Доғалар һәм намаҙ | Әбйәлил - Абзелил - Part 9\nАллааһүммә салли ғәлә сәййидинә Мүхәммәдиин-нәбийил-үммийи үә ғәлә әәлиһии үә сахбиһии үә сәллим.\nМәғәнәһе: Йә, Аллам! Әфәндебеҙ, өммәттең нәбиһе Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмгә үә әһленә, сәхәбәләренә рәхмәтеңде ҡыл.\nОшо салауатты уҡыған мосолмандар донъяла үә әхирәттә бәхетле булырҙар\nАллааһүммә салли саләәтән кәәмиләтән үә сәллим сәләәмән тәәммән, ғәләә сәййидинәә Мүхәммәдинил-ләҙии тәнхаллү биһил-ғукадү үә тәнфәриджү биһил күрабү үә түҡҙаа биһил-хаүәәиджү үә түнәәлү биһир-рағааибү үә хүснүл-хаүәәтими үә хүснүл-хаүәәтим, үә йүстәсҡал-ғәмәәмү биүәджһиһил-кәриим үә ғәләә әәлиһии үә сахбиһии фии күлли ләмхатин үә нәфәсин биғәдәди күлли мәғлүүмилләк.\nМәғәнәһе: «Эй, Аллаһым! Уның үҙе хөрмәтенә сихырланған төйөндәр сиселгән, ҡайғы-хәсрәттәр киткән, ихтыяжһыҙ үә теләктәргә матурлыҡ үә гүзәлектәргә киң юлдар асылған, икһеҙ-сикһеҙ йомартлыҡ эйәһе, абруйы хөрмәтенә болоттар илаған Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа саллал-лаһу ғәләйһи үә сәләмгә, уның затына һәм сәхәбәләренә донъялағы һәр ҡарашта һәм һәр һулышта камил мәрхәмәт һәм тулы сәләмәтлек бүләк итсе!».\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа саллал-лаһу ғәләйһи үә сәлләмгә бағышлап һәр көн салауат әйтергә кәрәк. Бигерәк тә «Саләти-мүнджиә», «Саләти-фәтхиә» һәм «Саләти-нәриә»не күп тапҡыр уҡыу бик сауаплы.\nҺәр ҡайһы ҡыйынлыҡ һәм ауырлыҡ ваҡытында, шуларҙы хәтем итеп, доға ҡылынһа, теләктәр Аллаһы Тәғәләгә ирешер һәм ҡабул булыр, инш Аллаһ!\nБыл салауат шәрифтең ике мәшһүр исеме бар – салауат-нәрийә һәм салауат – тәфрижийә. Мәғриб ғалимдәре был салауатҡа “нәрийә” исемен биргәндәр, улар һәр булған бер ҡыйынлыҡ, бәлә-ҡаза менән осрашҡанда “салауат-нәрийә”- не күп уҡырға ҡушалар. Ҡайһы бер ғалимдәр ошо салауатҡа “тәфрижийә” исемен биргәндәр. Тәфрижийә – ҡайғы үә күңелһеҙлектән ҡотҡарыусылыр. Һәр хәлдә был салауат кешенең йөрәген тынысһыҙлыҡтан, күңелһеҙлектән паҡлай. Ошо салауат пәйғәмбәребеҙгә яҡынлашыу өсөн иң тәҫирле, иң көслөһө булып һанала.\nАллааһүммә салли үә сәллим үә бәәрик ғәләә сәйидинәә Мүхәмәдинил-фәәтихи лимәә үғлиҡа үәл-хаатими лимәә сәбәҡ. Нәәсирил-хаҡҡи бил-хаҡҡы үәл-һәәдии иләә сыраатикәл-мүстәкым үә ғәләә әәлиһии хаҡҡа ҡадриһии үә миҡдәәриһил-ғаҙыым.\nМәғәнәһе: “Эй, Раббым! Изгелек ишектәрен асыу өсөн килеп-киткән пәйғәмбәрҙәрҙең иң һуңғыһы, тоғролоҡта һәм ғәҙелектә Аллаһ Тәғәләнең ярҙамсыһы булған һәм тоғролоҡ юлына өндәгән Мөхәммәт, ғәләйһис-сәләмдең, үҙенә һәм ғәиләһенә, уның юғары дәрәжәһе һәм мәртәбәһе хөрмәтенә беҙгә мәрхәмәт ит, сәләмәтлек һәм бәрәкәт бүләк итсе!”.\nСаләтүт-тәсбих — Тәсбих намаҙы\nРәсүлүллаһ ғәләйһис-сәләм Ғәббәс ибн Ғәбдулмуталлиб радыяллаһү ғәнһүгә әйтте: “ Эй минең атам менән бер туған ағам! Өйрәтәйемме һиңә бер эште, ҡасан да был эште ҡылһаң һиңә ун изгелек һәм файҙа булыр. Бының өсөн һинең әүәлге һәм ахырғы гонаһтарың, кесе һәм оло ҡылған хатаң, йәшерен һәм асыҡ ҡылған гонаһтарың ярлыҡаныр. Һин дүрт рәкәғәт тәсбих намаҙын уҡы, һәр рәкәғәттә бер «Фәтихә» һәм йәнә бер сүрә йәки бер нисә аят уҡы. Бынан һуң 15 тапҡыр «Сүбхәәнәлааһи үәлхәмдү лиләәһи үә ләә иләәһә иләллааһү үәллааһү әкбәр» тип әйт. Бынан һуң рукуғ ҡыл, рукуғта 10 тапҡыр әйт, башыңды күтәргәс тағын 10 тапҡыр әйт, унан һуң сәждә ҡыл, сәждәлә 10 тапҡыр әйт, башыңды әүәлге сәждәнән күтәргәс, йәнә 10 тапҡыр әйт, яңынан сәждәлә 10 тапҡыр әйт, башыңды сәждәнән күтәргәс, йәнә 10 тапҡыр әйт , икенсе рәкәғәткә тормаҫ уҡы. Тулыһы һәр бер рәкәғәттә 75 тапҡыр булыр.\nБыл дүрт рәкәғәткә көсөң етһә һәр көндө уҡы, йә иһә йома көн уҡы, булмаһа аҙнаға, айға бер уҡы. Бер ҙә булдыра алмаһаң ғүмереңдә бер уҡы, сөнки быны уҡыуҙың нәфелдәрҙән файҙаһы күптер. Әмин. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nӨйҙән сыҡҡанда уҡыла торған доға:\nӨйөбеҙҙән «бисмилләһир-рахмәнир-рахим», тип әйтеп сығырға, ғаиләбеҙ һәм балаларыбыҙға хәйерле һәм уңышлы көндәр теләргә тейешбеҙ. Йәйәү йәки машинала киткәндә юлға уҡырға мөмкин булған иң яҡшы доға — «Аятүл Күрси». Ул өс, биш, йә ете мәртәбә уҡылыр. Өйҙән уң аяҡ менән сығып китәбеҙ. Юлда төрлө фажиғалар булыуы мөмкин. Шуның өсөн ғөсөлһеҙ йөрөүҙән һаҡланырға, кәрәк. Һәр ваҡыт Аллаһынан ярҙам һорап йөрөргә ғәҙәтләнергә кәрәк.\nبِسْمِ اللَّهِ ، تَوَكَّلْتُ عَلى اللَّهِ وَلا حوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلاّ بلِللَّه\n«Бисмилләһи, тәүәккәлтү ғәләллааһ, лә хәүлә үә лә ҡуүүәтә илләә билләһ.».\n"Аллаһым! Өйөмдө, йортомдо һәм ғаиләмде һиңә аманат итәм. Уларҙы һәр төрлө һәләкәттәрҙән һәм бәләләрҙән һаҡла", — тип үҙ телендә лә доға ҡылырға мөмкин.\nИртән торғас уҡыла торған доға\nИртән торғас уҡыла торған доға.\nМосолман иртәләрен уянғас, түшәгенән\nبـِسمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ\n"Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим" тип торорға тейеш.\nУнан һуң ошо доға уҡыла:\nالْحَمْدُ لِلّهِ الّذي أَحْيَانَا بَعْدَ ما أَماتَنَا وَاِلَيهِ البَعْثُ وَ النُّشُور\n«Әлхәмдү лилләәһилләҙии әхйәәнәә бәғдә мә әмәәтәнәә вә иләйһил-бәғҫү вәннушур»\n(Беҙҙе үлгәндән һуң терелтеүсе Аллаһҡа маҡтау булһын! Үлгәндән һуң терелтеү Аллаһтандыр, ҡайтыу ҙа Уғалыр.)\nБыл доғаны белмәгәндәргә: «Һаулыҡ һәм сәләмәтлек эсендә тағын бер көндө башлатҡан Аллаһҡа маҡтау булһын! Беҙгә бөгөн дә хәйерле һәм имен тормоштарын бирһен»- тип тә доға ҡылырға мөмкин.\nГонаһтарға үкенеп, тәүбә һәм истиғфар ҡылыу өсөн уҡыла торған рәҡәғәтле нәфел намаҙы ул.Тәүбә намаҙын үтәгәс, ошондай истиғфар уҡыла: «Әстәғфирул-лаһ, әстәғфирул-лаһ. Әстәғфирул-лаһа тәғәлә мин күлли ҙәнбин әҙнәбтүһү ғәмдән, әү хатаъән, сирран әү ғәләниййәтән үә әтүбү иләйһи минәҙ-ҙәнбил-ләҙи әғләмү үә минәҙ-ҙәнбил-ләҙи лә әғлмү иннәкә әнтә ғәлләмүл ғүйүб».\nМәғәнәһе: Аллаһы Тәғәләнән гонаһтарымдың һәр ҡайһыһын ярлыҡауҙы үтенәм. Белеп ҡылған гонаһтарымды ла, белмәй ҡылған гонаһтарымды ла, аңһыҙлыҡтан ҡылған гонаһтарымды ла, аңлы рәүештә ҡылған гонаһтарымды ла ярлыҡауынды үтенәм, Аллаһ. Гонаһтарымдың бөтәһенән дә тәүбәгә киләм, үкенеү менән тәүбә итәм. Әй, Аллаһ, һәр бер ғәйебемде белеүсеһен.\n« Сюда 1 ... 7 8 9 10 11 ... 12 Туда »


Бөгөн Мәскәү хәрби округ суды террор ғәмәле йәйелдерергә ниәтләгән Башҡортостан егеттәренә ғәйепләү ҡарары сығарҙы\nЕнәйәтсел төркөмдә дүрт кеше – «Хизб ут-Тахрир әл-Ислами» халыҡ-ара террорсы ойошмаһы ағзалары. Егеттәр ғәйебен таныған, әммә был хөкөм ҡарарын йомшартмай.\nКүп китаптар уҡыу һәм исламға ҡарата һөйөү. Өфө һәм Өфө районында йәшәүсе егеттәрҙе ысын мосолмандар тип ҡабул итергә мөмкин булыр ине. Әммә Федераль именлек идаралығы хеҙмәткәрҙәре уларҙа сәйер һыҙаттарын шәйләп ҡала. Евгений Кулагиндың «Ислам азатлығы» партияһының әүҙем ағзаһы булыуы асыҡлана. Ул әшнәләре Сатаев, Хәмәҙиев, Ғарифйәнов менән төбәк структураһы төҙөй.\n«Хизб ут-әл- Тахрир» Рәсәйҙә террорсы ойошма булараҡ танылған. Йыйылыштары ғәҙәттә, йәшерен һәм ябыҡ шарттарҙа үткән, ағзаларының һәр береһенә билдәле бер эш йөкмәтелгән.\nУлар Рәсәй Конституция төҙөлөшөн бөтөрөргә саҡырған. Ирекле эшмәкәрлек алып барһалар республиканың егерменән ашыу кешеһен ҡара ниәттәге ғәмәлгә яллау ихтималлығы булған. Әммә тейешле органдар шикле төркөмдө ваҡытында ҡулға алып өлгөрә.\nЕнәйәтселәрҙең ғәйебен таныуын иҫәпкә алһа ла суд ҡарары ҡаты.\nИслам тыныслыҡҡа, татыулыҡҡа, игелекле булыуға әйҙәй. Мосолман үҙенең уйҙары менән дә таҙа, саф һәм паҡ булырға, ихласлыҡҡа ынтыла. Ә динде яуыз маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ҡулланырға маташыу ошондай күңелһеҙ хәлдәргә алып килеүе бар.


“Тәҙрәне яп - өйҙә сабый” | Новости Башкортостана\n“Тәҙрәне яп - өйҙә сабый”\n07.07.2017 в 23:59 \_\_ Общество \_\_ 740\nБашҡортостанда яңы социаль-иҫкәртеү акцияһы башланды. Ул “Тәҙрәне яп - өйҙә сабый” тип атала. Сараның маҡсаты - балаларҙың тәҙрәнән ҡолап харап булыу осраҡтарын киҫәтеү. Мәғариф министрлығы үҙ сайтында бәхетһеҙ осраҡтарҙы булдырмау буйынса кәңәш-мәғлүмәттәр урынлаштыра, өлкәндәргә иҫкәрмә–ҡағыҙҙар таратыла. Акция сентябрь аҙаҡтарына тиклем дауам итә, уның барышында бейек йорттарҙа йәшәгән социаль имен булмаған ғаиләләргә рейдтар яһаласаҡ.


«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » «Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән\n- «Башҡортостан йәнлектәрҙе һаҡлау» төбәк йәмәғәт ойошмаһының волонтерҙар мәктәбе етәксеһе һәм БР Йәмәғәт Палатаһының Мәғариф, мәҙәниәт, спорт, йәштәр сәйәсәте, хәйриә һәм ирекмәнлек буйынса комиссияһы эксперты булараҡ, 4-6 декабрҙә Бөтә Рәсәй ирекмәндәр форумында ҡатнаштым, - тип бәйән итте беҙгә Анна, - Былтыр үҙем «Рәсәй ирекмәне - 2016» конкурсында еңеүсе булғайным, быйыл да сара бик сағыу, күләмле һәм тулҡынландырғыс итеп ойошторолдо. Тәжрибә уртаҡлашыу, яңы методикалар менән танышыу, арҙаҡлы кешеләрҙең сығыштарын тыңлау - тыныс ҡына ултырырға һис кенә лә форсат ҡалдырылманы.\nМин, мәҫәлән, ОВЗО («Обучение волонтеров зоозащитных организаций») - йәнлектәрҙе һаҡлау һәм яҡлау менән шөғөлләнгән ирекмәндәргә квалификациялы әҙерлек ойоштороу проекты тураһында сығыш яһаным.\nКүптәр ҡыҙыҡһынды, эшлекле бәйләнештәр булдырҙыҡ, артабан да хеҙмәттәшлек итергә ниәт бар.\nБашҡортостан командаһы ысын мәғәнәһендә «команда» исеменә лайыҡ булды: гел бергә булдыҡ, бер-беребеҙҙе дәртләндерҙек һәм ярҙам иттек. Ошондай татыу коллективҡа эләккәс, ирекһеҙҙән дә үҙеңдең Башҡортостандан икәнлегеңә ғорурланаһың! Беҙҙе бергә туплаған, арымай-талмай ойоштороу эштәрен башҡарған БР Ирекмән хәрәкәте һәм йәштәр инициативаларына булышлыҡ итеү үҙәге директоры Илшат Бикҡоловҡа ҙур рәхмәт әйтеп китер инем.\nФорумды ябыу тантанаһына Владимир Путиндың килеүе айырыуса мәртәбә өҫтәне, ә инде киләһе йыл ирекмәндәргә бағышланасағын белдергәс, тамам күңелдәребеҙ илһамланды. Тимәк, беҙҙең, йәштәрҙең тырышлығы юғалмай, иң юғары кимәлдә лә баһалана. Беҙгә булышлыҡ итергә әҙерҙәр!\n«Илһам һәм көс алдыҡ!»\nСочи ҡалаһында шау-гөр килеп XIX Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале үтте. Форумда донъяның 188 иленән 25 меңдән ашыу кеше ҡатнаша.Рәсәй... Тотош уҡырға\nТөбәк данын таратып\nТормош шулай инде, берәүҙәр «...хәҙер барыһы ла тик аҡсаға ҡоролған, кеше мөнәсәбәттәренә урын ҡалманы. Ә йәштәр тамам аҙҙы!» - тип ләстит һата,... Тотош уҡырға\n3 декабрҙә Рәсәй Президенты Владимир Путин Федераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мµрәжәғәтнамә менән сығыш яһаны. Унда киләсәккә ил үҫешенең төп йүнәлештәре... Тотош уҡырға


Һаҡмар: Суд залынан\nИшәй менән Ҡушай\nИшәй менән Ҡушай кеүек йөрөгән, тиҫтә йылдар бергә эшләгән ике ирҙең мөнәсәбәте тураһында ауылда хатта көләмәстәр барлыҡҡа килә. Уларҙың бер-береһенә әйткән әсе, төртмә һүҙҙәре лаҡап булып өйҙән-өйгә күсә, районға тарала. Нәҡ ошондай дуҫлыҡ хаҡында “бергә лә була алмайҙар, айырым да йәшәй алмайҙар” тип әйтәләрҙер. Ысынлап та, эштә һәр саҡ бергә булған ике дуҫ ғаиләләрен аралаштырмай, хатта кистәрен осрашҡанда йыш ҡына талашып та китә.\nБар ауыл халҡы Сабир менән Мараттың бушҡа ғына талашып китеүен ҡыҙыҡһынып күҙәтә. Бына уларҙың береһе магазиндан ҡәнәғәт төҫ менән һыра тотоп сығып килә. Унан бер көн алда бергә эсеп, башы шаңҡып ауыртҡан Марат әшнәһенең үҙенә бер йотом ғына һыра ҡалдырыуын үтенә. Сабир уға оҙаҡ ҡына текләп ҡарап торғандан һуң, шешәне ергә яра һуға ла: “Эскең киләме – ят та ерҙән яла!” – тип екерә. Бер-береһенең яғаһынан эләктереп алған ике ирҙе ауылдаштары көскә айырып ала. Икенсе көндө улар бер нәмә булмағандай бергәләшеп эшкә юллана, ҡатындары бешереп һалған ризыҡ менән тамаҡ ялғай.\nКискә Мараттың йорто янында ыҙғыш ҡуба. Йорт хужаһы күрше ауылдағы ҡоҙаһының ярҙамы менән тупраҡ алып килеп ауҙара. Ҡап-ҡара, ярмаланып торған тупраҡҡа ҡыҙығыусылар күп була. “Бындай тупраҡты күптән күргән юҡ ине”, – тип тел шартлата ауыл бабайҙары. Хужабикәләрҙең үҙ хәстәре – гөл-сәскәләренең тупрағын алмаштырыу, яҙ ултыртасаҡ үҫентеләр өсөн дә был тупраҡ бик шәп буласаҡ. Шуға күрә Мараттың йортона ауылдаштары ағыла башлай. Сабирҙың ҡатыны ла биҙрә тотоп шунда ашыға. Тик уға биҙрәһен тултырырға насип булмай – йорт хужаһы килеп сығып, уны әрләп ебәрә. Башҡалар алдында битәрләнеүенән ғәрләнгән, етмәһә уларҙың тупраҡлы булыуына йәне көйгән ҡатын бар ҡоһорон, яман асыуын иренә төшөрә. “Шуны кеше итеп бергә алып йөрөйһөң, әйттем мин һиңә уны эшкә алма тип, Мараттан башҡа кеше бөткән инеме?! Мине бар ауыл алдында мыҫҡыл итеп, буш биҙрә менән ҡыуып ҡайтарҙы!” – тип ярһый хужабикә.\nАсыуынан шартлай яҙған Сабир Мараттың йортона табан йүгерә. Рәшәткәһенә һөйәлеп торған хеҙмәттәшенә тибеп ебәрә. Ерҙә тәгәрәп, бер-береһен дөмбәҫләгән ике “дуҫты” кешеләр кино ҡарағандай күҙәтә... Икенсе көн был икәү тағы бергәләшеп эшкә китә.\nБәлә аяҡ аҫтында...\nУл көндө лә улар бергәләшеп эштән ҡайтырға сыға. Эш хаҡы алыуҙы йыуып, бер “ярты”ны бушаталар. Эйе, хәмерҙең дә юлдан яҙҙырыуы билдәле. Юҡҡа ғына уны “шайтан һыуы” тип йөрөтмәйҙәр бит. Әммә Сабирҙы ла, Маратты ла бөткән эскеселәр рәтенә индереп булмай. Улар ауылда һәүетемсә тормош көтә, күп бала тәрбиәләй, мал-тыуар тота, баҡса үҫтерә. Ауылдаштары кеүек көҙгөһөн – ҡаҙ өмәһе, ҡыштарын һуғым һуя. Хәҙерге заманда бындай муллыҡ алыу өсөн күпме эшләргә, бил бөгөргә тура килеүен һәр ауыл кешеһе яҡшы аңлай бит.\nСабир менән Марат, ғәҙәттәгесә, үҙ-ара ныҡ ҡына талашып китә. Бер-береһенең боғаҙынан алған ирҙәрҙе улар менән бергә булған ауылдаштары айырып ала. Тик тегеләр бер нисек тә тыныслана алмай. Сабир Маратты ялҡаулыҡта, ҡурҡаҡлыҡта ғәйепләй. “Һинең эшеңде лә мин башҡарам, ә һин бер нәмә лә эшләмәйһең. Ирлегең дә бүстәк һинең – ғауға килеп сыҡһа ҡатыныңды сығарып, йәшенеп ятып ҡалаһың!..” – тип ҡысҡыра ул. Марат уға артабан һөйләргә бирмәй, этеп йыға ла, типкесләй башлай. Шулай ҙа был юлы ла ауылдаштары уларҙы көскә тынысландырып, йорттарына тиклем оҙата.\nАуылға ҡайтып еткәс, Марат былай ғына өйөнә ҡайтмаясағын белдерә. “Һин бөгөн мине эт ашамаҫ һүҙҙәр менән һүктең – ҡурҡаҡлыҡта ғәйепләнең. Унан бигерәк, иҫләйһеңме, һин миңә һыраны ерҙән ятып яларға ҡушҡайның? Шуның өсөн бөгөн яуап тотасаҡһың йәки мине өйөңә алып ҡайтып ҡунаҡ итәһең!” – тип белдерә ул Сабирға.\nБыл икәүҙең талаш-ғауғаһы оҙаҡҡа һуҙыласағын аңлаған ауылдаштары ҡайтып китә. Сабир Мараттан ҡасып йортона инеп китергә маташа, тегеһе ебәрмәй. Сабир хәйлә менән алдырырға теләп: “Һин көтөп тор, өйҙә ҡатын әрләр, хәҙер көмөшкә алып сығам”, – тип йортона инеп китә.\nТик бер нисә минуттан артынан ярһыған Марат килеп инә. “Һин мине тағы ла алдап ҡасырға булдыңмы?! Килеп сыҡмаҫ!” – тип йорт хужаһын осора һуға ул. Ауыҙынан ҡан аҡҡан Сабир: “Балаларҙы ҡурҡытаһың, әйҙә сығып һөйләшәйек”, – ти.\nИрҙәр соланға сығыу менән һуғышып китә. Марат Сабирҙы быуырға маташа, тегеһе ҡулына килеп эләккән бар нәмә менән уға һуға... Ҡулына бысаҡ килеп эләккәс, Сабир Маратҡа әллә нисә мәртәбә сәнсә. Ҡанһыраған Марат һуңғы тапҡыр ауылдашына аптыраулы, рәнйеүле ҡарашын ташлап, тымып ҡала. Быны күргән Сабир тәүҙә ҡаушап, ҡурҡып ҡасып китә. Урманда ауыр уйҙарға батып ултырғандан һуң, ҡәтғи ҡарарға килеп, йортона әйләнеп ҡайта. Ул Мараттың ишек алдында ятыуын күрә. Сабир фажиғә хаҡында ҡатынына инеп әйтә, тиҙҙән “Ашығыс ярҙам”, полиция машинаһы килеп туҡтай.\nМедицина хеҙмәткәрҙәре Мараттың күп тапҡыр бысаҡ менән сәнсеүҙән (тиҫтәгә яҡын) шунда уҡ һәләк булыуын билдәләй. Сабир ҡулға алына.\nТикшереү ваҡытында ғәйепләнеүсе бер нисә мәртәбә күрһәтмәләрен үҙгәртә. Ул судьяға быны тәфтишсенең уға хоҡуҡтарын аңлатмауын, ҡайһы бер һорауҙарға биргән яуаптарҙы дөрөҫ яҙып алмауын, аңламауын һ.б. сәбәптәр менән аңлатты. Бынан тыш Сабир тулыһынса ғәйепһеҙ булыуын белдерҙе. “Мине яуаплылыҡтан азат итеүегеҙҙе үтенәм. Сөнки мин был үлтереүҙә ғәйепле түгел. Барыһы ла аңлашылмаусанлыҡтан килеп сыҡты. Иректән мәхрүм итеп, минең тормошомдо ҡыймауығыҙҙы үтенәм”, – тип ялбарҙы ул.\nСудҡа саҡыртылған судмедэксперттар, уларҙың күрһәтмәләре менән Сабирҙың енәйәт ҡылыуы иҫбат ителде. Хөкөм залына бер-бер артлы инеп күрһәтмәләрен биргән шаһиттар ҙа уның ғәйепле булыуын дәлилләне. Суд Сабирҙың ғәйебен аҡларлыҡ дәлил тапманы. Шуға ҡарамаҫтан, ир үҙенең ғәйепһеҙ булыуын белдерҙе...\n“Атайҙарһыҙ нисек йәшәрбеҙ?”\nСудта осрашҡан Сабирҙың һәм Мараттың яҡындарын, айырыуса балаларын күреүе күңелдә бик ауыр тойғолар ҡалдырҙы. Бер-береһен күрә алмаған кешеләр суд бинаһы янында ла, коридорҙа ла бар зәһәрен, асыуын сәсте, әрләне, ҡарғаны...\nСоциаль педагог ярҙамында һорауҙарға яуап биргән балиғ булмаған бала ҡулдарына бығауҙар кейҙерелгән атаһына аптырап та, йәлләп тә ҡараны. Күҙҙәре йәш тулы ҡыҙыҡай өлкәндәрҙең ҡанһыҙлығын, аяуһыҙлығын аңларлыҡ йәштә түгел ине шул. Атаһын оҙайлы йылдар күрмәйәсәген һиҙемләгән ҡыҙыҡай уның күҙҙәренә ҡарап ҡына яуап бирҙе, нисек булһа ла яҡын кешеһенә ярҙам итергә теләне, буғай. Әммә күрһәтмәләрендә буталып аптыранды, унан бошонҡо төҫ менән тынып ҡалды...\nШул уҡ ваҡытта, мәңгелеккә атайһыҙ ҡалып, бер туҡтауһыҙ күҙ йәштәрен түккән икенсе ҡыҙҙың да ҡара ҡайғыһын бизмәнгә һалып үлсәрлек түгел ине. Йөҙөн хәсрәт баҫҡан бала һәр кемгә төбәлеп: “Ни өсөн минең атайым? Мин нисек кенә унһыҙ йәшәрмен?! Әсәйем нимә эшләр? Ни өсөн беҙҙең ғаиләне ҡара һөрөм ҡапланы, берәй ваҡыт йортобоҙҙа көлөү тауыштары ҡабат яңғырармы?” – тип өнһөҙ ялбара ине.\nСабирға хөкөм ҡарарын уҡығанда ғәйепләнеүсе яҡтың да, түҙеүсе яҡтың да яҡындары тымып ҡалды. Һәр кемдең ҡарашында күңелде һыҙланыуға һалған сикһеҙ өмөт ине. Кемдер ғәзиз кешеһенең иректә ҡалыуын, икенселәр яҡындарының рухы өсөн енәйәтсене ҡатыраҡ хөкөм итеүҙе ялбарҙы.\nПолиция конвойы оҙайлы йылдарға хөкөм ителгән ирҙе алып сығып китте. Хөкөм ҡарарынан шаңҡып, ҡатып ҡалған Сабир бер һүҙ ҙә өндәшмәй, машинаға инеп ултырҙы. Ә был ваҡытта уның яҡындары һәм фажиғәле һәләк булған Мараттың ғаиләһе уйламағанда тормоштарын баҫып килеп ингән ҡайғынан һығылып илай ине...\nӘхлаҡи күҙлектән сығып исемдәр үҙгәртеп алынды.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 16:08


Кем оҙағыраҡ бейей?\nӨфө бейеүселәре ирланд-башҡорт бейеүҙәрен үҙебеҙҙең ерлектә башҡарыуҙа ярыша. Ирланд бейеүе мәктәбе хореографтары тамашасы хөкөмөнә ғәҙәти булмаған ирланд бейеүен тәҡдим итә. Осҡон сәсеп торған кельт чечеткаһын күптәр яратып башҡара.\nКонцертты ойоштороусылар башҡорт бейеүҙәре менән бер рәттән сәхнәлә ирланд бейеүҙәрен дә тәҡдим итә. Бер сәхнәлә ике боронғо халыҡ. Өфө менән Дублин араһы йыраҡ булһа ла, ирланд ритмдары аша был саҡрымдар әллә ни һиҙелмәй.


Черниковка биҫтәһендә «Беренсе май» паркын төҙөкләндереү дауам итә\nӨфөнөң Черниковка биҫтәһендә «Моторҙар эшләүселәр» мәҙәниәт һарайы янында урынлашҡан «Беренсе май» паркын төҙөкләндереү дауам итә. Проект авторҙары уйынса, парк биләмәһе, Калинин районы һәм ЗАГС хакимиәттәре архитектура ансамбленә берләштерелә.\nРеконструкция 2019 йылда башланды: күл буйы төҙөкләндерелде, ул таҙартылды һәм тәрәнәйтелде; подрядсылар аллеяларға таш түшәне һәм яҡтыртҡыс бағаналар ҡуйҙы. Бөгөн паркта йәшелләндереү, видеокүҙәтеү һәм автоһиптереү системаларын монтажлау эштәре алып барыла.\nБыйылғы миҙгелдә һыу янында ял зоналары төҙөлә. Район ЗАГС-ы Йәштәр аллеяһы паркы менән берләштерелә, тематик арт-объекттар урынлаштырыла.\nКүп кеше ҡатнашҡан мәҙәни саралар зонаһында яңы заманса сәхнә ҡуйыла. Шулай уҡ паркта уйын зоналары һәм спорт объекттары, велосипед юлдары, сәләмәтлек һуҡмағы, дөйөм туҡланыу зонаһы барлыҡҡа килә.


Башҡортостан 24 каналында сурдотәржемә эше башланды | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 208912\nРеспубликала рәсми теркәлгән өс мең тирәһе һаңғырау кеше йәшәй. Уларҙың аралашыу теле — ым-ишара. Федераль ҡануниәткә ярашлы, илдә йәшәгән һәр кем мәғлүмәтте бер тигеҙ алырға хоҡуҡлы. Һаңғырауҙар йәмғиәте әленән әле мөһим телевизион тапшырыуҙарҙы сурдотәржемә менән оҙатыуҙы һорай. Пандемия осоронда ишетеү һәләте боҙолғандарға тормош икеләтә ҡатмарлашты. Ойошмаларҙың дистанцион эшмәкәрлеге улар өсөн үтә уңайһыҙ. Мәғлүмәт ағымынан да тороп ҡала улар. Ымдар теле белгесе Ирина Илтебаева әйтеүенсә, бөгөн был мәсьәлә айырыуса көнүҙәк. Башҡортостан-24 телеканалында республика башлығы үткәргә оператив кәңәшмә һәм бер нисә программа сурдотәржемә менән эфирға сыға башланы.


Сәйет-Көрйә — Башҡорт Википедияһы\nСәйет-Көрйә (рус. Саит-Курзя) — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 137 кеше. Почта индексы — 452972, ОКАТО коды — 80218840007.\nТаңатар ауыл советы һәм Борай районы\n2010 йыл 14 октябрь 137 68 69 49,6 50,4\nРайон үҙәгенә тиклем (Борай): 40 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Таңатар): 8 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 108 км\nМарсель Сәлимов (3.01.1949), сатирик һәм юмористик шағир һәм яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе, йәмәғәт эшмәкәре. 1988 йылдан СССР-ҙың Яҙыусылар, 1976 йылдан — Журналистар союздары ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт ССР-ының (1990) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сәйет-Көрйә&oldid=854934 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 20 декабрь 2018 в 12:11\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:11 20 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


ҠОТЛАЙБЫҘ!!! » Башкортостан кызы\nЖурналыбыҙҙың 11-се һанында (ноябрь 2015 йыл) БР-ҙың “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йорто дәүләт унитар предприятиеһы “Супер приз отоғоҙ!” исемле конкурс үткәреүе хаҡында хәбәр иткәйнек. Уның шарттары буйынса 2016 йылдың 1-се ярты йыллығына бер республика гәзитенә йә журналына һәм бер район-ҡала баҫмаһына яҙылып, квитанциялар күсермәһен Өфөгә “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йортона ебәрергә кәрәк ине.\nБына ошо бәйгелә “Башҡортостан ҡыҙы” журналына һәм үҙҙәренең район баҫмаһына яҙылып, 6 уҡыусыбыҙ ҡиммәтле бүләк отто! 21 супер приз отоусының алтауһы беҙҙең журналдың уҡыусыһы булыуы – бик ҡыуаныслы.\nБына ул бәхетлеләр:\n1. Маликова И.Ф., Федоровка районы Яңы Яуыш ауылынан, бүләк –телевизор;\n2. Әҙеһәмова Г., Йылайыр районы Һабыр ауылынан – микротулҡынлы мейес;\n3. Буранғолова Р.А., Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылынан – микротулҡынлы мейес;\n4. Бикбашева З.Г., Ишембай районы Йәнырыҫ ауылынан – мультибешергес;\n5. Хәйбуллина Ф.С., Белорет районы Үткәл ауылынан – мультибешергес;\n6. Әбделғафарова С.А., Стәрлетамаҡ ҡалаһынан – мультибешергес.\nҠәҙерле дуҫтар! Был конкурс 2016 йылдың 2-се ярты йыллығына яҙылыусылар араһында ла үткәреләсәк. Әле 31 мартҡа тиклем “Башҡортостан ҡыҙы”на элекке хаҡ менән яҙылыу кампанияһы бара. Яратҡан журналығыҙға алдан, арзаныраҡ хаҡҡа яҙылып ҡуйығыҙ һәм беҙҙең яңылыҡтарҙы күҙәтеп барып, конкурстарҙа ҡатнашығыҙ!


Башҡортостан умартасылары яңы ысулдар үҙләштерә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 сентября 2019 — 19:05 ГТРК «Башкортостан»\nБөрөлә мәҫәлән йүнселдәрҙең береһе Рут ысулын үҙләштерә. Илдең Алыҫ Көнсығышында киң таралған умарталар ҡорттоң баш һанын арттырыуға йүнәлтелгән.\nИгорь Волочков умартасылыҡ менән 50 йылдан ашыу шөғөлләнә. 60-сы йылдарҙа Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығышынан ғаиләһе менән Башҡортостанға күсеп килгәс, халыҡ кәсебен дауам итергә була. Әле уның хужалығында 20-нән ашыу умарта бар. Рут умарталары, Дадан-Блатт умарталарынан үҙенең ҙурлығы менән айырыла. Уларҙың төп үҙенсәлеге – рамдарҙың йәтеш булыуында. Тимәк эшләүе лә еңелерәк, ти утар хужаһы.Баллы утарҙың үҙ туристары ла бар. Көн дә тиерлек унда республиканың төрлө район-ҡалаларынан ял итеүселәр килә. Һәр ҡунаҡ бал кәсебенең бөтә нескәлектәре менән таныша ала. Һуңғы йылдарҙа республикала һауа шарттарының насар булыуы, умартасыларҙы борсоуға һала. Төбәктең көньяҡ райондарында ҡоролоҡ, ә төньяҡта киреһенсә, ҡойма ямғырҙар булыу сәбәпле ҡорттарға бал йыйырға ҡамасауланы. Шулай ҙа, умартасылар ҙур хәүеф юҡ тип белдерә. Көҙгө уңыш – көнбағыш һәм ҡара бойҙай балы яҡшы булырына өмөт бағлай йүнселдәр.


Объектта эш йылдам бара\nБөгөн республика Башлығы Радий Хәбиров Өфө районындағы клиника-диагностика йоғошло ауырыуҙар үҙәге төҙөлөшөн тикшерҙе.\nРеспублика етәксеһе ҡоролған корпустарҙы, шул иҫәптән 46 медицина хеҙмәткәренә иҫәпләнгән дөйөм ятаҡты ҡараны, көнүҙәк мәсьәләләр буйынса фекер алышты. Ул, яңы дауахана 25 майға тәүге пациенттарҙы ҡабул итеүгә әҙер булырға тейеш, тип билдәләне.\n– Бик кәрәкле объект. Бында коронавирус йоҡторған бөтә сирлелергә махсус ярҙам күрһәтеүҙе ойошторорға теләйбеҙ. Тыштан ҡарағанда миңә барыһы ла оҡшай. Эстә ниндәй уңайлыҡтар булыуын күрербеҙ. Киләсәктә фельдшер-акушерлыҡ пункттары, ауыл врач амбулаториялары төҙөүҙә лә ошо уҡ практиканы ҡулланасаҡбыҙ.\nЯңы үҙәк тиҙ ҡоролған модулле конструкцияларҙан торған бер ҡатлы комплексты тәшкил итә. Уның дөйөм майҙаны – 16 мең кв.м. Ул бокс рәүешендәге 100 палатаны үҙ эсенә ала. Бында шулай уҡ диагностика, дезинфекциялау, үҙәк-стерилләү бүлектәре, лабораториялар, дарыухана урынлашасаҡ. Үҙәк 470 пациентты ҡабул итә аласаҡ.\nБында төҙөлөш менән бер рәттән биләмәне йәшелләндереү, тротуарҙарҙы төҙөкләндереү эштәре, ағас ултыртыу бара.


Уңған ҡулда ут уйнай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 августа 2018 — 15:52\nИшембай районы Урман-Бишҡаҙаҡ ауылында йәшәүсе Рима Хәмиҙуллина йылына ике йөҙләгән банка уңыш тоҙлай. Артып ҡалғанын ул баҙарға сығарып һата. Оҫта хужабикәнең хәҙер даими клиенттары ла бар. Ҡыяр менән помидорҙы ҡышҡылыҡҡа тоҙлап ҡуйыр өсөн өлгөргән уңышты ғына йыйып алырға кәрәк. Баҡса ҙур булғас, йәшелсәләрҙе лә йыл һайын күп һәм төрлөләштереп сәсергә тырышабыҙ, ти хужабикә Рима Хәмиҙуллина.Бәләкәй сағынан әсәһенән күреп-белеп үҫкән ханым хәҙер үҙенең ейәнсәрен тоҙлау-бешереү серҙәренә өйрәтә. Ишембай ҡалаһынан йәйге каникулға ял итергә килгән Лия Фәхретдинова олатай-өләсәһенә көн дә баҡса эшендә ярҙамлаша. Йәшелсәнән тыш, баҡсаны шулай уҡ виноград, сейә, алма ағастары биҙәй. Уның емештәре мул һәм һутлы булһын өсөн дөрөҫ тәрбиә лә бирә белергә кәрәк. Йыйылған уңыш бер ваҡытта ла әрәм булмай, ти хужабикә. Һәр йәй һайын ҡыҙҙары менән бер өҫтәл янында йыйылған уңыштарҙан төрлө ризыҡтар эшләү ҙур йолаға әйләнгән.Оҫта хужабикәләрҙең ике йөҙләп банкаға тултырылған уңышы бер ваҡытта ла боҙолмай. Ҡапҡастары атмаһын өсөн, һыуҙы ла тултырғансы һалыу мотлаҡ, ти улар. Тәме тағы ла татлыраҡ булһын өсөн, укроп, ҡарағат, сейә япраҡтарын ҡушалар.Артып ҡалған уңышты ғаилә баҙарға сығара. Бигерәк тә Ишембай, Стәрлетамаҡ, Мәләүез ҡала халҡы ҡышҡылыҡҡа әҙерләнгән уңышты яратып һатып ала. Интернет селтәрендә лә улар яңы төркөм асып, уңышты ҡышҡылыҡҡа әҙерләү серҙәре менән бүлешә. Хужабикәләр аҙнаһына утыҙлаған банка ҡыяр, помидор тоҙлай. Һатып алыусылар һаны ла йылдан йыл күбәйә, ти улар. Әллә нисәмә банка артып та ҡала. Мәҫәлән, был былтырғы уңыш. Уның ҡыяры һаман да ҡытырлап тора һәм тәме лә һаҡланған.Рима Хәмиҙуллина өсөн баҡса эше һәм уның уңышын йыйып алыу ҙур ҡыуаныс ҡына килтерә. Киләһе йылдарҙа ла ул, йәшелсә сорттарын йәнә арттырырға һәм тоҙлау ысулдарын төрлөләндерергә теләй.


Шәжәрә – үҙ-үҙеңде аңлауға тәҙрә » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nҠатын-ҡыҙҙың хәстәрҙәре ябай ғына кеүек: үҙенең бәләкәй генә донъяһындағы тыныслыҡ, тәртип, таҙалыҡты ҙур яуаплылыҡ менән тота ул. Яҡындарының күңел торошон көйләй, һәр кеменә үҙенсә юл табып, көс бирә, дәрт, сәмен һала. Көсһөҙ тип билдәләнһә лә, унанда һөйкөмлөрәк, сабырыраҡ, аҡыллыраҡ, мәрхәмәтлерәк зат бар микән донъяла тип һоҡланып ҡуяһың, тормош юлында осраған уңған да, сая ла, булдыҡлы ла ханымдарға ҡарап.\nКешенең йөҙөн балҡытҡан ябай ғына матур бер сифаты ла, донъяны яҡтыртып, күңелде нурландырып ебәреүсән. Өйөндә генә түгел, тормошонда һәр әйбере, һәр уйы тәртиптә тыйнаҡ ҡатындар илһамландыра беҙҙе. Бөтөнлөк, сабыр аҡыл менән арбай улар. Ошо халәткә өлгәшеү ҙә бит туҡтауһыҙ үҙ-үҙең өҫтөндә эшләү, ыңғай, бәхет килтергән тулҡынға көйләү, төшөнкө уйҙарҙан арыныу, үпкә, көйөнөү, бошоноу, көнсөллөк тойғоларынан күңелде таҙа тотоу һөҙөмтәһе. Һәр яңы тыуған көнгә ҡыуанып, булғанына шөкөр итә белеү ғәҙәткә ингәндә киләлер был ҡаҙаныш. Әйләнә-тирәләгеләргә ярҙамға мохтаж ваҡыттарында ихластан Аллаһ ризалығы өсөн изгелектәр ҡылғанда яҡтыралыр күңел күге. Был беҙҙең, ҡатын-ҡыҙҙарҙың, донъяуи бурысы. Рухи тамырҙар нәҫелгә, затҡа, үҙең биргән емештәрҙән тармаҡланып китеүсе киләсәк быуынға ниндәй ҡеүәт өҫтәүен күптәр белеп, үҙ тарихы, ырыуында танылған билдәле, көслө, абруйлы шәхестәр менән ҡыҙыҡһына. Балаларын уларҙың миҫалында тәрбиәләй.\nЭлек-электән һәр башҡортҡа үҙенең ете быуынына тиклем шәжәрәһен төҙөргә тейешлеге изге һаналған, нәҫел сылбыры быуындан быуынға аманат итеп тапшырыла килгән. Баҡтиһәң, ошо ете быуын нәҫел ҡото, ғүмере, уңышы өсөн һаман да яуаплылыҡ тота икән.\nЕтенсе быуында 64 кеше һанала. Улар яҙмыш, өй, ер кеүек милек менән идара итеү бурысын алған. Алтынсы быуын 32 кешенән тора. Улар ғаилә именлеге һәм һаулыҡ өсөн яуаплы. Бишенсе быуындағы 16 ата-бабаларыбыҙҙан беҙгә тышҡы ҡиәфәт, һәләт, һөйкөмлөлөк күскән. Дүртенсе быуындағы 8 шәхес рухи берҙәмлекте ҡайғырта. Өсөнсө быуындағы 4 кеше беҙҙең бурыстарҙы билдәләй. Икенсе быуындағы 2 кеше генетик фонд: ғәҙәт һәм ҡылыҡ-рәүеште биргән. Беренсе быуында – беҙ үҙебеҙ.Киләсәккә нигеҙ беҙҙән һалына. Һау, матур, уңған, тормошто, кешеләрҙе яратҡан, уңышлы быуын ҡалдырыу – төп маҡсатыбыҙ ана шул булырға тейеш. Әлмисаҡтан шәжәрә төҙөү ир кешегә йөкмәтелгән бурыс һаналһа ла, ҡатын-ҡыҙ барыһын ҡайғыртыусы, тәртиптә тотоусы булараҡ, ошо ғәмәлдең онотолмай үтәлеүен тәьмин итә.\nҒаиләгеҙгә именлек, нәҫелегеҙгә ҡот-бәрәкәт, өй йылыһы, быуындан быуынға тапшырыла килгән сылбырҙарҙың ныҡлы, ҡеүәтле булыуын теләйбеҙ һеҙгә, журнал уҡыусыларыбыҙ!


8 Июнь , 20:00\n— А-ай-йй! Алты йыл тейме?.. – Ғәлимә судьяның тауышын баҫып ҡысҡырып ебәргәнен дә аңламаны. Хөкөм сығарыусы саҡ ҡына пауза алды ла, ҡарарын уҡып бөтөп ҡуйҙы. Артабанғыларын ишетмәне ҡатын, битен ҡапланы ла ултырҙы. Аҙаҡ уны суд залынан балалары ике яҡтан ҡултыҡлап алып сығып, машинаға һалды. Һалды, сөнки арҡаһына терәлеп барырлыҡ та түгел ине.\n— Әсәй... бирешмә. Ҡулға ал үҙеңде, әсәй... – тип өгөтләне Йәмиле.\n— Ҡәйнәм, ҡана шәлеңде һалайыҡ... Йәле, аҙыраҡ сәй уртла, — тип хәстәрләп килде килене Әлфиә. Тик Ғәлимә уларҙы ла тыңламаны. Ул ҡайғы-хәсрәт упҡынына осҡан да, һаман төбөнә барып етә алмай бушлыҡта сәбәләнгәндәй, әле ҡулдарын һелтәп, әле башын сайҡап өҙгөләнде:\n— Улымды!.. Баламды... ҡалай ғына булды был?.. Ҡалай ғына...\n— Әсәй... тыныслан...\n— Рәмилемде... Алты йыл тине... алты...\nЙәмил башҡа һүҙ тапмай, тешен ҡыҫа ла, газға нығыраҡ баҫа. Иренең эсендә тулаған хистәр солғанышын яҡшы һиҙгән ҡатыны, уның беләгенә ҡул осон тигеҙеп ала, был уның һағайтыуы. Ир аңлай ҙа, тиҙлекте аҙыраҡ кәметә. Көйөк һәм ғазап менән тулы еңел машина убалы-уйһыулы дала юлы буйлап елә. Көҙгө ҡамғаҡтар ярышып сабыша бирәләр ҙә, тороп ҡалалар. Уларҙың да был михнәтле төркөмгә юлдаш булғылары килмәй.\nҒәлимә тәүге улы Рәмилде ирһеҙ тапты. Әммә уның был яҙмышы әлеге хәйерһеҙ бер һөйләмгә генә һыймай. Ирһеҙ бала тапҡанға тиклем оло һәм ҡайнар мөхәббәте булды уның. Аҡылды юйҙырған, әллә ниндәй ҡорбандарға ла риза иттергән, онотолмаҫ үкенесле һөйөүе.\n...Кер сайҡап торған ҡыҙ, йылға үренән һыуҙы болғандырып үткән йөк машинаһына ризаһыҙ ҡарап тора. Хәҙер ағын таҙарғанды көтөп торорға кәрәк. Тик машина ярға күтәрелә бирә лә, кире боролоп төшә һәм йылға уртаһында тигәндәй туҡтай. Кабинанан сыҡҡан ир, оҙон эрзинкә итектәрҙә булып, шаршы эсенән тороп алып тимер атын биҙрәләп ҡойондора башламаһынмы? Йәне көйгән Ғәлимәгә керҙәрен йөкләп машинан өҫкәрәк барып баҫырға тура килә. Мәшәҡәт тыуҙырған ят иргә яман-яман ҡарап ала. Ғәйебен белһен әле, йүнһеҙ. Күренеп тора, был ауыл кешеһе түгел, мәғәнә белгән ир-егеттәр улай итмәй ҙә. Был, моғайын, ураҡҡа ярҙамға килгән берәй әтрәгәләмдер.\nҠыҙ керен сайып бөтөүгә, ир ҙә машинаһын йыуып, бер мәл һыу буйлап яҡынлашып килмәһенме? Ул килеп еткәнсе китә һалайым тип ҡабаланғанда, бер сепрәге саңлы таштарға төшөп тороуын әйт. Уныһын тотоп ҡабаттан һыуға инде. Ул арала ир янына килеп тә торҙо.\nҒәлимә башын ҡалҡытмай ғына һаулыҡ алды:\nТеге шаяртып та маташты:\n— Был ауылда ҡыҙҙар сибәр ҙә, тик һөйләшмәйҙәр икән.\nЯуапһыҙ ғына эшен тамамлап, биҙрәләрендәге керҙәрен ныҡлап баҫҡылап ҡуйғас, көйәнтәһен алып яурын аша һалғанда, ҡоро ғына ҡарашын теге әҙәмгә күтәргәйне... ҡапыл ғына күҙ ҡараларын шылдыра алмайыраҡ торҙо. Йөҙөнә ҡайҙандыр ҡайнар һауа бөркөлгәндәй булды – ҡыҙарҙы. Егет... егет шундайын... ябай һүҙ менән әйтеп, һөйләп аңлатҡыһыҙ һөйкөмлө, ирҙәрсә ҡырыҫ һылыу ине. Ҡабарып торған ҡара сәсен һыулап артҡа һыпырған, ҡоңғорт бите лә, муйыны ла һыу. Ҡыҫығыраҡ һоро күҙҙәре тонйорап көлөп тора, ҡаштары дуғалы, нәҙек мыйығы ҡош ҡанатылай ҡыйылған. Ҡыҫҡаһы, был бер һинд киноһының әртиселәй, бына-бына йырлап бейеп китер һымаҡ та, тик беҙҙеңсә һөйләшә:\n— Күңелһеҙ ауылығыҙҙа. Йә клуб юҡ, йә кино килмәй... йә ҡыҙҙары уҫал ҡарай.\nҒәлимә ирекһеҙҙән йылмайҙы. Дөрөҫөрәге өйөлгән ирендәре үҙәренән үҙҙәре йырылып, сикәләрендәге өйрөлмәктәре уйылды.\n— Э-эй... битендәге соҡоро, — тип аңғарҙы быны егет тә, унан күрешергә ҡулын һуҙҙы, — Дәүләт булам.\nҠыҙ һуҙылған ҡулға ҡарап ҡына алды, күрешмәне. Был яҡта ҡатын-ҡыҙҙарға ҡул бирелмәй, был ысынлап та ҡыр кешеһе инде.\n— Ғәлимә, — тине шулай ҙа, биҙрә ҡылыстарын көйәнтә элмәгенә элгәндә, аҫтан ғына көлөмһөрәп.\n— Ҡайһы тирәлә йәшәйһең? Мин ферма йортонд. Беҙ инде... күмәкбеҙ, — тип һөйләнеп, уны тотҡарларға тырышты егет.\n— Ауылда йәшәйем.\n— Ауылда икәнен беләм дә, ҡайһы йортта? – һаман ныҡыша ине:\n— Уныһы һиңә нимәгә? – тип ауыҙын йомдороп та китте.\nДәүләт уның артынан ҡарап ҡалды ла, барып машинаһын ҡабыҙып, тәңгәленән ер яңғыратып сигнал биреп үтте. Ғәлимә уңайһыҙланып башын аҫҡараҡ эйҙе. Ә үҙенең йөрәге елпенеп-елпенде. Күҙ алдында баяғы нурлы ҡараш, нәҙек мыйыҡ, үҙенә һуҙылған ҙур ус тик торҙо. Быларҙың хәйерлегә түгелен эске бер тойомлауы менән һиҙҙе лә һиҙеүен, аҡыл уны тыңларлыҡ дәрәжәһен юйғайны инде. Ул йөрәккә буйһонғайны.\nУраҡҡа эшкә килеүселәр баҫыуҙарҙы гөрләтте. Комбайндар ура торҙо, йөк машиналары ташып ырҙынға тултыра торҙо. Юл ауыл эсенән үткәс, Ғәлимәләр тәңгәленә еткән һайын юрамал яйланы Дәүләт, ҡыҙҙы тәҙрәнән йә ҡапҡа алдында күреп ҡалыу менән пипелдәтте. Урамда күрһә туҡтаны ла, йүгереп килде, һүҙ ҡушып көлдөрҙө йә оялтты. Йә туғайҙан өҙгән сәскәһен тапшырып маташты, йә башҡа сәбәп тапты. Һәм, әлбиттә, уның был ҡылығын ауылдыҡылар хупламаны. Күрше еңгә иҫкәртеп тә ҡуйыуҙы кәрәк тапты:\n— Бисәле ир тей ул. Бер балаһы бар тей...\nТик нишләптер шул ваҡыт Ғәлимәне был сәбәп туҡтата алманы. Аҙыраҡ бошоноп йөрөнө ул әлеге хәбәрҙән, әммә әллә ҡайҙағы, күренмәгән ҡатын уның өсөн кәртә була алмай һымаҡ ине. Көндән көн артып, ҡабарып, бөтөн булмышын яулап алып барған хистәре уны һаңғырау һәм һуҡыр иттеме, ҡыҙ был мөһим яңылыҡты, нисектер, үткәреп ебәрҙе. Уның хәҙер ике күҙе юлда, күңеле ят шоферҙа ғына ине.\nҒәлимә менән Дәүләттең мөхәббәте, йәйге селләлә шатырлап кипкән күбәгә ут төрткәндәй, “гөлт”ләп тоҡанды. Тоҡанды ла икеһен дә ялмап алып ҡурҙы ғына. Улар шул тәүге осрашҡан кисеүҙә күрешә торған булып киттеләр. Егет йылға аръяғында көтөп ултыра ла, ҡыҙ кабинаһына инеп ҡунаҡлау менән, ауылдан ситкә елдерә. Төнгө ҡырҙа ут яғып, картуф өтөп ашап, ай нуры аҫтында һыу инеп йөрөүҙәр икеһен дә ысынбарлыҡтан айыра һәм яуаплылыҡ тигән төшөнсәләрен бөтөнләй юйҙыра ине. Йәй аҙағы улар өсөн ожмахты астымы ни?\n— Минең бит ҡатыным бар... – тине бер төндә, йондоҙло күккә төбәлеп йәнәш ятҡанда, Дәүләт.\n— Беләм, — тине Ғәлимә, тыныс итеп.\n— Беләһең? – ир ҡапыл ҡалҡынып, ҡыҙҙың йөҙөнә төбәлде.\n— Эйе. Баштан уҡ...\nҒәлимә күптән әҙерләнгән һәм йыш ҡына үҙенә ҡабатлар булғанын әйтеп һалды:\n— Мин һиңә ҡатын булырға ынтылмайым... Талаптарым да юҡ. Бары... яратам һине...\nДәүләт уны ҡармап ҡосаҡланы ла, күкрәгенә ҡыҫты:\n— Ғәлимә! Ғәлимәкәйем... мин дә һине яратам... Үлеп, өҙөлөп яратам...\nУларҙы тағы ла нығыраҡ яҡынайтҡан, бербөтөн иткән һәм һөйөүҙәрендә шик ҡалдырмаған төндәр ҙә, һөйләшеүҙәр ҙә була торҙо.\n... – Йәнем... Ниңә беҙ баштараҡ осрашманыҡ?..\n— Миңә бер ул табып бирһәң икән?..\n— Һинең менән бер нәмә лә ҡурҡыныс түгел...\nАуырлы икәнен аңлағанда, Дәүләт күптән ҡайтып киткән, һағыш ғазабы үҙен һарғайтҡан ине инде. Хушлашҡандарына ай ярым ваҡыт үткән. Бер хат, бер хәбәр юҡ. Ғәлимә уға яҙа алмаһа ла, Дәүләт вәғәҙә иткәйне. Тик һүҙендә торманы...\nРайон дауаханаһына барып, йөклөлөгөн табип ауыҙынан дәлилләтеп сыҡҡас, Дәүләттең “бик ныҡ кәрәк булғанда” тип ҡалдырып киткән телефон номерынан ирҙең апаһына шылтыратты.\n— Алло! – тинеләр теге оста, шундуҡ трубканы алып.\n— Ал-ло... Һаумыһығыҙ... Мин Дәүләтте эҙләгәйнем...\n— Дәүләтте? – ҡатындың тауышы бер аҙ һағая төшкәндәй булды, — Ә кем һорай?\n— Мин... танышы инем...\n— Ә-ә... Дәүләт себергә китте, вахтала. Ике ай самаһы булалыр ул. Берәй төрлө мөһим хәбәр инеме?\nҒәлимә бөтөнләй тарҡалып төштө:\n— Мөһим тип... Юҡ та! Артыҡ ашығыс эш түгел. Ярай... Ә адресы юҡмы һеҙҙә?\n— Юҡ шул. “Себер” тине лә китте, адресын уның кем һораған...\nБыл хәсрәттән аңҡы-тиңке килеп йөрөгәндә, бер көн әсәһе магазиндан сәсрәп ҡайтып инде лә, ҡосағындағы төргәктәрен урындыҡҡа быраҡтырып ебәреп, ҡобараһы осоп ҡыҙына текәлде:\n— Һине ауыраяҡ тип әйтәләр, тей... Ысынмы-бушмы шул?\nУсаҡ алдында ут тоҡандырып ултырған Ғәлимә лә, төшкө ашҡа инеп, гәзит уҡып ултырған атаһы ла, бер юлы ҡатып ҡалды. Унан Ғәлимә ауырлыҡ менән ҡалҡып торҙо, мөмкин тиклем тыныслыҡ һаҡларға тырышып, бер атаһына, бер әсәһенә ҡарап алды һәм саҡҡа һығып сығарҙы:\n— Йә-әә! Хоҙай!! – әсәһе ике услап ауыҙын ҡапланы ла, урындыҡ ситенә “лып” ултырҙы. Атаһы, киреһенсә, ҡапыл һикереп тороп баҫты. Унан ҡупты шау-шыу!\n— Үлтерҙең! Әсәңде тереләй утҡа тыҡтың! Рисауай иттең би-ит!..\n— Бер ҡыҙҙы ҡарай алманың! Һин ғәйепле, туңбаш бисә! Әйттем мин һиңә, әйттем! Ҡайҙа йөрөй шул ҡыҙ, тинем! Әхирәтендә лә өләпсәһендә!..\n— Һин нимә ҡараның улай һиҙемле булғас, атаң башы?!\n— Хәҙер... икегеҙҙе лә!..\nАтаһы нимәгәлер үрелгәнсе, Ғәлимә сығып та ҡасты, кәртә артлап өләсәһенә йүгерҙе...\nҒауғалар бер тынып, бер тоҡанып, бала тыуғансы барҙы был йортта. Атаһы ныҡ ғәрләнде, урамға сыҡмаҫ, мал артынан да йөрөмәҫ булды. Әсәһе, ҡалайтһын, оятын артҡа ташлап, ире менән дә айҡашты, башҡаларҙың да ауыҙын яптырып ҡыртлашты:\n— Мирҙа булмаған хәл түгел әле. Урламаған, үлтермәгән, таламаған. Дүрт аяҡлы мал да һөрөнә. Һеҙҙең итәккә илтеп һалмаҫ, үҙебеҙ ҡарарбыҙ.\nЙәмле майҙың аяҙ иртәһендә йоморо ғына малай тапты Ғәлимә. Акушерканың ҡулында сыйылдаған балаһына йотлоғоп ҡараны, таныш һыҙаттарҙы күрергә ымһынды. Һәм тапты ла! Бит яңағынан, ҡолаҡтарынан һәм хатта бармаҡ суҡтарынан уҡ Дәүләттең ҡанын аңғарҙы. Аңғарҙы ла бәхетле булып күҙҙәрен йомдо: йәнемдең сатҡыһы...\nБала табыу йортонан сыға торған көндө, рөхсәт һорап, табип бүлмәһенән, теге телефонға тағы ла шылтыратты, тағы ла Дәүләтте һораны.\n— Ғаиләһе менән күсеп киттеләр. Шул - себергә, — тине апаһы.\n— Китте?.. – Ғәлимә трубканы ҡолағына нығыраҡ ҡыҫты.\n— Эйе. Былай, хәбәрләшеп торабыҙ, эшләгән еренән шылтырата ҡайһы саҡ. Нимәлер әйтергәме?\n— Әйтегеҙ... улы бар тип...\nДәүләттән хат булманы. Шулай ҙа, улы барлығын ишеткәндер, бер-нисә тапҡыр Ғәлимә исеменә аҡса һалды. Тик ҡатынға аҡса түгел, ә һөйгәненең йылы һүҙе, аҙ ғына иғтибары кәрәгерәк ине. Мөхәббәтен белдергән кескәй генә билге, ым, ишара ла уны сәскә аттыра, йәнен йәннәткә алып инә ала ине. Ә Дәүләт өндәшмәне. Ғәлимә көттө. Ир юғалды.\nРәмилен һушһыҙ булып яратты ҡатын. Йәш әсәләрҙең барыһына ла балаһын ҡыҙғаныу, уға мөкиббән китеү хастыр, әммә Ғәлимәнең улына булған һөйөүе шул тиклем дә сикһеҙ һәм тәрән. Ҡарап туя алмай, һөйөп туя алмай, бер генә лә ҡулынан төшөрмәй, күҙ яҙҙырмай. Улыҡайы бит уға Дәүләттең күҙҙәре менән баға, ул булып йылмая һәм әсәһен ирекһеҙҙән татлы хыялдарға сумдыра.\n...Бына ул улын етәкләп Дәүләттең ҡаршыһына килә. Ир уларға ҡосағын йәйгән...\n...Ишекте киң асып Дәүләт килеп инә. Улы уға ҡаршы йүгерә...\n...Дәүләт уның хатын асып, улы менән төшкән фотоһын ҡарап тора. Ауыҙы ҡолағына еткән...\n— Атлап йөрөгән баланы нимәһен ҡулыңдан төшөрмәйһең шул? – тип, һуҡрана әсәһе, бәпәйен күтәреп тәҙрәгә төбәлеп ҡалған ҡыҙын һиҫкәндереп.\n— А-ай... Ҡасан индең ул? – ти, Ғәлимә, ҡапыл уянып киткәндәй.\nҠыҙының һыҙылып һағышланғанын белеп-һиҙеп йөрөгән әсә, үҙ алдына һөйләнеп ҡуя:\n— Э-эй... Күрәсәген күрмәй гүргә инмәй инде һәр кем...\nУлына дүрт йәштәр тигәндә Ғәлимәне һората килделәр. Күптән ғашиҡ булып йөрөгән Ислам, ҡыҙҙы ситтән күҙәтте. Күҙе төшкәненең килгән әҙәмгә тағылып йөрөүен дә, машинаһына ултырып киткәндәрен дә, аҙаҡ ауырлы булыуын һәм әле бала ҡосаҡлап ҡалыуын да көйә-яна күтәрҙе. Йөрәгенән йолҡоп ташларға тырышҡанда ла, булманы, ныҡ тамыр йәйеп өлгөргәйне һөйөүе. Һәм әле ул, инде Ғәлимәне теге кешеһе килеп алмаҫына инанғас, бәхетен һынап ҡарарға булды.\nИсламдың яусыһы теле шымарған һәм был эштә инде ярайһы тәжрибәһе булған Разия еңгәһе ине. Ул ҡышҡы эңерҙә тупһаны аша атланы ла, түргә әйҙәгәндә лә, ишетә һалмағандай, тора бирҙе. Өйҙәгеләр шунда ғына уның тышҡы ҡиәфәтенә иғтибар итте.\n— Нимәсә кейенеп алғанһың шул? – тип көлдө әсәһе, — Ҡабаланғаның әллә?\n— Бына: бер балағым тышта, икенсеһе эстә. Ҡыҙыл тауар эҙләп йөрөйөм. Һеҙҙең йортта бар тинеләр. Беҙҙә алыусыһы бар.\nШунда ғына хужалар килеүсенең ниәт айышын аңлап алып, ҡымырйышып киттеләр.\n— Аһ-аһ... Бабай, ишеттеңме? Тор, сыҡ быяҡҡа, — тип, төп яҡтағы диванға терәлеп торған ирен ҡуҙғытты, ҡыҙына бойороҡ бирҙе: — Ғәлимә, сәй ҡуй.\nСәй артында Разия ҡәйнешенең етди ниәтен еткерҙе:\n— Бөгөндән күсереп алыр йорто бар, донъяһы-малы вис теүәл. Баланы... баланы ла үҙ исеменә яҙҙыра. Ҡаҡмай-һуҡмай, бер ауыр һүҙ ишеттермәй йәшәтермен, тип, өҙөлөп тора инде.\nАтаһы менән әсәһе үҙ-ара ҡарашып алып, ҡыҙҙарына төбәлде. Тик Ғәлимә ситкә боролдо. Уның күңеле хыялындағы күренештәренән азат түгел ине әле. Була ла алмай. Сөнки уларҙы көн дә-көн дә терелтеп тора торған улыҡайы бар.\n— Йә? – тине уға әсәһе.\nЯуап бирмәне ҡатын, балаһын ҡосаҡлап төпкө яҡҡа инде лә китте. Ололар бер аҙ һүҙһеҙ ултырҙы. Ахырҙа, яусы үҙе шымартып ҡуйҙы:\n— Ярай... Ҡапыл өҙөп-йолҡоп ҡыла торған ғәмәл түгел. Ишетте... уйлар... үлсәп-нейтеп ҡарар. Беҙ, ней, көтәрбеҙ. Көтөр...\nРазияны оҙатҡас, әсәһе, ҡыҙы ҡолағына еткереү өсөндөр инде, фекерен белдереп ҡуйҙы:\n— Арыу заттан Балдыбайҙар. Уларҙың бисәләре, ана, балда-майҙа йөҙөп йәшәй. Дастуйын ир бит Ислам үҙе лә. Олораҡ булһа ней... Йәшәгән әҙәм йыш абынмаҫ.\nКөттө Ислам. Сабыр булып, дәрәжә һаҡлап, баһа тотоп. Бер-ике тапҡыр әлеге еңгәһе аша саҡыртып сығарып та һөйләште. Ғәлимә уны артыҡ ҡыҙыҡһыныуһыҙ, әммә шым ғына тороп тыңланы.\n— Ғәлимә, мин һине ихлас яратҡандан киләм... – тине, егет, өҫтән аҫҡа мөлдөрәп ҡарап, — Һине бәхетле итеү өсөн әллә ниҙәргә лә ризамын.\nҺәм шундай һөйләшеүҙәрҙең береһендә, бығаса һәр саҡ шым ҡалған ҡатын, шартын ҡуйҙы:\n— Әгәр минең улыма бер ваҡытта ла ҡырын ҡарамаҫ һәм ҡаты һүҙ әйтмәҫкә ант итһәң?..\nИслам күкрәк тултырып тын алды ла, өҙә һуҡты:\nБер аҙ ваҡыттан никах уҡытып, ҙур булмаған мәжлес йыйып билдәләп, йәшәп киттеләр. Исламдың яңы өйөндә ысынлап бөтә нәмә лә бар, кәртәлә малдары тулып тора. Бары тик ошо барлыҡҡа йән өрөүсе, ҡот алып инеүсе ҡатын ғына етмәй торған. Ғәлимәнең артыҡ дәрте булмаһа ла, кеше алдында йөҙ һаҡларға тырышып, килгәс тә йортто бер ҡат йыуып-йышып, үҙ бирнәһе менән биҙәп, сынъяһау итеп ҡуйҙы. Исламдың бәхетенең сиге булманы. Ул йәш ҡатынын һөйөп, иркәләп туйманы, күҙ ҡарашынан аңлап, теләгәнен алдына алып килеп һалыр мәжнүнгә әйләнде. Барыһы ла ал да гөл һымаҡ барҙы. Ғәлимәнең йәшерен һағышын, йөрәгенең иң төбөнә бикләнгән мөхәббәтен һәм улына булған сикһеҙ һөйөүен күҙгә элмәгәндә. Күпмелер ваҡыт йәшәгәс, Ислам ҡатыны өсөн беренсе урында балаһы торғанлығын ныҡлап төшөндө һәм шул бәләкәсте шатландырыу әсәһен дә риза итеү икәнде аңларлыҡ булды. Ҡатыны йөҙөндә саҡ ҡына бер йылмайыу, рәхмәт белдереп баш ҡағыу йә аҙ ғына йылы ҡараш тойоу өсөн ир малайҙы бүләктәр, уйынсыҡтар менән күмде, матайынан төшөрмәҫ булды.\nЙыл самаһынан ҡыҙҙары тыуҙы, унан тағы бер ҡыҙ, өсөнсөгә малай. Балаларҙың береһе йүгереп китеүгә, икенсеһе ҡорһаҡта етешеп, аллы-артлы аяҡҡа баҫа килделәр. Һәр береһе татлы, һәр береһе ғәзиз булды уларҙың, әммә ни ғиллә менәндер, береһе лә әсә йөрәгендәге Рәмилдең йәнәшәһен биләй алманы. Ғәлимә өлкән улына иң тәмлене, иң яҡшыны беренсе тотторҙо. Унда ҡарашын оҙағыраҡ туҡтатты һәм был ҡараштан хәсрәт ҡатыш һөйөү түгелеп торҙо. Быны ул бер нисек тә йәшерә, ә башҡалар күрмәйсә булдыра алмай булып сыҡты. Ислам нисә йылдар үҙенә шул ҡараштың, шул хистәрҙең бер өлөшө булһа ла тәтерен көтөп зарыҡты. Тора-бара тамам өмөтөн өҙөп, оло аҡылы менән бынан уға зыян юҡ икәнлеген баһалап, күнде. Ҡыҙҙары ла Рәмилде өлкән ағайҙары итеп ҡабул итте һәм уға булған айырым иғтибарҙы ҡабул ҡылды. Ә бына кинйәләре Йәмил ризалашырға теләмәне.\n— Һин ағайҙы нығыраҡ яратаң! Мине түгел! – тип янъял ҡуптарып алырға ла күп һораманы. Үҙенең ҙур ғаиләнең яратҡан төпсөгө икәнлеген белә башлаған сағы ине.\n— Юҡты һөйләмә, — тине уға Ғәлимә, — Ағайың ҙур, шуға уға ла хөрмәт ҙурыраҡ булырға тейеш.\n— Юҡ! Һин уны гел маҡтайһың, ә мине – юҡ! Уны һөйәһең, ә мине гел түгел...\nҮс иткәндәй, Рәмил үҙе лә бәләкәйҙән бер тиктормаҫ, ҡулсыр бала булды, ҡайҙа ла йә күҙгә, йә телгә эләкте. Үгәй атаһының нимәһен генә боҙманы: сәғәтен дә, радиоһын да тиреп ҡараны, паспортына һүрәт төшөрҙө, аҡсаларын ҡайсыланы, фотоальбомын сыйғыланы, шахматттарын усаҡҡа тыҡты... Быларҙы ул, әлбиттә, балалыҡ ҡыҙыҡһыныуы менән башҡарҙы. Әммә бер нәмә өсөн дә әрләнеү, иҫкәртеү йә тыйыу булмағас, ярамай икәнлеген белмәне. Үҫә бара иһә төшөндө, тик инде үҙенсә ҡыланырға, һүҙен һүҙ итергә күнеккәйне. Күршеләрҙең ҡаҙ себешенә таш һелтәп торғанында, хужабикәһе күреп ҡалып, әрләп ҡайтарҙы. Илап килгән малайынан сәбәбен белешкән Ғәлимә, кер йыуып торған еренән, ҡулын да һөртмәйенсә күршеләренә йүгерҙе һәм ҡапҡанан инеү менән өлкән ҡатынға ябырылды:\n— Рәйсә апай, нишләп минең улымды әрләнегеҙ ул? Илатҡанһығыҙ!\nБәпкәләрен йыйып маташҡан күршеһе аптырап китте:\n— Аһ-аһ, килен... Күрәләтә таш ата бит... Былар ней, ыуыҙ ғыналар бит әле, хәҙер ятыр ҙа үлерҙәр, тигәйнем генә...\n— Үлмәгән дә инде! Кеше балаһына улайтмағыҙ ҡабат.\n— А-аһ... Ярай һу-уң... – тип кенә ҡуя алды тегеһе.\nМәктәптә лә Ғәлимәнән әрләнмәгән уҡытыусы һәм ата-әсә ҡалманы. Рәмил бер нәмә өсөн дә яуап бирмәне һәм ғәйепле булманы. Уға бындай хоҡуҡты әсәһе яулап алып бирҙе. Һәм өйҙә лә, ауыр эштәрҙә, утын-бесән-кәртә кеүек саңлы, бысраҡ мәшәҡәттәрҙә малайҙы ҡатнаштырманы. Исламдың: “Өйрәнер ине...” тип һүҙ башлауын да: “Үҙ балларыңды ек, минең улымды йомшама” тип кенә ҡырҡты. Ҡатыны менән һүҙгә килешергә яратмаған һәм шул сәбәпле генә ғаилә тыныслығын боҙоуҙан ҡурҡҡан ир, ныҡышманы. Тора-бара ярҙамсыһы ла булды, Йәмилен кескенәнән эйәртеп йөрөтөп барына ҡушты. Кинйәләре шуға беше, йылдам, эшлекле бала булып ҙурайҙы. Аталары шуға ҡәнәғәт булып, өлкәненә күҙ йомдо.\nҒәлимә баш балаһын саманан тыш яратты. Уға барыһын да ғәфү итте, бөтәһен дә рөхсәт итте, бер теләгенә лә ҡаршы килә, нимәнәндер мәхрүм итә алманы. Быларҙы ул йөрәгендәге ғүмер буйына ла үлмәй, юғалмай йәшәгән һөйөүенең талабы итеп ҡабул итте. Дәүләттең үҙе булмаһа ла, уның бер өлөшө бар, үҙен юғалтһам да, бер сатҡыһына эйәмен, тип уйлап йыуанды. Һәм шул бәхетен бәпләп, һаҡлап, ҡарауыллап ҡына йәшәне. Уның өсөн йәнен бирергә, ҡыйғыр бөркөттәй кемде лә өҙгөләп ташларға, кәрәк булһа әллә ниндәй ҡорбандарға барырға ла әҙер ине. Хатта бер ҡылығы менән күпкә иғтибар итмәҫкә күнеккән ирен дә аптыратты.\nҠәйнәһе менән ниндәйҙер сәбәптән талашып киттеләр ҙә, Ғәлимә ныҡ ҡына үпкәләп, ҡайтып китергә булды һәм туҙынып йөрөп йыйынды. Уны өгөтләп-өгөтләп тә арыған ир, ҡул һелтәне. Шул саҡ ҡатын өлкән балаһын ғына кейендереп алды ла, сығыуға ыңғайланы. Бер ни аңламай илашҡан өс бәләкәсен, исмаһам, күҙгә лә элмәне.\n— Һин нимә? Быларын ташлап китергә итәһеңме? – тип, ышана алмай торҙо Ислам, — Бәпәй имә лә инде!\n— Ана, әсәң килһен дә имеҙһен. Мин үҙемә кәрәген алам!\n— Ғәлимә! Ғәлимә, улай ярамай, — тип, инде ишеккә арҡыры торҙо ире, — Тыныслан... Әсәй бында тормай, уның беҙҙә эше юҡ. Давай, сисен... Сисенегеҙ! Бер ҡайҙа ла бармайһың. Балалар ҡурҡты... йә-йә... бөттө...\nШул хәлдән һуң ҡатынының үҙенә лә, унан тыуған балаларға ла әсәгә һәм ҡатынға тейеш булғанса бәйләнмәгәнен төшөндө Ислам. Әгәр шундай һайлау торһа, Ғәлимә һис уйлап тормаҫтан улының яғын аласаҡ. Оҙаҡ әсенеп йөрөнө ир: шулай уҡ та теге ирҙе ныҡ яратты микән ни?.. Һаман онотмаймы?.. Ул ниндәй шауҡымлы мөхәббәт һуң ул?..\nРәмил менән Йәмилдең йәш араһы ете йыл. Улар үҙҙәренең бер атанан түгеллеген белмәй. Улар түгел апайҙары ла хәбәрҙар түгел ине әле, бер хәл сәбәпсе булды.\nИслам ике улы менән һарай ҡыйығын алмаштыра ине. Рәмилде өҫкә мендерҙе, Йәмилде таҡтаның бер осонан тотошоп килеүгә аҫта ҡалдырҙы. Түбәндән ябыуҙарҙы алып биреүгә быларҙың көсө етеңкерәмәй әле. Рәмил, армия йәшенә еткән булһа ла, көс ултырмаған. Бындай ауыр ҡара эшкә лә күнекмәгән. Ә Йәмил, әрһеҙ булыуы менәнме — бәләкәйерәк.\nМалайҙар эштән уйын яһап ҡоторошто, ҡыйыҡ осонда ултырған Рәмил ҡулындағы сүкешен үргә сойорғотоп ҡустыһына фокус күрһәтеп аҙапланды. Ислам уға әленән-әле иҫкәртеү яһаны, әммә тегеһе ҡолағына элмәне. Урам яғынан үтеп барған бер төркөм ҡыҙҙарҙың сырҡылдашып уны күҙәтеүе лә дәрт өҫтәне, ахыры, һәм сойорғотҡан сүкешен тотам тип ситкә нығыраҡ ынтылды ла... мәтәләп килде лә төштө. “Лып” итеп кенә ҡалды ҡаҡ ергә. Аҫтағылар аңғармай ҙа ҡалды.\nАҙыраҡ иҫе инәле-сығалы булып һеңгәҙәп ятты Рәмил. Атаһы уның яурынын ҡармап ҡалҡытып маташты:\n— Улым?.. Рәмил! Нисекһең? Берәй ерең ауыртамы?\nЕгет “юҡ” тигәнде белдереп башын сайҡай ҙа, йоҡлап китергә теләгәндәй күҙен йома. Тырышып күҙ ҡабаҡтарын аса, тик улар ҡабаттан ҡушыла. Тап шул саҡ өйҙән Ғәлимә атылып килеп сығып, сүкәйеп ултырған Исламды яурынынан йән көсөнә этәреп ебәрә лә, улына эйелә:\n— Улым!! Балам... Ни эшләттеләр һине, балаҡайым?..\nУнан аптырап ҡалған ире менән кинйәһенә йәш тулған уҫал ҡарашын күтәрә:\n— Юрамал өҫкә мендерҙегеҙме?.. Ҡолап төшһөн тинегеҙме? Минең улымдың башына етмәксе булдығыҙмы?! Нигә үҙ балаңды осҡа ҡуйманың? Минеке йәл түгелме?!!\nЙәмил аңлап етмәһә лә, Ислам, ныҡ рәнйеп, тороп уҡ китте. Эре-эре баҫып сығып китте лә, ауыл фельдшерын эйәртеп ҡайтып инде. Ярҙам килгәндә Рәмил инде тороп ултырғайны.\n— Башы әйләнә... Танауы ҡананы бына... – тип теҙҙе Ғәлимә илаулап.\nФельдшер егетте баҫтырып ҡуйҙы, умыртҡа һөйәген, аяҡ-ҡулдарын тикшерҙе, быялаһы менән күҙ алмаларын ҡараны, эйелтеп-иңкәйтеп алды һәм артыҡ зыян күрмәгән, ятып торғанда башы ла үтеп китәр, тип ҡуйҙы. Өйгә лә ауырыу үҙе инеп ятты. Ә өйҙә дауыл ҡупты.\n— минең улымды яратмайһың! Уны артыҡ күрәһең, һәр ваҡыт нимәгәлер тотонорға ғына тораһың! – тип ярһыны әсә.\n— Ғәлимә, аҡылыңа кил! Ауыҙың нимә һөйләгәнен ҡолағың ишетәме? – тип ире уны баҫырға тырышты. Әммә ҡатын алйыр хәлгә еткәйне:\n— Ғүмер буйы шуны яратмағаныңды һиҙеп йөрөйөм! Шуны тартмағаныңды!\n— Ундайҙы һин үҙең уйлап сығараһың. Егет булып бөткән нәмәне себен-серәкәйҙән дә аралап йәшәтәһең. Етәр инде!\nАта-әсәһенең ирешкәнен тыңлап ятҡан Рәмил, сыҙамай түрбашҡа килеп сыҡты:\n— Нимә һөйләйһең ул, әсәй? Ни эшләп мин һинең генә... улың?\nАтаһы уға төп яҡ ишегенә күрһәтте:\n— Рәмил! Бар ин, юҡҡа иғтибар итмә.\nТик Ғәлимә сарылдап ҡаршы төштө:\n— Белһен! Һөймәгәндәргә һөйкәлеп йөрөмәһен һаман. Белһен кемдән һаҡланырға икәнде.\nИслам тамам көйөп, ҡул һелтәне лә сығып китте. Ә ҡатын улын килеп ҡосаҡларға итте, тик тегенеһе уның ҡулдарын яурынынан алып ташланы:\n— Әйт! Нимә тинең һин атайға?\nҒәлимә улының был тупаҫ ҡылығынан аҙыраҡ иҫенә килгәндәй булды, ҡаушаңҡыраны:\n— Әсәй... Хәҙер үк...әйт, — тип дәшһәтле шыбырланы Рәмил. Бөтөн был хәлгә шәһит булып торған Йәмил ҡурҡып мейескә һыйынды. Әсәһе менән ағаһы араһындағы асыҡлауҙар уның өсөн бығаса күрелмәгән ауыр күренеш ине.\nҒәлимә, инде артҡа сигенер, әйтелгәндәрҙе кире алыр әмәл юҡлығын аңлағас, устарын күкрәгенә ҡаушарып башланы:\n— Улым... Рәмил. Һинең атайың башҡа... Һин минеке генә, аңлайһыңмы? Һине мин...\n— Ысын, улым... Ысынды әйтәм... Һин минеке...\n— Кем? – егеттең күҙҙәре уҫал баҙланы.\n— Нисек... кем?\n— Атайым кем?\nҒәлимә, улының атаһын эҙләп алып киткәндәй, ян-яғына ҡаранды:\n— Ул... Ул сит яҡ кешеһе ине...\n— Ни эшләп... ул һине... мине алманы?\n— Улым... шулай килеп сыҡты... Уның ғаиләһе бар ине.\nШул саҡ Рәмил әсәһен этә төртөп тышҡа ташланды. Ғәлимә ана тотам, бына тотам тип артынан йомолдо. Егет тышта ла туҡтамай, арт ҡапҡа яғына йүгерҙе лә, бер аҙҙан түбәһе картуф баҡсаһында күренеп ҡалып, бер аҙҙан баҡса аръяғындағы ереклеккә инеп тә китте.\n— Туҡтат! Нишләп туҡтатманың? – тип ҡысҡырҙы ҡатын утынлыҡ бүкәнендә ҡулдарын һәлендереп ултырған иренә. Тегеһе өндәшмәне. Тағы нимәләрҙер тип сарылданы-сарылданы ла, тауышы ла, хәле лә бөтөп, һикәлтәгә ултырып буҙларға кереште Ғәлимә. Уның артынан сыҡҡан ике ҡыҙ һәм бер малай шаңҡышып артта баҫып тора бирҙе...\nРәмил уҡыманы. Армияға барып килде лә, нимә менән шөғөлләнергә белмәй ары-бире һуғылды. Төбәп кенә эшкә лә төшмәне. Был хаҡта Ислам һүҙ ҡуҙғатып, кәңәш итеп ҡарағайны ла, һаман ҡатыны ҡыҫылды. Егет кис клубҡа сығып китеп, ярты төн йөрөп ҡайтты ла, төшкә тиклем йоҡланы. Ә инде уның бесәйҙеке шикелле татлы йоҡоһон әсәһе дүрт күҙ менән һаҡланы. Йәмилен, ишекте ҡаты япҡаны өсөн дә ҡаш һындырып, бармаҡ янап шелтәләне. “Ағайың йоҡлай, шаулама, бар тышта йөрө, эшең юҡмы урамда” тип шыбырланы.\nШундай бер төрлө көндәрҙең йәйге иртәһендә Ғәлимәләрҙең урамына ауылдаштары килеп тулды. Ирле-ҡатынлы оло ғына пар, уларҙың ир ҡорондағы ике улы һәм силсәүиттән торған төркөмдө аптырап ҡаршыланы кәртә-ҡура араһында мәшәҡәтләнеп йөрөгән ғаилә.\nОло ир алға сыҡты:\n— Ислам ҡусты, ҡайҙа һинең теге йүнһеҙ малай?\nИслам ҡатынына ҡарап алды:\nҒәлимә тертләп китте:\n— Һеҙгә ул нигә әле?\nЯуап быларҙы шаҡ ҡатырҙы:\n— Кисә төндә ул шаҡшығыҙ минең ҡыҙҙың артынан эйәреп килеп... бәйләнгән. Ярай әле ағаһы ишетеп ҡалып...өлгөргән. Сығарығыҙ! Баҫһын алдыма!\nУға уландары ҡушылды:\n— Сыҡһын ир булһа!\n— Томшоғон онтайым хәҙер!\n— Кисә ҡуян һымаҡ ҡасып ҡотолдо... хайуан...\nАта менән әсә таралып төштө. Шулай ҙа Ғәлимә ҡаршы торҙо:\n— Юҡты һөйләмәгеҙ! Ул ниндәй тиктомалдан яла яғыу?\nАраға силсәүит торҙо:\n— Ғәлимә, сыҡһын улын, яуап бирһен. Ҡыҙға ысынлап бәйләнгән... ҡулдарын шаҡарып... күлдәген йыртып бөткән... Был уйын эш түгел.\nШул ваҡыт Исламдың сабырлығы һынды. Ул елләнеп өйгә инеп китте лә, Ғәлимәнең йоҙороҡлап арҡаһын төйөүенә лә ҡарамай, Рәмилде төрөсиксән көйө елтерәтеп алып сығып ҡуйҙы:\n— Ни эшләнең төндә? Әйт!\n— Теймә! Теймә минең улыма! Һатлыҡйән! – тип ҡысҡырҙы ҡатыны, әммә уны ишетеүсе юҡ.\n— Яуап бир! – тип талап итте атай кеше.\nҠаршыһындағыларҙы күреп бөтөнләй ҡойолоп төштө егет, хатта сүгәләй яҙҙы, уны Исламдың көслө ҡулы ғына тотоп ҡалды.\n— М-мин... Бер нәмә лә эшләмәнем... Шаярттым ғына... Шая...\nОло ир етеп килде:\n— Эт балаһы! Атаң-әсәң өйрәтмәгәнде һеңдерәм хәҙер! – ҡулына ҡамсы ла тотоп килгән булып, һыҙыра тартып та ебәрҙе. Ғәлимә улын ҡапланы:\n— Милиция! Милиция ҡайҙа! Ҡарауы-ыл! Үлтерәләр!\n— Ә-ә! Милиция кәрәкме? Хәҙер саҡырабыҙ! Шәһиттәр бар! Нисә йылға киткең килә?\nШул ваҡыт Ғәлимә ирҙең аяҡ аҫтына ҡоланы:\n— Зинһар! Зинһар кисерегеҙ?.. Ағай?.. Апай...\nИрҙең ҡатыны ла телгә килде:\n— Ғәлимә килен, улың ысынлап ныҡ яман ҡылыҡ ҡылған. Минең ҡыҙҙы дауна баҫтыра тип ишеттем. Балам менән серләшәм бит, барыһын һөйләй миңә. Һинең Рәмилеңде оҡшатмайым тей, ҡарамаған уға. Мына хәҙер үс алырға булған бының. Клубтан эйәреп килгән дә, йылға буйына һөйрәп әпкиткән. Ауыҙын ҡаплаған... Ярай балаҡай ысҡынып ҡысҡырып өлгөргән. Уның артынса килгән ағаһы тауышын ишетеп, йүгереп барып өлгөргән. Малайың ҡасҡан. Баламды талап маташҡан бит... Паслидный эш был, паслидный эш...\nҒәлимә башын тотоп һаман ерҙә имгәкләне:\n— Ауылдаштар?... Апай, үтенәм, ярлыҡағыҙ... Хаталанған... Яңылышҡан, йәш бит... Мөхәббәттән күҙе томаланған инде... Уйһыҙлыҡ... уйһыҙлыҡ... зинһар...\nУрамдағылар барыһы ла тынып ҡалды. Ҡараштар ерҙә өҙгөләнгән әсәлә ине. Ахырҙа оло ир һүҙен әйтте:\n— Ярар... Беҙҙең ҡыҙ ҡурҡҡан, әммә зыян күрмәгән. Зыян иткән булһа малайыңды ошо ҡулдарым менән быуа инем. Бер юлға ҡалдырам... Алйот булһа ла йәш кешенең тормошон боҙоуҙан беҙгә файҙа юҡ. Үҙе боҙа ул уны бер килеп... әгәр аҡыл инмәһә.\nҒәлимә биттәрен ҡапланы:\n— У-уй!.. Рәхмәт, ағай, рәхмәт һеҙгә...\nИслам үҙ ғүмерендә беренсе тапҡыр Рәмилдең елкә төбөнә һуғып ебәрҙе:\n— Ғәфү үтен!.. Йүнһеҙ!\nРәмил әсәһе эргәһенә ҡоланы:\n— Ғә-фү... Ғәфү итегеҙ... Башҡаса ундай хәл ҡабатланмаҫ...\nИр уның танау төбөнә ҙур йоҙроғон төрттө:\n— Эҙең булмаһын ауылда... иртәгә үк.\nТөркөм нисек ҡапыл килеп ингән булһа, шулай уҡ сығып та китте. Ә ҡалғандар шул халәттәрендә ҡатышып ҡалды.\nТауышҡа өсөһө лә әйләнеп ҡараны. Артта күҙҙәре шарҙай булған Йәмил баҫып тора ине.\nҒәлимәнең ҡалған ғүмере улын көтөүгә бағышланды. Рәмил бер заводҡа урынлашып, ятағынан бүлмә алды ла, шунда ҡалды. Онотҡанда бер ҡайтты. Уныһында ла дуҫтарына китеп олаҡты. Айнып, шешенеп иртәнсәк ҡайтты. Ауырып ятты ла, мунса төшөп, һурпа эсеп шәбәйеп, аҙыҡ-түлеген тейәп кире юлланды. Ғәлимә уның һәр ымын үтәп өлтөрәп торҙо.\n— Улым... Улыҡайым минең, күҙ нурым... Арыйһыңмы эштә? Ҡыйын түгелме унда? – тип өҙгөләнде. Сәсенән һыйпарға үрелгәйне, тегеһе “теймә” тигәнде аңғартып ҡулын һелтәне.\n— Улым... өйләнһәңсе?.. Исмаһам, өҫ-башыңды ҡарарға кеше булыр ине?\n— Ты чье, мать? Үҙемде саҡ аҫырайым. Хәҙерге бисәләргә фатир кәрәк тә аҡса кәрәк.\n— Йәки бында ҡайтыр инең? Үҙем тәрбиәләп алырмын. Эсеүеңде ташлап...\n— Давай, мать, кәйефте ҡырма әле. Ана... тегеләреңде воспитывай.\n— Тегеләр ни... күҙ алдында.\nРәмил йылмая биреп тә ҡуйҙы:\n— Йәмил ҡусты маладис ул. Килеп сыға минең янға. Бүлмәмде таҙалап, ашарға бешереп китә, аҡса ла ҡалдыра әле, вәт сәпләк, әй... Шул уговаривать итеп ҡайтарта ошонда: “Әсәй көтә лә, әсәй илай” тип, теңкәне ҡорота. Буйтым ир булып бара, ә?\nҒәлимә стенала торған кинйәһенең карточкаһына һирпелеп ҡарап алды:\n— Институтты тамамлай инде быйыл... Өйләнәм дә тей шикелле. Атаһына әйткән инде... миңә түгел...\nЙәмилдең беренсе балаһы тыуған көндө, һөйөнсөнө ишеткәс, өйҙә табын ҡорҙолар. Күрше-тирә, туған-тумаса инеп-сығып ҡотлап, һыйланып китте. Кискәрәк өсөһө генә ҡалдылар. Ғәлимә килен менән бәпескә алып барыу өсөн кәрәк-ярағын төйнәште, тауыҡ һурпаһына туҡмас ҡырҡты. Атай булыу бәхетенән ярһып, әле инеп, әле сығып үҙенә урын тапмаған Йәмилде күҙәтте.\n— Шулай ул... тәүге бала һушты ала, — тип ҡуйҙы, ахырҙа.\nУның был һүҙенән улы шып туҡтаны. Әсәһенә текәлә биреп торҙо һәм асыуһыҙ ғына былай тине:\n— Юҡ, әсәй, мин улай итмәйәсәкмен. Булыр балаларымдың барыһын да бер тигеҙ күреп яратасаҡмын. Һин миңә... беҙгә һабаҡ бирҙең.\n— Әсәң ғәйепле инде барына. Ана, апайҙарың да ураған һайын әллә нимәгә үпкәләйҙәр.\n— Үпкәләмәйбеҙ, әсәй. Апайҙар ҙа үпкәләй түгел, ә бары һинән аҙ ғына булһа ла йылылыҡ, иғтибар көтөп... әйтәләрҙер инде. Ә һинең бит күҙ алдыңда Рәмил ағай ғына.\n— Ҡуйсы, улым, шул ағайыңа һүҙ тигеҙмә. Ул бит һеҙгә ағай кеше.\n— Һүҙ тигеҙеп буламы инде? – Йәмил көлдө, әммә тауышында әсенеү, һағыш сағылды. – Һине йәлләйем бары... һине, әсәй...\nЯман хәбәр Ғәлимәне аяҡтан йыҡты: Рәмил ҡулға алынған! Иҫереп ыҙғышҡандар ҙа, ике ир өсөнсө шешәләштәрен туҡмап үлтергән. Яңылыҡ йәшен тиҙлегендә ауылды ураны. Бот сабып аптыраған әҙәм булманы, бары ҡайғы бүлешеп һөйләнделәр генә. Һәр кем үҙенсә фекерләне:\n— Йә, Хоҙай, үҙең арала... Әпсәһен уйламаған грам да...\n— Ҡашҡа бала — ҡайғы һала тип, баланы улай артыҡ яратырға ярамай шул... Боронғолар белмәй әйткәнме, баланы йоҡоһонда ғына һөй, тип.\n— Алдына алды ла торҙо шул улын...әллә ней. Һап-һау нәмәне... Мына, инде ризүлтәте...\n— Бала ҡайғыһы күрһәтмә, Аллам?..\n...Йәмил менән ҡатыны әсәләрен баяғылай ҡултыҡлап индереп өйгә һалды. Килене йәһәтләп дарыу иҙеп эсерҙе. Улы уның баш осонда булып, әле яулыҡ эсенән сығып туҙған аҡ сәстәрен, әле сирыш баҫа барған йомшаҡ битен һыпырҙы. Шым ғына килеп ингән ҡыҙҙары, йәшле күҙҙәрен йәшереп, ике яҡтан килеп ултырып, өшөп барған ҡулдарын өрөп йылыттылар, йыуаттылар:\n— Әсәкәйем... бөтөрөнмә улай...\n— Әсәй, бирешмә... Беҙҙең өсөн йәшә инде, әсәй?..\nЙәмил дә һүҙҙәрен һайлап ҡына теҙҙе:\n— Ғүмерлеккә түгел бит, әсәй... Алты йыл үтер ҙә китер. Йыл һайын алып барып торормон. Инде сыҡһа, Алла бирһә, ағайҙы ошо өйҙән бер ҡайҙа ла ебәрмәбеҙ...\nБыл әйтелгәндәрҙән Ғәлимә сытырлатып йомған күҙҙәрен ҙур асты һәм баш аша кинйәһенә төбәлде. Ышанмау ҙа, өмөт тө, сараһыҙлыҡ та һәм тағы әллә ниндәй хистәр солғанышы ине был ҡарашта. Йәмил тамамлап ҡуйҙы:\n— Бергә йәшәрһең улың менән. Атайыбыҙ күптән юҡ, ағай һиңә иптәш булыр.\n— Ағайҙы бергәләп көтөрбөҙ.\nҒәлимәнең ирендәре ҡалтыраны, күҙҙәренә йәш эркелде. Ул башта ике ҡыҙын тартып күкрәгенә һалды ла, унан улына ынтылып, барыһын да ҡосағына һыйҙырырға тырышты:\n—Балаҡайҙары-ым... ғәзиздәрем минең... Әлдә һеҙ бар...


Хөкүмәт эшмәкәрлеге – теүәл күрһәткестәрҙә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Хөкүмәт эшмәкәрлеге – теүәл күрһәткестәрҙә\nХөкүмәт эшмәкәрлеге – теүәл күрһәткестәрҙә\nХөкүмәттең былтырғы эш һөҙөмтәһе тураһында отчет буласаҡ, тип гәзиттең үткән һанында яҙғайныҡ инде. Президент Рөстәм Хәмитов Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдында сығыш яһаны. БР Хөкүмәте эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре – халыҡтың килемен күтәреү, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт, социаль хеҙмәттәр, торлаҡ, төҙөкләндереү, мөхит торошо, демографияның юғары кимәлен тәьмин итеү. Эшкә йомғаҡ яһағанда республика башлығы аныҡ һандарға туҡталды.\nРөстәм Хәмитов белдереүенсә, Башҡортостан – бөгөн илдең тыуым үлемдән күберәк булған 22 төбәгенең береһе. Уҙған йылда республикала 59400 бала тыуған. Тәбиғи үҫеш – алты меңләп кеше.\nҺуңғы өс йылда балалар баҡсаларына сират 2,5 тапҡырға кәмегән. 2013 йылда бәләкәстәргә 15 мең урын булдырылған. Әгәр 2011 йылда сиратта 33,5 мең бала торһа, былтыр был күрһәткес 14 мең тәшкил иткән. Быйыл тағы ла 11 мең урын әҙерләнә. Ә инде 2015 йылға өс йәштән ете йәшкәсә балаларҙың барыһы ла мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына йөрөйәсәге күҙаллана.\nҺаулыҡ һаҡлау системаһын камиллаштырыу эше лә ярайһы яҡшы ойошторолған. Тармаҡҡа тотонолған сығымдар ҙа, 2012 йылдыҡына ҡарағанда байтаҡҡа артып, 45 миллиард һумға еткән.\nӘйткәндәй, былтыр республика перинаталь үҙәктәрҙе үҫтереү буйынса федераль программаға ингән. Эштәр көйлө барһа, заманса объект 2016 йылға әҙер буласаҡ. Ә быйыл “Әсә һәм бала” (“Мать и дитя”) үҙәге эш башлай, шулай уҡ майҙа онкология сирҙәрен алдан билдәләргә мөмкинлек биреүсе Позитрон-эмиссия томографияһы үҙәге асыла.\nӘлбиттә, белгестәрҙе хеҙмәт хаҡтары ла ҡыҙыҡһындыралыр. 2013 йылда тармаҡта уртаса эш хаҡы, 20 процент самаһына үҫеп, 21 мең һум булған. Табиптар айына 38 мең һум эш хаҡы ала, урта персонал – 19,5 мең һумғаса.\nШуныһын да билдәләргә кәрәк: былтыр “Ауыл табибы” программаһы буйынса 275 табип эш башлаған. 2012 йылдан барлығы 885 йәш белгес ауылға ҡайтҡан.\nХеҙмәт хаҡы һәм мәшғүллек\nХөкүмәт, ғөмүмән алғанда, бюджет хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу буйынса йөкләмәләрҙе үтәгән. Йән башына тура килгән аҡсалата килем (24041 һум) буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында – бишенсе, илдә 21-се урында тора. Былтыр иһә шул күрһәткес үҫеше, Рәсәйҙеке менән сағыштырғанда, 2,5 процентҡа артығыраҡ булған.\nЭш табыу тирәләй проблеманың да ыңғай хәл ителә барыуы күҙәтелгән. Йәнә бер һанға күҙ һалһаҡ, эшһеҙлектең кәмеүе күренә. Рәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны – 24 мең кеше. Тәҡдим ителгән вакансиялар ҙа эш эҙләүселәр һанынан ашып китә.\nТормошто яҡшыртыуҙа белем биреүҙең әһәмиәте ҙур. Барығыҙ ҙа белә: был тармаҡта ла яңыртыу бара, шул маҡсатта үҙәк ҡаҙнанан да, республика бюджетынан да арыу ғына аҡса бүленә. Былтырғы суммаға килгәндә, дөйөм белем биреү системаһына 1,7 миллиард һум аҡса йүнәлтелгән. Мәктәптәрҙең төҙөклөгөн тәьмин итеүгә ҙур иғтибар бирелә. Мәҫәлән, беҙҙә хәҙер капиталь ремонт талап ителеүсе биналар һаны 212-нән 111-гә ҡалған. Уҡыусыларҙы мәктәпкә ауылдарҙан автобустар йыйып килтерә. 2013 йылда 364 яңы автобус алынған. Бәлки, был юҫыҡта маҡтаныу артыҡтыр, сөнки байтаҡ бала бит мәктәпһеҙ ҡалғанлыҡтан сит ауылға йөрөп уҡырға мәжбүр. Бында автобус мотлаҡ кәрәк. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, республикала 430 мең бала мәктәптә уҡый, шуларҙың 30 меңен автобус йөрөтә.\nРөстәм Хәмитов белдереүенсә, мәғлүмәттәрҙең халыҡҡа ваҡытында асыҡ еткерелмәүе арҡаһында бәхәстәр тыуыусан. Мәҫәлән, “Кроношпан” ағас эшкәртеү предприятиеһы төҙөлөшө менән шундай хәл. Кешеләргә был проекттың мөһимлеген әйтмәгәндәр, асылын асып бирмәгәндәр, ябай әйберҙәрҙе аңлатмағандар. Һөҙөмтәлә инвесторға ла, власҡа ла протест белдерелә.\n“Былай эшләргә ярамай! Кабинеттарҙа ултырырға түгел, ә кешеләр менән осрашырға кәрәк! Кеше мәнфәғәттәренә ҡағылған бөтә мәсьәләләр ҙә киң йәмәғәт тикшереүенә сығарылырға тейеш”, – тине Президент.\nБылтыр мәҙәни тормошта сағыу тип аталырға хоҡуҡлы эштәр, саралар байтаҡ булған. Шулар иҫәбендә – “Башҡортостанда тыуғандар” музыка проекты, “Театр төнө”, “Музей төнө”, “Китапхана төнө”, “Урал батыр” эпосы буйынса шоу-проект, грант буйынса төшөрөлөүсе “Визит”, “Етегән” фильмдары.\nӘле байтаҡ бинала реконструкция эштәре дауам итә, мәҙәниәт учреждениеларының матди-техник базаһы яңыртыла, айырыуса балалар музыка мәктәптәрен музыка ҡоралдары менән тәьмин итеүгә иғтибар бирелә. Шуның менән бергә тармаҡ хеҙмәткәрҙәренең торлаҡ мәсьәләһен дә хәл итеү яйы эҙләнә.\nМәҙәниәт йылына билдәләнгән бурыстар ҙа мәҙәни кимәлде күтәреүгә, рухиәтте байытыуға йүнәлтелгән.\nБылтыр республиканың биш меңдән ашыу спортсыһы төрлө ярыштарҙа ҡатнашып, 1200-ө призлы урын яулаған. БР Хөкүмәте был юҫыҡта позицияны нығытыу өсөн спорт комплекстары, тренажер залдары, тау саңғыһы үҙәктәре, бассейндар төҙөүгә иғтибар бүлә.\nБылтыр ете физкультура-һауыҡтырыу комплексы, Туймазыла спорт-боҙ комплексы, Нефтекамала ябыҡ каток, Баймаҡта саңғы базаһы, Белоретта “Морат” тау саңғыһы базаһының тәүге сираты асылған. Финанс сығанағы булып, республика бюджеты менән бер рәттән, предприятиелар, хәйриә ойошмалары ла ҡатнашҡан.\nБР Хөкүмәте эшмәкәрлегенең мөһим бер йүнәлеше – торлаҡ-коммуналь комплексты модернизациялау. Былтыр был маҡсатта бюджеттан өс миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән.\n2011 йылдан ауыл берәмектәренә биләмәләрҙе төҙөкләндереү өсөн квартал һайын 100-әр мең һум аҡса йүнәлтелә. Әгәр алты меңдән ашыу кеше йәшәй икән, әлеге сумма 150 мең һум тәшкил итә.\nТармаҡҡа ил һәм республика бюджетынан 7,5 миллиард һум аҡса бүленгән. Ул 2012 йылғы сумманан күберәк. “500 ферма” программаһы малсылыҡ үҫешенә булышлыҡ итте. Унда ҡатнашыусы хужалыҡтарҙа 130 ферма төҙөкләндерелде, уларҙа етештереүсәнлек тә артты.\nХөкүмәт артабан да ауыл эшсәндәренә булышлыҡ итеү сараларын күрәсәк.\nВласть халыҡ өсөн эшләй\n“Асыҡ республика” проектына ярашлы, былтыр “БР власть органдарының электрон ҡабул итеү бүлмәһе” порталы эш башланы. Хәҙер халыҡ үтенес-һорауҙары менән туранан-тура етәкселеккә сыға ала.\nХөкүмәт хеҙмәткәрҙәре урындарға сығып, халыҡ менән осрашыуын быйыл да дауам итәсәк.\nБөгөн республика власы вәкилдәре бөтә Рәсәй кимәлендә лә ярайһы яҡшы күрһәткестәргә өлгәшә. Иң мөһиме – кеше өсөн эшләү.\nСығыу ваҡыты 28-03-2014, 14:42 | Ҡаранылар: 668


Сәнғәт мәктәптәрендә уҡыусылар һанын 15 процентҡаса арттырырға кәрәк – Рөстәм Хәмитов // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:20, 11 декабря 2017 Мәҙәниәт\nСәнғәт мәктәптәрендә уҡыусылар һанын 15 процентҡаса арттырырға кәрәк – Рөстәм Хәмитов Фото: Башҡортостан Башлығының матбуғат хеҙмәте\n— 2013 йылдан республикала балалар сәнғәт мәктәптәрен яңы музыка ҡоралдары менән йыһазландырыуға йыл һайын бюджет саралары бүленә. Бөтә муниципалитеттарҙан ошондай 101 мәктәп 107 миллион һумдан ашыу тейешле субсидия алды, – тине төбәк етәксеһе Мәҙәниәт буйынса республика кәңәшмәһендә сығыш яһап. – Әгәр түңәрәкләп иҫәпләгәндә һәр мәктәп 1-шәр миллион һум алды. Музыка мәктәбе өсөн ул яҡшы һандар. Бындай эш киләһе йылдарҙа ла дауам ителәсәк. Бюджетта был маҡсатҡа аҡса ҡаралған.\nБашҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һүҙҙәренсә, әлеге ваҡытта Башҡортостанда 119 балалар сәнғәт мәктәбе эшләй. Уларҙа 40 меңдән ашыу бала белем ала, ул 2010 йылға ҡарағанда 5,3 процентҡа күберәк.\nБалалар сәнғәт мәктәптәрендә фольклор бүлектәр һәм башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары кластары бар. Атап әйткәндә, үткән уҡыу йылында 1200 кеше ҡурайҙа, думбырала, ҡыл-ҡумыҙҙа уйнарға өйрәнде.\nИң ҙур проекттарҙың береһе – электрон мәғарифты үҫтереү, уның сиктәрендә федераль һәм республика ҡаҙнаһынан субсидиялар иҫәбенә сәнғәт мәктәптәре мультимедия ҡорамалдары (интерактив таҡталар, проекторҙар, ноутбуктар), музыкаль студиялар, шулай уҡ һанлы ҡоралдар менән йыһазландырыла. Бер үк ваҡытта уҡытыусыларҙың квалификацияһы күтәрелә.\nРеспублика уҡыу-методика үҙәге 5 мең респондент араһында уҙғарған һорау алыу һөҙөмтәләренә ярашлы – балалар сәнғәт мәктәптәре уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре, тәрбиәләнеүселәрҙең байтаҡ өлөшө сәнғәт мәктәптәрендә белем биреү процесының ойошторолоуы менән ҡәнәғәт. Шуның менән бергә, Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, тармаҡ етерлек тиҙлектә үҫешмәй, айырыуса халыҡты йәлеп итеү йәһәтенән.\n— Ысынында иһә, балалар сәнғәт мәктәптәрендә бик аҙ кеше уҡый – яҡынса туғыҙ процент, – тине Рөстәм Хәмитов. – Эйе, рейтинг лидерҙары ла бар: Межгорье – 35 процент, Краснокама районы – 23 процент, Ағиҙел – 21 процент, Сибай – 20 процент, Учалы – 19,1 процент, Хәйбулла районы – 18 процент, Көйөргәҙе районы – 17,5 процент, Архангел, Бүздәк райондары, Нефтекама – 15 процент, Миәкә районы – 14 процент. Бик шәп һандар! Һәр улар янында – муниципалитеттар, бында шөғөлләнеүселәр һаны ике-өс процент тәшкил итә.\nТөбәк етәксеһе фекеренсә, уҡыусылар һанын 15 процентҡаса арттырыу өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар.\n— Финанс йәһәттә атҡара алабыҙ. Һүҙ йөҙәрләгән миллион һум хаҡында бара, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығына һәм муниципалитеттарға балалар сәнғәт мәктәптәре эшен айырым контролгә алырға ҡушып. – Был бик мөһим. Бөгөнгө фекер алышыу яҡшы шелтә булыр һәм егет-ҡыҙҙҙарҙы балалар сәнғәт мәктәбенә йәлеп итеү буйынса эште әүҙемләштерерһегеҙ тип ышанам. Ресурстар етмәһә ярҙам итербеҙ. Балаларға аҡса йәлләмәйбеҙ. Был мәктәптәр балаларыбыҙҙы юғарыға күтәрә, уларҙан төрлө яҡлы, ижади шәхестәр үҫтерә.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, мәғариф, сәнғәт мәктәптәре


Ярат ерен яратып\n26 Ноябрь 2018, 16:26\nБаймаҡ районы Ярат ауылы мәктәбе директоры Миләүшә Азамат ҡыҙы Юлдашбаева килен булып төшкән ауылына дан йырлап «Ярат ерен яратып» тип исемләнгән китап баҫтырҙы. Күптән түгел белем усағында уның исем туйы ла үтте.Ауылдың бай тарихын сағылдырған китапҡа яҡташыбыҙ, Рәсәй, Башҡортостан Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррир урынбаҫары Әхмәр Үтәбаев рецензия яҙған. Түбәндә уның яҙмаһынан өҙөк тәҡдим итәбеҙ.\nБаймаҡ районы Ярат ауылы мәктәбе директоры Миләүшә Азамат ҡыҙы Юлдашбаева килен булып төшкән ауылына дан йырлап «Ярат ерен яратып» тип исемләнгән китап баҫтырҙы. Күптән түгел белем усағында уның исем туйы ла үтте.\nАуылдың бай тарихын сағылдырған китапҡа яҡташыбыҙ, Рәсәй, Башҡортостан Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррир урынбаҫары Әхмәр Үтәбаев рецензия яҙған. Түбәндә уның яҙмаһынан өҙөк тәҡдим итәбеҙ.\n«Миләүшә Юлдашбаеваның Ярат һәм уның янындағы ауылдар тарихы, бөгөнгөһө хаҡында яҙылған китабын ҡулға алғас, үҫмер саҡтағы хәтирәләрем тағы ла яңырҙы. Әйтергә кәрәк, бик ҙур хеҙмәт түгелгән был китапты яҙыр, мәғлүмәттәрҙе туплар өсөн. Теге саҡта яуапһыҙ ҡалған һорауҙарымды ла иҫемә төшөр-ҙө был йыйынтыҡ. Уйлай китһәң, «Ярат феномены»ның барлыҡ аңлатмалары был ауылдың һәм шул тирә ауылдарының үткәнендә, тарихында ята икән дә. Ҡыҙыҡ, хәҙерге замандың һорауҙарына тарих яуап бирә...\nКитапта төбәктә юҡҡа сыҡҡан Ҡарағужа, Мырҙаҡай, Мырҙабулат, Йосоп, Теләүҡабул, Fәбсәләм, хәҙерге Ярат, Fүмәр, Йәрмөхәмәт ауылдары тарихтарына бәйле тағы ла бик күп һанлы ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр табырһығыҙ. Уларҙа шул күренә: XVII быуаттан башлап XX быуатҡа тиклем урталыҡта Ярат ауылы ултырған төбәктең күгендә Башҡорт йондоҙлоғо балҡып торғандай. Атаҡлы «Ырғыҙ» романын ижад итеп, асылда халҡыбыҙҙың тарихын яҙған, шәреҡ донъяһында тәүге роман ижад итеүсе ҡаһарман башҡорт ҡыҙы, күренекле яҙыусы Һәҙиә Дәүләтшинаның нәҫел тамырҙары ла ошонан, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәтиҙең «Һаҡмар ҡыҙы» поэмалары ла ошо төбәк кешеләре, Әхмәтзәки Вәлиди сит илгә китергә мәжбүр булғас, 5 мең яугирҙан торған ғәскәрен төҙөп, халҡын инҡилап золомонан аралар өсөн изге яуға күтәрелеп, йәнен фиҙа ҡылған сардар, ихтилал етәксеһе Хажиәхмәт Унасовтың тамырҙары ла бар был тупраҡта. «Үлән үҫкән ерендә генә үҫә», тигәндәй, бәрәкәтле был ерҙәрҙә тыуып үҫеүселәр халҡын, илен данлап йәшәгән һәм йәшәй.\nЯрат, Fүмәр, Йәрмөхәмәт ауылдары тарихының тағы бер үҙенсәлеге хаҡында әйтеп үтеү лазым. Китапта килтерелгән ошо ауылдар тарихтары теркәлгән документтарҙа бер туҡтауһыҙ ауыл халҡының ситкә күсенеүҙәре, ситтәрҙең күсеп килеүҙәре теркәлгән. Бындай хәрәкәттең йәйләүгә һәм ҡышлауға күсенеү менән һис уртаҡлығы юҡ. Ауылдарҙа йәшәүсе ниндәйҙер ғаиләләр, айырым заттар башҡа ауылдарға күсеп киткән, уларҙың урындарына башҡалар күсеп килгән, күпмелер ваҡыттан тәүҙә күсенеп китеүселәр кире әйләнеп ҡайтҡан, шунан һуң тағы ла кемдәрҙер күсенеп киткән. Ошондай күсеү-күсенеү процесында ошо төбәк ауылдарының барыһы ла ҡатнашҡан. Ҡайһы ваҡыт ошондай күсенеүҙәр һөҙөмтәһендә яңы ауылдар ҙа барлыҡҡа килгән. Тағы ла шуныһы: был төбәктәге ауылдарҙың нигеҙендә, асылда, бер ауыл ята. Әйтәйек, тәүҙә Ҡарағужанан—Ярат, Яраттан—Fүмәр, һуңынан Ярат менән Fүмәрҙән Йәрмөхәмәт ауылы барлыҡҡа килгән. Йомғаҡлап әйткәндә, төбәк ауылдарында, нигеҙҙә, төрлө ауылдарға таралып ултырған бер ауыл кешеләре көн итә.\nКитапта үҙәге Ярат ауылында урынлашҡан Карл Маркс исемендәге колхоздың хеҙмәт уңыштары менән танышҡанда «Тыныс тормош шарттарында Тыуған илебеҙгә лайыҡлы хеҙмәт итеп, ордендарға лайыҡ булған колхозсыларыбыҙ» тигән бүлектә илебеҙҙең барлыҡ ауылдары көнләшерлек, һоҡланыуынан ҡолап китерлек бер хәлгә хайран ҡалдым. Юҡҡа ғына Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти үҙенең «Һаҡмар ҡыҙы» поэмаһының геройҙарын башҡа урында түгел, нәҡ Яратта тапмаған икән.\nКитапта һәр заман, ул саҡта илебеҙҙә, Башҡорт илендә, республикабыҙҙа, Баймаҡ районында барған сәйәси һәм ижтимағи ваҡиғалар хаҡында күп һандағы мәғлүмәт табырға була. Ярат һәм уның тирәһендәге ауылдарҙың үткәне, хәҙергеһе тулыһынса тиерлек сағылыш тапҡан китапта. Октябрь инҡилабы, колхозлашыу осоро, шәхес культы, Бөйөк Ватан һуғышы, яуҙан ятып ҡалған батырҙар, тыуған яҡҡа имен-һау әйләнеп ҡайта алған яугирҙәр, һуғыштан һуңғы йылдар, хеҙмәт батырҙары, бөгөнгө тормош, шул тормошта ҡайнаған кешеләр яҙмышы һ.б. һ.б.—барыһы ла урын алған унда. Фәҡәт тик «ҡасандыр Ярат, Fүмәр, Йәрмөхәмәт ауылдарында тулы ҡанлы тормош барған, кешеләр гөрләтеп донъя көткән», тип кенә киләсәктә китаптар яҙырға яҙмаһын. Бындай китаптар киләсәккә халҡыбыҙҙың рухи аманатын, фиҙакәрлек эстафетаһын тапшырыр өсөн яҙыла, тап шул сылбыр өҙөлмәгән өсөн дә халҡыбыҙ йәшәй, йәшәйәсәк.\n«Силәгенә күрә ҡапҡасы» тиҙәр. Аҫыл заттар йәшәгән ауылдың килендәре лә аҫыл заттан була. Һәр хәлдә, моңобоҙ батшаһы, мәшһүр Хөсәйен Әхмәтовтың затынан булған Сыңғыҙ ауылы ҡыҙы Миләүшә Азамат ҡыҙынан уңған Ярат ауылы. Ошо китаптың яҙылыуы ғына ла ана шул уңғанлыҡ билдәһе. Афарин!\nБуранбай ауылы кешеһе, Рәсәй, Башҡортостан Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррир урынбаҫары.


Һаҡмар: Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылы\nЙәшәү өсөн быҫҡып түгел,\nДөрләп янырға кәрәк!\n«Йәш ғаилә» конкурсы Темәстә башланды\nЯңы ғына балалыҡтан сығып, хәҙер инде үҙҙәре шуҡ ҡына кескәйҙәр үҫтергән йәш ғаиләләр йәмғиәт тарафынан да, ололар яғынан да шул тиклем яҡлауға мохтаж. Бәләкәй генә эшмәкәрлеген дә ҙур итеп күреп, ваҡытында баһалау улар өсөн шундай мөһим. Ошо йәһәттән уларҙы дәртләндереү маҡсатында йыл һайын республика кимәлендә “Йәш ғаилә” конкурсы үткәрелеп тора. Быйыл бындай мәртәбәле бәйге көҙ айҙарына планлаштырыла. Әммә район бәйгеһенең төбәктәрҙәге этабы старт алды ла инде. Шуның тәүгеһе уҙған аҙнала Темәс ауылында үтте.\nБәйгелә Темәс ауылынан Ләйсән һәм Иршат Йәмлихиндар, Үрге Иҙристән Рәмзилә һәм Рәфис Һиҙиәтуллиндар, Түбәнән Дилбәр һәм Фаил Ғәйетовтар, Ҡолсоранан Зөлфирә һәм Артур Ғафаровтар, Билалдан Сәғирә һәм Марсель Ғайсиндар ҡатнашты. Конкурсанттарҙың эштәрен һәм сығыштарын муниципаль район хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса секторы начальнигы З.Яҡшығолова, секторҙың баш белгесе Р.Ниғмәтуллин, район ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзаһы Р.Йәғәфәрова составындағы баһалама төркөмө “хөкөм итте”.\nЙәш ғаиләләрҙең Темәс мәҙәниәт йортоноң тамаша залына ҡуйылған ҡул эштәренең сағыулығынан, аш-һыуҙың төрлөлөгөнән күҙ ҡамаша хатта. Шунда уҡ ғаиләнең йәшәйеше, ялы тураһында стена гәзиттәре лә сығарылған.\nКонкурс, һәр ваҡыттағыса, үҙҙәре менән таныштырыуҙан башланды. Был турҙа конкурсанттарҙың барыһының да йыр-моңға һәләте асылды. Рәфис Һиҙиәтуллиндың: “Минең ғаиләм – минең байлығым”, Ҡолсоранан Артур Ғафаровтың: “Алда маҡсат торһа, йәшәүе еңелерәк. Етеш тормошта йәшәйем, тиһәң, ҡояштан алда тороп, һуң ятырға кәрәк”, Сәғирә Ғайсинаның:\nЙәшәү өсөн артҡа түгел,\nАлға ҡарарға кәрәк.\nДөрләп янырға кәрәк! — тигән шиғыр юлдары менән әйткән һүҙҙәрен тамашасы ихлас алҡышлап ҡабул итте.\n“Мин – буласаҡ йондоҙ” конкурсында кескәй ғаилә ағзалары матур сығыштары менән һөйөндөрһә, “Ғаилә йолалары һәм байрамдары” конкурсында барыһы ла ғаиләләренең яратҡан байрамдары – тыуған көн, Яңы йыл, ә яратҡан ризыҡтары сәк-сәк булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Әлбиттә, тыуған көн һәм Яңы йылды бөтә ғаиләләр ҙә билдәләй. Аҙ ғына башты эшләткәндә, үҙенсәлекле йолаларҙы ла иҫкә төшөрөргә булыр ине. Мәҫәлән, Ғафаровтарҙың көрәшсе булыуы районда билдәле. Бәлки, улына һабантуй алдынан көрәш алымдарын өйрәтеүе, Иршат Йәмлихиндың эше ағас менән бәйле булғас, ағас ултыртыу һ.б. йолаларҙы күрһәтеү күпкә отошло булыр ине, тип уйлайым. Ғаиләләрҙең бер-ике көн эсендә генә әҙерләнеүен иҫәпкә алғанда, уларҙы ла аңларға була. Әҙерләнергә кәм тигәндә бер аҙна бирелергә тейештер.\nӘ алда еңеүсе ғаиләне – Ғафаровтарҙы – 15 майҙа үтәсәк район конкурсында тағы бер тапҡыр үҙ көстәрен һынау мөмкинлеге көтә. Үрҙә әйтелгәндәр иҫәпкә алыныр һәм был көслө ғаилә үҙенсәлекле йолаһы менән барыһын да хайран итер, тип ышанғы килә.\nЕңеүселәргә йәштәр эштәре буйынса секторҙың Рәхмәт хаттары һәм йәш ғаиләләр йәшәгән ауыл биләмәләре башлыҡтары тарафынан әҙерләнгән иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.\nТатыу һәм берҙәм ғаилә\nДанилова Анастасия Максимовна – урыҫ милләтенән, ләкин ғүмерен башҡорт ауылы, башҡорт мөхите менән бәйләгән. Йылайыр районының Кананикольск ауылында тыуып үҫкән ҡыҙҙы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында яҙмышы Баймаҡ районының Тәкәһуҡҡан ауылына алып килә. Ошонда мәктәпте тамамлай һәм артабан белемен камиллаштырыу маҡсатында Өфө ҡалаһының кооператив техникумына уҡырға килә. Хеҙмәт юлын Икенсе Этҡол ауылы магазинында һатыусы булараҡ башлай һәм бар ғүмерен ошо өлкәгә бағышлай, 1993 йылда хаҡлы ялға сыға.\nАнастасия Максимовнаның тәүге ире вафат булғас, өс бала менән яңғыҙы тороп ҡала. Тормоштоң әсе-сөсөһөн күп татыған Анастасия бәхетен икенсегә һынап ҡарамаҡ булып, башҡорт егете, Икенсе Этҡол мәктәбенең математика уҡытыусыһы Мөхәмәтйән Ғатаулла улы Ғәҙелшинға кейәүгә сыға. Ғаиләгә шатлыҡ-ҡыуаныс өҫтәп, ҡыҙҙары Светлана тыуа.\nБашҡорт ерлегендә йәшәгәнгәме, ғаиләлә балаларҙы ниндәй мөхиттә тәрбиәләргә тигән һорау уларҙы бер ваҡытта ла борсомай. Киреһенсә, Анастасия Максимовна балаларын бөтә яҡлап та үҫешкән шәхес итеп тәрбиәләргә тырыша, уларҙың башҡорт телен дә белеп үҫеүе мотлаҡ, тип һанай. Улдары Александр, армиянан һуң белорус ҡыҙы Любаға өйләнеп, Хабаровскиҙа йәшәргә ҡала. Ике балалары бар. Икенсе улдары Леонид башҡорт һылыуы Гөлсөм менән өс бала үҫтерәләр. Анна Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлап, Икенсе Этҡол ауылы мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Тормош иптәше Тәфтизан менән биш бала тәрбиәләйҙәр. Ә Светлана БДУ-ның математика факультетын тамамлап, бөгөн Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбендә эшләй. Тормош иптәше Рәил менән өс бала тәрбиәләйҙәр.\nБашҡорт рухлы балалар тәрбиәләгән Анастасия Максимовнаға ошо көндәрҙә 75 йәш тулды. Мөхәмәтйән Ғатаулла улы менән Анастасия Максимовнаның бергә йәшәүҙәренә 32 йыл да булып киткән. Уларға ныҡлы һаулыҡ, бәхетле ҡартлыҡ теләйбеҙ.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 09:46


2018 йылда Башҡортостанда коммуналь хеҙмәттәр: йылытыу – 5,26%, һыу менән тәьмин итеү — 6,06%, һыу бүлеү 14,09% ҡиммәтләнә\n4 Декабрь 2017, 15:42\nӨФӨ, 2017 йыл, 4 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/. 2018 йылдың 1 июленән Башҡортостанда коммуналь хеҙмәттәргә хаҡ арта. Ил хөкүмәте бойороғона ярашлы, республикала түләү ҡағыҙындағы дөйөм сумма уртаса 5,9 процентҡа ҡиммәтләнә. Был хаҡта Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының Торлаҡ сәйәсәте һәм инфраструктура үҫеше буйынса комитеты ултырышында республиканың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Эмилия Абдуллина һөйләне.\nБашҡортостандың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәре буйынса, төбәктә газ менән тәьмин итеү уртаса 3,4%, электр менән тәьмин итеү – 5%, йылытыу – 5,26%, һыу менән тәьмин итеү — 6,06%, һыу бүлеү 14,09% арта.\nЗаконға ярашлы, республикала муниципалитеттар буйынса тайпылыштар 2,5% артмаҫҡа тейеш. Йәғни Башҡортостандың күпселек тораҡ пункттарында коммуналь хеҙмәттәр өсөн дөйөм хаҡ 8,4% (5,9% + 2,5%) артмай. Ләкин ҡағиҙәнән ситләшеү осраҡтары ла бар: торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә концессия килешеүҙәрен һәм инвестиция проекттарын тормошҡа ашырғанда төбәк етәксеһе бойороғо менән ҡайһы бер муниципалитеттарҙа сикке индекстың артыуы мөмкин. Шулай итеп, 2018 йылда торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәренә хаҡтар Бәләбәй районында – 8,5%, Шишмәлә – 9,21-11,89%, Мәләүездә – 10,83%, Дүртөйлө ҡалаһында – 12%, Ҡыйғыла – 12,6%, Баймаҡ, Ғафури, Өфө райондарында, Салауатта, Ишембайҙа һәм Өфөлә – 12,8%, Бөрөлә – 13,45%, Күмертауҙа – 14%, Тәтешле районында – 14,17%, Сибайҙа – 14,2%, Учалы ҡалаһында – 14,9%, Яңауылда – 14,95%, Октябрьскийҙа 19% арта. Был һыу менән тәьмин итеү һәм һыу бүлеү өлкәһендә инвестиция программаларын, йылылыҡ менән тәьмин итеү өлкәһендә концессия килешеүҙәрен бойомға ашырыуға бәйле.\nБашҡортостандың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты иҫәпләүҙәренә ярашлы, июлдә хаҡтар артҡас, Өфөлә ике кешенән торған ғаилә майҙаны 60 квадрат метрлыҡ фатирҙа коммуналь хеҙмәттәр өсөн уртаса 5012,92 һум түләйәсәк, был әлегеһенә ҡарағанда 256,53 һумға күберәк. Шулай итеп, чиновниктар фаразы буйынса, Башҡортостандың баш ҡалаһында хеҙмәттәр өсөн дөйөм түләү 5,39% арта.


Сергей Владимировичтың юбилейы\n12 мартта барыһына ла билдәле "Дядя Степа" китабының авторы Сергей Владимирович Михалковҡа 95 йәш тулды. Ул 1913 йылдың 12 мартында хәлле ғаиләлә донъяға килә. 1927 йылда атаһы - сәнәғәт ҡошсолоғо өлкәһендә билдәле белгес - Пятигорскиға күсеп килә. Унда Сергей Михалков мәктәпте тамамлай, тәүге шиғырын баҫтыра. Былар барыһы ла 80 йыл элек була. Унан һуң Сергей Владимирович бик күп шиғриәт, проза, драматургия китаптары сығара. "Писатели Москвы" библиографик белешмәһе буйынса иҫәпләп сығарырға маташтым, ләкин осона сыға алманым. Ә барыһы ла 1936 йылда сыҡҡан беренсе "Дядя Степа" китабынан башлана. Нисәмә быуын совет кешеләре уның шиғырҙарын уҡып үҫте.\nЯҙыусының тормош юлы бик еңелдән булмай. Пятигорскиҙан Мәскәүгә әйләнеп ҡайтҡас, үҫмер Мәскәү туҡыу фабрикаһында төрлө эштә эшләй, геологтар менән Волгаға, Көнсығыш Ҡаҙағстанға экспедицияға китә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Көньяҡ фронтта хәрби хәбәрсе була. Һәм иң көсөргәнешле, ауыр ваҡытта ла, Горький исемендәге Әҙәбиәт институтында уҡыған осорҙа ла, фронтта ла яҙыуын дауам итә. Яңы китаптары барлыҡҡа килә.\nШағир, драматург, йәмәғәт эшмәкәре С.В. Михалковтың Социалистик Хеҙмәт Геройы исемен йөрөтөүе, дүрт Сталин һәм Ленин премияһы лауреаты булыуы, бик күп ордендар менән наградланыуы хаҡында күптәр белә. Ләкин Сергей Владимировичтың тағы бер награда - "Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре" тигән почетлы исем менән ғорурланыуы тураһында бик аҙҙар белә. Был исем уға 1983 йылдың 17 февралендә башҡорт совет әҙәбиәтен һәм сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн бирелә.\nСергей Михалков Башҡортостанға бер нисә тапҡыр килеп китә. Айырыуса 1982 йылдың сентябрендә Башҡортостанда Рәсәй әҙәбиәте көндәренә арналған шиғриәт байрамы иҫтә ҡалған. Әҙәбиәтселәрҙең ҙур төркөмөнә РСФСР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе С.В. Михалков етәкселек иткәйне. Мостай Кәрим менән бергә ул Нефтселәр мәҙәниәт һарайында шиғриәт байрамы кисәһен алып барҙы.\n- Хөрмәтле иптәштәр, - тине Сергей Михалков. - Бына икенсе көн инде рус әҙәбиәтенең һәм РСФСР-ҙың һигеҙ автономиялы республикаһы әҙәбиәттәренең иң яҡшы вәкилдәре изге башҡорт ерендә. Иртәгә улар республика нефтселәренең, таусыларының, игенселәренең, малсыларының, уҡыусыларының хеҙмәте һәм тормошо менән яҡынданыраҡ танышыу өсөн Башҡортостан райондары буйлап тараласаҡ.\nБыл көндәрҙә Рәсәй яҙыусылары әҫәрҙәре төрлө телдәрҙә яңғырай. Дуҫлыҡ тураһында, бәхет тураһында шиғырҙар. Улар һәр кемдең йөрәгенә яҡын һәм аңлайышлы, сөнки һәр береһе туғанлыҡ йылыһы, үҙ-ара аңлашыу һәм изгелек тойғоһо менән һуғарылған...\nӘҙәбиәт байрамы кисәһендә шағирҙар Лев Ошанин, Юлия Друнина, Назар Нәжми, Виктор Кочетков, Муса Ғәли, Рауил Бикбаев, Ғариф Ахунов һәм, әлбиттә, Сергей Михалков үҙ шиғырҙары менән сығыш яһаны.\nСергей Владимирович Өфө авиация институтында (хәҙерге ӨДНТУ), моторҙар эшләү производство берекмәһендә булды.\n- 55 йыл мин балалар, өлкәндәр өсөн яҙам. Һәм мин бәхетле кешемен, сөнки бөгөн һеҙҙең арағыҙҙа ла үҙ уҡыусыларымды күрәм, - тине ул ӨМЭПБ-ның йыйыу цехы эшселәре менән осрашыу ваҡытында.\n1-се мәктәп-интернаты балаларына ҡунаҡҡа килеп, Сергей Михалков үҙ туған стихияһында булды. Балаларға ул иң етди әйберҙәр тураһында аҡыллы, хисле һәм аңлайышлы итеп һөйләне. Журналист Алла Докучаева ул осрашыу хаҡында матур итеп яҙып сыҡты.\n"... Сергей Владимирович үҙ бала сағынан осраҡтарҙы һәм балалар баҡсаларында йәки мәктәптәрҙә осрашыу ваҡытында булған хәлдәрҙе иҫенә төшөрөп һөйләне, ә залда ултырған балалар был ваҡиғаларҙа үҙҙәрен, үҙ иптәштәрен таныны һәм яратҡан яҙыусылары менән тормоштағы һәр, хатта иң ҡатмарлы һорауға ла китаптарҙа яуап табырға мөмкин булыуы менән ризалашты.\n- Ә һеҙҙең геройығыҙ Степа ағай (дядя Степа) нисек барлыҡҡа килде? - тип ҡыйыуһыҙ ғына һораны өсөнсө рәттән бер ҡыҙ бала. - Ул ысынлап та булғайнымы?\nЮҡ, шағир уны уйлап тапҡан. Ул йәш сағында үҙе оҙон буйлы була, һәм балалар уға: "Ағай, турғай тотоп бир әле", тип ҡысҡырыр булған. Бына 1935 йылда ул Степа тураһында шиғыр ижад итә лә.\nБер ваҡыт балалар баҡсаһында бәләкәй генә малай Михалковтан: "Ә Степа ағайҙың балалары бармы?" - тип һорай. Шулай итеп, Степа ағайҙың улы Егорҙы уйлап сығарырға тура килә. Егор үҫеп етеп, космонавт була, ә Степа ағайҙың бәләкәй ейәнсәре тыуа. Был турала Михалковтың "Дядя Степа - ветеран" тигән яңы китабында яҙылған. Бына шулай яҙыусының фантазияһынан һәм бала-сағаның был геройға һөйөүенән тыуа һәм йәшәп китә Степа ағай".\nБеҙ үрҙә Сергей Владимирович Михалковтың бер нисә тапҡыр, Өфөлә, Башҡортостанда булып китеүе тураһында телгә алдыҡ. Ул 1982 йылдың февралендә лә килеп китә. Был юлы Өфөгә ни өсөн килеүе тураһындағы һорауға Михалков үҙе яуап бирҙе.\n- Иң элек, Александр Фадеевтың тыуыуына 80 йыл тулыуы һәм Башҡортостанға килеп китеүенә 50 йыл тулыу айҡанлы тантаналарҙа ҡатнаштым. Был киң билдәле яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәренең исеме минең өсөн икеләтә ҡәҙерле, сөнки 1938 йылда "Правда"ла Александр Александровичтың минең ижадыма арналған мәҡәләһе баҫылып сыға. Мин ул саҡта йәш яҙыусы инем, һәм өлкән иптәштең бындай ярҙамы минең өсөн сиктән тыш мөһим булды. Бөтә артабанғы йылдарҙа мине Фадеев менән дөйөм эш һәм йылы дуҫтарса мөнәсәбәттәр бәйләне.\nӘле Өфөлә булғанда мин БАССР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе урынбаҫары Рафаэль Сафинды ысын күңелдән 50 йәшлек юбилейы менән ҡотланым, күп башҡорт яҙыусылары менән осраштым. Мин Өфөлә беренсе тапҡыр ғына түгел, был ҡаланы һуғыш йылдарынан алып яҡшы беләм. Шуны әйтеп үтергә тейешмен: Башҡортостан - әҙәби республика, бында китап уҡырға яраталар һәм үҙ яҙыусыларын да, башҡа союздаш республикаларҙан яҙыусыларҙы ла хөрмәт итәләр. Александр Фадеевтың Өфөлә булып китеүе менән бәйле ике таҡтаташ асыу быны асыҡ иҫбатлай ҙа инде.\nШағир Сергей Михалков башҡорт ерендә бынан алда ла булып китә. 1980 йылдың октябрендә ул "Янғантау" санаторийында ял итә һәм, һәр ваҡыттағыса, үҙ уҡыусылары - Салауат районы хеҙмәтсәндәре һәм уҡыусылары менән осрашыу мөмкинлеге менән файҙаланмай ҡалмай.\nЯҙыусы Сергей Михалков менән осрашыуҙар уның ҡатнашлығынан тыш та үткәрелә. Башҡортостан уҡыусылары уның әҫәрҙәрен башҡорт телендә лә уҡыйҙар. Уның 20-нән ашыу әҫәрен, шул иҫәптән "Дядя Степа"ны ла, Ҡадир Даян, Баязит Бикбай, Сәйфи Ҡудаш, башҡа шағирҙар һәм тәржемәселәр туған телгә тәржемә иткән. Телевизорҙан беҙ "Фитиль" сатирик киножурналы сығарылыштарын даими ҡарайбыҙ, Сергей Владимирович күп йылдар уның редакторы булды.


Именлектең нигеҙен нимә билдәләй? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Именлектең нигеҙен нимә билдәләй?\nИменлектең нигеҙен нимә билдәләй? 08.05.2015 // Иман\nҺәр һуғыштың, ыҙғыш-янъялдың нигеҙендә ҡәнәғәтһеҙлек, аңлашылмаусанлыҡ, асыу ята. Кешелә ошондай көсөргәнеш тыумаһын өсөн тәү сиратта рухи донъяны хәстәрләргә кәрәклеге йылдан-йыл нығыраҡ инандыра бара кеүек.\nКеше өсөн иң ҡәҙерлеһе – уның милләте, теле, ғөрөф-ғәҙәте. Ошо ҡиммәттәрҙе һаҡлау ниәтендә республикала 15 йыл элек Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы төҙөлгәйне. Уның бурыстары билдәле: төрлө милләт вәкилдәренең мәнфәғәтен ҡайғыртыу, телен, мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәтен һаҡлау, арала дуҫлыҡ күпере һалыу. Республикалағы 70-тән ашыу милли-мәҙәни үҙәктең иң ҙурҙары Ассамблея составына индерелде. Уларҙың етәкселәре дәүләт власы органдары менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Ошондай йәмәғәт ойошмаларының 16 вәкиле Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутат итеп һайланғандан һуң милли-мәҙәни үҙәктәрҙең статусы тағы ла күтәрелде.\nБерләшмәләргә бағыусылар, меценаттар тарафынан, дәүләт гранты рәүешендә даими ярҙам күрһәтелә. Шулай уҡ ойошмалар араһында республика ҡаҙнаһынан субсидия алыу өсөн йыл да конкурс уҙғарыла. Былтыр, мәҫәлән, беҙҙең милли-мәҙәни үҙәктәргә төрлө сығанаҡтарҙан 20 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән. Ошо һәм башҡа саралар, халыҡтарҙың рухи ихтыяжын ҡәнәғәтләндереүгә йүнәлтелгән эштәр емеш бирмәй ҡалмай. Әйтәйек, 2011 йылда Дмитрий Медведевтың, ике йыл элек Владимир Путиндың тап Өфөлә милләт-ара мәсьәләләр буйынса мөһим ултырыштар уҙғарыуы күп нәмә хаҡында һөйләй. Республикабыҙ күптәргә татыулыҡ, дуҫлыҡ өлгөһө күрһәтә ала. Бындай ҡаҙанышта, һис шикһеҙ, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының өлөшө бар.\nМәғлүм булыуынса, күптән түгел ойошманың III съезы уҙғарылды. Унда республика Башлығы Рөстәм Хәмитов та ҡатнашып, төбәктәге милли-мәҙәни хәлгә байҡау яһаны, яңы бурыстар ҡуйҙы.\n– Башҡортостан – күп конфессиялы төбәк. Иман, сабырлыҡ, башҡа милләт вәкиле булған күршеңә ҡарата хөрмәт быуындан быуынға тапшырыла килә, – тине Рөстәм Зәки улы сығышында. – Бер-береңә яҡшы мөнәсәбәт, татыулыҡҡа ынтылыу – уртаҡ ерҙә ярҙамлашып йәшәргә өйрәнгән кешеләрҙең күңел талабы ул.\nДәүләт өсөн һөҙөмтәле милли сәйәсәт ифрат ҙур әһәмиәткә эйә, тип билдәләне төбәк Башлығы. Йүнәлештең төп маҡсаттары – бөтөн халыҡтың ихтыяждарын тәьмин итеү, барлыҡ этнос һәм конфессияларҙың тел, мәҙәниәт һәм дин йәһәтенән төрлөлөгөн һаҡлау. 2012 йылда ҡабул ителгән Рәсәйҙең дәүләт милли сәйәсәте стратегияһында тап ошо бурыстар ҡуйылған.\n– Республикалағы этно-мәҙәни сәйәсәтте тормошҡа ашырыу йәһәтенән күрһәткестәрҙе һәм факттарҙы һанап сығыуға ихтыяж юҡ. Милли мәғарифҡа, мәҙәниәткә, музейҙарға, китапханаларға, туған телдә нәшер ителгән киң мәғлүмәт сараларына, китап сығарыуға булышлыҡ ҡылыу – быларҙың барыһы ла әлеге сараның күргәҙмәләрендә сағылыш тапты, – тине Рөстәм Хәмитов Ассамблеяның III съезындағы сығышында. – Һан күрһәткестәре, әлбиттә, мөһим. Шулай ҙа эштең һөҙөмтәлелегенә ынтылыу, проблемаларға аныҡ анализ яһап, ҡарар билдәләү мөһим. Милләт-ара мөнәсәбәттәрҙә ниндәй күләмле ваҡиғалар барғанын белеп, уларҙың үҫешен төҫмөрләп, килеп сығыры мөмкин булған кире күренештәрҙе иҫкәртеү менән шөғөлләнергә кәрәк. Милли-мәҙәни сәйәсәтте тормошҡа ашырған учреждениеларҙың эше һөҙөмтәле булырға, халыҡ тарафынан көтөп алынырға тейеш. Был хеҙмәтте уҙғарылған сараларҙың, унда ҡатнашҡан кешеләрҙең иҫәбе буйынса ғына баһаларға ярамай.\nРөстәм Зәки улы йәмәғәт ойошмалары менән хеҙмәттәшлек итеүҙең яңы алымдарын эҙләү кәрәклеген билдәләне. Милли сәйәсәттә һөҙөмтәле социаль һәм мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу, халыҡты милли-мәҙәни йүнәлештәге ҡыҙыҡлы, әһәмиәтле проекттарҙа ҡатнашырға йәлеп итеү зарур. Был тәү сиратта йәштәрҙе насар юлдарҙан аралап ҡалырға мөмкинлекте арттырасаҡ.\nҒөмүмән, республика Башлығы съезда милли ойошмаларға халыҡҡа яҡыныраҡ булыу бурысын ҡуйҙы. Үҙ ҡаҙаныңда ғына ҡайнап йәшәү ыңғай һөҙөмтә бирмәйәсәк. Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы милләт-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләре буйынса фекер алышыу үҙәгенә әйләнергә тейеш. Ойошма милли-мәҙәни генә түгел, бөтөн кешеләрҙе берләштереү ҡеүәтенә эйә дөйөм проекттар (мәҫәлән, ҡала-ауылдарҙы төҙөкләндереү, мәғариф йыйындары, мәрхәмәтлек марафондары, спорт ярыштары, экологик акциялар уҙғарыу һәм башҡа йәһәттән) тәҡдим итергә тейеш.\nҒөмүмән, именлектең нигеҙен милләт-ара татыулыҡ, берҙәмлек, социаль-иҡтисади-сәйәси тотороҡлолоҡ билдәләй. Һәр граждан ошо маҡсатҡа ынтылырға тейеш.


Башҡортостанда яңы хәрби комиссар\nҮҙәк хәрби округ ғәскәрҙәре командующийы бойороғо менән был вазифаға запастағы генерал-майор Харченко Игорь Михайлович тәғәйенләнде. Игорь Харченко 1957 йылда Луганск өлкәһе Перевальск ҡалаһында тыуған.\n1979 йылда Якубовский исмендәге Киев юғары танк инженер училищеһын тамамлай. Алыҫ Көнсығыш хәрби округы ғәскәрҙәрендә взвод командирынан өлкән офицер дәрәжәһенә тиклем үҫә. 1995 йылда бронетанк ғәскәрҙәре академияһын тамамлағас, Омск танк инженер институтында уҡыта. Себер хәрби округында, Алжир халыҡ демократик республикаһында хеҙмәт итә. 2012 йылда запасҡа сыҡҡас, Көнсығыш хәрби округы Берләшкән стратегик командованиеһы төркөмө инспекторы, 2014-2015 йылдарҙа Йемен Республикаһында Рәсәй хәрби белгестәре төркөмө етәксеһе була. Игорь Харченко хәрби хеҙмәт һәм хәрби хәрәкәттәр ветераны «Ватан алдындағы хеҙмәттәре» ордены миҙалы, башҡа наградалар менән бүләкләнгән.


Рөстәм Хәмитов Урман ауылында торлаҡ йорттар төҙөлөшө планын әҙерләргә ҡушты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Урман ауылында торлаҡ йорттар төҙөлөшө планын әҙерләргә ҡушты\n9:23, 27 мая 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Иглин районы хакимиәте башлығы Рафиҡ Мусинға боеприпастар шартлауы арҡаһында йортһоҙ ҡалған Урман ауылы халҡына торлаҡ йорттар төҙөлөшө менән ярҙам итеү мәсьәләһен тикшерергә ҡушты.\nРеспублика башлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта ғәҙәттән тыш хәл урынында шартлауҙарҙан һәм янғындан күрелгән зыян күләме билдәләнә. Республика Президенты Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса йорттарына ҙур зыян килгән йәки янғын арҡаһында бөтөнләй өйһөҙ ҡалған граждандарға торлаҡ төҙөү планы әҙерләнә. Торлаҡ йорттар Башҡортостан бюджеты иҫәбенә төҙөләсәк. Рөстәм Хәмитов төҙөлөш программаһын әҙерләп, яҡын арала йорттар күтәреү буйынса эштәрҙе башлауҙы талап итте.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 26 майҙа Иглин районындағы Урман ауылында булды. Унда БР Президенты хоҡуҡ һаҡлау органдары, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы етәкселәренең һәм хәрбиҙәрҙең докладтарын тыңланы. Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов эвакуацияланған ауыл халҡын урынлаштырырға һәм уларҙың туҡланыуын ойошторорға ҡушты.\nБашҡортостан Президенты телефон аша Рәсәйҙең Эске эштәр, Ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм Оборона министрлыҡтары етәкселәре менән бәйләнешкә инде. Һөйләшеүҙәр барышында торлаҡ йорттарға күскән янғынды һүндерер өсөн зыян күргән ауылға өҫтәмә янғын расчеттарын, шулай уҡ мародерлыҡ осраҡтарын булдырмаҫ өсөн Эске эштәр министрлығы көстәрен индерергә ҡарар ителде.\nБашҡортостанға йәнә Рәсәй Оборона министрлығының етәкселек составын йүнәлтеү тураһында ҡарар ҡабул ителде, улар Ғәҙәттән тыш хәлде ликвидациялау буйынса штабҡа етәкселек итеүҙе үҙ өҫтөнә алырға тейеш.\nҒәҙәттән тыш хәл урынына Эске эштәр һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлыҡтарының авиация техникаһы, шулай уҡ янғын сығанағына робототехника йүнәлтелде. «Беҙҙең бурыс — ауылды һаҡлап ҡалыу һәм хәлдәрҙең насарайыуына юл ҡуймау», — тине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.


Ғүмер байрамын - яҡындары, дуҫ-иштәре һәм тамашасылары менән - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nҒүмер байрамын - яҡындары, дуҫ-иштәре һәм тамашасылары менән\n12 декабря 2016 — 16:06 ГТРК «Башкортостан»\nҒүмер байрамын — яҡындары, дуҫ-иштәре һәм тамашасылары менән.\nБашҡортостандың күренекле шәхестәренең береһе – легендар сәхнә әһеле, педагог, СССР-ҙың, Рәсәйҙең халыҡ, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Өфөнөң почетлы гражданы, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова оло юбилейын билдәләне. Бөтә ғүмерен тиерлек Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры стеналарында үткәргән юбиляр ошондай тантаналы көнөн дә туған театрында ҡаршыланы. Уны тәбрикләп хөкүмәт вәкилдәре, хеҙмәттәштәре, уҡыусылары һәм уның ижадына ғашиҡ тамашасылары залға йыйылды. Сәхнәләш дуҫтары бүләккә актрисаның көндәлегенән өҙөктәр ҡуйҙы. Гөлли Мөбәрәкованың бөтә тормошо тиерлек тамашасының күҙ алдынан үтте. Гөлли Арыҫлан ҡыҙын ҡотлау теләге менән сәхнәгә күтәрелеүселәрҙең дә, гөлләмәләрҙең дә иҫәбе-һаны булманы. Башҡортостан хөкүмәтенән, Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтайҙан, Башҡортостандың мәҙәниәт министрлығынан, Татарстандан, Мәскәү, Австрия, Бельгия, Американан һәм башҡа тарафтарҙан ҡотлау һүҙҙәре яңғыраны. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаһы — Халыҡтар Дуҫлығы ордены менән бүләкләнде.


Вакцинация проценты кәм предприятиелар иҫәпкә алына | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 242972\n19 октября 2021 — 12:14 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә коронавирустан халыҡтың планға ҡарата 70 проценттан ашыуы вакциналанған. Был хаҡта башҡала хакимиәтендәге оператив кәңәшмәлә Роспотребнадзорҙың Башҡортостан идаралығы етәксеһе урынбаҫары Галина Пермина белдерҙе.\n«Башҡортостанда коронавирустан кешеләрҙең планда ҡаралған күләмдән 50,7 проценты прививка яһатҡан, тотош халыҡ һанының был 32 проценты. 50-процент сиген үттек. Барығыҙҙы ла прививка яһарға саҡырам», — тине ул.\nСанитар табип билдәләүенсә, Өфө ҡалаһы блуйынса план күрһәткесенең 70 проценты үтәлгән, йәғни, башҡала халҡының 63 проценты вакциналанған.\n«Һыҙаттың 80 процент тәңгәленә күтәрелеүе сәбәпле беҙ әле талап ителгән һанға етмәгәнбеҙ. Башҡала буйынса ла шул уҡ хәл. Ҡайһы бер сәнәғәт преприятиеларында вакцинация кимәле түбән», — тине Галина Пермина.\nӨфө ҡала хакимиәте башлығы Сергей Греков вакцинация кимәле түбән сәнәғәт предприятиеларын айырым иғтибарға алырға ҡушты. Ҡайһы бер ойошмаларҙа процент иҫәбе дөйөм ҡала күрһәткестәренән дә кәмерәк.\n«Был предприятиеларҙың исемлеген төҙөргә, ошо аҙнала уларға баҫым яһарға кәрәк, уларҙы урап сығырға, Роспотребнадзор вәкилдәре менән бергә һөйләшергә, вакцинация кимәле түбән булыуының сәбәбен асыҡларға кәрәк. Бер предприятиела прививка яһатҡандар 90 процент, икенсеһендә 30 ғына. Был етәкселәрҙең эшләп еткермәүе, тип иҫәпләйем», — тине Өфө мэры.\nВакцина яһатыуҙың COVID-сикләүҙәрҙе иҫәпкә алып үҫешкән шарттарында, ноябрь аҙағына ул Өфөнөң 80 процентлы вакцинация кимәленә етерен күҙаллай.\n18 октябргә Өфөлә 21 956 ковид осрағы теркәлгән, шуларҙың 334-е үткән тәүлектә.