ИҪКӘРТЕҮҺЕҘ ТИКШЕРӘСӘКТӘР » "Урал" гәзите\n23 ғинуарҙан “Рәсәй Федерацияһының айырым закон акттарына ялған, контрафактлы, сифатһыҙ һәм теркәлмәгән дарыуҙарҙың, медицина әйберҙәренең әйләнешенә ҡаршы эш итеү йәһәтенән үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы Закон кѳсѳнә инде. “Роспотребнадзор”, “Росздравнадзор”, Федераль таможня хеҙмәте етәкселәре тәртип боҙоуҙар тураһында эш ҡуҙғатыу вәкәләттәренә эйә. Һуңғы ҡарарҙы суд ҡабул итә.\nХәҙер, законға ярашлы, “Роспотребнадзор” хеҙмәткәрҙәре ресторандарҙы, магазин, аҙыҡ-түлек сәнәғәте предприятиеларын иҫкәртеүһеҙ тикшерә ала. Быға тиклем инспекторҙар үҙҙәренең тикшереү менән килеүҙәре тураһында кәмендә бер тәүлек алдан иҫкәртергә тейеш ине. Был үҙгәрештәргә ҡарата халыҡ фекере менән дә таныштыҡ. Рәил ҒӘЛИУЛЛИН, адвокат:\n- Урынлы ҡабул ителде. Әлеге ваҡытта ҡулланыу ваҡыты үткән аҙыҡ-түлекте лә һатҡандар бар. Алдан иҫкәртеп барһаң, ул тикшереү булмай бит, сѳнки алдан әҙерләнеп кѳтѳп торалар. Элеккегә ҡайтып киләбеҙ, элек шулай булды. Ришат МѲХӘМӘТВӘЛИЕВ, эшҡыуар:\n- Был закон электән булды. Уны яңынан ғәмәлгә индереүҙәре дѳрѳҫ, тип иҫәпләйем. Эшен намыҫ менән алып барған эшҡыуар ѳсѳн был закон әллә ни ҡурҡыныс тыуҙырмай. Алдан иҫкәртеп килеү — тикшереү булмай, бындай иреклек ҡуйыу үҙе үк тәртипһеҙлекте тыуҙыра. Әммә, таяҡтың ике осо була тигәндәй, мәсьәләнең икенсе яғы ла бар: кемделер тикшерәләр, кемгәлер ел “теймәй”. Шуға ла ошо насар ниәт менән үҙ файҙаһын күҙәткән тикшереүселәр эшҡыуарҙарҙы “быумаһын” ѳсѳн алдағы законды ҡабул итеп ҡаранылар ҙа инде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эшҡыуарҙарҙың араһында ла,\nчиновниктар араһында ла үҙ эшен ҙур яуаплылыҡ менән атҡарғандар ҙа, шулай уҡ намыҫһыҙҙар ҙа бар.\nPS: Һуңғы йылдарҙа йәмәғәт туҡланыуы ҙур үҫеш алды. Әленән- әле яңы кафе-ресторандар, юл буйында туҡланыу урындары асыла. Халыҡ та хәҙер тыуған кѳндәр, туйҙар кеүек тѳрлѳ сараларҙы кафе-ресторандарҙа үткәрә. Был иһә үҙе үк бындай учреждениеларҙа санитария талаптарының үтәлеүен даими тикшереп тороу кәрәклеге тураһында һѳйләй. Юғиһә, был ѳлкәләге талаптарҙы боҙоуҙар кеше һаулығын хәүеф аҫтына ҡуя. Шуға күрә ресторан, магазин, аҙыҡ-түлек сәнәғәте предприятиеларын даими тикшереп тороу бик урынлы, тип иҫәпләйем. Дарыуҙар ҙа һәр саҡ күҙәтеү аҫтында булырға тейеш. Сифатһыҙ, ялған дарыуҙар арҡаһында кеше ғүмере ѳҙѳлѳүе лә ихтимал. Дѳйѳм туҡланыу, аҙыҡ-түлек, дарыухана килемле тармаҡ. Шуға күрә был тармаҡтарҙа шѳғѳлләнеүселәр санитария хә- үефһеҙлеген күҙәтеү, сифатлы продукция менән тәьмин итеү ѳсѳн аҡсаларын да йәлләмәҫкә, тикшереүҙәргә лә ыңғай ҡарарға бурыслы. Әгәр ҙә “оятһыҙ” тикшереүсе, чиновник сәбәпһеҙгә бәйләнә икән, үҙ хоҡуҡтарыңды яҡлап, прокуратураға мѳрәжәғәт итергә мѳмкин.


«Росгосцирк»тың генераль директоры Дмитрий Иванов менән эшлекле осрашыу\n14 августа Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Рәсәй дәүләт цирк компанияһы»ның генераль директоры Дмитрий Иванов менән осрашты. Унда Өфө дәүләт циркын төҙөкләндереү, төбәктә цирк сәнғәтен үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде.\n– Шәмбе ҡала халҡы менән осраштым. Улар миңә: «Цирк ҡасан төҙөкләндерелә?», тигән һорау бирҙе, – тине Рөстәм Хәмитов. – Шишәмбе Һеҙҙең менән осрашҡас, яңыртылған циркты ҡасан күрһәтергә әҙер булыуыбыҙ хаҡында әйтермен тип яуапланым.\nДмитрий Иванов республика етәксеһенә цирк бинаһын өҫтәмә тикшерергә йүнәлтелгән финанс ярҙамы өсөн рәхмәтен белдерҙе.\nУның әйтеүенсә, әлеге ваҡытта артабанғы эштең түбәндәге варианты ҡарала. Экспертиза йомғаҡтары буйынса прокурор тикшереүе барышында асыҡланған етешһеҙлектәрҙе юҡҡа сығарыу өсөн проект документацияһын әҙерләү башланды. Уға ярашлы, киләһе йылда Өфө дәүләт циркын ваҡытлыса файҙалана башларға мөмкин. Шунан һуң бинаны төҙөкләндереүгә әҙерлек башланырға тейеш, сөнки ул мәҙәни мираҫ объекты булып һанала. Эштәрҙең яҡынса хаҡы 970 миллион һум тәшкил итә.\nТәҡдим ителгән вариант тормошҡа ашырылған осраҡта реставрациялау ваҡыты оҙаҡ йылдарға һуҙылыуы мөмкин, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\n– Беҙгә капиталь хәл итеү варианты ҡулай булыр ине, 2020-се, кәм тигәндә 2021 йылға яңы, яҡшы, реставрацияланған цирк бинаһы булырға тейеш, – тине республика Башлығы.\nЯҡтар Рәсәй Хөкүмәтенә һәм Рәсәй Мәҙәниәт министрлығына аҡса бүлеү һәм төҙөкләндереүҙе алдан үткәреү тураһында тейешле хат менән мөрәжәғәт итергә килеште. Республика, үҙ сиратында, берлектә финанслау шарттарында ошо эштә ҡатнашырға әҙер.\nОсрашыу барышында цирк хеҙмәткәрҙәре өсөн ятаҡты ремонтлау мәсьәләһе лә ҡуҙғатылды.\nЖурналистар менән әңгәмәһендә Дмитрий Иванов киләһе йылда объект буйынса проект-смета документацияһының әҙерләнеүе хаҡында хәбәр итте.\n– Алдағы йыл аҙағында иһә Баш дәүләт экспертизаһы ҡарары буйынса конкурс сауҙаллашыуына тотонорға һәм реставрациялау эштәрен башларға тейешбеҙ, – тине ул. – Эш шунда: Өфө циркы мәҙәни мираҫ объекты булып һанала. Беҙ унда реставрациялау эштәрен башҡарырға бурыслы. План буйынса 2020 йылдың аҙағында – 2021 йылдың башында яңыртылған Өфө циркын файҙаланыуға тапшырырға тейешбеҙ.\nӨфө дәүләт циркы – «Рәсәй дәүләт цирк компанияһы» филиалы – 1968 йылдың ноябренән эшләй. Был Башҡортостандың мәҙәни үҙәктәренең береһе һәм төбәк әһәмиәтендәге архитектура ҡомартҡыһы. Бина ремонт-реставрациялау эштәрен башҡарыуҙы талап итә. Өфө дәүләт циркы федераль предприятиеның филиалы булғанлыҡтан, был мәсьәлә Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы кимәлендә хәл ителә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №41, 10 - 16 октябрь, 2020 - Информационные страницы\n№41, 10 - 16 октябрь, 2020\nБашҡортостан - Урал ере,\nИлһенмәгән ҡайтһын кире,\nИҫкә алһын туған телен,\nБашҡортостан - мәңге тере!\nКүк төҫ - изгелек билдәһе,\nАҡ төҫ - именлек, сафлыҡ.\nЙәшел - йәшәү мәңгелеге,\n"Имен, шат, бәхетле булып\nЙәшәгеҙ бер туғандай!"\nИғтибар итегеҙ яҡындарығыҙға, коллегаларығыҙға, күршеләрегеҙгә, бала-сағаға. Хәлдәрен һорашығыҙ, белешегеҙ. Берәүҙе генә яуызлыҡ тырнағынан ҡотҡарып алып ҡалһағыҙ ҙа был оло еңеү буласаҡ.\nБеҙ батырыбыҙҙың иҫтәлеген мәңгеләштереүҙе шулай дауам итәбеҙ. Һеҙҙә ғәҙәти булмаған дәрестәр барлыҡҡа киләсәк: һыбай йөрөү, уҡ атыу, йөҙөү, башланғыс хәрби әҙерлек.\nӨфөбөҙҙө Европа ҡалаларынан һис тә кәм түгел, тип әйтергә лә мөмкин. Шул уҡ ваҡытта мине һәр саҡ борсоған бер күренеш бар: башҡорт милли ризыҡтарын тәҡдим иткән кафе-ресторандар юҡ.\nХан власы өсөн башланған низағта Тогрул үҙенең ике ағаһын - Тай Тимурҙы һәм Бука Тимурҙы үлтертеп, хан титулын үҙенә ала. Әммә Тогрулдың гүрхан дәрәжәһендәге ике туған ағаһы, уның ошо вәхши ҡылығын кисерә алмай, уны хан тәхетенән мәхрүм итә.\nМИНЕҢ ХЫЯЛЫМДАҒЫ ӨФӨ\nИң һоҡландырғаны һәм ғорурландырғаны - ул Өфөгә ингән саҡта уҡ тауҙа, ҡаяла Салауат батырҙың атлы һыны ҡаршы алыуы булды. Аптыратҡаны ла шул булғандыр.\nБашҡорт Совет Социалистик Республикаһының дәүләт суверенитеты тураһында декларацияны ҡабул итеүгә бер депутат "ҡаршы", дүрт кеше "битараф" булған, ҡалғандар "риза". Шулай итеп, декларация ҡабул ителде. Мин һеҙҙе шуның менән ҡотлайым!\nБыйылғы һөҙөмтә ҡыуандырырлыҡ. Былтыр ҡурсаулыҡта 23 ата марал иҫәпләнгәйне, бына быйыл "атайҙар" һаны берәүгә күберәк булып сыҡты. Тимәк һуңғы ике йылда был урман хайуандары кәмемәгән.


35-36(2011) » Страница 2 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Облако тегов » 35-36(2011) » Страница 2\nОлатайым – беҙҙең оло ғорурлығыбыҙ\nРубрикалар / Бөйөк Еңеүгә 71 йыл // 10-05-2011, 11:04\nОлатайым Мәлик Ғәзиз улы Хәкимов 1929 йылдың 13 июлендә Әлшәй районының Иҙрис ауылында крәҫтиән ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. 1941 йылда ун бала атаһы – Ғәзиз Хәким улы фронтҡа китә. Бөтә донъя мәшәҡәттәре Мәликкә йөкмәтелә, үҫмер әсәһенең уң ҡулы була. Бәләкәйҙән колхозда эшләй башлай, сана һөйрәп, әсәһе менән Бәләбәй районының Знаменка ауылына картуфты игенгә алмаштырып ҡайталар. Ун ике йәшенән тылда хеҙмәт итә: ат егеп, тракторға яғыулыҡ ташый. Ниндәй эш тура килһә лә, тырышып эшкә тотонған. Атаһы ла һуғыштан иҫән-һау әйләнеп ҡайта....


Республикаға ауыл хужалығы иҫәбен алыу өсөн 57 миллион һум аҡса бүленә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликаға ауыл хужалығы иҫәбен алыу өсөн 57 миллион һум аҡса бүленә\n17:17, 22 апреля 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.\nБашҡортостанға 2016 йылда Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу өсөн федераль ҡаҙнанан 57 миллион һум самаһы аҡса бүленә. 22 апрелдә Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә республика буйынса Федераль дәүләт статистика хеҙмәте етәксеһе Әкрәм Ғәниев ошо хаҡта хәбәр итте.\n«Башҡортостан Республикаһы законына ярашлы, муниципаль район һәм ҡала округтарының урындағы үҙидара органдарына Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыуға әҙерләнеү һәм уны үткәреү буйынса Рәсәйҙең түбәндәге вәкәләттәре тапшырылған: иҫәп алыусыларҙың уҡыуы, эше өсөн яраҡлы биналар әҙерләү, иҫәп алыу ҡағыҙҙарын һаҡлау, транспорт саралары менән тәьмин итеү, элемтә хеҙмәттәре күрһәтеү. Дөйөм алғанда, ошо сығымдарға 57 миллион һум самаһы аҡса ҡаралған. Шулай итеп, ҡала округына йәки муниципаль районға бер миллион һумдан аҙыраҡ аҡса бүленә, улар субвенция рәүешендә бирелә», — тине Әкрәм Ғәниев.\nБашҡортостанстат етәксеһе әйтеүенсә, республикала иҫәп алыусыларҙы йыйыу тамамланыуға яҡынлаша. Бөтәһе 2,5 кеше иҫәп алыусы булып эшләйәсәк.\nТөбәктә 1234 ауыл хужалығы ойошмаһы, 4790 крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һәм шәхси эшҡыуарҙар, 673 мең шәхси ярҙамсы хужалыҡтар һәм 31,5 мең баҡсасылыҡ, йәшелсәселек һәм дача берекмәләре ауыл хужалығы иҫәбен алыу объекттары буласаҡ.\n2016 йылдың 1 июленән 15 авгусына тиклем Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу уҙғарыла. Тикшереүҙең яҡынса һөҙөмтәләре 2017 йылдың дүртенсе кварталында билдәле буласаҡ. Сараға йомғаҡ 2018 йылда яһала.\nТеги: бөтә рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу- 2016


Нисек интернетта аҡса эшләргә?-3\n3 Октябрь 2019, 20:00\nИнтернетта аҡса эшләүҙең тағы бер ысулы – интернеттағы һорауламаларғаяуаптар биреү һәм видео ҡарау.\nҺораулама килем килтерә\nИнтернетта аҡса эшләүҙең тағы бер ысулы – интернеттағы һорауламаларға яуаптар биреү. Был ысулда тейешле тема буйынса һорауҙарға яуаптар биргән өсөн аҡса күсерелә. Бер һораулама 10-30 минут ваҡытты ала. Тик уның уртаса хаҡын белеүе ауыр. Ҡайһы берәүҙәр 10-50, ә бәғзеләре хатта яуап өсөн 100-200 һум түләй. “Эш хаҡы” һорауҙарҙың күплегенә, йөкмәткелегенә һәм әһәмиәтле булыуына бәйле.\nҺораулама үтеү өсөн сайтта теркәлгәндә йәшегеҙ, ғаилә хәле, белемегеҙ, тәжрибәгеҙ, автомобилегеҙ һәм мөлкәтегеҙ хаҡында мәғлүмәт талап ителә. Ошо мәғлүмәттәргә нигеҙләнеп, сайт һорауламалар ебәрә. Уларҙы компьютерҙан ғына түгел, телефондан ла үтеп була. Шулай булғас, эшкә йәки уҡыуға китеп барған саҡта, йәһәт кенә түбәндәге сайтарға инеп аҡса эшләргә була:\nБыл сайттарҙа теркәлеү өсөн аҡса талап ителмәй. Интернет һорауламалар аша айына 500 һумдан алып 5000-гәсә эшләп була, тиҙәр был эш менән шөғөлләнгәндәр.\nВидео ҡарап аҡса эшләү\nМин YouTube видеохостингында төрлө ҡыҙыҡлы видеолар ҡарарға яратам. Уны кем яратмай инде? Ә был шөғөл аҡса килтергәнен белгәс, ныҡ ҡыуандым. Тик нисек? Үткән һанда букстар хаҡында бәйән иткәйнек. Шулар аша һәм махсус сайттар аша. Тик видеоларҙы аҙағына тиклем “һикертмәй” генә ҡарарға кәрәк. Шулай уҡ лайыҡ ҡуйырға, комментарий яҙырға тигән шарт ҡуйылыуы ихтимал.\nМахсус сервистар теҙмәһен тәҡдим итәбеҙ. Бында видео ҡарап аҡса эшләп була:\nБер ике сәғәт эсендә 50-100 һум аҡса эшләп була. Эш бик еңел, ләкин хаҡы ла ябай инде.\nКиләһе һанда мобилле ҡушымталар һәм уйындар рҙамында аҡса эшләргә өйрәтербеҙ. Беҙҙең сайтта https://amanat.rbsmi.ru/ АмаNet рубрикаһын байҡап тороғоҙ, дуҫтар!


Дүрт быуын әҙерләгән табын\n5 Апрель 2019, 17:24\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актрисаһы Римма ҠАҺАРМАНОВА театр һөйөүселәрҙең күңелен үҙенсәлекле ролдәре менән яуланы. Республика кимәлендәге концерт-сараларҙы оҫта алып барыусы итеп тә йыш күрәбеҙ уны. Эштә лә уңған, өйҙә лә егәрле Римманы бөгөн хужабикә булараҡ асырға теләйбеҙ. Уның әсәһе, өләсәһе менән ҡартатаһы ҡунаҡҡа килгән мәлде тап килтереүебеҙгә айырыуса ҡыуандыҡ. Шулай итеп, дүрт быуын ҡатын-ҡыҙҙан аш-һыу серҙәрен һораштыҡ.\n«Атайым да, әсәйем дә – иҫ киткес туған йәнле кешеләр, – ти Римма. – Байрамдарҙа яҡындарыбыҙҙы йыйырға яраталар. Йәйен күмәкләп ҡырға сығыу ҙа матур йолаға әүерелгән. Унда төрлө ғөрөф-ғәҙәттәрҙе иҫкә төшөрәбеҙ, милли аш-һыуҙарыбыҙҙы әҙерләйбеҙ».\nАктрисаның әсәһе Зәлифә апай ғаиләһен «ҡаҙаҡ һалмаһы» менән һыйларға ярата. «Бөрйән ырыуының ҡаҙаҡ араһынан мин үҙем, – ти ул. – Ғаиләбеҙҙә яратып бешергән был ризыҡтың атамаһы шунан киләме икән... Йылҡы итен тик үҙемдең тыуған Баймаҡ районы Байыш ауылынан алырға тырышабыҙ. Ирәндек һыртында ҡылған ғына ашап үҫкән йылҡының тәме лә башҡаса».\nБыл ашамлыҡты һимеҙ йылҡы итенән әҙерләйбеҙ. Һарыҡ, һыйыр итенән дә бешерергә була. Ул өс өлөштән тора: ит, һалма, һурпа.\nЙылҡы ите менән ҡаҙынан һурпа ҡуябыҙ. Бауырын, ҡарта-ҡарынын айырым бешерәбеҙ. Туртаһын алғас, әрселмәгән һуған һалып ебәрәбеҙ. Шулай итһәң, ит тәмлерәк, ә һурпаһы хуш еҫле, үтә күренмәле була. Ит бешеп сыҡҡас, тәүҙә һурпаның тоҙлоғон һөҙөп алабыҙ, унан итен алып һыуытабыҙ. Ә һурпаны һөҙөп әҙерләп ҡуябыҙ.\nБеҙҙә итте ирҙәр бүлә. Ғәҙәттә, был эш ҡатын-ҡыҙҙар һалма әҙерләгән ваҡытта башҡарыла. Ит табынға ике төрлө итеп әҙерләнә. Беренсеһе: һалмалы табаҡҡа һалырлыҡ итеп турайбыҙ. Икенсеһе – «өлөш». Һөйәкле йә эре итеп туралған итте, бауыр өҫтөнә һалынған ҡаҙы, ял телемдәрен, ҡарта-ҡарын киҫәктәрен ҙур тәрилкәгә өлөшләп теҙәбеҙ. Майлы итте бауыр менән ҡушып ашағанда, улар бер-береһен тулыландыра, ҡайһыһының – ҡоро, икенсеһенең артыҡ майлы булыуы ла һиҙелмәй.\nҺалма өсөн йоҡа ғына итеп йәймә йәйәбеҙ. Ҡамырҙы ғәҙәттәгесә, йомортҡаға бер аҙ һыу ҡушып баҫабыҙ. Ул саҡ ҡына һурыҡһын, әммә артыҡ кибеп тә китмәһен – ваҡытты шулай самалайбыҙ. Бындай һалма ғәҙәттә ҙур усаҡта, оло ҡаҙанда бешерелә, шуға ла өләсәйҙәр унда һалма йәймәһен бөтөн, түңәрәк килеш алып сыға ла һала торғайны. Беҙ әле ҡала шарттарына яраҡлашып әҙерләйбеҙ, шуға ла йәймәне 4 – 6 өлөшкә бүлдек. Шунан һурпаға төшөрәбеҙ, 5 – 10 минутта ул бешеп тә сыға. Уны ҡайнар һурпалы тоҙлоҡ һалынған оло табаҡҡа тишекле сүмес менән һөҙөп һалабыҙ. Һалма ойошмаһын, йәбешмәһен өсөн, һурпала бешергәс, һалҡын һыуҙа сайҡатып алырға ла мөмкин. Шунан эҫе тоҙлоҡло һурпаға һалалар инде.\nҺалманы ҙур табаҡта, өҫтөнә ҡабымлыҡ итеп туралған итте һалып, өҫтәл уртаһына ултыртабыҙ. Һәр кем шунан үҙ тәрилкәһенә һалып ала. Ҡул менән ашарға ла мөмкин.\nБер аҙ ит, һалма ейгәс, ҡорот, борос менән тәмләндерелгән һурпаны ағас кәсәләргә, беҙ уны «баҙарҡай» тип йөрөтәбеҙ, һалып тәҡдим итәбеҙ.\nИт бүлеү – ирҙәр эше, тигәйне Зәлифә апай. Бөгөн уға атаһы, Римманың Хәйривара ҡартатаһы ярҙам итте. БАССР-ҙың атҡаҙанған иҡтисадсыһы ул, заманында «Йылайыр» совхозының бөтә илгә дан алыуында уның да өлөшө бар. Йәнбикә өләсәһе иһә ғүмер буйы ашнаҡсы булып эшләү осоронда нисә ҡаҙан аш бешергән икән?! Һикһәнде уҙһалар ҙа, икеһе лә етеҙ, теремектәр, һис тик ултырыуҙы өнәмәйҙәр. Бөгөн Йәнбикә инәй беҙгә үҙе лә бала сағында яратып ашаған, аҙаҡ балаларын, ейән-ейәнсәрҙәрен, хәҙер иһә бүлә-бүләсәрҙәрен дә һыйлаған тәмле сөсө икмәк бешереп күрһәтте.\nЭлек көлдә бешергәндәр уны, әммә әле ҡала фатирында электр мейесендә әҙерләнһә лә, иҫ киткес тәмле килеп сыға. «Ҡапыл ғына кеше килһә, икмәгең етерлек түгел икән, тиҙ генә ошоно баҫаһың да бешереп тә алаһың. Балалар ҙа бик ярата», – ти Йәнбикә инәй.\n250 миллилитр һөткә 250 миллилитр һыу (ярты литр ойоған һөт тә ярай), 300–400 грамм аҡ май (ҡаймаҡ, һары май, һис булмаһа маргарин менән алмаштырырға мөмкин), ярты балғалаҡ тоҙ, ярты балғалаҡ аш содаһы, самалап он алына, 1-2 ҡалаҡ һары май кәрәк була.\nЙылы һыу, һөттө ҡушып ҡамыр баҫабыҙ. Уны табаға тигеҙ итеп йәйеп, ҡыҙыу мейестә бешерәбеҙ. Алғас, ике яғын да һары май менән майлайбыҙ.\nБалаларға бәләкәс түңәрәктәр яһап бешерергә лә була.\nРимма үҙе ҡунаҡ килгәндә, милли һыйҙарыбыҙҙан тыш, тағы ла заманса ашамлыҡ – сыр аҫтындағы итте хуп күрә. «Әҙерләүе тиҙ һәм еңел, ғәҙәттә һәр өйҙә булған ризыҡтар ғына талап ителә, ите лә, гарниры ла бергә, шуға бик уңайлы», – ти актриса.\n1,5 килограмм ит, 1 килограмм картуф, 4-5 баш һуған, 4-5 помидор, 350 – 400 грамм ҡаты сыр, тоҙ, борос, бер нисә тырнаҡ һарымһаҡ, табаға үҫемлек майы кәрәк.\nҺуғанды әрсеп турайбыҙ ҙа майлы табаның төбөн ҡапларлыҡ итеп һалабыҙ. Итте турағыстан үткәрәбеҙ һәм тәменсә һуған, тоҙ, борос, һарымһаҡ ҡушып бутайбыҙ, шунан табаға тигеҙ итеп йәйеп һалабыҙ. Өҫтөнән майонез яғабыҙ, өйҙә эшләнгәне булһа, бигерәк һәйбәт. Киләһе ҡатламға тигеҙ түңәрәктәр итеп туралған картуфты теҙеп сығабыҙ. Тоҙ һибәбеҙ, майонез яғабыҙ. Шунан нәҙек ҡулсалап ҡырҡылған помидорҙы теҙәбеҙ. Уның урынына татлы борос һалһаң да бик килешә.\n200 градусҡаса эҫетелгән мейескә ҡуябыҙ. Ярты сәғәт самаһы бешерәбеҙ. Бешеп сығырҙан 5 минут алда өҫтөнә ҡырғыстан үткәрелгән сыр һибәбеҙ.\nРимманың ҡыҙы Әминәгә туғыҙ йәш. Ул да әсәһе, өләсәләре янында йөрөп, хужабикәләргә кәрәкле һәр серҙе үҙләштерергә, ярҙамлашырға тырыша, ҡустыһы Әмирханға ла күҙ-ҡолаҡ булырға өлгөрә. Бына ул бөгөн беҙгә ошондай турама әҙерләп күрһәтте.\n2 кишер, 100 грамм иретелгән сыр, ярты стакан йөҙөм кәрәк.\nКишер менән сырҙы ҡырғыстан үткәрәбеҙ. Яҡшылап йыуылған йөҙөмдө ҡушып болғатабыҙ. Салат япраҡтары йәйелгән тәрилкәләргә өйөп һалабыҙ. Ҡыяр киҫәктәре менән биҙәргә мөмкин.\n«Хеҙмәт һөйөп үҫһен ул балалар, – ти Зәлифә апай. Шунан үҙенең тәүге тапҡыр икмәк һалғанын иҫкә төшөрә: – 6-сы класта уҡыған мәлем. Әсәйем ҡулын яндырған ине. Ул саҡта ни, кибеттә икмәк һатылмай. Икмәкһеҙ йәшәп булмай бит инде, тәүәккәлләп үҙем һалырға булдым. Әсәйем өйрәтеп торҙо, мин барыһын да ул ҡушҡанса эшләнем. Ҡамыр менән дуҫлашыуым шулай башланды».\n«Ауыл ерендә балалар эшкә үҙенән-үҙе өйрәнә бит ул, – тип ҡушыла Римма. – Бер саҡ әсәйем менән атайым һарыҡ һуйҙылар ҙа ашығыс ҡайҙалыр киттеләр. Кәритәлә ятҡан ҡарта-ҡарынын күргәс, түҙмәнем, алдым да таҙарта башланым. Уға тиклем бындай эште башҡарырға тура килмәһә лә, нисек тотонғандарын күреп йөрөйһөң бит. Әсәйемдәр ҡайтыуға эш бөткәйне инде...»\nШулай килешеп, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе яңыртып, олоно – оло, кесене кесе итеп йәшәйҙәр был ғаиләлә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӨЛКӘН ИРҘӘР “ҠОРОРАҠ”, Ә ЙӘШТӘР ХИСЛЕРӘК... - 2015 - Мәҡәләләр\nӨЛКӘН ИРҘӘР “ҠОРОРАҠ”, Ә ЙӘШТӘР ХИСЛЕРӘК...\nБөгөнгө заман ир-егеттәренә ниндәйерәк баһа бирәһегеҙ?\nСания СӨЛӘЙМӘНОВА, 65 йәш, Учалы ҡалаһы: Барыһын да бер ҡалыпҡа һалып фекер йөрөтөү дөрөҫ булмаҫ, шулай ҙа дөйөм һыҙаттарҙы билдәләп үтергә мөмкин. Минең йәшлек йылдарым комсомолдың ҡайнап торған, партияның әүҙем эшләгән, колхоз-совхоздарҙың сәскә атҡан сағына тура килде. Коллективлыҡ тойғоһо көслө булған быуын партия билдәләгән бурыстарҙы, алдына ҡуйылған "биш йыллыҡ"тар планын үтәү маҡсатында ал-ял белмәй эшләне. Ә хеҙмәткә хөрмәт булған ерҙә кешенең шәхси сифаттары ла яҡшыраҡ була. Шуға күрә лә минең йәштәгеләрҙең күбеһенә ялҡаулыҡ, яуапһыҙлыҡ, битарафлыҡ кеүек сифаттар хас түгел. Ә йәшерәк быуын был йәһәттән "аҡһай". Бигерәк тә ир-егеттәр ваҡланды. Мин бында кәүҙә бейеклеген түгел, ә күңел байлығын күҙ уңында тотам. Ғаиләгә ҡарата мөнәсәбәттәрҙә лә айырмалыҡтар күп. Әгәр ҙә элек атай кешенең ғаилә башлығы булыуын, һуңғы һүҙҙе ул әйтергә тейешлеген берәү ҙә инҡар итмәһә, бөгөнгө көндәге атайҙар араһында иҫәпкә бар - һанға юҡ булыусылар күп. Ғаиләнең үҙәге, уның терәге һаналыу өсөн донъяға ир енесенән булып тыуыу ғына етмәй. Бындай хоҡуҡты яулау өсөн ҡатыныңдың, балаларыңдың һәр көнөн бәхетле итеү маҡсатын уңышлы атҡарыу мөһим. Ә бәхет төшөнсәһе үҙ эсенә өйҙәге яҡшы мөхитте, етеш тормошто, бөгөнгө менән ҡәнәғәтлек тойғоһо кисереүҙе, иртәгәһе көнгә ышанысты һыйҙыра. Ҡыҙғанысҡа күрә, замана ир-аттарының байтағы ошоно тормошҡа ашыра алмай. Шуға күрә ғаиләһенә лайыҡлы тормош тәьмин итә алмаған ир-атты ҡатын-ҡыҙ алыштырҙы: ул эшләй ҙә, балалар ҙа тәрбиәләй, йортон да һала, машина ла йөрөтә, бесәнен дә әҙерләй. Был төптө дөрөҫ түгел. Һәр кем үҙ урынында - ир-ат иңендә тормош йөгөн күтәрә алыусы, ә ҡатын-ҡыҙ улар эргәһендә гүзәллек өләшеүсе, йылылыҡ бөркөүсе, ғаилә усағына ҡуҙ өҫтәүсе булғанда ғына тормош алға барасаҡ. Ә бөгөнгө көн ысынбарлығы "өйөбөҙҙә" күҙәтелгән тәртипһеҙлектең, ҡатын-ҡыҙҙар менән ир-егеттәрҙең урындары алмашыныуының - хаостың - күрһәткесе ул.\nФәйрүзә ИШЕМҒОЛОВА, 45 йәш, Ҡыйғы районы: Ир-егеттәрҙе заманына ҡарап характерламаҫ инем. Һәр ваҡытта ла уңғандары янында миңрәүҙәре, егәрлеләре эргәһендә ялҡауҙары, сәләмәт тормош алып барыусылар йәнәшәһендә үҙ һаулыҡтарына төкөрөп ҡараусылар, айыҡ аҡыл менән донъя көтөүселәр араһында эскеселәре булған, бар һәм буласаҡ. Ни өсөндөр тормошта малайҙарҙың ысын ир-ат булып буй еткереүе атайҙар елкәһендә, тип ҡабул ителгән. Ләкин эргәбеҙҙә донъя тотҡаһы булырҙай йәки, киреһенсә, булдыҡһыҙ ир-егеттәрҙең күберәк булыуында беҙҙең, әсәйҙәрҙең, өлөшө лә ҙур. Күпселек осраҡта нәҡ әсәнең улы яҙмышына тәьҫире көслө була. Хатта кәләш алып, айырым тормош көтә башлағанда ла әсәһенең йоғонтоһонан айырыла алмайынса ғүмер итеүселәр күп. Кешенең холоҡ-һыҙаттары ғаиләлә тәрбиәләнә, ә тәүге орлоҡ әсәй һөтө менән тапшырыла. Хәҙер яңғыҙ әсәйҙәрҙең күп булыуы үҙен һиҙҙерә. Атай тәрбиәһенән мәхрүм малайҙарҙың характерында ҡатын-ҡыҙ һыҙаттары асыҡ сағыла. Быны әлегә оло мәсьәлә итеп күрмәһәк тә, алдағы быуындар яҙмышында асыҡ сағылып, насар роль уйнаясаҡ, тип хафаланам.\nЛилиә УСМАНОВА, 25 йәш, Бөрйән районы: Үҙемдең йәштәштәремдән сығып һүҙ йөрөткәндә, хәҙерге заман егеттәренең үҙенсәлекле һыҙатын - үпкәселлекте билдәләп үтер инем. Уларҙың күбеһе ҡыйыуһыҙ, икеләнеүсән. Шул уҡ ваҡытта улар үҙҙәрен һәр саҡ хаҡ һәм алдынғы, тип уйлай. Тағы ла мине аптыратҡан да, борсоуға ла һалған күренеш - ниндәйҙер ҡапма-ҡаршылыҡлы һәм киҫкен хәл килеп тыуһа, ҡарар ҡабул итеү бурысын эшлеклерәк һәм тынысыраҡ ҡатын-ҡыҙға тапшырыу яйын ҡараусы егеттәр артты. Ғөмүмән, тиҙ һәм дөрөҫ ҡарар ҡабул итеү - тиҫтерҙәремдең күбеһе өсөн хәл ителмәҫлек мәсьәлә. Шулай ҙа йәштәр араһында уңышҡа өлгәшеүсе эшҡыуарҙарҙың арта барыуын иҫәпкә алғанда, был ваҡытлыса күренеш, тип уйлайым. Йәштәре ҙурайып, тормош тәжрибәһе артҡан һайын, донъяуи мәсьәләләрҙе йырып сығыу уларға еңелерәк буласағына ышанам. Олораҡ быуын ағайҙарҙы мин йомоғораҡ, үҙ хис-тойғоларын, уй-фекерҙәрен әйтеп бармаған ҡорораҡ кешеләр итеп күрәм. Ә йәштәр иһә - хислерәктәр. Шулай ҙа күпселек йәштәр тойғоларына зиһендәрен томаларға юл ҡуймай, уларҙың икеһе лә бизмәнде тигеҙ тарта.\nҺаулыҡ - ҙур байлыҡ икәнлеген йәш егеттәр нығыраҡ аңлай, минеңсә. Мәҫәлән, атайымдың, бабайҙарымдың һаулыҡтарын нығытыу маҡсатында ниндәйҙер витаминдар эсеп, төнәтмәләр файҙаланыуын, һыуыҡ үткәреп, дауаханала йөрөү-ҙәрен бер ҙә хәтерләмәйем. Ә дуҫтарым, йәш хеҙмәттәштәрем араһында тән температуралары 37 градус булһа, "үлергә" әҙерләнеп бөтөүселәр күп. Шулай уҡ улар аптеканан витаминдар алып эсәләр, ашамлыҡтарҙы файҙалы-файҙаһыҙға бүләләр, ялға ныҡ иғтибар бирәләр.\nЯҙылған: 02.03.15 | Ҡаралған: 1004


Республика юбилейына бүләккә – күргәҙмә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика юбилейына бүләккә – күргәҙмә\n9:37, 4 февраля 2010 Йәмғиәт\n«Һөйөклө республикам минең» — тап ошолай атала Башҡортостан Республикаһының Милли музейында асылған күргәҙмә. Уның авторы Өфө рәссамы Ринат Әхмәтов. Республиканың 20 йыллыҡ юбилейына картиналар күргәҙмәһенән дә ҙурыраҡ бүләк эшләй алмаҫ инем, тип иҫәпләй оҫта үҙе.\nМилли музейҙа асылған яңы экспозицияның Башҡортостанға арналыуы хаҡында исеме генә түгел, эстәлеге лә һөйләй. Уға 40 картина ингән, һәм уларҙың барыһы ла Башҡортостандың уникаль тәбиғәтен һүрәтләй: көҙгөләй саф күлдәр, йәмле һыу буйҙары, ҡолас етмәҫ баҫыуҙар киңлеге, мәғрүр тауҙар, кеше аяғы баҫмаған урмандар.\nБар һүрәттәрен дә Ринат Әхмәтов ысынбарлыҡтан күсереп яҙа, шуға ла уны бик йыш рәссам-реалист, тиҙәр.\n— Һүрәттәремә сюжеттар табыу өсөн Башҡортостан буйлап күп йөрөргә тура килә. Иң яратҡан шөғөлдәремдең береһе – тыуған яғым тәбиғәтенә һоҡланыу һәм ҡыуаныс тойғоһо кисереү. Минең һүрәттәремде ҡарағандар ҙа шатлыҡ кисерһен һәм бер-береһенә, тәбиғәткә ҡарата итәғәтлерәк, яҡшыраҡ мөнәсәбәттә булһын, тигән теләктәмен, — ти Ринат Фәнис улы.\nБөгөн Ринат Әхмәтов пейзаж һүрәтләүсе Башҡортостандағы уңышлы рәссамдарҙың береһе. Дөйөм эштәре иҫәбе 400-гә яҡын. Байтаҡ эше Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт һынлы сәнғәт музейы фондында, Өфө сәнғәт галереяһында, БР Дәүләт Йыйылышында, БР Милли банкында, АҠШ, Италия, Германия, Төркиә, Сербия һәм башҡа сит ил коллекцияларында һаҡлана.\nБыларҙан тыш, рәссамдың картиналары билдәле йәмәғәт һәм сәйәсәт эшмәкәрҙәре коллекцияһын биҙәй, улар араһында Рәсәй Премьер-министры Владимир Путин, Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев, Франция Президенты Николя Саркози ла бар.\nРинат Фәнис улы яңы эйәһенең кем булыуына ҡарамаҫтан, һүрәттәрен ихлас биреп ебәреүен йәшермәй.\n— Бер нәмәһе генә үкенес, шәхси коллекцияға эләккән һүрәттәр мәҙәниәт киңлегенән юғала, киң йәмәғәтселеккә башҡаса күрһәтелмәй, — ти рәссам.\nБөгөн Ринат Әхмәтов төп эшенән башҡа әүҙем педагогик эшмәкәрлек тә алып бара. Бынан бер нисә йыл элек шәхси сәнғәт студияһын булдырып, оҫталыҡ серҙәрен балаларға өйрәтә. Профессиональ рәссам үҙенән алда ижад иткән рәссамдарҙың картиналарын реставрациялау менән дә шөғөлләнә.


Курай - Page 10 of 46 -\nПушкин телен һөйөүселәр белемен һынаны\nБашҡортостан халҡы рус теленән белемен һынаны. Республикала “Тоталь диктант” акцияһы үтте. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, Өфөлә был сарала 2 меңгә яҡын кеше ҡатнашҡан. Баш ҡалала...\nБелгестәр кәңәш бирә\nБашҡортостан халҡына кредиттарға бәйле кәңәштәр бирелә. Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса дәүләт комитетында “ҡыҙыу линия” ойошторолған. Белгестәр финанс хеҙмәттәр буйынса түләүһеҙ консультация бирә....\nЙортло булыу — үҙе бәхет\nБашҡортостанда ипотека алыу еңеләйә. Республика Милли банкы торлаҡҡа кредитты 9,8 процентҡа бирергә ҡарар иткән. Быға тиклем был күрһәткес сама менән 1 процентҡа күберәк ине....\nҮҙебеҙҙә лә сифатлы белем алырға була\nБашҡортостандан өс юғары уҡыу йорто халыҡ-ара рейтингтҡа индерелде. Өфөләге авиация, нефть һәм медицина университеттары эшмәкәрлеге юғары баһаланды. Дөйөм алғанда, исемлектә төрлө илдәрҙән 800-гә яҡын...\nБашҡортостанда бөгөн халыҡты иҫкәртеү системаһы тикшерелә\n11 сәғәттән 12-гә тиклем республика ҡалалары һәм ауылдарында сирена тауышы яңғырай. “Барыһына ла иғтибар!” тигән сигнал 30 секунд дауамында бирелә. Халыҡты ғәҙәттән тыш хәлдәр...


Уңайлы мөхит | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Уңайлы мөхит\nВәлитова - нимәгә тотонһа, шуны еренә еткереп ҡуя торған кеше. Үҙ ғүмерендә бер нисә һөнәр алмаштырырға тура килә уға. Ҡайҙа ғына эшләһә лә, намыҫлы хеҙмәткәр алдынғылар сафын тулыландыра, коллективта ла лайыҡлы абруй ҡаҙана.\nТаңһылыу апай еңел сәнәғәттә лә, мебель цехында ла, элеваторҙа ла эшләй. Бурысына еңел-елпе генә ҡарағанын иҫләмәй ул, һәр ваҡыт билен биштән быуып, ең һыҙғанып тотона. Шуға ла һәр башланғысы уңышлы тамамлана. Үҙ-үҙен аямай торған холҡо ла бар уның, был иһә Таңһылыу Әхтәм ҡыҙының һаулығында эҙһеҙ ҡалмаған. Бөгөн III төркөм инвалид булыуында ла, һис шикһеҙ, ал-ял белмәй эшләүенең өлөшө бар.\n- Цехта эшләгәндә һигеҙ станокта мебель полировкаларға өлгөрә торғайным. Буяу, лак еҫе, саң - быларҙың бөтәһе лә тын юлы эшмәкәрлегенә кире йоғонто яһағандыр инде, тип уйлайым, - ти ул. -Йәшлек менән иғтибарға ла алмағанмындыр. Артабан элеваторҙа эшләргә тура килде. Ошо осорҙа фиҙаҡәрлегемде билдәләп, республиканың үҙәк гәзитендә лә баҫтырып сығарҙылар.\nҒөмүмән, мәҡәләбеҙ геройының бөтә ғүмере тырыш хеҙмәттә үткән. Тормош иптәше Фәнил менән берҙән-бер ҡыҙы Гүзәлдә лә эш һөйөүсәнлек, ғәҙеллек, намыҫ кеүек сифаттарҙы тәрбиәләй алған. Бәхетле өләсәй ҙә ул Таңһылыу Вәлитова, тиҙҙән бишенсе ейәнен ҡулына алырға әҙерләнә.\nҺаулыҡ мөмкинлеге сикләнгән булһа ла, яҙмышына зарланып ултырырға һис тә ваҡыты юҡ уның. Форсаты сығыу менән ҡулына бәйләмен ала. Тыуған төйәктең бөтә биҙәк-нағышын һалып бәйләгән шәл, косынка, кофта, ойоҡбаш, бейәләйҙәренең иҫәбе-һаны юҡ. Ырғаҡ менән сувенирҙар яһарға, сигергә лә әүәҫ. Фатирының бөтә бүлмәләрен үҙе бәйләгән, сиккән әйберҙәре менән биҙәгән. Диван япмалары, балаҫ, келәм, салфеткалар - бөтәһе лә уның күңел йылыһы һәм күҙ нурынан туҡылған. Күптән түгел ҡала мәҙәниәт һарайы “Дуҫлыҡ” халыҡ театрында шөғөлләнә башлаған. Мостай Кәримдең “Ҡыҙ урлау” пьесаһында Иркәбикә ролен уйнаған.\n- Нимә менәндер мәшғүл булыу ауырыуҙы оноттора, оҡшаған эш йәнгә дауа булып тәьҫир итә. Быға тиклем йыл һайын шифаханаларға йүнәлтмә бирелә ине. Һуңғы өс-дүрт йылда инвалидтарға юллама биреү туҡтап ҡалды. Кәрәкле препараттарҙың дарыуханаларҙа булмау мәсьәләһе лә бар. Бушлай бассейнға йөрөү хоҡуғын ҡулланырға тырышам. Был сара ла күңелгә ял бирә, - ти Таңһылыу Әхтәм ҡыҙы.\nШулай, үҙенә көн дә шөғөл табып, яҙмыш һынауҙарына бирешмәй, алға барыуын дауам итә ул.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КИҘЕҮҘЕ АУЫРЫМАҪҠА ӘҘЕРЛӘНЕП ҠАРШЫЛАЙЫҠ - 2016 - Мәҡәләләр\nБөгөн бөтөн ерҙә киҙеүҙән вакцинация яһаталар - республика халҡының 25 проценты самаһы прививка эшләткән дә инде. Табиптар был сирҙең көслө ваҡыты ғинуарға тура килеү ихтималлығын күҙаллаһа ла, уҙған йылдан айырмалы, быйыл уның йомшағыраҡ үтергә тейешлеген белдерә. Шулай ҙа уның штаммдары үҙгәреп тороу сәбәпле, көтөлмәгән "сюрприздар" булыуы ла мөмкин. Киҙеү генә тип ҡараһаҡ та, уны ваҡытында дауаламағанда йәки кеше үҙ сәләмәтлегенә битараф булғанда, аяныслы эҙемтәләргә килтереүе лә билдәле. Редакциябыҙ ҡунағы, баш ҡаланың 4-се клиник инфекцион дауаханаһы бүлек мөдире, 1-се категориялы табип Фәғилә ҠОТЛОҒУЖИНА менән был юлы киҙеү тураһында һүҙ алып барасаҡбыҙ.\nКиҙеү - ул ниндәйерәк сир? Уның ОРЗИ, ОРВИ менән уртаҡлығы бармы?\n- Юғары тын алыу юлдарының киҫкен вирус сирҙәре (респиратор вирус сирҙәре) бөтә йоғошло сирҙәрҙең төп өлөшөн тәшкил итеп, 60 процентҡа тиклем барып етә һәм йылдан-йыл күпләп теркәлә. Рәсәйҙә был сирҙәр менән йылына 27,3 - 47,2 млн кеше ауырый. Киҫкен респиратор сирҙәрҙе барлыҡҡа килтереүсе 200- ҙән ашыу вирус билдәле. Әммә табиптар грипп, парагрипп, риновирус, коронавирус, аденовирус тип аталған төрҙәренә ҙурыраҡ иғтибар бирә. Киҙеү башҡа респиратор вирус сирҙәренән нимәһе менән айырылып тора һуң? Ул киҫкенерәк, тән температураһының бик юғары күтәрелеүенән башлана, интоксикация тип аталған синдром бик сағыу була, һуңынан юғары тын алыу юлдарының зарарланыуы билдәләре күҙәтелә. Киҙеү вирусының А, В, С тип аталған өс төрө билдәле. Был вирустар тотороҡло түгел, үҙгәреүсән, шуға ла йылдан-йыл кешенең иммунитеты булмаған яңы төрҙәре барлыҡҡа килеп тора. Киҙеү вирусы 4 градус йылыла тирә-яҡта - бер аҙна, ноль градуста бик оҙаҡ һаҡлана, 50-60 градус эҫелек уны тиҙ юҡҡа сығара. Шуға күрә ул ҡояш нурҙары, ультразвук тәьҫирендә тиҙ үлә. Киҙеү вирустары бөтә ерҙә лә киң һәм тиҙ таралып, эпидемия һәм пандемия рәүешендә сир барлыҡҡа килтерә.\nКөтмәгәндә аяҡтан йығып, йылы түшәккә һалып ҡуйған был сирҙең төп сығанағы нимәлә?\n- Киҙеүҙең төп сығанағы - сирле кеше. Ул ауырый башлағандың беренсе сәғәттәренән алып 3-5-се көндәргә тиклем тирә-яҡҡа вирус тарата. Киҙеү сиренән һауыҡҡан кешеләрҙең 15-20 проценты тағы ла 22-30 көн вирус сығанағы булып тороуы мөмкин. Йәғни һөйләшкәндә, сөскөргәндә, йүткергәндә улар вирусты тирә-яҡ һауаға бүлеп сығара.\nҠабатлауҙан доға иҫкермәй, тиҙәр, шулай булғас, сирҙең тәүге симптомдарын да хәтергә төшөрөп китәйек...\n- Киҙеү сиренең инкубация осоро бик ҡыҫҡа - йоҡторғандан алып ауырый башлағанға тиклем бер нисә сәғәттән алып 2 тәүлеккә тиклем ваҡыт үтеүе бар. Ул бик киҫкен башлана. Бер өшөтөп, бер ҡалтыратып, тән температураһы 39-40 градусҡа тиклем кү-тәрелә. Юғары тән температураһы 4-5 көн тора. Был ваҡытта көслө баш һәм күҙ алмалары ауыртыуы, баш әйләнеүе, бөтә тән һыҙлауы, хәлһеҙлек кү-ҙәтелә. Аппетит юғала, йоҡо боҙола, күңел болғаныуы, ҡоҫоу ҙа был осраҡта йыш була. Сирҙе ауыр кисергәндә аң юғалыуы, ҡул-аяҡтар тартышыуы ла ихтимал. Киҙеү вирусы ҡан тамырҙарын зарарлау сәбәпле, төрлө ҡан китеүҙәр хәүефе лә бар. Сирләүҙең икенсе тәүлегенә тымау, ҡоро йүтәл барлыҡҡа килә һәм уртаса 7 көн дауам итә.\nКиҙеүгә иғтибар итмәгәндә, ул ниндәй өҙлөгөүҙәргә килтерергә мөмкин?\n- Был сир күп осраҡта еңел һәм уртаса рәүештә үтә. Ә инде уның ауыр формаһы, билдәләп китеүегеҙсә, төрлө өҙлөгөүҙәргә килтереүе мөмкин һәм шуныһы менән ул хәүефле лә. Иң беренсе сиратта, әлбиттә, тын юлдарының зарарланыуы - үпкәләр ялҡынһыныуы, үпкәләргә ҡан һауыуы, унда һыу йыйылыуы. Был ауыр осраҡтар сирле кешенең ғүмере өҙөлөүенә килтерә.\nШулай уҡ киҙеү вирусының йөрәк-ҡан тамырҙарына насар йоғонтоһы ла билдәле. Киҙеү эпидемияһы ваҡытында йөрәк-ҡан системаһы сирҙәре бермә-бер артыуы һәм үлем осраҡтары ла күберәк теркәлеүе тап ошо хаҡта һөйләй. Киҙеү сиренә йыш ҡына бактериялар барлыҡҡа килтереүсе төрлө эренле-ялҡынһыныу сирҙәр ҡушылыуы ла бик йыш осрай торған күренеш. Отит, гайморит, пиелонефрит тип аталған сирҙәр киҙеү менән сирләгән ваҡытта йыш теркәлә.\nСирҙе дауалауға ҡарағанда иҫкәртеү саралар үткәреүе күпкә отошлораҡ, тип ҡабатлай табиптар. Киҙеү эләкмәһен өсөн ниндәй профилактик саралар ҡулланырға була?\n- Иң мөһиме - прививка эшләтеү. Рәсәйҙә гриптан вакцинаға ҡаршы күп кешенең ҡарашы ыңғай булмауы ҙур борсолоу уята. Халыҡ араһында, "прививка эшләтһәң дә, эшләтмәһәң дә барыбер сирләйһең", тигән яңылыш фекер йәшәй. Күптәр прививка киҙеү вирусынан ғына һаҡлай икәнен иҫәпкә алмай. Ә респиратор вирустар бит 200-ҙән ашыу. Һәр бер киҫкен респиратор сир ул киҙеү түгел! Киҙеү сире тиҙ таралыусан, бер юлы күп кеше сирләй, уның кеше ғүмеренә хәүеф яһаусы өҙлөгөүҙәре күп, шуның өсөн киҙеүҙән ҡурҡабыҙ һәм һаҡланырға тәҡдим итәбеҙ. Йыл һайын Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы киҙеүгә ҡаршы төрлө вакциналар тәҡдим итә. Улар араһында тере вакциналар ҙа бар, һүндерелгәндәре лә бар. Рәсәйҙә етештерелгән "Гриппол" вакцинаһы, Францияла етештерелгән "Ваксигрипп", Германияла етештерелгән "Инфлювак", Бельгияла сыҡҡан "Флюарикс" вакциналары киң ҡулланыла. Быйыл вакцина эшләү сентябрь айы аҙаҡтарында башланды. Вакцинанан башҡа, киҙеү теркәлә башлаған осорҙа вирусҡа ҡаршы дарыуҙар ҡулланырға ла кәңәш ителә. Дарыуханала улар бар, ирекле һатыла, профилактик миҡдарҙа ҡулланыла.\nВакцина киҙеү теркәлеү башланғанға тиклем иң кәмендә 2 аҙна алдан һәм тик һау организмға ғына эшләнә. Ул мотлаҡ рәүештә: 6 айҙан ҙурыраҡ балаларға; мәктәп уҡыусыларына; урта һәм юғары уҡыу йорттары талиптарына; 60 йәштән уҙған ололарға; хеҙмәтләндереү өлкәһендә эшләүселәргә; медицина, белем биреү өлкәһендә эшләгән кешеләргә; хәүеф төркөмөнә ҡараған сирле кешеләргә: шәкәр сире, онкологик сир, ҡан сирҙәре булғандарға эшләнергә тейеш.\nШулай уҡ киҙеү күпләп теркәлә башлаған осорҙа кешеләр күп булған урындарҙа йөрөргә кәңәш ителмәй, йә ундай ерҙә битлек ҡулланырға кәрәк. Бөгөнгө дарыуханаларҙа һатылған битлектәрҙе 2 сәғәт һайын алыштырып тороу зарур. Көн дә йоҡлар алдынан тамаҡты тоҙ, сода иретмәһе менән, аҡсәскә, тырнаҡ гөлө, шалфей төнәтмәләре менән сайҡатыу ҙа сирҙән һаҡлар. Һарымһаҡ, һуған, бал, гөлйемеш сирҙән һаҡлаусы тәбиғи саралар икәнен дә оноторға ярамай.\nЙортоғоҙҙа берәй кеше киҙеү менән сирләп китте икән, мотлаҡ рәүештә уны башҡа һау кешеләрҙән аралағыҙ. Сирле ятҡан бүлмәне елләтеп, еүеш сепрәк менән һөртөп торорға кәрәк. Бер ваҡытта ла үҙаллы дауаланмағыҙ, дөрөҫ дауаны табип ҡына тәғәйенләгәнен онотмағыҙ.\nӘ прививка ярамаған осраҡтар бармы?\n- Йомортҡа ағына аллергияһы булғандарға, киҫкен йоғошло һәм бүтән сир менән ауырығанда, хроник сирҙәр әүҙемләшкән саҡта, ҡурылдайҙарҙың быума сире, үҙәк нервы системаһының, аутоиммун һәм башҡа төрлө ҡаты сирҙәр организмда булған осраҡта тыйыла.\nШулай ҙа, иммунитет ныҡ булғанда, вакцинаһыҙ ҙа киҫкен респиратор һәм киҫкен вируслы респиратор сирҙәр, киҙеү менән сирләмәҫкә лә мөмкиндер бит?\n- Ғөмүмән алғанда, ысынлап та, иммунитеты ныҡ кешене атап үтелгән сирҙәр урап үтеүе бар. Һүҙ, әлбиттә, сәләмәт тормош алып барыу хаҡында. Һәр кеше үҙ һаулығын үҙе бала саҡтан хәстәрләп, сәләмәт тормош алып барһа, сирлеләр һаны күпкә әҙерәк булыр ине. Сынығыу, спорт менән дуҫ булыу, саф һауала йышыраҡ йөрөү, сама менән дөрөҫ туҡланыу, хеҙмәт һәм ял режимын һаҡлау, стрестарға ҡаршы тора белеү - былар барыһы ла һаулыҡты нығыта һәм киҫкен сирҙәргә ҡаршы тора алған иммунитетты барлыҡҡа килтерә.\nЯҙылған: 31.10.16 | Ҡаралған: 846


Намаҙ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Доғалар һәм намаҙ > Намаҙ\n« Аллаһ Тәғәләнен араҡы эсеүселәргә язаһы\nТәһәрәт алыу тәртибе »\nАллаһ Тәғәләне ысын күнелдән танығандан һуң уға шөкөр итер кәрәк. Шөкөрҙен мәғәнәһе рәхмәт тейеүҙә. Ошо бар донъяға, ғаиләгә, балаларға, биргән һыуына, еренә, малына һәм башҡа ниғмәттәргә. Аллаһы Тәғәлә барын биргән беҙгә; шундай матур тәбиғәт, таҙа һауа, бөтмәҫ һыу, тамаҡ, бөтөн донъя, байлыҡ, икешәр-өсәр машина һәм башҡа. Әфәттәр, һуғыштар юҡ, аслыҡ юҡ – ожмаҡта йәшәйбеҙ түгелме? Сит илдәрҙәге һымаҡ аслыҡтан, һыуһауҙан үләбеҙме, сүлдә йәшәйбеҙме, бысраҡ һыу эсәбеҙме? Юҡ шул, шуға ла ҡоторабыҙ.\nТәфтиләүҙәр ҡырып бөтөрмәгән башҡортто, араҡы һәм маңҡортлыҡ ҡыра. Халҡыбыҙ дине менән көслө булған, бына шул арҡала беҙ әлеге донъяла. Шөкөр итәйек Аллаһы Тәғәләгә, намаҙ уҡыйыҡ. Иң ҙур гонаһ намаҙ уҡымау. Уҡырға өйрәнеп алһағыҙ, өс-дүрт минутлыҡ ваҡыт ала. Туңҡайып торғанымды кеше күрмәһен тип уҡымайһығыҙ икән, теге донъяла, тамуҡта миллион йылдар буйы туңҡайып, аҡырып илап торғаныңды бар әҙәм күрер. Бушҡа өмөт итмәгеҙ, үләбеҙҙә бөтәбеҙ — тип.\nАй-һай ғәләмәт донъя көтә беҙҙе тегендә. Намаҙҙы үтәйек. Яйлап башлағыҙ, ныҡлап өйрәнмәйенсә тотонмағыҙ бер юлы бөтәһенәлә, күңелегеҙ биҙер. Беренсе намаҙҙы уҡығанда үҙегеҙҙе осоп киткән һымаҡ тойорһығыҙ, ысыны шулай. Аллаһ Тәғәлә: «Минә ынтылған кешегә ярҙам итермен» — ти. «Минә ҡаршы бер аҙым атлаһағыҙ, һеҙгә ҡаршы ун аҙым атлармын» — тигән. «Нимә теләйһегеҙ һорағыҙ» — ти. Иң башта иман нуры һәм ғилем һорайыҡ. Байлыҡта бәхет бармы?\nӘйҙәгеҙ беренсе намаҙ аҙымына. Иң башта иртәнге намаҙҙын сөннәтен өйрәнәйек.Тәһәрәт алғандан һуң, ҡиблаға табан йүнәлеп баҫырға, аяҡ араларын яҡын ҡуйығыҙҙа, уңайлы итеп баҫығыҙ һәм ниәт әйтергә кәрәк*\n1. «Ниәт ҡылдым Аллаһ Тәғәленен ризалығы өсөн иртәнге намаҙҙын сөннәтен үтәргә ХАЛИСӘН ЛИЛЛӘҺИ ТӘҒӘЛӘ» - тип ҡулдарыңдың баш бармаҡтарын ҡолаҡ япраҡтарына тейҙерәһең, (ҡатындар иңдәре өҫтөнә күтәрәлә) АЛЛАҺҮ ӘКБӘР - әйтәбеҙ.Был ваҡытта устарыбыҙ асыҡ һәм ҡибла яғына ҡарап торорға тейеш.\n2. Ҡулдарыңды кендек тапҡырына ҡуйып, (ҡатындар күкрәгенә ҡуйып) «Сүбхәәнәкә» доғаһы уҡыйбыҙ;\nСүбехәәнәкәл-лааһүммә үә бихәмдик үә тәбәракәс-мүкә үә тәғәлә жәддүкә үә ләәәә иләәһә ғайрук\n3. «Әғүүҙү билләәһи минәш-шәйтаанир-ражииим. Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахииим», — тип әйткәс,\n«Фәтиха» сүрәһен уҡыйбыҙ:\nӘлхәмдү лилләәһи раббил ғәәләмиин. Әр-рахмәәнир-рахиим. Мәәлики йәүмид-диин. Иййәәкә нәғбүдү үә иййәәкә нәстәғиин. Иһдинәс-сыйраатәл мүстәҡыйм. Сыйраатәл-ләҙиинә әнғәмтә ғәләйһим, ғайрил мәғдүүби ғәләйһим үәләддааааллиин. Әмин.\nБисмилләһене әйтмәйенсә, йәнә бер ҡыҫҡа сүрә йәки Ҡөрьәндән бер — нисә аят ҡушып уҡыйбыҙ, мәҫәлән,\nИннәәәә әғтайнәәкәл кәүҫәр. Фәсалли лираббикә-үәнхәр.Иннәә шәәни әкә һүүәл әбетәр\nуҡыйһың да «Аллаһү әкбәр» тип рөкүғҡа эйеләбеҙ, йәғни ярым бөгөләһең.(ҡатын-ҡыҙҙар рөкүғкә яртылаш һәм бер аҙ сүгәләп эйелә). Рөкүғтә ҡулдарыңды теҙҙәреңә (тубыҡтар өҫтөнә) ҡуяһың да, өс мәртәбә «СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ҒӘҘЫЙМ» — тип тәсбих әйтәһең.\n«СӘМИҒӘЛЛАҺҮ ЛИМӘН ХӘМИДӘҺ» — тип әйтеп рөкүғтән тораһың, һуңынан турайып баҫҡас«Раббәнә ләкәл хәмде» тип әйтәһең. Шунан «Аллаһү әкбәр» тип әйтеп сәждәгә китәһен.\nСәждәлә өс мәртәбә «СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ӘҒЛӘӘ» — тип тәсбих әйтәһең дә, «Аллаһү әкбәр» тип тороп ултыраһын, (был ултырыу жәлсә тип атала) бер аҙ вакыт ултыра торғас, ҡабаттан сәждәгә эйелеп, сәждәлә тағы өс мәртәбә «СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ӘҒЛӘӘ» — тип әйтәһең. «Аллаһү әкбәр» тип әйтеп тораһың.\nБыларҙы үтәгөс, бер рәҡәғәт намаҙ тамам\n2-се рәҡәғәтте үтәгәндә:\n«Аллаһү әкбәр» тип әйтеп сәждәнән тороп, ҡулыңды кендек тапҡырына ҡуйып,(ҡатын-ҡыҙҙар күкрәктәренә) бисмилланы әйтеп;\n1. Фатиха сүрәһен\n2. «Ихлас» сүрәһен\nҠүл — һүүәллаһу әхәде. Аллаһүссамәде. Ләм йәлиде үәләм йүүләде үә ләм йәкүл ләһү күфүүән әхәде\nУҡып, шунан Аллааһү Әкбәр әйтеп рөкүғҡа бараһың, рөкүғтә 3 мәртәбә «СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ҒӘҘЫЙМ» тип әйтәһең.\nСӘМИҒӘЛЛАҺҮ ЛИМӘН ХӘМИДӘҺ РАББӘНӘӘ ЛӘКӘЛ ХӘМДҮ - тип турайып, йәнә Аллаһү әкбәр тип әйтеп сәждәгә китәһең, ошо сәждәлә өс мәртәбә СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ӘҒЛӘ - тип әйтәһең дә «Аллаһү әкбәр» тип ултыраһың, бер аҙ ғына ултырғас, ҡабаттан сәждәгә эйелеп, тағыла сәждәлә өс мәртәбә СҮБЕХӘӘНӘ РАББИЙӘЛ ӘҒЛӘ - тип әйтәһең дә, Аллаһү әкбәр тип ултыраһың,\nӘттәхийәт уҡыйбыҙ. Әттәхийәтте уҡып бөтөргәс, Раббәнә аятын уҡып, «Әссәләәмү ғәләйкүм үә рахмәтуллаһ» — тип тәүҙә уң яҡҡа, шунан һул яҡ ҡырға «Әссәләәмү ғәләйкүм үә рахмәтуллаһ» — тип сәләм бирәбеҙ. Сәләм биргәндә, күҙҙәр менән яурын осона ҡарар кәрәк. Сәләмдәр биргәндән аҙаҡ ҡулдарыбыҙҙы биткә күтәреп өс мәртәбә «Әстәғфируллаһә» — тип әйтеп, «АЛЛААҺҮММӘ ӘНТӘС-СӘЛӘМҮ ҮӘ МИНКӘС-СӘЛӘМҮ ТӘБӘӘРАКТӘ йә ҘҮЛ ЖӘЛӘЛИ ҮӘЛ ИКРААМ» — тип доғабыҙҙы ҡылабыҙ.\nОшоларҙы үтәгәс, беҙҙең иртәнге (сабах) намаҙыбыҙҙың ике рәҡәғәт сөннәт намаҙы үтәлгән була\nӘттәхийәтү лилләәһи үәссаләүәәтү үәттаййибәәт. Әссәләәмү ғәләйкә әййүһәән-нәбиййү үә рахмәтуллааһи үә бәракәәтүһ. Әссәләәмү ғәләйнәә үә ғәләә ғибәәдил -ләәәһис — салихиин, әшһәдү әлләә иләәһә илләәллааһү үә әшһәдү әннә Мүхәммәдән ғәбедүһү үә расүлүһ.\nБыл ярты әттәхийәт була. Ошоно уҡығаста намаҙ ҡабул була. Беҙ хәлебеҙгә ҡарап, салауат — маҡтау уҡыйбыҙ.\nАллаһүммә салли ғәләә Мүхәммәдин, үә ғәләә әәли Мүхәммәд. Кәмәә салләйтә ғәләә Ибрааһиимә үә ғәләә әәли Ибрааһиимә иннәкә хәмиидүм мәжиид. Аллаһүммә бәәрик ғәләә Мүхәммәдин үә ғәләә әәли Мүхәммәд. Кәмәә бәәракта ғәләә Ибраһиимә үә ғәләә әәли Ибраһиимә иннәкә хәмидүм-мәжиид.\nБыны уҡығас, бөтөн әттәхийәт була. Ары тәсбих тартыу һәм доғалар – былар намаҙға инмәһәлә уҡыу үҙҙең өсөн хәйерле.\n*Намаҙлыҡ булып бар ер була ала, мунсанан, бәҙрәфтән һәм бысраҡ ерҙәрҙән башҡа.\n*Ҡайһы бер китаптарҙа яҙыла шул намаҙҙын 2-3-4 рәҡәғәтен уҡырға тип, ләкин әйтмәй уҡыһан һандарын, күберәк намаҙ яҙылыуы мөмкин. Беҙ 2 рәҡәғәт тип артыҡ һауабына кәртә ҡуябыҙ. Аллаһы Тәғәлә үҙе белә.\n*Күҙ ҡарашынды сәждә ҡылысаҡ урынға төбәр кәрәк. Алдындағы намаҙлыҡҡа.\n*Тәҡбирҙән һуң Аллаһү Әкбәр тигәс уң ҡул һул ҡул өҫтөнә һалына һәм ҡулдың баш һәм сәтәкәй бармаҡтары менән һул ҡулды беләҙекләп тота ҡатын-ҡыҙҙар, уң ҡулды һул ҡул өҫтөнә ҡуйған хәлдә, ҡулдарын күкрәк өҫтөнә ҡуя\n*Сәждәгә эйелгәндә иң башта тубыҡтар, шунан ике ус, һуңынан маңлай менән танау намаҙлыҡҡа терәлә. Сәждәлә бармаҡтар бергә, ҡулдар йөҙ тапҡырында, тубыҡтар бер — береһенән күкрәк киңлеге самаһы алыҫлыҡта, аяҡ суҡтары бер — берһенә тейеп, аяҡ бармаҡтары ерҙән айырылмай, ҡиблаға ҡарап тора. Сәждәлә ир-аттар иркен (ҡултыҡтары асыҡ, ә терһәктәре ергә теймәй тора), ә ҡатын-ҡыҙҙар, киреһенсә, мөмкин тиклем йыйнаҡ ятырға тейеш.\n*Сәждәнән һуң ирҙәр арттары менән һул аяҡ өҫтөнә ултыралар, уң аяҡ ергә терәлә,бармаҡтары Ҡәғбә тарафына йүнәтелә. Ҡул бармаҡтары иркен килеш, бер аҙ асылған хәлдә тубыҡтын өҫтөнә ҡуйыла. Күҙ ҡарашы тубыҡҡа төбәлә.\nҠатын-ҡыҙҙар бер аҙ башҡа төрлөрәк, һул яҡҡа, бөгөлгән аяҡтарҙы уң яҡҡа сығарып, иркенерәк ултыралар. Шулай уҡ ҡулдар тубыҡ өҫтөнә ҡуйыла.\n*Иртәнге намаҙҙа сөннәт намаҙҙын ҡалдырмай, фарыз намаҙҙан алда уҡыр кәрәк. Быныһы мотлаҡ рәуештә.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 07.04.2016 в 01:38, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Йәштәр тормош дилбегәһен үҙ ҡулына ала\nБыйыл 13 сентябрҙә үткән һайлауҙа 35 йәшкә тиклемгеләрҙең 1 меңдән ашыуы депутат мандатын алды. Йәш депутаттар бөгөн Өфөгә тәүге форумға йыйылды, ассоциация төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итте. Урындағы үҙидаралыҡ органдарында эш башлаусылар менән Республика башлығы ла осрашты. Һүҙ төбәктәрҙәге проблемалар, уларҙы хәл итеү юлдары хаҡында барҙы.\nЭлек аҫты өҫкә әйләнеп ятҡан Байназар урамында хәҙер тигеҙ итеп таш түшәлгән. Юл төҙөкләндерелеү менән яңы урамға күсеп сығыусылар, йорт һалыусылар артҡан. Байназарҙа Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан һәйкәл дә ҡалҡып сыҡҡан. Был эштәрҙең башында ауыл советы депутаттары тора, уларҙың береһе - Илшат Иманғолов. Шуға күрә әүҙем эшләгән йәш егеткә быйылғы һайлауҙарҙа депутат мандатын яулау ҙа ауыр булмаған. Бөгөн Илшат делегаттар араһында.\nХалыҡтың ышанысын яулап икенсе мөҙҙәткә үткән Илшат Иманғоловтан айырмалы, күп йәштәр сәйәсәттә тәүге аҙымдарын яһай. Делегаттар араһында хатта, 20 йәшлектәр ҙә бар. Бер аҙ ҡурҡыу тойғоһо булһа ла, улар бар проблемаларҙы йәшлек дыуамаллығы менән еңеп сығырға уйлай. Йәшлек кәртә түгел, бейеүсе лә бейей-бейей оҫтара, йәштәрҙе өйрәтеү күпкә еңелерәк, ти улар. Мәҫәлән, Күгәрсендән 24 йәшлек Гөлфиә Собханғолова әле үк юл һалдырыу теләге менән яна.\nУрындағы үҙидара кешеләргә иң яҡын торған власть органы, ауыл халҡы бар проблемалар менән тап муниципаль берәмектәргә мөрәжәғәт итә. Әлбиттә, тәжрибәһеҙ йәштәргә уларҙы хәл итеү еңел булмаясаҡ. Шуға күрә бөгөн форумда депутаттарҙы борсоған мәсьәләләр уртаға һалып тикшерелде. Йәштәр үҙ тәҡдимдәрен индерҙе, белгестәрҙең кәңәштәрен тыңланы. Яңы эш башлаусылар менән Республика Башлығы ла осрашты.\nОсрашыу диалог формаһында барҙы. Йәштәр Рөстәм Хәмитовҡа үҙ һорауҙарын биреп аныҡ яуаптар алды. Мәҫәлән, Ҡыйғылар асыҡ һауа аҫтында йәшелсәселекте үҫтерергә ниәтләһә, Хәйбуллалар климат үҙгәреү сәбәпле, көньяҡ үҫемлектәрен йәки ҡоштарын үрсетергә иҫәп тота. Республика Башлығы депутаттарҙың ҡыйыу фекерҙәрен хупланы һәм уларға бар яҡлап та ярҙам ҡулы һуҙырға вәғәҙә бирҙе.\nӘлеге депутат корпусының 18 процентын йәштәр биләй. Уларға халыҡтың ышанысын яулау еңел булмаясағы билдәле. Йәш башың менән өйрәтәһең, ҡыҫылма тип битәрләүҙәр, ғәйеп ташлауҙар булыуы ла ихтимал. Әммә ғәҙел һәм эшһөйәр булғанда бар кәртәләрҙе еңеп сығырға мөмкин. Һәм республиканың киләсәге лә тап ошо иләкте үткән егет-ҡыҙҙар ҡулында. Сөнки йәштәр урындағы үҙидара эшмәкәрлегенә яңы һулыш өрөр, идеялар индерер тип көтөлә.\n13 сентябрҙә үткән һайлауҙар республиканың киләсәгенә, яҙмышына битараф булмаған әүҙем йәштәрҙең күп булыуын иҫбатланы. Депутат мандатын яңы алыусылар араһында 35 йәшкә тиклемге меңдән ашыу кеше бар. Хәҙер инде йәш көстәрҙе бергә туплап, уларҙың эшмәкәрлегенә дөрөҫ йүнәлеш биреү бурысы тора. Бөгөн ойошторолған форум һәм йәш депутаттар ассоциацияһы тап ошо маҡсатты күҙ уңында тота.


Башҡорт теленә һөйөү кескәйҙән һалына\n8 Ноябрь 2019, 19:20\nИң ҡәҙерле, иң мөҡәддәс тойғо - Тыуған ил һәм тыуған тел генә!- Һин башҡортса һөйләшә беләһеңме, - тип һорап ҡуйҙы Тыр-тыр яланда сәскәләр йыйып йөрөгән Наҙлыҡайҙан. - Белмәһәң, мин һине башҡортса һөйләшергә өйрәтермен. Әйҙә минең менән, төрлө балалар баҡсаларынан йыйылған кескәйҙәр шиғыр һөйләү буйынса ярышасаҡ. Әй, ҡыҙыҡ һәм күңелле буласаҡ!\nТыр-тыр Наҙлыҡайҙы етәкләп, мөғжизәләр яланына алып килде. Ә унда кескәйҙәр йыйылып та өлгөргән. Аллы-гөллө милли кейемдәге балалар, яландағы күбәләктәр кеүек талпынып, ярышҡа әҙер ҙә инде. Бына балалар янына конкурсты алып барыусы тәрбиәсе Динара Солтанова килеп баҫты. Ул нәфис һүҙ байрамына килгән кескәйҙәрҙе, тәрбиәселәрҙе, әсәйөләсәйҙәрҙе тәбрикләп үткәс, барыһы ла түңәрәккә баҫып “Башҡорт телендә һөйләшәм” йырын башҡарҙы. Артабан кескәйҙәрҙе, байрамға йыйылыусыларҙы конкурстың мәртәбәле баһалама комиссияһы ағзалары менән таныштырып үтте:\n- Балалар, бөгөн беҙгә ҡунаҡҡа хөрмәтле апайҙарыбыҙ килгән. Улар һеҙҙең шиғыр һөйләгәнде тыңлап, баһалар ҡуясаҡ. Жюри ағзалары - ҡаланың 1-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Миңниса Нәбиуллина, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы директоры Сулпан Уйылданова, Дауыт Юлтый исемендәге башҡорт модель китапханаһы етәксеһе Флүрә Шакирова, 21-се мәктәптең башҡорт теле уҡытыусыһы Баныу Астанова.\nБына шулай үҙенсәлекле, йылы мөхиттә ҡаланың 25-се “Тирмәкәй” балалар баҡсаһында Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған “Мин башҡорт телендә һөйләшәм” тип аталған муниципаль район конкурсы башланып китте. Конкурста район-ҡаланың 12 балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре билдәле шағирҙарҙың шиғырҙарын яттан һөйләү буйынса ярышты. 5-6 йәшлек балаларҙы ярышҡа бик матур, етди әҙерләгән тәрбиәселәр. Кескәйҙәр үҙҙәрен иркен тотто, тамашасылар алдында юғалып ҡалманы. Ҡаланың 1-се, 4-се, 5-се, 9-сы, 25-се, 29-сы, 44-се, Тимер юл ауылының 1-се, Абҙаҡ, Сермән, Тирлән, Ҡаһарман балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре шиғырҙарҙы ихлас ятланы, кескәй генә булһалар ҙа, әҫәрҙең йөкмәткеһен, башҡорт теленең нескәлеген, тасуири һөйләү ҡеүәһен бирә алды. Күп кенә балалар шиғыр һөйләгәндә эске кисерештәрен, тойғоларын хәрәкәттәр менән дә биҙәп, күңелгә еткерерлек итеп башҡарҙы. Уларҙың тамашасы, баһалама комиссияһы алдында үҙҙәрен матур итеп тота алыуы, артистарса хәрәкәттәр яһап һөйләүе ҡыуандырҙы ла, һоҡландырҙы ла. Ярышта ҡатнашҡан 40-ҡа яҡын баланың сығышын баһалау бик үк еңел түгеллегенә баһалама комиссияһы ла инанды. Сөнки балалар әле бик бәләкәй, шулай булыуға ҡарамаҫтан, шиғыр һөйләүселәр үҙҙәрен батырҙарса тотто.\nЯрыш араһында “Тирмәкәй” балалар баҡсаһының “Илһам” студияһы артистары сығыш яһаны, Тыртыр (тәрбиәсе Гөлназ Вәкил ҡыҙы), Наҙлыҡай (тәрбиәсе Әлиә Рәмил ҡыҙы), алып барыусы Динара Әхәт ҡыҙы балаларға төрлө уйындар уйнатты, йырҙар йырлатты, бейеүҙәр менән мауыҡтырҙы, Башҡортостанға, уның тәбиғәтенә арналған һорауҙар биреп, яуаптар алыуға өлгәште. Кескәйҙәрҙең һорауҙарға тулы итеп яуап биреүе лә шатландырҙы. Балаларҙы уларҙың көйәрмән тәрбиәселәре, әсәй-өләсәйҙәре дәртләндереп, әйҙүкләп ултырҙы.\nБына конкурсанттарҙы бүләкләү ваҡыты ла килеп етте. “Тирмәкәй” балалар баҡсаһы мөдире Таңсулпан Бүләкбаева, тантаналы минуттарҙың етеүен белдереп, конкурста ҡатнашыусыларға һәм байрамға килеүселәрҙең барыһына ла ҙур рәхмәт белдерҙе.\n“Тирмәкәй” балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре барыһы ла ярышҡа ихлас әҙерләнгән, Ҡаһарман балалар баҡсаһынан Тамьян Ғиззәтуллин, Нурислам Юнысов, Мәҙинә Ғәзизова сағыу тауыштары, тексты яҡшы белеүҙәре, башҡортса таҙа итеп шиғыр ятлауҙары, милли костюмдары менән айырылып торҙо. Сермән балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре шиғырҙарҙы сәхнәләштереп, образға инеп һөйләүгә өлгәште. Зинира Хажина, Йәсминә Эниева, Анжель Озер тамашасылар күңелен яулай алды, шиғырҙарында һүрәтләнгән һандыҡ, милли биҙәүестәрҙе күрһәтеп, беләҙектәрен сыҡылдатып, күрһәтеп һөйләнеләр. Тирләндән сығыш яһаған Диана Мәғәфүрованың шиғырҙы матур ятлауын һәм “Ҡурай” костюмын билдәләп үтергә мөмкин. Абҙаҡ балалары үҙҙәренең сығышын Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығына һәм Мостай Кәримдең “Беҙҙең өйҙөң йәме” әҫәренә төшөрөлгән “Һеңлекәш” фильмына яраҡлаштырып әҙерләгән. Балаларҙың кейемдәре лә ошо фильм геройҙарын хәтерләтте.\nРената Муллағәлләмова, Дания Фәйзуллина, Регина Муллабаева, Диана Мәғәфүрова, Алтынай Шәмсетдинова, Аделина Ғайсина, Риана Сафина, Әмирхан Бәшәров, Сәит Төхвәтуллин, Динир Шаһиязданов, Байрас Фәхретдинов, Нурислам Юнысов, Динислам Абдуллин, төрлө номинацияларҙа Диплом менән бүләкләнде. III урынды Анжель Озер, Амира Фәткутдинова, Илүзә Ҡотлобаева, Айгүзәл Ҡотлобаева, Мәликә Ғимранова яулап, Дипломдарға һәм бүләктәргә лайыҡ булды. II урын Дипломдарына һәм бүләктәргә Рената Муллағәлләмова, Тамьян Ғиззәтуллин, Әзизә Йомағужина, Аделина Мөхәмәтғәлина лайыҡ булды. I урынға Мәҙинә Ғәзизова, Зинира Хажина лайыҡ булды. Гран-при бер тауыштан “Тирмәкәй” балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе, 6 йәшлек Лилиә Сәйәховаға (һүрәттә) тапшырылды. Конкурста ҡатнашҡан башҡа балалар ҙа бүләкһеҙ ҡалманы. Шиғыр һөйләүсе ҡалған кескәйҙәргә ҡатнашҡан өсөн сертификат һәм тәмле-татлы приздар тапшырылды. Тәрбиәсе Динара Солтанова әҙерләгән сценарий буйынса конкурс бик мауыҡтырғыс һәм күңелле үтте.


Зәңгәр экрандар аша үҙенә ғашиҡ иткән кеше | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЗәңгәр экрандар аша үҙенә ғашиҡ иткән кеше\n17 января 2017 — 16:07 ГТРК «Башкортостан»\nЗәңгәр экрандар аша үҙенә ғашиҡ иткән кеше. Һүҙ Рәсәй-Башҡортостан каналының алып барыусыһы Флүрә Мурзина тураһында. Беҙҙең коллеганы Республика Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы 2016 йыл йомғаҡтары буйынса “Дәүләт телдәрен иң өлгөлө белеүсе диктор” тип иғлан итте. Иленә, эшенә, туған теленә мөхәббәтен мең ҡат иҫбатлаған Флүрә Ишбулат ҡыҙы тураһында хәбәрсебеҙ Ләйсән Тимербулатова сюжеты.\nБыл 2017 йылдың тәүге сығарылыштарының береһе. Ниндәй тауыш, ниндәй ҡараш, ниндәй кәйеф менән әйткәнмен. Көн һайын ҡайтып ҡарайым.\nФлүрә Мурзина. 1982 йылдан алып Башҡортостан телевидениеһының алмаштырғыһыҙ һәм көслө дикторы.\nОҫталыҡтың сере ябай, ләкин ул ныҡышмалдар өсөн генә асыҡ – көндәлек тырышлыҡ, тынғыһыҙ хеҙмәт, яратҡан эшеңә тулыһынса бирелеү.\nВадим Һаҙый улы Флүрә Ишбулат ҡыҙының төп кәңәшсеһе, хатта тәнҡитсеһе лә. Бер эфирын да ҡалдырмай, яҡын кешеһенә үҫеүгә һәм оҫталығын шымартыуға шарттар тыуҙырыусы. 20 йылдан ашыу ваҡытты үҙ эсенә алған тап ул яҙҙырып һаҡлаған видеоархив – ошоға дәлил.\nБыл кассеталарҙа 94-се йылдан алып бөгөнгәсә бөтә республиканың тарихы һаҡлана, тиһәк бер ҙә хата булмаҫ. Флүрә Ишбулат ҡыҙының һәр эфиры ғына түгел, хатта ошо арауыҡта уның менән бергә эшләгән хәбәрселәрҙең дә репортаждары бар. Күҙ алдына килтереүе лә ауыр: ошо кассеталарҙа һәм дисктарҙа 5 мең сәғәтлек мәғлүмәт тупланған.\nКүңеле яҡты кешенең эше лә яҡшы бара, тиҙәр. Флүрә Ишбулат ҡыҙы Мурзина студияға ғына түгел, өс тула ун биш минуттан Рәсәй-Башҡортостан һәм Башҡортостан-24 каналдарын ҡараусы һәр тамашасының йортона ла йылылыҡ һәм яҡтылыҡ бөркөп килеп инә.\nЯуаплылығығы, ғәҙеллеге һәм әҙәплелеге менән йәмғиәттә абруй ҡаҙанған шәхес - беҙҙең йәш журналистар өсөн бөтә яҡлап та өлгө һәм баһалап бөткөһөҙ тәжрибә сығанағы.\nЭйе, саф һәм таҙа башҡорт телендә һәр телевизор ҡараусының күҙҙәренә бағып, Башҡортостан хәбәрҙәрен еткергән ваҡытта һәр һүҙенең хаҡлығын белеп, һәр мәғлүмәтте йөрәге аша үткәреп, артабан тапшырыуы - абруйлы дикторҙың башҡарған эшен тағы ла мәртәбәлерәк итә.\nРеспублика Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының 2016 йыл йомғаҡтары буйынса Флүрә Ишбулат ҡыҙы Мурзинаны “Дәүләт телдәрен иң өлгөлө белеүсе диктор” тип иғлан итеүе – уның иленә, эшенә, туған теленә булған мөхәббәтен мең ҡат иҫбатлай.


Кемдең оҙаҡ йәшәгеһе килә?\n14 Июнь 2019, 14:22\nЮҡ-барға ыҙғышып, энергияғыҙҙы бушҡа әрәм итмәгеҙ.\nЕр йөҙөндә быуаттан ашыу һау-сәләмәт, үҙ аҡылында, хәрәкәттә йәшәгән кешеләрҙең булғанын беләбеҙ. Хатта 150 йыл йәшәгән оҙон ғүмерлеләр булыуы ла билдәле. Ә Ҡытайҙа Ли Циньюнь тигән бер кеше 1678 йылда тыуып, 1928 йылда вафат булған. Нәҡ 250 йыл йәшәгән аҡһаҡал! Ысын хәбәрме икән был?\nРеволюцияға тиклем Рәсәйҙә һәр ауылда йөҙйәшәрҙәр булыуы билдәле. Геронтологтар иҫәпләүенсә, хәҙерге заман кешеһе йөҙ йылдан да күберәк йәшәй ала. Күпселек халыҡтың иртә вафат булыуына төрлө сирҙәр, йәшәү рәүешен дөрөҫ ойоштормау, үҙеңә һәм донъяға насар мөнәсәбәт сәбәпсе, тиҙәр.\nҒүмер оҙайлылығының артыуы ололарҙың оҙаҡ йәшәүе иҫәбенә бара, тип иҫәпләйҙәр. Әммә эш бит ҡартлыҡтың оҙайлы булыуында түгел, ә уның һуң килеүендә.\nЭлек кеше тормошон өс этапҡа — йәшлек, өлгөрөү, ҡартлыҡ осорҙарына бүлгәндәр. Ә хәҙер өлгөргәнлек аҙағына тормоштоң тағы ла бер осорон өҫтәргә мөмкин. Уны “икенсе өлгөрөү” этабы тип атарға ла була. Ул пенсияға сығыу мәленә тура килә һәм 80—85 йәшкәсә дауам итә. Сәләмәт тормош алып барғанда, кешенең мөмкинлектәре бер ҙә хөртәймәй, хатта йәшлек осорондағыға ҡарағанда, яҡшырыуы ихтимал. Был — кеше ғүмерендә иң сифатлы осор, тәжрибә, сәләмәтлек һәм көс тә етерлек, дәрт тә, дарман да бар.\nАлтмышты уҙғандан һуң кеше социаль йөкләмәләрҙән арына, яңы шөғөлдәргә, һөйөнөс килтергән, ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған эштәргә ваҡыты арта. Тик беҙҙе хеҙмәт осорон тамамлағандан һуң нисек йәшәргә кәрәклеген бер кем дә өйрәтмәне! Беҙ тормош программаһын тулыһынса үтәнек кеүек: һөнәр алдыҡ, ғаилә ҡорҙоҡ, карьера баҫҡыстарын үттек, йорт һалдыҡ, балалар үҫтерҙек. Программа тамамланды, ә тормош дауам итә.\nИкенсе өлгөрөү осоро тәүгеһенең дауамы ғына түгел. Ул — рухи үҫеш, сәләмәтлек тураһында хәстәрлек, камиллашыу осоро ла. Ғүмер оҙонлоғо йәшәү энергияһы кимәленә бәйле. Ҡартая барған һайын кимәл түбәнәйә бара, энергия бөтһә — кеше вафат була. Тимәк, ошо йәшәү энергияһын һаҡларға һәм тулыландырырға кәрәк, шуға күрә лә цигун, йога менән шөғөлләнеүселәр барыһынан да элек энергетик процестарға ҙур иғтибар бүлә.\nОҙаҡ бәхетле йәшәү сере ябай ҙа, ҡатмарлы ла кеүек: дөрөҫ туҡланыу, етерлек кимәлдә физик әүҙемлек (умыртҡа бағанаһының һығылмалылығы мотлаҡ һаҡланырға тейеш), ыңғай хис-тойғолар (тынғыһыҙлыҡтан арыныу, төрлө ваҡиғаларға аҡыллы мөнәсәбәт), тормошҡа йәм биргән, ҡыҙыҡһыныу уятҡан тойғолар төрлөлөгө. Йәшәү энергияһын ошо ғәмәлдәр ҙә һаҡларға булыша: тәбиғәт ритмына буйһоноу, йоҡо һәм әүҙемлек, туҡланыу ваҡытын тәүлек һәм миҙгел циклдары менән яраштырыу мөһим. Мәҫәлән, ҡыш көнө иртәрәк йоҡларға ятырға һәм, йәй менән сағыштырғанда һуңыраҡ торорға кәрәк. Калорияларҙы сикләү (даими йәки ҡыҫҡа ваҡытҡа) кешене сәләмәтерәк итә һәм организмда ғүмер оҙайлылығын арттырыусы процестарҙы тиҙләтеп ебәрә. Ҡыҫҡа ваҡытлы асығыу ҙа файҙалы.


Өфө урамдарына өҫтәмә 16 видеоүкүҙәтеү ҡоролмаһы ҡуйыла\nУларҙы башлыса үҙәк урамдарҙың киҫелештәрендә урынлаштырыу күҙаллана. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә аминистратив хоҡуҡ боҙоуҙарҙы автоматлаштырылған эшкәртеү үҙәгендә һуңғы ике тәүлектә генә 20 мең «бәхет хаты» адресатына оҙатылған. Бында тотош республиканан ҡағиҙә боҙоусылар тураһында мәғлүмәт туплана. Башкортостан юлдарында әле 139, ә Өфөлә 102 видеокүҙәтеү ҡоролмаһы урынлаштырылған.\nБиш йыл эсендә камералар яҡшы һөҙөмтә күрһәтте, ти үҙәк етәксеһе Артур Сыңғыҙов.\nАртур Сыңғыҙов, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә административ хоҡуҡ боҙоуҙарҙы автоматлаштырылған эшкәртеү үҙәге етәксеһе: «Статистикаға күҙ һалһаҡ, һәр ваҡыт көсөргәнешлек һаҡланған Өфө юлдарында 2012 йылдың тәүге дүрт айында 26 кешенең ғүмере өҙөлгән. Биш йыл эсендә был һандарҙы шаҡтай кәметеүгә өлгәштек. 2017 йылдың тәүге дүрт ай күрһәткестәрен алғанда, баш ҡалабыҙҙа 5 кеше һәләк булды».\nТиҙҙән баш ҡала урамдарында йәнә 16 камера урынлаштырыласаҡ. Уларҙы финанслауға федераль һәм республика ҡаҙнаһынан 80 миллион һум самаһы аҡса бүленә. Яңы урынлаштырыласаҡ камералар юл киҫелештәрендә ҡуйыла. Улар светофорға туҡтағанда стоп-һыҙығын үтеүселәр тураһында мәғлүмәтте лә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге өлкәһендә аминистратив хоҡуҡ боҙоуҙарҙы автоматлаштырылған эшкәртеү үҙәгенә еткерәсәк. Әлегә тиклем ҡуйылған камераларҙың бындай үҙенсәлеге юҡ ине тип билдәләй белгестәр.\nРөстәм Ғәлиев, Өфө коммуналь хужалыҡ идаралығының юл хәрәкәтен хәүефһеҙлеген ойоштороу бүлеге етәксеһе: «Фото һәм видеотеркәү ҡоролмаларын урынлаштырыу урындары билдәләнгән. Октябрь проспекты, Әй урамдарын, ғөмүмән, транспорт хәрәкәте көсөргәнешле һәм автомобиль авариялары йыш күҙәтелгән урындарҙы һайланыҡ».


Республика Президенты Чебоксарҙа «Экра» предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты Чебоксарҙа «Экра» предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты\n14:48, 30 мая 2013 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Чебоксарҙа «Экра» ғилми-етештереү предприятиеһы эшмәкәрлеге менән танышты. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, республика етәксеһе рәсми делегация менән Сыуашстан Республикаһында Башҡортостан мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһында ҡатнашыу өсөн Чебоксарға килде.\n— «Экра» әүҙем үҫешкән предприятиеларҙың береһе булып тора, — тип һөйләне Сыуашстандың иҡтисади үҫеш, сәнәғәт һәм сауҙа министры Алексей Табаков. – Эш хаҡы бында республика буйынса уртаса кимәлдән алты тапҡырға юғарыраҡ. Предприятие продукцияһы Рәсәйҙең бөтә энергия системаһын яҡлауҙы тәьмин итә.\nРөстәм Хәмитов подстанция ҡорамалдары етештереү участкаһында, компанияның ғилми-белем биреү үҙәгендә булды.\nАлексей Табаков һүҙҙәренсә, Рәсәй баҙарында «Экра» компанияһы Siemens кеүек гиганттар менән уңышлы конкурентлыҡ итә.\nБашҡортостанға бында етештерелгән продукция яҡшы таныш. «Экра» республиканың 35 предприятиеһы, шул иҫәптән Башҡортостан электр селтәре компанияһы менән эшләй.\n«Экра» Башҡортостанға электр станцияһы ҡорамалдарын яҡлау өсөн 200 шкаф поставкалаған. Быйыл йәнә 90 шкаф ебәреү планлаштырыла.\nБашҡортостан менән хеҙмәттәшлек итеү тураһында һүҙ йөрөтөп, Алексей Табаков, үҙ-ара сауҙа итеү нигеҙен яғыу-энергетика һәм химия продукцияһы тәшкил итә, тип билдәләне. Был төркөм Башҡортостандан Сыуашстанға поставкаланған тауарҙарҙың 86 процентын тәшкил итә. Киләсәктә энергетика өлкәһендә тығыҙыраҡ хеҙмәттәшлек итеү планлаштырыла.\nТеги: бр президенты,сыуашстан республикаһы,сәнәғәт


«ТУҒАРЫЛЫУ БЕҘГӘ ЯТ БУЛҺЫН»\nФилология фәндәре кандидаты Ҡамса Дәүләтбай улы Мортазин – әҙәбиәт белгесе, ижадсы, педагог һәм ижтимағи эшмәкәр булараҡ танылған ватандашыбыҙ. Ул оҙаҡ йылдар мәктәптә уҡыта, Силәбе дәүләт университетында өлкән уҡытыусы була, әлеге ваҡытта хеҙмәт юлын Силәбе социаль-профессиональ колледжында дауам итә. Шул уҡ ваҡытта Силәбе өлкәһенең Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмәһен, Силәбе һәм Ҡурған өлкәләренең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылар ассоциацияһын етәкләй. Фиҙакәр хеҙмәте Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем, ижад өлкәһендәге ҡаҙаныштары Ғәлимов Сәләм һәм Кәтибә Кинйәбулатова исемендәге әҙәби премиялар менән баһаланған.\n– Ҡамса Дәүләтбай улы, Һеҙ Силәбелә тормош ҡороп, нисәмә йылдар инде ошо төбәктә халҡыбыҙға хеҙмәт итәһегеҙ. Яҙмыш нисек Һеҙҙе Силәбегә алып килде?\n– 1983 йылда, Учалы районының Мулдаҡай урта мәктәбен тамамлағас, хеҙмәт юлымды Мейәс ҡалаһында Урал автомобиль төҙөү заводында эшсе булып башланым. Ил сиге ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеп ҡайтҡас, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға индем. Арғаяш районы Ҡуйһары урта мәктәбе – педагогик хеҙмәтемдең юл башы, артабан тыуған ауылыма ҡайтып, Мулдаш башланғыс мәктәбенең мөдире булдым.\nБашҡорт дәүләт университетын тамамлаған мәлдә яҙмышымда боролош булды. Фронтовик-ғалим, күренекле әҙәбиәт белгесе Миҙхәт Ғәйнуллин етәкселегендә «Ғайса Хөсәйеновтың тарихи әҫәрҙәре» тигән темаға диплом алды эше яҙҙым. Диплом эшемде яҡлағанда етәксем аспирантураға инергә тәҡдим итте. Силәбе дәүләт университетында шул ваҡытта башҡорт бүлеге асылғас, мин тамамлаған башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы Ғиниәт Ҡунафин: «Әйҙә, һин шул яҡ кешеһе, унда белгестәр кәрәк, Силәбегә бар», – тип фатиха биргәйне.\n1995 йылда, ғаиләм менән күсеп китеп, Силәбе дәүләт университеты филология факультетының дөйөм төрки филология кафедраһында, ғилми даирәләрҙә эш башланым.\n2005 йылда Рәсәй фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында «Башҡорт тарихи прозаһы һәм Ғәли Ибраһимовтың «Кинйә» романы» темаһы буйынса академик Ғайса Батыргәрәй улы Хөсәйенов етәкселегендә фән кандидатлығына диссертация яҡланым. Диссертация темаһын раҫлағанда ғалим, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың ни өсөн «Йырып сыға алырмы икән?» тип баш сайҡағанын мин хәҙер яҡшы аңлайым. Халҡыбыҙҙың тарихы һәм рухи донъяһы хаҡында фундаменталь әҫәр тыуҙырыу Урал батыр ҡаһарманлығына торошло титандар хеҙмәте тим, сөнки әҙип үҙен, әҫәрҙә әйтелгәнсә, заманыбыҙҙың абыҙы итеп танытты.\nҒәли Ибраһимов – башҡорт тарихи прозаһында «боҙ ҡуҙғатҡан», тотош XVIII быуат башҡорт тарихын асып биргән фундаменталь эпопея авторы. «Кинйә» – үҙе боронғолоҡ колориты аңҡып торған ғәжәйеп бер әҫәр, сөнки Ғәли Ғизетдин улы, тарихсы, яҙыусы булыу менән бергә, үҙен социолог, философ, фольклорсы, этнограф, телсе, топонимист итеп танытты. Әҙиптең иҫ киткес бай рухи мираҫы, күп ҡырлы ижады һәм һоҡландырғыс шәхесе артабан да өйрәнеүҙе талап итә. Ғәли Ибраһимовтың халыҡ тарихы буйынса «өҫтәл китабы»на әүерелгән «Кинйә»һе тураһында китап уҡыусылар конференцияһы, түңәрәк өҫтәлдәр, әҙәби уҡыуҙар ойоштороу һәм башҡа саралар – маҡсатҡа ярашлы эштәр.\nСиләбе дәүләт университетының тупрағы, миңә ҡалһа, уңдырышлы булды. Әҙәбиәт ғилеме буйынса эҙләнеү һөҙөмтәләрем «Күңел анттары»на әйләнһә, әҙәбиәт уҡытыу методикаһына бәйле теоретик һәм практик эш тәжрибәләрем «Ҡояш ҡайта әйләнеп» исемле йыйынтыҡҡа тупланды.\n– Мәктәп, колледж һәм, ниһайәт, университетта уҡытыу тәжрибәһенә эйә педагог булараҡ, эш принцыбығыҙ менән таныштырһағыҙ ине?\n– Уҙған ғүмер – ҡалған хәтер инде. Өҙәрем тормош юлымда кисеүҙәр кистем, үрҙәр артылдым, әле бала саҡта күңелемә ҡунаҡлаған алыҫ хыял тауҙарыма тартылдым. Ана шул ғәжәп бейек Кешелек тигән тау илгиҙәр йәнде әйҙәй.\nУҡыусылар бар икән, мин дә бар, улар юҡ икән, мин дә юҡ, тип аңланым. Был хәҡиҡәт баштан алып бала йәнле уҡытыусының эш принцибына әйләнә. Башланғыс йә урта мәктәпме, юғары уҡыу йорто йә колледж булһынмы – әлеге уй-ниәт үҙе үк күңелдәрҙе тоташтырып-төйнәп тороусы көмөш еп.\n– Студенттарҙа ниндәй сифаттар тәрбиәләргә тырышаһығыҙ?\n– Үҙаллылыҡ – һәр нәмәгә хас, бар нәмәгә баш. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, дәүләттәр үҙбилдәләнеш һәм бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәш алып бара түгелме? Бына шуға күрә меңәр юл сатында үҙ һуҡмағыңды эҙләп табыу мөһим. Шағирҙар ҙа бит ғүмере буйы эҙләнгәндән һуң ғына донъяла эҙ ҡалдыра.\nСиләбе дәүләт университетында эшләгәндә йәштәргә йүнәлеш биреү – уларҙы әүҙемләштереү менән бергә ижади шәхес тәрбиәләү бурысы торҙо. Сөнки уҡытыусы, ниндәй генә фән алып бармаһын, ул барыбер ижади һөнәр эйәһе. Университет даирәһендә кеше хаҡында фәнде уҡытҡанда «Ҡарлуғас» әҙәби түңәрәге ойоштороп, Аҡмулла әҙәби берекмәһе менән бәйле алып барҙым.\n2009 йылда түңәрәктең ун\nйыллығына ҡарата «Тәүге ҡарлуғастар» исемле беренсе йыйынтыҡты ҡулыбыҙға алдыҡ. Учалы егете, талантлы йәш шағир һәм журналист Мөнир Иҡсановты Силәбегә саҡырып, Бабич китапханаһында презентация – йәш авторҙар дебютын ойошторҙоҡ. Башҡорт дәүләт университетының Учалы факультеты менән дуҫлыҡ күперҙәре ана шул саҡта һалынғайны.\nСтуденттар тормошон йәнләндереү һәм әүҙемләштереү маҡсатында «Силәбе–Учалы: Студент-ШОУ» – Шаяндар һәм отҡорҙар уйынын башланым. Студент тормошона йән өҫтәгән көлкөлиум күңелле йолаға әйләнгәйне. 2009 йылда Учалы хакимиәт башлығының өс йылға бер бирелә торған күсмә кубогын яулау күңел тантанаһы булғайны. Бына былар барыһы ла хәҙер инде шәхсән минең өсөн дә матур иҫтәлектәр.\nҺөнәрселәр әҙерләгән даирәгә юлыҡҡас та университет тәжрибәһенә таянам, Силәбе яҙыусылар бүлексәһе менән бик тығыҙ хеҙмәттәшлек итәбеҙ. «Урал яҙыусылары менән осрашыуҙар» проекты нығынды, шул күренештең ғәмәле – «СТИХиЯ» тигән коллектив йыйынтыҡ нәшер иттек. «Кешенең хәүефһеҙлеге» тигән йәштәр конференцияһы йолаға әйләнде, Силәбеләге штурмандар әҙерләүсе хәрби училище менән хеҙмәттәшлек һ.б. Башланғыс һәм урта мәктәп, һөнәрселәр һәм юғары уҡыу йорттарында белгестәр әҙерләү даирәләрендә эшләп, мин бер бик мөһим нәмәне аңланым – Илһөйәр рухлы йәш көстәр тәрбиәләү – һәр заманда ла көн ҡаҙағында.\n– Һеҙ оҙаҡ йылдар Силәбе өлкәһенең Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмәһен етәкләйһегеҙ. Берекмә тарафынан ниндәй эштәр башҡарыла?\n– Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмә менән 1997 йылдан алып етәкселек итәм. Был – ата-бабалар аманаты һәм үҙе бер оҙайлы тарих, мине илгиҙәр һәм көрәшсе иткән иң яҡты күңел сәхифәләрем.\n1995 йылдың 7 феврале. Башҡорт халыҡ үҙәгендә йыйылыш бара. Көн ҡаҙағында бер һорау – әҙәби берекмә эшен тергеҙеү. Ғалим Вәкил Исмәғил улы Хажин шунда яуаплы сәркәтип итеп мине тәҡдим итте. Баҡһаң, бынан тиҫтә йылдар элек барлыҡҡа килгән Муса Йәлил исемендәге әҙәби берекмәнең эше туҡтап ҡалған икән. Был – Аҡмулла һуҡмаҡтарына аяҡ баҫыуым, ижадымдың икенсе һулышы, тормошомдоң яңы офоғо ине.\nСиләбелә әҙәби берекмә тарафынан халҡыбыҙҙың рухи донъяһын үҫтереүгә арналған матур эштәр башҡарыла. 2002 йылда йәмғиәт һулышын сағылдырған «Силәбе шишмәләре» исемле тәүге әҙәби йыйынтыҡ донъя күрҙе. Заманында яҡташыбыҙ, шағирә Кәтибә Кинйәбулатова: «Ысынлап та ул өп-өр яңы донъяны – үҫеп килгән һәм үҫкән мәғрифәтсе, әҙәби-ғилми көстәрҙе туплап, уларҙың уй-фекерҙәрен халыҡҡа еткереүсе, улай ғына ла түгел, йәштәрҙе әҙәби донъяға әйҙәүсе һәм йәш көстәрҙе тәрбиәләүсе ғәйәт ҙур бурыс йөкмәгән китап та, тип әйтке килә. Ул өс телдә сыға: башҡорт, татар, рус телдәрендә – әгәр сыуаш йә мари үҙ телдәрендә берәй әҫәр яҙып ташлаһа, шул телде лә ҡушып алыр ине. Иҫ киткес матур изге китап ул», – тип хуплағайны.\nШунан һуң «Чиләбе моңнары» (Ҡазан, 2007 йыл), «Арғаяш башҡорттарының рухи донъяһы» (Силәбе, 2010), «Силәбе башҡорттарының әҙәбиәт антологияһы» (Өфө, 2011), «Дуслыҡ тирмәсендә» (Ҡазан, 2012), «Ислам юлдарында» (Өфө, Рәсәй Ислам университеты, 2013), «Аҡ тирмәләр илендә» (2018) исемле йыйынтыҡтар һәм тыуған яҡты өйрәнеүгә арналған матур китаптар әҙерләнде, балалар һәм йәштәр ижады буйынса «Тамсыҡай», «Ынйыҡай», «Ҡарлуғастар», «Төймә лә бүләк», «Беҙ үҙебеҙ – башҡорттар!» һ.б. йыйынтыҡтар баҫтырҙыҡ.\nТыуған яҡ әҙәбиәтен пропагандалау һәм әҙиптәр исемен мәңгеләштереү – әҙәби берекмәһенең бурысы. Ҡадир Даян, Ғәлимов Сәләм, Мөхәмәтйәров Хәй, Кәтибә Кинйәбулатова, Сәфинә Хәкимова һ.б. әҙиптәр ижадына арналған буклеттар район хакимиәттәре һәм йәмғиәт ойошмалары менән берлектә нәшер ителде. Ҡадир Даян, Ғәлимов Сәләм, Кәтибә Кинйәбулатова исемендә әҙәби премиялар булдырылды, китапханалар Ҡ.Даян, М.Хәй, К.Кинйәбулатова исемдәрен йөрөтә, мәктәптәрҙә лә башҡорт теле кабинеттарына лайыҡлы исемдәр биреү буйынса эш алып барабыҙ.\n– Силәбе ерендә үҫеп сыҡҡан әҙиптәр ижадын өйрәнеү һәм хәҙерге авторҙарҙы туплау буйынса ғәйәт ҙур эш башҡараһығыҙ икән.\n– Силәбе дәүләт университетындағы эшем һәм Аҡмулла әҙәби берекмәһе менән етәкселек итеү шулай ҡуша. Ошо эшмәкәрлектең һөҙөмтәһе булып 2011 йылда Башҡортостан китап нәшриәтендә «Силәбе башҡорттарының әҙәбиәт антологияһы» донъя күрҙе. «Тыуған яҡ әҙәбиәте» тигән махсус курс буйынса уҡыу ҡулланмаһы – хрестоматия әҙерләнгәйне. Унда Силәбе башҡорттары фольклоры, күренекле һәм йәш авторҙар ижады, текстология буйынса халыҡ араһында табылған яңы әҫәрҙәр тупланды.\n2016 йылда «Ер йөҙөндә төрлө йылғалар бар» исемле тәүге әҙәби-тәнҡит йыйынтығын баҫтырыу ҙа яңылыҡ булды. Йәш авторҙарҙы күрһәтеү, ижадтарын баһалау тигән зарураттан тыуҙы ул.\nАрғаяш районының Мәүлит ауылында тыуып үҫкән аҫыл шағирә Кәтибә апай Кинйәбулатова ижадына мин шәхсән мөкиббән ғашиҡмын. Силәбе башҡорттарының рухи донъяһын, холҡон һәм тәбиғи булмышын үҙендә туплаған арҙаҡлы шәхес менән яҡындан аралашыу бәхетенә ирешкәйнем. «Арғужа ла буйлап йөрөгәндә...» исемле фәнни-биографик китап әҙерләнем, әле ил инәһенең ижады буйынса монография яҙыу бурысы тора.\n– Һеҙҙе Силәбе башҡорттарын туплаусы, алға әйҙәүсе, туған телде һаҡлау буйынса байтаҡ эштәр башҡарыусы йәмғиәтсе булараҡ беләбеҙ.\n– Кәңәшле эш тарҡалмай, тиҙәр. Йәмғиәт башланғысында Силәбе ҡалаһында асылған Башҡортостан Республикаһы вәкиллегенә, Арғаяш район гәзитенең «Арғужа» ҡушымтаһына ҡуш ҡуллап хеҙмәт иттем. 2010–2015 йылдарҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, 2019 йылда йәнә Башҡарма комитеттың Мәғариф буйынса комиссияһына ағза итеп саҡырылдым.\n2019 йылдың 23 майында Силәбе дәүләт университетында уҙған конференцияла Силәбе һәм Ҡурған өлкәләренең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ассоциацияһының етәксеһе итеп һайландым. Уҡытыусылар тупланды, эштәр көйләнде. «Аҡмулла уҡыуҙары», «Мостай уҡыуҙары», «Хәй уҡыуҙары» кеүек йөкмәткеле һәм күркәм саралар уҙа.\nЗәйнулла ишандың бүләһе, шағир һәм имам-хатиб Булат Батталов, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Рафаэль Мөхәмәтйәнов, шағир Ирек Сабиров, һүҙ оҫтаһы Алевтина Вәлиева – хәҙер инде мәрхүмдәр, педагогик хеҙмәт ветерандары Зәйтүнә Хәйруллина менән Венера Нуретдинова, тарихсы-ғалим Рәшит Хәкимов, Яҙыусылар берлеге ағзаһы Сәфинә Хәкимова кеүек шәхестәр менән хеҙмәттәшлек итәм, һәр саҡ аҡыллы кәңәштәренә таянам. Илһөйәр, милләтте тығыҙ сафҡа туплаусы был аҫыл заттар – замана геройҙары. Шуларҙың береһе – Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Арғаяш районының почетлы гражданы Рафаэль Йомасолтан улы Мөхәмәтйәнов хаҡында «Егеттәрҙең солтаны ине...» исемле китап яҙҙым.\n– Ҡамса Дәүләтбай улы, ижади, әүҙем шәхес булыуығыҙ тыуған төйәгегеҙ, ата-әсәйегеҙ тәрбиәһенән киләлер. Ниндәй ғаиләлә тәрбиәләндегеҙ?\n– Күк Уралға ҡул һуҙымында ғына ятҡан Учалы районының Мулдаш ауылында, Изаҡай түбәһенең үрҙәре менән алышып, моңло Ирәмәлкәй һыуына ҡойоноп үтте бала сағым. Бында – ынйы мәрйендәй тауҙар, көҙгөләй уйым-уйым күлдәр, хозур сәхрәләр. Тауҙар, әйтерһең дә, сафҡа баҫҡан баһадирҙар. Ослотау – ауылды күкрәгенә ҡосҡан ғәййәр уҙаман, ҡаршыла – һынсыл Аратау. Ауылдың көньяғында, ете-һигеҙ саҡрымда, олпат Нәрәле – Урал тауҙары олатайым кеүек мине саҡырып торғандай.\nҺөйәк түккән, Ҡорман күле, Ташкисеү буйҙары — алтынға бай боронғо йәйләү ерҙәре. Бала саҡта Уралды ҡыҙырғанда зиһенемде биләгән һынташтар әле һаман да сер һаҡлай. «Тау итәгендә элек һуғыш булған. Йәйләүҙе тар-мар итеп, ҡаҙаҡтар малды ҡыуып алып киткән. Егеттәр улар артынан ҡыуа төшкән. Ике арала ҡаты ҡыйралыш ҡупҡан. Бик күп кеше һәләк булған. Бына шуға күрә тауға Һөйәк түккән тип исем биргәндәр», – тип легенда һөйләгәйне атайым.\nҠорман тауы, Ҡыҙылташ, Ҡылысбай һәм башҡа тау атамаларын ишетеп кенә түгел, күреп-белеп, аунап-тунап үҫтем мин шунда. Атайым Бәҙерниса түбәһен «Ҡәртнәйем түбәһе» тип әйтә ине. Баҡһаң, Бәҙерниса – атайымдың атаһының инәһе – оло ҡәртнәйебеҙ, борон улар түбәне биләп, ашлыҡ сәсеп, мал үрсетеп, етеш ғүмер иткән булған.\nЕр-һыу атамаларының тарихы менән бала саҡтан ҡыҙыҡһындым. Тыуған ер сәхифәләре йәнемде арбап, күңелемә иҫ киткес ныҡ тәьҫир итте. Рухи донъям шулай сабый саҡтан атай-олатайҙар хәтирәләрен тыңлап бешекте.\nАтай менән инәй – Ер йылыһын тойоп, тыныс ғүмер кискән ябай кешеләр. Итәк тулы бала, урам тулы мал-тыуар, ҡош-ҡорт. Бер нисә баш һыйыр һауып, йәйен, совет осоро ҡануны буйынса, совхозға феләк-феләк һөт тапшырҙылар. Малдары түлле булды, шуның менән көн күрҙеләр. «Башҡорттоң байлығы малда», – тиҙәр ине. Мин хәҙер шул ҡояшлы донъяны һағынып: «Байлыҡтың атаһы – хеҙмәт, инәһе – Ер», – тим.\nИнәйем – ғүмер, аҡыл һәм иман биргән донъялағы иң ғәзиз кешем. Яҡшы эштәре, һиҙгер йәне һәм сая рухы менән күңелем маяғы ине. Вафат булғас, рухи һәйкәл ҡуям тип ант итеп, йыллығына «Фатихаңдан, Әсәй, ташлама!» исемле йәдкәр әҙерләнем. Унда йәнле иҫтәлектәр – ауыл кешеһенең рухи торошон күрһәтергә тырышам, үлемһеҙ Әсә образы һәм Әсәлек тигән темаға үҙемсә бағам. Әле беҙҙән хәйер-доға өмөт иткән инәйемдең изге әруахына мең-мең рәхәт көндәрем өсөн бер рәхмәтем шул.\n– Һеҙгә терәк булған, илһам биргән ғаиләгеҙ хаҡында ла һөйләп үтегеҙ әле?\n– Тормош иптәшем Фатима Данис ҡыҙы Арғаяш районының Ҡуйһары ауылынан. Уның менән Гөлли һәм Вәсилә исемле ҡыҙҙар тәрбиәләп үҫтерҙек. Балаларҙың үҙ юлдары. Гөлли йыр-моң һәм музыкаль сәнғәт донъяһын һайланы. Петр Чайковский исемендәге Көньяҡ Урал дәүләт музыка институтын тамамлап, Арғаяш район сәнғәт мәктәбендә вокал бүлеген алып бара. Студент сағында ул Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Нәзифә Хәбибуллина етәкселегендәге «Гүзәл» ансамбленең солисткаһы ине. 2012 йылда Магнитогорск ҡалаһында уҙған төбәк-ара «Һылыуҡай» конкурсы лауреаты, 2017 йылда Нефтекама ҡалаһында уҙған халыҡ-ара Фәриҙә Ҡудашева исемендәге «Дуҫлыҡ моңо» конкурсы дипломанты булды. Әле әҙәби саралар, милли байрамдар уртаһында ҡайнап йәшәй.\nВәсилә 7-се класта уҡығанда уҡ үҙе тәбиғәтте өйрәнеүҙе һайланы. Геология буйынса өлкә конкурстарында күп тапҡырҙар еңеп сыҡты. 2011 йылда Бөтә Рәсәй В.Вернадский исемендәге конкурста лауреат булды, 10-сы класта уҡығанда юғары һөҙөмтәләре өсөн Мәғариф һәм фән министрлығы «Орленок» Бөтә Рәсәй балалар үҙәгенә путевка менән бүләкләгәйне. 2019 йылда МИСиС фән һәм технологиялар университетының тау-сәнәғәт экологияһы факультетын тамамланы. Өс бала әсәһе, әле Мәскәүҙә йәшәй.\n– Әле ниндәй ниәттәр менән янып йәшәйһегеҙ?\n– Эйе, күңелемдә йөрөгән маҡсаттар, уйҙар бар. Мәҫәлән, башҡорт әҙәбиәтен уҡытыу методикаһы – ҡыҙыҡ фән, мауыҡтырғыс ғилми өлкә, хәҙерге заманда ҡолас йәйеп эшләү майҙаны. Әле әҙәбиәтте уҡытыу заманса, яңы эш алымдарын талап итә. Был йәһәттән файҙалы булайым тигән ниәттә, Башҡортостан мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағына «Тәрбиәсе папкаһынан» исемле методик ҡулланма тапшырҙым.\nСиләбе социаль-профессиональ колледжында хеҙмәт юлым дауам итә. Аҡмулла һуҡмаҡтары беҙҙе яҡты киләсәккә илтә, шуға күрә лә мин алыҫтарға табан юлдарыбыҙ бейек-бейек тау булһын, тип теләйем.\nИжтимағи өлкәлә егелеп эшләнек, туғарылыу беҙгә ят булһын. Силәбе өлкәһендә башҡорт халҡының рухи донъяһын үҫтереүгә индергән хеҙмәттәрем өсөн губернаторҙың Почет грамоталарына лайыҡ булыуым, 2019 йылда Башҡортостан Республикаһы Башлығының Почет грамотаһы һәм «Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуға – 100 йыл» тигән юбилей миҙалы менән бүләкләнеүем, ә быйыл Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» миҙалына лайыҡ булыуым артабан да эшләргә дәрт бирә, ҡанатландыра.\nМиңә ышаныс белдергән барлыҡ ватандаштарыма сикһеҙ рәхмәтлемен, һәр эштә лә ҡеүәт һәм берҙәмлек теләйем!\nМиләүшә Мөхәмәтйәнова әңгәмәләште.


Бөгөндән баш ҡалала ауыр йөк транспорты хәрәкәтенә сикләү индерелде\nҠарар 24 апрелгә тиклем ғәмәлдә ҡала.\nӨфө ҡала советы ҡабул иткән сара тотороҡһоҙ һауа торошо осоронда юлдарҙы һаҡлап ҡалырға булышлыҡ итеп тип көтөлә. Шулай итеп, күсәренә 6 тоннанан күберәк йөк тура килеүсе автомобилдәр ҡала аша үтеү өсөн махсус рөхсәт алырға тейеш. Улар шулай уҡ юлдарға килтерелгән зыянды ла ҡайтарырға бурыслы. Шул уҡ ваҡытта сикләү пассажирҙар, аҙыҡ-түлек, хайуандар, дарыу, төҙөлөш техникаһы ташыусыларға ҡағылмай. Башҡаларҙы, ҡағиҙәне боҙған осраҡта административ яуаплылыҡ көтә.\nАлександр Михайлов, Башҡортостандың йөк контроль хеҙмәте баш белгесе: «Сикләүҙе боҙоусы водителдәр 5 мең һум штраф түләйәсәк, шулай уҡ уларҙың транспорт сараһына ҡалаға инеү тыйыла».


Баш бит - Gpedia, Your Encyclopedia\nбашҡортса бүлегендә 55 466 мәҡәлә бар.\n1917 йылда социал-революционерҙар (эсерҙар) партияһына инә. Шул уҡ йылдың март — апрелендә Рəсəй мосолмандарының ваҡытлы үҙəк бюроһы ағзаһы була, 1917 йылдың апрелендә Ташкент ҡалаһында Мосолман советын ойоштороуҙа ҡатнаша һәм унда шул уҡ йылдың майында Мәскәүҙә уҙғарылған I Бөтə Рəсəй мосолман съезына Төркөстандан делегат итеп һайлана. Был съезда Әхмәтзәки Вәлиди Рəсəйҙең федератив республикаһының ҡоролошо һəм мосолман халыҡтарының милли-территориаль автономияһы идеяһын яҡлап сыға һәм Бөтə Рəсəй мосолман шураһының башҡарма комитеты һәм Башҡорт өлкә бюроһы ағзаһы булып китә. «Башҡорт» гәзитенең тәүге һанында Вәлидинең Башҡортостан үҙаллығы тураһында мәҡәләһе баҫылып сыға.\nБөгөн: 24 ғинуар ♦ Кисәге: 23 ғинуар ♦ Иртәгә: 25 ғинуар ♦ Барлыҡ көндәр ♦\nБМО: Мәғариф көнө.\n: Эскимо көнө.\nКипр Республикаһы: Изге Неофит көнө.\n24 ғинуар юбилярҙары\nСолтанов Әлфәрит Мөхәмәт улы (1926—1988), баянсы. 1946—1986 йылдарҙа хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы музыканты. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы.\nДәүләтбирҙин Ғәзиз Сәлих улы (1951—2011), баянсы, композитор, музыка уҡытыусыһы. СССР-ҙың Композиторҙар союзы ағзаһы. Бөтә Союз халыҡ ижады фестивале лауреаты.\nБугера Владислав Евгеньевич (1971), ғалим-философ, сәйәси публицист һәм һул йүнәлешле ижтимағи-сәйәси хеҙмәткәр. Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (2006), профессор (2010).\n2020 йылда аҙна_рәсеме\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баш_бит&oldid=929874 ҡабул ителгән


9 Октябрь 2018, 21:45\nМайонез һимертә, ҡәһүә йөрәккә насар тәьҫир итә, туңдырма теште боҙа, тигән иҫкәртеүҙәрҙе йыш ишетәбеҙ. Ошондай “ярамай” исемлегенә индерелгән аҙыҡ-түлек ысынлап та тотошлай зарарлымы икән, тикшереп ҡарайыҡ.\nӘлбиттә, һүҙ байрамдарҙа турамаларҙы “йөҙҙөргән” ризыҡ түгел, ә өйҙә үҙең әҙерләгән майонез хаҡында бара. Тәүгеһе иһә зыянлы һәм файҙаһыҙ аҙыҡ-түлектәр араһында беренсе урында килһә, өйҙә яһалған соустың ыңғай яҡтары күп кенә, сөнки унда А, Д, Е, К, ПП, С витаминдары, иммунитетты нығытҡан, матдәләр алмашыуын көйләгән В витаминдары төркөмө бар. Быларҙың сығанағы – майонездағы май менән йомортҡа. Шулай уҡ йомортҡа ағындағы аминокислоталар, зәйтүн майы сәләмәтлек өсөн бик кәрәк.\nБолоньезе, карбонара пасталары, сыр ҡушылған макаронға йәше лә, ҡарты ла “ҡуй” тимәй. Сәләмәт тормош яҡлылар бер туҡтауһыҙ ошо ризыҡ менән генә туҡланыуҙы үҙһенмәй, тик шул уҡ ваҡытта калориялар макарондың үҙендә түгел, уға ҡушып әҙерләнгән майлы, ҡатмарлы соустарҙа икәнлеген дә оноторға ярамай. Бары тик бойҙайҙың ҡаты сортынан яһалғанына өҫтөнлөк биреү зарур. Ундағы ҡатмарлы углеводтар, яй эшкәртелеү сәбәпле, асығыу тойғоһон баҫа. Йоҡоно һәм кәйефте яҡшыртҡан триптофан да фәҡәт макаронда була, ә ундағы күҙәнәклек организмдан шлактарҙы сығара.\nСифатлы булһа, кәрәгенән артыҡ ашалмаһа, икмәккә һылап һыйланған тәмлекәстә Д, А, Е, С, Б витаминдары, кальций, фосфолипидтар һәм аминокислоталар байтаҡ. Улар һаулыҡты нығытыу өсөн ярҙам ғына булыр.\nБыл сетерекле эсемлекте яҡлаусыларҙың да, кире ҡағыусыларҙың да һаны тигеҙ тиерлек. Ҡәһүәнең тәьҫире кешенең сәләмәтлек торошонан сығып баһалана, шулай ҙа ыңғай сифаттары ла юҡ түгел.\nКофеин, мәҫәлән, мейеләге ҡан әйләнешен яҡшырта, стресҡа ҡаршы көрәшә, эшкә һәләтлелекте арттыра. Һуңғы тикшеренеүҙәргә ярашлы, көнөнә бер-ике сынаяҡ ҡәһүә эсеү бауырҙағы, ашҡаҙан аҫты биҙендәге, тура һәм йыуан эсәктәге яман шештән аралай. Шулай уҡ ҡурылдай быумаһы һәм гипертензия булдырмаҫҡа ярҙам итә. Ҡәһүә тире торошона ыңғай тәьҫире яһай, уны ҡартайтмауға булышлыҡ итә. Әммә был эсемлекте самаһынан артыҡ ҡулланмағыҙ.\nЯбығырға теләгәндәрҙең “дошманы” булған тәмлекәс әллә ни зарарлы түгел. Уның сифатлы һөттән йә ҡаймаҡтан әҙерләнгәне нервы көсөргәнешенән дә арындыра, тынысландыра ла. Файҙалы туңдырма айыртылмаған һөттән яһала, составында үҫемлек майҙары, буяуҙар, консерванттар булмай. Тәмлекәстең ҡуйылығы ни тиклем аҙ, ундағы шәкәр шул тиклем күберәк, тигәнде аңлата. Был иһә сәләмәтлек өсөн яҡшы түгел.\nГ. ҒӘБИТОВА әҙерләне.


Стәрлетамаҡта автомобилселәр донорҙар буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡта автомобилселәр донорҙар буласаҡ\n15:09, 7 ноября 2013 Йәмғиәт\nСтәрлетамаҡта 9 ноябрҙә дауалау учреждениеларының бәләкәй пациенттары өсөн ҡан бирергә мөмкин. Был көндө «Юғалтыуҙар юҡ» ҡаты ауырыған балаларға ярҙам күрһәтеү хәйриә фонды, UTV ҡала телеканалында «102RUS» автомобиль телепроекты, Рәсәй автомобилселәр федерацияһы һәм Стәрлетамаҡ ҡан биреү станцияһы сираттағы «АвтоМотоДонор» акцияһы уҙғара.\nУның төп маҡсаты – республика баш ҡалаһынан ситтә донорлыҡ хәрәкәтен таратыу, төбәк халҡына даими донорлыҡ, ҡан һәм уның компонеттары етешмәүе тураһында мәғлүмәт биреү, донорлыҡҡа ыңғай мөнәсәбәт булдырыу һәм донорҙарға рәхмәт белдереү нормаһын нығытыу.\nСарала 18 йәше тулған һәр граждан ҡатнаша ҡала.\nАвтомобилселәрҙең йыйылышы «Сода» Мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда сәғәт 10-да башлана. Үҙегеҙ менән паспорт алыу мотлаҡ. Машиналар колоннаһы бөтә ҡала буйлап ҡан биреү станцияһына тиклем барасаҡ.\n— Ҡан биреү станцияһына килеп ҡан биреү, башҡа кешеләрҙең ғүмерен һаҡлап ҡалыуға ярҙам итеү, һәр сәләмәт кешенең хәленән килә. Осрашыуға үҙегеҙҙең дуҫтарығыҙҙы саҡырып та, һеҙ кеше ғүмерен һаҡлап ҡалыуға ҡатнашлы булаһығыҙ, — тип һөйләй «Юғалтыуҙар юҡ» ҡаты ауырыған балаларға ярҙам күрһәтеү хәйриә фонды етәксеһе Радмила Сурначева.


23 июля 2019 — 16:24\nЙәйен дә, ҡышын да кәрәкле техника. “АгроСпецПрогресс Өфө” компанияһы заманса, универсаль техника тәҡдим итә. Баҡса һөрөү, бесән сабыу, йөк ташыу, юлдарҙы ҡарҙан таҙартыу. Ғөмүмән ауылдағы бар эш өсөн бер техника. Ауылда техниканың төрлөһө кәрәк. Ҡул-алмашҡа башҡарғанда ла техника булһа күпкә тиҙерәк һәм уңайлыраҡ. Рәсәй, Белорусия, Польша, Италия һәм башҡа илдәрҙә етештерелгән техника бөгөн баҙарҙа иң яҡшыларының береһе тип һынала. “АгроСпецПрогресс Өфө” предприятияһы Башҡортостанда 3 йылдан ашыу эшләй. Ошо ваҡыт эсендә улар тәҡдим иткән ауыл хужалығы һәм махсуслаштырылған техника ҡулланыусы ышанысын яуланы һәм иң яҡшылар рәтенә инде. Бәләкәй крәҫтиән-фермер хужалығы булһынмы, шәхси йорт эштәре өсөн дә ул алыштырғыһыҙ ярҙамсы. Ер һөрөү, картуф сәсеү, бесән сабыу, ҡар таҙартыу кеүек эштәрҙә үҙегеҙгә ярҙамсы эҙләйһегеҙ икән, тимәк был трактор тап һеҙҙең өсөн. Ҡулланыуҙа уңайлы һәм иң мөһиме ошондай әрһеҙ йәтеш техника менән идара итеү бер ҡыйынлыҡ та тыуҙырмай. “АгроСпецПрогресс Өфө” компанияһы вәкилдәре әйтеүенсә, Башҡортостандан тыш заманса, универсаль техника илдең башҡа төбәктәрендә лә ҙур ихтияж менән ҡулланыла. Шулай уҡ күрше илдәр ҙә ҡыҙыҡһыныуын белдерә. Ғөмүмән, предприятиела алып барылған сәйәсәт бында һатылған техниканың юғары сифатлы булыуына һәм уны туҡтауһыҙ камиллаштырыуға йүнәлтелгән. Был ҡулланыусылар араһында ихтыяждың юғарылығын һәм предприятиелағы тотороҡлолоҡтоң нигеҙен билдәләй. Ҡеүәтле машиналарҙан тыш “АгроСпецПрогресс Өфө” предприятияһы бесән әҙерләү, сүмесле тейәгестәр, иген урыу һәм башҡа эштәргә тәғәйенләнгән махсус техника тәҡдим итә. Был бар техниканы Өфөнөң Пугачев урамындағы 250 кәсер 2 адресы буйынса таба алаһығыҙ.


Греция халҡы социаль сәйәсәттәге үҙгәрештәргә ризаһыҙлыҡ белдерә. Бөгөн илдә төрлө тармаҡ хеҙмәткәрҙәре бер тәүлеккә эшкә сығыуҙан баш тартҡан. Донъя банкы һәм Европа кредит ойошмаларының Афинаға өсөнсө финанс ярҙам программаһында ҡаралған сығымдарҙы кәметеү саралары сиктәрендә, илдә пенсия һәм социаль страховкалау системаһын үҙгәртеп ҡороу иғлан ителде.\nЛондонда Эквадор илселегенә һыйынған Викиликс сайты ойоштороусыһы Джулиан Ассанж иреккә сығарылырға тейеш. Джулиан Ассанж 2012 йылдың авгусында Эквадор илселенә һыйынғайны. Үҙе ойошторған сайтта ул көнбайыш илдәре, бигерәк тә Ҡушма Штаттарҙың йәшерен сәйәсәтен фашланы. Күп тә үтмәй ул нигеҙһеҙ ғәйепләүҙәргә һәм эҙәрлекләүҙәргә дусар ителде.\nРәсәй һаулыҡ һаҡлау өлкәһен күҙәтеү федераль хеҙмәте етәксеһе илдең барлыҡ төбәктәрендә лә өс кимәлле онкоярҙам системаһы теүәл эшләмәй тип белдергән. Бынан тыш, ҡайһы бер өлкәләрҙә яман шештән яфаланыусыларға паллиатив ярҙам күһәтеүҙә етешһеҙлектәр бар, ауырыуҙарға ауыртыуҙы баҫыусы наркотиклы дарыуҙар бүленмәүе, дауалау системаһы көйләнмәүе асыҡланған.\nБразилияның Рио-де-Жанейро ҡалаһы ҙур байрамға әҙерләнә. Иртәгә унда бар донъяға танылған карнавал үтә. Байрамда миллиондан ашыу турист ҡатнаша. Былтырғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда, был 5 процентҡа күберәк. Рио-де-Жанейро халыҡ-ара туризм үҙәгенә әйләнә бара. Аналитиктар был үҙгәрештәр ҡалала уҙасаҡ йәйге Олимпия уйындары менән бәйле тип иҫәпләй.


Бөгөн төндә Өфөлә тағын янғын һүндерҙеләр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн төндә Өфөлә тағын янғын һүндерҙеләр\n25 января 2017 — 15:39 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн төндә Өфөлә тағын янғын һүндерҙеләр.\nЗенцов урамындағы шәхси йорт янып китте.Тиҙҙән ғәҙәттән тыш хәл урынына янғын һүндереүселәр ҙә килеп етте. Бер-нисә минуттан улар күп һанлы шаһиттарҙы ҡыуа башланы. Баҡтиһәң, ҡотҡарыусылар йортта газ баллоны тапҡан. Ул шартлаһа, фажиғә кимәлен күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Утты һүндереүгә ике сәғәт смаһы ваҡыт талап ителә. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ул тәмәке төпсөгөнән сыҡҡан, тип хәбәр итә кп.ру.\n1 из 833\nФутбольный клуб «Уфа» приглашает болельщиков на онлайн-матч\nЯңы музей комплексы\nЯңы төҙөлөп ятҡан Шүлгәнташ музей- комплексы 2020 йылдың аҙағына әҙер буласаҡ. Ошо хаҡта Радий Хәбиров үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәләрендә белдерҙе. Бинаның тышҡы һыҙаттары тулыһынса эргәлә музейҙы уратып алған Урал тауҙарының рельефын ҡабатлай. Инеү урыны ла мәмерйә ауыҙын...\nБашҡалала ял майҙансыҡтары яңыртыла\nЙәй – төҙөлөштәр һәм биләмәләрҙе матурлыу мәле. Пандемия ваҡытында ла Өфөлә парктарҙы, скверҙарҙы реконструкциялайҙар. Башҡалала буласаҡ матур урындар тураһында киләһе сюжетта. 86 йәштә булыуына ҡармаҫтан Фауҡинур Шәрипова һәр йыл һайын йәшәгән йортоноң алдын матурлай. Үҙем көрәк тота алғансы,...\nАвариялар һаны кәмегән\nРеспубликала авариялар һаны егерме процентҡа кәмегән. Берәүҙәр бындай һандарҙы үҙаллы изоляция, ә икенселәре иһә быйыл Башҡортостан юлдарында күпләп ҡуйылған фото һәм видеотеркәү камераһына бәйләй. Автоһәүәҫкәрҙәр тураһында бөтә мәғлүмәт сәғәт һайын тиерлек ҡағыҙға баҫылып сығарыла. Һуңғы өс...\nИнфекцион госпиталь сафҡа инә\nКүптәр быға ышанмай ине. Әммә был дөрөҫлөккә тап килде. Ике ай эсендә Өфө эргаһендә яңы инфекцион госпиталь ҡалҡып сыҡты. Медицина ҡорамалдарын яйға һалыу һәм персоналды өйрәтеү эше генә ҡалды. 1 июнь дауахана тәүге пациенттарын ҡабул итәсәк. Апрель башында ғына бында...\nӨфөнөң Черниковка биҫтәһендә урынлашҡан бинаға алтмыш йыл. Һуңғы биш йылда бында бер ниндәй ҙә төҙөлөш эштәре башҡарылмаған. Герцен урамындағы йорт тиҙҙән икенсе төҫ алыр, тип көтөлә. Мансур хәҙрәт Тимерғәлиев дини тәрбиә менән шөғөлләнеп, республикала исламды үҫтерә. Мосолман үҙәген асыу уның...\nИлдәге иң ҙур һәм уникаль ҡояш электр станцияларының береһе Бөрйән районында урынлашҡан. Инвестиция күләме 1 миллиард һум. Тап бында ҡояш энергияһы электр энергияһына әйләнә. Әммә станция әле 10 процентҡа ғына эшләй. Техник мәсьәләләрҙе хәл итергә кәрәк. Селтәргә тоташтырыр өсөн “Башкирэнерго”...\nҮҙ пациенттарына йәш табип-педиатр Айгөл Нуриева ошо рәүешле кейенеп йөрөй. Ул Ковид 19 диагнозы куйылған балалар менән эшләй. Был эшкә үҙ ирке менән тотонған. Балаларҙы дауалау менән бер рәттән ирекмәндәр эшмәкәрлеген дә алып бара. Шуға ла, ...\nҒәҙәттә йәй уртаһында милли эсемлектең иң тәмле һәм файҙалы мәле. Әммә аграрийҙарға быйыл яңы шарттарҙа эшләргә тура килә. Бер-бер артлы 50 бейә махсус кәртә аша үтә. Һауын иртә таңдан башлана һәм ҡәтғи график буйынса бара. Бейәләрҙе тәүлегенә дүрт тапҡыр һауалар. Ысын ҡымыҙ тик яңы һауылған...\nҺауа торошоноң үҙгәреүсәнлегенә ҡарамаҫтан республикала сәсеү мәле дауам итә. Быйыл хужалыҡтар үҙенсәлекле культуралар һайлаған. Өфө районындағы фермаларҙың береһе беренсе тапҡыр ҙур майҙанға торма ултырта. Ниндәй сәбәптәр был аҙымға килтергән, был хаҡта киләһе яҙмала. Яланда трактор геүләй һәм...\nМиҙгел башынан Өфөлә генә 13 мең тонна асфальт түшәлгән. Башҡортостан башлығы ҡушыуы буйынса эштәр 15 июнгә тамамланырға тейеш. Юлға түшәр алдынан асфальт ҡаты һынау үтә. Әҙер өлгөләр юл-төҙөлөшө лабораторияһында тикшерелә. Иң тәүҙә һыу һеңдереү сифаты ҡарала. Был осраҡлы түгел, асфальттың...\nРеспублика медицинаһы яңы үрҙәр яулай. Өфөлә, хәҙер ультра тауыш ярҙамында тремор сирен, йәғни, аяҡ-ҡулдар быуындары ҡалтырауын дауалайҙар. Паркинсон ауырыуы менән яфаланыусыларҙы хәҙер операцияһыҙ ҙа аяҡҡа баҫтырып буласаҡ. Уникаль кадрҙарҙы иһә беҙең телекомпанияға табиптар үҙҙәре тәҡдим...\nБашҡорт телендәге йәнһүрәттәр республика башлығының айырым грантына лайыҡ булды. “Балалар” интернет-проектын бойомға ашырыу менән Өфөлә йәшәүсе ижади ғаилә шөғөлләнә. “Һаумыһығыҙ, минең исемем Өммөбикә”-, ти өкө. Геройҙарға исемдәрҙе автор тиҙ уйлап сығара, ә уларҙың тышҡы ҡиәфәте өҫтөндлә...\nРеспубликаның иҡтисади үҫеш министрлығы пандемия осоронда бизнесҡа ярҙам итеү өсөн документтар пакетының икенсе өлөшөн әҙерләй. Башҡортостан ҡаҙнаһы был тармаҡҡа йәнә 15 миллиард һум бүлергә тейеш. Әлегә ойошмалар һәм ширҡәттәргә мөлкәт һалымын түләмәү мөмкинлеге бар. Уйын...\nБашҡортостанда 24 майҙа мосолмандарҙың изге Рамаҙан айы тамамланыу уңайынан Ураҙа байрамы билдәләнә. Был көндә мәсеттәрҙә һәр ваҡыт диндарҙар ҡатнашлығында йәмәғәт намаҙҙары уҡылды. 18 майҙа Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров хөкүмәттәге оператив кәңәшмәлә быйыл Ураҙа байрамы онлайн режимында...\nӨфөнөң көньяҡ өлөшөндә, Воровский урамы ҡапҡаһында, Ағиҙел йылғаһы аша яңы күпер төҙөлөшө бара. Оҙонлоғо 668, киңлеге 16,7 метрлы ҡоролма “Имен һәм сифатлы автомобиль юлдары” милли проектын бойомға ашырыу сиктәрендә һалына. Проект документацияһына ярашлы төҙөлөш ике өлөшкә бүленгән. Тәүҙә...\nБашҡортостанда иген культураларын сәсеү тамамлана. Аграрийҙар яҙғы баҫыу эштәренең киләһе этабына күсте. Ҡайһы бер ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре йылы яртҡан культураларҙы – кукуруз, борсаҡ сәсеүгә тотондо. Бынан тыш республикала беренсе тапҡыр баҫыуҙарға торма һәм етен ултыртыласаҡ....\nӨфө хакимиәте йәштәрҙең ирекле һәм күпләп осрашыу урындарын күҙәтеүгә алырға йыйына. Айырыуса Салауат Юлаев майҙаны алдындағы машиналар ҡуйыу урыны иғтибарҙы йәлеп итә. Әлегә тиклем бында битлек режимы үтәләшен полиция һәм йәмәғәт тәртибе һағы хеҙмәткәрҙәре контролдә тота ине. ...\nӨфө эргәһендәге инфекцион госпиталь төҙөлөшө тамамланыуға бара. Объектты ҡулланыуға тапшырыу өсөн бер аҙналай ваҡыт ҡалды. Дауахананың корпустары төҙөлгән, әле биләмәне йәшелләндереү, ҡыйыҡ төҙөү, биҙәү эштәре башҡарыла. Яңы дауахана ниндәй була? Был хаҡта беҙҙең хәбәрселәр әҙерләгән репортажда...\nБашҡортостан – Рәсәйҙә коронавирусҡа ҡаршы режимды йомшартыу осоронда спорт ярыштарын уҙғара башлаған беренсе төбәк. 23 майҙа «Аҡбуҙат» ипподромында «Терра Башҡортостан» республика ат-спорт турнирының өсөнсө этабы була. Ярыштар тамашасыһыҙ үткәрелә. Өсөнсө этапта ипподром аттарында Архангел, Бөрө,...\nОшо турала социаль селтәрҙәге сәхифәһендә Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров хәбәр итте. Бассейн заманса итеп эшләнгән, залда ҡоролмалар һәм һикереү өсөн вышка урынлаштырылған. 1967 йылда төҙөлгән бинала быға тиклем бер тапҡыр ҙа ремонт башҡарылмаған булған һәм ул 70 процентҡа иҫкергән. Объектта...\nӨфөлә паромда йылға аша сығыуға ташламаға хоҡуҡлы граждандар бушлай йөрөй алмаясаҡ\nӨфөлә паромда йылға аша сығыуға ташламаға хоҡуҡлы граждандар бушлай йөрөй алмаясаҡ. Ҡала хакимиәте башлығы ҡарарына ярашлы, уларға льготалар бөтөрөлә. Яңы документҡа ярашлы, майҙан башлап уҡыусылар, студенттар һәм пенсионерҙар бер яҡҡа аҡса менән 20 һум, ҡулаҡсаһыҙ 15 һум түләй. Ошондай уҡ сумма 5-...\nНи өсөн битлекһеҙ?\nРеспубликала үҙизоляция режимы йомшарыу менән урамда кешеләр күбәйҙе. Сауҙа өлкәһе хеҙмәткәрҙәре лә һағынып эшкә ашыҡты. Һатыусылар һәм һатып алыусылар пандемия шарттарында хәүефһеҙлек сараларын үтәйме? Быны оператив төркөм һәр ваҡыт күҙәтеү аҫтында тота. Битлекһеҙ һәм бирсәткәһеҙ ир бер...\nӨфөлә ҡаланы төҙөкләндереү буйынса әүҙем эштәр башҡарыла\nПандемия шарттарында ла парк һәм ихаталарҙы төҙөкләндереүҙе тәғәйенләнгән ваҡытына тамаланыу ҡарала. Шәмбе өмәләре лә йола буйынса ойоштороласаҡ, тик бөтә санитар нормалар үтәлергә тейеш. Өфө Черниковкаһындағы ихата ҡырмыҫҡа ояһын хәтерләтә. Махсус техника, эшселәр, коммуналь хеҙмәткәрҙәре...


Изге эшкә башланғыс\n22 Ғинуар 2019, 17:52\nАллаһы Тәғәлә кешеләрҙе хөрмәтләп бихисап ниғмәттәр биргән. Бар булып донъяла йөрөүебеҙ, бөтөн ағзаларыбыҙ, ашаған ризыҡтарыбыҙ, эскән һыуҙарыбыҙ, һулаған һауабыҙ, сәләмәт ғүмер итеүебеҙ – һәр ҡайһыһы Аллаһы Тәғәләнең беҙгә биргән ҡиммәттәре. Шуның өсөн бәлиғ булған һәр мосолман фарыз ғәмәлдәрҙе ҡылып, харамдан тыйылып, ҡулынан килгән тиклем АллаһыТәғәләгә ғибәҙәт ҡылырға тейеш.\nҒибәҙәттәр ҡылыу өсөн һәр мәхәлләлә мәсеттәр төҙөйҙәр. Сөнки йәмәғәт менән мәсеттә – Аллаһы йортонда ғибәҙәт ҡылыуҙың сауабы күп тапҡырға артыҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең Имәндәш ауылы мосолмандары тиҫтә йылдар буйына мәсет юҡлыҡҡа зарланып йәшәне. Күптән түгел ошо етешһеҙлекте бөтөрөү маҡсатында ауыл сходы йыйылып, һәр йорттан 1 мең һум иғәнә индереп, мәсет төҙөргә ҡарар сығарылды. Аллаһ йортон урмандан диләнкә бүлдереп, ағастан һалырға булдыҡ. Ауылыбыҙҙың ҡулына балта тота алған һәр ир-уҙаманы берәр бүрәнә әрсеп һалһа ла, бер-ике көн бура бурауҙа һәм бура күтәрешеүҙә ҡатнашһа ла оҙайлы сауапҡа эйә буласаҡ. Ә оҙайлы сауап ул, кеше баҡыйлыҡҡа күскәс тә ошо изгелеге өсөн уның ғәмәл дәфтәренә өҫтәлеп тора торған сауап. Ул төҙөшкән мәсеттә ғибәҙәт ҡылған һәр мөьминдең сауаптары уға яҙыла. Ошо хәлде аңлап, шулай уҡ атҡарған эшебеҙҙең изге эш икәненә төшөнөп, мәсетебеҙҙе төҙөүҙә Имәндәштә йәшәгән имандаштарыбыҙ ғына түгел, башҡа ауыл-ҡалаларҙа донъя көткән ауылдаштарыбыҙ ҙа ҡатнашыр тип ышанғы килә.\nТағы ла шуныһы, изге эш башҡарыуға ҡарамай, арабыҙҙа битараф, йә ҡаршы килеүселәр ҙә табылыуы ихтимал. Ундай кешеләргә шуны әйтке килә, теләһә ниндәй уйҙырма, нахаҡ хәбәрҙәре, ялған ялыуҙары менән иманлы эшкә аяҡ салмаһындар ине. Кешенең ысын йөҙө ошондай осраҡтарҙа асыла. Аллаға шөкөр, намыҫлы ауылдаштарыбыҙ хәләл ризыҡ менән туҡланып, барына шөкөр итеп, кеше малына ҡул һуҙмай бәрәкәтле тормошта йәшәйҙәр. Ғөмүмән, ауылыбыҙҙың 140 йортоноң хужалары иғәнәгә аҡса табырҙар, бағыусылар һәм хөкүмәтебеҙ ярҙамы менән изге эшебеҙҙең осона сығырбыҙ тип уйлайбыҙ.\nНиәтебеҙ изге, тимәк, Аллаһы Тәғәләбеҙ доғаларыбыҙҙы ҡабул итер тип ышанайыҡ.


Саралидзе Анзор Михайлович — Башҡорт Википедияһы\n(Анзор Михайлович Саралидзе битенән йүнәлтелде)\nАнзор Михайлович Саралидзе (1965 йылдың 21 октябрендә тыуған) — Рәсәйҙең инженер-механигы, юғары белем биреү эшмәкәре, иҡтисад фәндәре кандидаты (2002), доцент, Владимир дәүләт университеты ректоры (2013 йылдан).\n1965 йылдың 21 октябрендә тыуған.\n1983 йылда Совет Армияһына сафына саҡырыла. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң, 1985 йылда Владимир политехник институтының әҙерлек бүлегенә инә. 1986 йылдан Владимир политехник институты студенты, 1991 йылда юғары уҡыу йортон «Автомобилдәр һәм автомобиль хужалығы» белгеслеге буйынса тамамлай, инженер-механик. 1987 йылдан 1991 йылға тиклем институттың автотрактор факультетында комсомол ойошмаһы секретары була.\n2000 йылда Владимир дәүләт университетында уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеген башлай, унда тәүҙә университеттың дөйөм мәсьәләләр буйынса проректоры ярҙамсыһы була. 2001 йылда Владимир университетының административ-хужалыҡ эштәре буйынса проректоры итеп тәғәйенләнә.\n2002 йылда Владимир дәүләт университетында «Төбәктең торлаҡ-коммуналь хужалығы менән идара итеү системаһын камиллаштырыу» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай.\n2003 йылдан ВлДУ-ла уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса проректор, ә 2006—2012 йылдарҙа университетта уҡытыу-тәрбиә эштәре һәм социаль сәйәсәт буйынса проректор булып эшләй.\nАртабан Анзор Саралидзе Владимир дәүләт университеты ректоры итеп тәғәйенләнә. Төбәктең торлаҡ-коммуналь хужалығы темаһы буйынса ғилми мәҡәләләр һәм монографиялар яҙа.\nВладимир өлкәһе юғары уҡыу йорттарының ректорҙар Советы рәйесе һәм Рәсәй ректорҙар союзы Советы ағзаһы булып тора. «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Владимир төбәк бүлексәһе Президиумы ағзаһы.\n2008 йылда Рәсәй федерацияһы мәғариф һәм фән министрлығының «Йәштәр сәйәсәте өлкәһенең Почетлы хеҙмәткәре» билдәһе менән бүләкләнгән. Рус Православие Сиркәүенең «Бөйөк кенәз Владимирҙың тыуыуына 1000 йыл тулыу хөрмәтенә» юбилей миҙалына лайыҡ була. 2005 йылда юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары араһында 2004 йылдың иң яҡшы ғилми китабына конкурс лауреаты була.\nРәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының 2015 йылдың 22 июнендәге бойороғо менән мәғариф өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Анзор Саралидзеға «Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде.\n↑ Саралидзе Анзор Михайлович\n↑ Ректор Владимирского государственного университета САРАЛИДЗЕ АНЗОР МИХАЙЛОВИЧ\nПочему ректором ВлГУ выбрали Анзора Саралидзе?\nНовый старый ректор: Владимирский госуниверситет вновь возглавил Анзор Саралидзе&#65279\n100 самых влиятельных людей во Владимирской области-2021: Анзор Саралидзе ректор ВлГУ — 88\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Саралидзе_Анзор_Михайлович&oldid=1138435 ҡабул ителгән\nРәсәй Федерацияһы юғары уҡыу йорттары ректорҙары\n1965 йылда тыуғандар\n21 октябрҙә тыуғандар\nВикипедия:Портреттары булмаған ғалимдар тураһында мәҡәләләр\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:29 25 май 2022 үҙгәртелгән.


Балаларҙы нисек эшсе һөнәрҙәргә йәлеп итергә? | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 33841\n11 ноября 2016 — 16:38 ГТРК «Башкортостан»\nБелгестәр әйтеүенсә, балалар баҡсаһынан уҡ. Өфөнөң 30-сы балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре йорттар төҙөргә өйрәнде. Тағы ла буяусы, ташсы, крансы, балтасы — төҙөлөш өлкәһендә һөнәрҙәрҙең ниндәйе генә юҡ. Баш ҡаланың 30-сы балалар баҡсаһында кескәйҙәр донъяла иң әһәмиәтлеләрҙән һәм кәрәклеләрҙән булған һөнәр менән таныша. Йәнһүрәт геройы үткәргән уйын да балаларға был һөнәрҙең үҙенсәлектәренә нығыраҡ төшөнөргә ярҙам итә. Балалар баҡсаһы бәләкәй генә төҙөлөш майҙансығын хәтерләтә. Бәләкәстәр сәмләнеп, йорт һүрәттәре төшөрә.Уйын - балаларҙың донъяны танып белеүҙең төп төрө булып тора. Шуға ла, мауыҡтырғыс һәм аңлайышлы шөғөл аша үҙе теләп яңы һөнәрҙәр менән ҡыҙыҡһына, ти тәрбиәселәр.Йәш быуынға һөнәр һайлауҙа ярҙам итеү, эшсе һөнәрҙәрҙе пропагандалау проекттың төп маҡсаттары булып тора. Ғөмүмән, замана балалары юрист, иҡтисад белгестәре әҙерләүсе уҡыу йорттарына инергә тырыша. Әммә был һөнәр эйәләре күбәйеп китеү сәбәпле, дипломлы белгестәр эш таба алмай яфалана. Шул уҡ мәлдә, иң кәрәкле һаналған төҙөүсе, иретеп-йәбештереүсе, тракторсы, инженер-механик кеүек белгестәр етешмәй.Олатайым төҙөүсе, өләсәйем тегенсе — кескәйҙәр ғаиләһенең шәжәрәһен төҙөп, яҡындарының кем булып эшләгәнен яҙып ҡуйған. Күп осраҡта, балалар ата-әсәһенә оҡшарға тырыша. Шуға бер һөнәр династиялары барлыҡҡа килә лә инде. Киләсәктә был балалар баҡсаһында башҡа йүнәлештәге түңәрәктәр үткәреп, һөнәрҙәр ҡаласығын булдырырға ниәтләйҙәр.