгә шул закондар буйынса 5-10 йылға алға ҡарап, саҡ ҡына диверсификация кәрәк. Әммә бөгөн быны эшләү бик ауыр. Советтар заманында биш йыллыҡтар, планлы иҡтисад булған, эш планға ярашлы алып барылған. Шул система юҡҡа сыҡҡас, бөгөн саф баҙар мөнәсәбәттәре түгел, планлы-баҙар мөнәсәбәттәре барлыҡҡа килде. Закондарҙы ошо хәлдән сығып ҡабул итергә кәрәк.\nКадрҙар мәсьәләһендә лә күсәгилешлек булырға тейеш: ололарҙа - тәжрибә, йәштәрҙә энергия күп. Шуға күрә власта күсәгилешлек булһын өсөн үҙидара органдарында йәштәргә юл бирергә кәрәк, тип уйлайым. Кадрҙар мәсьәләһе, ғөмүмән, проблема инде ул. Бөтөн ерҙә конкурс нигеҙендә эшкә алған кеүектәр, һөҙөмтәлә барыбер танышлыҡ, ҡоҙа-ҡоҙағыйлыҡ үҙ һүҙен итә. Бәлки, шундай күренештәргә юл ҡуймаҫ өсөн Рәсәй Федерацияһында кадрҙар сәйәсәте тураһында закон әҙерләү ҙә кәрәктер?..\nТеләк булһа - эш табыла\nӘлеге көндә РФ Дәүләт Думаһының энергетика комитеты ағзаһы булып торам һәм аҙ дебитлы (ярлыланған) скважиналар мәсьәләһе менән шөғөлләнәм. Башҡа илдәрҙең тәжрибәһен ҡараһаҡ, бәләкәй һәм урта бизнес та ошо өлкәлә эшләй. Нефть крайы булараҡ, ошо өлкәлә урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереп ебәрһәк, яҡшы буласаҡ. "Башнефть" - ул монополист, уға бындай скважиналарҙа эшләү файҙаһыҙ. Ә урта һәм бәләкәй бизнес өсөн - файҙалы. Шуларҙы эшҡыуарҙарға эшкәртеүгә биреп, льготалы һалым шарттары булдырһаҡ, беренсенән, республика бюджетына күберәк килем инер ине. Икенсенән, яңы эш урындары буласаҡ. Мәҫәлән, Ғафури районын алһаҡ, Юлыҡ ауылында бер ҙур сығанаҡ бар. Разведка үткән, әммә унда бер кем дә эшләмәй. Бындай урындарҙа киң ҡоласлы эшмәкәрлек алып барыу кәрәкмәй ҙә, ул экологияға зыян килтерә, ә аҙ дебитлы бәләкәй скважиналар асырға мөмкин. Уйлап ҡараһаҡ, нефть өҫтөнән йөрөйбөҙ, эш юҡ тип ҡаңғырабыҙ. Ауыл ерендә бесән эшләп, май-ҡаймаҡ һатып ҡына түгел, аҙ дебитлы скважиналар асып та аҡса эшләргә була бит. Әлбиттә, бында "Башнефть" ярҙам итергә тейеш. Уның ярҙамыһыҙ был эште тормошҡа ашырыу мөмкин түгел. Төрлө техник проблемаларҙы бәләкәй, урта бизнес үҙе генә хәл итә алмай. Әлеге ваҡытта республикала 65 аҙ дебитлы скважина эшләмәй. Күбеһенең вышкалары тора, кнопкаға баҫ та, эшләй ҙә башла. Әммә уларға "Башнефть" ваҡыт әрәм итеп тормай. Шуларҙы конкурс ашамы, берлектәге предприятие эшләпме, бизнесҡа бирергә кәрәк. Татарстанда бындай тәжрибә бар, уларҙың 40-тан ашыу шундай урта һәм бәләкәй предприятиеһы эшләй. Улар был эште беҙгә ҡарағанда алданыраҡ башланы. Был республикаға 10-15 йылға ҙур маҡсат булып тора. Уны нисек тормошҡа ашырыу механизмын әҙерләү Хөкүмәт елкәһенә ята. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов менән күптән түгел ошо проблема буйынса осрашып һөйләшкәйнем, ул вышкалар булған муниципаль райондар менән "Башнефть" берләшеп, берлектәге предприятиелар асыуҙы хуплай. Ә мин райондар менән генә түгел, шәхси инвесторҙар менән дә эшләргә кәрәк, тип уйлайым. Сөнки райондарҙың үҙҙәренең вәкәләттәрен тормошҡа ашырырға ла аҡсалары юҡ, ә предприятие асҡас, устав капиталына аҡса һалырға кәрәк.\nӨфө дәүләт нефть техник университетында - профессорҙар, Мәскәүҙә Машина төҙөүселәр союзы, нефть-газ сәнәғәтселәре менән түңәрәк ҡор үткәрҙем, ғалимдар ҙа, Нефть-газ сәнәғәтселәре союзы президенты ла идеяны хупланы. Өфөлә үткән "Газ. Нефть. Технологиялар - 2015" күргәҙмәһендә лә был мәсьәләне күтәрҙек. Әлеге ваҡытта һалым льготаһына ҡағылышлы федераль ҡануниәткә үҙгәрештәр әҙерләйбеҙ, шулай уҡ тармаҡ ҡануниәтен дә әҙерләү зарур. Шул ваҡытта был идеяны тормошҡа ашырыу мөмкин буласаҡ. Сит илдәрҙе ҡараһаҡ, уларҙа урта, бәләкәй эшҡыуарлыҡтың ошо тармаҡтағы өлөшө 40 процентҡа тиклем етә. Өҫтәүенә был предприятиелар төбәктең генә түгел, райондың да бюджетын тулыландырасаҡ. Әле ер аҫты байлыҡтары тураһындағы федераль законға ярашлы, үҙебеҙгә бер нәмә лә ҡалмай, районға аҡса килмәй. Ә халыҡ, ерҙең елеген һуралар, исмаһам, мәктәпкә ярҙам итһәләр йәки, ҙур машиналары менән йөрөйҙәр, юлды ремонтлаһалар ине, тип мөрәжәғәт итә. Юлдан нефтселәрҙең ауыр транспорты йөрөй, ә ремонт эштәрен муниципалитет башҡарырға тейеш. Был дөрөҫ түгел, әлбиттә.\nТормош мәктәбе, тормош һабаҡтары\nХеҙмәт юлымда ҙур коллективтар менән эшләү үҙе бер тормош мәктәбе булды. Бәләбәй башҡорт гимназияһына директор итеп тәғәйенләнеү ҙур яуаплылыҡ йөкмәтте. Сөнки был белем усағы көнбайыш форпост булып, республика етәксеһенең даими контролендә торҙо. Шул яҡтарҙағы райондарҙан һәләтле балаларҙы, республика кимәлендә һәләтле педагогтарҙы йыйып алыу кеүек ҙур эштәр башҡарылды. Ул ваҡытта бының ниндәй һабаҡ икәнлеген аңлап та етмәгәнмендер, бәлки. Шул осорҙа фән кандидаты дәрәжәһен яҡлауға өлгәштем, "Рәсәйҙең иң яҡшы директоры" исемен алдым. Етәксе, шәхес булараҡ формалашыуҙа Бәләбәй гимназия-интернатында эшләгән йылдарым яңы офоҡтар асты, ҙур тупһаға баҫтырҙы. Директор булып эшләгәндә етәкселәргә хат яҙып, артынан йөрөп, 20 уҡытыусыға бушлай фатирҙар алырға ярҙам иткәйнем. Республика тарихында, моғайын, беренсе һәм һуңғы тапҡыр шундай ваҡиға булғандыр ул. Эшләгән эштәремде күреп, "Берҙәм Рәсәй" партияһының Башҡортостан бүлексәһе башҡарма комитеты рәйесе Исмәғил Әхмәҙулла улы Ғәбитов саҡыртып алып, Бәләбәйҙән бер мандатлы округтан кандидатурамды күрһәтергә тәҡдим итте. 87 процент тауыш менән үтеп, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты булып киттем. Әйткәндәй, Исмәғил Әхмәҙулла улынан һуң "Берҙәм Рәсәй" партияһының Башҡортостан бүлексәһен етәкләнем. Абруйлы, билдәле сәйәсәмәндән һуң эшләүе бик ауыр булды. Тарих факультетын тамамлағас, сәйәсәтте белһәм дә, был минең өсөн ниндәйҙер яңы өлкә ине - республика кимәлендә һәр район, һәр ҡала, һәр урындағы бүлексә менән эшләргә, һайлауҙар үткәрергә кәрәк. Икенсе яҡтан, еңел булды - остазым коллектив менән нисек эшләргә өйрәтте, үҙенең кәңәштәре менән эште нисек итеп дөрөҫ ойошторорға ярҙам итеп торҙо. Был вазифала ауыл советы депутаттарын һайлауҙан алып, Рәсәй Президенты һайлауҙарына тиклем эшләргә, тормош тәжрибәһе тупларға яҙҙы миңә.\n"Берҙәм Рәсәй" етәксе партия булғас, яуаплылыҡ икеләтә ҙур, сөнки ниндәй генә программалар, закондар ҡабул ителә, улар барыһы ла ошо партия менән бәйле. Мәктәптәрҙә оптималләштереү процестары үткән ваҡытта ла, һеҙ нимә эшләйһегеҙ, тип, "Берҙәм Рәсәй"гә мөрәжәғәт итәләр. Аңлатып ҡарайбыҙ, ул партиянан ғына тормай, башҡарма власть органынан килә, тип. Халыҡ аңында "Берҙәм Рәсәй" партияһы башҡарма власть органдары менән тиңләнә, улар ныҡ интеграцияланған. Йәғни КПСС ваҡытындағы кеүек килеп сыға, бары тик исеме генә үҙгәртелгән. Минеңсә, "Берҙәм Рәсәй" ҙә, башҡа партиялар һымаҡ, саҡ ҡына ҡырҙараҡ булырға, күберәген закондар сығарыу органдары, депутаттар менән эшләргә тейеш. Ә әлеге ваҡытта беҙҙә власть вертикале генә бар: "Берҙәм Рәсәй" тиһәк, Хөкүмәт күҙ алдына баҫа, Хөкүмәт тиһәк, "Берҙәм Рәсәй" тип аңлайбыҙ. Яңы, төрлө ҡараш, төрлө фекер, дискуссия кәрәк, ә ул кәмегәндән-кәмей. Шуға күрә, "Берҙәм Рәсәй" партияһы ла коммерция булмаған йәмәғәт ойошмаларына булдырылған шарттарҙа эшләргә тейеш, тип уйлайым.\nҠаршылыҡ юҡ, урындарҙа эшләйек\nЭлек һәр бер мәктәптә синыф етәксеһе уҡыусыларҙың йәшәү шарттары, ғаиләнең нисек йәшәүен тикшерә, ҡарай торғайны, ғаилә менән бәйләнеш нығыраҡ ине. Әлеге ваҡытта күп ата-әсә тәрбиә биреүҙе мәктәпкә генә һылтай ҙа ҡуя. Әлбиттә, мәғариф системаһында бөгөн белем биреү беренсе урында тора, әммә тәрбиә ата-әсәләр менән берлектә алып барылырға тейеш. Әгәр ғаиләлә тел мөхите булмаһа, туған телеңә һөйөү тәрбиәләнмәһә, ата-әсә үҙе башҡортса һөйләшмәһә, туған телде мәктәптә генә өйрәтеү һөҙөмтә бирмәйәсәк, балала, туған тел, тигән тойғо булмаясаҡ, ул уны сит тел кеүек ҡабул итәсәк. Илһөйәрлек, тыуған ереңде яратыу тойғоһон да ата-әсә балаһына бәләкәй саҡтан, мәктәпкә барғанға тиклем һалырға, һеңдерергә тейеш.\nБәләбәй гимназияһында эш башлағанда Беренсе сентябрҙә үк: "Ошо көндән башлап һәр уҡыусы "Һаумыһығыҙ!" тип һаулыҡ һораша, бөтөн тәрбиә эштәре башҡорт телендә алып барыла", - тигән талап ҡуйҙым. Тел мөхите булһа, тәрбиә эше лә бара, ә административ рәүештә мәжбүр итеп түгел. Шуға коллективҡа эшкә йәш уҡытыусыларҙы йыйып алдым, улар тәрбиә эштәрен ҡыҙыҡлы итеп ойошторорға өйрәнде. Тора-бара сыуаш балалары ла башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән олимпиадаларҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай башланы. Рус балалары ла ҡыҙыҡһынып тел өйрәнде. Туған телде китаптан уҡып, грамматиканы өйрәтеп кенә бала күңеленә һалып булмай. Төрлө мәктәп үҙенсә юлын табырға тейеш. Беҙ, мәҫәлән, йәйгеһен халыҡ-ара лагерь ойошторҙоҡ. Голландиянан, Англиянан балалар һәм тәрбиәселәр килде. Балаларыбыҙ инглиз телен уҡытыусы менән түгел, ә ошо телдә һөйләшеүселәр менән аралашып өйрәнде. Аралашыу ике телдә барҙы - йә инглизсә, йә башҡортса. Тәржемәләр туранан-тура башҡортсаға әйләндерелде. Мәктәп етәкселегенән, уҡытыусынан, ата-әсәнән күп нәмә тора. Дәүләт кимәлендә, әлбиттә, стратегик документтар, программалар булырға тейеш. Ҡануниәт яғынан бөтөн шарттар бар, бары тик эшләргә генә кәрәк. Гел дәүләткә генә ҡарап ултырып булмай, ошо закондар нигеҙендә урындарҙа эшләү зарур. Ил башлығы В. Путиндың ШОС, БРИКС дәүләттәре башлыҡтарының саммиты ваҡытында: "Рус телен һәм башҡорт телен өйрәнегеҙ", - тигән һүҙҙәрен барыһы ла тиҙ генә онотто ла ҡуйҙы. Уны лозунг итеп күтәрергә кәрәк. Федераль кимәлдә бер ниндәй ҡаршылыҡ, кәртә юҡ. Бөтөн нәмә үҙебеҙҙән тора.\nБөгөн мәғариф өлкәһендәге оптималләштереү процестарына төрлө ҡараш йәшәй. Мин уны тәбиғи хәл тип ҡабул итәм. Уйлап ҡараһаҡ, халыҡтың ихтыяжы ҙурая, күбәйә һәм ул көндән-көн арта бара. Хәҙер ауылда ла халыҡ кеҫә телефондары аша аралаша. Ауылда интернет, таҙа һыу, инфраструктура булырға, матур юлдарҙан матур машиналар йөрөргә тейеш. Шуға һәр кем үҙенә уңайлы мөхит эҙләй. Тормош сифаты яғынан да көн һайын талаптар күбәйә. Ә дәүләт ошо талаптарҙы тормошҡа ашырырға өлгөрә алмай. Бөгөн сифатҡа ынтылыш ҙур. Мин ауылда йәшәһәм, балаларымды ҡайҙа уҡытыу яҡшыраҡ икәнен ҡарап, уларҙы гимназия-интернатҡа урынлаштырыр инем. Әлбиттә, интернатта йәшәүе ҡыйын, әммә белем биреү учреждениеһы сифат яғынан күпкә юғары. Артабан бит уға БДИ-ны уңышлы тапшырырға, ҡайҙалыр юғары белем биреү учреждениеһына инергә кәрәк - ата-әсәләр шуны алдан күҙаллай. Күптәр ауылдарҙа мәктәптәрҙең ябылыуына зарлана. Оптималләштереү процесын мин икенсе формала ойоштороу - мәктәптәрҙе филиал итеп ҡалдырыу йәки башланғыс мәктәпкә күсереү тип ҡарайым. Был хәл демография менән дә бәйле. Уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһендә лә Республика Башлығы, демографик кәмеү буласаҡ әле, тип белдерҙе. Хәҙер балалар баҡсалары төҙөйбөҙ, аҙаҡ уларҙың күбеһе буш торасаҡ. Шуға, күп мәсьәләгә төплө, проблемаға иҡтисади яҡтан да ҡарау зарур. Әлбиттә, класта биш бала ултырһа, мәктәпте ябыу отошло, сөнки унда бит директор ҙа, завуч та, башҡа персонал да кәрәк. Йәғни коллектив уҡыусыларға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк килеп сыға. Икенсе яҡтан, белем биреү сифатын да оноторға ярамай.\nБында ла, баяғы әйткәнемсә, хоҡуҡи нигилизмға килеп төртөләбеҙ. Закон буйынса, мәктәптәрҙе ябыр алдынан граждандар сходы үткәрергә кәрәк. Әммә активистар ни өсөндөр төп мәктәпте филиалға әйләндергәндә шымып ҡалалар ҙа, улар филиал булып ҡалып йәки башланғысҡа әйләндерелеп, һуңынан ябылғас, шау-шыу күтәрәләр, халыҡ фекере һанға һуғылмай, тип, халыҡтың башын бутайҙар. Артабан инде халыҡ хөкүмәткә, етәкселеккә ышанмай башлай. Әммә хоҡуҡи яҡтан ҡараһаҡ, мәктәп, гимназия - ул юридик шәхес, айырым ойошма. Уның үҙенең уставы, ойоштороусыһы бар. Ә инде ниндәйҙер белем усағы икенсе мәктәптең филиалы итеп ҡалдырыла икән, артабан уны ябыу-япмау тураһында граждандарҙың сходы түгел, ә ойоштороусы хәл итә. Тимәк, мәктәпте филиал итеп ҡалдырыу тураһында һүҙ сыҡҡанда сход ҡарары хәл иткес ролде уйнай, ә һуңынан түгел. Был йәһәттән законға үҙгәрештәр индереү кәрәк һәм был мөмкин, тип уйлайым.\nӘлбиттә, Башҡортостандың мәғариф системаһында бик ҙур етешһеҙлектәр бар. Мәҫәлән, былтыр дәреслектәр, уҡыу әсбаптары Федераль дәүләт белем биреү стандарттары талаптарына тап килмәй, тип табылды. Был - тотош мәғариф системаһының ғәйебе. Ә система ентекле, ҙур концепция-программаһы, пландары булған ваҡытта ғына эшләй. Ағым буйынса барыу түгел, ә кәмендә 20 йылды күҙаллап эшләнгән программа булһа, бындай аңлашылмаусылыҡтар булмаҫ ине, тип уйлайым. Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институты ректоры булып эшләгән ваҡытта шундай план ғилми советта ҡабул ителгәйне. Әле шундай стратегик план юҡлығы үҙен һиҙҙерә. Үкенескә күрә, мәғариф министры урынбаҫары булып эшләгән Артур Шәйхетдин улы Сурин арабыҙҙан иртә китеп барҙы. Ошо мәсьәләләрҙең күбеһен ул үҙ контролендә тота ине. Яңы кешеләр ошо стратегияның үҙәген күрмәгәндәр, ахыры, тип уйлайым. Әммә уны яйлап хәл итергә була.\nФедераль дәүләт белем биреү стандарттарына килгәндә, Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институты ректоры булғанымда федераль кимәлдә эшсе төркөмгә индем, ошо стандарттарҙы әҙерләүселәрҙең береһемен тип әйтә алам. Стандарттарҙың ыңғай яғы: беренсенән, белем биреүҙең йөкмәткеһе, компетенциялар (компетенция - уҡыусылар хәбәрҙар булған һәм эш тәжрибәһе туплаған билдәле белем, оҫталыҡ һәм тәжрибә берлеге) формалаштырыу. Мәҫәлән, шул уҡ эшҡыуарлыҡҡа әҙерләү. Элек был беҙҙең етешһеҙлек ине. Уҡытыусылар яңы методика буйынса эшләргә тейеш. Элек уҡытыусы-уҡыусы кеүек кенә ҡабул итһәк, хәҙер улар берҙәм мәғариф киңлегендә эшләргә тейеш һәм бөтөн эшмәкәрлек һөҙөмтәгә йүнәлтелгән. Быға тиклем иғтибар эш барышына бирелә ине. Әлеге ваҡытта ошо уҡытыу барышын аныҡлаштырыу, шул уҡ ваҡытта балаларҙың аңында күберәк компетенциялар формалаштырыу мөһим булып тора. Икенсе яҡтан, күп уҡытыусылар Федераль дәүләт мәғариф стандарттарының нимә икәнен, уның әһәмиәтен үҙҙәре лә аңлап етмәй. Яйлап яңы быуын уҡытыусылары килер, яйлап үҙгәрештәр булыр, тип уйлайым. Стандарттарҙың кире яғына килгәндә, беҙҙең мәғариф барыбер ҙә традицион булырға тейештер. Сөнки традицион мәғариф системаһы шәхесте формалаштырыуға, тәрбиәгә, патриотик тәрбиәгә күберәк иғтибар бирә ине, ә әлеге ваҡытта шәхесте түгел, уның компетенцияларын формалаштырыу төп урында тора.\nБеҙҙең етди милли идея юғалтылғанмы, әллә бөтөнләй юҡмы - аңлашылмай. Кавказ халыҡтарын ҡараһаҡ, улар Ислам диненән ситләшмәгән, Ислам уларҙы көсәйтә, милләт һанын арттыра һәм балаларға күберәкте бирә. Чечен республикаһы башлығы Рамзан Ҡадиров, мәҫәлән, мосолман кейемендә йөрөп, үҙе өлгө күрһәтә. Шулай уҡ уларҙың яҡташлыҡ тойғоһо ла үҫешкән, бер-береһенә ныҡ ярҙам итәләр. Беҙ шундай туғанлыҡ традициялдарыбыҙҙы юғалтҡанбыҙ. Әлбиттә, Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты был йәһәттән күберәк эшләргә тейеш. Тиҙҙән үтәсәк Ҡоролтайҙың сираттағы съезында, бәлки, стратегия яғынанмы, идеология яғынанмы, ниндәйҙер ҡарар ҡабул ителер тип ышанам.\nӘ милләтте ишәйтеү мәсьәләһе бик ҡатмарлы, сөнки бөгөн ҡатнаш никахтар күбәйә. Әммә шунда ла балаларыбыҙға телде нығыраҡ өйрәтергә, рух һалырға тырышырға тейешбеҙ. Милләт даны шәхестәрҙән килә. Беҙҙең Салауат Юлаевыбыҙ, генерал Шайморатовыбыҙ, совет йылдарындағы ҙур етәкселәребеҙ бар. Бөгөн дә шәхестәребеҙҙе күтәрергә, күрһәтергә оялмаҫҡа кәрәк. Ләкин кемдер күтәрелә башлаһа, уға төрлө яҡтан негатив яуҙырыла. Киреһенсә, үҙ шәхестәребеҙҙе үҙебеҙ үҫтермәһәк, ситтән килеп берәү ҙә күтәрмәйәсәк.\nӘңгәмә барышында ҡағылған темаларҙың барыһын да гәзит биттәренә сығарыу мөмкин түгел, әлбиттә. Әммә республиканың Дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул ителеүенә 25 йыл тулыу алдынан Рөстәм Рифат улының түбәндәге һүҙҙәрен иғтибарһыҙ ҡалдырыу ярамай: "Башҡортостан Рәсәй Федерацияһы составында субъект булараҡ йәшәй, беҙгә ҡабаттан үҙәк менән килешеү төҙөп, вәкәләттәрҙе яңынан ҡарау ҙа үҙ сиратын көтә. Бәлки, әле ваҡыты түгелдер, әммә тотороҡло мәлде табып, быны мотлаҡ тормошҡа ашырыу зарур. Субъекттар тиң хоҡуҡлы булырға тейеш. Шуға беҙгә, үҙебеҙҙе үҙебеҙ тәьмин иткән төбәк булараҡ, вәкәләттәр күберәк бирелеп, килем дә күберәк ҡалһа, ғәҙел буласаҡ. Был нефть буйынса ла, республиканың ҡаҙылма байлыҡтарын файҙаланыу буйынса ла, финанс мәсьәләләре буйынса ла шулай булырға тейеш. Беҙгә махсус программа буйынса йәштәрҙе ситтә уҡытып, һуңынан уларҙы кире ҡайтарыу буйынса алда барған Ҡаҙағстандан өлгө алырға кәрәк. Рәсәйҙә яҡуттарҙың йәш быуынды үҫтереү фонды бар. Шундай программаларҙы өйрәнеп, үҙебеҙҙең ерлектә файҙаланыу ҡамасауламаҫ..."\nЯҙылған: 13.10.15 | Ҡаралған: 980


Күңел йылыһын өләшеп\n3 Октябрь 2019, 13:52\nИң мөһимдәрҙән һаналған “Демография” проекты өсөн республикала 34,4 миллиард һум бүленә. Өлкән быуындың тормошон яҡшыртыу, тыуымды арттырыуҙы дәртләндереү, сәләмәт йәшәү рәүешен алып барыусыларҙы күбәйтеү - уның маҡсаты.\nЯрҙамға мохтаж яңғыҙ оло кешеләр хаҡында хәстәрлек күреү йәмғиәт тормошоноң айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Ул олоғайған кешеләргә йәшәүгә ышаныс өҫтәй. Күңел йылыңды йәлләмәй, ярҙам итәһең, изгелек ҡылаһың икән, ул мотлаҡ үҙеңә кире әйләнеп ҡайта.\nХалыҡ-ара ололар көнөн өлкән йәштәге граждандар һәм инвалидтарҙы хеҙмәтләндереү үҙәгендә көтөп алалар. Ҡарттар йортонда республиканың төрлө мөйөшөнән 47 кеше йәшәй, һәр береһенең үҙ тормошо, үҙ яҙмышы. Байрам айҡанлы район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәмсетдинов ололарҙы ҡотлап, йылы һүҙҙәрен еткерҙе, бүләктәр тапшырҙы. Шулай уҡ учреждение етәкселеге лә уларға һаулыҡ һәм ҡыуаныстар күберәк булыуын теләне. Ҡала мәҙәниәт һарайы үҙешмәкәр артистары сығышы көн дауамына уларға дәрт, ҡыуаныс өҫтәне.\nӨлкәндәрҙең йөҙҙәрендәге моңһоулыҡ юҡҡа сығып, күңелдәре күтәрелеп, күҙҙәрендә шатлыҡ сатҡылары ҡабынды.\nЙылдар пәрҙәһен һүтеп, хәтерләүҙәр, йыр-моң аша, хыялда ғына булһа ла, һәр береһе үткәндәргә әйләнеп ҡайтты. Әлбиттә, ваҡыт аҡҡан һыу кеүек, нисек кенә теләһәк тә, шул уҡ хистәрҙе, бер үк ваҡиғаларҙы яңынан йәшәп булмай… Шуныһы менән ғүмер ҡәҙерле лә инде.\nҺүрәттә: район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәмсетдинов йылы һүҙҙәрен еткерҙе.\nКүңелгә бер йылы һүҙ етә.


Башҡортостанда йәнә Чупакабра күргәндәр\nБыл юлы мистик хайуанды Стәрлетамаҡ районының Подлесный ауылы янында осратҡандар. Уның юл аша йүгереп үткәнен автомобилдең видеотеркәү ҡоролмаһы төшөрөп алған.\nВидеонан күренеүенсә, хайуан Башҡортостанда төпләнгән бер генә йәнлеккә лә оҡшамаған. Алғы аяҡтары артҡыһынан ҡыҫҡараҡ. Әҙерәк көнгөрәгә лә оҡшап тора. Ләкин йылы яҡ хайуандары беҙҙә йәшәмәй. Быйыл Шишмә районында ла Чупакабраның һөлдәһе табылыуы тураһында хәбәр иткәйнеләр. Туймазы районында ла был кәзә һәм аттарҙы тамаҡлаусы серле хайуанды күреүселәр табылды. Чупакабра испан теленән кәзәләрҙе һурыусы йәки кәзә вампиры тип тәржемә ителә. Уның барлығы тураһында фәнни дәлилдәр юҡ.


Секс Иң Яҡшы Интерактив – Уйын-Уйын Бушлай Порно\nҺеҙ Уйнаһағыҙ Яҡшы Ерҙән Йыйылған Интерактив Уйын Сексуаль\nМин белмәйем, бәлки, был исем беҙгә бер ни күренмәй напыщенный презентацияһы, поделать әммә беҙ бер нәмәне лә үҙебеҙ менән алабыҙ. Шулай эшләтеп ебәреү өсөн яңы платформала беҙҙең секс уйындар тураһында иғлан беҙ шатбыҙ. Һәм беҙ ҡурҡа ғына һеҙгә ҙур өмөт итә алаһығыҙ икән, бында һеҙ уҡырға була. Был, сөнки тәжрибә һүрәтләү һүҙе шул булды, һеҙҙе кисерер ул, был коллекция уйын уйнай. Шуға ҡарамаҫтан, мин һеҙҙең тел тураһында төшөнсә биреү маташа, йәғни беҙҙең менән сайттың һеҙҙе көтә тейеш. Бынан тыш, миңә ышан, тип, һуң, нисек һеҙҙең барлыҡ белеү функцияһын, шулай эшләгән ғәжәйеп беҙҙең сайтта, беҙҙең һеҙ кимәлен юғары баһаланы платформа.\nБәлки, беренсенән, һеҙҙе күрергә тип, беҙгә ҡасан башлана коллекцияһын ҡарап, төрлө уйындар булды. Беҙ бөтә категория төп порно менән килә, һәм бөтә категория өсөн контент шул беҙҙән маргиналдар табыла, ул төп порнотруб сайты секс йәки башҡа күҙ алдына ла был-уйын. Шулай уҡ китапханалар һаны ҡыҙыҡлы был уйын. Раят неинтересный йөҙ сәғәт тигәндә беҙ тәҡдим итә, өҫтәүенә, күп кенә юғары исемдәр эйә реиграбельность береһе-тамамлау өсөн мөмкинлектәр күп. Әммә ысын ҡыйралыштарҙан башланды, һеҙ нажмите төймәгә уйындар уйнатып, улар һеҙҙе ярата., Һеҙ графигы ғәжәпләндерә. Хатта персонажы киҫер, ә шундай талғын хәрәкәт, тип, һеҙ, берәй анимация pixar ҡарай. Бындай ҡиммәттәре барыһынан юғары производствоға эйә, тип уйлай башлай, беҙ нимә бирә һезгә ябай демо-версияһын, һеҙҙең өсөн ырғаҡ күс, ә иң аҙаҡ кеҫәһенән аҡса урланыуында һеҙҙең, һеҙ түләүле стенаға һуҡты. Ләкин унда инеү түләүле, реклама һәм мәғлүмәт юҡ назойливый ихтыяж юҡ. Ябай ғына был уйын бушлай, йәғни улар өсөн тәғәйенләнгән, тоторға, мәңге һеҙгә беҙҙең сайттың.\nШулай Менән Порно Бик Күп Алымдарын Һеҙ Ара?\nСекс иң яҡшы коллекцияһын тәҡдим итә интерактив беҙҙең сайтыбыҙ-һәр беребеҙҙең уйында категория порно. Шуға ҡарамаҫтан, теләһәгез ли һеҙ өсөн фантастик персонаждар, уларҙың үҫешен йәки секс уйнар һәм уйнарға теләгән порноигра сценарий өсөн, һеҙҙең өсөн бөтәһе лә бар. Енси процесс уйын һеҙҙең ихтыяждарын, һеҙ уларҙы тулыһынса контролдә тота, ҡәнәғәт булды был секс-симулятор беҙҙең сайтта. Был осраҡ өсөн тәғәйенләнгән уйын, ҡасан ғына һеҙгә түшәк булырға теләйем. Һеҙ характер ала, теләсә ҡайһы стиль төрҙәрен һәм трахаться өсөн. Секс-симулятор - был, шулай уҡ, шул, ул иң кастомизация ҡушыла., Хатта аласыз настроить персонаждар ине, сөнки мин, улар минең өсөн бер мәктәп пдагогикаға был уйын кеүек күренә, һәм мин ышанам ни, һеҙ шулай уҡ аласыз яһарға менән иң ҙур булмаған фаразлай.\nҺуңынан беҙҙең булыуын интерактив уйында, сюжет үҫешенә, персонаждар һәм уларға таянып, электон һеҙҙең өсөн иң хәл булһа, һеҙ унда ҡасан була интернетта. Уларҙың ҡайһы берҙәре-симулятор осрашты, улар буйынса гулять һеҙ ҡалыусы булһа, сабыйҙар менән аралашты, төрлө ҡиәфәттә була һәм уларҙың барыһы ла төрлө бар шәхестәр. Рпг башҡа ҡайһы бер уйынға күберәк оҡшаны, улар һеҙ разблокировать бөтә төр квест һәм бүләктәргә эйә булды. Мөмкин булһа һеҙҙең менән уйын һәм трахаться был аватар һәм бөтә персонаждар., Ә текст уйын тағы ла булһа, сәхнәлә күберәк енси эротическое график роман менән ул көн беҙгә оҡшаны, уларҙың уйын процессы режимға күсереү порно һеҙ сюжеттарҙың береһе-экшен.\nТик Һеҙ Генә Башы\nБындай матурлыҡ сайтта, беҙҙең кеүек, үҙ теләген ҡәнәғәтләндерә ала һанһыҙ ысул һеҙ унда, шунда, иң яҡшы ысул ҡулланырға мөмкин булдырыу өсөн һеҙ фантазияһын ошо виртуаль киңлектәрҙә. Әлбиттә, беҙҙең категория төрлө уйығыҙ булһа, баш милф тиклемге үҫмерҙәр, уйын тәжрибәһе менән сиккә тиклем подружки, инцест-уйын, хентай-мультяшный һәм уйындары, шулай уҡ табы, күп-уйна, уларҙы табырға мөмкин бында. Әммә уйын - киндерҙең был рәт-рәт, унда һеҙҙең хыялдар ала үҙе төшөргәнме шулай, һеҙ нисек оҡшай. Секс иң яҡшы коллекция интерактив-уйын менән тѳрлѳ уйындар, йәки ул һеҙ донъя песочница асыҡ тип атарға мөмкин., Раят һыҙыҡлы юҡ бында. Һеҙгә ирек бирмәм!\nҺәм был туранан-тура һеҙҙең браузер аласыз яһарға үҙенең. Бөтә был html5 уйын төҙөүҙе тәьмин итеү өсөн кросс-платформа совместимость. Ләкин, сөнки беҙҙең төп идеяһы шунда: ул сайты, виртуаль донъяға сумыу өсөн килә, беҙ уларҙы төҙөү, беҙ компьютер уйындары уйнарға тәҡдим итә. Әгәр һеҙ яҡшы кейенгән парҙарҙың һәм уның наушниках, һеҙ тоя башланы, тип порноматрица етә.


Ауылда яңы ФАП\n24 Октябрь 2019, 19:14\nАҙаҡҡы ваҡытта ауылдарҙа модулле ФАПтар сафҡа инә. Бөгөн шундай модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты Анновка ауылында ла төҙөлә башланы. Ярты быуат буйы медицина учреждениеһы иҫке бинала урынлашҡан булған. Яңы ФАП “Һаулыҡ” милли программаһы ярҙамында төҙөлә. Ҙур ауылдарҙа медицина учреждениеһы өсөн бина, ғәҙәттә, капиталь төҙөлә, ә бына бәләкәй ауылдарҙа блок-модуль технологияһы ярҙамында тиҙ төҙөп ултыртыла торған ФАП-тар киң таралыу ала бара.\nӘле Анновка ауылында төҙөләсәк модулле фельдшер-акушерлыҡ пунктының нигеҙе һалынған. Бина каркасының конструкцияһын төҙөү менән Пермь өлкәһенең Чусовой ҡалаһындағы “Стройсервис” ЯСЙ-һы төҙөүселәре булыша. Иретеп-йәбештереүселәр А.М.Ғүмәров, А.В.Чикишев һәм йыйып-ҡороусы А.С.Казанцевтар билдәләүенсә, бер-нисә көндән монтажлау эштәре тамамланасаҡ.\nПрактика күрһәтеүенсә, модулле ФАП бинаһын күтәреп ултыртыу өсөн бик аҙ ваҡыт сарыф ителә. Аҙаҡ иһә уны төҙөкләндереү, заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу эштәрен тормошҡа ашырыу ғына ҡала. Анновка һәм уның янындағы ауылдар халҡы тиҙҙән заманса фельдшер-акушерлыҡ пунктында хеҙмәтләндереләсәк.


Өфөнөң Затон биҫтәһендә яңы күпер төҙөлөшө барышында кран ауҙы\nКүңелһеҙ осраҡ бөгөн көндөҙгө сәғәттәрҙә теркәлде. Кран МАЗ машинаһы шассиһына беркетелгән булған. Шаһиттар билдәләүенсә, ул ниндәйҙер сәбәптән бер яҡ ситкә ҡыйшайып, ҡабырғаға ауа. Һөҙөмтәлә крансы аяғын һындыра. Әгәр инде машина күпер ситендә торған хәлдә ваҡиғаның аяныслы тамамланыуы ла ихтимал ине. Беҙҙең ижади төркөм был хәлгә асыҡлыҡ индереү маҡсатында төҙөлөш хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт итте. Ләкин улар журналистар менән һөйләшеүҙән баш тартты.


Башҡортостанда 1,5 млн тоннанан ашыу һөт етештерелгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 1,5 млн тоннанан ашыу һөт етештерелгән\n13:24, 9 ноября 2011 Иҡтисад\nБыйыл Башҡортостанда 1 млн 500 мең тоннанан ашыу һөт етештерелгән. Төбәк Рәсәй субъекттары араһында һөт етештереү буйынса алдынғылыҡты бирмәй.\nБР Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, Стәрлетамаҡ районы малсылары иң күп һөт һауған. Бында тулайым һауым 32370 тоннанан ашҡан.\nСаҡмағош районы аграрийҙары ла алдынғылар иҫәбендә. Һауылған һөт 31535 тоннаны тәшкил иткән. Райондың ауыл хужалығы предприятиеларында йыл башынан алып һәр һыйырҙан 4,5 мең кг һөт һауылған. Был былтырғы кимәлдән 442 килограмға күберәк. Ошо осорҙа 30063 тонна һөт һауылған.\nТеги: ауыл хужалығы, һауым


Беҙҙең республика менән сиктәш Ырымбур өлкәһендә бөгөн матәм көнө | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБеҙҙең республика менән сиктәш Ырымбур өлкәһендә бөгөн матәм көнө\n12 февраля 2018 — 16:26 ГТРК «Башкортостан»\nКисә “Һарытау авиалинияларының” Домодедово-Орск рейсы менән осоусы АН-148 самолеты һәләкәткә тарыны. 65 пассажир һәм 6 экипаж ағзаһы һәләк булды. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, әле фажиғә урынында 150 кеше һәм 20 берәмек техника эшләй. Самолет Раменский районының Степановское ауылынан йырағ түгел ҡолаған. Һәләкәт сәбәптәре әлегә билдәле түгел. Орск аэропортында психологтар һәм табиптар һәләк булыусыларҙың яҡындарына һәм туғандарына писхологик ярҙам күрһәтә.


Бөгөн Белорет районында «Һыбайлы һуҡмаҡ» тип исемләнгән ат туризмы фестивале тамамланды\nСарала ҡатнашыусылар өс көн дауамында спорт ярыштарында, оҫталыҡ дәрестәрендә һәм башҡа күңел асыу сараларында ҡатнашты.\nИр-егеттең йөрәгендә эйәрле-йүгәнле ат ятыр, тигән халыҡ мәҡәленең тапҡырлығын Кинйәбулат Янбаев яҡшы белә. «Һыбайлы һуҡмаҡ» ат туризмы фестивалендә ул «Абҙаҡ» тау-саңғыһы комплексы исеменән сығыш яһай. Әбйәлил районында тыуып-үҫкән уҙаман ат менән баласаҡтан дуҫ. Шуға ла ул атты «Һә» тигәнсе ауыҙлыҡлай.\nВаҡытҡа палатка йыйыу конкурстың бер өлөшө. Әлбиттә, тиҙлектән тыш, уның дөрөҫ ҡоролоуы ла мөһим. Бынан тыш, арҡан ишеү, уны билдәләнгән арауыҡҡа ырғытыу ҙа конкурс бер шарты.\n«Һыбайлы һуҡмаҡ» фестивалендә ҡатнашыусылар тиҫтәләп нөктә аша үтергә тейеш. Мәҫәлән, тәүге һынауҙарҙың береһе ул ат менән идара итә белеү оҫталығы. Тәү ҡарашҡа ябай ғына күренһә лә, уны үтеү ҡатмарлы ғына...\nЫсынлап та ҡаршылыҡ һыҙаттарын үтеү журналист өсөн генә түгел, фестиваль ҡатнашыусыларына ла еңел бирелмәне. Әлбиттә, был һынауҙы үтә алмағандарҙың баллы кәметелде.\nҺәр ҡатнашыусы үҙе менән бергә рюкзак, компас һәм карта алырға бурыслы ине. Сөнки ике, дүрт һәм һигеҙ сәғәткә ярашлы төҙөлгән программа һынауҙарын үтеү түгел, аҙашыу ихтималлығы ла бар. Төп талаптарҙың береһе ул тейешле билдәне табып, уны фотоға төшөрөү. Ә юғары баллдарға өлгәшеү өсөн 50 саҡрымлап юл үтеү кәрәклеген аңлатты. Шулай ҙа ярыш нисек кенә бирелмәһен олоһо ла, кесеһе лә бик теләп ҡатнашты.\nТап башҡорт тоҡомло аттарҙың сыҙамлығында балалар фестивалдә үҙҙәрен иркен тотто. Йылға, ҡуйы урмандар булһынмы, барыһын да еңеп сыҡты. Программа сиктәрендә фестиваль килеүселәр спорт ярыштарынан тыш, лекция уҡыуҙарында һәм эшлекле осрашыуҙарҙа ла ҡатнашты. Белорет, Бөрйән райондарының хозур тәбиғәт мөйөштәренә экскурсия ойошторолдо.


Кем “Ҡырҡты батыры” булды? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Кем “Ҡырҡты батыры” булды?\nКем “Ҡырҡты батыры” булды? 01.03.2019 // Спорт һәм туризм\nҺуңғы йылдарҙа республикабыҙҙа милли уйындар әүҙем тергеҙелә. Ватандаштарыбыҙҙың Ҡырғыҙстанда уҙған Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында даими ҡатнашыуы ла быға булышлыҡ иткәндер. Элек һабантуйҙарҙа ғына тамаша ҡылған ат сабышы, арҡан тартыш, көрәшкә хәҙер уҡ атыу, суҡмар ырғытыу, таш ярыу, “Ылаҡ” һыбайлылар ярышы ла өҫтәлеп, төбәктәрҙә был спорт төрҙәре менән эҙмә-эҙлекле шөғөлләнергә тотондолар.\nШуныһы ҡыуаныслы: милли уйындар ир-атты ғына түгел, ҡатын-ҡыҙҙы ла, бала-сағаны ла үҙенә ныҡлы ылыҡтыра бара. Үҫмер малайҙар боронғо күнекмәләрҙе иҫкә төшөрөп, ҡулына уҡ-ян ала, һыбай менә. Хәрәкәтсән уйындарҙың баланы сыныҡтырыуын, уны физик һәм рухи яҡтан тәрбиәләүен телгә алаһы ла түгел.\nАта-бабаларыбыҙ йолаһын дауам итеп һәм 2020 йылда Башҡортостанда уҙасаҡ Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек сиктәрендә Әбйәлил районында ошо дүшәмбелә “Ҡырҡты батыры” милли ярышы ойошторолдо. Асҡар ауылындағы “Батыр” физкультура-һауыҡтырыу комплексында мәктәп уҡыусылары йыйылды.\nҺәр бер белем усағы 16 ҡатнашыусынан торған команда килтергәйне. Үҫмерҙәр “Өйрәк һәм төлкө”, “Дүрт мөйөшләп арҡан тартыш”, “Ҡара тәкә”, “Мәргән уҡсы”, “Ҡороҡсо”, “Кем көслө?” тигән ярыштарҙа көс һынашты. Мәрәйҙәр команда беренселегендә лә, шәхси беренселектә лә иҫәпләнеп барҙы.\nҺөҙөмтәлә еңеүҙе район үҙәгендәге Таһир Күсимов исемендәге гимназия вәкилдәре яуланы. Ә “Ҡырҡты батыры” исеменә Асҡарҙағы 1-се мәктәп уҡыусыһы Ғәҙел Дәминов лайыҡ булды.\n– Дүрт ярышта беренсе урынға сыҡтым, шуға күрә иң күп мәрәйҙе йыйҙым. V “А” класында уҡыйым, күп балалы ғаиләнәнмен. Гел малайҙар, мин уртансыһымын. Әсәйем беҙҙе яңғыҙ үҫтерһә лә, яҡшы тәрбиә бирә, дуҫ-татыу йәшәргә өйрәтә. Бының өсөн рәхмәтем сикһеҙ. Ул да минең менән ғорурлана, – тине өлкәндәрсә итеп Ғәҙел.\nАфарин, “Ҡырҡты батыры”ның тәне генә түгел, рухы ла көслө!\nТотош уҡырға 1 834\nТотош уҡырға 1 542\nТотош уҡырға 1 482\nТотош уҡырға 652\nТотош уҡырға 553


Өфөләге медицина үҙәктәренең береһе 7 миллион ярым һумлыҡ бурысы өсөн мөлкәтһеҙ тороп ҡалды\nБөгөн Ғөбәйҙуллин урамында урынлашҡан "Корпорейшн Бьюти хелфи лимитед илия идишн" компанияһына суд приставтары ҡунаҡҡа килде. Билдәле булыуынса, был бинала ойошма бер нисә исем аҫтында клиенттар ҡабул итә һәм улар менән юғары проценттарға кредит килешеүҙәре төҙөп, ҡиммәтле процедураларын тәҡдим итә.\nСуд приставтары күпме генә шаҡымаһын - ишекты асыусы юҡ. Ғөбәйҙуллин урамы, 3-сө һанлы йорт адресы буйынса урынлашҡан заманса медицина, сәләмәтлек һәм матурлыҡ үҙәгендә - улар көтөлмәгән ҡунаҡ. Фойела администратор ишектең автоматикаһы ватылды тип нисек кенә аҡланмаһын, залдағы күренеш аптырауға һалды. Ойошма хеҙмәткәрҙәре әйбер ташып, йүгереште. Бер нисә минуттан һуң ғына идаралыҡ хеҙмәткәрҙәрен һөйләшеүҙәр бүлмәһенә саҡырҙылар.\nСуд приставтары медицина үҙәге идарасыһынан шунда уҡ биналағы мөлкәткә документ күрһәтеүҙе талап итте. "Корпорейшион Бьюти хилти лимитед илия идишн" ойошмаһыныҡы икән, тимәк, уларға арест һалынырға тейеш.\nБурыслы ойошмаға ҡарата Өфөнөң Орджоникидзе районы суд приставтары 60-тан ашыу башҡарыу эше ҡуҙғатҡан. Бурыс талап итеүсе ғаризаһы буйынса, был ойошмалар Ғөбәйҙуллин урамы, 3 адресы буйынса урынлашҡан. Уларҙың 7,5 миллион һумлыҡ бурысы бар.\nОйошманың идарасыһы иһә был тиклем ҙур бурыс барлығы хаҡында белмәнем, тип аҡланды.\nӘйкәндәй, бинаға формалағыларҙың килеп инеүе ойошма эшмәкәрлегенә бер ҙә ҡамасауламаны. Клиенттар бикле бер бүлмәлә массаж алыуын дауам итте.\nЙорттоң тотош тәүге ҡатын биләгән был медицина үҙәгендә тиҫтәләп процедура кабинеты иҫәпләнә. Суд приставтары әйтеүенсә, бындағы барлыҡ мөлкәтте алып сығыу өсөн бер генә йөк машинаһы етмәйәсәк.\nКомпьютер, ноутбук, телевизор, йомшаҡ мебелдәр - берәм-берәм бинанан сығарылды. Ойошма идарасыһы формалағыларға ярты сәғәттән һуң да тейешле документтарҙы күрһәтмәне шул. Бынан тыш, үҙәктең көтөү залында асыулы клиенттар ҙа йыйылды. Ольга Кузьмина кисә бында ортопедтың бушлай консультацияһына килеп, үҙе лә абайламай 99 мең һумлыҡ дауалау процедураһын алыуға ике йылға кредит килешеүе төҙөгән.\nҠатын ваҡытты оҙаҡҡа һуҙмай, килешеүҙе өҙөргә була. Бәхетенә, айлыҡ түләүҙәрҙән ҡотоласаҡ.\nКлиенттарҙы көсләп тотам тиһәләр ҙә ойошмала яҡын арала хеҙмәтләндереү алып барылмаҫ, моғайын. Процедура кабинеттары хәҙер бушап ҡалды. Суд приставтары ярты миллион һумлыҡ мөлкәткә арест һалды


Европа илдәре дәүләттәре ҡасаҡтар өсөн сиктәрҙе ябырға ниәтләй. Австриянан һуң Словенияла сиктә контролде көсәйтеүе тураһында иғлан итте. Сербия иһә Германия һәм Австрияға транзит менән барыусы ҡасаҡтарҙы ғына үткәрәсәге тураһында белдерҙе.\nКлиматтың үҙгәреүе Давста үткән иҡтисади форумдың төп темаһына әйләнде. берләшкән милләттәр ойошмаһы генераль секретары пан ги Мун Парижда ҡул ҡуйылған килешеүҙе теүәл үтәргә саҡырҙы. Кире осраҡта донъяла иҡтисади үҫеш бөтөнләй туҡталасаҡ тине ул.\nКүҙаллауҙарға ҡарағанда, 2050-се йылға пластик етешетереү 4 тапҡырға тиерлек артасаҡ. Уның ҡалдыҡтарының күп өлөшө сүплектәргә түгел океанға эләгә. Йыл һайын 8 миллион тонна пластик океанға ырғытыла.\n22 января Башҡортостанда ,,Автобус,, операцияһы башланды\n22 января Республика импортты алмаштырыу йүнәлешендә яңы кимәлгә сыға


Башҡортостанда балыҡсылар шәшкенең тотолған балыҡты урлауын видеоға төшөргән\nЯҙма ошо көндәрҙә социаль селтәрҙәрҙә барлыҡҡа килде. Унан күренеүенсә, кескәй йыртҡыс мәкенән балыҡ тотоусылар тирәһендә урала. Хәүеф янамауын аңлаған йәнлек, тиҙ генә табышты сәлдереп ҡаса. Үҙенсәлекле һунарҙың видеоһы Көйөргәҙе йылғаһында төшөрөлгән. Яҙманы беҙҙең сайтта ла ҡарарға мөмкин.


Еңеү юбилейы лайыҡлы үтергә тейеш » Архив газеты "Йәшлек"\nТағы ла һандарға туҡталғанда, 90 йәштән өлкәнерәк ветерандар – 1 581 кеше, 10 кеше 100 йәштән уҙған. Өфөлә йәшәүсе иң өлкән һуғыш ветераны – Алексей Колмыковҡа 103 йәш тулды.\nРеспубликала, ғөмүмән, һуғыш ветерандарына ғына түгел, хеҙмәт ветерандарына ла (уларҙың һаны 300 мең самаһы) социаль ярҙам күрһәтеү өсөн йыл һайын яҡынса дүрт миллиард һум аҡса йүнәлтелә, был сумманың ике миллиард һумы – республика ҡаҙнаһынан.\n– Ветерандарҙың оло йәштә булыуын иҫәпкә алып, хәҙер иң мөһиме – уларға адреслы ярҙам күрһәтеү. Ҡайһы берәүҙәрҙең туғандары юҡ, яңғыҙ фронтовиктар ҙа бар, уларға көндәлек тәрбиә кәрәк. Үкенескә күрә, ҡайһы саҡта өлкән кешеләр медицина учреждениеларында кәрәкле иғтибар һәм ярҙам ала алмай. Һаулыҡ торошо йәшкә бәрәбәр насарая, тип һылтанып, ветерандарҙы дауаханаға һалыуҙан баш тартыу осраҡтары ла булғыланы. Бының өсөн яза бирергә кәрәк. Һәр ветеран ысын хәстәрлекте тойорға тейеш, – тип баҫым яһаны Рөстәм Хәмитов.\nХеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова белдереүенсә, һуңғы ике йылда 2275 ветеран торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан. Шуға ҡарамаҫтан, федераль бюджет иҫәбенә торлаҡ менән тәьмин ителгән 1647 кеше әле лә емерек һәм йәшәү өсөн яраҡһыҙ йортта көн итә. Башҡарылған эш һөҙөмтәһендә 976 ветеран яңы фатирға күсерелә. 1 ноябргә ҡарата торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта 1786 кеше тора, уларҙың һаны ай һайын арта бара. 2015 йылда бүленәсәк сумма ни бары 1304 кешене генә торлаҡ менән тәьмин итеү мөмкинлеге бирә.\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Хөкүмәтенә өҫтәмә финанслау бүлеү үтенесе менән мөрәжәғәт әҙерләргә ҡушты.\nҺуғышта еңеүгә тыл эшсәндәре лә ҙур өлөш индерҙе. Юбилей йылында тап уларға арналған һәйкәл асылыуы көтөлә. Ул Өфөнөң Еңеү паркына ҡуйыласаҡ.\nИң яҡшы һәйкәл проектына асыҡ конкурс иғлан ителгән, тик ни бары алты ғына эш килгән. Һүлпәнлектең сәбәбе ниҙәлер, аңлашылмай.\nРеспублика буйынса ҡуйылған һәйкәл, монумент, стелаларҙы ла тәртипкә килтерәһе бар. Күп урында Мәңгелек уттарҙың янмауы ла аптырашҡа һала. Бындай күренештәр юҡ түгел.\nТағы шуныһы: ветерандарҙа, байрам уңайынан ғына беҙгә иғтибар итәләр, тигән уй тыумаһын ине. Улар һәр саҡ иғтибар уртаһында булырға лайыҡлы.\nавторы: admin | 21 ноября 2014 | | Фекерҙәр (0)\nБайрамға – матур бүләк\nВетерандарға – юбилей миҙалдары\nБайрамға әҙерлек ҡыҙыу бара\nҺӘР ВЕТЕРАНҒА – ТОРЛАҠ


Бөгөнгө иртә республика автоһәүәҫкәрҙәре өсөн көтөлмәгәнсә башланды\nУл да булһа, «Башнефть» компанияһы автозаправкаларында яғыулыҡҡа хаҡ артты.\nРеспублика буйынса ул уртаса 40 тингә күтәрелде. Бынан ары автоһәүәҫкәрҙәргә «Премиум Евро-95» бензинының бер литры өсөн 35 һум 20, «Регуляр Евро-92» өсөн 31 һум 60, «Атум-92» маркаһы өсөн 32 һум 10 тин түләргә тура киләсәк. Ә бына «Нормаль-80», «Супер-98» һәм «Евро» дизель яғыулыҡтарына хаҡ шул килеш ҡалды. «Башнефть» компанияһынан белдереүҙәренсә, хаҡтарҙың күтәрелеүе баҙар шарттарына бәйле.


Алға ынтылаһы урын бар\n14 Сентябрь , 21:45\nБизнес-омбудсмен төбәктә эшҡыуарлыҡты яҡлауға арналған сараларҙа ҡатнашты.\nБөгөн Башҡортостанға эш сәфәре менән Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Эшҡыуарҙар хоҡуғын яҡлау буйынса вәкил Борис Титов килде. Бизнес-омбудсмен төбәктә йүнселлекте яҡлауға арналған сараларҙа ҡатнашты.\nАйырым алғанда, бизнесҡа административ баҫым индексы күрһәткестәрен анализлауға арналған кәңәшмә үткәрелде. Столыпин исемендәге Үҫеш иҡтисады институты менән берлектә тап омбудсмен йыл һайын ошо индексты төҙөй. Унда илдең бар төбәктәре һәм ҡайһы бер федераль власть органдары мәғлүмәттәре тикшерелә.\nКәңәшмәлә Хөкүмәт Премьер-министры Андрей Назаров, Прокуратура вәкилдәре, контроль һәм күҙәтеү буйынса территориаль органдар һәм республиканың бизнес-берекмәләре ҡатнашты.\n"Башҡортостанда беҙ өсөнсө йыл эшлекле мөхитте яҡшыртыу һәм бизнесҡа административ баҫымды кәметеү менән шөғөлләнәбеҙ. Был - күп яҡлы хеҙмәт, ул республикала бер нисә йүнәлеш буйынса тормошҡа ашырыла. Йүнселдәр өсөн иң мөһим һәм көнүҙәк тема – контроль-күҙәтеү эшмәкәрлеген оптималләштереү, – тине Андрей Назаров. – Беҙҙең республика бизнесҡа административ баҫымды кәметеү буйынса алдынғы ун төбәккә инә. Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса 11-се урындан 9-сыға төштөк. Ә 2019 йылда 38-се инек. Башҡортостандың был рейтингта тәүге өсәү иҫәбенә инеү өсөн ҙур мөмкинлектәре бар".\nБорис Титов белдереүенсә, республика эшҡыуарлыҡ алып барыу өсөн уңайлы һәм хәүефһеҙ төбәктәрҙең береһе булып тора. Уның административ баҫым индексында йылдан-йыл күтәрелеүе лә ошо турала һөйләй.\nБашҡортостанда Эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил Флүр Әсәҙуллин индекстың төп күрһәткестәрен тәҡдим итте. Унда ҡатнашҡан республика ведомстволарының ҡайһы берҙәре үҙ күрһәткестәрен яҡшыртҡан. Мәҫәлән, "Ространснадзор". Иң насар күрһәткестәр иһә - "Росздравнадзор", "Ростехнадзор" һәм "Росприроднадзор"ҙа.\n"Әгәр был органдарҙың рейтингы яҡшыраҡ булһа, Башҡортостан ил буйынса тәүге өс төбәк иҫәбенә инер ине. Тик беҙҙең өсөн урын мөһим түгел, республикала эшлекле мөхит яҡшыра икән – шул ҡәҙерлерәк", – тине Флүр Әсәҙуллин.\nКәңәшмәлә индекста ҡатнашҡан барлыҡ органдар вәкилдәре сығыш яһаны. Улар тәҡдимдәрен әйтте, тәжрибә уртаҡлашты.


Аутсорсинг өҫтөнлөктәре - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБалалар баҡсалары хәҙер бар ваҡыты менән тырышлығын тәрбиә һәм мәктәпкәсә белем биреү бурыстарына бағышлай ала. Туҡландырыу мәсьәләһен иһә аутсорсинг компаниялары үҙ иңенә алды. Был яңылыҡтан кемдәр отто. Һәр төрлө яңылыҡты ла бер аҙ һағайып ҡабул итеү кешенең тәбиғи һыҙаты. Бигерәк тә ул балаларға ҡағылһа. Бәләкәстәрҙе баҡсала туҡландырыу хеҙмәтен аутсорсинг компанияларына тапшырыуға ата-әсә шикләнеп ҡараһа, дүшәмбе иртән бутҡа урынына макарон тулы тәрилкәне күргән балаларҙың һөйөнөсөнөң сиге булмай. Төшкө ашҡа ла уларҙы яратҡан борщ һәм компот көтә. Башҡаланың 240-сы балалар баҡсаһы сеймал аутсорсингына күсте. Ашнаҡсылар элеккесә иртә таңдан үҙ бурыстарына тотона. Тик улар әҙерләгән аш, бутҡа, салаттар өсөн сеймалды мәктәп туҡландырыу комбинаты килтерә. Ярымфабрикат тигәндәре бешерергә әҙер сей ит, ярма, йәшелсәнән тора.Яңылыҡ булғас үҙгәрештәр ҙә тәбиғи. Был осраҡта улар балалар баҡсаһы кухня хеҙмәткәрҙәрен мәктәп туҡландырыуы комбинаты штатына күсереү һәм мәктәпкәсә белем биреү менән мәшғүл педагогтарҙы аш-һыу мәшәҡәтенән азат итеүгә ҡағыла. Көндәлек менюлағы үҙгәрештәр ҙә тик яҡшы яҡҡа. Аш өсөн түләү хаҡы иһә элеккесә, көнөнә 126 һум. Тимәк, аутсорсинг хеҙмәтләндереүе ата-әсә кеҫәһендә сағылмай. Туҡланыу өсөн түләү тәртибе махсус программа аша ҡулаҡсаһыҙ башҡарыла. Һәр баланың үҙ түләү иҫәбе бар. Тейешле сумманы телефон, планшет, компьютер ярҙамында ҡаршылыҡһыҙ атҡарырға мөмкин. Хәйер, ата-әсәгә был уңайлыҡ айырым хаҡҡа төшә. Башҡаланың Дим районы мәғариф учреждениеларында ата-әсә уңайлығы өсөн Аксиома системаһы терминалдары ҡуйылған. Әлегә һынау маҡсатында. Туҡландырыуҙың яңы тәртибе көтәсәккә иҫәпләнмәгән. Бала иҫәбенең балансы һәр ваҡыт ыңғай булырға тейеш. Көтөлмәгән хәлдә бала ас ҡалмаясаҡ, тип ышандыра тәрбиәселәр. Тик уның турала көндәлек хәстәрҙең ата-әсә бурысы икәнен хәтерҙән сығармаҫҡа саҡыра.


Берҙәм дәүләт имтиханының тәүге һөҙөмтәләре 13 июндән һуң иғлан ителә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n29 майҙа ун беренсе класс уҡыусылары география һәм информатика буйынса берҙәм дәүләт имтиханын тапшырғайны. Был фәндәр һайлау буйынса, улар аттестатҡа йоғонто яһамай. Һөҙөмтәләрҙе алыуға бәйле бер ниндәй ҙә тотҡарлыҡ юҡ һәм булмаясаҡ, тип ышандырҙылар министрлыҡта. Имтихан һөҙөмтәләре буйынса апелляцияны ике эш көнө эсендә бирергә мөмкин. Уҡыусылар рус теленән йыйған балдарын 26 июндә беләсәк, 20 июндән һуң ҡабаттан тапшырыуҙар башлана.


16 Ғинуар , 14:05\nЕйәнсура егете Ғәлим Ишмөхәмәтов яңынан-яңы еңеүҙәре менән ҡыуандырып тора. Бына әле лә ҡул көрәшендә 1-се урын яулап ата-әсәһен ҡыуандырған! Былтыр Мәрйәм Бураҡаева исемендәге башҡорт гимназия-интернатын тамамлаған Ғәлим Ишембай ҡалаһының нефть колледжында I курста уҡып йөрөй. Гимназияла уҡыу дәүерендә үк спорт менән дуҫ булған егет, колледжда ла грек-рим һәм ҡул көрәше түңәрәктәренә йөрөй. Әүҙем тормош алып барыусы йәш яҡташыбыҙға тағы ла яңы еңеүҙәр теләйбеҙ! Беҙҙекеләр ҡайҙа булһа ла һынатмайҙар! Афарин!\nЕйәнсура егете Ғәлим Ишмөхәмәтов яңынан-яңы еңеүҙәре менән ҡыуандырып тора. Бына әле лә ҡул көрәшендә 1-се урын яулап ата-әсәһен ҡыуандырған.\nБылтыр Мәрйәм Бураҡаева исемендәге башҡорт гимназия-интернатын тамамлаған Ғәлим Ишембай ҡалаһының нефть колледжында I курста уҡып йөрөй. Гимназияла уҡыу дәүерендә үк спорт менән дуҫ булған егет, колледжда ла грек-рим һәм ҡул көрәше түңәрәктәренә йөрөй. Әүҙем тормош алып барыусы йәш яҡташыбыҙға тағы ла яңы еңеүҙәр теләйбеҙ! Беҙҙекеләр ҡайҙа булһа ла һынатмайҙар! Афарин!


Ижекле яҙыу — Башҡорт Википедияһы\nбилдәләре тотош ижектәрҙе сағылдырған фонетик яҙыу төрө\nИжекле яҙыу, йәки силлабик яҙыу (грек. συλλαβή «ижек» тигәндән) — билдәләре тотош ижектәрҙе сағылдырған фонетик яҙыу төрө. Ғәҙәттә ижекле яҙыуҙағы символ факультатив тартынҡы менән уның артынан эйәргән һуҙынҡынан тора.\nпиктографическое письмо[d] һәм идеографическое письмо[d]\nИжекле яҙыу Викимилектә\nИжекле әлифбаларға (уларҙы «силлабарий» тип тә атайҙар) ғәҙәттә 80-120 символ инә.\nТелдәр һәм ижекле яҙыуҮҙгәртергә\nИжекле яҙыу грек теленең микен вариантында, этруск, чероки, ваи, креолдарҙың инглиз теленә нигеҙләнгән ндьюка (афака яҙыуы), Ҡытайҙа йи телдәрендә файҙаланылған, яо халҡының нюй-шу ижекле яҙыуы, боронғо Филиппиндағы алибата ижекле яҙыуы булған. Шулай уҡ ҡытай телендәге, майя телендәге, шулай уҡ шына яҙыуҙағы логографик яҙыу ҙа күп йәһәттән ижекле яҙыу булып тора, уларҙы логосиллабик тел тип тә йөрөтәләр.\nЯпон теле ижекле яҙыуҙың бер юлы ике төрөн файҙалана. Улар кана, йәғни катакана һәм хирагана, тип атала (яҡынса беҙҙең эраның 700 йылдары тирәһендә барлыҡҡа килгән). Хирагана, кандзи иероглифлы яҙмаһы менән бергә, туған телдәге һүҙҙәрҙе һәм грамматик элементтарҙы яҙыу өсөн ҡулланыла. Катакана сит телдәрҙән ингән һүҙҙәрҙе һәм сит телдәрҙең яңғыҙлыҡ һүҙҙәрен яҙыу өсөн хеҙмәт итә. Мәҫәлән, hotel һүҙе өс кана менән яҙыла — ホテル [ho-te-ru]. Япон телендә тартынҡы+ һуҙынҡы моделле ижектәр күп булғанлыҡтан, был тел өсөн ижекле яҙыу йәтеш һанала.\nАбугида менән ижекле алфавит араһындағы айырмаҮҙгәртергә\nҺинд һәм эфиоп телдәрендәге алфавит төрө абугида йәки альфасиллабарий тип атала. Уны ижекле алфавит менән дә бутайҙар. Ижекле алфавиттан айырмалы, унда бер төрлө тартынҡынан башланған бөтә ижектәр бер үк символға нигеҙләнгән, ә айырым ижекте яҙыу өсөн бер символдан күберәк символ кәрәк. XIX быуатта бындай системаларҙы силлабарий тип атағандар. Был термин Канада аборигендарының силлабарийы тигән терминда һаҡланған һәм был яҙыу асылда абугида булып тора. Ғәҙәттә, ижекле алфавитта фонетик уртаҡлыҡтары булған символдар араһында график уртаҡлыҡ юҡ. Йәғни, мәҫәлән, «ka», «ko» һәм «ke» ижектәрен белдергән символдарҙың яҙылышы бер-береһенә һис оҡшамаған. Ә абугидала һәр графема ғәҙәттә бер ижекте аңлата, ә бер-береһенә бәйле символдар график йәһәттән дә оҡшаш. Мәҫәлән, деванагари абугидаһында «ke», «ka» һәм «ko» ижектәре के, का и को символдары менән яҙыла һәм уртаҡ k өнө уларҙа क билдәһе менән белдерелә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ижекле_яҙыу&oldid=854839 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 19 декабрь 2018 в 16:10\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:10 19 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


Өфө Спорт һарайының ҙур аренаһында үткән ике яҡлы\nосрашыуҙар һөҙөмтәһе буйынса "Салауат Юлаевтың" тренерҙар штабы үҙҙәрен көслө яҡтан күрһәткән 33 уйынсыны һайлап алды.\nБыл хоккейсылар Финляндияла үтәсәк "Паюлахти Кубогында" ҡатнашасаҡ.\nМатчтарҙа 22 форвард, 16 һаҡсы һәм ике ҡапҡа һаҡсыһы ҡатнашты. Хоккейсылар ике составҡа бүленде. Тәүгеләре боҙ өҫтөнә аҡ һәм һары свитерҙарҙа сыҡты. Ике осрашыуҙа ла уларҙың ҡапҡаһын Сергей Николаев һаҡланы. Ҡалғандары - ҡара һәм күк төҫтәрҙәге кейем кейеп уйнаны. Уларҙың ҡапҡа һаҡсыһы\n- Андрей Мезин. Рафаил Ишмәтов генераль директор Александр Меркулов менән бергә уйынды трибунанан күҙәтте. "Ҡараларҙың"\nкомандаһын Герсонский, ә "аҡтарҙыҡын" - Венер Сафин етәкләне. Ике уйын да урындағы ваҡыт буйынса 11. 00 - дә башланды. Тәүге уйын шәмбе көнө, икенсеһе дүшәмбелә үтте.\nОсрашыуҙарҙың судьяһы - Рафаэль Ҡадиров.\nШәмбе: хәүефле мәлдәр көнө\nКәүге көндө тренерҙар боҙ өҫтөнә түбәндәге составты сығар ҙы. Аҡтар: 1. Волков - Заварухин - Сидякин, Цулыгин - Озолин. 2. Шәрипов - Орлов - Князев, Журиков, - Щитов. + ике һаҡсы Александр Логинов һәм Павел Доронин.\nҠаралар: 1. Субботин - Хлыстов - Левинский, Кутейкин - Артем Зубарев. 2. Краснослободцев - Жмаев - Булянский, Карпов - Якимович. 3. Цыбин - Зюзин - Зачупейко, Плотников - Павел Туринов. 4. Коркин - Курепанов - Поляков, Корнеев - Сыса.\nМатч ике яҡтан да көслө һөжүмдәр менән башланып китте. Һә р команда тәүге булып үҙен яҡшы яҡтан күрһәтергә ынтылды. Дөйөм алғанда, Мезиндың ҡапҡаһына беренсе матчта күберәк шайба ырғытылды, әммә белорус егетенең ҡапҡаны һаҡлауына һүҙ тейҙерерлек түгел. Рәсәй ҡапҡа һаҡсыһы ла яҡшы уйын күрһәтте, үҙ оборонаһына етәкселек итергә лә өлгөрҙө.\nБеренсе булып "ҡаралар" гол индереүгә өлгәште - Андрей Зубаревтың зона мөйөшөнән тороп ырғытҡан шайбаһы кемгәлер эл әгеп үҙенең йүнәлешен үҙгәртте һәм Николаевтың ҡапҡаһына инеп юғалды. "Аҡтарҙың" яуабы ла үҙен оҙаҡ көттөрмәне. Андре й Сидякин ҡапҡа артынан килеп сығып 180 градусҡа әйләнде һәм\nшайбаны ҡапҡаның яҡындағы мөйөшөнә тоҫҡап ырғытты. Мезин ул\nараны ябырға тырышһа ла, шайба үҙе үтерлек урын тапты.\nАртабан ҡыҙыҡлы эпизод булып алды - партнеры ырғытҡан шайбаны ҡабул иткән Зачупейконы "аҡтарҙың" һаҡсыһы сәкән менән эләктереп боҙға йыҡты. Рафаэль Ҡадиров быны симуляцияғ а иҫәпләне һәм буллит билдәләр урынына йәш һөжүм итеүсене ик е минутҡа мәжбүри ял итергә оҙатты. Киләһе уйында Ҡадиров За чупейкоға ҡаршы ошондай уҡ ҡағиҙә боҙоу ваҡытында дөрөҫ ҡарар ҡабул итте - эләктереүсене уйындан сығарҙы.\nИкенсе периодта составы буйынса көсһөҙөрәк "ҡаралар" күпселектә уйнап, тағы алға сыҡты. Дмитрий Зюзин шайбаны Николаевтың ҡапҡаһына бәреп индерҙе, ҡапҡа һаҡсыһы ҡымшанырға ла өлгөрмәй ҡалды. Артабан "аҡтар" бишәүләп өс кешегә ҡаршы уйнағанда, иҫәпте 2 : 2 яһаны. Максим Орлов "пятактан" тороп шайба индереүгә өлгәште.\nӨсөнсө периодта тағы бер ҡыҙыҡлы хәл булып алды. "Аҡтарҙы ң" тәүге бишәүһе әүҙем һөжүм итеүгә күсте, һәм был команданы ң ике уйынсыһы бер - береһен күрмәйенсә, бар көстәренә килеп маңлайға - маңлай бәрелеште. Улар ике Рәсәй чемпионы - Николай Цулыгин һәм Игорь Волков булып сыҡты. Һуңғыһының уйында бик уңайлы мәлдәрҙе файҙалана алмауы менән айырылып т ороуын да билдәләп үтергә кәрәк.\nБеренсе осрашыуҙа һуңғы шайбаны Дмитрий Субботин тапшырыуынан Денис Хлыстов индерҙе.\nДүшәмбе - ауыр көн\nИкенсе уйын тәүгеһе кеүек күңелле булманы. Хәүефле мәлдәр ҙә йыш осраманы, тимәк, гол ямғыры ла яуырға уйламаны. Ҡапҡа\nһаҡсылары үҙҙәрен кире ҡағылған шайбалар буйынса тағы ла стахановсы итеп күрһәтә алды. Составта үҙгәрештәр күп булман ы. Цыбин ауырып китеү сәбәпле, уның урынына Калачев сыҡты, ә Зюзин флангыға күсерелде.\nТәүге шайба ҡапҡаға икенсе периодта инде. Субботин ырғытҡан шайбаны Левинский ҡапҡа мөйөшөнә "һыйланы". Уйындың ошо уҡ өлөшөндә Заврухин иҫәпте тигеҙләне. 1 : 1 - дуҫлыҡ еңде.\nМатчтар тамамланғандан һуң тренерҙар Финляндияға барыусы 33 уйынсыны билдәләне. "Паюлахти Кубогында" ҡапҡа һаҡсылары Сергей Николаев һәм Андрей Мезин, һаҡсылар - Николай Цулыгин, Владислав Озолин, Андрей Кутейкин, Вячеслав\nСелуянов, Владимир Логинов, Сергей Якимович, Сергей Карпов,\nАртем Зубарев, Никита Щитов, Алексей Плотников, Сергей Журиков, һөжүм итеүселәр - Николай Заварухин, Игорь Волков,\nАндрей Сидякин, Денис Хлыстов, Азат Шәрипов, Артем Булянский, Владимир Жмаев, Сергей Сальников, Дмитрий Зюзин, Дмитрий Цыбин, Сергей Зачупейко, Андрей Коркин, Дмитрий Калачев, Дмитрий Субботин, Иван Хлынцев, Максим Орлов, Кирилл Князев, Дмитрий Левинский, Максим Беляев, Вадим\nКраснослободцев ҡатнаша. Тренерҙарға бер генә һорау - ниңә был исемлектән Василий Сыса төшөп ҡалды, ул ике матчта ла үҙен яҡшы ғына күрһәтә алды бит Рафаил Ишмәтов быға:\n- Әлегә был егет яҡшы уйын күрһәтә алмай, - тип яуап бирҙ е.\nДөйөм алғанда, Рафаил Ғәзиз улы үткән уйындарҙы былай тип\n- Насар түгел. Йәштәр тәжрибәле оҫталар кимәлендәге уйын


"Урал" кëóáы уйындары\n"Урал" волейбол клубы, "Салауат Юлаев" хоккей клубына ҡарағанда, еңел көн күрә кеүек. "Салауат Юлаев" - үткән миҙгелдән гранд-сеньор, ә "Урал" волейболсылары дәғүәселәрҙең герцог исеменә барон рангыһында ғына. Ярашлы рәүештә уларға ҡарата талаптар ҙа аҙ, һәм еңелеүҙәр ҙә ҡурҡыныс, ғәҙәткә инмәгән кеүек тойолмай.\nЮрий Маричев тәрбиәләнеүселәре уңышлы матч серияһынан һуң көрсөк шарттарында өс матч өсөн хатта бер мәрәй йыя алманы - әммә волейболсыларҙы бер кем дә тешләмәй, резина суҡмары менән дөмбәҫләмәй. Лидерҙарҙың элита клубында бәләкәй лигала нығыныу ауыр - быны бөтәһе лә аңлай.\n8 март алдынан "Урал" волейболсылары "Локомотив-Белогорье" (Белгород) менән осрашты. Клуб вәкилдәре көйәрмән-ҡатын-ҡыҙҙарға ләлә сәскәләре, сувенирҙар бүләк итте, һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың йөҙөндә йылмайыу балҡыны.\nМайҙанда бөтәһе лә уңышлы башланды. Командалар беренсе техник тәнәфескә Юрий Маричев командаһы файҙаһына 8:4 иҫәбе менән китте, һәм сет аҙағына тиклем өфөләр дәғүәселәргә яҡынайырға ирек бирмәне - 25:21. Көслө "Локомотив-Белогорье" волейболсылары өсөн беренсе сет уңышһыҙ булды.\n"Урал"дың декабрҙә Белгород командаһы менән уйыны иҫкә төштө. Ул ваҡытта беҙҙекеләр ҡунаҡта бер ниндәй проблемаһыҙ еңде. Әммә ике команданың да һаҡсы функцияларын үтәүсе махсус уйынсылары йәрәхәт алды.\n"Урал"дан Виталий Евдошенко бер айға китте, "тимер юлсылар"ҙан Алан Домингес имгәнде. Геннадий Шипулин командаһына Домингес урынына американ Ричард Лэмбурн килде, һуңынан Белгород командаһы һуңғы ун матчтың туғыҙында еңеү яуланы!\nШунан һуңғы өс партия бер үк сценарий буйынса үтте. Өфөләр көсһөҙ уйнаны, һәм бер-бер артлы өс партияны уңышһыҙ үткәрҙе. 1:3 - һәм команда алтынсы урындан юғары күтәрелә алмаясаҡ.\nМинең ҡарашҡа, һөжүм итеүселәр Габриэль Гарднер һәм Питер Вереш тағы көсһөҙләнде, Влàдимир Мельник ни эшләптер яңы кимәлгә сығырға теләмәй...\nУйындан һуң "Локомотив-Белогорье" командаһының баш тренеры Геннадий Шипулин комментарий бирҙе:\n- Уйын ауыр булды. Беренсе партиянан һуң алмаштырыу дөрөҫ булды. Үҙебеҙҙә бишенсе урынды һаҡлау өсөн, беҙгә еңеү кәрәк ине. Был матчтан һуң турнир таблицаһын ҡарай башлайбыҙ.\n- Ғөмүмән таблицаға ҡарамаҫҡа... ти Вадим Хамутцких.\n- Ә Вадимға ҡарау кәрәкмәй ҙә. Һәр кем үҙ эше менән мәшғүл булырға тейеш. Мин баш тренер һәм президент булараҡ унда ҡарарға тейеш. Ә Вадик уйнаһын әйҙә...\nТәжрибәле ветеран Вадик шәп уйнаны һәм комментарий бирҙе:\n- Беренсе партия беҙҙә ашыҡ-бошоҡ булғандай күренде, әммә аҙаҡ көслө уйын күрһәттек.\n- Һеҙгә "Урал" нисек?\n- "Урал" һәр ваҡыттағыса уйнаны. Был команда үҙенсәлекле уйын күрһәтте, тип әйтә алмайым.\n- Һеҙ өфөләрҙән беренсе турҙа еңелдегеҙ.\n- Эйе, әммә һуңынан беҙҙә күп уйын булды, беҙ көс туплай алдыҡ...\nЮрий Маричев, һәр ваҡыттағыса еңелеүҙән һуң, төшөнкөлөккә бирелде. Ул бер нисә һүҙ әйтте:\n- Нисәнсе матч инде Петер Вереш нормаль уйын күрһәтмәй...\n- Ә Мельник яҡшы уйнанымы?\n"Урал" командаһы Старый Осколда "Металлоинвест" менән осрашасаҡ. Беҙҙекеләр унда еңерме йәки еңелерме, "даими" уйында етенсе йәки алтынсы урын алырмы - мөһим түгел. Иң мөһиме, һуңынан, плей офф уйынында, дәғүәселә өҫтөнлөк үҙ майҙаны буласаҡ, һәм сығыу серияһында оппонент етди буласаҡ...


Тулыһынса вакцинациялауҙы 103 851 кеше үткән.\n7 Апрель 2021, 12:41\nРеспубликалағы райондарҙа ла Covid-19-ҙан вакцинациялау эше әүҙем бара. Ял һәм байрам көндәрендә Белорет, Йылайыр, Күмертау, Федоровка, Мәләүез, Кушнарен, Нефтекама ҡалалары-район үҙәктәрендәге эре майҙандарҙа мобиль пункттар эшләй. Прививка яһау бригадалары бәғзе райондарҙа ауылдар буйлап та сыға.\n5 апрелдә республикаға ике компонентлы Гам-КОВИД-Вак вакцинаһының 36900 доза күләмендә сираттағы партияһы килтерелде. Шулай итеп, Башҡортостанға 220592 доза "Гам-КОВИД-Вак"ҡайтарылған.\n150 вакцинациялау пунктында уның беренсе компонентын 156487 кешегә яһағандар. Тулыһынса вакцинациялауҙы (I компонент + II компонент) 103 851 кеше үткән.\nӘлеге ваҡытта Өфө һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында COVID-19-ҙан вакцинациялауҙың биш мобиль пункты эшләй. Барлығы мобиль пункттарҙа 3984 кешегә прививка яһалған.\nНефтекама ҡалаһында йәшәүсе Людмила Михайловна ла коронавирусҡа ҡаршы прививка яһатҡан. Әйтеүенсә, уларҙың ғаиләһендә вакцинаны күптән көткәндәр.\n- Быға тиклем йыл һайын киҙеүҙән, пневмококк инфекцияһына ҡаршы вакцина яһата инек. Хәҙер иһә коронавирусҡа ҡаршы ла яһаттыҡ һәм шатбыҙ, сөнки алда яҙғы эштәр, баҡса көтә. Беҙгә ауырырға ярамай, ә вакцина был йәһәттән ярҙам итәсәк, - ти ул.\nФото: Белорет район дауаханаһының рәсми төркөмөнән.


Гөлназ Вәлиева шиғырҙары\n19 Ғинуар 2018, 16:52\nГөлназ Вәлиева – Учалы районы Ҡалуй ауылы ҡыҙы. Бәләкәй саҡтан бәйләм бәйләргә, шиғырҙар яҙырға, конкурстарҙа әүҙем ҡатнашырға ярата. 2016 йылдан Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһында белем ала. VIII «Б» синыфында уҡыған ҡыҙ ваҡытын гел файҙалы үткәрергә тырыша.\nБулған Салауат батыр.\nҺәйкәл дә уға ҡуйылған,\nҺәр кем ҡарап, таң ҡалыр.\nЯр башында торған таш һын\nҺәр кемде ҡаршы ала.\nӨфө менән таныштырғас,\nГүйә, оҙатып ҡала.\nРух ҡәғбәһе – милли герой\nБеҙҙе алға ҡеүәтләй.\nКиләсәккә – алға ҡарап,\nНыҡ бул, тип теләгәндәй.\nАлтын көҙ үтте,\nҺалҡын ҡыш етте.\nҠыш бабай килеп,\nЯпты ер өҫтөн.\nҺуҙыр үҙ көйөн.\nҠыш бер ни түгел,


Балҡантау сереДәүләкән Өфөнән алыҫ түгел, шуға малайҙар район үҙәгенә килеп еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалды. Ә бына Балҡантау аша ҡайтыр өсөн улар, ауылға барған автобустан төшөп ҡалып, бер аҙ йәйәү атларға тейеш. Асыҡтырған да кеүек.\n- Әйҙә, бөгөн ауылға ҡайтайыҡ! Иртәгә килербеҙ Балҡантауға! - тип әйтеп ҡараны Салауат ҡустыһын һынамаҡҡа. Эйе, Айбулат шулай эшләйек тиһә, автобустан төшөп ҡалмаҫҡа ул мең тапҡыр риза. Әммә ҡустыһының йөҙө шундуҡ боҙолдо:\n- Һуң һин бит ҡайтышлай уҡ ҡарайбыҙ тинең. Иртәгә шәмбе тип йоҡлаясаҡбыҙ, шунан йәкшәмбе Өфөгә сығырға кәрәк буласаҡ... Белдем инде мин һине: гелән шулай итәһең... - Айбулаттың ауыҙы тамам йәмшәйҙе.\n- Йә, ярай, мыжыма, төшөрбөҙ, тигәс, төшөрбөҙ!.. Асыҡтырып киткәйне шул, - тигән булды Салауат.\n- Ә минең ике ваҡ бәлешем бар, мәктәп буфетынан алғаным. Әйҙә, ашап алайыҡ, ағай! - Айбулат ағаһын ҡыуандыра алыуына шатланды. Салауат ике ваҡ бәлеште өсөһөнә тигеҙләп бүлде. Малайҙар ауылға йөрөүсе автобустан төшөп ҡалып, Балҡантауға табан атланы. Әлбиттә, үҫеп килеүсе үҫмерҙәргә был ризыҡ "сәп" итергә лә етмәне.\nБалҡантауға яҡынлашҡан һайын уларҙы әллә ниндәй серле тойғолар биләп алды. Әле генә шау-шыу килеп торған юл буйы тауыштары тынып, тылсымлы урман тынлығы сорнап алды. Әйтерһең, үҙенә төбәп килгән үҫмерҙәрҙең саф күңеле, изге ниәте, эскерһеҙ ынтылышы тауҙың үҙен генә түгел, бөтә тирә-йүнде һиҫкәндереп ебәрҙе. Яҡында ғына әллә нисәмә төр ҡоштар тауышы ишетелде, ҡайҙалыр аттар бышҡырған төҫлө булды, бүреләр олоуы ла ҡолаҡтарына салынғандай итте. Малайҙар хатта бер-береһенә ҡарарға баҙнат итмәй, тын да алырға ҡурҡҡандай, серле урындың арбағыс көсөнә буйһоноп, тау үренә атланы.\nӘ бына риүәйәттәге өс ташлы мөғжизәле урын. Малайҙарҙың йөрәктәре дарҫ-дорҫ тибә башланы. Үҙ-ара тынлыҡты Салауат боҙҙо:\n- Айбулат, ә һин ниндәй тылсымлы һүҙ әйтергә кәрәклеген иҫләйһеңме һуң?\n- Иҫләүен иҫләйем дә ул... Тик...\n- Нимә тик? - Өндәшмәҫ Хансура телгә килде. - Мин ишеткәнем бар ундай урындар тураһында, хатта доға уҡыһаң, кешеләр күренмәй торғанға әйләнә. Тик ана шул теләһә ниндәй һүҙ түгел шул, тәғәйен доғаны белер кәрәк!\n- Эйе, нимә тик тораһың? Айбулат, әгәр иҫләйһең икән ул һүҙҙәрҙе, әйт! Ниңә ваҡыт һуҙырға? - Салауат ҡустыһына бойороҡ биргән кеүек өндәште.\n- Ә таштар күсмәһә, тау асылмаһа, һеҙ миңә асыуланмаҫһығыҙмы һуң?\n- Асылмаһа, асылмай инде, ҡайтып китербеҙ йырлай-йырлай өләсәй янына. - Салауат кире борола ла башланы. Әммә үҫмерҙәрҙең баш осонан геүелдәгән тауыш сығарып, ғүмерҙә лә күргәндәре булмаған ҡош осоп үтте. Хансура ныҡ тертләне, Айбулат уға тотондо.\n- Йә, әйҙә, әгәр дөрөҫ булмаһа, булмаҫ, әйт тә доғаңды! Бында ҡош-ҡорт йыйыла башланы түгелме? - Хансура ла талапсан өндәште.\nАйбулат риүәйәттәге доғаны әйтеп тә бөтөрмәне, өс таш өс яҡҡа - төньяҡҡа, көньяҡҡа, көнбайышҡа табан шылып - көнсығышта малайҙар алдында тау ишеге асылып китте. Хансура баяғынан да нығыраҡ ҡалтыранды:\n- Юҡ, мин бармайым һеҙҙең менән! Бындай урындарға теләһә нисек аяҡ баҫырға ярамай бит. Зәйнулла ишан тураһында Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте дәресендә һөйләмәнеләрме ни һеҙгә? Ул бит хикмәтле урындарҙың тылсымлы көсө бар тигән...\n- Хикмәтле? Ул бит насар тигәнде аңлатмай! Минең унда ингем килә ул! Бәлки унда ер аҫты байлыҡтары барҙыр? Беҙ хазина тапһаҡ, әсәйебеҙгә ярҙам итә алыр инек, эйе бит, Айбулат? - Салауатҡа был мажара оҡшай башланы.\n- Һөйләмә. һөйләмә матди байлыҡ тураһында! Уй, Аллам, ниңә генә һеҙҙең менән барырға сыҡтым икән? Берәй бәләгә тарырбыҙ инде, моғайын, - Хансура илай башланы.\n- Ағай, ҡарале, унда нимә осоп килә ул?\nАсылған тау ауыҙынан осоп килгән утлы шар кеүек нәмә тирә-яҡта дауыл сығарҙы. Малайҙар уны-быны һөйләшеп тә өлгөрмәне, ел уларҙы тау ҡуйынына алып инеп тә китте.\n- Ой, нимә булды был?\n- Ҡотҡарығыҙ, зинһар, ҡотҡарығыҙ!\n- Ағай, тот мине, нығыраҡ тот!\n- Ниндәй дауыл ул был?\n- Беҙ ҡайҙа осабыҙ ул?\n- Айбулат, туғаным, һин ҡайҙа?