«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УНДА САЛАУАТТЫ ҘУРЛАЙҘАР, УНДА САЛАУАТ РУХЫ МЕНӘН ЙӘШӘЙҘӘР! - 2017 - Мәҡәләләр\nЙыл һайын 23-24 сентябрҙә Эстонияның баш ҡалаһы Таллинда Эстонияның аҙ һанлы халыҡтары байрамы ойошторола. Эстониялағы "Ағиҙел" башҡорт мәҙәниәте ойошмаһынан ошо сараға саҡырыу килгәс, Башҡортостан Республикаһының "Салауат Юлаев вариҫтары" төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Виктор Хәкимов менән оло юлға сыҡтыҡ.\nЭстонияға аяҡ баҫыу менән Палдискиға юлландыҡ. Салауатыбыҙ һәйкәле янында батырыбыҙға булған олуғ һөйөүебеҙҙе белдереп, шиғыр уҡыныҡ, ҡурай моңо яңғыраттыҡ. Атаһы яғынан тамырҙары Салауат районынан булған улымды - Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһының XI класс уҡыусыһы Хасбулат Абдуллинды - ошо сәфәргә алып сыға алыуыма сикһеҙ ҡыуандым. Уның йәш йөрәгенә им булып килешер мәлдәр, рух булып ҡуныр минуттар бында етерлек ине. Ул Ратуша майҙанында сәхнәнән дә, Палдискиҙың Салауат менән бәйле һәр урынында ҡурай моңон яңғыратты.\nКүҙҙән йәш эркелдерер осрашыуҙар, танышыуҙар күп булды Эстония ерендә. Улар хаҡында "Башҡортостан" гәзитендә сыҡҡан (6 октябрь һанында) мәҡәләмдә телгә алып үттем. "Киске Өфө" гәзите уҡыусыларына Палдискиҙағы Изге Георгий сиркәүе руханийы Валерий Назаренко менән осрашыуым хаҡында һөйләргә теләйем. Дин әһеле бында Салауат Юлаевтың исемен мәңгеләштереү менән шөғөлләнә. Ул беҙгә XVIII быуатта Уралда эшләнгән парсунаны күрһәтте, йәғни Салауат Юлаевтың 31/26 см үлсәм менән ағасҡа төшөрөлгән рәсемен тәҡдим итте. Беҙ, башҡорттар - эскерһеҙ, артыҡ ныҡ ышаныусан халыҡ. Шуға күрә Салауат тураһында ниндәй генә мәғлүмәт ишетһәк тә, күҙҙән йәш эркелергә тора, һәр фекерҙе йөрәк аша ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ. Ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәнек беҙ был мәғлүмәттәргә, әммә күргәндәрҙе гәзит уҡыусыларға еткерергә кәрәк тип таптым. Ҡалғаны - тарихсылар, тикшереүселәр һәм ваҡыт эше.\nПарсунаға түбәндәге һүҙҙәр яҙылған: "Парсуна сиречь живле писание со всякимъ тщаниемъ образа князя Башкирского Салауата воина-харатейника, сына Юлая князя Азналы, воеводы-старшины волости Шайтанъ-Кудеевская. Написася сия парсуна древляго благочестия изографомъ Яискаго войска Юлайска полку писцомъ Андреомъ Толстухиномъ По высочайшему повелению Благочестивейшаго самодержавнейшаго Великого Государя Царя нашего Петра Федоровича Императора всея Роусии при наследнике его Благоверном Государе Цесаревиче и Великом Князе Павле Петровиче в лето от сотворения мира 7280, от Рождества же по плоти Господа Бога и Спаса нашего Исуса Христа 1772, Емуже подобает всяка слава, честь и поклонение со Отцом и Святым Духом ныне и присно, и во веки, веков. Аминь".\nХалыҡ араһында Салауаттың улы Рәхмәтулланың иҫән ҡалыуы билдәле. Ул үҙ заманы документтарында ла теркәлгән. Рәхмәтулланың улы Сөләймән, ә уның ҡыҙы Кинйәбикә булған. Бына шул ҡатындың ҡыҙы Гөлсафияның бүләләре була инде Виктор Хәкимов менән Айгиз Байрамғолов. Виктор Сәлим улы ДНК тикшереүе буйынса үҙенең Салауатҡа туғанлығын иҫбатлаған. Айгизде лә туғандары беҙ Палдискиҙан алып ҡайтҡан Салауаттың рәсеменә оҡшатты... Рухани беҙгә, Салауаттыҡы, тип шандал тип аталған әйберҙе лә күрһәтте. Уралда ҡойолған 37 сантиметрлыҡ был бронза ҡоролма - шәм ҡуя торған нәмә икән, беҙҙә уны шәмдәл тип әйтәләр. Ҡоролма, тим, сөнки ул бер нисә өлөштән тора һәм өс яҡлап унда шулай уҡ Салауат Юлаев хаҡында мәғлүмәттәр теркәлгән. Бер яғына "Сей шандал получен за роздачею имущества Салавата Юлаева" тип яҙылған, икенсеһенә "После его блаженныя кончины сентембрия 26-го 1800 года. Сие исполнено согласно последней воле усопшего" тиелгән, ә өсөнсө ҡырында: "Да упокоить Господь Богъ душу сего" тигән һүҙҙәр теркәлгән. Отец Валерийҙың әйтеүенсә, Салауаттың вафатынан һуң уның шәхси әйберҙәре Урал казактары ҡулына килеп эләккән һәм "Юлайска полку" казак полкы ҡомартҡылары араһында һаҡланған.\nШул уҡ казактарҙа Салауаттың намаҙлығы ла һаҡланған, тине рухани. Ул XVIII быуатта Иранда эшләнгән, үлсәме 124-43,5 см, бер ни тиклем зыян күргән, әммә яҡшы хәлдә. Урал казактары араһында йөрөгән риүәйәттәр буйынса, намаҙлыҡ, йәғни бында теркәлгәнсә, чувал, Салауат Юлаев ҡулға алынғас та уның менән ҡалған. Рогервикка ла хужаһы менән бергә килеп еткән һәм ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем суфый шағир Салауат Юлаев унда намаҙ уҡыған. Намаҙлыҡ батырҙың вафатынан һуң уның дуҫтары, казактар ҡулында ҡалған. Әйткәндәй, казактар менән башҡорттарҙың дуҫлығы хаҡында йыш ҡабатлай отец Валерий, уларҙы азатлыҡ өсөн көрәш кенә түгел, ә Рәсәй халыҡтарын милләтенә, диненә ҡарамайынса берләштереп, яңы дәүләт ҡороу идеяһы туплай, тигән фекерҙе лә әйтә. Ул хатта, Рәсәй федерализмы башында торған шәхес - ул Салауат Юлаев, тине.\nӘлбиттә, был хәбәрҙәрҙе бер ни тиклем тетрәнеп тә, ғәжәпләнеп тә ҡабул итәһең. Милләтселектә, тик үҙ халҡын күтәрергә тырышыуҙа ғәйепләнгән Салауаттың, киреһенсә, башҡа ҡәүемдәр менән тығыҙ аралашып, ныҡлы эшлекле бәйләнештә йәшәүен хәбәр итәләр беҙгә. Әлегә тиклем Салауат Юлаевтың шиғырҙары тик урыҫ телендә табылыуы билдәле. Уны Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәти иҫ киткес итеп башҡортсаға әйләндергән. Рухани Валерий, Салауат шиғырҙарын урыҫ телендә яҙған, ул был телдә яҡшы аралашҡан, шуға ла шиғырҙары урыҫ телендә табылған, тип иҫәпләй. Был фекерҙең дә хаҡ булыуы бар.\nТыуған яҡты өйрәнеүсе Радик Вахитов үҙенең бер сығышында шундай фараз әйтте: "Каторгала кешеләрҙең иң күбе ике-өс йыл йәшәүе ихтимал, әммә 25 йыл түгел, шуға күрә Салауат һәм уның фекерҙәштәре өсөн унда айырым шарттар тыуҙырылған булған". Был фекерҙе лә кире ҡағып булмай, сөнки Валерий руханиҙың әйтеүенсә, Салауат хатта урындағы Изге Георгий сиркәүен реконструкциялауҙа ҡатнашҡан. Улай ғына ла түгел, иң күп иғәнә индергән кеше ул. Әлбиттә, һорау тыуа: һөргөндәге кешенең ҡайҙан ундай аҡсаһы булған? Ошо уҡ һөйләмдәрҙе Валерий атаға ла ҡабатлайым һәм, ауылдары менән яндырылған башҡорт халҡы нисек аҡса тапһын бында ебәрергә, тим. "Башҡорттар үҙ батырын иғтибарҙан ситтә ҡалдырмаған, улар уға алтын ебәргән, ул замандарҙа шымсылар шәп эшләгән. Салауат бында бик яҡшы шарттарҙа йә-шәгән. Халҡына ҡабат зыян килер тигән уйҙан ғына ул тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтыуҙан баш тартҡан", - ти ул.\nӘ бит, бер уйлаһаң, каторгалағы кеше дымлы һауа шарттарында, йүнләп кеше лә йәшәмәгән ярымутрауҙа нисек итеп 25 йыл ғүмер һөргән һуң? Етмәһә, ул бит ихтилалдар ваҡытында бер нисә тапҡыр ҡаты яралана. Шул килеш һөргөнгә киткән батырҙың хәле бик насар булырға тейеш ине кеүек бит. И. Гвоздикованың яҙмаларында: "Маршруты его передвижений за один год боевых действий позволяют говорить о том, что Салават буквально не слезал с коня. Он обладал большой физической силой и выносливостью. Трижды в сражениях под Оренбургом, Кунгуром и Осой был тяжело ранен, но с едва зажившими ранами возвращался в строй. На левой щеке остался рубец как след боевой схватки под Оренбургом, а в сентябре 1775 г. по приговору губернатора И. А. Рейнсдорпа лицо Салавата было обезображено продавленными на лбу и щеках указными знаками - клеймами "З, Б, И" (злодей, бунтовщик, изменник) и вырезанием ноздрей..."\nКем белә, бәлки, Салауат ысынлап та тыуған яғы менән тығыҙ бәйләнештә йәшәгәндер? Һәр хәлдә, быға бик ныҡ ышанғы килә, хатта сиркәүҙә бөгөн һаҡланған әйберҙәрҙең дә батырҙыҡы икәненең раҫланыуын теләй күңел...\nБыйыл йәй, 22 июлдә, Палдискиҙа Салауат Юлаевтың һәйкәле яңыртылып ҡуйылды, ундағы тантанала Башҡортостандың Милли музейы директоры Ғәли Вәлиуллин да ҡатнашты. Был хаҡта мәғлүмәт сығанаҡтары хәбәр итте. Изге Георгий сиркәүе руханийы Валерий Назаренко унда сығыш яһарға әҙерләнгән. Бына уның телмәренән өҙөктәр, улар беҙгә тарихи ысынбарлыҡты эҙләгәндә кәрәк булыуы бик ихтимал: "Он мог бы уйти в зарубеж, например, в Турцию, как это сделали запорожцы или казаки-старообрядцы (некрасовцы), но Салават избрал страдальческий путь принесения себя в жертву искупления за народ. И таким образом он спас не только свой народ, участвовавший в восстании, от репрессий победившей стороны, приняв на себя всю тяжесть карательной машины екатерининского режима, но он спас и честь законного Наследника Престола - будущего Государя Императора Павла I, с надеждой взиравшего на народный престол. Салават был честным воином, верным присяге, данной законному Государю Императору Петру Федоровичу, и поэтому Наследник Престола Великий Князь Павел I относился одобрительно ко всем, кто сохранял верность присяге, данной Петру III, ибо Наследник - цесаревич был уверен, что его царственный родитель жив. Салават тоже был в этом уверен и служил Государю Петру III верой и правдой, за что и пострадал от тех, кто вероломно совершал государственный переворот".\nСалауат Юлаевтың исемен халыҡҡа тулы образында ҡайтарыу маҡсатынан Валерий Назаренко Салауат Юлаев исемендәге халыҡ-ара клуб ойошторған, уның гимнын булдырған, гербын эшләгән. Үҙе президенты булып тора. Гербында Башҡортостан гербы менән Эстонияныҡы урынлаштырылған. Иң башында торған лира - ул Салауат шиғриәте символы. Имән һәм лаврҙан эшләнгән венок - Эстония сағылышы. Аҫта - Екатерина II заманында булдырылған Балтика портының гербы. Гимн тураһында айырым һөйләп китеү кәрәк. Гимн урынына улар XVIII быуаттан сиркәүҙә яңғыраған кантты алған. Әйткәндәй, һүҙҙәре - Салауат Юлаевтыҡы. Быныһы ла беҙҙең өсөн бер яңылыҡ булды:\nПомни их - героев битвы,\nНаш Урал - родимый стан!\nВалерий Назаренконың тағы ла бер фекерен еткерәм: "Салауат Юлаев мосолман дине вәкиле булһа ла, ул бындағыларҙы иманына бүлеп ҡарамаған, сөнки Аллаһтың барлығын һәм берлеген таныған. Юҡҡа ғына уны казактар "воин-харатейник" тип хәтерләмәгән, сөнки телмәре, үҙен тотошо менән уның үҙе артынан эйәртерлек көсө булған. Улай ғына ла түгел, Салауат Юлаев доғалары ярҙамында был донъянан киткән ата-бабалары менән аралаша алған. Бындай яугирҙарҙың эшмәкәрлеге үҙҙәренең вафатынан һуң да халыҡҡа хеҙмәт итеүен дауам итә. Ни өсөн беҙгә был хаҡта әйтмәйҙәр, тиһегеҙме? Аңлатам: "Екатерина батшабикә ҡушҡанса, "имя предали вечному забвению". Башҡортостан халҡы ла бөгөн шул хәлдә йәшәй. Батырығыҙҙың исеме юғары кимәлдә иленә ҡайтасаҡ әле".\nСалауат Юлаевтың исеме Палдиски өсөн шул тиклем үҙ, хатта урамда осраған һәр кешегә барып өндәшеп: "Беҙ Башҡортостандан!" - тиһәң, "Вы из родины нашего Салаватушки? Милости просим!"- тип ихласлыҡ менән әңгәмә ҡора башлайҙар. Һәйкәле янынан да халыҡ өҙөлмәй, унда ла хәбәрҙәре Салауат тураһында булды.\nПалдискиҙың тупрағын алып ҡайтыуҙы ла маҡсат итеп ҡуйғайныҡ беҙ. Шуға күрә танытмаһына ҡул ҡуйҙырыр өсөн мэрияға юлландыҡ. Вице-мэр Елена Вилльман ҡул ҡуйған ҡағыҙҙа түбәндәге юлдар яҙылған: "Настоящим подтверждаю, что земля, вложенная в металлическую капсулу с надписью на башкирском и русском языках, взята с места предполагаемого захоронения усопших арестантов крепости Рогервик, среди которых был и Салават Юлаев, признанный как национальный герой башкирского народа и его отец Юлай Азналин. Капсула передана потомкам Салавата Юлаева и Юлая Азналина для доставки в музей Салавата Юлаева в с. Малояз Салаватского района Республики Башкортостан".\nӘйткәндәй, Виктор Сәлим улы сәфәргә сығыр алдынан уҡ капсуланы ентекле әҙерләп, башҡортса һәм урыҫса яҙмаларҙы гравюра менән эшләтеп, изге тупраҡты рәсми рәүештә алып ҡайтыу хәстәрлеген ойошторҙо. Эйе, бында килгән һайын һәр кем тупраҡ та, таш та алып ҡайтҡандыр, әммә һәр сәфәрҙең үҙ маҡсаты. Заманында бында Башҡортостан вәкилдәре йыш булған. Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Хәләф Ишморатов етәкселегендәге ҙур делегация батырҙың исемен мәңгеләштереү буйынса ҙур эштәр атҡарған. Ул ваҡыттағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия идаралығы начальнигы урынбаҫары Фәнил Ҡоҙаҡаев етәкләгән журналистарҙан торған төркөм Палдиски тәьҫораттары буйынса "Батыр рухы менән осрашыу" тигән китап та сығарҙы. Ундағы иҫтәлекле урындарҙа Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитовтың 2012 йылда ҡалдырған яҙмалары ла һаҡлана.\nЕлена Вилльман беҙҙе Балтик диңгеҙе ярҙарына алып барып, һөргөндәгеләр эшләгән урындарҙы күрһәтте, тап ана шул ерҙә тултырҙыҡ инде беҙ тупраҡты. Барыһын да видеоға төшөрҙөк, улар "Бәйләнештә" социаль селтәрендә ҡуйылды. Каторжандар эшләгән урында бер йылға ла аға. Әйткәндәй, ни сәбәплелер, уның исемен берәү ҙә белмәй. Салауат шишмәһе тип атап киттем уны. Улар ошо ерҙә эшләгәс, аяҡ баҫҡан урындары булғас, моғайын, тәһәрәт алып, намаҙ ҙа уҡығандыр әле. Яр буйлап теҙелгән эре таштар махсус ҡуйылғанға оҡшаған. Әйтерһең, кемдер аяҡтарын сайҡар өсөн урынлаштырған. Салауаттың исеме менән йәшәй был ҡала.\nЯҙылған: 16.10.17 | Ҡаралған: 1056


Истисҡа — Башҡорт Википедияһы\nИстисҡа намаҙы (ғәр. اِسْتِسْقَاء) — ҡоролоҡ килеп, баҫыуҙағы игенгә, баҡсалағы емеш-еләккә, мал-тыуарға зарар килерлек булған саҡта, Аллаһы Тәғәләгә ялбарып, ямғыр һорап, доға ҡылыу өсөн уҡыла торған намаҙ.\nБыл намаҙ ҡырҙа уҡыла. Мосолмандарҙың барыһы ла: ололар ҙа, балалар ҙа, бергә йыйылып, йортта аҫралған хайуандарҙы ла ҡырға үҙҙәре менән бергә алып сығалар.\nҠырға сыҡҡанда, һәр кем тәһәрәтле булырға тейеш, һәр ҡайһыһы түбәнселекле ҡиәфәттә ҡырға йәйәү бара.\nҠырға сыҡҡас, кешеләрҙең һәммәһе лә ҡиблаға ҡарап баҫа. Имам кешеләргә вәғәз һөйләй. Вәғәзде күп һөйләү яҡшы.\nШулай уҡ кешеләргә гонаһтарын барларға, ҡылған гонаһтарына ихлас күңелдән тәүбә итергә ҡуша имам.\nӘгәр ҙә аралары боҙолған кешеләр булһа, бер-береһе менән бәхилләшергә (бер-береһенән ғәфү үтенергә) тейеш.\nБына шулай имам ҡушҡандарҙы үтәгәндән һуң һәр кем үҙ алдына (йәмәғәт менән түгел, ә һәр кеше айырым-айырым) ике рәҡәғәт намаҙ уҡый.\nИстисҡа намаҙынан һуң ошо доға уҡыла:\n«Аллаһүммә әсҡи ғибәдәкә үәрхәм бәһә’имәк. Аллаһүммә әмәртәнэ бидуғә'икә үә үәғәдтәнә би ижәбәтикә фәҡад дәғәүнәкә кәмә әмәртәнэ фә әжибнә кәмә үәғәдтәнә. Аллаһүммә ин ләм тәрхәм ли әнфүсинә ликәҫрати ҙүнүбинә фәрхәм сибйәнәнә үә бәһә’ имәк».\nМәғәнәһе: Әй, Раббым! Ҡолдарыңдың һыуһынын ҡандыр, хайуандарыңа рәхмәт ҡыл. Әй, Раббым! Беҙгә доға ҡылырға ҡушҡанһың. Доғабыҙҙы ҡабул итергә вәғәҙә биргәнһең. Бойорған доғаларыңды ҡылдыҡ. Вәғәҙә итеүеңсә, доғаларыбыҙҙы ҡабул ит, зинһар. Әй, Раббым! Гонаһтарыбыҙҙың күплеге сәбәбендә, беҙгә рәхмәт ҡылмаһаң, гонаһһыҙ сабыйҙарыбыҙға, хайуандарыбыҙға рәхмәт ҡыл.\nӘгәр ҙә, истисҡа намаҙы уҡығас, ямғыр яумаһа, тағы ла ике көн шул уҡ намаҙҙы уҡырға кәрәк.\nӘгәр ҙә истисҡа намаҙы уҡығас, ямғыр яуһа, баштарҙы яланғасландырып (баш кейемдәрен сисеп), ямғырҙа еүешләү, Аллаһҡа шөкөр итеү кәрәк.\nБашҡортса дини календарь (2005 йыл). — Өфө: «Китап», 2004. 376 бит. ISBN5-295-03435-6\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Истисҡа&oldid=781465 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:01 13 февраль 2018 үҙгәртелгән.


Һуңғы уйыны шулай уҡ яҡшы тәҡдимдәр баш баҫып визуаль тиҙлегендә элегантность менән маҡтана ала, улар менән эшләргә күнеккән ассоциацияланған. Бергә күңелле булыр панда Кунг-Фу мажаралы, ҙур еңеүҙәргә өлгәшеү өсөн. Был уйын оло бонус слот яҡшы торһа, бар уйындарын даими ҡарап һәм еңер өсөн бөтә.\nУйын индустрияһы ун йылдан ашыу инде Box уйын уйын ҡуйҙы йәшен.. Алдынғы компанияларҙың береһе булып тора һәм ер өҫтө тәьмин итеү өсөн онлайн-казино. Бонустар тәҡдим итә һәм уларҙы бик күп стилендә уйналды, уйынсы уларҙы файҙалана. Панда pow-был шулай уҡ иң яҡшы уйындарҙың береһе слот бонусный, улар тәҡдим итә.\nБиш һәм өс уйында яҡшы уйын барабан менән бер нисә слот бонусный тора. 25 нығытылған линиялар. Барабан фон алғы өлөшөндә урынлашҡан, тотош ҡаплай һәм ҡытай ғибәҙәтханалары тип гравировка ҡушылыуы стиль һәм ҡыҙыл төҫтә.. Был трилогияһы һәм анимация теманы булып тора сопоставимый слот кунг-фу Панда. Панда тимерова һәм график иллюстрациялы индереү яҡшы буласаҡ, ул һуғыш сәнғәте оҫталары. Шулай уҡ һеҙ бәхетле тәңкә табылған, Тематик билдәһен символы булған кәрттәрҙе барабан менән бер рәттән ҡытай һәм башҡа балыҡ алтын стандарт бер нисә.\nБыл уйында үҙ эсенә башҡа үҙенсәлектәрен яҡшы бонусный слот:\nПанда Ҡыҙыл Дебри- Бөтә ҡыҙыл һәм башҡа ҡырағай пандаға экрандарҙы алмаштыра бонус символы булып, алтын тыш, панда. Ут булырға был тормошта өс барабан ғына тамға.\nПанда Алтын Дебри- Бөтә был уйындарҙың символдары булып ҡала символы ваҡытында ғына барлыҡҡа килгән түләүһеҙ алмаштыра һәм башҡа символдары панда ҡыҙыл бонусный. Бөтә был тамғаһы барлыҡҡа килде булыу, барабан, барабан түгел 1 уйын ваҡытында ғына бушлай.\nУйын Бушлай- Теләһә ниндәй ҡарашта булған биш йәки унан әйләнеп ултыртып бушлай функцияһында актив панда ҡыҙыл дебри. Һеҙ шулай уҡ алырға многоярусный дебри, был раундтан барышында.. Барабан өҫтәү өсөн улар барыһы ла, бынан 1 оло еңеү һеҙҙең өсөн. Шулай уҡ был функцияла ргә мөмкин буласаҡ.- биш йәки унан күберәк ултыртыуҙа актив многоярусный дебри.\nПанда үҙ маркаһы өсөн яҡшы уйланылған график тулы тиҫтәләгән хәрби әсирҙәргә, уларҙың эшләү мөмкин түгел көтә. Шул уҡ ҡайһы бер ҙур бүләк эшләй ала, арҡаһына ултыртты символы һеҙ күп алтын пан. Был уйын иң яҡшы Слот бонусный, самаһы отош бирә. 95.51% уйынсылар өсөн.\nJackpot Total £188823.23\nJackpot Total £88097.81\nJackpot Total £40868.97\nJackpot Total £28972.58\nJackpot Total £16118.20\nJackpot Total £9881.68


Archives for Февраль 9th, 2018 | Йәншишмә\nАрхив записей за 9 февраля 2018\nАрзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ!\nНаписал в 9 февраля 2018, 12:55\nҠәҙерле дуҫтар! 1 февралдән 2018 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға ваҡытынан алда яҙылыу башланды. Ул 31 мартҡа тиклем дауам итәсәк. «Йәншишмә»гә бер айға яҙылыу хаҡы – 77 һум 29 тин, ярты йылға – 463 һум 74 тин. Индексы – П2765.\nПремия – Сәлимә Дәүләтшинаға!\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:30\nДуҫтар, «Йәншишмә»нең быйылғы тәүге һанын күргәс: «Ғәбиҙулла Зарипов исемендәге премия быйыл бер кемгә лә бирелмәйме икән ни?» – тип аптырап та ҡалғанһығыҙҙыр әле. Ә беҙ үҙебеҙсә сюрприз яһарға булдыҡ.\nРубрика: Һөйөнсө\t| Комментировать\nМатур ғаилә – ил күрке\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:27\n2018 йыл республикабыҙҙа Ғаилә йылы тип иғлан ителде. Ғаилә – киләсәктең иң ышаныслы нигеҙе. Ул – беҙҙең бәләкәй генә дәүләтебеҙ, өйөбөҙ, атай-әсәйебеҙ, олатай-өләсәйҙәребеҙ. Атай, әсәй – ғаиләнең тотҡаһы, ә балалар – көҙгөһө. Тотҡа ҡупмаһын, көҙгө ватылмаһын өсөн бер-беребеҙҙе һаҡлап, яҡлап, хөрмәт итеп йәшәргә тейешбеҙ.\nРубрика: Иғтибар!\t| Комментировать\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:24\nУраҙҙы тирә-яҡтан тауҙар, урмандар уратып алған. Улар ауылыбыҙҙы һаҡлап ултырған кеүек. Өфөнән ҡайтҡанда тәүгеләрҙән булып ҡаршы алыусы тауҙарыбыҙҙың береһе Мышағыр тип атала. Уның тәүге исеме – Мешәҡыр. «Мешәле ҡыр» – бәләкәй ҡарағайлы һырт булған өсөн шулай исемләнгән. Был тау яңғыҙ түгел, ә Шамов һаҙлығынан Ҡотой ауылына тиклем һуҙылған тауҙар теҙмәһенең бер өлөшө генә. Уның мышар …\nContinue reading ‘Мышағыр тауы’ »\nПсихология фәне индерелә\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:21\nОҙаҡламай мәктәптәрҙән вундеркинд балалар сығыр инде. Ниндәй генә фәндәр уҡытмайҙар! Инде бына Рәсәй мәктәптәрендә психология дәресен дә индермәкселәр. Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, өсөнсөнән ун беренсе синыфҡа тиклем дәреслектәр әҙер ҙә инде. Һорау, яуаптары менән эш дәфтәрҙәре лә бар.\nТәртип боҙоуҙарҙы иҫкәртеү\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:19\nБашҡортостан депутаттары яңы ҡанун сығарҙы. Хәҙер балиғ булмағандар эштәре буйынса комиссия талаптарын үтәмәгән өсөн штраф түләтә башлаясаҡтар. Һүҙ үҫмерҙәр һәм балалар араһында тәртип боҙоуҙарҙы иҫкәртеүҙең мөһимлеге тураһында бара.\nЯна – Рәсәй еңеүсеһе\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:18\nБаш ҡаланың 82-се гимназия уҡыусыһы Яна Мәжитова «Минең хыялымдағы цирк» тигән Бөтә Рәсәй балалар конкурсының еңеүсеһе булған. Ул картинаһында билдәле клоун, актёр Юрий Никулинды цирк фонында төшөргән. Ҡыҙ үҙ тиңдәштәре араһында еңеп кенә ҡалмаған, тамашасылар һөйөүен дә яулаған.\nКем ул ирекмән?\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:16\n2018 йыл – Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы тип иғлан ителде. Бынан тыш, ил етәксеһе Владимир Путин былтыр 5 декабрҙе Ирекмәндәр көнө тип билдәләү тураһында белдерҙе.\nҠотҡарыусы булырға теләй\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:13\nЙәрмәкәй районының Яңы Турай ауылында була был хәл. Ошо йылдың ғинуар айында II синыфта уҡыусы ике малай тюбингта шыуырға юллана. Йылға янынан үткәндә Өфөнән килеүсе берәүһе боҙға төшөп, аяғы менән тибеп ҡарай. Ныҡлы ғына һымаҡ күренә, баҫһаң, күтәрерлек кеүек. Әммә боҙ ҡапыл ярылып, малай һалҡын һыуға төшөп китә. Үҙе ҡысҡыра һәм бата башлай. Әлдә икенсеһе …\nContinue reading ‘Ҡотҡарыусы булырға теләй’ »\nИң шәп рэп йырсыһы кем икән?\nНаписал в 9 февраля 2018, 11:10\nРэп стилендәге йырҙарҙы яратаһығыҙмы, дуҫтар? Уны үҙ итеү генә түгел, бәлки, йырлаусылар ҙа барҙыр арағыҙҙа. Бына тап шундайҙар өсөн Өфө ҡалаһы хакимиәте, Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы, «ДарМан студио» продюссерлыҡ үҙәге башҡорт телендә рэп башҡарыусыларҙың «Bash School Rap» тип аталған республика музыкаль конкурсын иғлан итә. Уның мәғлүмәти партнёрҙары – «Йәншишмә» гәзите, «Аманат», «Шоңҡар» журналдары, …\nContinue reading ‘Иң шәп рэп йырсыһы кем икән?’ »


GoWikipedia - 18 февраль — Башҡорт Википедияһы\n1268 — Раковор алышы: төньяҡ урыҫ кенәзлектәре ғәскәре Тевтон орденын ҡыйрата.\n1386 — Бөйөк Литва кенәзе Ягайло Польша королеваһы Ядвигаға өйләнә.\n1814 — Монтро янындағы алыш: Наполеон Вюртемберг кронпринцының ғәскәрен ҡыйрата.\n1861 — Джефферсон Дэвистың Америка Конфедератив Штаттарының президенты булараҡ инаугурацияһы.\n1911 — Һиндостанда тарихта тәүге тапҡыр почта авиарейсы башҡарыла. Осоусы Анри Пике 6,5 мең хаттан һәм 250 асылманан торған йөктө Аллаһабадтан Нейниға 13 км араға алып бара.\n1913 — Фредерик Содди «изотоп» терминын тәҡдим итә.\n1918 — Мәскәүҙә Брянск (хәҙер Киев) тимер юл вокзалы асыла.\n1919 — Башҡорт Хөкүмәте һәм Башҡорт ғәскәре Советтар яғына сыға.\n1930 — Америка астрономы Клайд Томбо Ҡояш системаһының туғыҙынсы планетаһы Плутонды аса.\n1948 — СССР һәм Бирма берлеге (хәҙер Мьянма берлеге) менән дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1960 — Скво-Вэллиҙа VIII Ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.\n1965 — Гамбия Бөйөк Британиянан бойондороҡһоҙлоҡ ала.\n1967 — СССР һәм Үрге Вольта (хәҙер Буркина-Фасо) араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1978 — Тәүге тапҡыр триатлон буйынса ярыштар үткәрелә.\n1979 — Сахара сүлендә ҡар яуа.\n1981 — СССР һәм Зимбабве Республикаһы араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1986 — Борис Ельцин КПСС ҮК Политбюроһына кандидат итеп һайлана.\n2003 — Корея Республикаһының Тэгу ҡалаһы метроһындағы янғында 198 кеше һәләк була.\n2004 — Нишапур (Иран) янында хәүефле йөк менән тимер юл составы шартлай, 300-ләп кеше һәләк була, 500-ләп яралана.\nВәлиев Рәфғәт Әхтәм улы (18.02.1911—10.07.1993), совет хәрби начальнигы һәм ғалим-баллистик, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Генерал-майор. Техник фәндәр кандидаты.\nНоғоманова Флүрә Ғәлимйән ҡыҙы (18.02.1936), йырсы, педагог. 1976 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостандың халыҡ артисы (1991).\nӘбдеева Мәхмүҙә Ғәззәли ҡыҙы (18.02.1942), селекционер. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1978). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2002).\nСолтанов Камил Аснаф улы (18.02.1967), уҡытыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы ().\nӘмир Гәрәев (18.02.1928—2.11.2008), яҙыусы, журналист. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986).\nАлексеев Анатолий Алексеевич (18.02.1938—17.09.2008), ғалим—геолог. 1965—2008 йылдарҙа Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Геология институтының лаборатория мөдире. Геология-минералогия фәндәре докторы (1994). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Краснокама районы Арлан ауылынан.\nСолтанғужин Сәмиғулла Сәғит улы (18.02.1938—2013), Хәйбулла районы «Красный Доброволец» колхозының 1956—1998 йылдарҙағы механизаторы һәм бригадиры, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nӨмөтбаев Вил Ғайса улы (18.02.1938), ғалим-тау инженеры. Техник фәндәре докторы (1997), профессор (2003). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1985), Рәсәй Федерацияһының Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1998). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районы Асҡар ауылынан.\nАҡъюлов Сәйфүн Сәғәҙәткирәй улы (18.02.1958), эске хеҙмәт ветераны, отставкалағы полковник. II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштар өсөн» орденының миҙалы һәм Салауат Юлаев ордены кавалеры (2014), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.\nСөләймәнова (Хәлитова) Фәниә Байгилде ҡыҙы (18.02.1939), йырсы, радиожурналист. 1983 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1994). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1996).\n1988 — Александр Логинов, Рәсәй хоккейсыһы, һаҡсы.\n1988 — Иван Вишневский, Рәсәй хоккейсыһы, ҡапҡасы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=18_февраль&oldid=804517 ҡабул ителгән


Инфоурок › Другое ›Рабочие программы›Башкорт теле һәм әҙәбиәте - "Адаптив эш программа"\nобщеобразовательная школа с.Кашкино\nруководитель ШМО зам.директора по УР директор МБОУ СОШ с.Кашкино\nпротокол №____ __________________\t___________________\nот «___»________2018г. /И.М.Талипова/ Р.А.Галиакберов/ ___________________ протокол №___ приказ №___\n/Ф.АФазлетдинова / от «___»________2018г от «___»________2018г\nпо родному языку и литературе( башкирскому)\nдля обучающегося на дому в 4 классе\nГалиаскарова Раиса Раушановича\nСрок реализации- 2018-19 учебный год\nДәреслек: Нафиҡова З.Ғ., Мортазина Ф.Ф. Башҡорт теле: уҡытыу рус телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 4-се класы өсөн туған (башҡорт) телен һәм әҙәбиәтен өйрәнеү өсөн дәреслек.- Өфө: Китап, 2017.\nУҡытыусының тел буйынса уҡыу-уҡытыу методик комплекты: Нафиҡова З.Ғ., Мортазина Ф.Ф. Уҡытыу рус телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 1-4-се класы өсөн “Туған (башҡорт) тел һәм әҙәбиәт” предметы буйынса белем биреү өлгө программалар. – Өфө: Китап, 2017/\nБашҡорт теле – республикаға исем биргән төп халыҡ теле. Ул боронғо, үҙенсәлекле телдәрҙең береһе булып бөтә донъяға танылған. Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле.\nРус телендә белем алған башҡорт милләтенән булған башланғыс класс уҡыусыларын үҙ туған теленә өйрәтеү түбәндәге маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыуҙы күҙаллай:\nУҡыусыларҙа башҡорт телен өйрәнеүгә ҡарата ыңғай ҡараш, хөрмәт һәм һөйөү тәрбиәләү; уның кешеләр менән аралашыу сараһы, йөшөйештә яңы аң-белем алыу сығанағы; кешелек донъяһында ҡабул ителгән әхлаҡи-әҙәп һәм этик нормаларҙы үҙләштереүгә ярҙам итеүсе ҡиммәтле ҡомартҡы икәнлеген балаларға төшөндөрөү;\nАралашыу маҡсатына һәм шарттарына ярашлы телмәр ағышынан башҡорт телендә әйтелгәнде аңлы рәүештә ҡабул итергә, тейешле тел сараларын ҡулланып, яуап ҡайтарырға, фекер йөрөтөргә өйрәтеү;\nТәү башлап башҡорт теленең һүҙ байлығы, фонетикаһы, грамматикаһы тураһындағы белемдәрҙе аңлатыу һәм үҙләштертеү;\nБашҡорт телендә тыңлау, һөйләү, уҡыу, яҙыу уҡыу эшмәкәрлектәрен практик рәүештә үтәй белеүгә өйрәтеү;\nДиалогта ҡатнашып, үҙ фекерен әйтергә, ябай ғына монолог ҡороп һөйләргә, кескәй генә күләмле текстарҙы һүрәтләү, хикәйәләү һәм фекерләү формаһында төҙөп яҙырға өйрәтеү;\nКөндәлек тормошта һәм аң-белем алыу процесында башҡорт телен үҙ-ара аралашыу ҡоралы булараҡ үҙләштереү; яҙма һәм һөйләү телмәре аша аралашыуға әҙер булыу һәләтен формалаштырыу һәм үҫтереү.\nБыл маҡсаттар башҡорт теленә өйрәтеү барышында уҡыу эшмәкәрлегенең бөтә төрҙәрен дә практик яҡтан тормошҡа ашырыуға бәйле булып, иң беренсе сиратта коммуникатив (аралаша белеү), тел нормаларын ябай ғына кимәлдә үҙләштереү (тел нормалары һәм лингвистик белемдәр), тел аша мәҙәниәтле булыу (тарихты, мәҙәниәтте, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, әхлаҡи нормаларҙы, йәшәү үҙенсәлектәрен өйрәнеү) компетенцияларын формалаштырыу тора.\nКоммуникатив компетенция булып башланғыс класс уҡыусыларының программа кимәлендә башҡорт телендә һөйләшә, аралаша белеүе, телмәр компетенцияһы – уҡыусының башҡорт теле системаһын ябай ғына кимәлдә практик үҙләштереүе, лингвистик компетенция тел ғилеме тураһындағы фәнни белемгә эйә булыуы, мәҙәни компетенция булып тел аша башҡорт халҡының мәҙәниәтен өйрәнеүе тора.\nРус телендә уҡытыу ойошторолған уҡыу ойошмаларында 1-4.-се класс уҡыусыларын бер-береһе менән тығыҙ бәйләнештә торған уҡыу эшмәкәрлеге төрҙәре (тыңлау, һөйләү, уҡыу, яҙыу) аша программа материалдарын үҙләштерергә һәм башҡортса аңлашырға өйрәтеүҙе күҙаллай. Шул уҡ ваҡытта телгә өйрәтеү баланың лингвистик компетенцияға эйә булып, тел сараларын ҡулланыуҙа отҡорлоҡ, зирәклек күрһәтә белеү һәләтен тәрбиәләүҙә лә урын алырға тейеш.\nБашҡорт (туған) теленә өйрәтеү принциптары:\nбашҡорт телен фәнни нигеҙгә таянып өйрәнеү;\nбашҡорт телен һәм әҙәбиәтен рус теленә таянып, ике телдең оҡшаш һәм айырмалы яҡтарын сағыштырып уҡытыу.\nБашҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙы баланан туған телендә аралашыу мәҙәниәтенә нигеҙ һалыу сараһы итеп ҡабул иттереү.\nТелде аңлы өйрәнеү принцибы – балаларҙың тел берәмектәренең, телмәр күренештәренең айышына төшөнөп, уларҙы аңлы рәүештә ҡабул итеүенә ирешеү.\nБашҡорт теленең әҙәби нормаларын үҙләштереүҙе әҙәби уҡыу һәм башҡа предметтарҙың йөкмәткеһе менән тығыҙ бәйләнештә алып барыу.\n“Башҡорт теле һәм әҙәбиәте” предметының базис уҡыу планында билдәләнгән урыны\nПрограмма федераль дәүләт башланғыс дөйөм белем биреү стандартында раҫланған базис пландарының икенсе төрөнә яраҡлы төҙөлгән. Был базис уҡыу планында “Башҡорт теле һәм әҙәби уҡыу” предметы уҡыу планының мотлаҡ уҡытыла торған (инвариант) өлөшөнә инә һәм уны уҡытыу аҙнаһына 1 сәғәт иҫәбенән ҡаралған.\n“Башҡорт теле һәм әҙәби уҡыу” предметының материалдары түбәндәге йүнәлештәрҙе үҙ эсенә ала:\nЛингвистик белем нигеҙҙәре: фонетика һәм орфоэпия, һүҙьяһалыш (морфематика), лексика, грамматика (морфология һәм синтаксис);\nГрафика, орфография һәм пунктуация;\nДәреслектәрҙә бирелгән лингвистик материалдар уҡыусыларҙа башҡорт теле системаһы тураһындағы тәүге төшөнсәләрҙе формалаштырырға, әҙәби тел нормаларын практик яҡтан үҙләштерергә ярҙам итә. Тел тураһында үҙләштерелгән белем аша уҡыусыларҙа орфографик һәм пунктуацион грамоталылыҡ нигеҙҙәре үҫешә. Балалар тел сараларын аңлы рәүештә ҡулланырға өйрәнәләр. Ошо юҫыҡта уларҙа тел һәм телмәр үҙенсәлектәрен тойомлай, һиҙемләй белеү һәләте үҫешә, тимәк, уҡыусыларҙың телмәр мәҙәниәте һәм дөйөм аң-белем кимәле артабан үҫеш ала. Бындай ҡараш федераль дәүләт башланғыс дөйөм белем биреү стандарты ҡуйған талаптарға тап килеп, башланғыс класс уҡыусыларын төрлө уҡыу эшмәкәрлеген үҙ аллы башҡарырға, белемдәрен практик рәүештә көндәлек йәшәйештә ҡуллана белергә өйрәтә.\nПрограмма түбәндәге документтарға нигеҙләнеп төҙөлгән:\nРәсәй Федерацияһының “Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында” федераль законына\nдекабрь, 2012 йыл, № 273- ФЗ);\nБашҡортостан Республикаһының “Башҡортостан Республикаһында мәғариф тураһында” законына (1 июль, 2013 йыл, №696-з);\n“Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында” Рәсәй Федерацияһы Законына (25 октябрь 1991 йыл, № 1807-1);\n“Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында” Башҡортостан Республикаһы Законына (17.03.2003, № 482-з, 28.12.2009, № 192-з.);\nТөп белем биреү дәүләт стандарттарының федераль компонеты (РФ-ның мәғариф һәм фән министрлығы ,05.03.2004 № 1089 (ред. 23.06.2015);\nҠашҡа ауылының муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһы урта төп дөйөм белем биреү мәктәбенең дөйөм белем биреү программаһына;\nБашҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Ҡашҡа\tурта дөйөм белем биреү мәктәбенең «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.\nБашҡорт (туған) теле курсының төҙөлөшө\nБашланғыс кластарҙа рус теле менән бер рәттән башҡорт теленә өйрәтеү уҡыусыларға лингвистик белем биреүҙең беренсе баҫҡысы булып тора.\nБеренсе класс уҡыусыларын грамотаға өйрәтеү осоро тамамланғас, уларҙы башҡорт теленә системалы рәүештә өйрәтеү башлана. Уның йөкмәткеһе башҡорт тел ғилеменең төп бүлектәренә ҡараған төшөнсәләр системаһын һәм телмәр берәмектәрен, уларҙың аңлатҡан мәғәнәләрен һәм үтәгән функцияларын коммуникатив компетенциялар формалаштырыу маҡсатында өйрәтеүҙе үҙ эсенә ала. Орфография һәм пунктуация ҡағиҙәләрен үҙләштереү телдең төп берәмектәре булған һүҙҙе һәм һөйләмде өйрәтеү менән бер рәттән алып барыла. Шул уҡ ваҡытта программала терминдарҙы әйтмәйенсә генә уҡыусыларҙы фонетика һәм морфология бүлектәренең йөкмәткеһе менән таныштырыу ҡарала.\nПрограммала текст өҫтөндәге эшкә айырыуса урын бүленә. Текста һөйләмдәрҙең бер-береһе менән бәйле килеүе, текстың төҙөлөү үҙенсәлектәре, уның төрҙәре тураһындағы төшөнсәләрҙе уҡыусылар аңында формалаштырыу, уға бәйле практик күнекмәләрҙе үтәй белеүҙәренә ирештереү маҡсаты ҡуйыла.\nАралашыу маҡсатына, шарттарына һәм үҙенсәлектәренә ҡарап, тел сараларын ҡуллана белергә өйрәтеү өсөн башкорт теле стилистикаһының төрлөлөгө тураһында мәғлүмәттәр бирелә. Уҡыусыларға һөйләү телмәренә ингән хикәйәләү, әңгәмәләшеү, бәхәсләшеү, һүрәтләү менән таныштырыу ҡарала. Рәсми стилдә белдереү, саҡырыу ҡағыҙы, яҙыу (записка), кеүек төрҙәр һәм яҙыла. Публицистик әҫәрҙәр төрөн үҙләштереүгә сығыш яһау, мәҡәлә яҙыу, интервью биреү, фәнни стиль төрҙәренә – аннотация, баһалама, доклад һ.б. ижад итергә өйрәтеү инә.\nБашҡорт телен өйрәнгәндә һүҙлекте үҙләштереү иң мөһим урынды ала. Программала уҡыусылар үҙ-ара иркен аралаша алһын өсөн һәр класс өсөн актив үҙләштерелә торған һүҙҙәр исемлеге бирелә. Башланғыс класс уҡыусыларының башҡорт теленән һүҙ байлығы 3000 тирәһе һүҙҙе тәшкил итә. Шуның эсенән 600 – 1-се класс, 700 – 2-се, 800 – 3-сө, 850 – 4-се класта өйрәнелә. Өҫтәлмә рәүештә һәр класта 50-70 һүҙҙе планлаштырырға мөмкин.\nПрограммала грамматик һәм орфографик материалдар концентризм принцибы буйынса бирелә, йәғни бер үк тема кластан класҡа ҡабатланып, тәрәнәйтеп, киңәйтеп өйрәтелә.\nУҡыусыларҙы һәр бер уҡыу эшмәкәрлеге нигеҙендә башҡорт теленә комплекслы өйрәтеү башҡорт һәм рус яҙыусылары, шағирҙары әҫәрҙәре, башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады нигеҙендә ҡорола. Төп маҡсат булып балаларҙа башҡортса үҙ-ара аралаша белеү күнекмәләрен формалаштырыу һәм үҫтереү тора. Шуның өсөн, уҡығанда, яҙғанда, грамматик ҡағиҙәләрҙе өйрәнгәндә, һөйләмдәр бәйләнешле текстар төҙөү буйынса күнегеүҙәр башҡарғанда уҡыусылар һөйләү телмәре аша аралашып эш итергә тейештәр: һорауҙар биреү, яуап ҡайтарыу, үҙе, яҡындары, класташтары, дуҫтары тураһында һөйләү, диалогтар, монологтар ҡороу, текст буйынса төрлө күнегеүҙәр башҡарыу.\nҺүҙ, уның мәғәнәһе, әйтелеше, яҙылышы өҫтөндәге эш уҡыусылар менән системалы рәүештә алып барыла. Балаларҙы хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәр төҙөргә, бирелгән өлгө буйынса, һуңынан үҙ аллы диалогтар, монологтар ҡорорға, уҡылған әҫәр, ҡаралған видеофильм, күҙәтелгән тәбиғәт күренеше тураһында, йә һүрәт буйынса төркөмдәрҙә йәки үҙ аллы текстар төҙөргә өйрәтеү системалы рәүештә алып барылырға тейеш.\nУниверсаль уҡыу эшмәкәрлеге ысулдарын (күнекмәләрен) башҡарыуҙы формалаштырыу.\nПрограммала башланғыс класс уҡыусыларында уҡыу эшмәкәрлеге барышында универсаль уҡыу эшмәкәрлеге ысулдарын һәм күнекмәләрен үтәй белеү компетенцияларын маҡсатлы рәүештә формалаштырыу һәм үҫтереү ҡарала:\nАҡыл, зиһен үҫеше буйынса – башҡортса тыңларға, һөйләргә, уҡырға, яҙырға өйрәнеү, анализлау, дөйөмләштереү, сағыштырыу, классификациялау, һығымталар яһай белеү һ.б.;\nАң-белем үҫеше буйынса - уҡып белергә, өйрәнергә ынтылыу теләге, туған телдә белем алыуҙа үҙаллылыҡ күрһәтеү, ижади эш итергә тырышыу, шулай уҡ уҡыу эшмәкәрлегендә маҡсаттарҙы ҡуя, уларҙы эҙмә-эҙлекле башҡара, уның нигеҙендә яңы мәсьәләләр өуйып эшләй белеү һәләтен үҫтереү;\nОйоштороу буйынса – коллетки эсендә эште үҙ-ара бүлешеп башҡара белеү, башҡалар фекерен тыңлап, иң уңайлы һәм дөрөҫ ысулды һайлап, үҙ эшен планлаштырып эшләй алыу һыҙаттарын тәрбиәләү.\nПрограммала балаларҙың уҡыу эшмәкәрлегенең төп төрҙәрен үҙҙләштерә белеүенә, шул иҫәптән үҙ эшен тикшерә һәм баһалай алыуына өйрәтеү ҡарала. Был эштең йөкмәткеһе бөгөнгө техник мәғлүмәт сараларын ҡулланыуҙы, китап, белешмә әҙәбиәт, һүҙлектәр менән эшләй белеүҙе талап итә.\n“Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында”ғы законда һәм башланғыс дөйөм белем биреү федераль дәүләт стандартында ҡуйылған талаптар буйынса башҡорт телен һәм әҙәбиәтен туған тел булараҡ уҡып, 4-се класты тамамлаған уҡыусылар түбәндәге һөҙөмтәләргә эйә булырға тейештәр:\nБала үҙен Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең бер вәкиле итеп күҙаллай, уларҙың тарихына, мәҙәниәтенә битараф булмаған шәхес булып үҫергә тырыша;\nТелде халыҡтарҙың милли ҡомартҡыһы, мәҙәни байлығы итеп ҡабул итә;\nБашҡорт теленең рус теле менән бер рәттән республиканың дәүләт теле һәм кешеләр менән аралашыу ҡоралы икәнлегенә төшөнә;\nТуған телдә яҙа һәм һөйләй белеү кешене мәҙәни яҡтан билдәләүсе күрһәткес икәнлеген аңлай;\nРус телендә алған белемдәрен башҡорт телен өйрәнгәндә уларҙы сағыштырыу нигеҙендә ҡуллана белә башлай;\nПрограммала ҡаралған башҡорт әҙәби телен нормаларын (орфоэпия, лексика, грамматика) һәм үҙ-ара аралашыу этикетын үҙләштереүгә теләге барлыҡҡа килә;\nТөрлө аралашыу осраҡтарында ололар һәм тиҫтерҙәре менән тейешле этикет ҡағиҙәләрен һаҡлап, ыңғай мөнәсәбәттә эш итә белә башлай;\nБашҡорт телендә һөйләшеү һәм аралашыу кимәле буйынса үҙ-үҙенә баһа бирергә өйрәнә.\nБашҡорт телендә яңғыраған телмәрҙе (ололарҙың, тиҫтерҙәренең һөйләүе, балалар өсөн радио һәм телевизион тапшырыуҙар, компьютер саралары аша бирелгән текстарҙы һ.б.) таный, аңлай, тейешенсә ҡабул итә белә;\nПрограмма сиктәрендә башҡортса яҙылған һүҙҙәрҙе, ижектәрҙе, өндәрҙе, өндәр теҙмәһен дөрөҫ әйтә, уҡый, улар менән һөйләмдәр төҙөй ала;\nБирелгән темаға диалог ҡора ала, һорауҙарға ҡыҫҡа йәки тулыһынса асыҡлап яуап ҡайтара белә. Диалогты башлай йәки дауам итеп алып китә ала;\nАлдан әҙерләнеп йәки әҙерлекһеҙ тексты етеҙ, аңлы рәүештә һәм тасуири уҡый ала. Текстың йөкмәткеһен ҡыҫҡаса йәки ентекләп, йәиһә һайлап алып һөйләп бирә ала;\nҮтелгән орфография һәм пунктуация ҡағиҙәләрен һаҡлап, үҙ аллы йәки уҡытыусы ярҙамында өйрәнеү һәм тикшереү характерындағы яҙма эштәрҙе башҡара;\nУҡыу мәсьәләләрен сискәндә туған телдә төрлө сығанаҡтарҙан кәрәкле мәғлүмәтте табып, тейешенсә ҡуллана белә;\nБер нисә предметты йәки күренеште ябай ғына рәүештә сағыштырып, телдән һәм яҙып һүрәтләй ала;\nТелдән һәм яҙма рәүештә ҡотлау, саҡырыу ҡағыҙы, хат төҙөй белә;\nУҡыу эшмәкәрлегенә бәйле ябай ғына һөйләмдәр менән фекерен әйтә һәм үҙенең дөрөҫлөгөн иҫбатлай ала;\nЭшен үҙ аллы тикшереп, баһалай белеү һәләтенә эйә була;\nӘҙәби әҫәр йәки сюжетлы һүрәт буйынса бирелгән темаға үҙенең тормош тәжрибәһенә таянып, кескәй генә текст (инша) яҙа белә;\nБашҡарған проект эше тураһында телдән отчет бирә, йәки презентация һ.б. буйынса һөйләй ала;\nКроссвордтар, ребустар, йомаҡтар сисә белә.\nбашҡорт телендә әйтелгәнде тыңлап аңлай;\nБашҡорт теленең фонетик системаһының төп берәмектәрен белә: һуҙынҡы өндәрҙе тартынҡы өндәрҙән, өндәрҙе хәрефтәрҙән айыра, һүҙҙәрҙе ижектәргә бүлә, баҫым ҡуя;\nБашҡорт теленең өндәрен һүҙ эсендә, һөйләмдә, аралашҡанда дөрөҫ әйтә, яҙма телмәрҙә дөрөҫ яҙа белә;\nӨйрәнелгән кимәлдә өн, хәреф, һүҙ, һүҙ өлөшө, һөйләм киҫәге, ябай һөйләм кеүек тел берәмектәрен таба, сағыштыра, анализлай белә;\nҺөйләү һәм яҙма телмәрҙең айырмаларын белә;\nТелмәр этикетын һаҡлап һаулыҡ һораша, хушлаша, ғәфү үтенә, рәхмәт әйтә, ниндәйҙер үтенес менән мөрәжәғәт итә белә;\nТамыр һүҙҙе билдәләй белә. Һүҙ яһаусы һ!м һүҙ үҙгәртеүсе ялғауҙар ярҙамында яңы һүҙҙәр төҙөй белә;\nҺүҙ төркөмдәренә (исем, сифат, алмаш, ҡылым, һан) һорау ҡуя, уларҙың грамматик билдәләре тураһында ябай ғына төшөнсәләргә эйә була;\nҺүҙ төркөмдәренә грамматик анализ яһай белә;\nҺөйләмдә эйә менән хәбәрҙе таба белә;\nҺөйләмдә эйәрсән киҫәктәрҙе таба, уларҙың ниндәй һүҙ төркөмөнән килеүен асыҡлай, һыҙыҡтар менән билдәләй белә;\nТексты төрҙәре буйынса (уҡып-өйрәнеү тексы, фәнни-популяр, әҙәби текстар) айыра белә;\nТексты өлөштәргә бүлеү, уларҙы исемләү өҫтөндә үҙ аллы эшләй белә;\nТексҡа план төҙөп, план буйынса уның йөкмәткеһен һөйләй белә;\nТәржемә итә белә;\nТөрлө телмәр эшмәкәрлегендә (тыңлау, һөйләү, уҡыу, яҙыу) үҙ эшен баһалау, кәрәк булһа, хатаһын төҙәтә белеү эштәрен үтәй ала;\nИзложениеның һәм иншаның ябай ғына төрҙәрен яҙа белә;\nАңлатма, орфографик һүҙлектәр ҡуллана белә;\nЯҙыу барышында хәрефтәрҙең, һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышын тикшереп, хатаны төҙәтә белә;\nХәрефтәрҙе автоматик рәүештә матур һәм дөрөҫ яҙырға тырыша, үҙенең, иптәшенең яҙма эшен дөрөҫ баһалай белә;\nПроект эштәрен башҡарғанда мәғлүмәтте үҙгәртә, сағыштыра, һуңында һығымта яһай белә.\n“Башҡорт теле һәм әҙәбиәте” предметы буйынса дөйөм башланғыс белем биреүҙең йөкмәткеһе\nПрограммала “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте” предметының йөкмәткеһе уҡыусыларға башланғыс дөйөм белем биреү этаптарына бәйле ҡарала. Уҡыусылар тәү башлап уҡыу эшмәкәрлеге төрҙәрен үҙләштерәләр:тыңларға, һөйләргә, уҡырға, яҙырға өйрәнәләр. Белем биреү рус телендә ойошторолғанлыҡтан, беренсе класс уҡыусылары башҡорт телен өйрәнеүҙе түбәндәге этаптар аша һәм рус теле менән бер юҫыҡта параллель рәүештә өйрәнәләр.\nБашҡорт телен өйрәтеү, рус телендәге кеүек үк түбәндәге этаптарҙы үҙ эсенә ала:\nГрамотаға өйрәтеү һәм телмәр үҫтереү. Телдән әҙерлек осоро.\nӘлифба осоро. Грамотаға өйрәтеү, уҡыу, яҙыу, телмәр үҫтереү.\nӘлифба аҙағы осоро. Һөйләү һәм яҙма телмәрҙе комплекслы үҫтереү.\nПрограммала грамотаға өйрәтеүҙең телдән әҙерлек осоронда беренсе класс уҡыусыларын түбәндәгеләргә өйрәтеү планлаштырылған:\nБашҡорт телендә яңғыраған телмәрҙе тыңлап аңлай, мәғәнәһенә төшөнә белеү күнекмәләрен формалаштырыу;\nБашҡорт телендә әйтелгән телмәр ағышынан һүҙҙе, ижекте, өндө, өндәр ҡушылмаһын, бигерәк тә башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен айыра, таный, әйтә белергә өйрәтеү;\nТелдән әйтелгән йәки уҡылған текстың аңлатҡан мәғәнәһенә төшөндөрөү.\nПрограмманың беренсе класс өсөн тәғәйенләнгән йөкмәткеһе мәктәпкә килгән балаларҙың телмәр үҫеше кимәленең төрлө булыуын иҫәпкә алып билдәләнә. Шунлыҡтан, грамотаға өйрәтеү этабында алдан үткәрелә торған телдән әҙерлек осоронда, беренсенән, лексик һәм грамматик материалдарҙы күберәк ҡабатлатыу һәм нығытыу планлаштырыла. Икенсе яҡтан, ошо рәүешле балаларҙың белем кимәлен тигеҙләп, уларҙы грамотаға өйрәтеүгә әҙерлек эше алып барыла: һөйләшеү телмәрен үҫтереү; өндәрҙең дөрөҫ әйтелешен нығытыу; аралашыу өсөн кәрәкле һүҙҙәрҙе өйрәнеп йыш ҡулланыла торған телмәр өлгөләрен, һөйләм ҡалыптарын үҙләштереү; һөйләмдәр төҙөргә, уларҙы кәрәкле интонация менән бирә белергә өйрәтеү.\nҺөйләмдәге һүҙҙәр, грамматик конструкциялар һөйләү эшмәкәрлеге аша үҙләштереләләр (күргәҙмә материал буйынса әңгәмә, дәрес ваҡытында йәки дәрестән тыш үткәрелгән телмәр уйындары, кескәй күләмле шиғырҙар ятлап һөйләү, йырлап ишеттереү, һүрәттәр буйынса хикәйә төҙөү, күргән хәл-ваҡиғалар тураһында һөйләшеү, диалог һәм монолог төҙөү һ.б.).\nБеренсе класта рус мәктәптәрендә уҡыған уҡыусыларға башҡорт телен өйрәтеү өсөн әлифбаға тиклемге телдән әҙерлек осорона 40 сәғәт, хәреф өйрәнеү осорона 27 сәғәт бүленә. Башҡорт өндәрен һәм хәрефтәрен өйрәнеүгә айырым дәреслек төҙөлмәй. Бөтә материал беренсе класс өсөн “Башҡорт теле” дәреслегендә бирелә. Рус телендә өйрәнелгән хәрефтәр менән сағыштырып өйрәтелә.\nӘлифбанан һуңғы осорҙа күбеһенсә телмәр үҫтереү, дөрөҫ уҡырға, яҙырға өйрәнеү күнекмәләренә иҫтибар бирелә. Өндәрҙе, һүҙҙәрҙе, ябай ғына һөйләмдәрҙе өйрәнеү барышында уҡыусылар уҡыу эшмәкәрлеге төрҙәрен (һөйләү, тыңлау, уҡыу, яҙыу) үҙләштерәләр. Был осор ҙа балаларҙың үҙ-ара аралашыу, аң-бедемгә эйә булыу күнекмәләрен өйрәнеүенә бәйле алып барыла. Һөйләү һәм яҙма телмәр уҡыусыларҙа түбәндәге күнекмәләрҙең формалашыуын тәьмин итә:\nБашҡорт өндәрен, өндәр ҡушылаһын һәм ижектрҙе ишетеп аңлап, уларҙы дөрөҫ әйтеү;\nТаныш булған ябай ғына темаларға бйле диалог ҡороу;\nАңлау өсөн еңел булған бәләкәй генә тексты дөрөҫ уҡыу;\nӨйрәнеү һәм тикшереү маҡсатында үткәрелгән яҙма эштәрҙе өйрәнелгән орфограммаларҙы һаҡлап, хәрефтәр яҙылышын дөрөҫ башҡарып яҙыу.\nБашҡорт (туған) телен системалы өйрәтеү курсы.\n2-4-се кластарҙа башҡорт телен системалы өйрәтеү курсы башлана, башҡорт теле грамматикаһын һәм орфографияһын үҙләштереү өҫтөндә эш алып барыла.\nИкенсе класта телмәр үҫтереү эше дауам ителә: бирелгән өлгө буйынса диалогтар ҡороп һөйләшергә, һорауҙар биреп, уларға яуап ҡайтарырға өйрәтеү, уҡыу техникаһы һәм матур яҙыу өҫтөндә эҙмә-эҙлекле эш алып барыла. Лексик темалар ҡабатланып, киңәйтеп бирелә. Һүҙ байлығын үҫтереүгә күп көс һалына.\nӨсөнсө класта тәүге ике йылда үтелгән материалдар ҡабатланып, тәрәнәйтеп өйрәнелә. Уҡыусыларҙың һүҙ байлығы әүҙем генә үҫешкәнлектән, лексик темаларҙың йөкмәткеһе аша уҡыусыларға башҡорт теленең лексикаһы, фонетикаһы һәм грамматикаһы тураһында ябай ғына кимәлдә фәнни мәғлүмәттәр бирелә башлай һәм улар ғәмәл күнегеүҙәр аша үҙләштерелә. Был класта уҡыусыларҙа лингвистик, телмәр һәм мәҙәни компетенцияларҙы үҫтереү эше алғы планға сыға. Өйрәнеүсенең инша һәм изложение яҙыуҙы башҡарыу менән бер рәттән, ижади эш төрҙәренә иғтибары арта; парлашып, төркөмдәргә бүленеп эшләү хуп күрелә.\nДүртенсе класта тирә-йүнде башҡорт телендә тәрәнерәк өйрәнеү нигеҙендә уҡыусыларҙың телмәр компетенцияһы үҫешә. Рус һәм башҡорт телдәрендәге тел күренештәрен сағыштырып, анализлап, айырып, дөйөмләштереп, балалар башҡорт теленең нормаларын программаға ярашлы үҙләштерә.\nДүртенсе кластың аҙағына уҡыусыларҙың башҡорт телендә телмәр үҫеше түбәндәгеләргә ирешеүҙе күҙаллай:\nТыңлай, һөйләй, уҡый, яҙа белеү күнекмәләренә эйә булыу;\nИркен аралаша алыр өсөн тейешле һүҙ байлығы булыу;\nАралашыуҙың диалог (бәхәс, әңгәмә) формаларын практик яҡтан үҙләштереү;\nКөнкүрештә аралашыу, һөйләшеү ҡағиҙәләрен үтәй белеү (һаулыҡ һорашыу, хушлашыу, ғәфү үтенеү, рәхмәт әйтә белеү, үтенесте белдереү);\nЯбай ғына монолог формаларын ҡулланып, һөйләй белеү (эше тураһында отчет төҙөү, бирелгән тема буйынса үҙ фекерен әйтеү; үҙ аллы план йәки һорау буйынса текст яҙыу);\nБашҡорт телендә аралаша белеү, артабан был телдә уҡыуҙы дауам итерлек булыу;\nБашҡорт теленең рус теле менән бер рттән белем сығанағы һәм кешеләр менән аралашыу ҡоралы икәнлеген аңлау.\nБашҡортса һөйләргә һәм уҡырға өйрәнеү эшмәкәрлеге дөрөҫ һәм матур яҙыу күнекмәләренең дә формалашыуын талап итә:\n-башҡорт телендә бирелгән һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе һәм текстарҙы дөрөҫ күсереп яҙыу;\n-өйрәнелгән орфограммаларҙы, пунктуация ҡағиҙәләрен ҡулланып, телдән әйтелгән тексты ишетеп, дөрөҫ яҙыу;\n-үҙ аллы бәйләнешле яҙма телмәр (һорауҙарға яуаптар, өйрәнеүсе инша йки изложение) төҙөп яҙыу.\nКүнегеүҙәр башҡарғанда каллиграфия талаптарын үтәү мөһим: хәрефтәрҙең ауышлығы, һәр береһенең бейеклеге һәм киңлеге буйынса тигеҙ килеүе, юлдан ситкә сыҡмай, тигеҙ итеп, хәрефтең формаһын боҙмай яҙыу.\nБеренсе класта һәр уҡыусының, 2-4-се кластарҙа һайланма рәүештә кемгә кәрәк – шуның дәфтәренә хәрефтәрҙе яҙыу, уларҙы бер-береһе менән тоташтырыу өлгөләрен яҙып күрһәтеү бирелә. Матур яҙыуҙың күләме 1-се класта бер юлдан да кәм булмаҫҡа, 2-се лкаста – өс юл, 3-4-се кластарҙа – дүрт юл булыуы талап ителә.\n1-4-се кластарҙа башҡорт теленән контроль диктант яҙғанда һүҙҙәр һаны яҡынса түбәндәгесә тәҡдим ителә.\nӨйрәнеү һәм контроль яҙма эш төрҙәренә (һорауҙарға яуаптар, изложение, инша, диктант, контроль күсереп яҙыу һ.б) телде өйрәнеүгә бүленгән сәғәттәр һанынан аҙнаһына 1 сәғәт планлаштырыла. Улар бөтәһе лә өйрәнеү яҙма эштәре тип һаналалар. Башланғыс дөйөм белем биреүҙең федераль дәүләт стандарты талаптарына ярашлы, уҡыусыларға башҡорт теле системаһын өйрәтеү һөҙөмтәләре ике төрлө блокта бирелә. Беренсеһе – “Сығарылыш уҡыусыһы өйрәнәсәк” тип атала һәм унда программаның һәр бер бүлеге буйынса мотлаҡ үҙләштерелергә тейешле булған төп белем күрһәткестәре билдәләнә.\nИкенсеһе – “Сығарылыш уҡыусыһы өйрәнеү мөмкинлеге аласаҡ” тигән исем аҫтында бирелә һәм был блок төп белемде тәрәнәйтеп, киңәйтеп өйрәнеүҙе, йәғни материалды тәрәнерәк итеп өйрәнеүҙе күҙ уңында тота. Был белем күрһәткестәре бөтә уҡыусылар өсөн дә мотлаҡ түгел тип һанала, был өлкәләге тел материалдары менән ҡыҙыҡһынған һәм һәләтле балаларға ғына тәғәйенләнә.\nФонетика һәм орфоэпия.Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙе айырыу. Һүҙҙә баҫымлы һәм баҫымһыҙ ижектәрҙе таба белеү, рус теле менән сағыштырыу. Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар. Яңғырау һәм һаңғырау, парлы һәм парһыҙ тартынҡыларҙы айыра белеү. Һөйләмдә мәғәнә буйынса (логик яҡтан) баҫым төшкән һүҙҙәрҙе таба белеү. Башҡорт өндәрен, өндәр теҙмәһен әҙәби тел нормаларына ярашлы әйтә белеү.Бирелгән алгоритм буйынса һүҙгә фонетиканализ яһау.\nГрафика. Өндәрҙе һәм хәрефтәрҙе айырыу. Яҙыуҙа ь, ъ, е, ё, ю, я хәрефтәре булған һүҙҙәрҙә өндәрҙең һәм хәрефтәрҙең һанын сағыштырып билдәләү.\nХәреф булмаған график сараларҙы – һ-ҙҙәр араһындағы буш урын, юлдан юлға күсереү билдәһе, ҡыҙыл юлды (абзац) дөрөҫ ҡулланыу. Башҡорт алфавитындағы хәрефтәрҙең исемен, уларҙың бер-бер артлы килеү тәртибен белеү. Алфавитты һүҙлектәр, белешмә йыйынтыҡтар, каталогтар менән эш иткәндә ҡуллана белеү.\nЛексика. (курстың бөтә бүлектәрендә лә өйрәнелә). Һүҙҙең яңғырашы менән мәғәнәһенең бер бөтөн икәнлеген аңлау. Һүҙлектән һүҙҙәрҙең мәғәнәһен табыу. Текста һүҙҙең мәғәнәһен аңлатыу. Бер мәғәнәле һәм күп мәғәнәле һүҙҙәрҙе айырыу. Һүҙҙең тура һәм күсмә мәғәнәһен айыра белеү: текста бирелгән өлгөләрҙе ҡулланып аңлатыу. Синоним һәм антонимдарҙы айыра белеү, өйрәнелгән текстарҙа уларҙы таба, аралашҡанда ҡуллана белеү.\nҺүҙьяһалыш (морфематика). Тамырҙаш һүҙҙәр тигән төшөнсәнең мәғәнәһен аңлау. Бер тамырҙан яһалған һүҙҙәрҙе һәм синонимдарҙы айыра белеү. Тамырҙаш һүҙҙәрҙең яһаусы ялғауҙар ярҙамында барлыҡҡа килеүе.Һүҙҙе составы буйынса тикшереү.\nМорфология. Һүҙ төркөмдәре. Һүҙ төркөмдәренең үҙ аллы һәм ярҙамсы төркөмдәргә бүленеүе.\nИсем тураһында төшөнсә. Мәғәнәһе һәм телмәрҙә ҡулланылышы. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәрҙе айыра һәм таный белеү. Исемдәргә кем? Нимә? Һорауҙарын ҡуя белеү. Исемдәрҙең һан һәм килеш менән үҙгәреүе. Килеш атамаларын белеү һәм килеш һорауҙарын белеү. Исемдәрҙең эйәлек заты категорияһы. Исемде морфологик яҡтан тикшереү.\nҠылым тураһында төшөнсә. Мәғәнәһе һәм телмәрҙә ҡулланылышы. Ҡылымдарҙың һан, заман категорияһы. Хәҙерге заман ҡылымдарының һан, зат, барлыҡүюҡлыҡ формалары. Ҡылымдарға морфологик анализ.\nСифат тураһында төшөнсә. Мәғәнәһе һәм телмәрҙә ҡулланылышы. Сифаттарҙың яһалышы. Төп һәм шартлы сифаттар. Сифат дәрәжәләре. Сифаттарҙы морфологик яҡтан тикшереү.\nАлмаш тураһында төшөнсә. Алмаш төркөмсәләре. Зат алмаштарының берлек-күплек формалары, килеш менән үҙгәреше. Һорау, күрһәтеү алмаштары. Алмаштарға морфологик анализ.\nҺан. Ябай һәм ҡушма һандар. Һан төркөмсәләре: төп, рәт. Һанға морфологик анализ. Һандарҙың килештә үҙгәреше.\nСинтаксис. Һүҙҙе, һүҙбәйләнеште, һөйләмде айыра белеү. Уларҙың айырмаһын һәм оҡшаш яҡтарын билдәләү. Әйтелеү маҡсаты буынса ябай һөйләм төрҙәре: хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәр.\nҺөйләмдең баш киҫәктәрен таба белеү. Эйә менән хәбәрҙе айырыу, һөйләмдә уларҙы билдәләү. Һүҙҙәргә мәғәнә буйынса һорауҙар ҡуйып, уларҙың һүҙбәйләнештәрҙә, Һөйләмдәрҙә бер-береһенә ҡарата булған бәйләнешен билдәләү.\nҮҙ аллы тиң киҫәкле һөйләмдәрҙе табып билдәләй йәки үҙ аллы төҙөй белеү. Тиң киҫәкле һөйләмдәрҙә һанау интонацияһын ҡулланыу. Ябай һәм ҡушма һөйләмдәрҙе айырыу.\nОрфография һәм пунктуация. Орфографик яҡтан һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙа белеүҙе формалаштырыу. Орфограммаларҙың дөрөҫлөгөн тикшереү ысулдарын белеү. Орфографик һүҙлекте ҡулланыу белеү.\nТүбәндәге дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләрен ҡулланыу:\n-һүҙҙәрҙе юлдан юлға күсереү;\n-һөйләм башында һәм яңғыҙлыҡ исемдәрҙә ҙур хәрефтең яҙылыуы;\nҺөйләм аҙағында тыныш билдәләре: нөктә, һорау һәм өндәү билдәләре;\nТиң киҫәктәр араһында өтөр ҡуйыу;\n-һүҙ аҙағында һаңғырау ҡ, к, п өндәренә әйләнә: ҡалаҡ – ҡалағы, китап – китабы, көрәк – көрәге;\n--мы/-ме, -мо/-мө һорау ялғауҙарының яҙылышы;\n(э) өнө башҡорт телендә тик һүҙ башында яҙыла: эш, эт.\n-е хәрефе һүҙ башында (йэ) тип ишетелгән урында яҙыла: еп, ете, егет;\n-ҡалын а, о, у, ы һуҙынҡыларынан килгән ҡылымдарға –ма юҡлыҡ ялғауы, ә, ө, ү, и, э(е) һуҙынҡыларынан килгән ҡылымдарға –мә юҡлыҡ ялғауы ҡушыла: бар-ма-йым, кил-мә-ем;\n-я хәрефе башҡорт телендә һүҙ башында (йа) ишетелгән һүҙҙәрҙә яҙыла: япраҡ, яҡын;\n-ҡайҙа? Һорауына яуап биргәндә ҡалын һуҙынҡылы һүҙҙәргә –ла, -да, -та, -ҙа, нәҙек һуҙынҡылы һүҙҙәргә -лә. –дә, -тә, -ҙә ялғауҙары ҡушыла;\n-ҡайҙан? Һорауына яуап биреүсе ҡалын һуҙынҡылы һүҙҙәргә –нан, -дан, -тан, -ҙан ялғауҙары, нәҙек һуҙынҡылы һүҙҙәрҙә –нән, -ҙән, -дән, -тән ялғауҙары ҡушыла;\n-төп башҡорт һүҙҙәрендә ъ һәм ь билдәләре өн белдермәй. Әгәр һүҙҙең беренсе өлөшө ҡалын булһа – ъ билдәһе, нәҙек булһа – ь билдәһе яҙыла: ҡулъяулыҡ, төньяҡ;\nҺүҙҙең нигеҙе ҙ хәрефенә бөткән исемдәргә –ҙар, -ҙәр, т хәрефенә бөткән исемдәргә –тар, -тәр ялғауҙары ҡушыла. Һүҙҙә ҡуш тартынҡы барлыҡҡа килә: ҡыҙ ҡыҙҙар, ат – аттар.\n-һүҙ –ль, -нь, -брь хәрефтәренә бөтһә, - нәҙек, -рь хәрефенә бөтһә, ҡалын ялғау ҡушыла, нәҙеклек билдәһе төшөп ҡала: июлде, сентябрҙе, лагерға.\nБәйләнешле телмәр үҫтереү. Аралашыу осрағының ҡайҙа, кем менән, ниндәй маҡсатта барыуын аңлау. Диалог форма?ында аралашыуҙы практик рәүештә үҙләштереү. Диалог (әңгәмә, бәхәс). Үҙ фекерен әйтә, уны дәлилләй белеү. Һөйләшеүҙе башлай, дауам итә, тамамлай белеү (һаулыҡ һорашыу, һаубуллашыу, ғәфү үтенеү, рәхмәт әйтеү, үтенес, һорау менән мөрәжәғәт итеү, теләктәр әйтеү һ.б.).\nҒәмәли яҡтан телдән һөйләшеүҙең монологик формаһын үҙләштереү (телдән башҡарған эше тураһында отчет төҙөү, ниндәйҙер предметты, күренеште телдән һүрәтләү, хикәйәләү, улар тураһында фекерләү).\nТекст. Текстың билдәләре. Текст эсендәге һөйләмдәрҙең бер-береһе менән мәғәнә яғынан бәйле булыуы. Текстың исеме.\nТекста төп фекерҙе аңлатҡан һәм уның тамамланыуын билдәләгән һүҙҙәрҙе табып йәки үҙ һүҙҙәре менән әйтә белеү.\nТекста һөйләмдәрҙең бер-бер артлы мәғәнәүи яҡтан теҙелеп килеүе.\nТекст өлөштәренең (абзац) бер-бер артлы мәғәнәүи яҡтан теҙелеп килеүе.\nТекст өҫтөндә комплекслы эш башҡарыу: исемләү, һөйләмдәрҙе, текст өлөштәрен (абзацтарҙы) мәғәнә буйынса дөрөҫләп төҙөү.\nТекстың планы. Бирелгән текстың планын төҙөү. Тәҡдим ителгән план буйынса үҙ аллы текст төҙөү.\nТекст төрҙәре: һүрәтләү , хикәйәләү, фекерләү һәм уларҙың үҙенсәлектәре.\nХат, саҡырыу ҡағыҙы, яҙыу (записка) һәм ҡотлау открыткаһы яҙыу.\nҮҙ аллы текстар төҙөү, бирелгән текстарҙың дөрөҫлөгөн, уларға күп мәғәнәле һүҙҙәрҙе, синонимды, антонимды аңлатҡан һүҙҙәрҙе өҫтәп төҙәтеү.\nИнша һәм изложение яҙыуҙың төрҙәре менән таныштырып, уларҙы яҙырға өйрәтеү: а) ентекләп, эҙмә-эҙлекле итеп яҙыу; б) ниндәйҙер осраҡҡа, күренешкә, ваҡиғаға бәйле ҡыҫҡаса, һайлап алынып яҙылған изложениелар; хикәйәләү иншаһы, һүрәтләү иншаһы, фекерләү иншаһы.\nБашланғыс класты тамамлағас, программаны үҙләштергән уҡыусылар тейешле лингвистик белемгә һәм телмәр үҫешенә эйә булып, башҡорт телен өйрәнеүҙе артабан өлкән кластарҙа уңышлы дауам итә ала.\n4 класс. Туған (башҡорт) теленән календарь-тематик план\nҠурай” башҡорт халыҡ әкиәте\nКонтроль күсереү “Ҡайынлы тау”\nР.Ғарипов. Туған тел Һүҙбәйләнеш\nБашҡортостан йылғалары. Бер йәки күп мәғәнәле һүҙҙәр\nБашҡортостан күлдәре. Тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәр\nМостай Кәрим. Дим йылғаһы Һүҙ составы. Тамырҙаш һүҙҙәр\n“Ирәндек” әкиәте Ҡушма һүҙҙәр\nШихандар, тауҙар Е, ё, ю, я хәрефтәре\nСәсәндәр. “Урал батыр” эпосы Ярҙамсы һүҙҙәр\nУрал батыр” (фильм ҡарау) Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр\nКонтроль күсереү “ Ҡышын”\nСалауат Юлаев. Тыуған илем Күплек ялғауҙары\nБашҡортостан рәссамдары Исемдәрҙең эйәлек заты үҙгәреше\nШайморатов генерал Исемдәрҙең килештә үҙгәреше\nБашҡортостан ҡалалары Парлы тартынҡылар\n“Исемең матур, кем ҡушҡан? Исем серҙәре. Туғанлыҡ терминдары\nБашҡортостан буйлап сәйәхәт Сифат. Сифат дәрәжәләре\nШәжәрә Һан. Ябай һәм ҡушма һандар\nОлатайҙар һүҙе – аҡылдың үҙе Алмаштар\nЯратҡан яҙыусым Ҡылымдар\n“Аҡъял батыр” әкиәте Ҡылымдарҙың затта үҙгәреше\nКонтроль күсереү “Ҡариҙел”\nБашҡорт музыкаһы. З.Исмәғилев Ҡылымдарҙың үткән заманы\nТеатр, кино .Ҡылымдарҙың хәҙерге заманы\nМузейҙа. Ҡылымдарҙың киләсәк заманы\nҠылымдарҙың заманда үҙгәрешен нығытыу\nС.Әлибай матур көн.Күнегеүҙәр үтәү\nБашҡорт ыласындары.Һүҙ төркөмдәре ҡабатлау\nБашҡорт халыҡ әкиәте . Күнегеүҙәр үтәү\nКонтроль күсереү “Йылы төн”\nУҡыу- уҡытыу методик ҡулланмалар исемлеге\nБашҡорт теленең алфавиты. Плакат\nБашҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа.– Башҡортостандың бәләкәй даһийы. Өфө: Эдвис, 2008\nМатериаль- техник ҡулланмалар\nТөп әҙәбиәт исемлеге Дәреслек: Нафиҡова З.Ғ., Мортазина Ф.Ф. Башҡорт теле: уҡытыу рус телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 4-се класы өсөн туған (башҡорт) телен һәм әҙәбиәтен өйрәнеү өсөн дәреслек.- Өфө: Китап, 2017.\nҒәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре.- Өфө: Китап; 2009\nБашҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа, ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.- Өфө: 2006\nЖурналдар: “Аҡбуҙат”, “Аманат”, “Башҡортостан уҡытыусыһы”\nН.А. Зайцев ысулы буйынса башҡорт телендә тиҙ уҡырға өйрәтеү // Ш.Ш. Әхмәҙиева. Өфө, Китап, 2001.\nНомер материала: ДБ-368561


Бөгөн Өфөлә сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә алдылар\nЙыл һайын октябрь аҙағында Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәрендә лә хәтер саралары үтә. Был көндә күптәр сәйәси золомдарҙан ҡаза күргән туғандарын, яҡындарын, милләттәштәрен һыҙланыу менән иҫкә ала.\nҺәр йылдағыса Еңеүҙең 50 йыллығы скверына байтаҡ халыҡ йыйылды. Уларҙың күбеһе үҙҙәре менән яҡын кешеләренең фотоһүрәттәрен, киң мәғлүмәт саралында баҫылған мәҡәләләр алған. Осрашыуҙа дини конфессия һәм ҡала хакимиәте вәкилдәре лә ҡатнашты. Сығыш яһаусылар билдәләүенсә, әле беҙҙең илдә 800 меңдән ашыу кеше репрессиянан зыян күргәндәр исемлегендә. Улар араһында шулай уҡ сәйәси золом ҡорбандарының вариҫтары ла бар. Советтар Союзында 1937-1938 йылдарҙа 1 миллион 700 мең кеше нахаҡҡа хөкөм ителә, уларҙың 725 меңе атып үлтерелә.


«Юлдаш йыры-2017» асыҡ республика конкурсы Гала-концертында сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар исеме асыҡланды. Жюри ағзалары икенсе турҙы үткән 35 конкурсант араһынан иң лайыҡлы 21 башҡарыусыны һайланы. Ижади ярыштың маҡсаты - һәүәҫкәр йырсылар араһынан яңы таланттарҙы асыу һәм уларҙы танытыу, ижадтарын үҫтереүҙә ярҙам күрһәтеү, республиканың йыр һәм музыка фондын яңы тауыштар, яңы йырҙар менән байытыу.\nҮҙешмәкәр башҡарыусылар араһында ойошторолған «Юлдаш йыры» асыҡ республика конкурсы быйыл етенсе тапҡыр үтә. Унда төрлө һөнәр эйәләре килә. Ижадсылар үҙенсәлекле йырҙар тәҡдим итә. Улар араһында үҙҙәре йыр яҙғандар ҙа байтаҡ.\nКонкурс халыҡ араһынан сыҡҡан һәләтле башҡарыусыларға ҡанат нығыта. «Юлдаш йыры-2015» конкурсында Гран-при яулаған Эльвир Ишкилдин быға асыҡ миҫал. Уға «Ҡурай» телеканалында бушлай видеоклип төшөрөү мөмкинлеге бирелде, яҙмалары өс ай дауамында йыр-моң каналында күрһәтелде. Бөгөн иһә ул үҙе яңы һәләттәргә юл асыуҙа ҡатнаша.\nХалыҡсан радионың - халыҡсан конкурсы. Унда 16 йәштән 60 йәшкә тиклем һәүәҫкәр башҡарыусылар ҡатнаша. Быйыл тәүге турға 60-тан ашыу ғариза ҡабул ителгән. Икенсе турға 35 йырсы сыҡҡан. Бөгөн баһалама ағзалары иләгенән үткән йырҙар «Башҡортостан» концерт залында үтәсәк тамашала яңғыраясаҡ.\nВокал дәрестәрендә йырларға өйрәнеп булһа ла, моң - тәбиғәттән бирелгән һәләт. Конкурсанттарҙың барыһы ла яҙмышын ҙур сәхнә менән бәйләмәҫ. Әммә халыҡ гәүһәрҙәренең бер-нисәһе генә булһа ла эстрадала үҙ урынын тапһа, Башҡортостан сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш буласаҡ, ти ойоштороусылар.


Мортаза Рәхимов Әлшәй районына барып ҡайтты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов Әлшәй районына барып ҡайтты\n17:17, 22 сентября 2009 Сәйәсәт\n21 сентябрҙә Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Әлшәй районына барып ҡайтты. Республика башлығы райондың социаль-иҡтисади үҫеше менән танышыуҙы маҡсат итеп ҡуйҙы.\nҒәйнәямаҡ ауылында Мортаза Рәхимов дөйөм белем биреү мәктәбен реконструкциялау барышы менән танышты. Объектты тулыһынса капиталь ремонтлауға 25-30 миллион һум аҡса талап ителәсәк. Мәктәп коллективы менән әңгәмә ваҡытында төбәк башлығы, мәктәпте реконструкциялауҙы финанслау менән проблемалар булмаясаҡ, тип вәғәҙә итте. Яңыртылған мәктәпте яңы йылға файҙаланыуға тапшырырға планлаштырылған. Ремонт ваҡытында балалар ауыл Мәҙәниәт йортонда ике сменала уҡый.\nТавричанка ауылында Башҡортостан Президенты ауыл участка дауаханаһы бинаһын ҡараны. Унда ремонт эштәре тамамланып килә. Медицина учреждениеһы туғыҙ ауыл халҡын хеҙмәтләндерә. Уны реконструкциялауға 13 миллион һум аҡса тотонолған. Бында электр селтәрҙәре системаһы алмаштырылған, һыу үткәргес һәм йылылыҡ трассаһы ремонтланған, заманса медицина ҡорамалдары, мебель һатып алынған. Беренсе ҡатта — участка табиптары һәм белгестәр кабинеттары, икенсе ҡатта 12 койкалыҡ амбулатория урынлашҡан.\nӘлшәй районының Линда һәм Ҡырым ауылдары эргәһендә ҡошсолоҡ комплексы урынлашҡан. Мортаза Рәхимов "Башҡортостан бройлеры" ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең беренсе сиратын төҙөү өсөн бүленгән майҙанда булды. Проект буйынса йылына 28 миллион дана инкубатор йомортҡаһы етештереү буйынса инкубатор, бройлер фермалары, йылына 45 мең тоннаға тиклем ҡош ите етештерәсәк цех төҙөләсәк. Ҡошсолоҡ селекцияһы һәм технологиялары буйынса донъя стандарттарына яуап биреүсе комплекс төҙөүгә һәм уны сафҡа индереүгә 1,8 миллиард һум самаһы аҡса инвестицияланасаҡ. 2010 йыл дауамында 25 миллион дана себеш етештереүгә иҫәпләнгән яңы инкубаторҙы файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.\nОльга Горюнова\tавтор: Ольга Горюнова


Мәңге асыласаҡ хазина » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Мәңге асыласаҡ хазина\nМәңге асыласаҡ хазина 26.12.2014 // Йәмғиәт\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим был донъяла һикһән алты йыл йәшәне. Быйыл уның 95 йәшен билдәләгән булыр инек... Тормошонда ла, ижадында ла халҡыбыҙҙың яҙмышы өсөн янды, рухын, бәҫен күтәрҙе, олпатлыҡ һәм дәрәжәһе менән уны ҡурсаланы.\nХәтерегеҙҙәлер, 1990 – 2000 йылдарҙағы ваҡиғалар бына-бына шартлап өҙөлөргә етешкән көсөргәнешле шарттарҙа барҙы. Көрәш-бәхәстәр иң ҡыҙыу нөктәгә еткән саҡта, ил ағаһының аҡыллы, төплө һәм ялҡынлы һүҙҙәре яңғыраны. Аҡһаҡалдар уйсанлығы, сәсәндәр теле шул хәҡиҡәтте асып бирҙе: башҡорт ошо ерҙә донъяға килгән, ошонда ғүмер итәсәк; башҡорттарҙың үҙаллы дәүләт төҙөп, үҙ телендә һөйләшеп, үҙ етәксеһе ҡулы аҫтында йәшәр өсөн донъяла бер генә урын бар, ул – Башҡортостан!\nМостай Кәрим... Был исемгә Салауат ярһыулығы, Аҡмулла аҡылы, Бабич шағирлығы һеңгән. Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев һүҙҙәренсә: “Мостайҙы бары тик уның үҙе менән генә сағыштырырға мөмкин!”\nЭйе, Мостай Кәрим – башҡорт халҡы өсөн бары тик үҙенә генә хас, мәңге тере, мәңге асыласаҡ хазина.


27 мартта Халыҡ-ара театр көнө билдәләнде. Өфөлә был датаға арналған "Күңелле кәзә" театр кисәëœðå фестиваленең гала-концерты үтте. Традиция буйынса был форум күп йылдар дауамында Түбәнге Новгородта ғына үтә ине. Әммә күптән түгел форумды ойоштороусылар Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында күсмә концерттар күрһәтергә ҡарар итте.\n- Үткән йылда Түбәнге Новгородта үткән кисәлә Өфө артистарының сығышы иҫтә ҡалды, - ти танылған шағир һәм драматург Вадим Жук. - Шуға күрә, Башҡортостан Милли йәштәр театры етәкселегенән Өфөлә фестиваль үткәреү тураһында саҡырыу алғас, риза булдыҡ.\nМилли йәштәр театрының рус труппаһы режиссеры Мөсәлим Ҡолбаев әйтеүенсә, Түбәнге Новгородта үткән фестивалдә уникаль тамашалар күрһәтелгән, шуға ла быны Өфөлә күрһәтеү теләге тыуған. Шуға күрә баш ҡалаға Мәскәү, Санкт-Петербург, Орск, Екатеринбург ҡалаларынàн ижади коллективтар килде. Бынан тыш, гала-концертта Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры һәм БР Рус академия драма театры артистары ҡатнашты.\nХалыҡ-ара театр көнөнә арналған кисә тамашасыларҙы күп йыйҙы. Әммә залға инергә уҡталыусылар кәртәгә осраны - билеттары булған өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары бинаға инеү алдынан һынау үтте - театр артистары ҡунаҡтарҙың ҡулынан билеттарын тартып алды һәм икенсе яҡҡа йүгерҙе, ә кемделер стенаға ҡараòып ҡуйҙы һәм "Һеҙгә оят түгелме?" тип шелтәләп алды, ә кемделер бер һүҙһеҙ ишек артына сығарҙы...\n- Шундай традиция барлыҡҡа килде, - тип көлә Мөсәлим Ҡолбаев.\nТеатр фойеһында сиғандар өйөрө йөрөнө - күрәҙәлек итте, башҡа планетала йәшәүселәр бейене һәм аҡылдан яҙған март Ҡуяны һикерәңләп йөрөнө. Бындай йылы осрашыуҙан инфрактҡа тарый яҙған кешеләргә "шәфҡәт туташтары" ярҙамға ашыҡты. Улар ҡан баҫымын үлсәргә, көлкө таблеткаһын йоторға тәҡдим итте һәм артабанғы реабилитацияға - тамаша залына оҙатып ҡуйҙы.\nБашҡа артистар ҙа кәйефте күтәреү идеяһына ҡушылды. Екатеринбург дәүләт театр институтының талантлы студенттары төрлө музыка ҡоралдарында уйнаны, бейене һәм йырланы. Орск ҡалаһынан артист Алексей Кизеров Александр Введенскийҙың шиғырҙарын уҡыны, "Кава" төркөмөндә ҡатнашыусылар - Юрий Крылов һәм Вадим Белоконь үҙҙәренең музыкаль номерҙарында лирик рус йырҙарын рок менән берләштерҙе.\n- Актер профессияһына килгәнсе, беҙ политехник институтта уҡыныҡ, - ти ҡунаҡтар. - Һәм институтта студент булараҡ, "Кавардак" рок-төркөмө ойошторҙоҡ. Беҙ һүҙҙәрҙе ҡыҫҡартырға һәм үҙебеҙ уйлап тапҡан телдә һөйләшергә яратабыҙ. Ваҡыт үтеү менән "Кавардак" тигән исемдән һуңғы ижек төшөп ҡалды, һәм "Кава" барлыҡҡа килде. Һуңынан энциклопедияла уҡып белеүебеҙсә, кава - ул Полинезияла ерле кешенең эсемлеге. Бынан тыш, ҡайһы бер телдәрҙә кофе тигәнде аңлата икән.\nМәскәүҙән "Ҡыҙ-Әсәй" дуэтының сағыу сығышы тамашасыларҙың күңеленә хуш килде. Лилиә Шәйхетдинова һәм Ника Косенкова ысыплап та әсә һәм ҡыҙ, улар икеһе лә вокалсы. Улар башҡарған йырҙа шундай тарих һөйләнә: Ника бала саҡтан уҡ әсәһе кеүек йырларға хыялланған, ә ул ҡыҙының хыялына кире булған. Әммә Ника Лилиәне һайлап алыу дөрөҫлөгөндә күндерә һәм үҙенең таланты һәм профессионализмы менән төрлө ҡалаларҙа публиканың күңелен арбай.\nТағы бер коллектив, улар менән һоҡланмау мөмкин түгел, Санкт-Петербургтан "Квам" дуэты. Андрей Князьков һәм Алексей Мельник сәхнәлә күрһәткән тамашаны бер жанр тип иҫәпләп булмай. Улар пантомимала шәп уйнай. "Квам" дуэты артистары онотолмаҫлыҡ тамаша күрһәтте. Ҡапҡаслы кәстрүл, бүрек, ике аш сүмесе һәм артистарҙың ҡулы - бына кеше килеп сыºòû. Был сәйер персонаж бейегәндә, залда көлкө тынманы.\n"Сюрприз" хит-квартеты үҙенең исемен тулы кимәлдә аҡланы, уны рус драма театры артистары булдырған. Ҡара фрак кейгән зифа буйлы дүрт һылыу бейене, йырланы һәм канцеляр беркеткестәрен турайтып һәм пластик стакандарҙы йәмшәйтеп, үҙҙәренең физик көсөн күрһәтте.\nМилли йәштәр театры артистары хужалар хоҡуғында тамашаны тамамланы. Улар төрлө темаға арналған миниатюралар күрһәтеүҙән тыш, әммә концерттың бөтә номерҙарын бер бөтөн итеп берләштереүгә өлгәште, шуға күрә күңелле спектакль барлыҡҡа килде.


ЭШСЕ ҺӘР САҠ АБРУЙЛЫ ҺѲНӘР БУЛЫП ҠАЛА\nНиндәй эш иң кәрәклеләрҙән һанала, шуға ҡарап заман тураһында фекер йѳрѳтѳргә була. Миҫал ѳсѳн бѳгѳнгѳ кѳндѳ алайыҡ, әлеге мәлдә ниндәй һѳнәрҙәргә ихтыяж ҙур һуң!? Быны асыҡлау ѳсѳн матбуғат биттәрендәге иғландарға күҙ һалыу етә. Мәҫәлән, иретеп йәбештереүселәр, электриктар, тѳҙѳүселәр, биҙәүселәр, монтажсылар, бер һүҙ менән әйткәндә, тѳҙѳүселәр күпләп талап ителә. Һәм был бик ҡыуаныслы, сѳнки тѳҙѳлѳш барған ерҙә тормош та гѳрләй.\nСибай ҡалаһының 24-се һѳнәрселек лицейы ла иҡтисадты эшсе кѳстәр менән тәьмин итеүгә ярайһы уҡ ҙур ѳлѳш индерә. Беҙҙә тѳҙѳүсе, электромонтер, балта оҫтаһы, автомеханик кеүек хеҙмәт баҙарында ҙур һорау менән ҡулланылған белгестәр әҙерләнә. Быларҙан тыш, тегенсе, кондитер, ашнаҡсы кеүек бик кәрәкле һѳнәрҙәр алырға була. Атап әйткәндә, 22 тѳрлѳ йүнәлештә уҡытабыҙ.\nБеҙҙең һѳнәрселек лицейы республикала иң яҡшылар иҫәбендә. Кѳндѳҙгѳ бүлектә 600 уҡыусы уҡый. Ә хужалыҡ иҫәбендәге «Перспектива» уҡыу бүлеге йылына 900 кешегә ѳҫтәмә һѳнәр биреп сығара.\nЛицей йылына 250 уҡыусы ҡабул итә. Эшсе һѳнәрҙәрен үҙләштерергә теләүсе йәштәр һаны арта бара. Хатта быға тиклем башҡа уҡыу йортонда белем алып сыҡҡан дипломлы белгестәр ҙә беҙгә килеп ѳҫтәмә һѳнәр ала. Күптәр тормошта юғалып ҡалмаҫ ѳсѳн яңынан эшсе һѳнәренә эйә була һәм һис тә яңылышмай.\nУҡыу йортоноң матди базаһы ла ныҡлы һәм бай. Лицей биләмәһендә биш корпус урын алған. Уларҙың һәр береһе заманға яраҡлаштырылып йыһазландырылған. 120 урынлыҡ ашханала уҡыусыларҙы бушлай тѳшкѳ аш менән тәьмин итәбеҙ. Ике залы булған спорт комплексы, дѳйѳм ятаҡ, 150 урынға иҫәпләнгән тантаналар һәм хореография залы—былар барыһы ла уҡыусылар ѳсѳн. 2012 йылда дѳйѳм ятағыбыҙ республика кимәлендә иң яҡшылар иҫәбендә танылды.\nЛицейҙа мәғлүмәти технологиялар һәм инновацион методик белем биреү буйынса айырым дәрестәр алып барыла, уҡыу кабинеттарына Интернет селтәре үткәрелгән. Уҡыусылар ике һѳнәр алыу мѳмкинлегенә эйә: берәүһе бюджет нигеҙендә булһа, икенсеһенә түләп уҡырға мѳмкин. «4» һәм «5» билдәләренә ѳлгәшкән уҡыусылар академик стипендия алыу бәхетенә эйә. Шулай уҡ матди ярҙамға мохтаж булған уҡыусыларға социаль стипендия бирелә.\nУҡыусылар белем, һѳнәр алыу менән бер рәттән ижади яҡтан үҫә, хәрби тәрбиә ала. Мәҫәлән, «Йәш патриот» клубында егеттәр хәрби-спорт әҙерлеге үтә, лицей ветерандарына шефлыҡ итәләр, яугир-интернационалистар менән тығыҙ бәйләнеш булдырылған. Йәйгеһен «Арҡайым» тарихи-археологик клубы ағзалары БР Мәҙәниәт министрлығы ойошторған тарихи ҡомартҡыларҙы ҡаҙыу эштәрендә ҡатнаша. «Яҙмыш шаярыуы» тип аталған агитбригаданың профориентация эштәрен алып барыуҙа роле ҙур. «Мираҫ» фольклор ансамбле республика конкурстарында призлы урындар яулай. Ғѳмүмән, беҙгә уҡырға килгән уҡыусылар ваҡыттарын бушҡа үткәрмәй, һәр кем үҙенә ҡыҙыҡлы шѳғѳл таба ала. Кемдәр беҙҙең лицейҙы һайлай, уларҙы бында ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс уҡыу йылдары кѳтә.\nлицей директорының уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары.


Союздаштарыбыҙ ышаныслымы? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Союздаштарыбыҙ ышаныслымы?\nСоюздаштарыбыҙ ышаныслымы? 30.12.2014 // Сәйәсәт\nМәскәүҙә Евразия союзы саммиты уҙыуы, НАТО ғәскәрҙәренең Афғанстандан сығарылыуы кеүек ваҡиғалар үткән аҙнала иғтибар үҙәгендә булды.\n“Батька” йәнә аптырата\nЕвразия иҡтисади союзы киләһе йылдың 1 ғинуарынан Рәсәй, Белоруссия, Ҡаҙағстан төҙөгән Таможня союзы базаһында булдырыла. Уның тураһында хәбәр уҙған быуат аҙағынан бирле йөрөй ине. 2000 йылда иһә ЕврАзЭС берләшмәһе барлыҡҡа килде, уға Белоруссия, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Рәсәй, Тажикстан инде. Үзбәкстан да бер йыл самаһы ағза булып торҙо. Берләшмәгә 2002 йылда Украина, Молдова, Әрмәнстан кеүек илдәрҙе лә йәлеп итеп ҡаранылар.\nБөгөн был союз юҡ. Уның нигеҙендә 2006 йылда Рәсәй, Белоруссия һәм Ҡаҙағстанды берләштергән Таможня союзы барлыҡҡа килде, һуңғараҡ Евразия союзы үҫеп сыҡты. Украина менән Молдова иһә, илебеҙҙән бөтөнләй ситләшеп, Европа союзы ассоциацияһы менән килешеү төҙөнө, Әрмәнстан Евразия союзы менән бәйләнеш булдырырға ҡарар итте.\nШулай итеп, берләшеү осоронда ярайһы уҡ ҡатмарлы юл үткән Евразия союзының саммиты Мәскәүҙә уҙҙы. Илебеҙҙең баш ҡалаһына Белоруссия, Ҡаҙағстан президенттары Александр Лукашенко менән Нурсолтан Назарбаев килде. СССР-ҙан айырылып сыҡҡан союздаш республикалар етәкселәре араһынан был ике башлыҡ власта иң оҙаҡ ултырғандар булараҡ билдәле. Дөрөҫ, был исемлеккә Ислам Кәримовты ла индерергә була. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк: Мәскәүгә килерҙән алда Лукашенко ла, Назарбаев та, бер-бер артлы тигәндәй Украинала булып, Петр Порошенко менән осрашҡайны. Сәйәси хәлдәрҙән алыҫыраҡ торған ҡайһы берәүҙәр уларҙың Киевҡа һәр төрлө ярҙам күрһәтергә әҙер булыуын бигүк өнәп еткермәне. Сәйәси даирәлә аҡ аҡыллы аҡһаҡал булып танылған Назарбаевтың ҡылығын аңларға мөмкин: ул Украина менән Рәсәйҙе яраштырыу өсөн аралашсы ролен үтәй.\nӘ бына Лукашенко, һәр ваҡыттағыса, үҙенә генә хас алымдар менән ике яҡтан да файҙа алып ҡалырға тырыша. Илебеҙгә Белоруссия менән “дуҫлыҡ”ты ныҡлы тотоу йылына 10 миллиард долларға төшә. Лукашенкоға был да әҙ тойола. Аҙ ғына ҡаршылыҡ килеп сыҡһа ла, ул көйһөҙ кейәү кеүек мыжый, илебеҙҙән яңы ташламалар таптыра башлай. Үтенесе үтәлмәгән осраҡта АҠШ, ЕС менән союздаш буласағын белдерә. Америкаға яҡынларға ынтылған Слободан Милошевич, Муаммар Каддафи, Саддам Хөсәйен кеүектәрҙең яҙмышы ни менән тамамланғанын онотоп ебәрә, күрәһең. Әле килеп, АҠШ Лукашенко менән “яңы мөнәсәбәттәр” урынлаштырырға маташа. Был хаҡта Америка Ҡушма Штаттарының Дәүләт секретары урынбаҫары Виктория Нуланд белдергәйне. Шуғалырмы, “Батька” Мәскәүҙә үҙен хандарса тотто. “Барлыҡ донъя миңә ҡаршы сыҡҡан осраҡта ла, 2015 йылда президент итеп йәнә һайланасаҡмын”, – тип шапырынды. Бына шулай, бер яҡтан ҡарағанда, Евразия союзы булдырылыуы һәйбәт кеүек, әммә илебеҙҙең ауыр саҡта таянырҙай союзниктары булмауы күңелде ҡыра. Шул уҡ Ҡытай ҙа үҙенә кәрәк саҡта ғына Рәсәйҙән терәк эҙләй.\nНисек кенә булмаһын, Евразия союзы барлыҡҡа килде, һәм ул ЕС-ҡа төп дәғүәсе булыуға иҫәп тота. Берләшмәгә, Рәсәй, Ҡаҙағстан, Белоруссиянан тыш, Әрмәнстан ҡушылды. Ҡырғыҙстан да ағзалыҡҡа ынтыла. Әлегә биш илде берләштерәсәк Союздың 2025 йылға берҙәм валютаһы буласаҡ.\nТауҙар иле таянысһыҙ ҡалды\nНАТО һәм АҠШ ғәскәрҙәре Афғанстандан сығарыла. Билдәле булыуынса, уларҙы Америка 2001 йылдың 11 сентябрендәге теракттан һуң “Әл-Ҡаһиҙә” террористик ойошмаһын юҡ итеү ниәтендә индергәйне. Ун өс йыл барған һуғышта НАТО Афғанстанда ҙур уңышҡа өлгәште тип әйтеп булмай. Берләштерелгән көстәрҙән 3 500 самаһы хәрби һәләк булған, боевиктар яғынан юғалтыу иҫәбе аныҡ ҡына билдәле түгел.\nДәүләттән НАТО ғәскәрҙәренең сығарылыуы Урта Азия дәүләттәренә хәүеф менән янай. Бынан ары Афғанстандың 350 меңлек үҙ армияһы боевиктарға ҡаршы көрәш алып барырға тейеш була. Дөрөҫ, НАТО хәрби кәңәш формаһында ярҙам күрһәтәсәк. Тик был ғына мәк сәскәһе үҫтереүселәргә ҡамасау була алмаҫ кеүек.


Егеттәр! Минең үҫеше китап, ғинуар выпустить 27 (киләһе атнала!) һәм миңа һеҙҙең ярҙам кәрәк. We’re looking for people who can help be a part of a Street Team and help...\nМин уйнаған баскетбол урта мәктәбендә. Был-абсолют дөрөҫ раҫлау (әгәр һеҙ мәжбүр итә ин мине бирегеҙ һүҙ уңайынан уйнарға). Мин ҡатнашты кескенә генә айырым мәктәптә, and if you were a senior...\nМиңа унбиш йәш, һәм минең тормош перевернулась наҙынан. Минең исеме һәм тышҡы ҡиәфәте генә үҙгәрҙе, әммә ҡалғаны минең турала. I was a completely different person than I...\nБыл ҡыҫҡа мәғлүмәт биреү менән алдан уҡ конференция көллиәте Новомосковск, НЗ. Түбән ҡулъяҙманы уҡып һеҙ: I want to speak to you very briefly about using our gifts for the glory of...\nИхтилал Текст Песни\nHere are all the lyrics for Trip’s fifth studio album Rise. Баҫығыҙ исеме өсөн йырҙар күреү өсөн текст өсөн һәр трека. Наслаждайся һәм поделите менән дуҫтары! 1. Үҫеш 2. Lights...\nТрек 14: Татлы Еңеү\nКрючок: (Дмитрий) I feel thorns where my crown was I’ll be weak but I’m alive From the dust until dawn yeah I’ll survive cause I got Sweet Victory Nobody can take it from...


Рөстәм Хәмитов Хәйбулла районында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Хәйбулла районында булды\n9:55, 25 февраля 2013 Сәйәсәт\n22 февралдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Хәйбулла районында булды, тип хәбәр иттеләр республика башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nИләс ауылында ул Турат йылғайы аша йәйәүлеләр һәм транспорт өсөн күперҙе ҡараны. Күпер 2012 йылдың ноябрендә төҙөлгән. Оҙонлоғо – 60 метр, киңлеге – 5 метр. Иҫке күпер хәүефһеҙлек талаптарына яуап бирмәгәнгә күрә яңыһын төҙөү ихтыяжы тыуған. Яҙғы ташҡын ваҡытында ауылда боҙ тығыны барлыҡҡа килеп, йыш ҡына һыу баҫыу хәүефе янаған.\nЯңы күпер заманса технологиялар буйынса төҙөлгән, йәйәүлеләр һәм транспорт хәрәкәте өсөн тәғәйенләнгән. Рөстәм Хәмитов яңы ҡоролманы ҡарап, эште сифатлы башҡарғандары өсөн төҙөүселәргә рәхмәт әйтте, ауыл халҡы менән аралашты.\nАҡъяр ауылында Башҡортостан Президенты үҙәк район дауаханаһын реконструкциялау барышы менән танышты. Яңыртыу эштәре бында 2008 йылда башланған. Рөстәм Хәмитов дауахананың яңы корпусын ҡараны, унда тейешле медицина ҡорамалдары һатып алынған. Төҙөүселәр Президентҡа хәбәр итеүенсә, ағымдағы йылдың майында объект файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Шулай уҡ осрашыу барышында дауахана комплексында ремонт эштәрен тулыһынса тамамлау тураһында һүҙ барҙы. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, бының өсөн 80 миллион һумдан ашыу аҡса талап ителәсәк. Президент билдәләүенсә, төҙөлөштө тамамлап, Хәйбула районы халҡы өсөн заманса талаптарға яуап биргән дауаланыу шарттарын булдырыу мотлаҡ.\nБашҡортостан Президенты Аҡъярҙа 2012 йыл аҙағында төҙөлгән «Шатлыҡ» бала баҡсаһында булды. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы 240 урынға иҫәпләнгән. Рөстәм Хәмитов компьютер класын, музыка залын, туҡланыу блогын ҡараны, балалар менән аралашты. Кескәйҙәр Президент өсөн ҙур булмаған концерт күрһәтте.\nШулай уҡ республика Президенты «Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты» предприятиеһында булды, унда «Көньяҡ» шахта үҙәге төҙөлә. Яңы объект сафҡа индерелгәндән һуң, Октябрьский ер аҫты ятҡылығының руда эшкәртеү ҡеүәтен йылына 400 мең тоннаға тиклем еткереү планлаштырыла. Проектты тормошҡа ашырыуға инвестициялар күләме 2 миллиард һум тәшкил итәсәк.\nАҡъяр ауылында Рөстәм Хәмитов район активы менән осрашыу үткәрҙе, сарала территорияны социаль-иҡтисади йәһәттән үҫтереү мәсьәләләре тикшерелде.


Беҙҙең бәйгеләр » Страница 5 » Башкортостан кызы\nӨфө ҡалаһынан Рәмилә ӘБСӘЛӘМОВА: «Бәләкәстән ҡул эштәре менән мауыҡтым: сиктем дә, бәйләнем дә, тектем дә. Башҡалар ҡурсаҡ менән уйнағанда, мин уларға кейем йүнләнем. Бына әле яратҡан журналым бәйге иғлан иткәс, халҡыбыҙҙа алъяпҡыстарҙы нисек биҙәү...\n«Алъяпҡыс кейгән ханым – һоҡланғыс...»\nБишбүләк районы Дүсән ауылынан Зоя Ғәйнетдинова: «Яратҡан журналымды биҙәгән береһенән-береһе матур рубрикаларҙы ҡалдырмай уҡып барам. Бәйгеләрҙә ҡатнашырға тырышам, быйылғыһынан да ситтә ҡала алманым. Дүсән урта мәктәбендә 35 йыл уҡытыусы булып...


Рөстәм Хәмитов 5-се республика мәктәп-интернатының яңы спорт комплексы төҙөлөшөн тикшерҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов 5-се республика мәктәп-интернатының яңы спорт комплексы төҙөлөшөн тикшерҙе\n9:19, 2 августа 2011 Йәмғиәт\n30 августа спорт йүнәлешендәге 5-се республика мәктәп-интернатында тәрбиәләнеүселәр өй туйлаясаҡ. 1 сентябрҙән улар спорт менән яңы корпуста шөғөлләнәсәк.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов йома, 29 июлдә былтыр төҙөлә башлаған заманса күп функциялы спорт комплесын ҡараны. Уҡыу йорто директоры Геннадий Голдович республика башлығын йәшәү һәм күнекмәләр циклын яһау өсөн бөтә кәрәкле шарттар булдырылған яңы бина менән ҙур ғорурлыҡ менән таныштырҙы. Бында дүрт зал бар. Шулай уҡ һигеҙ сисенеү бүлмәһе, медицина кабинеты, душ бүлмәләре, тренерҙар бүлмәһе, гардероб бар. Бинаның дөйөм майҙаны – биш мең квадрат метр.\nКомплекс эргәһендә күнекмә үткәреү стадионы төҙөлгән.\nӘлеге ваҡытта мәктәпкә 280 бала йөрөй. Улар бөтә республиканан килгән һәләтле һәм перспективалы балалар, барыһы ла интернатта йәшәй.\n— Юғары һөҙөмтәләргә өлгәшәбеҙ тиһәк, һәр ваҡыт күнекмәләр яһау мотлаҡ, — тине Президент менән һөйләшкәндә Геннадий Голдович. – Берҙәм майҙансыҡ булмағанлыҡтан, бөгөнгө көнгә тиклем ул процесс ауырлашҡайны, балаларға ҡала буйлап йөрөргә тура килде. Быға ваҡыт та, көс тә сарыф ителә ине.\nКомплексты ҡараған ваҡытта Рөстәм Хәмитов уның проектлаусыһының кем булыуы менән ҡыҙыҡһынды.\n— «Башкиргражданпроект», — тип яуапланылар Президентҡа.\n— Мәктәп-интернатты спорт корпусы менән йылы үткәүел тоташтыра, — тине Геннадий Голодович.\nРеспублика башлығы шулай уҡ төҙөлөш материалдарының, спорт ҡорамалдарының сифатын баһаланы. Бынан тыш, Рөстәм Хәмитов көйәрмәндәр өсөн уңайлы шарттар булдырыу кәрәклегенә иғтибарын йүнәлтте.\n— Спортсыларға тамашасы кәрәк, тимәк, трибуналар булдырыу мотлаҡ, — тине Президент.\nҺөйләшеү барышында Геннадий Голдович республика башлығы менән интернатта урындар етмәү мәсьәләһе менән бүлеште.\n— Беҙ бында иң юғары кимәлдәге спорт ярыштарын үткәрәсәкбеҙ, — тине ул Президентҡа мөрәжәғәт итеп. – Ләкин минең, директор булараҡ, шунда уҡ проблемалар килеп тыуасаҡ. Интернатта урындар етмәй. Ярыштар үткәрелһә, мин Өфө тәрбиәләнеүселәрен өйҙәренә ҡайтарырға мәжбүр булам. Был үҙ сиратында уҡыуҙағы һәм күнекмәләр яһау процессындағы өҙөклөктәргә килтерәсәк. Беҙгә тағы ике ятаҡ төҙөргә кәрәк, бының өсөн урын да бар.\nБашҡортостан Президенты был башланғысты хупланы һәм кәрәкле аҡсалар 2012 йылғы республика бюджетынан эҙләп табыласағын әйтте.\n— Барыһын да аҙағынаса еткереү зарур. Һеҙ техник йәһәттән самалағыҙ, бының өсөн күпме аҡса кәрәклеген иҫәпләгеҙ, ә беҙ мөмкинлектәребеҙҙе ҡарарбыҙ. Мин комплекстың тулыһынса төҙөлөп бөтөү, төҙөлөштәге өҙөклөктәр булмау яҡлы, — тине Рөстәм Хәмитов.\nТеги: мәктәптәр, төҙөлөш


Башҡортостанда Бәләкәй дәүләт идара итеү академияһы асылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Бәләкәй дәүләт идара итеү академияһы асылды\n11:32, 18 декабря 2009 Сәйәсәт\nБашҡортостанда Бәләкәй дәүләт идара итеү академияһы асылды. РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Григорий Рапота инициативһы буйынса һәм Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов ярҙамында асылған академия Башҡорт дәүләт университеты нигеҙендә эшләйәсәк. Республика юғары уҡыу йорттарының 30 студенты уның тәүге тыңлаусылары буласаҡ.\nАсыу тантанаһында БР буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников, БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев, БР Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Зәки Насиров, БДУ ректоры Мөхәмәт Харрасов ҡатнашты.\nҮҙ һөнәре итеп дәүләт идара итеүен һайлаған студенттарҙы әҙерләүгә йүнәлтелгән тәүге бындай уҡыу йорттары 2006 йылда Түбәнге Новгородта һәм Пермдә барлыҡҡа килде, һәм хәҙер улар Волга буйы федераль округының бөтә 14 субъектында ла эшләй. Әйткәндәй, Бәләкәй дәүләт идара итеү академияһының 150 тыңлаусыһы дәүләт идаралығы органдарында эшләргә саҡырыу алды. Волга буйы федераль округының Бәләкәй дәүләт идара итеү академияһын тамамлаусы 500-гә яҡын кеше 2009 йыл йомғаҡтары буйынса федераль кадрҙар резервына индерелде лә инде.\nБР буйынса баш федераль инспектор Петр Капишников, хәҙер власть органдарына йәш, дәртле, профессиональ кадрҙар бик тә кәрәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n— Беҙгә һаулыҡ һаҡлау, мәғариф өлкәһендә һәм башҡа бөтә йүнәлештәр буйынса ла белемле идарасылар кәрәк, — тине Петр Николаевич.\nУл БР Президентына был проектты яҡлағаны өсөн рәхмәт белдерҙе. Һүҙен йомғаҡлап, Петр Капишников академия тыңлаусыларына РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиленең ҡотлауын уҡып ишеттерҙе.\n— Бәләкәй идара итеү академияһы — бөгөн Волга буйы федераль округында эшләгән бик етди проект, — тине БР Президенты ҡарамағындағы Дәүләт советнигы Сергей Лаврентьев. – Беҙҙә бөтә тармаҡтар буйынса белгестәр әҙерләгән вуздар бар, Мәскәүҙә һәм башҡа төбәктәрҙәге кеүек идара итеү һәм дәүләт хеҙмәте академиялары бар. Әммә беҙгә урындарҙа эшләгән тәғәйен практиктар етешмәй. Сифатлы, профессиональ, һөҙөмтәле идара итеү өсөн белем генә түгел, профессиональ күнекмәләр ҙә мотлаҡ.\nЙәштәр ике йыл буйына белем аласаҡ, практиканы дәүләт власы органдарында үтәсәк. Уҡыу аҙағында уларға йомғаҡлау һынауы үтергә кәрәк буласаҡ. Был ҡала һәм төбәк тормошоноң актуаль мәсьәләләре буйынса индивидуаль проектты халыҡ алдында яҡлау, ижтимағи эшмәкәрлектәге һөҙөмтәләрен һәм шәхси ҡаҙаныштарын күрһәтеү, идара итеү процестарын камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр булыуы мөмкин.


Баш ҡала халҡы һәм предприятиелар ветерандарға ремонт яһауҙа ярҙам күрһәтә ала // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡала халҡы һәм предприятиелар ветерандарға ремонт яһауҙа ярҙам күрһәтә ала\n14:02, 25 февраля 2015 Йәмғиәт\nӨфөлә «Ватанды яҡлаусыға — ветеранға ремонт» акцияһы иғлан ителде. Акция Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған, тип хәбәр иттеләр ҡала хакимиәтенән.\nПредприятиелар, ойошмалар, учреждениелар һәм баш ҡалала йәшәүселәр ветерандарға аҡса күсерә, төҙөлөш һәм биҙәкләү материалдары йәки квалификациялы эшселәр менән ярҙам итә ала. Аҡсалар торлаҡ биналарҙы ремонтлауға, яңғыҙ йәшәгән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың һәм инвалидтарҙың, тыл эшсәндәренең, һуғышта ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындарының торлаҡ һәм көнкүреш шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтеләсәк.\nБелешмә өсөн телефон: 251-04-35.