”Башҡорт телендә һөйләшеүҙе модалы итергә кәрәк“\nАпрелдәӨфөлә ҙур тарихи ваҡиға – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I БөтәРәсәй съезы уҙҙы.\nАпрелдә Өфөлә ҙур тарихи ваҡиға – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезы уҙҙы. Республиканың 100 йыллығына бағышланған сара «Торатау» конгресс-холы майҙансығында ойошторолдо.\nСъезда Башҡортостан Респуб-ликаһындағы һәм Рәсәй Феде-рацияһы субъекттарындағы дөйөм белем биреү ойошмаларының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, уҡытыу туған телдә алып барылған дәүләт һәм муниципаль дөйөм белем биреү ойошмалары директорҙары, муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәренең мәға-риф идаралығы белгестәре һәм методистары, юғары уҡыу йорттары, йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашты. Баҡалы районының мәғариф бүлеге методика кабинеты мөдире В. Вәлиева, методист С. Заманова, Иҫке Ҡуян төп дөйөм белем биреү мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы Ф. Закирова, Баҡалы 1-се мәктәбенән Т. Ғәлиуллинаға ошо мәртәбәле форумда ҡатнашыу бәхете тейҙе. Йыйын тураһында тәьҫораттары менән Фәнзәлиә Камил ҡыҙы Закирова уртаҡлашты.\n“Юҡҡа ғына “Белемлелек – яҡ-тылыҡ, наҙанлыҡ – ҡараңғылыҡ”, тип әйтмәйҙәр халыҡта. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡы-тыусыларының яҙмышы ил, тел, халыҡ яҙмышы менән бер тамырға барып тоташа. Башҡортостандан ситтә йәшәп тә, башҡорт теленә тоғро ҡалған педагогтар ҙа саранан ситтә ҡалмаған. Улар быйыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса 36 дәреслектең федераль исемлеккә инеү шатлығы менән дә уртаҡлашты. Съезды асыу тантанаһында хеҙмәт юлын башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы сифатында башлаған Баш-ҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин сығыш яһаны, Учалы делегаты Фәнил Бүләков ҡатнашыусыларға шиғри күстәнәс бүләк итте. Йырсы Рәфис Сирусин «Сибай» башҡорт халыҡ йырын башҡарҙы.\nТантаналы өлөштән һуң съезда ҡатнашыусылар, төркөмдәргә бүленеп, Өфөнөң белем усаҡтарына йүнәлде. Беҙҙе, башҡорт телен Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булараҡ өйрәтеүсе уҡытыусыларҙы, Мөхәммәт Исҡу-жин исемендәге 136-сы башҡорт лицейында ихлас ҡаршы алдылар. Уҡыу йорто менән танышыу барышында бигерәк тә уҡыусыларҙың матур итеп башҡортса һаулыҡ һорашыуҙары һоҡландырҙы. Экскурсиянан тыш, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары өсөн оҫталыҡ дәрестәре ойошторолдо.\nТөшкө аштан һуң «Башҡортостан Республикаһы милли мәғарифы үҫеше концепцияһы», «Рәсәй Фе-дерацияһында туған телдәрҙе уҡы-тыу концепцияһы»на инновацион проекттар әҙерләү буйынса форсайт-сессия булды.\nИкенсе көн Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡыт-лыса башҡарыусы Радий Фәрит улы Хәбировтың сығышы менән башланды. Съездың пленар өлөшөндә Радий Фәрит улы бер төр-көм хеҙмәт алдынғыларын маҡтаулы “Башҡортостан Республикаһының атҡа-ҙанған уҡытыусыһы” исеме менән бүләкләне. Артабан съезд эше һигеҙ дискуссия майҙансығында дауам итте. Беҙ «Рәсәйҙең күп милләтле палитраһында туған телдәр: бөгөн-гөһө һәм киләсәге» тигән тематик майҙансыҡта белем биреү ойошмаларында туған телде уҡытыуға шарттар тыуҙырыу, яңы уҡытыу-методик саралар менән тәьмин итеү, уҡыусыларҙың башҡорт телен өйрәнеүгә мотивацияһын үҫтереү, туған телде һайлау буйынса ата-әсәләр менән эште ойоштороу буйынса фекер алыштыҡ һәм тәҡдимдәребеҙҙе индерҙек.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезы эшен йомғаҡлау тантана-һында Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров ҡатнашты. Съезд делегаттары майҙансыҡтарҙа ҡабул ителгән тәҡдимдәрҙе еткерҙе. “Бөгөн беҙҙең алда башҡорт телендә һөйләшеүҙе модалы итеү бурысы тора. Шулай уҡ, телде өйрәнеүҙең яңы методикаһын булдырайыҡ, балаларыбыҙҙы баш-ҡортсаға өйрәтәйек. Һеҙ ҡурҡмағыҙ, беҙ бергә!“ – Радий Фәрит улының был һүҙҙәре көслө алҡыштарға күмелде.\nСъезда ҡатнашыу мине рухландырҙы, бер нисә баҫҡысҡа юғары күтәрҙе, яңынын-яңы үрҙәргә ҡанатландырҙы. Туған тел – ата-бабаларыбыҙ ҡалдырған һәм беҙ киләсәк быуынға тапшырырға тейешле рухи ҡомартҡы икәненә тағы бер ҡат инандым. Беҙ, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, ошо изге бурысты тулыһынса атҡарыу өсөн ҡулдан килгәндең бөтәһен дә эшләргә тейешбеҙ“.


Башҡорттарҙа йондоҙ исемдәре | Всемирный курултай башкир\nБашҡорттар борон-борондан, башҡа халыҡтар кеүек үк, күк есемдәрен күҙәткән, өйрәнгән. Халыҡта ай, ҡояш һәм йондоҙҙарға бәйле легендалар барлыҡҡа килгән. Һәр кемегеҙ төнгө күктә бер-береһенә тығыҙ урынлашған, бихисап йондоҙҙар теҙмәһен, һыҙатын күҙәткәне барҙыр. Башҡорттарҙа был йондоҙҙар иләүен Ҡош юлы, тип атайҙар (урыҫса уның исеме Млечный путь). Ҡош юлының килеп сығышы тураһында башҡорт легендаһында былай тиелә: “Бик борон булған хәл. Ул саҡта әле йондоҙҙар ҙа, Ҡош юлы ла булмаған. Ҡайҙандыр алыҫтан, көньяҡтан, Уралға, Һаҡмар, Ағиҙел буйҙарына торналар килеп йәйләр булған. Элек уларҙы Һиндостан тигән ерҙән килә тип һөйләй торғайнылар.\nБер йылды торналар теҙелешеп йылы яҡҡа осҡан мәлдә ел-дауыл ҡупҡан. Бала торналар аҙаша башлаған, ҡайһы берҙәре, арып, ергә төшөп ҡала барған. Шул саҡ оло торналар, ҡалғандарына юл күрһәтеү өсөн,ҡуырһындарын сәсеп киткәндәр. Был ҡауырһындар йондоҙға әйләнгән. Торналар осҡан юлда ана шулай йондоҙҙар хасил булған. Тороп ҡалған торналар ошо йондоҙҙарға ҡарап ҡайтыр булғандар. Ҡош юлы тигәндәре ана шунан ҡалған ул”.\nТик 20-се быуатта ғына ғалимдар Ҡош юлы спираль рәүештәге йондоҙҙар иләүе, йәғни галактика икәнлеген асыҡлай. Беҙҙең ҡояш системаһы галактиканың бер ситендә генә урынлашҡан . Ә беҙҙең галактика төнгө күктә йондоҙҙар һибелгән таҫма рәүешендә генә күренә(1-се һүрәтте ҡарағыҙ).\nКүк йөҙөнөң төньяҡ ярымшарында урынлашҡан ете сағыу йондоҙҙан торған йондоҙлоҡто һәр кемебеҙ белә, әлбиттә. Урыҫса ул йондоҙлоҡ Большая медведица, тип аталаһа, башҡортса – Етегән.\nЕтегән йондоҙ тураһында легендалар башҡорт халыҡ ижадында байтаҡ ҡына. Бер легендала Етегән Алыптың (дәү кешенең) сүмесе, тиелһә, икенсеһендә ете бүре, тип нарыҡланған. “Етегән тигән ете йондоҙ – ете бүре ул. Етегәндән алыҫ түгел ике йондоҙҙо Һарат менән Буҙат, тиҙәр. Теге ете бүре шул Һарат менән Буҙатты баҫтыралар. Инде ҡыуып етеп, тотоп ашайым, тиһәләр, таң ата ла ҡуя. Таң атһа, ашай алмай.\nЕтегән тигән ете йондоҙҙо бер тында ете уратып әйтһәң, һауап була”, – тигәндәр боронғолар.\nБыл йондоҙлоҡҡа бәйле киң легенда, әлбиттә, “Етегән йондоҙ – ете ҡыҙ”. Унда былай, тип бәйән ителә: “Элек берәүҙең ете ҡыҙы булған. Етеһе лә матур, етеһе лә батыр икән. Ҡырға сыҡһалар, гел бергә йөрөйҙәр икән. Һоҡланмаған ҙәм заты ҡалмай, ти, быларға, ҡыҙыҡмаған йән эйәһе ҡалмай, ти.\nБер саҡ был ҡыҙҙар тауға сыҡҡандар. Дейеү батшаһы быларҙы күреп ҡалған да арттарынан төшкән. Былар етәкләшеп тау башына менеп киткәндәр. Дейеү баҫтырып улар артынан килгән. Инде тотам, инде электәрем тигәндә, ҡыҙҙар берәм-берәм һикереп күккә ашҡандар. Етеһе ете урынға боҫҡандар. Айырылмаҫ өсөн бер-береһенә яҡын торорға тырышҡандар. Шул ете ҡыҙ ете йондоҙ булып ялтырай башлаған. Аҙаҡ уларҙы Етегән йондоҙ, тип атағандар”. Был йондоҙға бәйле башҡорт халҡында һынамыштар ҙа бар. Мәҫәлән, Етегән йондоҙ ҡараһыу булып күренһә, ямғыр булыр, тип юғарғандар борон.\nБашҡортостанда Етегән йондоҙҙо йыл әйләнәһенә төнъяҡ күктә күҙәтергә була. Йондоҙлоҡтоң офоҡтан иң бейек күтәрелгән мәле (80 градус) марта айына тура килә, сентябрҙә киреһенсә офоҡҡа яҡын тора (20 градус). Етегән йондоҙҙоң Алып сүмесе, тип аталыуын әйткәйнем инде. Ошо сүместең ситендәге ике йондоҙо туп-тура Тимер ҡаҙыҡ йондоҙона күрһәтеп тора. Тимерҡаҙыҡ – түңкәрелгән бәләкәй сүмес (тотҡаһының) формаһындағы йондоҙлоҡтоң иң осондағы сағыу йондоҙ (урыҫса Полярная звезда). Башҡортостан территорияһында был йондоҙ бер ҡасандар байымай һәм үҙ урынынан шылмай. Шуға күрә лә был йондоҙҙо башҡорттар борон-борондан Тимер ҡаҙыҡ, тип атап йөрөткән, йәғни тимер ҡаҙыҡ менән ҡатып ҡуйылған, шылмай торған йондоҙ, тигәндәр. Тимер ҡаҙыҡтың ошо уҡ сифаты менән бәйле икенсе исеме – Алтын бағана. Төндә ошо йондоҙға ҡарап башҡорттар тура юлды билдәләгән, аҙашмаған. “Ҡәнифә юлы” риүәйәтендә ҡаҙаҡтарҙан ҡайтыу өсөн Ҡәнифә исемле ҡыҙға тәрбиәсеһе: “– Бар ҡыҙым, тик юл ҡырыйлап төндә генә атла. Тимер ҡаҙыҡ йондоҙо һәр саҡ уң яғыңда булһын”, – тип кәнәш бирә.\nБуға йондоҙлоғондағы ойошоп торған яҡты йондоҙҙар төркөмө (Буға исеме грек мифологияһынан алынған) башҡорттарҙа Иләк йондоҙо йәки Өлкәр йондоҙо, тип атала (3-сө һүрәтте ҡарағыҙ). Өлкәр күктең Төньяҡ ярымшарында урынлашҡан. Ноябрҙән алып ғинуарға тиклем был йондоҙлоҡто күҙәтеү өсөн бик уңайлы осор һанала. Өлкәргә бәйле халҡыбыҙҙа һынамыштар ҙа бар. “Өлкәр ергә төшкәндә, һыйыр һыуға төшөр”, – тигән башҡорттар. Йәғни Өлкәрҙең офоҡтан юғалыуы йәйге эҫенең башланыуына тура килгән.\nКүк йөҙөнөң төньяҡ ярым шарында башҡорт атамаһы булған тағы бер йондоҙлоҡ бар. Ул Арҡысаҡ йондоҙо йәки йондоҙлоғо (4-се һүрәт). Арҡыс-торҡос өсәр йондоҙҙан торған өсөн башҡорттар уны Арҡысаҡ тип атаған. Фәндә уның исеме Орион йондоҙлоғо, тип исемләнә. Грек мифологияһы буйынса Орион исемле һунарсы һынланған. Арҡысаҡты төнгө күктә табыуы ҡыйын түгел. Уны бергә генә, әҙерәк ауышыраҡ рәүештә торған өс аҡһыл-зәңгәр төҫтәге йондоҙҙар аша танырға була. Улар “Орион билбауы”, тип атала. Билбау янында сағыуыраҡ йондоҙҙар урынлашҡан. Шулай уҡ, бинокль менән ҡарағанда бында Ориондың Оло томанлығын күрергә була. Арҡысаҡ йондоҙлоғоноң иң сағыу йондоҙо – үтә ҙур ҡыҙыл гигант Бетельгейз. Был күк есеменең исеме ғәрәп телендә (Бәйт әл Джаузза) “Үҙәктең ҡулы”, тип тәржемә ителә. Әммә уны яңылыш “Ҡултыҡ аҫты”, тип тә атайҙар. Был йондоҙ беҙҙең ҡояштан 600-700 тапҡырға ҙурыраҡ, Ерҙән 650 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан.\nТағы ла башҡортса атамаһы булған күк есеме – Венера планетаһы. Ул беҙгә һәр иртән сағыу йондоҙ рәүешендә күренә. Был пленетаны башҡорттар борондан Сулпан, йәки Зөһрә йондоҙо, тип атай. Шулай уҡ башҡорттарҙа Аҡбуҙат, Күкбуҙат, Зөлфәр, Яҡты йондоҙ, Эңер йондоҙ, тигән йондоҙ исемдәре лә билдәле.\nБорон йондоҙҙарҙың исемдәрен белеү, өйрәнеү һәр кемдең бурысы һаналған. Арҙаҡлы башҡорт ғалимы, мәғрифәтсе Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев һәр башҡорт үҙенең ете быуынын, риүәйәт, өләңдәрҙе һәм йондоҙҙарҙы белергә тейеш, тип яҙған үҙенең “Йәдкәр” исемле китабында.\n« Наполеон менән осрашҡан башҡорттар\nБәрәкәтле, шифалы башҡорт ҡымыҙы »


15 января 15:15\n14 января 10:45\nБашҡортостандың моноҡалалары, хәҙер инде алдынғы үҫеш биләмәләре, артабанғы маҡсаттарҙы билдәләй. Федераль програмаға ярашлы, Бәләбәйҙә генә өс йөҙҙән ашыу кешегә яңы эш урындары булдырыла. Ҡалаға инвесторҙар кәм тигәндә лә ике милилард ярым һум аҡса бүлергә тейеш. Ошо турала республиканың...\nӨфөлә Ҡуласа урамында коммуналь авария\nӨфөлә Ҡуласа урамында коммуналь авария. Бөгөн төнөн теркәлгән ғәҙәттән тыш хәл арҡаһында Черниковка биҫтәһендәге күп кенә йорттар эҫе һыуһыҙ, ә һигеҙ йорт-мең ярымдан ашыу кеше йылыһыҙ тороп ҡалды. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре эҫе һыу ағыуын туҡтатҡан, авария эштәре...\nРеспубликаның башҡалаһы яңы эш аҙнаһын тағы ла ҙур тығындар менән башланы\nРеспубликаның башҡалаһы яңы эш аҙнаһын тағы ла ҙур тығындар менән башланы. Бөгөн дә күптәр эшкә һуңланы. Водителдәр әйтеүенсә, ҡар яуыу сәбәпле юлдар ныҡ ҡына тарайған. Шуға ла быға тиклем тығындар булмаған урындарҙа ла водителдәргә сабырлыҡ туплап ултырырға ғына ҡала. 9,10 баллыҡ тығындар Өфө...\nӨфөлә Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһының Йондоҙҙар матчы үтте\nӨфөлә Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһының Йондоҙҙар матчы үтте. Уйын Көнбайыш конференцияһы вәкилдәре файҙаһына 4-0 иҫәбенә тамамланды. Билдәле булыуынса, ҡатын-ҡыҙҙар лигаһында тиҙлек яйыраҡ. Осрашыу ҙа һәүетемсә башланды. Әммә, алтынсы минутта уҡ, Алевтина Штарева иҫәпте асты. Күп тә үтмәне,...\nБеҙҙең телерадиокомпанияның медиа үҙәгендә көнүҙәк мәсьәләрҙе күтәреү дауам итә. Һорауҙарҙы уртаға һалып һөйләшеү, бәхәс, фекер алышыуҙар ваҡытында хаҡиҡәт эҙләү “Башҡортостан- 24” интернет каналында һәр шишәмбе онлайн тапшырыла бара. Был аҙнаның шишәмбеһен беҙ милли матбуғаттың үҫешендәге...\nИнженер ғәскәрҙәре, үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй\nИнженер ғәскәрҙәре, үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Шул уңайҙан Алкино хәрби гарнизонында 12-се айырым гвардия инженерҙар бригадаһы ғәсҡәрҙәренең сираттағы махсус күнекмәләре үтте. Кинологтар, саперҙар, хәрби техника, шартлау тауыштары. Былар барыһы ла ысын яу яланын хәтерләтә. Инженерҙарҙа...\nСатлама һыуыҡтарға алмашҡа күҙ асҡыһыҙ бурандар килә\nСатлама һыуыҡтарға алмашҡа күҙ асҡыһыҙ бурандар килә. Республика буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы көслө ҡар яуыуы тураһында иҫкәртә. Был көндәрҙә водителдәргә оҙон юлға сыҡмаҫҡа кәңәш ителә. Дауыллап ҡар яуыуы шәмбегә тиклем дауам итәсәк. Себер антициклонын төнъяҡ атлантик циклон алмаштыра...\nБөгөн Конгресс-холлда, республика иҡтисадының нигеҙен билдәләүсе предприятие-ойошмалар вәкилдәре йыйылды. Улар Башҡортостандың алдағы йылдарға үҫешен билдәләүсе Стратегия-2030 документы менән яҡындан танышы, үҙ тәҡдимдәрен еткерҙе. “Башҡортостанда мең дә бер кисә”. Ҡариҙел районынан 11-се класс...\nӨфөлә әбейҙәр ҡулдарында балта тотоп йөрөй\nӨфөлә әбейҙәр ҡулдарында балта тотоп йөрөй. Таҙартылмаған, инде тапалып боҙланған юлды сығыр өсөн оло йәштәге был апай ҡулына балта алырға мәжбүр. Был видео интернет селтәрендә тиҙ арала таралып, Башҡортостанды тағы кире яҡтан күрһәтте.Быға тиклем Өфөлә Ферин урамындағы 13-сө ҡала клиник...\nДональд Трамтан нимә көтөргә? Йәмәғәт фекерен белешеү һөҙөмтәһендә Рәсәй халҡының 50 проценты тиерлек ике аралағы мөнәсәбәттәр яҡшырасаҡ, тип белдергән. Американың махсус хеҙмәттәре Рәсәй етәкселеген президентлыҡҡа кандидат Хиллари Клинтонды яманлауҙа ғәйепләгәйне. Әммә сит ил эштәре министры...\nПравослав Христиандар бөгөн Керәшенде билдәләй\nПравослав Христиандар бөгөн Керәшенде билдәләй. Еванглиела әйтелеүенсә, беренсе быуатта Иордан йылғаһында Иоанн Предтеча Иисус Христосты суҡындыра. Был байрамды Алланың күренеүе, тип тә атайҙар. Дини ышаныуҙар буйынса тап ошо төндән алып бөгөнгө төнгә тиклем барлыҡ йылға, шишмә, күлдәрҙәге һыу...\nИсполняются ли обещания?\nВ Зианчуринском районе продолжают пустовать новые здания двух крупных животноводческих комплексов. Мы рассказывали об этих проблемных объектах в прошлых выпусках. Тогда представители администрации пообещали завезти скот ещё до нового года. Наши корреспонденты повторно выехали на место. Вот только...\nӨфөлә наркотик етештереүселәр тотолдо\nӨфөлә наркотик етештереүселәр тотолдо. Уларҙан синтетик тилерткес матдәләр тартып алынған. Бынан тыш, өйҙәрендә тыйылған матдәләр етештереү менән шөғөлләнеүе лә асыҡланған. Полиция хеҙмәткәрҙәре билдәләүҙәренсә, 29 йәшлек Өфө егете ҡуртымға ике фатир алған. Тәүгеһендә ул ғаиләһе менән...\nЭкология йылына план\nЙәмғиәтте борсоған мәсьәләләр араһында тәбиғәтте һаҡлау төп урындарҙың береһен алып тора. Һулаған һауабыҙҙың, һыуҙарҙың, урмандарҙың һәм, әлбиттә, йәшәгән ауыл-ҡалаларыбыҙҙың таҙалығы һәр ваҡыт көнүҙәк. 2017 йылды “Экология йылы” тип иғлан итеү был һорауҙарға иғтибарҙы тағы ла арттыра төшә. Бөгөн...\nӨфөлә беҙҙең коллегабыҙ, бар ғүмерен телевидениеға бағышланған Валентин Никульский 39-сы йәшендә арабыҙҙан китте\nӨфөлә беҙҙең коллегабыҙ, бар ғүмерен телевидениеға бағышланған Валентин Никульский 39-сы йәшендә арабыҙҙан китте. Ул күп йылдар Башҡортостан телевидениеһында, ә һуңғы 8 йылда республика буйынса эске эштәр министрлығының матбуғат үҙәгендә эшләне. Беҙҙең редакция Валентин Никульскийҙың яҡындарының...\nХристиандар оло дини йолаларына әҙерләнә\nХристиандар оло дини йолаларына әҙерләнә. 18 ғинуарҙан 19-ына ҡарай төндә теләгән һәр кем һыуға сума ала. Бының өсөн махсус мәке - Иордандар уйыла. Уларҙың һәр береһе Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы контролендә. Мәкеләр янында полиция хеҙмәткәрҙәре һәм табиптар ҙа дежур итәсәк. Башҡортостан...\nЭкология мәҙәниәтле булырға тейеш\nЭкология мәҙәниәтле булырға тейеш. Был йәһәттән балалар ҙа үҙ проекттарын әҙерләгән. Туймазы ҡалаһында йәшәүсе туғыҙ йәшлек Реналь Хәбиров сафтан сыҡҡан батарейкаларҙы йыйыу өсөн махсус контейнерҙар эшләй. Электр тогы сығанағы ҡумталарға тупланып, айырым урында эшкәртелә. Туймазы халҡы...\nҠалын ҡарлы урманда йәнлектәр нисек ҡышлай?\nБыйыл ҡайһы бер райондарҙа күпләп ҡар яуҙы. Бынан тыш, ҡаты һалҡындар булды. Ҡарҙың ҡалын һәм көндәрҙең һыуыҡ булыуы йәнлектәргә ризыҡ табырға ҡамасаулай. Ҡырағай хайуандарҙы хәстәрләп инспекторҙар йәйҙән бесән, фураж әҙерләй, башҡа ризыҡтарҙы, хат та тоҙ хәстәрләп ҡуя. Был эш менән дәүләт һәм...\nИрандың атом мәсьәләһе буйынса килешеүгә ҡул ҡуйып бер йыл үткәндән һуң, Дональд Трамп был документты тәнҡитләп сыҡты. Иран президенты Хәсән Роухани Американың яңы президентының килешеүҙе өҙә алыу һәләтен шик аҫтына ҡуйҙы. Ҡушма Штаттарҙың дәүләт секретары Джон Керри Ирандың атом мәсьәләһе буйынса...\nРеспубликала юл япмаһының насар булыуы сәбәпле 1 мең 600 авария теркәлгән\nРеспубликала юл япмаһының насар булыуы сәбәпле 1 мең 600 авария теркәлгән. Юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә, 221 кеше һәләк булған, 2 мең 247 кеше йәрәхәтләнгән. Юлдарҙың торошо өсөн яуаплы төрлө кимәлдәге етәкселәргә 18 мең иҫкәртеү ҡағыҙы ебәрелгән. Вазифа биләгән 2...\nКөслө ҡар яуғандан һуң юлдарҙа автомобилдәр эҙенән тәрән соҡорҙар барлыҡҡа килде\nКөслө ҡар яуғандан һуң юлдарҙа автомобилдәр эҙенән тәрән соҡорҙар барлыҡҡа килде. Был иһә аварияларҙың артыуына сәбәпсе булды. Водителдәр юлсыларҙы судҡа бирергә йыйына. Рәмил Иманғоловтың ҡатыны эшенә китеп барғанда колеяға эләгә һәм ҡаршы юлға сығып китә. Унда ул тағы ла ике автомобиль менән...\nРеспубликаның башҡалаһын ҡарҙан таҙартыу дауам итә\nРеспубликаның башҡалаһын ҡарҙан таҙартыу дауам итә. Коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре махсус график буйынса ихаталарҙан да ҡар сығара. Уларға ярҙам итергә ябай халыҡ та ҡушыла. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, әле һаман айырым юлдар таҙартылмай ята. Водителдәр Зорге урамында тығындар булыуға зарлана....\nМилли матбуғат: проблемалар һәм уларҙы хәл итеү юлдары\nМилли матбуғат:проблемалар һәм уларҙы хәл итеү юлдары Бөгөнгө матбуғаттың йөҙө ниндәй булырға тейеш? Газета – журнал алдырыусылар нимә уҡырға теләй? Ташҡа баҫылғанды нисек интернет селтәрендә лә уҡымлы итергә? Милли матбуғаттың төп проблемаһы бөгөн нимәлә? ,,Башҡортостан,, ДТРК-һы...


"Тамыр" каналының тағы ла бер оло еңеүе!\n«Йәшлек» гәзите » Яңылыҡтар таҫмаһы » "Тамыр" каналының тағы ла бер оло еңеүе!\n01.05.2019 "Тамыр" каналының тағы ла бер оло еңеүе!\n"Тамыр" телеканалының "Геройҙар беҙҙең арала" тип аталған документаль фильмы "Герой нашего времени" Бөтә Рәсәй фестивалендә еңеү яуланы! Бүләкләү тантанаһы Калуга ҡалаһында үтте.\nКонкурста Рәсәйҙең 78 телекомпанияһынан 140 эш ҡатнашты. Журналист, яҙыусы һәм тарихсы Леонид Млечин етәкселегендәге жюри ағзалары "Цена жизни" номинацияһында еңеүсе тип "Тамыр" телеканалы фильмын атаны.\n- Был фильм "Йәш гвардия"ның Башҡортостан бүлексәһе етәксеһе Люция Юлыева тәҡдиме менән Бәләкәй геройҙар форумы өсөн махсус төшөрөлгәйне. Бөгөнгө еңеү менән фильмдың авторҙары - режиссеры Адель Һунарғолова, журналист Татьяна Никитина, оператор Руслан Бикбаев һәм монтаж инженеры Шамил Хәмитовтарҙы ҡайнар ҡотлайым! - ти "Тамыр" телеканалының директоры Гөлназ Ҡолһарина.\nФестивалдең бүләкләү тантанаһында Теле-радио тапшырыуҙарының милли ассоциацияһы президенты Эдуард Сагалаев, генераль директоры Александр Широких, Калуга өлкәһе губернаторы Анатолий Артамонов, тележурналистар Оксана Барковская, Леонид Млечин, Игорь Угольников, яҙыусы Татьяна Устинова, оператор Дмитрий Ходаковский һәм башҡа билдәле шәхестәр ҡатнашты.\n"Герой нашего времени" фестивален Теле-радио тапшырыуҙарының милли ассоциацияһы Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ һәм Калуга өлкәһе Хөкүмәте менән берлектә ойошторҙо.


Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе урынбаҫары Руслан Саяхов скайп-конференцияла ҡатнашасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе урынбаҫары Руслан Саяхов скайп-конференцияла ҡатнашасаҡ\n11:35, 11 ноября 2010 Сәйәсәт\n11 ноябрҙә «Асыҡ донъя. Кеше хоҡуҡтары өсөн» скайп-конференцияһы үтәсәк. Уның маҡсаты — уҡыусылар араһында хоҡуҡ белемдәрен пропагандалау буйынса көстәрҙе туплау һәм Кеше хоҡуҡтары декларацияһын пропагандалау.\nКонференцияла ҡатнашыусылар баланың, ҡатын-ҡыҙҙарҙың, инвалидтарҙың, сит илдәрҙәге ватандаштарыбыҙҙың хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләрен, хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлегенең башҡа аспекттарын тикшерәсәк. Конференцияның хөрмәтле ҡунаҡтары иҫәбендә — Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты рәйесенең мәғариф, тышҡы бәйләнештәр һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш мәсьәләләре буйынса урынбаҫары Руслан Саяхов. Руслан Саяховтың сығышының темаһы – «Ислам һәм толерантлыҡ». Руслан хәҙрәт скайп-конференцияла ҡатнашыусыларҙың иғтибарын ислам толерантлығының идеологик нигеҙҙәренә йүнәлтәсәк.


08 ноября 2016 — 15:37 ГТРК «Башкортостан»\nАмерика Ҡушма Штаттарында бөгөн президент һайлайҙар. Тауыш биреү йомғаҡтары буйынса киләһе дүрт йылға аҡ йорт хужаһы билдәле буласаҡ. Иң юғары вазифа өсөн демократтар фирҡәһенән Хиллари Клинтон һәм республикандар фирҡәһенән Дональд Трамп көрәшә.\nМинск ҡалаһында Владимир Ленинға һәйкәл асылған. Быға тиклем һәйкәл трактор заводы биләмәһендә урынлашҡан. Ветерандар һәм коммунистар теләген иҫәпкә алып уны тышҡа сығарырға ҡарар ителгән. Белоруссияла 7 ноябрь әле һаман дәүләт кимәлендә Октябрь революцияһы көнө булараҡ билдәләнә.\nКиләһе йылдан Рәсәй чиновниктарының хеҙмәт хаҡы 38 процентҡа артасаҡ. Рәсәй хөкүмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, был 2016-2018 йылдарҙа дәүләт хеҙмәтен үҫтереү буйынса саралар планына ярашлы башҡарыла. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, федераль чиновниктарҙ эш хаҡы уртаса 100 мең самаһы. Яңы йылдан ул 140 мең һумға етәсәк.


Өфөлә йәрминкәләр башлана » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Өфөлә йәрминкәләр башлана\n11.09.2010 Өфөлә йәрминкәләр башлана\nБаҡсаларҙа уңыш йыйып алынып бөтөп бара тиерлек. Быйылғы йәй баҡсасылар өсөн ҡыуанырлыҡ булмаһа ла, кемдәрҙер ғаиләһенә етерлек тә, баҙарға алып сығырлыҡ та емеш-еләк, йәшелсә үҫтереп ала алды. Ҡала халҡы ауыл хеҙмәтсәндәренең итенә, һөтөнә, май-ҡаймағына, картуф-һуғанына ҡытлыҡ кисермәне тиерлек. Ә көҙ етеү менән ҡалаларҙа ҙур йәрминкәләр ҙә башланасаҡ.\nБаш ҡалабыҙҙа 25 сентябрҙән 31 октябргә тиклем ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк. Улар, ғәҙәттәгесә, шәмбе һәм йәкшәмбе көндәрендә ҡаланың Спорт һарайы, Йәштәр һарайы, Серго Орджоникидзе майҙандарында, элекке «Аврора» кинотеатры һәм Профсоюздар йорто алдында, «Зинино», «Ауыл хужалығы йәрминкәһе», «Шаҡша», «Тополя», «Менделеев», «Йүрүҙән» сауҙа комплекстарында үтәсәк. Шулай уҡ 2 октябрҙә Йәштәр һарайы ҡаршыһында профессиональ училище һәм лицей уҡыусылары эшләгән тауарҙар һәм ауыл хужалығы продукцияһы йәрминкәһе ойоштороласаҡ. 4 – 26 декабрҙә өфөләрҙе ҡышҡы Яңы йыл алды йәрминкәләре көтә.\nБындай йәрминкәләр уҙғарыу ауыл хеҙмәтсәндәре өсөн дә, ҡалала йәшәүселәр өсөн дә берҙәй файҙалы. Иң мөһиме, ышаныслы ла. Сөнки йәрминкәләрҙә тик сифаты тураһында документтары булған тауарҙарҙы ғына һатырға мөмкин. Был талаптарҙы үтәүҙе контролдә тотоу бурысы Өфө ҡала ветеринар станцияһы инспекторҙарына йөкмәтелгән.


Республикала ауыл мәктәбендә тәүге әҙер стоматология бүлмәһе асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:09, 14 января 2020 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2020 йыл, 14 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Азат Ғиззәтуллин/.\n«Юғарыға ос!» республика проекты сиктәрендә Үрге Тәтешле ауылының 1-се мәктәбендә 2019 йылдың декабрендә стоматология бүлмәһен капиталь ремонтлау тамамланды. Бөтә эштәрҙең хаҡы ҡорамалдар һатып алыу менән бергә 1 миллион һум тәшкил итте. Был — мин ҡараған тәүге әҙер стоматология бүлмәһе, тип билдәләне Башҡортостан башлығы. Радий Хәбиров уҡыусыларҙы дауалау һәм иҫкәртеү нисек алып барыласағы менән ҡыҙыҡһынды. Тәтешле үҙәк район дауаханаһының баш табибы Нияз Зиятдинов һүҙҙәренсә, график төҙөлгән дә инде, бында райондың башҡа мәктәптәре уҡыусыларының да килеүе көтөлә, сөнки ошо стоматология бүлмәһе әлегә районда берәү генә.\nБашҡортостандың стоматология бүлмәләрен тергеҙеү тәжрибәһе Рәсәйҙә иң яҡшыларының береһе тип танылған, бөтәһе ошондай 61 бүлмә була, тине Радий Хәбиров.\n«Иң мөһиме, балаларҙың теш ауырыуҙарын иҫкәртеүгә лә ҙур иғтибар бүлергә онотмағыҙ. Хәҙер беҙ 700-ҙән ашыу уҡыусы белем алған мәктәптәрҙә стоматология бүлмәләрен асабыҙ, шунан һуң 500 уҡыусылыҡ мәктәптәрҙе йыһазландыра башлайбыҙ», — тип билдәләне республика етәксеһе.\n«Балаларға бер ҡайҙа ла барырға кәрәкмәй, бында бик яҡшы ҡорамал ҡуйылған һәм беҙ, әлбиттә, дауалауҙан тыш, иҫкәртеүгә лә ҙур иғтибар бүләбеҙ», — тине теш табибы.\nРадий Хәбиров ошо уҡ мәктәптең ашханаһында ла булды. Белем усағы директоры Зилә Ғүмәрова әйтеүенсә, быйыл мәктәп туҡланыуына йәлеп итеү 100% тиерлек. Балалар яңы менюҙы һәйбәт ҡабул итте, ата-әсәләр ҙә ҡәнәғәт. Тәтешле районының барлыҡ мәктәптәрендә баҡса участкалары һаҡлап ҡалынды, уҡыу йорттары йәшелсә, картуф менән үҙҙәрен үҙҙәре тәьмин итә. Ит һәм һөт ризыҡтары урындағы ышаныслы ауыл хужалығы етештереүселәренән һатып алына. Быларҙың барыһы ла мәктәптә туҡланыу хаҡын арзанайтырға мөмкинлек бирә.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, мәктәптә стоматология бүлмәһе


Уҙған ял көндәрендә республикала 34 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән\nАварияларҙа 7 кеше һәләк булған, тағы ла 46-һы төрлө тән йәрәхәттәре алған.\nБорай, Салауат райондарында һәм Күмертау ҡалаһында 3 автомобиль водительдәре идара итеү һәләтен юғалтып, юл ситенә сығып киткән. Һуңға осраҡта руль артында водитель таныҡлығы булмаған ҡыҙ ултырған. Дыуан районында 5-се һәм 14-се модель автомобилдәре бәрелеше һөҙөмтәһендә ике кеше һәләк булған. Белорет районында 10-сы модель водителе алодан барыусы Ниваны уҙырға теләгәндә, уға бәрелеп юл ситенә оса. Һөҙөмтәлә водительдең 22 йәшле кҡыҙы авария урында һәләк була, 11 йәшлек улы ауыр тән йәрәхәттәре ала. Йәкшәмбе көн иртән Стәрлетамаҡ районында әлегә асыҡланмаған автомобиль водителе 55-60 йәштәрҙәге ҡатынды тапап, фажиғә урынынан ҡасып китә. Йәйәүле шунда уҡ һәләк була, әле полиция уның шәхесен асыҡлай.


Тамырҙары менән көслө\n3 Декабрь 2020, 16:50\nШвейцарияла йәшәүсе ватандашыбыҙ Айһылыу Йәнтүрина-Дарлес Женевала Берләшкән Милләттәр ойошмаһы халыҡ-ара сауҙа үҙәгендә «Этник мода инициативаһы» проектының төбәк координаторы булып эшләй. «Үҙебеҙҙең сығышыбыҙ менән ғорурланған һайын милләтебеҙ сәскә атасаҡ. Ҡайҙа ғына йәшәһәк тә, кем генә булһаҡ та, беҙ – башҡорттар», – ти ул.\n– Башҡортлоҡ – һеҙҙең ҡанда, был сифаттарҙы абруйлы атай-әсәйегеҙ бала саҡтан тәрбиәләгән. Ә сит илгә сығып китеү, өҫтәүенә, сит ил кешеһенә кейәүгә барыу нисегерәк булды?\n– Башҡортостанға, уның бай мәҙәниәтенә, башҡорт бейеүҙәренә, йырҙарына һөйөү мөхитендә үҫтем. Беҙҙең ғаилә өсөн ул – яһалмалыҡ түгел, ә тәбиғи торош. Шул мөхиттә башҡортлоҡ шәхесемдең бер өлөшөнә әйләнде. Ситкә китеү бер ҡарағанда ауыр булһа ла, икенсе яҡтан Башҡортостан – минең күңелемдә, уны юғалтырмын, тип һис уйламайым. Сит ил кешеһенә кейәүгә сығырға ҡурҡманым, сөнки үҙемә ышанысым ҙур. Тамырҙарым көслө һәм мин уны һаҡлаясаҡмын. Ирем Гийом мине генә түгел, милләтемде лә ҡабул итте, башҡорт телен белә, ҡумыҙҙа уйнарға өйрәнде, өзләй, халыҡ йыры «Уралым»ды, Фәрит Бикбулатовтың йырҙарын яратып башҡара. Бала саҡтан атайым, башҡортҡа кейәүгә сыҡ, тигән нәсихәт бирҙе. Ләкин мин милләткә түгел, ә киң күңелле, ҙур йөрәкле кешегә кейәүгә барҙым. Бер-беребеҙҙе аңлау гармонияһына өлгәшеү өсөн күп ваҡыт сарыф итмәнек – мөхәббәт үҙе уртаҡ фекергә килтерә ул.\n– Балаларығыҙ тыуһа, иманым камил, улар ҙа башҡорт буласаҡ...\n– Һәр кеше балаһына әсә телен бирергә тейеш. Алты йәшкә тиклем бала 10-дан ашыу телде үҙләштерә ала. Быны беҙ, педагог булараҡ, беләбеҙ. Ни тиклем ул күп телдәргә сумып йәшәй, шул тиклем белеме киңерәк, әйләнә-тирәләге донъяла ла үҙен еңелерәк тоясаҡ. Иремдең әсә теле – француз, минеке – башҡорт. Ә көндәлек тормошта беҙ инглиз телендә аралашып йәшәйбеҙ. Өйөбөҙҙә кесе Башҡортостан ҡорҙоҡ. Өҫтөнә балаҫ йәйелгән урындыҡ, түрҙәге республикамдың атрибутикаһы, ҡурай, шәжәрә, ырыуымдың тамғаһы, башҡорт кейемдәре һәм башҡа әйберҙәр көн иткән еремә йәм өҫтәй.\n– Һеҙҙеңсә, нимә ул нәҫел тамыры төшөнсәһе?\n– Тормошта атай-әсәйҙең тамырҙарын, уларҙың көсөн белергә кәрәк. Беҙҙең нәҫелдә бик көслө шәхестәр булған. Уларҙың тоҡомо булыу – үҙе бер ғорурлыҡ. Атай-әсәйем икеһе лә – Баймаҡ районынан. Бынан бер нисә йыл элек уларҙан үҙебеҙҙең шәжәрәне һораштым, ата-бабаларымдың шәхесен төпсөндөм, ниндәй шөғөл кешеләре булыуы менән ҡыҙыҡһындым һәм яҙып алдым. Беҙҙең тоҡомда дауалау көсөнә эйә, күрәҙәселек һәләтле кешеләр бар. Шуларҙан көс туплап йәшәү минең өсөн мөһим.\n– Берләшкән милләттәр ойошмаһында эшләү осоронда һеҙ Ер шарының 40 илендә булғанһығыҙ. Нисек ул әйләнә-тирәләге тормош, донъя халыҡтары телен, милләтен һаҡлап ҡалыу өсөн ниндәй эштәр башҡара?\n– Ысынлап та, күп кенә илдәрҙә булырға, төрлө социаль баҫҡыстарҙа торған кешеләр менән осрашып аралашырға тура килде. Улар араһында ил башлыҡтары, донъя йондоҙҙары, Африка илдәренең төпкөлөндәге бәләкәй ырыу кешеләре лә бар. Халыҡ-ара кимәлдәге эш урыным булмаһа, донъяның ошондай ҡитғаларын белмәҫ тә, күрмәҫ тә инем. Һәр бер халыҡ үҙенең милләте, теле өсөн ғорурҙыр, тип уйлайым. Башлыса кешеләр сығышы, тыуған ере, традициялары тураһында мәғлүмәт менән бүлешергә ашыға. Унһыҙ беҙ был халыҡ тураһында белмәҫ инек. Мин, мәҫәлән, Башҡортостан хаҡында гел ғорурланып һөйләйем, үҙемдең башҡорт булыуымды йәшермәйем. Сит ил кешеләре шуны иҫтәрендә ҡалдыра ла киләсәктә республиканы үҙенең сәйәхәт планына индерә. Барырға булһалар, уларҙы дуҫтарым менән бәйләнешкә индерәм, ҡунаҡсыллыҡ күрһәтәм. Матур тәьҫораттар менән ҡайтһа, башҡорт иле тураһында башҡаларға ла һөйләйәсәктәр бит.\nШвейцарияла бөтәһе 4 рәсми тел бар: француз, итальян, швейцария-немец һәм романш. Романш телендә ни бары 30 мең кеше һөйләшә – Сибай ҡалаһының яртыһы ғына, тигән һүҙ был. Мәктәптә уҡытыла, ул телдә һөйләшеү модаға инә башланы. Романшлылар үҙҙәрен уникум тип һанай, сығыштары менән ғорурлана, тарихтарын, мәҙәниәттәрен ҡәҙерләп һаҡлай. Ошоно күҙ уңында тотоп, Башҡортостанда туған телдә белем алыу өсөн ғариза яҙҙырыуҙы бер ниндәй ҙә сиктәргә һыймаған күренеш, тип иҫәпләйем. Швейцарияның төпкөл кантондарында романш телен белмәгән кешегә ҡырын ҡарайҙар, оятлы итәләр. Ә Башҡортостанда үҙ телен белмәгән балалар хәҙер ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара түгелме? Башҡаларҙың тәжрибәһе беҙгә лә өлгө булырға тейеш.


Бөгөн республикала Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнөн билдәләйҙәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөгөн республикала Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнөн билдәләйҙәр\n12:08, 10 ноября 2017 Йәмғиәт\nБөгөн республикала Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнөн билдәләйҙәр Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2017 йыл, 10 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nБөгөн республика аграрийҙары үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй.\n«Һеҙҙең еңел булмаған хеҙмәтегеҙ менән иген үҫтерелә, ит һәм һөт етештерелә. Аҡылығыҙ, туйындырыусы еребеҙгә һаҡсыл мөнәсәбәтегеҙ, хеҙмәт һөйөүсәнлегегеҙ һәм түҙемлегегеҙ хөрмәткә лайыҡ. Һеҙҙең һәммәгеҙгә, айырыуса хеҙмәт алдынғыларына һәм ветерандарға, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм крәҫтиән эшенә тоғролоғоғоҙ өсөн ҙур рәхмәт. Барлыҡ агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә ныҡлы һаулыҡ, яңы уңыштар һәм йылда аяҙ көндәрҙең күберәк булыуын теләйем», — тип мөрәжәғәт итте ауыл эшсәндәренә Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов.\nАуыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан рәсми тантаналар Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленең концерт залында һәм Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының Колонна залында хеҙмәт алдынғыларын хөкүмәт дипломдары һәм дәүләт наградалары менән бүләкләүҙән башлана.\nКөндөң икенсе яртыһында Өфөләге Конгресс-холда Башҡортостан аграрийҙарының һөнәри байрамына арналған тантаналы йыйылыш була.\nУнда төбәктең беренсе кешеләре, министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары, Башҡортостан башлығы хакимиәте, хөкүмәт вәкилдәре, район делегациялары, алдынғы агросәнәғәт комплексы предприятиелары етәкселәре, ҙур фермер хужалыҡтары башлыҡтары ҡатнаша.\nТантаналар ҙур байрам концерты менән тамамлана.\nТеги: ауыл хужалығы хеҙмәткәре көнө


"Ватандаш" журналының апрель һаны донъя күрҙе\nЖурналдың яҙғы һанында урын алған мәҡәләләр, очерктар, әҙәби әҫәрҙәр күңелдәрҙе уятып һиҫкәндерер, дәртләндерер, урыны менән уйландырыр. Шуларҙың ҡайһы берҙәренә айырым туҡталып китәйек.\nФилология фәндәре кандидаты Искәндәр Сәйетбатталов әйтеүенсә, “Ғәйнә – башҡорт халҡы ойоша башлаған осорҙан бирле уның этногенезында ҡатнашҡан ырыуҙарҙың береһе. Хәҙерге ваҡытта ғәйнә башҡорттарының вариҫтары Пермь крайының Барҙа, Пермь һәм Уса, Свердловск өлкәһенең Әшит, Башҡортостандың Миәкә, Мәсетле, Әлшәй райондарында йәшәй. Ғәйнәләр иң тығыҙ йәшәгән төбәк – Барҙа районы. Элек-электән Тарихи Башҡортостандың төньяҡ ситендә йәшәгән ғәйнәләр халҡыбыҙ мәҙәниәтенең күп боронғо һыҙатын һаҡлап ҡала алған. Ғәйнәләрҙең үҙенсәлегенең төп символы – уларҙың йәнле һөйләү теле. Башҡорт теленең көньяҡ һәм көнсығыш һөйләштәрен – улар менән бергә әҙәби телде лә – тыуҙырған лингвистик процестар ғәйнә һөйләшендә саҡ башланған әле, шуға күрә уны телебеҙҙең бик боронғо торошон сағылдырған реликт һөйләш тип атарға мөмкин”. Ғәйнә ырыуының бер вәкиле Альберт Мәхмүтовтың йәнле һөйләштәге мәҡәләһе ғәйнәләрҙең тел үҙенсәлектәре менән ҡыҙыҡһыныусыларға ҡыҙыҡлы булыр. Уны һеҙ “Беҙ үҙебеҙ башҡорттар” тигән рубрикала уҡый алаһығыҙ.\n“Фатирҙар буйлап йөрөргә тура килде. Мәктәптәргә индермәйҙәр, артыҡ балалар юҡ, тиҙәр. Үҙемдең өйҙә 1-се класҡа бара торған балаларҙы беләм дә, тик ата-әсәләрҙең күбеһе балаларының вузға керә алмауынан ҡурҡты, башҡортса уҡытырға теләмәне"; "Балалар булмаҫ тип ҡурҡҡайныҡ, уҡыусылар шул тиклем күп килеп тулды, 1-се ҡатты тулыһынса интернат иттек, урын етмәгәс, балаларҙы хатта раскладушка менән коридорға һалдыҡ"; Рәсми рәүештә русса уҡытырға ҡушыу 1972 йылда башланды. Баҫымға ҡаршы тороу ауыр ине – башҡортса дәреслектәр сығыуҙан туҡтаны. Тик рус мәктәптәре өсөн генә дәреслектәр ҡалғайны, шулай булһа ла, башланғыс класс балаларын башҡортса уҡытыуҙы дауам иттек" - был 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһында төрлө йылдарҙа эшләгән, уны асыуҙа ҡатнашҡан кешеләрҙең хәтирәләренән өҙөктәр. Башҡортса уҡытыу түгел, үҙ телеңдә уҡыу тураһында ауыҙ асып һүҙ әйтеү ҙә ҙур батырлыҡҡа тиң заманда баш ҡалала башҡорт мәктәбе асырға баҙнат итеүселәрҙе изге маҡсат йөрөткән: балаларҙы туған теленән, тимәк тамырҙарынан айырмау. Милли мәктәп асыу, милли телдә уҡытыуҙы ойоштороу тарихы әлеге көндә лә, башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү йүнәлешендә яңы ысулдар һәм алымдар эҙләгән осорҙа ла, журнал уҡыусыларға актуаль булыр.\n“Рәшит әрме хеҙмәте хаҡында ла йыш һөйләй ине. Ул хеҙмәтләндергән радиостанцияның ҙур ғына майҙаны селтәр менән кәртәләп алынған булған икән. Ул урынды таҙалыҡта, тәртиптә тотоу – элемтәсе һалдат елкәһендәге бурыс. Рәшит ундай шарттың файҙалы яғын күрә белгән: үләнен сабып, бесән итеп һатып, аҡсаһына «Совет Башҡортостаны», «Ағиҙел» кеүек башҡорт баҫмаларына яҙылған. Шул рәүешле әрмелә лә милли матбуғат яңылыҡтары, мәҙәни саралар менән даими рәүештә танышып барған, үҙе лә яҙышып, журналист оҫталығын шымартып ятҡан икән. Хәҙерге тел менән әйткәндә, эшҡыуарлыҡ таһыллығы ла булған бит Рәшиттә – аяҡ аҫтындағы аҡсаны йыйыштырып ала белеү ул заманда һәр кемдең ҡулынан килмәгән”. Исмәғил Аҡъюлов журнал уҡыусылар менән үҙенең һабаҡташы, фекерҙәше, Салауат Юлаев дәүләт премияһы лауреаты, профессор Рәшит Шәкүр тураһында йылы иҫтәлектәре менән бүлешә.\nИлебеҙҙең Сталинград ҡалаһында тыуып үҫкән, башҡорт халҡына туғанлығы булмаған, шуға ҡарамаҫтан барлыҡ ғүмерен башҡорт халҡының матди мәҙәниәтен һәм декоратив сәнғәтен, милли кейемдәрен, традицион торлаҡтарын өйрәнеүгә бағышлаған ғалимә Светлана Шитова нисек итеп Башҡортостанға килеп сыҡҡан һәм ни өсөн уның башҡорттарға ҡарата ҡыҙыҡһыныуы тыуған? Был турала Гузәл Данукалованың “Башҡортостан ғалимдары” тигән рубрикала урынлашҡан мәҡәләһенән белерһегеҙ.\n“8 Март – Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан беҙ, ир-егеттәр, булған ижади һәләттәребеҙҙе эшкә егеп, ҡатын-ҡыҙҙарға концерт күрһәтергә булдыҡ. Кемдер ҡурай тарта, кемдер шиғыр һөйләй, кемдер халыҡ йырҙарын башҡара. Коллективтың гүзәл өлөшө, ҡәнәғәт үә хайран булып, ихлас сәпәкәй итеп ултыра... Мәжлес шулай бик матур бара. Бына бер саҡ ярым түңәрәк яһап ултырған өҫтәлдәр араһынан дауылдай елеп, затлы елән, ҡамсат бүрек кейгән егет килеп инә. Кем был? Бейеүсе сая бөркөт булып талпына-талпына осоп йөрөй, һәр хәрәкәтендә – мәғәнә, ярһыу, дәрт-дарман. Йәтеш кәүҙәле, бар булмышында тәбиғилек, камиллыҡ. Бына был исмаһам артист, бына был бейеүсе! Тик кем булды һуң әлеге сәхнә оҫтаһы, байрам геройы? Ҡайһы театр-филармониянан? Ә былай үҙебеҙҙең егеткә оҡшап тора, әҙәбиәт редакцияһынан... Ысынлап та улмы икән? Күҙҙәрен ҡамсат бүрке ҡаплаған, һис танырлыҡ түгел...”\nАпрель һанында танылған яҙыусы-шағирҙарҙың уҡыусыларға билдәле булмаған шөғөлдәре, һәләттәре тураһында бәйән итеү дауам итә. Был юлы билдәле яҙыусы, прозаик, публицист, журналист уҡыусы алдында сәхнә күрке - бейеүсе ролендә баҫыр! Ниндәй яҙыусы тураһында һүҙ барғанын белер өсөн “Әҙәбиәт һәм шөғөл” рубрикаһына юлланығыҙ.


Кәрәкле һәм яуаплы һөнәр кешеһе\n23 Декабрь 2019, 16:28\nБеҙҙең район ветеринария станцияһында үҙ эшен төплө белгән хеҙмәткәрҙәр эшләй. Шуларҙың береһен һеҙ фотоһүрәттә күрәһегеҙ. Ул – Мөршиҙә Әхтәм ҡыҙы Аҡкүбәкова.\nТеүәл 30 йыл элек ул саҡтағы Башҡортостан ауыл хужалығы институтының (хәҙер – аграр университет) ветеринария факультетын тамамлаған Әбйәлил ҡыҙын беҙҙең районға ветбаклабораторияға эшкә ебәрәләр. Яңы ғына хеҙмәт юлын башлаған йәш белгескә лаборатория эшенең барлыҡ нескәлектәрен өйрәткән директор Зәкир ағай Боҫҡоновҡа, Таңһылыу апай Боҫҡоноваға, Зифа апай Кәримоваға сикһеҙ рәхмәтлемен, ти Мөршиҙә Әхтәм ҡыҙы.\nЙылайыр ауылында йәшәүсе Мөршиҙә апай тормош иптәше Дәмин ағай Аҡкүбәков менән оҙаҡ йылдар иңгә-иң терәшеп, татыу, матур донъя көтәләр, береһенән-береһе уңған ул һәм ҡыҙҙың ата-әсәһе улар. Тормош иптәше – Себер тарафтарында, улы Данил Хәйбулла районының “Юбилейный” карьерында эшләһә (икеһе лә – шофер), ҡыҙы Динара Америкала 16 этажлы круиз лайнерында эшләп йөрөй икән.\nХәҙерге көндә Мөршиҙә Әхтәм ҡыҙы район ветеринария станцияһында эпизоотолог булып хеҙмәт итә. Республикала иң яҡшы белгестәрҙең береһе тип һаналған Мөршиҙә Әхтәм ҡыҙы йәштәр менән үҙ тәжрибәһен ихлас уртаҡлаша.\nТырыш, намыҫлы хеҙмәте менән коллективта ихтирам яулаған Мөршиҙә апай ауыл, район тормошонда ла бик әүҙем ҡатнаша, 1 разрядлы саңғысы булараҡ, районда үткән бер саңғы ярышынан да ҡалмай. Шуның өҫтәүенә, иҫ китмәле оҫта бейей, матур йырлай. Кемдер әйтмешләй, һәләтле кеше бөтә яҡтан да һәләтле булалыр инде ул.


Хаталанырға хоҡуғы бар - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n11 июля 2019 — 16:20\nӨфө дәүләт нефть техник университеты студенттары хәүефле һөнәр эйәләре өсөн виртуаль тренажерҙар эшләй. Хәҙер белгестәр уйын формаһында оҫталыҡ тупларға һәм яңы алымдарға өйрәнә ала. Руслан Миһранов комьютер алдында ғына ултырһа ла, уйҙары менән нефть ятҡылығында йөрөй. Уға һауа өлгөһөн алып, үлсәргә һәм һөҙөмтәне журналға теркәп ҡуйырға кәрәк. Артабан уның алдында ҡатмарлыраҡ бурыс тора – нефть вышкаһындағы етешһеҙлектәрҙе асыҡлап, уларҙы юҡ итеү. Руслан нефтсе түгел, ул ошо программаны эшләүсе. Заказды тапшырғансы, программистар уны тәүҙә үҙҙәре һынап ҡарай. Был проект яңы ғына эшкә килгән нефтселәргә оҫталыҡ туплау өсөн тәғәйенләнгән. Ошолай уйын формаһында яңы алымдарға өйрәнеүе күпкә еңелерәк һәм хәүефһеҙерәк. Сөнки виртуаль донъяла хаталанырға була, ә ысынбарлыҡта бер генә лә яңылыш хәрәкәт тә кеше ғүмеренә торошло. Шуға ошо һынауҙы үткәс кенә, йәш белгестәр эшкә рөхсәт ала. Программаны эшләгәндә предмет йәки объекттарҙың фотолары цифралы 3Д форматҡа күсерелә һәм хәрәкәткә килтерелә.Ҡушымталағы персонаждар ысынбарлыҡтан алына. Бының өсөн ошондай 3Д сканер ҡулланыла. Ҡоролманы кешегә йүнәлтеп уратып сығаһың, ә был ваҡытта компьютерза уның һыны барлыҡҡа килә. Был беҙҙең операторыбыҙ Азамат Әхмәҙишин. Аҙаҡ ошо күсермә моделенән компьютер геройы эшләнә. Әлеге ваҡытта Өфө дәүләт нефть-техник университеты студенттары янғын һүндереүселәр өсөн тәғәйенләнгән яңы программа өҫтөндә эшләй.Махсус күҙлек кейеп кенә кеше виртуаль ысынбарлыҡҡа сума. Уға экранда яҙылған кәңәштәрҙе күҙ уңында тотоп, хәрәкәттәрҙе ҡабатларға ғына кәрәк. Уйын аша мәғлүмәт нығыраҡ иҫтә ҡала икәне күптән иҫбатланған. Әйткәндәй, һуңғы йылдарҙа виртуаль тренажерға ихтыяж ҙур. Ул төрлө өлкәләрҙә ҡулланыла: пилоттарҙан башлап, поезд машинистарына тиклем тәүҙә ошондай ҡушымтала шөғөлләнә.


Юмор » Страница 14 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Юмор » Страница 14\nӘҙәбиәт / Юмор // 28-08-2015, 16:09\n– Улым, һин ошо мәктәптә уҡыйһыңмы әле?\n– Эйе. Ә ниңә?\n– Мин дә бит бынан егерме йыл элек ошонда уҡығайным.\n– Ә-ә, бына хәҙер аңлашылды.\n– Директор миңә, һинең ише йүләр, туң башты инде 20 йыл күргәнем юҡ, тип әйткәйне....\nӘҙәбиәт / Юмор // 2-07-2015, 18:38\nҠуян менән бүре ресторанға инә.\n– Асыҡтым, салат бирегеҙ әле.\n– Ә иптәшегеҙ ас түгелме ни?\n– Сәйер hорау. Ул ас булhа, мин бында ултыраммы инде?\nӘҙәбиәт / Юмор // 26-06-2015, 13:38\nБер ир балыҡ ҡармаҡлай икән. Эргәһенә икенсеһе килә лә һорай:\n– Бөгөн һыу нисек, яҡшымы?\n– Бик һәйбәт! – ти тегенеһе. – Балыҡтың хатта сыҡҡыһы ла килмәй!...\nПетр үлде бит\nӘҙәбиәт / Юмор // 19-06-2015, 17:08\nБыл хәл ҡала ойошмаларының береһендә була. Кистән матур ғына “байрам” иткән Миҙхәт менән Владимир тышта тәмәке көйрәтеп, хәл алырға ултыра.\n– О-оо, как раз берәр сигарет ҡалған, – ти Володя. – Шулай, Миҙхәт, “Петр”ыбыҙ үлеп китте инде бына, бахыр.\nҺуңғы һүҙҙәре “Петр I” исемле тәмәке маркаһын аңлата ине. Ул буш ҡапты йомарлап, сүп контейнерына ырғытты.\nБыны эргәләренән үтеп барған кадрҙар бүлеге белгесе Мария ишетеп ҡала. Күп тә үтмәй, етәксегә хәбәр итә лә, тиҙ арала эшселәрҙе йыйылышҡа саҡырып:\n– Иптәштәр, предприятиеға көтөлмәгән юғалтыу ҡайғыһы килде. Петр Федоров вафат булған, – ти.\nБөтәһе лә “ах” итеп ҡала.\n- Ҡуй инде, кисә генә “больничный”ға киткәнен ишеткәйнек. Эстән генә һыҙып ауырып йөрөгән, күрәһең, – тип уфтанды ҡатын-ҡыҙ....\nӘҙәбиәт / Юмор // 19-06-2015, 16:24\nИке «яңы урыҫ» машинанан сыға, ашығып, асҡысты алырға онота, ә ишек бикләнә. Береһе:\n– Әйҙә, сүкеш менән асып ҡарайыҡ, – ти.\n– Һин нимә, тирә-яҡтағылар, сит машинаны ваталар, тип уйлап, полиция саҡыртасаҡ, – ти икенсеһе.\n– Улайһа, бысаҡ менән тәҙрәне ҡайырайыҡ.\n– Юҡ. Кешеләр беҙҙе, шул тиклем дә иҫәрҙәр, тип уйлаясаҡ.\n– Тиҙерәк уйлайыҡ инде, көслө ямғыр килә бит, ә беҙҙең машинаның люгы асыҡ ҡалды......\nӘҙәбиәт / Юмор // 19-06-2015, 15:50\nӘлдә, мин әйтәм, эштә ағыҙмаһалар ҙа, унда-бында бүләген-ниһен тамыҙып торалар. Ана бит Яңы йыл хөрмәтенә матур-матур таҫтамалдар тараттылар, араһына шампанын да тыҡҡандар. Эт күңеле –бер һөйәк тигәндәй, беҙгә, ябай халыҡҡа, әҙерәк иғтибар эләкһә етте инде. Бүләктәремде йөкмәп ҡайтып етеүем булды, ирен, ҡырым сиреүе бала-сағаһын эйәртеп ике туған апайым “йәлп” итеп килеп тә инде. Эй, мин әйтәм, буштан килгән ҡайҙа китмәгән, байрам алдынан кешене бер ниһеҙ сығарып ебәрмәйем әле тип, уға теге таҫтамалды тотторҙом да ҡуҙым. Апайым да ҡыуанды, мин дә. Күңелем ирәйеп китеп, шарапты ла ҡушып бирәйем тип торһам, ир ҡыҫыҡ күҙе менән миңә генә аңлайышлы сигналдар ебәрә башланы. Ярар, уныһы артып китер, тип ҡуйҙым үҙем дә....\nӘҙәбиәт / Юмор // 19-06-2015, 15:43\nЭлек ауыл клубы гөрләп тора торғайны. Концерт, спектакль тиһәң, халыҡ эркелеп шунда ағылды. Ул Һиндостан киноларын иҫебеҙ китеп, ултырғаны ултырып, баҫып торғаны аяғүрә тороп ҡараныҡ.\nМарт айы ине. Ауылға киномеханик әлеге беҙ яратҡан һинд фильмын килтергән. Эй урам буйлап йүгереп ултырам, урын алып өлгөрөргә кәрәк. Ялпылдап бара торғас, тайып китеп бер ҙур күләүеккә сумдым да яттым. Ҡайҙа ти ул кире ҡайтыу, кино тиһәң, үләм дә китә....\nӘҙәбиәт / Юмор // 1-05-2015, 13:54\n18-нән 19 ғинуарға ҡарай киске аштан һуң ҡатын менән ваҡ-төйәк тураһында һөйләшә-һөйләшә сәй эскәс, һыу алырға барырға һүҙ ҡуйыштыҡ. Алдан уҡ, һыу алғанда һөйләшмәҫкә, артҡа әйләнеп ҡарамаҫҡа, тип килешеп ҡуйҙыҡ. Сәйҙән һуң, әле ваҡыт бар тип, бер аҙ серем итергә булдым. Төн еткәс, әбейем: «Әйҙә тор, киттек», – тип уятты. Кейенеп алып, аяҡҡа калушлы сүсинкәне эләктереп, йылғаға ҡарай юл тоттоҡ. Күпер төбөндәге мәкегә килеп етеп, өс литрлыҡ банкаларға һыу тултырып алып, ҡайтыр яҡҡа ыңғайлағанда, көтмәгәндә бер аяғым һыуға төштө. Мин ҡасан калушҡа тулған һыу менән булышҡансы әбейем егерме метр самаһы алдан китте. Банкаларымды күтәреп артынан ҡайтырға сыҡтым. Бер мәл артымдан шағыр-шоғор эйәреп кемдер килә башланы...\n«Атай – ботаҡ, мин – япраҡ»\nӘҙәбиәт / Юмор // 1-05-2015, 13:45\nАуылда Бәхтиәргә ни эшләптер олоһо ла, кесеһе лә «ботаҡ»тан һалдырып өндәшә. Әллә бәләкәйҙән оҙон, ҡаҡса буйлы булғанға шул ҡушамат йәбешеп ҡалдымы, әллә туғайҙан гел уның ғына сытыр-мытыр ташып йөрөгәне күҙгә салынғанғамы, белмәҫһең.\nБәхтиәр өйләнде, берәм-берәм балалары тыуҙы. Тыуған береһе «ботаҡ» балалары булып, урам тултырып йөрөй бирҙе. Бер заман иң кесе малайы атаһы янына барып: «Атай, атай, әйт әле, һин ботаҡ булғас, мин япраҡ буламмы ул?» – тип, күптән күңелен өйкәп йөрөгән һорауын биреп ҡуйған, ти.\nӘҙәбиәт / Юмор // 1-05-2015, 13:30\nЭлегерәк бер ауылда мәрәкә генә инәй йәшәгән. Берәй ғаиләлә сабый тыуһа, уны изге йоланан ҡалдырмай, исем туйына саҡыралар. Ҡартая килә әбей, бик бирешмәһә лә, ҡолаҡҡа ҡатылана башлай. Шулай балаға исем ататып ҡайтып килә икән. Ҡаланан ауылға ҡайтып килгән бер ҡатын әбейҙе урамда осратып, хәл-әхүәлен, байрамса кейенеп ҡайҙан ҡайтыуын һорашҡан.\n– Әй, теге оста балаға исем ататтылар, – ти инәй.\n– Кем тип ҡуштығыҙ? Ҡыҙмы, малаймы?...\nАртҡа 1 ... 10 11 12 13 14 15 16 17 18 ... 46 Алға


Ҡала көнө 2022 йылда\nДондағы Ростов (рус. Ростов-на-Дону) — Ростов өлкәһе һәм Рәсәйҙең Көньяҡ федераль округының административ үҙәге. Ҡала Көнсығыш-Европа тигеҙлегенең көньяҡ-көнсығышында, Дон йылғаһы ярында, уның Азов диңгеҙенә ҡушылған ерененә 46 км юғарыраҡ урынлашҡан. Мәскәүгә тиклем алыҫлыҡ — 1076 км.\nДондағы Ростовтың барлыҡҡа килгән ваҡыты 1749 йыл тип һанала, батшабикә Елизавета Петровнаның 1749 йылдың 15 декабрендәге грамотаһы буйынса нигеҙ һалына. Бынан һуң бында порт барлыҡҡа килә, ә 1761 йылда — хәрби Изге Димитрий Ростовский ҡәлғәһе төҙөлә башлай. Ҡулайлы географик урыны Ростовтың иҡтисади үҫешенә йоғонто яһай. Ҡаланың 100 йыллығында бында 15 мең кеше, ә инде XX быуатта 110 меңдән артыҡ кеше йәшәй.\nРостовтың иҡтисади үҫешенең нигеҙе — сауҙагәрлек булған. Шулай ҙа XX быуат башында бында йөҙҙән артыҡ предприятие булған. 1917 йылға тиклем Ростов ситкә тауар һатыу кимәле буйынса Рәсәйҙә өсөнсө урынды биләп торған. 1930 йылдар аҙағында халыҡ һаны һәм иҡтисади үҫеше буйынса Советтар Союзының иң эре ун ҡалалаһы иҫәбенә ингән.\nДондағы Ростовта 9 май\nБөйөк Ватан һуғышы ваҡытында немец ғәсҡәрҙәре Ростовты ике тапҡыр алған: 1941 йылдың көҙөндә һәм 1942 йылдың йәйендә. Беренсе тапҡыр немец ғәскәрҙәре ҡаланы 1941 йылдың 17 ноябрендә баҫып алған, бер аҙнанан, 28 ноябрҙә, маршал С. К. Тимошенко командованиеһындағы совет ғәсҡәрҙәре ҡаланы азат иткән.\n1942 йылдың 24 июлендә Ростовҡа вермахтың 17-се армияһы ингән. Оккупация осоронда нацистар тарафынан 40 меңдән ашыу кеше язаланған, 53 меңе көсләп Германияға ҡоллоҡҡа оҙатылған. 1943 йылдың 14 февралендә Дондағы Ростов немец ғәсҡәрҙәренән азат ителгән. Һуғыш ҡалаға ҙур зыян килтергән, 270 завод һәм фабриканың алтауһы ғына һаҡланып ҡалған. Театр биналары, институт, мәктәп һәм дауаханалар шартлатылған һәм яндырылған.\n1970 йылда Дондағы Ростов СССР Юғары Советы Указына ярашлы Ленин ордены менән бүләкләнгән, 1982 йылда СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән I дәрәжәләге Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Бөйөк Ватан һуғышының 63-сө йыллығы алдынан Ростовҡа «Хәрби Дан ҡалаһы» тигән почетлы атама бирелгән.\nФомин Вадим Александрович (13.02.1949), спортсы. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1985). Өфө авиация институтын тамамлаған (1973). Өфө нефть институты спорт клубы тәрбиәләнеүсеһе (тренеры М. А. Зәйнетдинов). Саңғы ярышы буйынса СССР‑ҙың спорт мастеры (1981). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1995).\n↑ Ростов-на-Дону — «южная столица России» — Женский Журнал Кроха 2012 йылдың 5 ноябрь көнөндә архивланған.\n↑ Указ Президента Российской Федерации от 5 мая 2008 года № 556 «О присвоении городу Ростову-на-Дону почётного звания Российской Федерации „Город воинской славы“» 2012 йылдың 25 май көнөндә архивланған.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Фомин Вадим Александрович 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 5 февраль 2019)\n↑ Ростовстат. Муниципальная статистика. Численность населения Ростовской области на 1 января 2014 года 2014 йылдың 27 апрель көнөндә архивланған.\n↑ Итоги::Ростовстат 2013 йылдың 15 май көнөндә архивланған.\n↑ Итоги::Ростовстат. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 май 2013. 2013 йылдың 15 май көнөндә архивланған.\n↑ Ростовстат. Естественное движение населения в Ростовской области за 2013 год 2016 йылдың 5 март көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дондағы_Ростов&oldid=1052646 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:50 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Өфөлә Еңеү көнө байрам салюты менән тамамланасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Еңеү көнө байрам салюты менән тамамланасаҡ\n17:45, 6 мая 2016 Йәмғиәт\nӨфөлә Еңеү көнө байрам салюты менән тамамланасаҡ Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 6 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nӨфөлә Еңеү көнө байрам салюты менән тамамланасаҡ. Төп саралар 9 майҙа В.И.Ленин исемендәге майҙанда ойошторола. Иртәнге сәғәт 10-да Еңеү паркында Башҡортостан хәрби комиссариаты офицерҙары һәм тынлы оркестры, Өфөләге ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы М.Гәрәев исемендәге башланғыс осоу әҙерлеге мәктәп-интернаты кадеттары ҡатнашлығында Мәңгелек утҡа һәм Тыл эшсәндәре мемориалына сәскә һалыу тантанаһы була.\nИртәнге сәғәт 11-ҙә Октябрь проспекты буйлап «Үлемһеҙ полк» акцияһы үтә. Меңдәрсә кеше Бөйөк Ватан һуғышында башын һалған туғандары һәм яҡындарының фотоһүрәттәрен тотоп сығасаҡ. Дим районында марш Хәҡиҡәт урамында ойошторола. Өфөлә хәтер акцияһы өсөнсө йыл рәттән уҙғарыла. Быйыл 15 мең самаһы кешенең ҡатнашыуы көтөлә.\nКиске сәғәт 7-лә Ҡала мәҙәниәт һарайының тынлы оркестры, «Мираҫ» фольклор ансамбле, шулай уҡ ҡаланың үҙешмәкәр йыр һәм бейеү коллективтары ҡатнашлығында концерт башлана. Йәш тамашасы театры «Әгәр беҙ һуғышты онотһаҡ, тағы һуғыш башланасаҡ…» исемле әҙәби-музыкаль композиция тәҡдим итә.\nБайрам киске сәғәт 11-се яртыла Еңеү салюты менән тамамлана.\n1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 71 йыллығына арналған саралар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт баш ҡала хакимиәтенең сайтында баҫылған.\nТеги: еңеү көнө,өфө,байрам,хәтер


«Буранбайҙан булыуым менән бәхетлемен»\n8 Ноябрь 2019, 16:24\n«БУРАНБАЙҘАН БУЛЫУЫМ МЕНӘН БӘХЕТЛЕМЕН»“Буранбай ауылына Хоҙай үҙе бер мөғжизә бүләк иткәндер ул, тап ошо ҡөҙрәтле ерҙә таланттар күпләп тыуа”,–тип яҙған академик Әхмәт Сөләймәнов ҡасандыр. Эйе, ысынлап та, был ауылдан бик күп шәхестәр сыҡҡан. Шуларҙың береһе—киң диапазонлы, моңло тауышлы Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Марсель Ҡотоев. Тиҙҙән ул өр-яңы программаһы менән беҙҙең төбәккә килә. Ошо уңайҙан яҡташыбыҙ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n“Буранбай ауылына Хоҙай үҙе бер мөғжизә бүләк иткәндер ул, тап ошо ҡөҙрәтле ерҙә таланттар күпләп тыуа”,–тип яҙған академик Әхмәт Сөләймәнов ҡасандыр. Эйе, ысынлап та, был ауылдан бик күп шәхестәр сыҡҡан. Шуларҙың береһе—киң диапазонлы, моңло тауышлы Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Марсель Ҡотоев. Тиҙҙән ул өр-яңы программаһы менән беҙҙең төбәккә килә. Ошо уңайҙан яҡташыбыҙ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n—Марсель, һине белмәгәндәр бик һирәктер, бәлки юҡтыр ҙа, сөнки һин бала саҡтан йырлайһың. Халыҡ алдында үҫтең, тип әйтергә була. Барыбыҙ ҙа һине тәү ҡат “Сулпылар” телевизион каналында күргәйнек, “Бибинур” тип йырлап тороуың һаман да иҫтә. Әле килеп ҙур-ҙур сәхнәләрҙә сығыш яһайһың. Быйыл ғына Башҡортостандың атҡаҙанған артисы исемен дә алдың. Шулай ҙа үҙең менән йәнә таныштырып үт әле?\n—1985 йылдың 16 сентябрендә Баймаҡ районы Буранбай ауылында тыуғанмын. Ауылыбыҙ тураһында айырым һөйләрлек. Унда әллә күпме талант эйәһе—шағирҙар, йырсылар, ҡурайсылар, бейеүселәр буй еткергән. Әлеге көндә лә талантлы булмаған бер генә ғаилә лә юҡ. Ауылыбыҙҙан 12 профессиональ ҡурайсы сығыуы, 70 ҡурайсының төрлө конкурстарҙа еңеүсе булыуы ла ошо хаҡта һөйләй. Фәннүр менән Фәттәх Аралбаевтар, Иршат менән Азат Ҡарасуриндар, Хәбир Раев, Юнир Һағынбаев, Ғаяз Ғәйетбаев, Нух Ҡотоев кеүек йырсы ауылдаштарым менән ғорурланам. Бөгөн районда, республикала ойошторолған бер бәйге лә буранбайҙарһыҙ үтмәй. Буранбай ауылында тыуып үҫеү—үҙ өлөшө-\nмә яҙмыш тарафынан бирелгән ҙур бәхет, тип уйлайым.\nҒаиләлә биш балабыҙ. Иң олоһо мин. Нух ҡустым сәнғәт академияһын-да уҡый. Фәрүәз ҡустым—медицина хеҙмәткәре. Вилдан ҡустым—мәктәп уҡыусыһы. Гөлнара туғаным—тегенсе. Бәләкәйҙән үк йырларға яраттым. Ата-әсәйем һөйләүенсә, мин өс йәштә үк йырлай башлағанмын... Үҫә төшкәс, ауыл, мәктәп данын яҡлап, районда төрлө конкурстарҙа ҡатнашырға тура килде. Ә һигеҙ йәшемдә тәүге тапҡыр ҙур сәхнәгә аяҡ баҫтым—Башҡорт дәүләт филармонияһында «Сулпылар» телевизион конкурсында ҡатнашып, һеҙ әйткән «Бибинур» йырын йырланым. Бынан һуң ниндәй генә дәрәжәле ярыштарҙа ҡатнашырға тура килмәһен, минең ижади тормошомда «Сулпылар»ҙан да бөйөгөрәк һәм әһәмиәтлерәк ваҡиға юҡ. Тап ошо конкурс артабанғы тормошомдо билдәләне лә инде. Тыуған ауылымда 9-сы класты тамамлағас, Өфө сәнғәт училищеһының ҡурай бүлегенә уҡырға индем, аҙаҡтан вокал бүлегенә күстем. 2005 йылда уҡыуымды тамамланым.\n14 йәшемдә “Башҡортостан йондоҙсоҡтары” тип аталған республика конкурсында (2000) гран-при яуланым. Училище студенты булған саҡта төбәк-ара профессионалдар араһындағы “Ирәндек моңдары” конкурсында (2004 йыл) гран-при алдым. «Гәлсәр һандуғас» телевизион фестивалендә «Йыл асышы» номинацияһына лайыҡ булдым. Ошо конкурстарҙан һуң йырҙарыма клиптар төшөрөп, телевизорҙан да күрһәтә башланылар. 2010 йылда Хакас республикаһында үткәрелгән «Ут йыры» III халыҡ-ара этник эстрада конкурс-фестиваленән еңеү менән ҡайттым. Халыҡ йырҙарына килгәндә, бала саҡтан уҡ Абдулла Солтанов, Рамаҙан Йәнбәков, Сөләймән Абдуллин, Азамат Тимеровтарҙың яҙмаларын тыңлап, өйрәнә килдем.\n—Ә йырға һөйөү кемдән килә?\n—Әсәйемдең әсәһе гармунда уйнап, йырлар ине. Атай-әсәйем дә—оҫта йырсылар. Уларҙың һәр береһе ижад юлымда этәргес көс бирҙе.\n—Ижад тормошонда ла үҙгәрештәр бар икәнен беләбеҙ…\n—Өфө сәнғәт училищеһын тамамлағас, 2006 йылда Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Далан» фольклор-эстрада төркөмөндә эш башлаған инем. Аҙаҡ «Ҡарауан» төркөмөнә йырларға саҡыр-ҙылар. Әлеге мәлдә, мин Ришат Төхвәтуллин тәҡдиме буйынса, яңғыҙ баш-ҡарыусы булараҡ сығыш яһарға булдым. Ваҡыт елә, йәш тә үтеп китеп бара. Әгәр хәҙер йөрөмәһәм, аҙаҡ һуң булыуы ихтимал. Үҙ аллы эшләүе яҡшыраҡ, ситлектә түгелһең. Үҙемдең бригадамды тупланым, бер-беребеҙҙе аңлап эшләйбеҙ, иң мөһиме шул. Зилә Лира, Ян Лира, Илнур Һибәтуллин, Ынйы Мансурова менән берлектә төркөм булдырҙыҡ. Коллективыбыҙ берҙәм, ойошҡан. Әйтергә кәрәк, ҡайҙа барһаҡ та, халыҡ ысын күңелдән ҡабул итә.\n—Йырсы булараҡ ниндәй темаларҙы яҡын итәһегеҙ?\n—Репертуарым бик бай: башҡорт, рус, заманса, татар, итальян, неаполитан халыҡ йырҙары. Үҙешмәкәр композиторҙарҙың йырҙарын күберәк алам, уларҙы халыҡ яратып тыңлай. Хәҙер концерттарыбыҙҙа юморға ла урын бүлдек. Халыҡ менән ябай булырға кәрәк, хәҙер халыҡ ябайлыҡты ярата. Концертты шоу менән генә алдырмаҫҡа, ә матур тауыш, йөкмәткеле программа ла булырға тейеш. Шоу ҙа кәрәк, бәхәсләшмәйем, ләкин зауыҡлы, мәғәнәле йырҙар өҫтөнлөк итергә тейеш. Бер һүҙ менән әйткәндә, беҙ бит милләтебеҙҙе тәрбиәләргә лә бурыслы.\n—Шәхси тормошоғоҙ хаҡында бер кәлимә һүҙ?\n—Кәләшем Әлиә Әбйәлил районы һылыуы. Арыҫлан исемле ул һәм Элиза исемле ҡыҙ үҫтерәбеҙ.\n—Тормошоғоҙҙа иң ҙур бәхет тип нимәне һанайһығыҙ?\n—Аллаға шөкөр, яҡындарым иҫән-һау. Кинәнеп ижад итәм, дөрөҫ юлдан барыуыма иманым камил. Яҡындарым, дуҫтарым, ижадымды яратып ҡабул итеүсе тамашасыларым бар. Ошо ҙур бәхет минең өсөн.\n—19 ноябрҙә Сибай ҡалаһының Балалар ижады үҙәгендә, 21 ноябрҙә Баймаҡ ҡалаһында сығыш яһарға уйлайһығыҙ. Тамашасыларҙы нимә көтә?\n—Аҡсаһын, ваҡытын йәлләмәй килгән тамашасының өмөттәрен аҡларға тырышабыҙ. Халыҡҡа күңелле ял минуттары бүләк итәбеҙ.\n—Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Һеҙгә һаулыҡ һәм ижади уңыштар теләйбеҙ. Ә “Туҡтасы, ваҡыт, ашыҡма” тип аталған концерт программаһын күрергә теләүсе тамашасыларҙы оҙаҡҡа һуҙмай билет алырға ашығырға саҡырабыҙ!


Инфоурок / Другое / Конспекты / Урок в 6 классе "Ҡышлаусы ҡоштар"\nТема: Ҡышлаусы ҡоштар. Ҡылымдың үткән заманы.\nМаҡсат: ҡылымдың үткән заман формаһын үҙләштереү, телмәрҙә\n- Хәйерле көн теләп, ҡаршылайыҡ\nТыуыр таңды, килер көндәрҙе.\nИменлектәр менән йәшәйек,\nГүзәллеккә күмеп тыуған ерҙе.\n- Ҡояшлы иртә кеүек!\nБашҡорт телен, дәүләт телен\n- Яҡшы теләктәрегеҙ өсөн рәхмәт, уҡыусылар. Ошо матур кәйеф менән дәресебеҙҙе башлайбыҙ. Дәрестә бал ҡорттарылай эшсән булығыҙ, сәсән булмаһағыҙ ҙа – телле булығыҙ. Бөтәгеҙгә лә ижади эш сәғәте теләйем.\n- Дәрес ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрөп үтәйек ( слайд )\n- Иғтибар менән тыңла.\n- Тулы һөйләмдәр менән һөйлә.\n- Аңламағаныңды һора.\n«Башҡортостан туған яғым» көйө яңғырай.\n- Уҡыусылар, күҙҙәрегеҙҙе йомоғоҙ. Беҙ һеҙҙең менән осоусы балаҫҡа ултырып, төнгө күккә сәйәхәткә сығабыҙ. Ниндәй матур төнгө күк йөҙө! Унда алтын табаҡтай тулған ай йөҙә. Күк йөҙө шул тиклем яҡты, хатта ундағы Зөһрә ҡыҙ ҙа бик асыҡ күренә. Ай тирәләй көмөш тәңкә кеүек мең төрлө сихри йондоҙҙар емелдәй. Улар береһенән – береһе яҡтыраҡ, береһенән – береһе сағыуыраҡ, тылсымлыраҡ... Ниндәй серле йондоҙҙар... Беҙ шул илаһи матурлыҡта йөҙәбеҙ: берсә күтәреләбеҙ, берсә түбәнгә төшәбеҙ, йә йондоҙҙар араһына инеп юғалабыҙ...Күңелдәребеҙгә дәрт, көс өҫтәп, кире әйләнеп ҡайтабыҙ.\n( Көй туҡтай)\nII. Артикуляцион күнегеүҙәр.\nБашҡортса таҙа һәм дөрөҫ һөйләшеү өсөн телебеҙҙе шымартып алайыҡ ( слайд ):\n2. Уҡыусылар , мин һеҙгә бер кроссворд тәҡдим итәм.\nБирелгән һүҙҙәрҙе тәржемә итеү, шаҡмаҡтарҙы тултырыу: прочитал, позвонил, послушал, кричал, не пошел.\n- Уҡыусылар, нисек уйлайһығыҙ, был һүҙҙең бөгөнгө дәрескә ниндәй ҡатнашы бар икән?\n( Минең уйлауымса, бөгөнгө дәрестә беҙ үткән заман ҡылымдары тураһында һөйләшәсәкбеҙ.)\n- Бөгөн дәрестә « Ҡышлаусы ҡоштар» тигән дөйөм тема менән бәйләп ҡылымдарҙың үткән заманын өйрәнербеҙ.\n1.Тәбиғәттең йоҡоға талған тылҫымлы бер миҙгеле. Тыуған яғыбыҙға ҡыш килде. Ниндәй һоҡланғыс, ниндәй гүзәл ул ҡыш миҙгеле!\nКүҙ алдына килтерегеҙ, һеҙ урманда йөрөйһөгөҙ. Унда һалҡынса, рәхәт. Һирәк кенә булһа ла ҡош тауыштары ишетелә. Әйҙәгеҙ әле бергәләп ҡош тауыштарын тыңлап алайыҡ. Ниндәй ҡош икәнен танырға тырышығыҙ.\n1. ( турғай тауышы)\nЭкранда ҡош һүрәте һәм шиғыр. Шиғырҙы бергә уҡыу.\n«Сырыҡ, сырыҡ»килеп, турғайым,\n-Был ниндәй ҡош, уҡыусылар?\n- Эй, һин , ҡарабаш турғай – һарытүш,\nҺин кескенә матур ҡош!\nУл диктор булып эшләй.\nКөн буйына гөлдөр – гөлдөр,\nЭй, гөрөлдәй күгәрсен.\nҠарға әйтә: Ҡар- ҡар!\nКүктә ҡояш бар, бар!!!\nМуйындағы мәрйәндәре –\nГүйә ҡыҙыл тәлгәштәр.\n* Ҡышын 7 – 10 ҡош берләшеп йәшәй. Ҡоштоң башы, ҡанаттары, ҡойроғо ҡара. Арҡаһы – һоро. Түше ҡыҙыл. Төрлө орлоҡтар , бөжәктәр ашай, ҡышҡылыҡҡа беҙгә киләләр.\n7. ( өкө)\nОсоп бара өкө ябалағы,\nОса яҡ-яҡҡа ҡарап.\nБашта уң яҡҡа ҡарай,\nУнан һул яҡҡа ҡарай...\n2. Һүҙлек эше. ( слайд)\n- хор менән уҡыу;\n- беренсе рәт рус телендәге һүҙҙәрҙе, икенсе рәт – башҡорт телендәге һүҙҙәрҙе уҡый;\n- һүҙлеккә яҙыу;\n(ни эшләгән? ни эшләне?)\n- Рус теленә тәржемә итәйек әле ( что делал? Что сделал ?)\n- Был эш ҡасан башҡарылған , хәҙерме, әллә һөйләшкәнгә тиклемме?\nҺөйләшкәнгә тиклем башҡарылған ҡылымдарҙы рус телендә ниндәй заман тип йөрөтәләр?( прошедшее). Ә башҡорт телендә ҡылымдың үткән заманы тип йөрөтәләр.\n4. Карточкалар менән эш ( слайд).- үткән заман ҡылымдарын күсереп яҙығыҙ.\nҠыш етте. Ҡаты һыуыҡтар башланды. Көндәр ҡыҫҡарҙы. Ҡыш урманда йәшәүсе бөтә ҡоштар ҙа ҡаты һалҡындан, аслыҡтан интегә, алыҫҡа оса алмайҙар. Шуға күрә улар кешеләр янына аҙыҡ эҙләп килгәндәр. Был ваҡытта уларға ярҙам итергә кәрәк.\nСлайд: етте, башланды, ҡыҫҡарҙы, килгәндәр.\nБеҙҙе тыҙ-быҙ йөрөтә.(урындарҙа йөрөйҙәр)\nҠайһыбыҙҙы йүгертә,(урындарҙа йүгерәләр)\nҠып-ҡыҙыл борос итә.(танауҙарын ышҡыйҙар)\nЭйе,ысынлап та ҡышын ҡышлаусы ҡоштарға еңел түгел.\n186-сы күнегеүҙе бергәләп үтәп алайыҡ. Тәүҙә һүҙлек эше үткәрәйек:\nСлайд. Тағараҡ- Етмеш-\nБеҙҙә урын гел түрҙә». (Төркөмдәрҙә эш)\nI бирем. Ҡайһы ҡош артыҡ?Ни өсөн?\nала ҡарға ҡарабаш турғай\nII бирем. Ребусты сисһәгеҙ, ҡылымды уҡырһығыҙ.\n100+Ә(-гән, -ҙө) ҡ10 (-ған, -ды)\nӨйрәт+(-кән, -те) Һ+2+рә (-гән,-ҙе)\nIII . Өй эшен тикшереү.\n- Уҡыусылар, өй эше итеп ҡоштар тураһында һынамыштар, әйтемдәр алып килергә тейеш инегеҙ. Әйҙәгеҙ әле, уҡып ишеттерегеҙ.\n- Бөгөн дәрестә нимәләр тураһында һөйләштек?\n-Ҡышын ҡоштар өсөн иң ҡурҡынысы нимә? Ни өсөн ҡоштарҙы һаҡлау кәрәк? (слайд)\n- Бөгөнгө дәрестән беҙ ниндәй һығымта яһайбыҙ?(ҡоштарҙы рәнйетмәҫкә, тағараҡтар элергә, тәбиғәтте һаҡларға)\nӨй эшен аңлатыу.\nI төркөм-Башҡортостанда ҡышлаусы бер ҡошҡа һүрәтләмә яҙырға.\nII төркөм-ҡоштар темаһына кроссворд төҙөргә.\nНомер материала: ДБ-351508


Оморзак батыр - Башкирские народные сказки | Произведение | Tercul\nБорон-борон заманда йәшәгән, ти, Килтәй Мәргән тигән бер һунарсы. Уның булат ҡылысы менән һәпәләк эте булған. Ата-әсәһе күптән донъя ҡуйғандар. Килтәй Мәргән ҡулында ҡарындашы тәрбиәләнгән.\nКилтәй Мәргән бер көн һунарға киткән. Китер алдынан:\n— һылыу, бесәйеңде һуҡма, бер-бер хәл булып ҡуйыуы бар, — тип, ҡарындашына иҫкәртеп киткән. Ҡарындашы ағаһына ашарға әҙерләп ҡуйыр булған, ти.\nҠарындашы, нимәгәлер асыуланып, бесәйен һуҡҡан, ти. Бесәй асыуланып усаҡ эргәһендә ултырған ҡомғанды ауҙарған. Ҡомған тулы һыу булған, һыу түгелеп, усаҡтағы утты һүндергән. Ҡыҙ ашарға әҙерләйем тиһә, уты һүнгән. Ул бик ҡаты ҡайғырған. Шунан тирә-яҡта төтөн сыҡҡан ер күренмәйме икән тип, өйҙөң башына менеп ҡараған. Алыҫ бер ерҙә төтөн сыҡҡан төҫлө күренгән. Ҡыҙ, һоҫҡо тотоп, төтөн сыҡҡан яҡҡа ҡарай китте, ти. Китеп барһа, бер бәләкәй генә өйгә тап булды, ти. Өйҙөң мөрйәһенән төтөнө сығып торған. Ҡыҙ өйгә ингән. Урындыҡта сәстәре туҙған әбей ултыра, ти. Ҡыҙ ҡурҡып ҡына һаулыҡ һорашты, ти.\n— Эй балам, ҡайҙан килеп сыҡтың? Ниндәй нужалар һине бында килтерҙе? — тип һораны, ти, әбей.\n— Инәй, ут эҙләп килгәйнем. Ут бирмәҫһеңме икән?\n— Ярар, балам. Мин һиңә ут бирәм, һин ҡайтҡанда, юлыңа ошо көлдө һибеп, ошо торонбаштарҙы ҡаҙап ҡайтырһың. Мин һиңә иртәгә башымды ҡарата барырмын, — тип ҡыҙға ут, бер күнәк көл менән торонбаштар биреп ҡайтарҙы, ти, әбей. Ҡыҙ юл буйына көл һибеп, торонбаштарҙы ҡаҙап ҡайтты, ти. Ҡайтҡас та ағаһының тамағына әҙерләп ҡуйҙы, ти. Ағаһы һунарҙан ҡайтҡас, ҡарындашы әбей тураһында бер ни ҙә әйтмәне, ти.\nАғаһы иртән тороп тағы ла һунарға киткән. Ул китеп, бер аҙ торғас, теге әбей көйләй-көйләй килә, ти:\nКилтәй Мәргән өйҙәме?\nБулат ҡылысы сөйҙәме?\nҺәпәләк эте бәйҙәме?\nҠыҙ ҡаршы сығып:\nКилтәй Мәргән өйҙә юҡ,\nБулат ҡылысы сөйҙә юҡ,\nҺәпәләк эте бәйҙә юҡ,—\nтип таҡмаҡлаған да:\n— Инәйем килгән икән. Әйҙүк, рәхим итеп, түрҙән уҙ. Самауыр ҡуяйым, — тип, әбейҙе өйгә алып инде, ти. Шунан әбей:\n— Ярар, балам. Самауыр ҡуйып ыҙаланма. Ваҡытым да юҡ. Башымды ғына ҡаратам да ҡайтам, — тип, башын ҡыҙҙың тубығына һалған да башын ҡарата башлаған. Ул, башын ҡаратам тип, һиҙҙермәй генә ҡыҙҙың елек майын һурған, һурып-һурып, Килтәй Мәргән һунарҙан ҡайтмаҫ борон ҡайтып киткән. Ҡыҙ янулай көн һайын әбейҙең башын ҡараған, әбей уның елек майын һурған. Ҡыҙ көндән-көн кибә, һарғая икән.\nБерҙән-бер көн ағаһы:\n— Һылыу, ни эшләп былай йөҙөң бойоҡ? Үҙең бик ябығып киттең? — тип һораған. Ҡыҙ:\n— Әллә, үҙем дә белмәйем. Аптырайым инде, бер көндө бесәйемә һуҡҡайным. Бесәй усаҡ алдында ултырған ҡомғанды түгеп, усаҡтың утын һүндерҙе. Шунан мин, берәй ерҙә төтөн сыҡмаймы икән тип, өй башына менеп ҡараным. Бер ерҙә төтөн сыҡҡан төҫлө күренгәнгә барһам, бер әбей ултыра. Ул миңә ут бирҙе лә, көн һайын башын ҡаратып, тамам йонсота. Хәҙер хәлем бөтә. Туйғансы ла ашайым, — тип ағаһына зарланған.\n— Улайһа, мин ул әбейҙең кәрәген бирәйем әле. Иртәгә мин һунарға бармам, йәшенеп ятырмын, һин мин өйҙә юҡ тип таҡмаҡларһың, — тип, ҡарындашына әйтеп ҡуйған Килтәй Мәргән.\nИкенсе көндө Килтәй Мәргән мейес артына инеп йәшенде, ти. Ул һунарға китә торған ваҡыт етеп, аҙыраҡ торғас та теге әбей:\nҺәпәләк эте бәйҙәме? —\nтип, таҡмаҡлай-таҡмаҡлай килә ята, ти. Уға ҡыҙ:\nтип таҡмаҡлап яуап ҡайтарҙы, ти.\nШунан теге әбей өйгә инәм тигәндә генә, Килтәй Мәргән йәшенгән еренән уҡ кеүек атылып килеп сыҡты ла:\n— Һинме, убырлы ҡарсыҡ, минең ҡарындашымды ҡоро һөйәккә ҡалдырған? Мә, көрәгеңде ал! — тип, ҡылысы менән тегенең башын сабып өҙҙө, ти. Өҙөлгән баш ҡапыл өс башлы аждаһаға әүерелде лә ҡуйҙы, ти. Баҡтыниһәң, был мәскәй әбей булған икән. Егет менән аждаһа алыша башлағандар. Эй алышалар, эй алышалар, ти, былар. Килтәй Мәргән аждаһаның ике башын өҙә сапты, ти. Шунан, өсөнсө башын урталайға сабам тип, бик ныҡ сапҡан икән, ҡылыс аждаһаның һөйәгенә ҡаҡлығып китеп, Килтәй Мәргәндең башына килеп тейҙе, ти. Былар икеһе лә бер юлы тәгәрәп киткәндәр.\nҠарындашы югереп килде лә иҫәңгерәп ятҡан аждаһаның, ҡалған башын өҙә сапты, ти. Шунан ул аждаһаны бик ҙур усаҡ яғып яндырған. Ә ағаһының үлек кәүҙәһен яҡындағы бер ағас ҡыуышына бикләп ҡуйған. Ҡыҙ Килтәй Мәргәндең кейемен кейгән, булат ҡылысын таҡҡан, уҡ-һаҙағын алған да, күк дүнәненә атланып, Килтәй Мәргәнде терелтергә әмәл эҙләп сығып киткән. Ә һәпәләк этен Килтәй Мәргән менән өйҙө һаҡларға ҡалдырған.\nКилтәй Мәргәндең ҡарындашы китеп бара, китеп бара, тиг бара торғас, бер ҡалаға килеп етте, ти. Бында бер батша майҙан ҡорған икән. Уның шарты — балдаҡ аша уҡ менән атыу, ти. Атҡан кешенең уғы балдаҡ үтә сыҡмаһа, батша уның башын ҡырҡтырған; үтә сыҡһа, батша үҙенең ҡыҙы менән көмөш таяғын бирә икән. Батша ҡыҙы бик һылыу, ти. Ә таяғы — тылсымлы, үлгәндәргә йән бирә, ти.\nҠыҙ менән көмөш таяҡты алыу өсөн күптәр бәхеттәрен һынап ҡарағандар. Тик балдаҡ үтә ата алған кеше юҡ икән. Бик күп кеше башһыҙ ҡалған. Ҡыҙ майҙан эсенә үткән дә: «Мин дә бәхетемде һынап ҡарайым әле, ни булһа ла булыр», — тип: сиратҡа баҫҡан. Сират килеп еткәс, уҡ-һаҙағын алып, төҙәп атып та ебәрҙе, ти. Уҡ, һыҙғырып барып, балдаҡтың ҡап уртаһынан үтеп, уны эләктереп алып китеп ағасҡа барып ҡаҙалған.. Халыҡ шатланып ҡул сабырға тотонған.\nБатша һүҙендә торған. Ул ҡыҙын, көмөш таяғын, өҫтәп бер аҙ байлыҡ та бирҙе, ти. Бик ҙур туй булған. Өс көн үтеп киткән. Килтәй Мәргәндең ҡарындашы:\n— Батша ҡыҙын ҡайтҡанда алып ҡайтырмын, хәҙергә бараһы ерем бар, — тип, ары киткән.\nКитеп бара, китеп бара, ти, был. Бара торғас, икенсе бер батшалыҡҡа барып сыҡҡан. Бында ла батшаның хәбәрселәре::\n— Батша майҙан ҡора. Кем дә кем балдаҡ үтә уҡ менәи ата ала, шуға батша ҡыҙы менән баҡыр таяғын бирә. Кем дә-кем үтә ата алмай, башын өҙҙөртә, — тип, һөрән һалып йөрөйҙәр, ти. Был батшаның да ҡыҙы бик матур, ти. Ә баҡыр таяҡ ябай таяҡ түгел, тылсымлы, ти, ауырыу йөрәктәрҙе төҙәлтә, ти.\nКилтәй Мәргәндең ҡарындашы бында ла бәхетен һынап ҡарамаҡсы булған. Ул балдаҡҡа тоҫҡап атып ебәргән. Уҡ зыңлап осоп, балдаҡты эләктереп, батша һарайына барып ҡаҙалған. Халыҡ шатланып ҡысҡыра башлаған. Батша һүҙендә торған. Ул еңеүсегә үҙенең ҡыҙын, баҡыр таяғын биргән. Туй яһаған. Туй өс көн, өс төн барҙы, ти. Дүртенсе көндө Килтәй Мәргәндең ҡарындашы:\n— Ҡыҙҙы ҡайтышлай алып китермен, хәҙергә бараһы ерем бар, — тип юлға сыҡҡан.\nКитеп барһа, тағы бер батшалыҡҡа килеп етте, ти. Бында ла батшаның хәбәрселәре:\n— Кем дә кем балдаҡ үтә ата ала, батша шул кешегә ҡыҙы менән еҙ таяғын бирә. Кем дә кем атып та үткәрә алмай, башын ҡырҡтыра,— тип һөрән һалалар икән. Батшаның ҡыҙы бик сибәр икән, ә таяғы ауырыуҙарҙы шәбәйтә, хәлһеҙҙәрҙе көсәйтә икән. Ҡыҙ аптырап тормаған, балдаҡҡа атырға булған. Батшаның вәзирҙәре менән байҙар быпап көлә башлағандар, о ярлы халыҡ быны ярышта ҡатнашмаҫҡа өндәгән.\n— Бик күптәр ҡыҙ менән таяҡ өсөн ғүмерҙәрен әрәм иттеләр, — тигәндәр.\nҠыҙ балдаҡҡа тоҫҡап атып ебәргән. Уҡ, балдаҡтың ҡап уртаһына тейеп, эләктереп алып китеп, батша һарайының ҡапҡаһына барып ҡаҙалған. Халыҡ шатлығынан ҡысҡырырға, ҡул сабырға тотондо, ти. Батша һүҙендә торған. Ул ҡыҙы мепәп таяғын биргән дә туй яһап ебәргән. Туй өс көн, өс төй барған. Килтәй Мәргәндең ҡарындашы ҡайтырға булған. Батша, ҡыҙын яҡшы атларға ултыртып, бик күп байлыҡ биреп оҙатҡан. Килтәй Мәргәндең ҡарындашы, күк дүнәнде менеп, алдан барған. Ул юлда теге ике ҡыҙҙы ла алып киткән. Был ҡыҙҙарҙың аталары ла бик күп байлыҡ тейәтеп ебәрҙе, ти. Ҡайтып етер саҡ та Килтәй Мәргәндең ҡарындашы:\n— Һеҙ яйлап ҡайта тороғоҙ. Мин алдан ҡайта һалып, ҡарындашыма иҫкәртәйем, әҙерләнә торһон, — тип ҡайтып киткән. Ҡайтып еткәс тә Килтәй Мәргәнде ағас ҡыуышынан алған, өйгә алып инеп, урындыҡҡа йөҙтүбән һалған, кейендергән, булат ҡылысын таҡҡан. Үҙе элекке кейемен ташлап, үҙенең кейемдәрен кейеп, өйөн йыйыштырып, аш-һыу әҙерләргә керешкән..\nБер аҙ ваҡыт үткәс, теге ҡыҙҙар килеп төштө, ти. Килтәй Мәргәндең ҡарындашы:\n— Еңгәләрем килгән икән, иҫән-һау килеп еттегеҙме? Әйҙүк, рәхим итегеҙ! — тип ҡаршы сығып алды, ти.\nИң алдан көмөш таяҡлы ҡыҙ таяғына таянып өйгә ингән. Инһә, Килтәй Мәргән урындыҡта һуҙылып төшөп йөҙтүбән ята, ти. Ҡыҙ быны йоҡлап ята икән тип уйлаған да:\n— Өс бисә алдым тип, һуҙылып төшөп тороп ятаһыңмы? — тип, көмөш таяғы менән төртөп алған. Килтәй Мәргән ҡыбырҙай биреп ҡуйған, ти. Шунан баҡыр таяҡҡа таянған икенсе ҡыҙ килеп инде, ти. Уныһы ла:\n— Һай-һай, өс бисә алдым тигәс тә, ҡайһылайыраҡ ята, — тип, таяғы менән төрткәйне, Килтәй Мәргән көлөмһөрәп ҡуйҙы, ти. Иң арттан еҙ таяғын таянып, өсөнсө ҡыҙ килеп инде, ти. Был да:\n— Һин нимә, өс бисә алдым тип маһайып ятаһыңмы? Ҡара һин уны, исмаһам, ҡаршы ла сыҡмай, көлөп ятҡап була, — тип, еҙ таяғы менән төрткәйне, Килтәй Мәргән:\n— Ах, күп йоҡлап киткәнмен,— тип, һикереп килеп торған, ти. Ҡарындашына ул гаул тиклем оҡшаш булған. Шуға күр» ҡыҙҙар бер нәмә лә һиҙмәнеләр, ти.\nҠарындашы Килтәй Мәргәнде ситкәрәк алып китеп, бөтәһен дә аңлатып, һөйләп бирҙе, ти. Килтәй Мәргән ҡыҙҙарҙы оҡшатҡан, өсөһөн дә бисә итеп алған. Былар татыу ғына донъя көтә башланылар, ти.\nБерҙән-бер көндө былар билмән бешергәндәр. Бер бисәһе кемгә сығыр икән тип, билмәнгә көмөш балдаҡ һалып ебәргән. Ашап ултырғанда теге балдаҡ Килтәй Мәргәндең ҡарындашына сыҡҡан. Ул быны бүтәндәргә һиҙермәгән, үҙе уйға ҡалған: «Эй, был еңгәләрем мине күпһенәләр икән. Ҡуй, быларҙың тормоштарын боҙмайым, үҙ көнөмдө үҙем күрәйем», — тип уйлағав да сығып киткән, ти.\nКитеп бара, китеп бара, ти, был. Бара торғас, күл буйында кер йыуып ултырған бер әбейҙе күргән. Әбей эргәһенә килгән, һаулыҡ һорашҡан. Әбей:\n— Былай бер үҙең генә ҡайҙа юл тоттоң, балам? — тип һораған.\n— Инәй, мин бер ҡайҙа ла бармайым. Ҡыҙһыҙға ҡыҙ, улһыҙға ул, киленһеҙгә килен булам, — тип әйтте, ти, ҡыҙ.\n— Ярар, балам. Минең киленем юҡ, улыма кәләш булырһың, — тип, ҡыҙҙы алын ҡайтҡан. Әбейҙең улы матур ғына булған. Ҡыҙ ҙа, егет тә бер-береһен күреү менән яраттылар, ти. Былар өсәүләп бергә-бергә донъя көтә башланылар, ти. Оҙаҡламай уларға дүртенсе кеше ҡушылған: Килтәй Мәргәндең ҡарындашы ул тапҡан.\nҠарындашы оҙаҡ ҡайтмағас, Килтәй Мәргән уйға ҡалды, ти.\n— Ҡарындашым миңә өс бисә алып бирҙе лә әллә ҡайҙа юҡ булды, эҙләргә сығайым әле, — тип, сығып китте, ти, был. Эҙләп йөрөй торғас, ул бер өй артына ял итергә ултырҙы, ти. Өй эсендә әбей йәш бала бәүетә, үҙе:\nКилтәй Мәргән ҡарындашының балаһы, бәүли.\nтип көйләй икән.\nКилтәй Мәргән тыңлап ултырҙы ла инеп сәләм бирҙе, ти.\n— Инәй, баяғы көйөңдө тағы бер көйлә әле? — тип үтенде, ти. Әбей тағы бер көйләгәйне, Килтәй Мәргән:\n— Инәй, ул үҙе ҡайҙа һуң? — тип һораны, ти.\n— Иренә ашарға алып китте. Ире анау яҡта көтөү көтә,— тип әйткәйне, Килтәй Мәргән шул яҡҡа сығып югерҙе, ти.\nҠарындашы Килтәй Мәргәнде бик оҙаҡ ҡунаҡ итеп ҡайтарған. Улар, бер-береһен ҡунаҡҡа саҡырышьш бик татыу, оҙаҡ ғүмер иткәндәр, ти.


Тунис — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nТунис — версиялар араһындағы айырма\n15:29, 22 июнь 2017 версияһы\n13:15, 19 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү)\n15:29, 22 июнь 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n670 йылда ғәрәптәр ([[Хаҡ хәлифәлек]]) византия ҡәлғәһе урынында Төньяҡ Африка ерҙәрендә тәүге ҡалаһына нигеҙ һала ([[Каруан (ҡала)|Каруан]]), ул транссахара сауҙаһы үҙәгенә әүерелә.\n1534 йылда [[Сәлим I]] идара иткән [[ҒосманОсман империяһы]] экспансияһы осоронда төрөк флотының баш командующийы Хәйр-әд-Дин Барбаросса Тунисҡа баҫып инә, әммә бер йылдан Тунис герман-рим императоры Карл V Габсбург тартып ала.\n1568 йылда Ғосман империяһы (Сәлим II) корсары Кылыч Али-паша [[Алжир]]ҙан ҡоро ер юлы менән ҙур булмаған ғәскәр ебәрә, Хафсидтарҙан Тунисты тартып ала. 1573 йылда Австриялы Һуан испандар ярҙамы менән Тунисты яулай, әммә 1574 йылда османдар яңынан Тунисҡа бәреп инә. Тунис ҒосманОсман империяһына баш һала.\nМәгәр XVI быуаттан төрөк солтаны хакимлығының исеме генә тороп ҡала — ғәмәлдә 1612 йылда барлыҡҡа килгән Мурадиҙар затынан бойондороҡһоҙ бейҙәр илгә идара итә. 1705 йылда было бойондороҡһоҙ Тунис дәүләте барлыҡҡа килә, уға Хөсәйниҙәр тоҡомо идара итә, улар төрөк солтанын дини башлыҡ — имам итеп кенә таный. 1881—1883 йылдарҙа [[Франция]] Тунисты үҙ протекторатына тартып ала һәм үҙ колонияһына әүерелдерә.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/711053 ҡабул ителгән


Еңеүҙең 65 йыллығы уңайынан милли әҙәбиәт музейында махсус күргәҙмә эшләй\n«Утта сыныҡҡан ижад» тип аталған күргәҙмәлә тыныслыҡ һәм ирек өсөн ғүмерҙәрен ҡорбан иткәндәр, шулай уҡ һуғыштан ҡайтып ижад юлынан китеүсе әҙиптәрҙең эштәре менән танышырға мөмкин. Әле республикала яу үтеп ҡайтҡан 7 фронтовик- яҙыусы ғына ҡалған.\nБөйөк Еңеүҙең 65 йыллығы уңайынан төп тантаналар Өфө ҡала шураһы ҡаршыһында Ленин исемендәге майҙанда буласаҡ. Хәрби парад 12 сәғәттә, Рәсәй президенты Дмитрий Медведевтың ҡотлауын тапшырғандан һуң башланасаҡ.\nОшонда уҡ театрлаштырылған тамаша, ҙур концерт була. Байрам 22 сәғәт 30 минутта салют менән тамамлана. Еңеү байрамына Мәскәүҙән йондоҙҙар саҡырмайҙар, Урал аҫылташтары тип аталған фольклор конкурсы еңеүселәре сығыш яһай.


Премьера: «Мин — ҡатын-ҡыҙ». Бишек йыры\nЯҙҙы шағирҙар ҡатын- ҡыҙ менән сағыштыра. Яҙ һулышы , гөрләүектәр йыры, бөрөләр тулышыуы, тәбиғәт уяныуы, ысынлап та, ҡатын- ҡыҙ асылын хәтерләтә. Ошондай йәмле яҙғы көндә — 18 апрелдә — театрыбыҙҙа йәнә премьера — ҡатын- ҡыҙ темаһына сюита, Туфан Миңнуллин пьесаһы буйынса «Мин- ҡатын-ҡыҙ» бишек йыры. Исеменән үк күренеүенсә, әҫәр ҡатын- ҡыҙ яҙмышы, әсәлек бәхете, мөхәббәт хаҡында. Спектаклдең режиссеры — Илсур Ҡаҙаҡбаев, рәссамы — Альберт Нестеров, композиторы — Илшат Яхин, балетмейстеры — Сулпан Асҡарова.\nБөтә күрке әсә булыуҙа…» ти шағир Һади Таҡташ.\nЙәш режиссер И.Ҡаҙаҡбаев автор Туфан Миңнуллиндың тамашасыға билдәле пьесаһына заманса яңғыраш биргән һәм әҫәр бай йөкмәткеле, бөгөнгө көндөң иң сетерекле проблемалары хаҡында уйҙарға этәрә , йәмғиәттең төп нигеҙе булараҡ ғаилә, бала тәрбиәләү, ҡатын- ҡыҙҙың тормошобоҙҙағы роле хаҡында тәрән фәлсәфә заманса сәхнә алымдары, художестволы биҙәлеш аша бик мауыҡтырғыс бирелә.\nБишек йыры. Кемебеҙ иҫләй икән уны? Бөгөн йәш әсәләр йырлаймы сабыйҙарына бишек йырын. Әсәй — өләсәйҙәрҙең бишек моңо ҡанына һеңгән сабый, үҫкәс, насар кеше була алмай, ә бишек йыры- йырарҙың да йыры, тигән ҙур төшөнсәләр хаҡында спектакль. Ваҡиғалар бала табыу йортонда бара. Серҙәр бүлешер, хатта яҙмыштар хәл ителер урын икән ул мөғжизәле, ғәжәйеп күркәм был йорт…\nПремьера 19 апрель көнө лә уйнала.


Ҡулдарының име бар\nАуылда фельдшер-акушерлыҡ пунктының булыуы һөйөнөслө хәл. Яманһаҙҙар был яҡтан уңған. Ауылдың уртаһында урынлашҡан медицина учреждениеһының ишеге бер ҙә ябылмай. 2005 йылдан бында Светлана Шаһимәрҙән ҡыҙы Бикҡолова халыҡҡа киң медицина ярҙамы күрһәтә.\nСветлана был һөнәрҙе осраҡлы һайламай, ул бала саҡтан шәфҡәт туташтарының эшенә ғашиҡ булып үҫә. 2000 йылда Сибай медицина колледжының «Фельдшер эше» бүлеген тамамлай. Диплом алған йәш белгес Өфөнөң 4-се йоғошло ауырыуҙар дауаханаһында, Баймаҡ районының медицина учреждениеларында хеҙмәт тәжрибәһе туплай. 2005 йылда тыуған ауылы Яманһаҙға ҡайтып эш башлай.\nҠулдарында име булған фельдшерҙы халыҡ ярата, «үҙебеҙҙең Светлана» тип кенә йөрөтә.\nСветлана Бикҡолова яңы тыуған сабыйҙарҙан алып оло йәштәге граждандарға тиклем барыһының да һаулығын хәстәрләй, төрлө процедуралар эшләй, прививкалар яһай, ҡан баҫымын үлсәй, диспансеризация үткәрә. Ауырыуҙарҙы өйҙәренә барып хеҙмәтләндереү ҙә Светлананың иңендә. Яманһаҙ фельдшер-акушерлыҡ пункты Матрай участка дауаханаһына ҡарай. Шунлыҡтан, табип ярҙамына мохтаж пациенттар тәжрибәле терапевт Флүрә Тәлғәт ҡыҙы Дмитриеваға йүнәлтелә. Йылына ике тапҡыр Сибай ҡалаһының Сәләмәтлек үҙәгенән белгестәр килеп, яманһаҙҙарҙың һаулыҡ торошон тикшереп тора.\n—Эшемде бик оҡшатам. Ҙур ышаныс белдереп мине икенсе тапҡыр ауыл Советына депутат итеп һайлаусы ауылдаштарыма рәхмәт. Һөнәри бурысым менән бергә 7-се һайлау округына ингән Быҙаулыҡ урамында йәшәүселәрҙең донъяуи мәсьәләләрен һәм проблемаларын хәл итергә тырышам. Ауыр хәлгә тарыған ғаиләләр буйынса комиссия ағзаһы булараҡ, йыш ҡына ярҙамға мохтаж ғаиләләр менән эшләргә тура килә. Ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзаһы булыу ҙа ҙур яуаплылыҡ өҫтәй. Бар башланғыстарыбыҙҙы хуплап, булышлыҡ итеүсе Яманһаҙ ауыл хакимиәте башлығы И.А. Амантаевҡа ҙур рәхмәт,—ти Светлана.\nТырыш хеҙмәт өлгөһө күрһәтеүсе фельдшер С.Ш.Бикҡолова лайыҡлы рәүештә районда «Һөнәре буйынса иң яҡшыһы» тип табылған. Тилбер, үҙ эшенә ҙур яуаплылыҡ менән ҡараусы белгес, әүҙем йәмәғәтсе Светлана Шаһимәрҙән ҡыҙы күптән инде ауылдаштарының ихтирамын яулаған.\nУңған ҡатын ғаиләһенә лә ҙур иғтибар бүлә. Улар тормош иптәше Фәнис Хәйрулла улы менән өс ул тәрбиәләй. Өлкәндәре Заһир Сибай гимназия-интернатының 8-се класында белем алһа, кеселәре Тимур менән Нияз балалар баҡсаһына йөрөй.\nБикҡоловтар яңы йорт һалып сыҡҡан, унда уңайлы, заманса шарттар булдырған. Мал-тыуар, ҡош-ҡорт көтөп, баҡса үҫтереп йәшәүҙән ҡәнәғәтлек табалар.\nҺүрәттә: алтын ҡуллы фельдшер пациенттарына юллана.


Алданған туристар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n06 ноября 2019 — 16:12 Алсу Суфиянова\nБеҙҙең телеканалда алданған туристар тураһында күрһәтелгән сюжеттан һуң хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт итеүселәр бермә-бер артҡан. Клиенттар юллама өсөн түләгән аҡсаларын кире ҡайтарыуҙы талап итә. “Леда Тревел” компанияһы офисы бер нисә аҙна бикле тора.\nТелефон аша шылтыратыуҙарға турфирма директоры яуап бирмәй. Алданыусылар араһында фирма етәксеһенең әхирәттәре лә бар. Елена Соколова “Леда тревел” турфирмаһы аша апрелдә үк йылы яҡҡа юллама һатып ала. Тыуған көнөн яҡындары менән диңгеҙ буйында үткәрергә уйлаған ҡатын хәҙер һалҡында турфирма ишеге алдында торорға мәжбүр.\nТурфирма етәксеһе алданған туристарҙы төрлө вәғәҙәләр менән алдап ваҡытты һуҙырға тырыша. Турфирма етәксеһе туристарға аҡсаларын ҡайтарырға уйламай, етмәһә, ул киләһе йылға ташлама биреүсе ҡағыҙ киҫәген дә һатҡан. Был документ киләһе юлламаларға 20 процент ташлама бирә.\nСертификат ошондай ябай ҡағыҙҙа баҫылған, мисәт юҡ, әммә директорҙың ҡултамғаһы бар. Ә икенсе яғында ҡулланыу ҡағиҙһәләре яҙылған. Принтерҙа баҫылған һәр сертификаттың хаҡы 50 мең һум һәм документ юридик бер нисек тә яҡтан раҫланмаған. Алданған туристарҙың ҡулында килешеү ҡағыҙҙары һәм полицияға яҙған ғаризалар. Зыян күргәндәр һаны көндән-көн арта. Эске эштәр министрлығы тикшереү башлаған.


Мәңге хәтерҙә, мәңге дан!\n13 Май , 15:00\n8 май Салауатта Хәтер һәм рәхмәт белдереү көнө булараҡ билдәләнә. Был көндө мемориаль комплекстарҙа, һәйкәлдәр янында митингтар үтә, Советтар Союзы һәм Рәсәй Геройҙарының ҡәберҙәренә сәскәләр һалына. Унда мәртәбәле ҡунаҡтар, ҡаланың Почетлы граждандары, ҡала Советы депуттары, ҡала хакимиәте һәм башҡа ведоство, ойошма, учреждениелар вәкилдәре ҡатнаша.\nИң тәүҙә салауаттар ҡаланың мәҙәниәт һәм ял паркында урынлашҡан “Һуғыш этаптары” мемориаль комплексы янында йыйылды.\n- Бөгөн беҙ Тыуған илде, уның азатлығын һаҡлаусыларҙы иҫкә алабыҙ. Совет халҡы өсөн Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү ҙур юғалтыуҙар менән яулана, дүрт йыл дауамында 27 миллиондан ашыу кешенең ғүмере өҙөлә. Еңеүселәр алдында беҙ бурыслы, Еңеү яулаусыларҙың барыһына ла ихтирам күрәһтергә, уларҙы иҫләргә бурыслыбыҙ, - тип сығыш яһаны ҡала хакимиәте башлығы Игорь Миронов.\n“Һуғыш этаптары” мемориаль комплексы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Таис Колышев башланғысы менән төҙөлә. Быйыл унда ошо комплекстың кем арҡаһында барлыҡҡа килеүен иҫкә төшөрөп тороусы алтаҡта ҡуйылған. Митингта ветеран үҙе лә ҡатнашты.\n- Еңеү көнөн ике төрлө хис, шатлыҡ һәм күҙ йәштәре менән ҡаршы алабыҙ. Кеше тураһында хәтер мәңге йәшәргә тейеш, шуға күрә лә ошондай мемориаль комплекстар төҙөлә, - тине Таис Ғөбәй улы.\nБөйөк Еңеү көнө уңайынан ҡотлау телмәре менән Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров сығыш яһаны.\n- Беҙ илебеҙ геройҙарын күрә алыуыбыҙ менән бәхетлебеҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар сафы һирәгәйә. Башҡортостандан 285 Советтар Союзы Геройы, шуларҙың өсәүһе Салауаттан: Сухоруков, Бекетов һәм Әхтәмов. Киләсәк быуын илебеҙ өсөн кем азатлыҡ яулауын бер ҡасан да онотмаҫ, тип уйлайым, - тине Зариф Закир улы.\nМаршруттың икенсе пункты - Муса ҡасабаһында, Балаларҙың техник ижады үҙәге алдында урынлашҡан стела. Ул Аллағыуат, Бәләкәй Аллағыуат, Яңы Петровка, Ҡыҙыл-ауыл, Артель-күс, Юрматы, Ирек, Бәләкәй Муса, Ҡарлыкүл, Берлек, Юпитер, Желанный, Ҡоҙаҡай, Константиновка, Ромадановка ауылдары яугирҙарына арнала.\n- 9 май - Рәсәй өсөн изге байрам. Беҙ совет һалдатының, беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙың ҡулдарына ҡорал тотоп Тыуған илебеҙҙе дошмандарҙан һаҡлау өсөн намыҫ менән хәрби бурыстарын үтәүҙәрен яҡшы аңлайбыҙ һәм улар алдында баш эйәбеҙ, - тине ҡаланың хәрби комиссары Фәндәлиф Ниғмәтдинов.\nБалалар (үҫмерҙәр) техник ижады үҙәге тәрбиәләнеүселәре тамашаны рухлы шиғыр, йыр менән биҙәне.\n8 май көндө Советтар Союзы һәм Рәсәй Геройҙары ҡәберҙәренә сәскәләр ҙә һалына. Иң тәүҙә Советтар Союзы Геройы Алексей Сухоруков иҫкә алынды.\n- Салауат ҡалаһы Геройы Алексей Сухоруков ҡәберенә йыл да йыйылабыҙ. Ул һуғыштан ҡайтҡас йәш быуында илһөйәрлек тәрбиәләүҙә ярҙам итте. Бөгөн ҡалала 16 ветеран тере һәм ҡала хакимиәтенә уларға хөрмәт күрһәтеп тороуы өсөн рәхмәт, - тине ҡала ветерандары советы рәйесе Гүзәл Хөснуллина.\nСоветтар Союзы Геройы Василий Бекетов ҡәберенә сәскә һалғанда:\n- Василий Бекетов - ул беҙҙең ғорурлыҡ, Тыуған иле, яҡындары өсөн ғүмерен бирергә әҙер булған кешеләрҙең береһе булған, - тип билдәләп үтте ҡала Советы депутаты, “Йыл кешеһе” премияһы еңеүсеһе Сергей Данилов.\nШулай уҡ Рәсәй Геройы Владимир Трубановтың ҡәберенә лә сәскәләр һалынды.\n- Владимир Трубанов хәрби дуҫтары өсөн үҙ ғүмерен аямай, ул бер шикләнеүһеҙ батырлыҡҡа бара. Беҙҙең быуын уның ҡаһарманлығын онотмаясаҡ, - тине Чечня республикаһындағы хәрби хәрәкәттә ҡатнашыусы, “Йәш армия” Бөтә Рәсәй патриотик хәрәкәттең урындағы бүлек штабы етәксеһе Альберт Рәхимов.\nМәртәбәле ҡунаҡтар, ветерандар һәм хәрби-интернационалистар менән автобустар кортежы һуңынан “Юрматы ере” мемориаль комплексына килде. Бында Еңеү көнө уңайынан тантаналы митинг уҙҙы.\n- Был байрам беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙың рух ныҡлығы, халыҡтың берҙәмлеге бөтә иң ауыр ҡаршылыҡтарҙы ла еңеп сығырға һәләтле булыуын иҫбатлай. Һуғышта ҡатнашыусылар һәм тыл хеҙмәтсәндәре беҙгә Тыуған илебеҙҙең матурлыҡтары менән һоҡланып йәшәү, тормошҡа шатланып, балалар үҫтереү мөмкинлеге бүләк итте, беҙ быны бер ҡасан да онотмаясаҡбыҙ, - тине үҙенең сығышында ҡала Советы рәйесе Лариса Давыдова.\nДәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров Башҡортостандан һуғышта 700 меңдән ашыу кеше ҡатнашып, күптәренең яу яланында ятып ҡалыуы, Аллағыуат ауылынан армияға алынып, 19 йәшендә генә батырҙарса һәләк булған Хәсән Әхтәмов хаҡында “Тамыр” телеканалының документаль фильм төшөрөүе хаҡында билдәләп үтте.\n- Беҙ “Юрматы ере” мемориаль комплексында 19 тапҡыр йыйылабыҙ, киләһе йылда комплексҡа 20 йыл була. Был беҙгә лайыҡлы осрашыу урыны. Еңеү көнө - Ватаныбыҙҙың, халҡыбыҙҙың хәрби һәм хеҙмәт даны символы, - тине “Аллағыуат” төбәк ойошмаһы рәйесе Фәнит Ханмырҙин.\nСарала Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Никофор Елисеев ҡатнашты. Ул һуғыш хәтирәләре менән бүлеште.


Парта артына... ата-әсәләр ултырҙы\n28 Апрель 2018, 17:08\nШаран районы Бөтә Рәсәй “Ата-әсәләрҙең БДИ тапшырыу көнө” акцияһына ҡушылды\nИмтихан үткәреү пункты – Шаран 2-се мәктәбендә (етәксеһе Л. Зыязетдинова) сығарылыш уҡыусыларының ата-әсәләре рус теле һәм (теләк буйынса) математика (база кимәле) буйынса БДИ тапшырҙы, туғыҙынсы кластарҙың ата-әсәләре лә рус теле һәм математика буйынса имтихан тапшырырға теләк белдерҙе.\nАта-әсәләр балаларының йәй башында ниндәй тойғолар кисерәсәген аңлау өсөн парта артына ултырҙы. Бөтә-\nһе лә ысын имтихандағыса булды: БДИ һорауҙары, ҡәтғи контроль, тулҡынланыу һәм хис-тойғолар ташҡыны...\nАта-әсәләр тәүҙә, айырым класс булып, имтихан алдынан үткәрелә торған традицион линейкала баҫып торҙо, унан һуң аудиторияға ингәндә металл эҙләгес аша үтте, паспорттарын күрһәтте.\nБДИ биремдәрен үтәй башлағансы мәғариф бүлеге баш белгесе, имтихан үткәреү пункты етәксеһе Р. Зәйҙуллина, техник белгес (быйыл уларҙың роле бик мөһим), район педагогик мәғлүмәт үҙәге директоры Р. Минажев ата-әсәләр менән теркәү һәм яуаптар бланктарын тултырыу буйынса ҙур булмаған инструктаж үткәрҙе.\n– Контроль-үлсәү материал-дарының туранан-тура һәр\nаудиторияла имтихан тапшы-рыусыларҙың күҙ алдында асылыуы быйылғы БДИ-ла яңылыҡ булды. Тейешле техника яҙын һынау үтәсәк, – тине Рәүзилә Мәккә ҡыҙы.\nРайон мәғариф бүлеге начальнигы, дәүләт имтихан комиссияһы ағзаһы М. Әхмәҙуллин БДИ-ла ҡатнашыусыларға уңыштар теләне.\nАта-әсәләр теркәү бланктары, БДИ биремдәрен алып эшкә тотондо. Был ваҡытта балалары күрше аудиторияла тарих буйынса һынау сифатында берҙәм дәүләт имтиханын тапшырғанлыҡтан, ата-әсәләрҙең тулҡынланыуы һиҙелә\nТатар Көсөк ауылынан ун беренсе класта уҡыусы игеҙәктәр Алексей һәм Дмитрийҙың әсәләре Л. Бурнашева:\n– Биремдәр ҡатмарлы түгел, һорауҙар, нигеҙҙә, фекер йөрөтөүгә ҡағыла, – тине.\nШарандан Л. Сәйетғәлина үҙенең белеменә ышана, шуға күрә рус теле һәм математика буйынса биремдәр алған. Уның ҡыҙы Розалия Шаран 1-се мәктәбендә ун беренсе класта уҡый.\n– Ике фән буйынса ла биремдәрҙе үтәп ҡарарға иҫәпләйем, – тине ул.\nАта-әсәләр, иғтибарҙарын туплап нимәлер яҙа, иҫәпләй, мәктәп йылдарын, тәүге имтихандарын иҫкә төшөрә…\nБыл акцияның маҡсаты – ата-әсәләргә балаларының алдағы тормоштары өсөн бик мөһим ҙур имтиханды ниндәй шарттарҙа тапшырасағын күрһәтеү. Имтихан тапшырыусы ролендә булып ҡара-ған ата-әсәләр ул һәм ҡыҙҙарының БДИ алдынан була торған тул-ҡынланыу һәм борсолоуҙарына аңлап ҡараясаҡ, ауыр ваҡыттарҙа уларға ярҙам итеү өсөн кәрәкле һүҙҙәрҙе табасаҡ.\n“Рособрнадзор”ҙа ата-әсәләр өсөн БДИ үткәреүҙе 2017 йылда иң файҙалы яңылыҡ тип иҫәпләйҙәр. Был акция йолаға әйләнәсәк һәм унда ҡатнашыусы өлкәндәр һаны артҡандан артасаҡ.


Амброз Бирс — Башҡорт Википедияһы\n1892 йылғы портрет\nМейгс округы, Огайо штаты, АҠШ\nСьерра-Мохада ауылы булыуы мөмкин, Коауила штаты, Мексика.\nСатира, «ҡурҡыныс» хикәйәләр\nАмброз Бирс (Амброз Гвиннет Бирс, ингл. Ambrose Gwinnett Bierce, 1842 йылдың 24 июне — бәлки, 1913 йылдың 26 декабре йәки 1914 йылдың 11 ғинуары) — Америка яҙыусыһы, журналист, юмористик һәм «ҡурҡыныс» хикәйәләр авторы.\nАмерикалағы Граждандар һуғышында ҡатнашҡан. Эссе һәм мәҡәләләрендә генә түгел, шиғри һәм сәсмә әҫәрҙәрендә лә ул тура һүҙлелеге менән айырылып торған. Шундай холҡо өсөн уға «Әсе Бирс» (ингл. Bitter Bierce) ҡушаматы таҡҡандар.\nҒүмеренең аҙағында Бирс граждандар һуғышы барған Мексикаға юллана. 1913 йылдың 26 декабрендә өйгә һуңғы хатын ебәрә, шунан эҙһеҙ юғала. Яҙыусының үлгән ваҡыты һәм урыны әле лә билдәле түгел.\nАмброз Бирстың әҙәби мираҫы юғары баһаланған. Ул ҡыҫҡа проза оҫтаһы тип иҫәпләнә, ә «Өкө шишмәһе аша күперҙә булған хәл» хикәйәһе Америка әҙәбиәте классикаһы һанала.\nАмброз Гвиннет Бирс Викимилектә\nАмериканский писатель Амброз Бирс 2006 йылдың 21 август көнөндә архивланған. — произведения, фотографии, статьи о писателе\nБиблиография Амброза Бирса 2012 йылдың 7 июль көнөндә архивланған.\nАфоризмы Амброза Бирса 2007 йылдың 2 ноябрь көнөндә архивланған.\nҠалып:LJ-comm — сообщество в Живом Журнале\nМаксим Мошков китапханаһында Амброз Бирс\nNotable Names Database · AlloCiné · Discogs · Internet Movie Database · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Проект «Гутенберг» · Internet Speculative Fiction Database · Find a Grave\nBIBSYS: 90187130 · BNC: a11627669 · BNE: XX847608 · BNF: 118919933, 10200060c · CiNii: DA00340665 · GND: 115511474 · ICCU: CFIV061341 · ISNI: 0000 0003 6850 0397, 0000 0000 8145 5330, 0000 0001 2345 3393 · LCCN: n79100683 · NDL: 00433285 · NKC: jn20010601065 · NLA: 35018575 · NLG: 192685 · NSK: 000045576 · NTA: 068787154 · NUKAT: n96019052 · PTBNP: 26470 · LIBRIS: 252013 · SUDOC: 026728095 · VIAF: 232144783035948358100\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Амброз_Бирс&oldid=1050126 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:57 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Уларҙың араһында балалар күп. Гигиена һәм эпидемиология үҙәге лабораторияларында тикшерелгән 616 талпандың 41 энцефалитлы булыуы асыҡланған. Республикала әлегә боррелиоз менән ауырыу осраҡтары теркәлмәгән. Шулай ҙа хәл бик ауыр булып ҡала. Республиканың һаулыҡ һаҡлау министрлығы тәбиғәткә сыҡҡанда бик һаҡ булырға кәңәш итә.


Ул юғары исемгә лайыҡлы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nУл юғары исемгә лайыҡлы\n31 марта 2021 — 13:58 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликала Яныбай Хамматовҡа үлгәндән һуң Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы исемен биреү өсөн петиция биреү башланды. Яныбай Хамматов 20-ләгән роман, тиҫтәләгән повесть-хикәйә авторы. Уның әҫәрҙәре рус, украин, азербайжан телдәренә тәржемә ителгән. Яҙыусының китаптары Башҡортостан китап нәшриәтендә, «Современник» һәм «Воениздат» нәшриәттәрендә донъя күрә. Ул «Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы» тигән юғары исемгә лайыҡ», — тип яҙа петиция авторы, журналист Баныу Ҡаһарманова.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЫЛ СИРҘЕ ВАКЦИНА МЕНӘН ЕҢӘБЕҘ - 2021 - Мәҡәләләр\nБЫЛ СИРҘЕ ВАКЦИНА МЕНӘН ЕҢӘБЕҘ\nРәсәй Федерацияһының бөтә төбәктәрендә, шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһында COVID-19 яңы коронавирус инфекцияһына ҡаршы вакциналау дауам итә.\nМәғлүм булыуынса, прививка кампанияһы республикала үткән йылдың декабрь айында уҡ старт алғайны. Тәүҙә ул медицина, педагогия, социаль өлкә, полиция, күп функциялы үҙәк хеҙмәткәрҙәренә һәм ирекмәндәргә генә тәғәйенләнде. Вакциналау мәсьәләһе бөгөн донъяның башҡа ҡитғаларында ла иң көнүҙәктәрҙән иҫәпләнә. Был хаҡта киң мәғлүмәт сараларынан көн һайын ишетеп-күреп торабыҙ. Йәшерен-батырыны юҡ, дуҫтарыбыҙ, хеҙмәттәштәребеҙ, таныштарыбыҙ менән һөйләшеүҙәребеҙҙең дә төп темаһына әйләнде ул. Вакцинаға ҡағылышлы, дөрөҫөрәге, уны яһатыу һәм эҙемтәләре хаҡында фекерҙәр төрлө булыуына ғәжәпләнергә түгел. Ни тиһәң дә, әлегә был прививка һынау осоро үтә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, һуңғы мәғлүмәттәр буйынса уның һөҙөмтәлелеге 91,4 процент тәшкил итеүе билдәле.\nТарихтан мәғлүм булыуынса, төрлө дәүерҙә кешелеккә һынау булараҡ төрлө йоғошло сирҙәр барлыҡҡа килеп тора. Уларҙың таралыуын тик бөтә халыҡты вакциналау юлы менән генә еңгәнде, иҫкәрткәнде оноторға ярамай. Коронавирусты ла прививка яһатып ҡына туҡтатып булыуы бөтәһенә лә мәғлүм ки. Тик уны берәм-һәрәм түгел, ә дәррәү, бөтә республика, ил, планета менән үткәрергә кәрәк. Республика Башлығы Радий Хәбиров коронавирустың таралыуына юл ҡуймаҫ өсөн беҙгә республика халҡының кәмендә 2/3 өлөшөн вакциналау мөһим, тине. "Рәсәй 24" телеканалына биргән интервьюһында ул республикала вакциналауға әҙерлек һәм ковидҡа ҡаршы паспорт хаҡында ентекле мәғлүмәт бирҙе. Иң беренсе ковидҡа ҡаршы паспорт хаҡында аңлатып үтәйек.\nБыл проектты февраль башында башлап ебәреү планлаштырылғайны. Уның операторы функцияһын Башҡортостандың Һанлы үҫеш министрлығы башҡара - паспорт һанлы, QR-код рәүешендә була. Уны алыу өсөн Дәүләт хеҙмәттәре порталында шәхси кабинетыңды теркәргә кәрәк. Проекттың асылы шунда: ковидтан прививка яһатҡан кеше өҫтөнлөктәргә, льготаларға, ташламаларға эйә була һәм эпидемияға ҡаршы саралар сиктәрендә индерелгән сикләүҙән азат ителә. Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, әлеге ваҡытта республика 18,84 мең доза "Спутник V" вакцинаһы алды, февралдә - 50,8 мең, мартта 100,7 мең доза килтереүҙәре көтөлә. 72 медицина учреждениеһы вакцинаны һаҡлау өсөн ҡорамал менән тәьмин ителгән, улар прививка пункттары булараҡ эшләргә мөмкин. Тағы 13-ө ошондай ҡорамал һатып алып, прививка яһатырға теләүселәрҙе ҡабул итә. Прививка эшләтер алдынан кеше үҙенең участка врачына мөрәжәғәт итергә, анализ бирергә, анкета тултырырға тейеш. Яңы коронавирус инфекцияһына ҡаршы вакцина ике этапта яһала, йәғни беренсе компонентты яһағандан һуң 21 көн үткәс, икенсеһе һалына.\nӘйткәндәй, 2021 йылдың яҙына коронавирус менән ауырыу һәм вафат булыу күрһәткестәренең икеләтә кәмеүе ихтимал. Был хаҡта РИА Новости агентлығына Иҡтисади тикшеренеүҙәр үҙәгенең статистика һәм моделләү буйынса эксперты Агаси Тавадян хәбәр итте. Шулай ҙа артабан тәбиғи яҙғы пик менән бәйле сирҙең йәнә таралыуы мөмкин булыуын да һыҙыҡ өҫтөнә алды эксперт. Тиҙҙән хәлдең ҡапыл яҡшырыуы ихтимал, тип иҫәпләй ул. Быға, әлбиттә, бөтә халыҡҡа прививка яһай башлау булышлыҡ итеүе көн кеүек асыҡ. Вакцинация ковидты бөтөнләй юҡҡа сығарыу һәм яңы тулҡындың башланыуына юл ҡуймау өсөн мотлаҡ, тип иҫәпләй Агаси Тавадян.\nКовид сирен үткәреүселәр организмдың һуңынан бер нисә ай бығаса күҙәтелмәгән, аңлашылмаған торошта булыуын, хәлһеҙлек кисереүҙәрен, йоҡоһоҙлоҡтан интегеүҙәрен белдерә. Хатта ҡайһылары һауыҡҡандан һуң бер нисә ай үткәс, ҡапыл еҫтәрҙе бөтөнләй башҡа төрлө тоя башлауына аптырай. Яңыраҡ ҡына бер танышым үҙенең социаль селтәрҙәге аккаунтында: "Тәүҙә йомортҡа, балыҡ иҫкергән икән тип уйлай инем, һуңынан барлыҡ аҡһымлы ризыҡтарҙан үләкһә еҫе сығыуын аңғарып ҡалдым. Һуған ашағандан һуң бөтөн тәнемдән һуған еҫе аңҡыған кеүек. Ял көндәрендә хатта сәғәт һайын душта ҡойоноп мәшәҡәтләндем. Ковид сирен үткәреүселәр, ә һеҙҙең еҫ тойоуығыҙ үҙгәрмәнеме?" - тип мөрәжәғәт иткәйне. Бер аҙҙан ул тағы ла яңы пост өҫтәне: "Аҡылдан яҙаммы әллә тиһәм, баҡтиһәң, ысынлап та, постковид осоронда еҫ һиҙеү үҙгәреүе мөмкин икән..." Һәм ул түбәндәге мәҡәләгә һылтанма ла һалды.\n"Ҡайһы бер пациенттар ковид менән сирләгәндән һуң хушбуй, ҡыҙҙырылған ит һәм көнкүреш химияһы еҫе урынына балыҡ, тәмәке һәм үләкһә еҫен тоя. Медиктар белдереүенсә, бындай симптомдар сирләгән ваҡытта тулыһынса еҫ һиҙмәгән пациенттарҙа һауыҡҡандан һуң аҙна йәки бер нисә ай үткәс барлыҡҡа килеүе мөмкин.\nИнфекцияның бындай эҙемтәһе тураһында быға тиклем Американың AbScent хәйриә ойошмаһы вәкилдәре белдерә. Улар дауалау ысулдарын эшләүҙә ярҙам итеү өсөн аносмия (еҫ һиҙеүҙе юғалтыу) һәм паросмия (еҫ тойоуҙың үҙгәреүе) менән ыҙалаған меңдәрсә пациенттан мәғлүмәт йыя. AbScent мәғлүмәттәре буйынса, ковид менән ауырып һауығыусылар насар балыҡ йәки көкөрт еҫенә, шулай уҡ "насар татлы еҫ"кә зарлана. Мәскәүҙән 22 йәшлек бер һылыу, мәҫәлән, сирләгән ваҡытта бер ай самаһы бөтөнләй еҫ тоймауын белдерә. Һуңынан еҫ һиҙеүе яйлап кире ҡайта, әммә һауыҡҡандан һуң өс ай үткәс, еҫтәрҙең ғәҙәттәгесә булмауын аңлай башлай. "Бер ваҡыт ҡалала китеп барғанда ҡыҙҙырылған һуған менән ацетон һәм көйөк еҫе даими эҙәрлекләүен һиҙҙем. Тәбиғәттә бындай еҫ юҡ. Баҡтиһәң, эргәмдә сейә еҫле тәмәке тарталар икән. Һуңынан был еҫ косметика ҡулланғанда ла, теш таҙартҡанда ла, көнкүреш химияһын ҡулланып фатир таҙалағанда ла барлыҡҡа килә башланы", - ти ул. Был еҫ уны бер нисә ай инде эҙәрлекләй.\nПсковтан Екатерина Попова (исемдәр үҙгәртелгән) менән дә шуға оҡшаш хәл була. Уны даими рәүештә тәмәке еҫе йонсота, хатта танау эсе ҡысыта, күҙҙәре йәшләнә. Ул башта дүрт төн рәттән йоҡлап китә алмай, һуңынан төн уртаһында тәмәке еҫенән уяна. "Был еҫтән күңелем уйнай, йоҡоһоҙлоҡтан ҡуҙғыусанға әйләндем, илағы килә", - ти. Был симптом менән ул үҙаллы көрәшергә була һәм дарыухананан сәй ағасы майын алып, ныҡ итеп шуны еҫкәй, төнгөлөккә карауаты эргәһенә ҡуя. Осраҡлыҡмы, әммә бер нисә көндән тәмәке еҫе юҡҡа сыға.\nЕкатеринбургтан Анастасияға еҫ тойоуы кире ҡайтһын өсөн биш ай көтөргә тура килә. Ул ризыҡ еҫен күтәрә алмай. "Ашарға бешерә башлаһалар, миңә кеше итен бешергән кеүек тойолдо, ҡот осҡос серек еҫе сыға ине", - ти ул. Үләкһә еҫе бигерәк тә ит бешергәндә йәки йомортҡа ҡурғанда барлыҡҡа килә. Ул үҙе В төркөмө витаминдары менән дауаланып ҡарай, әммә хәл үҙгәрмәй. Бары тик биш айҙан һуң ғына ҡәҙимге хәленә ҡайта. Ул бындай хәлдә ҡалыусыларға психологик тороштарына иғтибар итергә кәңәш бирә.\n"Семейная" клиникаһының баш терапевы Александр Лаврищев был хаҡта "Газета.Ru"ҙа шундай аңлатма бирә: еҫ тойоу үҙгәрә, һәм был процесс шунда уҡ түгел, яйлап күҙәтелә башлай, сөнки коронавирус үпкә туҡымаларын ғына түгел, нервылар системаһын да зыянлай.\nШулай уҡ белгестәр билдәләүенсә, еҫ һиҙеү төрлөсә, иң күбе ярты йылда тулыһынса тергеҙелә. Был процесты тиҙләтеү өсөн еҫ һиҙеү рецепторҙарын төрлө эфир майҙары менән дөрөҫ стимуляциялау, бер үк ваҡытта күреү һәм менталь механизмдарҙы эшкә егеп, нимә еҫкәгәнегеҙҙе күҙ алдына килтереп башҡарырға кәрәк. Яҡшы ЛОР-белгескә мөрәжәғәт итеү ҙә урынлы, ул еҫ һиҙеү нервыһының елһенеүен бөтөрөргә ярҙам итәсәк.\nЯҙылған: 05.02.21 | Ҡаралған: 136


Йәшәү шарттары яҡшы\n3 Октябрь 2019, 20:49\nХәйбулла районындағы УГМК Холдингы “Башҡорт баҡыры” йәмғиәтенең вахта ҡаласығында ҡыҫҡа ваҡыт эсендә өр-яңы ятаҡ сафҡа инде. 15 көн дауам иткән вахта барышында эшселәр бөтә уңайлыҡтары булған ҡаласыҡта йәшәп, унан 4 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан сәнәғәт майҙансығына автобустар менән алып барыла.\nХәйбулла районындағы УГМК Холдингы “Башҡорт баҡыры” йәмғиәтенең вахта ҡаласығында ҡыҫҡа ваҡыт эсендә өр-яңы ятаҡ сафҡа инде. Баҡыр-цинк руда ятҡылығы эшкәртелгән йәмғиәттә Урал аръяғы райондарынан, шул иҫәптән Сибай ҡалаһынан бик күптәр вахта графигына ярашлы йөрөп эшләй. 15 көн дауам иткән вахта барышында эшселәр бөтә уңайлыҡтары булған ҡаласыҡта йәшәп, унан 4 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан сәнәғәт майҙансығына автобустар менән алып барыла.\nЮбилей ятҡылығында производсто ҡеүәтен арттырыу бурысы тора. Подольскийҙа баҡыр-цинк ятҡылығын эшкәртә башлау ҙа предприятие персоналының һанын күбәйтеүгә илтә. Ошондай ыңғай яҡҡа үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алып йәмғиәт былтыр вахта ҡаласығында ике яңы ятаҡ һалдыра башлағайны. Ошо көндәрҙә уларҙың береһе төҙөлөп бөттө. Ике ҡатлы ятаҡ 30 блоктан тора, уларҙың һәр ҡайһыһында 2,3 кешегә иҫәпләнгән 2-шәр бүлмәләр бар. Һәр бүлмәлә санузел, душ кабиналары, мебель, һыуытҡыс булыуы ла бик ҡулай. Ҡат һайын аш-һыу әҙерләү бүлмәһе булыуы ла отошло. Бинаның цоколь ҡатында көнкүреш һәм хужалыҡ бүлмәләре урынлашҡан. Яңы ятаҡта 140 кеше йәшәйәсәк.\nБинаны асыу тантанаһынан һуң сарала ҡатнашыусылар уның янында ғына миләш аллеяһы булдырып, ҡыуаҡтар ултырып сыҡты.\nСираттағы ятаҡты ла сафҡа индереү оҙаҡҡа һуҙылмаясаҡ. 1 айҙан унда ла төҙөлөш эштәре тамамланырға тора.\nКиләсәктә йәмғиәт етәкселеге тағы ике ятаҡ төҙөүҙе күҙ уңында тота. Артабан бында физкультура-һауыҡтырыу комплексы, күп функциялы спорт майҙансығы төҙөү ҙә ҡарала.


Төбәгебеҙҙе “Оло Башҡортостан” иткән шәхес\nХатта уның фамилияһы ла “халыҡ” һүҙенән алынған кеүек. Тарихта башҡорт милли хәрәкәтен ойоштороусыларҙың береһе булараҡ һаҡланған Муллайән Дәүләтша улы Халиҡов тураһында Әхмәтзәки Вәлиди Туған шулай тигән: “Был шәхес ошо хәрәкәттә иң белдекле, ҙур эштәр башҡарған кеше”.\nУның Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылыуы 1917 йылға тура килә. Ошо уҡ йылдың 20—27 июлендә Ырымбурҙа үткән I Бөтә башҡорт һәм шул уҡ йылдың 22—29 авгусында Өфөлә уҙған II Бөтә башҡорт ҡоролтайҙарында ҡатнаша, ҡайһы бер документтарға ҡарағанда, ошо Ҡоролтайҙа уны Башҡорт мәркәз шураһына ағза итеп һайлайҙар.\nБыл шәхестең республикала абруйы бик юғары була, был Үҙәк властарға оҡшамай һәм 1925 йылдың аҙағында ул Мәскәүгә эшкә ебәрелә.\n1937 йылда НКВД органдары, йәнәһе, Вәлиди директиваһы буйынса 1929 йылда төҙөлгән ике «емергес милләтселек үҙәктәрен» таба: береһе Өфөлә — Иҫәнсурин, Дауытов, Ишмөхәммәтов, Әсәҙуллин, Ейәнсурин, икенсеһе Мәскәүҙә — Бейешев, Ҡушаев, Мортазин, Йомағолов, Халиҡов, Таһиров, Булашев була. 1937 йылдың 25 июлендә Халиҡов, совет власына ҡаршы террористик эшмәкәрлектә ғәйепләнеп, НКВД органдары тарафынан ҡулға алына. 27 сентябрҙә Муллайән Дәүләтша улы Халиҡов СССР Юғары Советының Хәрби коллегияһы ҡарары буйынса атыла. Егерме йыл үткәс, 1958 йылдың 28 ғинуарында, шул уҡ Коллегияның ҡарары менән аҡлана.