Матур ерҙә матур йәшәргә! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nМатур ерҙә матур йәшәргә! 26.12.2018 // Йәмғиәт\nТәбиғәт Дыуан яҡтарына матурлыҡты йомарт өләшкән. Йырҙарҙа йырланған Йүрүҙән, Әй йылғалары, мәғрур тауҙары, урмандары, көмөштәй саф һыулы шишмәләре был төбәкте ҡабатланмаҫлыҡ итә. Әйткәндәй, район биләмәһе күлдәргә, шишмәләргә, ғөмүмән, тәбиғи һыу сығанаҡтарына бай.\nУларҙы дыуандар тыуған ерҙең ҙур байлығы итеп һанай. Ошо байлыҡты тотороҡло файҙаланыу, һыуҙың тәбиғи сифатын һаҡлап ҡулланыусыларға еткереү райондың “Дыуанводоканал” муниципаль унитар предприятиеһына йөкмәтелгән.\nБыл предприятиены хаҡлы рәүештә район халҡының тормошона йән өрә тип әйтергә мөмкин. Ул Мәсәғүт, Дыуан, Арый, Мәрйәмғол, Мөлкәт, Ҡаракүл, Әбдрәшит, Иҫке Хәлил, Мәтәле, Сальевка, Озеро, Михайловка ауылдары халҡын, ундағы предприятие һәм учреждениеларҙы эсәр һыу менән тәьмин итә. Предприятие ҡарамағындағы һыу селтәрҙәре 100 километрға етә. Һыуҙы 24 скважинанан алалар. Тиҫтәнән артыҡ резервуарға ҡулланыусыларҙың ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерерлек һыу запасы туплана.\nҺыу стратегик әһәмиәткә эйә. Шуға ла предприятиела талаптар юғары. Ер ҡаттарынан һыу сығарған бер ваҡытта, экология именлеген дә ҡайғырталар. Бында һыу үҙенең тәме, химик һәм микробиологик үҙенсәлектәре буйынса бөтә талаптарға тура килә. Һыуҙың сифатына даими рәүештә лаборатор анализ үткәрелә. Коллектив экологияны һаҡлауға етди иғтибар йүнәлтә. Һыу йыйыу башнялары, резервуарҙар, скважиналар бөгөнгө техник һәм технологик талаптарҙан, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләренән сығып йыһазланған. Скважиналар тирәһендә санитар һаҡлау зоналары булдырылған.\nБөгөнгө иҡтисади талаптар ресурстарҙы һаҡсыл файҙаланыуҙы, шулай уҡ хеҙмәттәр өсөн ваҡытында түләүҙәрҙе талап итә. Һаҡсыллыҡ тигәндә, ер тәрәнлектәренән сығарылған һыуҙы юғалтыуһыҙ ҡулланыусыларға илтеп еткереү өсөн предприятиела мөһим саралар тормошҡа ашырыла. Йыл һайын билдәләнгән күләмдә һыу үткәргестәр селтәре яңыртыла. Һуңғы ваҡытта ғына алты скважинала һыу сығарыу насостары яңыртылған, Мәсәғүт, Михайловка, Дыуан, Озеро, Мәрйәмғол ауылдарында һыу үткәргестәр ремонтланған. “Реаль эштәр” программаһы сиктәрендә Мәтәле һәм Мәсәғүт ауылдарында байтаҡ һыу селтәрҙәре яңыға алыштырылған. Селтәрҙәрҙе яңыртыу буйынса эштәр киләсәктә лә дауам итәсәк. Бөтә эш финанс мөмкинлектәренә бәйле.\nБулдыҡлыны эш үҙе эҙләп таба, тиҙәр бит. “Дыуанводоканал” предприятиеһына канализация, йылылыҡ селтәрҙәрен хеҙмәтләндереүҙе лә йөкмәткәндәр. Һандар теле менән әйтһәк, райондағы торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәрҙең 64 проценты әлеге предприятие өлөшөнә тура килә. Тырыш коллектив бөтәһенә лә өлгөрә. Әлбиттә, проблемалар ҙа бар. Бигерәк тә канализация системаһы ҙур мәшәҡәттәр тыуҙыра, сөнки канализация коллекторы үткән быуаттың 80-се йылдарында төҙөлгән. Ағынты һыу торбалары һаҙлыҡлы ерҙәр аша һуҙылған һәм коррозияға бирешкән. Улар тулыһынса яңыртыуҙы талап итә. Бындай мөмкинлек булмағанлыҡтан, авария хәлдәре килеп тыумаһын өсөн өҙлөкһөҙ ремонт эштәре алып баралар. Йыл һайын ҡышҡы осорға әҙерлек барышында билдәләнгән күләмдә канализация торбаларын яңыға алмаштыралар.\nПредприятие хеҙмәтләндергән йылылыҡ селтәрҙәре, ҡаҙанлыҡтар көйлө эшләй, сөнки уларҙы ҡышҡы шарттарҙа эшләтеүгә йылдың-йылында ныҡлап әҙерләйҙәр. Һуңғы йылдарҙа йылылыҡ системаһында хәүефле авария хәлдәренең булмауы быны йәнә бер дәлилләй. Торлаҡ йорттарҙа, социаль-мәҙәни биналарҙа йылы, крандарға һыу килеп торһон һәм халыҡ заманса көнкүреш уңайлыҡтарынан кинәнеп файҙаланһын өсөн предприятие эшсәндәре ҙур тырышлыҡ һала.\n— Минеңсә, беҙҙәгеләй матур тәбиғәтле ерҙә халыҡ матур йәшәргә тейеш. Хәҙер ауыл халҡы тормош-көнкүреште уңайлы һәм мәҙәниәтле итеп көйләргә ынтыла. Беҙ көндәлек хеҙмәтебеҙ менән ошоға булышлыҡ итәбеҙ, — тип тыйнаҡ ҡына баһалай үҙҙәренең эшен предприятие директоры Хәлит Ғарипов.\nХәлит Әлтәп улы коллектив менән ун биш йыл идара итә. Ул бында техникум тамамлағас юллама буйынса эшкә килгән. Төрлө хеҙмәт баҫҡыстары үтеп һыналған белгескә предприятие менән етәкселекте йөкмәткәндәр. Коллективтың уңыштарын хаҡлы рәүештә уның исеме менән бәйләйҙәр. Хәлит Әлтәп улы торлаҡ-коммуналь тармағындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн Башҡортостан Президентының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнгән, “Рәсәй лидеры” тигән юғары исемгә лайыҡ булған. Етәксенең булдыҡлылығы, әүҙемлеге хеҙмәттәштәренә үрнәк булып тора. Коллективта һәр кем үҙ эшен тырышып башҡара. Эштә лә, район күләмендә үткән спорт бәйгеләрендә һәм төрлө конкурстарҙа ла улар әүҙем ҡатнаша һәм призлы урындар яулай. Яуаплы ла, ауыр ҙа хеҙмәтте спорт һәм мауыҡтырғыс мәҙәни саралар менән аралаштырыу күңелгә дәрт һәм көс өҫтәй, ти улар.\nАвтор: Т. ӘҒЗӘМОВА


Театр менән уртаҡ яҙмыш…\n20 октябрҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры, драматург, яҙыусы Мостай Кәримдең тыуыуына 96 йыл тулыр ине. Ошоға арнап 21 октябрҙә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә «Ай тотолған төндә» трагедияһы күрһәтеләсәк.\n— Беҙ театр менән бер йылда тыуғанбыҙ – 1919 йыл – яҙмышыбыҙ ҙа уртаҡ беҙҙең, — тип яҙа Мостай Кәрим. Драматург булараҡ Мостай Кәрим тап Башҡорт академия драма театрында танылды. Уның әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған спектаклдәр театрыбыҙ тарихының биттәренә алтын хәрефтәр менән яҙылған.\nБашҡорт академия театры «Ай тотолған төндә» трагедияһы ҡуйылышына ҡабат-ҡабат мөрәжәғәт итте. Беренсе тапҡыр пьеса Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә режиссер Шәүрә Мортазина тарафынан 1964 йылда ҡуйыла һәм шунда уҡ республиканың мәҙәни тормошонда сағыу ваҡиғаға әйләнә. Ул саҡта спектаклдә төп ролде СССР-ҙың халыҡ артисы Зәйтүнә Бикбулатова башҡара. Уға, яҙыусыға һәм картина тыуҙырыусыға: режиссер Шәүрә Мортазинаға һәм рәссам Ғәлиә Имашеваға Константин Станиславский исемендәге РСФСР-ҙың Дәүләт премияһы бирелә. 1974 йылда спектакль РФ атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Рифҡәт Исрафилов менән кире ҡайтарыла. Трагедияның үҙ версияһын режиссер сәхнәгә 1992 йылда сығара. Төп ролдәрҙе ул саҡта Гөлли Мөбәрәкова, Таңсулпан Бабичева, Хөрмәтулла Үтәшев, Шәүрә Дилмөхәмәтова, Шамил Рәхмәтуллин, Заһир Вәлитов уйнай.\nХәҙер Мостай Кәрим әҫәренә дүртенсе актерҙар быуыны мөрәжәғәт итә. 2011 йылда яңы аңлатманы сәхнәлә режиссер-ҡуйыусы, БР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Айрат Абушахманов бойомға ашыра. Заманса спектаклдә төп ролдәрҙе башҡаралар: БР халыҡ артистары Сара Буранбаева, Алмаз Әмиров, шулай уҡ Урал Әминев, Руслан Хайсаров, Милена Сираева, Лилиә Ғәлинә һәм башҡалар башҡара.


28 Июль 2017, 18:38\nАлтын ҡасабаһының Коркин урамында йәшәүсе Хәсәновтар ҡала көнө алдынан үҙҙәре өсөн үҙенсәлекле бүләк эшләгән. Fаилә башлығы Радик Хәлфетдин улы урам ҡапҡаһына башҡорт орнаменттары менән һүрәт төшөрткән һәм был бик матур килеп сыҡҡан.Рәссам Гөлназ Айбулатова тимер ҡапҡаларҙы тәүҙә аҡ һәм йәшел төҫтәргә буяған. Уның тышҡы яғын милли орнаменттар менән биҙәп, ҡурай тажын һәм ҡоштар батшаһы—бөркөттө һынландырған. Эске яғына сәскәле болонда утлап йөрөүсе аттарҙы төшөргән. Бәләкәй ҡапҡаны парлы ҡарлуғастар һүрәте биҙәй. Был матурлыҡ тотош урамға йәм биреп тора. Күрше-күлән һоҡланыуын йәшермәйенсә, туҡтап ҡарап үтә. Мәҫәлән, Коркин урамында йәшәүсе Зәлифә Солтанғолова ҡапҡаларҙы күреп бигерәк һөйөнгән.\nАлтын ҡасабаһының Коркин урамында йәшәүсе Хәсәновтар ҡала көнө алдынан үҙҙәре өсөн үҙенсәлекле бүләк эшләгән. Fаилә башлығы Радик Хәлфетдин улы урам ҡапҡаһына башҡорт орнаменттары менән һүрәт төшөрткән һәм был бик матур килеп сыҡҡан.\nРәссам Гөлназ Айбулатова тимер ҡапҡаларҙы тәүҙә аҡ һәм йәшел төҫтәргә буяған. Уның тышҡы яғын милли орнаменттар менән биҙәп, ҡурай тажын һәм ҡоштар батшаһы—бөркөттө һынландырған. Эске яғына сәскәле болонда утлап йөрөүсе аттарҙы төшөргән. Бәләкәй ҡапҡаны парлы ҡарлуғастар һүрәте биҙәй. Был матурлыҡ тотош урамға йәм биреп тора. Күрше-күлән һоҡланыуын йәшермәйенсә, туҡтап ҡарап үтә. Мәҫәлән, Коркин урамында йәшәүсе Зәлифә Солтанғолова ҡапҡаларҙы күреп бигерәк һөйөнгән.\n—Хәсәновтарҙың 2 ҡатлы йорто, бөхтә ихатаһы әллә ҡайҙан балҡып, урамыбыҙҙы йәмләп ултыра. Хәҙер бына милли рухта эшләнгән матур ҡапҡаларға ҡарап ҡыуанабыҙ. Радик күршебеҙ шул тиклем уңған, ярҙамсыл. Беҙ йорт йыһаздарын тик унан ғына һатып алабыҙ. Яңыраҡ заказ буйынса кухня гарнитуры эшләттек һәм бик ҡәнәғәт ҡалдыҡ,—ти ул, шат йылмайып.\nРадик—Сибай егете. Рәмзиә Фәтхетдин ҡыҙы һәм Хәлфетдин Fәлләм улы Хәсәновтарҙың өс балаһы араһында иң өлкәне булғанғамы, ул бик иртә ҡул араһына керә. Тирә-яҡтағы матурлыҡты, тәбиғәтте күҙәтергә яратҡан егет уҡыусы сағынан фото төшөрөү менән мауыға. Ҡаланың 8-се, 4-се мәктәптәрендә белем ала. Артабан Сибай политехник колледжында техник һөнәрен үҙләштерә. Бер-нисә йыл мебель етештереү цехында эшләп тәжрибә туплағас, 2005 йылда үҙенең эшен асырға йөрьәт итә. Иҫке Сибай ауылынан һәм Сибай ҡалаһынан тиҫтәләгән ир-егеттәргә эш урындары булдырған эшҡыуарға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Радик Хәсәнов етештергән корпуслы һәм йомшаҡ мебелде Урал аръяғы халҡы яратып ала. Сибай ҡалаһында, Темәс, Аҡъяр һәм Йылайыр ауылдарында мебель магазиндары уңышлы эшләй.\n—Буш ваҡытым бөтөнләй булмай тиерлек. Әммә йәйге матур көндәрҙә үҙебеҙгә ял иғлан итеп, балалар менән бергәләп тәбиғәт ҡосағына ял итергә сығабыҙ,—ти Радик Хәлфетдин улы.\nҮҙаллылығы һәм эшһөйәрлеге тормошта ла ярҙам итә. Улар 2013 йылда Алтын ҡасабаһында иркен, заманса йорт һалып инә. Балалары Искәндәр, Азалия һәм Данис—өсәүһе лә «Ирәндек» лицейында белем ала.\n—Йәшәгән йорт-ихатаңды төҙөкләндереү—ул беҙҙең изге бурысыбыҙ. Иҫке ҡапҡаларға һүрәт эшләтеп икенсе һулыш биреү идеяһын балаларым әйтте. Ҡарап торһаң ябай ғына рәсем һымаҡ, ә күңелгә күпме дәрт, шатлыҡ өҫтәй. Ҡапҡаға һүрәт төшөрөүҙе дуҫтарыма ла тәҡдим итәсәкмен,—ти эшҡыуар. «Атайсал» гәзитенә яҙҙырыу кампанияһы барышында бағыусылыҡ итеүсе тоғро дуҫыбыҙ Радик Хәсәновтың һәр эшендә уңыштар теләп ҡалабыҙ.\nҺүрәттә: милли орнаменттар менән биҙәлгән ҡапҡа ихатаны йәмләп кенә ҡалмай, ә тотош урамға\nбайрам кәйефе өҫтәй.


Нарыҫтау — Башҡорт Википедияһы\n53°50′55″ с. ш. 55°02′19″ в. д.HGЯO\n80 244 828 002\n80 644 428 106\nНарыҫтау (рус. Нарыстау) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 331 кеше. Почта индексы — 452089, ОКАТО коды — 80244828002.\n2010 йыл 14 октябрь 331 169 162 51,1 48,9\nРайон үҙәгенә тиклем (Ҡырғыҙ-Миәкә): 54 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Илсеғол): 5 км\nНарыҫтау, Дим йылғаһы үҙәнендә, район үҙәгенән төньяҡта урынлашҡан ауыл . Илсеғол ауыл советына ҡарай. Ауылға 1914 һәм 1917 йылдар араһында Бәләбәй өйәҙендә шулай уҡ өйәҙҙең Себенле ауылы (хәҙерге Әлшәй районы) аҫаба-халҡы бүлендек ауыл булараҡ нигеҙ һала. Ауылдың исеме Нарыҫтауҙың исеме менән бәйләнгән. Нарыҫ тигән исем башҡорттарға борон күрше йәшәгән коми халыҡтары биргән исем. Ул һүҙ ” бәләкәй генә түбә, ҡалҡыулыҡ, уба” (фин-уғыр телдәренең береһе (коми телендә)) түбәләр теҙмәһе тигәнде аңлата.\n1917 йылда уҡ унда 398 башҡорт йәшәгән, 67 хужалыҡ булған. Артабан халыҡ иҫәбе тотороҡло булды: 1959 йылда - 328, 1989 йылда 325 кеше. XXI быуат башында (2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса) Нарыҫтауҙа 397 кеше йәшәй.\nСәхәбәләр мемориаль комплексы\n↑ [ Асылгужин P.P., Хибатуллина Л.А. Дёмские (минские) башкиры: этническая история, культура и численность.— Уфа: ДизайнПолиграфСервис, 2006. — 108 с: ил. — (ISBN 5-94423-108-1).]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Нарыҫтау&oldid=1134427 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:03 12 май 2022 үҙгәртелгән.


Уҡыусыларға күсмә стомотология комплекстары ярҙамға килә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан – мәктәп стоматологияһын үҫтереү буйынса алдынғы төбәктәрҙең береһенә әйләнде. Әйтәйек, быйыл республикала 61 мәктәп стоматология кабинетын асыу планлаштырыла. Ул ғына түгел, мәктәп балаларына күсмә стомотология комплекстары ла ярҙамға килә.\nБыл юлы теш табиптары Рәми Ғәрипов исемендәге башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыларын ҡабул итте. Көнөнә 20-гә яҡын баланың теше дауалана. Күсмә бригадаһы дүшәмбенән йомаға тиклем эшләй. Теш кариесы, периодонтит, пульпит, стоматит – иң киң таралған сирҙәр иҫәпләнә. Уларҙы ваҡытында дауалау мөһим.\nРәми Ғәрипов исемендәге башҡорт гимназия-интернатының стомотология кабинетында уҡыусылар йыл дауамында тикшереү үтә. Әммә бер стоматолог бар балаларҙың да тештәрен дауалап бөтә алмай. Күсмә стоматология комплексы был гимназияла икенсе тапҡыр балаларҙы ҡабул итә.\nБеренсе көндә генә 17 баланың теше дауаланған. 5 көн эсендә иһә 60-тан ашыу уҡыусыны дауалау ҡарала.Мобиль модульда белгес һәм пациент өсөн уңайлы шарттар тыуҙырылған. Рентген эшләтергә, күрһәтмә буйынса ауыҙ ҡыушлығының онкология сирҙәрен асыҡлау өсөн тикшереү үткәрергә мөмкин.\nКүсмә стоматология модуле “Һаулыҡ һаҡлау” милли проекты сиктәрендә ойошторолған. Республика стоматология поликлиникаһының белгестәр бригадаһы балаларҙы һәм өлкәндәрҙе лә дауалай, мәктәптәрҙән тыш райондарға ла сыға. Стомотологтар шулай уҡ профилактика сараларын да башҡара. Уҡыусылар араһында тештәрҙе һаҡлау дәрестәрен үткәрә.


Иләс — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nИләс — версиялар араһындағы айырма\n09:28, 20 ғинуар 2013 версияһы\n18 байт алынған , 7 лет назад\n09:26, 20 ғинуар 2013 версияһы (төҙәтеү)\n09:28, 20 ғинуар 2013 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n== Ауыл тарихы ==\nИләс ауылы старшина Һағынбай Күҫәков командаһына ҡараланҡараған.\nТарихтан билдәле булыуынса, 1798 йылдан алып башҡорттар шулай уҡ Үҫәргәндәр ҙә, хәрби казачье сословиеға әүерелә. Улар үҙ сығышы иҫәбенә - үҙенең аты, һуғыш ҡоралы, аҙыҡ-түлеге, кейем-һалымы менән ил сиген һаҡларға тейеш булған. Ил сиге Яйыҡ (Урал) йылғаһы буйлап һуҙылған, ә Яйыҡ иләстәргә бары 25-35 километр самаһы алыҫлыҡта ғына ағып ята. Яйыҡ буйлап крепостар, уларға яҡын тирәлә дистанциялар, пикеттар барлыҡҡа килтергән, пикет - бәләкәй генә һаҡсы отряд, дозор торған урын. Ҡайһы бер дистанциялар, пикеттар урынында ауылдар үҫеп сыҡҡан. Мәҫәлән, Ырымбур өлкәһе сигендәге Новочеркасск-Разоренный ауылын элек башҡорт ҡарттары "Бикәт, Пикәт" тип атап йөрөткәндәр.\nИләс ҡарт XVIII быуат аҙағында (1787 йылда) үҙенең дүрт улы менән Ҡыҙыл Мәсет (Мораҡ) яғынан Һүрән буйынан күсеп ултырған. Башта Умань (урыҫ ауылы, хәҙер инде юҡ) эргәһенә нигеҙ һала, ә һуңынан хәҙерге урынына күскән.\nБер мәл, бер ауылдан икенсе ауылға, икенсе волость, икенсе ырыу кешеләрен дә күсереп ултыртыу башланған. Быны Иләс-Турат ауылы миҫалынан да күреп була. 1834 йылда Башҡорт ғәскәрҙәре Баш командующийының бойороғо нигеҙендә 9-сы кантондың 15-се йортонан шул уҡ кантондың 5-се йортона, йәғни Иләсҡа, Ҡыпсаҡ волосы "Ҡары" (Ҡара) түбәһенән 26 ир-егет һәм 21 ҡатын-ҡыҙҙан торған ете ғаилә күсерелгән. "Ҡары" (Ҡара) түбәһенә Ҡарағужа, Биктимер, Ҡабан һәм Ҡолсом ауылдары ингән. Ҡыпсаҡтар ҡушылғас, "дистанция" халҡы күбәйә төшкән. 8-се ревизияла 98 кеше йәшәһә, шул уҡ 1834 йылдың аҙағында, ревизиянан һуң унда 135 кеше көн күргән. Шулай итеп, Иләс-Туратта Үҫәргән (Айыуҙар) һәм Ҡыпсаҡтар (Ҡары) (Ҡара) башҡорттары йәшәп алып киткәндәр.\n* [ www.Ilyas-Turat.clan.su Башҡа төр мәғлүмәттәрҙемәғлүмәт ауыл сайтында эҙләгеҙбар.]\n== Билдәле кешеләр ==\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/326168 ҡабул ителгән


Бәхет – үҙ илеңдә, үҙ ереңдә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Бәхет – үҙ илеңдә, үҙ ереңдә\nӘйтә торған һүҙем барыһына ла билдәле, әммә тағы ла ҡабатланмай булдыра алмайым. Сөнки һуңғы йылдарҙа милләттәштәребеҙҙең эшһеҙлектән күпләп ситкә сығып китеүе ҙур хафаға һала. Дөрөҫ булмаған сәйәсәт – мәктәптәрҙе ябыу, кешеләрҙе эштән ҡыҫҡартыу һ.б. кеүек күренештәр халҡыбыҙҙың тормошона кире тәьҫир итеп, ҡурҡыныс һөҙөмтәләргә килтерә. Эш эҙләп күпселектә ирҙәр сит тарафтарға юллана, ә ҡыҙҙар, егеттәр булмағанлыҡтан, башҡа милләт, сит ил вәкилдәренә кейәүгә сығып китә башланы. Һөҙөмтәлә ситкә китеүселәр ассимиляцияға бирелә, шулай итеп, Башҡортостанда башҡорттарҙың һаны кәмей. Был халыҡ иҫәбен алғандан һуң асыҡ күренәсәк. Әйтергә теләгәнем: милләттәштәрем, ситкә китмәгеҙ! Сөнки беҙ күмәк, бергә булғанда ғына көслөбөҙ. «Сит илдә солтан булғансы, үҙ ереңдә олтан бул», «Бүленгәнде бүре ашар, айырылғанды айыу ашар», – ти халҡыбыҙ мәҡәлдәре.\nСиткә киткән таныштарымдың яҙмышына ҡарайым да, уйға ҡалам. Уларҙың береһенең дә бәхете юҡ. Үкенес-һағышта, ата-әсәһенән, туған-тыумасаларынан, дуҫ-иштәренән алыҫта ғүмер кисерәләр. Яҡындары менән тере саҡтарында рәхәтләнеп аралаша ла, уларға ярҙам да итә алмайҙар. Ситтә булғас, үҙҙәренә лә тиҙ генә кәңәш биреп, ярҙам итеп булмай. Балалары телде, динде, милләтебеҙҙең рухи донъяһын белмәй үҫеп, ситтә ҡала. Үҙҙәре ҡайтҡан хәлдә лә, ғүмер буйы хәләл көстәре менән йыйған байлыҡтары (йорто, малы һ.б.) сит ерҙә тороп ҡала. Алыҫ йәшәгәс, ҡайһы берҙәре атай-әсәйҙәрен ерләргә лә ҡайтып өлгөрмәй, үҙҙәре лә мәрхүм булһа, һөйәктәре ете ят тупраҡта ятып ҡала...\nАллаһы Тәғәлә халҡыма был ерҙе, Урал тауын, башҡорт телен бушҡа ғына бирмәгән. Беҙ улар өсөн яуаплы. Шуға күрә үҙебеҙгә бирелгән ерҙә йәшәп, уны күҙ ҡараһындай һаҡларға тейешбеҙ. Әгәр ҙә милләтебеҙ көслө булһын тиһәк, үҙ еребеҙҙә татыу, берҙәм булып бергә йәшәргә тейешбеҙ. Әлбиттә, сит илдәргә барып уҡып ҡайтырға мөмкин. Әммә уныһы ла, ҡайтып, тыуған илдә хеҙмәт итер өсөн генә булырға тейеш.\nБурысыбыҙ шул: бер-береһенән айырылғыһыҙ иң ҡиммәт өс төшөнсәне – еребеҙҙе, телебеҙҙе, динебеҙҙе һаҡлау! Телебеҙҙе белһәк, милли рухыбыҙ булыр. Ә иманһыҙҙа милли рух булмай. Әҙәп-әхлаҡ булғанда ғына иман йәшәй. Иманлы ил генә көслө. Көслө ил генә ерен һаҡлай ала.\nСығыу ваҡыты 13-11-2010, 11:00 | Ҡаранылар: 2200\nҠыҙ балаҡайымды ҡыҙғанам\n«һәр кеше ғаилә ҡороуға етди ҡарарға тейеш»\nБеҙ – бер бөтөн!


Ҡурайсылар берекмәһе - СӘМӘҮ (СӘМИҒУЛЛА)\nСәмәү шәп ҡурайсы, йырсы, сәсән һүҙле кешеләрҙең береһе булған. Шуның өҫтәүенә бик көслө лә булып,\nуҡтан да төҙ атҡан. Ҙур йыйындарҙа көрәшеп үҙенең бәһлеүәнлеген күрһәтеп, Сәмәү бәһлеүән тигән исеме менән дә дан тотҡан. Тормошо ярлы булған, күп ваҡыт байҙарға хеҙмәт итеп, ялсылыҡта көн күргән.\nОлоларҙың һөйләүе буйынса, ул хәҙерге Баймаҡ районының Иҫәнбәт йәки Ишбирҙе ауылынан булырға тейеш. Сөнки ул бер йыл Иҫәнбәт ауылында байҙа эшләһә, икенсе йылда Ишбирҙе ауылында Урманшин тигән байҙарҙа хеҙмәт иткән.\nБайҙа йөрөгән сағында күбеһенсә Ирәндек өҫтөндә, Ҡараташ буйында, ҡыуыш ҡороп ятып, бесән эшләгән. Иртә таңдан тороп, салғыһын яурынына һалып, йырлай-йырлай, иртәнге һыуһында бесән сапҡан еренә бара торған булған. Сәмәүҙең йыр һәм ҡурай тауыштарына башҡа бесәнселәр ҙә, йоҡонан уянып, иртәнге һыуһында эшкә барғандар. Уның көслө йыры һәм ҡурайы хатта Ирәндек итәгендәге ауылдарға ла ишетелгән. Был моңдарҙы ишетеп: «Сәмәү иртәнге һыуһында эшенә китеп тә бара», — тигән халыҡ.\nБайҙар, ҙур сабынлыҡтарын тиҙерәк саптырыу өсөн, ауыл һайын йөрөп, хәбәр таратып, шәп салғысылар йыйып, ҙур өмәләр үткәргәндәр. Ошондай өмәләрҙәге салғы ярыштарында Сәмәү алдынғылыҡты бирмәгән.\nӨмә һуңынан йыйылып ҡымыҙ эскәндәр, тәкә һуйып ит ашағандар, йырлашҡандар, ҡурай тартып бейешкәндәр. Бындай саҡта Сәмәүҙең ҡурайҙа уйнауын, йырлауын үтенгәндәр.\nБер өмә йыйынында Сәмәү шулай, ҡурайҙа уйнап, аҙағынан йырлап та ебәргән. Өр-яңы был көйҙө халыҡ яратып тыңлаған һәм уны «Сәмәү көйө» тип атағандар.\nКөй бик тиҙ халыҡ араһына таралып китә һәм ул хәҙер ҙә бигерәк тә Иҫәнбәт, Күсей, Басай ауылдарында йырлана, ҡурайҙа уйнала. Ә Ишбирҙе ауылы халҡы күрше ауылдарға һәм поселоктарға күсеп бөтөү сәбәпле, хәҙер юҡ инде.\nБына ул «Сәмәү йыры»:\nТауышҡайым минең таш ярырлыҡ,\nҺандуғас та түгелмен һайрарға.\nЗауыҡлы ла ғүмерем үтеп бара\nХеҙмәт итеп йөрөп тә байҙарға.\nЕккән генә атым, һай, ел кеүек,\nЕлгән саҡтарында — ҡош кеүек.\nҮтеп кенә барған, һай, ғүмерем\nЙоҡоларҙа күргән дә төш кеүек.\nҠая ташта тороп ҡурай тартам,\nИшетһендәр ҡурай моңдарын.\nШул урында тағы бер йырлайым\nБатыр егеткәйҙең моң-зарын.\nКөлгәндән алма, бөлгәндән һорама


Беҙ ойошторған видео беҙҙе-тура эфирҙа чаты, һәм аралашыу өсөн, йөрәк көсө менән йорт күтәрергә ярҙам итә. Тыйылған темалар юҡ, һәм барыһы ла һеҙ үҙ фекерен әйтә ала. Бесәй һәм беҙгә күпмелер ваҡыт үткәрергә йыйыныуҙары ябай, ҡыҙы менән асыҡтан-асыҡ һөйләшә. Һеҙ бер йәки партнерҙар эҙләү мажаралы төн бөтә тормош, тулыһынса бәйле сезне. Минең ҡарашҡа, иҫән-һау булып беленмәй видео-ч — аҡылдан яҙған был? Беҙ уға ышанманыҡ! Скромничать түгел, ҡасан интернет ҡыҙы менән һөйләшәбеҙ. Шарап яһаған иң ҡыйыу һәм башҡа әйберҙәрен беҙҙең йәмғиәт, интернет мөмкинлектәре оялып. Бынан тыш, беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә юҡ, тип, зарар мөмкин булһа ине һеҙҙең мәшәҡәттәр. Тик ҡыҙҙар, көтәбеҙ, кем улар менән ҡасан да булһа һөйләшеп, һәм һис бер нәмә лә күберәк.\nЭфирға әлеге ваҡытта ҡыҙ күп, һәм улар яҡын ч ҡарап инә. Ҡыҙ һайларға, ул һеҙҙән өҫтөнлөк биреп, яҡшы һәм күбеһенсә улар белмәй. Улар һорау бирә, биргән шәхестәре тураһында һеҙ беләһегеҙ, һеҙҙең һәм һеҙҙең хыялдар менән мауыға. Бөтә ҡыҙҙар тыңлай алам, әммә икеһе лә белмәй беҙ, бында килеү еңелдән түгел һин тип һөйләшкән. Һине ҡасан да булһа стрип-клуб? Беҙҙең видео-ч шулай уҡ тура эфир тиерлек, әммә һеҙ инеү өсөн түләргә кәрәк.\nҺәм тап килмәүенә ҡарап\nШәхси номер булып йөрөй, йәғни клиенттар танышты лояль видеоларға өҫтөнлөк биреләсәк.\nЯңы кешеләр менән осрашыу, болтать, флирт\nТеләге булғандар шәхси һәм йәшерен эске демон үҙенең үҙҙәре үҙе өсөн асып видеочат азат тура эфирҙа буласаҡ. Бәлки, болтать эшләй башланы һәм күпме? Күпме кеше башҡа һинең менән бүлмәнем? Һеҙ ҙә теләһәгез, һеҙ тыңлаусы башҡа ҡыҙҙар өсөн отвлекся? Башҡа проблемалар! Шәхси берегеү башлағас, ҡыҙҙар менән һөйләшеү өсөн һеҙ һайлаған буйынса лицом затка. Һәр яҡтан (милли валютаның) взиматься шәхси әңгәмәләр булыу өсөн түләүҙәр, компенсациялар өсөн ваҡыт үткәреү, ҡыҙ. Һуң, һеҙ нисек башлана шәхси һөйләшеү, барыһынан да ирекле эшләй икән, тип телисез икән, һәм ҡыҙ булғандыр тип уйламайым, ул урынлы. Веселиться һәм еңеләйтә! Беҙ һәр ҡатын-ҡыҙ матурлығын баһалау, шулай уҡ төрлөлөгөндә ярата. Был хаҡта хәтерҙә, беҙҙең ҡыҙҙар һәр көн сайтында яңылыҡтар күрһәтелә. Иң популяр буласаҡ отображаться өҫкө өлөшө ағымы тере экрандарҙа, контент һәм һеҙ аласаһы инеү мөмкин теләсә ҡайһы ваҡытта. Беҙ сайтта тура эфирҙа тапшырыу эфирға бөтә донъя ҡатын-ҡыҙҙар беҙҙе саҡыра. Сит ил кешеһенә ярҙам итеү өсөн үҙен уңайлы тоя, беҙҙең телдә бер нисә видео локалләшеү таныштырҙы. Уҙған йәй беҙҙең илгә бер нисә платформа бер ҡыҙы була\n← Норвегия таныштырҙы. Өлкәндәр өсөн таныштырҙы. Без теркәлгән. Реаль фотоһүрәттәр\nФранцияла ундан ашыу популяр ҡарағанда, танышыу өсөн өҫтәмә (урындағы халыҡ өсөн, ил өсөн йәшәргә). Франция менән осрашыу →


Ҡыҙ менән танышып видео онлайн - Кафе танышты онлайн видео чат\nсайтында аралашыу өсөн\nБөгөн социаль селтәр аша ғына түгел,"оҡшай"фото һәм таныштарының тормошон күҙәтеп бара, сит телдәрҙе өйрәтәбеҙСоциаль селтәрендәге махсус ярҙам әңгәмәләште тере тел таба, ул сит ил теле подтягивать һеҙ кимәлдә. Ә ҡылыстан һүҙлек запасын тулыландырырға ярҙам итә, ысын һүҙ менән ал, зинһар фраза фраза һәм атландырып заезживать инглиз, немец, итальян, ҡытай, д теләһә ниндәй телдә. Бөтә социаль селтәрендә популяр тел шәлкеме өсөн Курс йыя икән, нисек тапҡыр ошо маҡсатта булдырылған. Инде һеҙ аралаша ала"һүҙлек", әйтелеш өсөн тик һаман да кисерә? Шул ваҡытта социаль селтәрҙәрҙә ярҙам килгәндә, бөтә донъя буйынса ундан яңы дуҫтар табырға мөмкин.\nУның етди мөнәсәбәт теләмәй: уның өс яңы ысулдарын үҙгәртеү. YouTube\nӘммә күп кенә ҡатын-кыҙҙар, улар осрашыу форсатын ойошторорға, әммә белә алманым, ир-егеттәрҙе йәлеп итеп, хәл килгән булһа, уны ла яратамШул алыҫ һәм кешенең ҡасан, кем һеҙҙең тормош етди мөнәсәбәткә инергә теләмәй, һеҙ түгел, беләһеңме, нисек алып барып, үҙенә, бигерәк тә әгәр сездә хисе бар.\nХәрәкәт итергә этәрә һеҙ телисез, һеҙ теләгән бер нисә етди, әммә был мотлаҡ түгел һәм барыбер һеҙҙең инвестициялар көтөргә тура килә.\nКешеләр һорап, теләп һәм, уның менән шөғөлләнергә һәм инвестициялар өсөн, ғариза ла булманы. Һәм ир-аттарға ғашиҡ ир-егет яулай. Безбрачие тулыһынса ҡотолоу өсөн, әгәр етди мөнәсәбәт әммә ул тели, уны һезгә кәрәк түгел ҡыҫҡыс, ул недоступная үҙгәрер өсөн генә эшләй.\nбыл чатрулетка фокусник башҡа фотоларҙы бушлай таныша бушлай танышыу сайты өлкәндәр өсөн танышыу иң яҡшы ч рулетка ч плюс рулетка 18 йыл ч рулетка осраҡлы ч башҡа бушлай теркәү видео чат ҡатын-ҡыҙ белергә танышты


Эх, еләге лә, еләге...\n4 Июль , 13:05\nЯңғыҙҡайын ауылының йәш ғаиләләренең береһе – Ләйсән менән Айҙар Өмөтбаевтар Механизаторҙар урамы осонда йәшәй. Улар йорт яны баҡса майҙанында баҡсасылыҡ, йәғни баҡса еләге үҫтереү менән шөғөлләнә.\nҒаилә башлығы Айҙар Фәнир улы Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлағас, Себер тарафтарында эшләй. Ауыл һылыуы Ләйсән Флүр ҡыҙы менән өйләнешкәс, йәштәр тыуған ауылдарында төпләнергә ҡарар итә. Үҙ ҡыйыҡтарын булдырыу - йорт төҙөү өсөн участка алып, 5 йыл элек үҙ көстәре менән ҡыҙыл кирбестән ҙур, иркен йорт (9х11,5 м) һалып керәләр. Әлеге мәлдә Айҙар мунсаларының эшен теүәлләү, пилорама урынлаштырыу менән мәшғүл. Ләйсән китапханала эшләй. 3 балалары донъяға килә.\nАуылда йәшәп, ситкә эшкә йөрөмәй башлағас, ғаиләне ту-йындырыу өсөн ниндәй ҙә булһа шөғөл табыу уй-маҡсаты менән яна башлай Айҙар. Һәм ауыл хужалығында ғаиләгә килем килтерерлек төрлө йүнәлештәр буйынса эҙләнә. Интернеттан баҡса еләген үҫтереү серҙәре менән таныша, башҡа тарафтарҙағы емеш-еләк үҫтереүселәрҙең тәжрибәһен өйрәнә һәм үҙен еләкселектә һынап ҡарарға уйлап, үҙ эшен аса. Еләк үҫентеләрен еләкселек менән шөғөлләнгән республика эшҡыуарҙарынан, һәүәҫкәр баҡсасыларҙан да ала.\nБашта үҫентеләрҙе баҡсалағы 7 сутый майҙанға ултыртып ҡарайҙар, шулай яйлап плантацияны киңәйтеүгә, 30 сутыйға еткереүгә өлгәшәләр. Баҡсала еләк үҫентеләрен төрлөсә ултыртып, һыу һибеп үҫтереп ҡарай Айҙар. Майҙанды иркенәйткәс, ул итальян технологияһын үҙләштерә. Үҫентеләр ҡара тупраҡ төҫөндәге япма һыҙатына ултыртылған һәм уларҙың төбөнә һыу һибеү ҡоролмаһы тоташтырылған. Улар тамсылап ҡына һәр ҡыуаҡты етерлек кимәлдә дым менән тәьмин итә. Һөҙөмтәлә емештәре таҙа һәм тығыҙ булып үҫә. Йүнсел еләк ҡыуаҡтарын ашлау, эшкәртеү кеүек эштәрҙе үҙе башҡарһа, түтәлдәрҙе утауға, еләк йыйыуға Ләйсәнгә 11 йәшлек ҡыҙы Алһыу, 9 йәшлек улы Йәмил һәм 6 йәшлек Таһир ярҙамлаша. Беҙҙең күбебеҙгә баҡса еләге ул - “клубника” ғына. Ә өс йыл дауамында еләк үҫтереү менән шөғөлләнгән Айҙар Өмөтбаев өсөн – тотош донъя. Үҫентеләр, уларҙың төрө, тәме тураһында әллә күпме белем туплаған.\n- Еләк үҫтереү шөғөлөнә тотонорға уйлашһаҡ та, ер, үҫемлекселек, баҡсасылыҡ буйынса бер ниндәй ҙә белем дә, тәжрибә лә юҡ ине. Интернетта еләк үҫтереү нескәлектәре хаҡында мәғлүмәт бик күп. Әммә барыһы ла беҙҙең климатҡа тура килмәй. Әлегә еләктәрҙең бер тапҡыр уңыш биргәндәре үҫтерелә, йылдан-йыл тәжрибә туплау барышында йәй буйы һәм көҙгө һалҡындарға тиклем емеш биргән, тиҙ бешә, оҙағыраҡ һаҡлана торған сорттарҙы үрсетә башларға иҫәп тотоп эш итәбеҙ, - ти баҡсасы.\nҠайҙандыр килтерелгән, ниндәй шарттарҙа үҫтерелгән түгел, ә үҙ ерлегебеҙҙә, асыҡ, саф һауала үҫкән, экологик йәһәттән таҙа еләк емештәрен һатып алырға теләүселәр, йәғни үҙ клиенттары барлыҡҡа килгән дә инде. Был эште улар социаль селтәрҙәр аша башҡара. Йәй йәме – хуш еҫле, файҙалы еләктәрҙе тәмләп ҡарарға теләүсе Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Красноусол ауылы кешеләренә заказ буйынса үҙҙәренең еңел автомобилдәрендә өйҙәренә үк алып барып тапшырыуҙы ойошторғандар. Ауылдаштары иһә өйҙәренән килеп ала. Төрлөһө-төрлө ваҡытта бешәсәк дүрт төрлө итальян сортлы еләктәр эҫе булыу, ҡояш артыҡ ныҡ ҡыҙҙырыу сәбәпле, бер үк ваҡытта өлгөргән һәм быйылғы ҡоролоҡ йылында ла уларҙан байтаҡ уңыш алыуға өлгәшкәндәр. Тәүге еләктәр майҙа уҡ һатыуға сығарылһа, һуңғы партияһын ҡулланыусыға яңыраҡ оҙатҡандар. Бары тик еләктең ремонтант сорты ғына ике тапҡыр уңыш бирә. Әле баҡсала еләктән тыш ағас еләге лә өлгөргән, йәш алмағастарҙың емештәре лә күренә.\nӨмөтбаевтар ғаиләһе бөгөнгө көн менән генә йәшәмәй. Ауылдаштары эш юҡлыҡҡа һылтаныусы башҡаларға уларҙы өлгө итеп ҡуя. Айҙар Фәнир улы башлаған эшен ташлай торғандарҙан түгел. Киләсәктә баҡса майҙанын ҙурайтып, дөрөҫөрәге ҡуртымға 1 гектар тирәһе ер алып, эшен йәйелдерергә, ҡарағат, ағас еләге кеүек һәм башҡа емеш-еләк үҫентеләрен үрсетеү хаҡында ла уйы юҡ түгел.\nКилем сығанағы булған шөғөлөгөҙҙә дәрт-дарман, уңыштар юлдаш булһын! Эше барҙың, ашы бар, йәшәү өсөн дәрте бар, тип бушҡа әйтмәйҙәр бит.


Республикала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә\n17:05, 15 ноября 2013 Йәмғиәт\nРеспубликала епшек ҡар яуыуы һәм елдең көсәйеүе көтөлә Фото: Андрей Старостин\nҺауа торошо шарттарының кинәт үҙгәреүен фаразлай Башҡортостан Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығы.\n16-18 ноябрҙә һауа торошо тотороҡло булмаясаҡ. Төрлө көсөргәнештә епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ булыуы көтөлә. Ел секундына 15-20 метрға тиклем көсәйәсәк. Сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар йәбешеүе ихтимал. Синоптиктар температураның түбәнәйеүен һәм ҡар япмаһы ҡаплауын күҙаллай.\n19 ноябрҙә яуым-төшөм яуыуы кәмейәсәк, һауа температураһы түбәнәйәсәк.\nҠатмарлы һауа шарттары электр тапшырыу линияларының өҙөлөүенә, насар нығытылған конструкцияларҙың йығылыуына, юл-транспорт һәләкәттәренең артыуына килтереүе ихтимал. Башгидромет автомобилдә йөрөүселәрҙе сиктән тыш һаҡ булырға саҡыра һәм насар күренеүсәнлек һәм боҙлауыҡ шарттарында алыҫ юлға сығыуҙан тыйылып торорға кәңәш итә.\nТеги: һауа торошо,ҡар


Радмир Ғүмәров – Башҡортостан Башлығы стипендияһы эйәһе\n21 Декабрь 2017, 14:02\nРеспубликала ошо исемгә лайыҡ булған йөҙләгән уҡыусы араһында Туймазынан ҡурайсы егет тә бар!\nОшо көндәрҙә Баш-ҡортостан Башлығы стипендияһына лайыҡ бул-ған һәләтле 100 мәктәп балаһының исемдәре бил-дәле булды. Яҡшы уҡыған, спортта, ижадта юғары күрһәткестәргә ирешкән өсөн улар ай һайын 700 һум стипендия аласаҡ. 1-се ин-тернат-мәктәптең 12 йәшлек уҡыусыһы Радмир Ғүмәров (фотола) – республиканың бер йөҙ һәләтле уҡыусыһының береһе.\nБыл дәрәжәле бүләк – уның музыка өлкәһендәге уңыштары һөҙөмтәһе: бына дүртенсе йыл инде ул Туймазы музыка мәк-тәбендә ҡурай сәнғәтен үҙләштерә.\nТәү ҡарашҡа был аҙ һүҙле, оялсан баланы Бөтә Рәсәй йәки республика бәйгеләре лауреаты һәм дипломанты тип һис тә уйламаҫһың. Әммә уның бер ҡосаҡ дипломдары, маҡтау ҡағыҙҙары киреһен раҫлай.\n– Сәхнәлә был үҫмер бөтөнләй икенсе, – ти Туймазы музыка мәктә-бе директоры Рәмзин Әпсәләмов. – Оялсанлығы әллә ҡайҙа юғала, тамашасыларҙы тылсымлы донъяға әйҙәй башлаһа, ул үҙе шул моңдан яралғандай тойола.\nСәхнәгә ҡурҡмай сығыуының серен һораһаң, Радмир шаяртып, яратҡан күлдәгемде сығыш яһаған көндө генә кейәм, ул ярҙам итәлер, ти.\nОҫталыҡ ғәйәт ҙур тырышлыҡ – музыка мәктәбендә һәм өйҙә туҡтауһыҙ уйнау, даими күнегеүҙәр, арымай-талмай шөғөлләнеү һөҙөм-тәһе ул.\nЙәш һәләт эйәһенең репертуары, нигеҙҙә, халыҡ әҫәрҙәренән туплана, бәйгеләрҙә уларҙы Радмир яңғыҙы ла, ҡурайсыларҙың “Хазина” халыҡ ансамбленә (етәксеһе Рәмзин Әпсәләмов) ҡушылып та уйнай.\nКүптән түгел Радмир тағын бер халыҡ уйын ҡоралы – ҡубыҙҙа уйнарға өйрәнә башлаған һәм “Сәфәр” хореография бейеү ансамбленә йөрөргә хыяллана. Ижад байтаҡ ваҡыт талап итеүгә ҡарамаҫтан, һәләтле үҫмерҙең көндәлеген фәҡәт яҡшы билдәләр генә биҙәй. Афарин, Радмир!


“Башҡорт хан”ды уҡығыҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Башҡорт хан”ды уҡығыҙ\n“Башҡорт хан”ды уҡығыҙ 29.11.2017 // Әҙәбиәт\nХалыҡ әйтеүенсә, ил етәксеһе – һауыт, ә халҡы – уның һыуы... Ошо һыуҙың ниндәй булыуы, ниндәй формала һаҡланыуы тик һауыттан ғына тора. Тимәк, халыҡҡа етәкселек иткәндәрҙең кемлеге билдәләй ҙә инде тотош милләтте.\nБына беҙҙең милләттең дә үткәне бөйөк һәм дәһшәтле булған кеүек, уның хандары, бейҙәре, ырыу башлыҡтары, аҡһаҡалдары, тархандарының да дандары ҙур. Уларҙың һәр береһенең йөрәгендә милләт хәстәре ятһа, һәр береһе Сыңғыҙ хан, уларҙың уландары, ейәндәре, башҡа мәмләкәттең батшалары менән йә хеҙмәттәшлек итеп, йә барымта-ҡарымталыҡ менән үҙ халҡыбыҙҙың именлеген булдырған.\nӘ беҙ беләбеҙме һуң улар хаҡында? Кемдәр улар, нисәнсе йылдарҙа етәкселек иткән, ниндәй дәһшәтле яуҙарҙа еңеп сыҡҡан?\nБына ошо һорау ҡуйылды ла инде Ә. Вәлиди исемендәге Милли китапханала, йәғни Йәдкәр Бәшировтың “Башҡорт хан” китабы менән таныштырыу кисәһендә. Йәдкәр Әхәт улы – Урал һәм Волга буйы халыҡтарының тарихы буйынса, Бөйөк Башҡорт иле, этник тамырҙар тураһындағы бер нисә ғилми-тарихи китап авторы. Был китабында ла ул Бөйөк башҡорт иленең барлыҡҡа килеүе, урта быуаттағы башҡорт хандарының, бейҙәренең эшмәкәрлеге, төрки телле һәм уғыр ҡәбиләләрен, ырыуҙарын бер башҡорт халҡына берләштереү тураһында тәфсирләп яҙа. Шулай уҡ бөйөк Башҡорт хан һәм уның нәҫеле тураһында эҙләнеп тә бик ҙур хеҙмәт туплаған ул.\nБыл китап тураһында фекер алышырға авторҙың дуҫтары, ҡәләмдәштәре һәм тарих менән ҡыҙыҡһыныусылар килде. Уның барлыҡ әҫәрҙәренең дә рецензенты булған профессор, Башҡорт дәүләт университетының кафедра мөдире, тарих фәндәре докторы Роза Буканова сығышында, Йәдкәр ағайҙың илебеҙҙең ысын илһөйәре, эшһөйәре булыуын билдәләп:\n– Йәдкәр Әхәт улы әлегә тиклем бер ниндәй ҙә профессиональ тарихсы ҡағылмаған тарихи мәсьәләләрҙе күтәрә. Бынан бер тиҫтә йыл элек “Башҡортостан” гәзитендә “Башҡорт милләтенең дәүләтселеге булғанмы?” тигән һорауҙы биреп ҡараным. Әлбиттә, резонанс ҙур булды, әммә ул яуапһыҙ ҡалды. Бик күп тарихсылар Башҡорт иленең дәүләте тураһында белһә лә, был һорауҙы күтәрергә ҡурҡты. Заманаһы шулай ине. Ә бөгөн килеп инде, нисәмә йыл үткәс, бөйөк Башҡорт иленең дәүләте тураһында Йәдкәр Әхәт улы китап яҙып сыҡты, – тине.\nЫсынлап та, был китап йылдар буйы бөртөкләп йыйылған мәғлүмәттәрҙән торған һәм ҙур хеҙмәтте үҙ эсенә алған. Был эште Спартак Ильясов та хуплап, һәр кемебеҙгә тырышып тарихыбыҙҙы өйрәнеп, батырҙарыбыҙ, хандарыбыҙ, асылыбыҙ тураһында күберәк яҙып ҡалдырырға кәрәклекте бәйән итте.\nҮткәнен белмәгән халыҡ киләсәкһеҙ, тигәндәй, беҙҙең һәр беребеҙгә ошондай “Башҡорт хан”дарҙы уҡып, өйрәнеп, йәш быуынға еткерәһе бар әле. Ә Йәдкәр Бәширов, китабын 50 йыл бергә ғүмер иткән һөйөклө ҡатыны Фирҙәүес апайға бағышлаһа ла, бөгөн ул һәр кемгә асыҡ, һәр кем аңлап уҡырлыҡ. Алығыҙ, уҡығыҙ ғына...


Гәзиттең номеры: 128-129 » Гәзиттең номеры: 128-129 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 128-129\nТормош үҙе «бишле» ҡуйҙы09.11.2015\nКоллегабыҙ, «Яйыҡ» гәзитенең алыштырғыһыҙ хәбәрсеһе, «аҡһаҡалы» Илфат Янбаев ошо көндәрҙә матур юбилейын билдәләй - уға 50 йәш тула.\nИлфат Янбаевты ҡала-районда белмәгән кеше һирәктер, моғайын. Үҙенең тос фекерле мәҡәләләре менән уҡыусыларыбыҙҙың күңелен күптән яулап өлгөргән. Аҙна һайын шишәмбе битендә донъя күргән «Был донъяла ниҙәр бар?» рубрикаһын кесеһе лә олоһо ла даими уҡып бара, ниндәйҙер сәбәп менән сыҡмай ҡалһа, шылтыратып һораша башлайҙар хатта. Мәҡәләләре һәр ваҡыт бай йөкмәткеле, иң мөһиме - эстәлегендә кинәйәле фекер ярылып ята. Шуға ла гәзит уҡыусыларыбыҙ уның яҙғандарын энәһенән ебенә тиклем уҡып бара, шылтыратып та, редакциябыҙға килеп тә рәхмәт һүҙҙәрен әйтәләр. Күптән түгел сираттағы мәҡәләһен уҡыған бер ағай: «Илфат, һин һүҙ батшаһы!» - тип ҙурлап китте һәм бының менән тулыһынса килешәм. Хеҙмәтеңә иң ҙур баһаны кешеләр ҡуя бит.\nҠаҙлы йортта ҡаза юҡ09.11.2015\nАрабыҙҙа егәрле, уңған кешеләр күп. Ауырлыҡтарға ҡарамай, тырышып донъя көтәләр, килем алыу юлдарын эҙләйҙәр, табалар. Учалы ауылында йәшәүсе Вәлихановтар ғаиләһе лә инде етенсе йыл ҡаҙ үҫтереп һатыу менән шөғөлләнә.\nГәүһәр Ғәйнулла ҡыҙы менән Рәмил Ғәзиз улы Себерҙә йәшәгәндәрендә күпләп ҡош-ҡорт аҫрау тураһында хыяллана. Ғаилә башлығының һаулығы ҡаҡшау сәбәпле, ситтә оҙаҡҡа ҡалмайҙар, тыуған яҡтарына ҡайтып төпләнәләр һәм ҡош-ҡорт үрсетеүгә тотоналар. Өлкән улдары Руслан да ата-әсәһенең был шөғөлөнә ҡушыла. Йәш уҙаман эшҡыуарлыҡ йөгөн үҙ иңенә ала. Хаҡлы ялға сыҡҡан Гәүһәр апай менән Рәмил ағай улдарына эштәрен ҡуш ҡуллап ышанып тапшыра. Хәлдәренән килгәнсә үҙҙәре лә ярҙамлашып торалар, белгәндәрен өйрәтәләр. Руслан «Урал таштары» предприятиеһында эшләй, буш ваҡыты ҡалмай тиерлек. Ҡаҙҙарҙы тәрбиәләү менән Гәүһәр Ғәйнулла ҡыҙы булыша. Уртансы улдары Рәмзис тә һәр ваҡыт ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер, килендәргә, ейәндәргә лә эш табылып тора. Хәҙер шөғөлдәре ғаилә бизнесына әйләнгән. Йыл һайын яҙ етеү менән ҡаҙ бәпкәләре алып, уларҙы үҫтереп һаталар. Уҙған йылда 800 баш алһалар, быйыл инде уларҙың һанын меңгә еткергәндәр. Билдәле, юғалтыуҙар былтыр ҙа, быйыл да булған. 1000 ҡаҙҙың 920-һе иҫән ҡалған. Ҡаҙҙарҙы йорттарынан йыраҡ түгел биләмәлә аҫрайҙар, уны кәртәләп, ҡоштарға ҙур һарай төҙөгәндәр.\nҠоштарҙы күреү теләге менән ҡапҡанан эскә үтәбеҙ. Ихаталағы ҡаҙҙарҙың күплеген күреп ғәжәпләндек.\n«Беҙ сәләмәт тормош яҡлы»11.11.2014\n«Яйыҡ» гәзите призына бына инде етенсе йыл рәттән ойошторолған «Атай, әсәй һәм мин - спорт ғаиләһе» ярышы быйыл да гөрләп үтте. Тәүге йылдарҙа сарала 4-5 команда ғына ҡатнашһа, йылдан-йыл улар һаны арта бара. Быйыл үҙ көсөн һынап ҡарарға ҡала-район буйынса 16 ғаилә йыйылған.\nКонкурсанттарҙың һаны күберәк булған һайын ярыш ҡомары ла арта бара бит! Йылы һәм иркен балалар ижады йортоноң спорт залында олоһона-кесеһенә йүгерергә, һикерергә, сәпкә атырға, баскетбол ҡуласаһына туп ташларға, ғөмүмән, күңелле һәм файҙалы ял итеп ҡайтырға урын етерлек ине.\nЯрыш башланғансы ҡатнашыусылар тәндәрен яҙып, әҙерлек эшен алып барҙылар. Берәүҙәр туп ырғыта, икенселәр сәпкә эләктереүҙең уңайлы алымдарын һынай. Өсөнсөләр күптәнге таныштарын осратып, күрешеү шатлығы менән уртаҡлаша. Зилиә һәм Әлим Хөснуллиндар ярышта тәүге тапҡыр ғына ҡатнашмай, улдары Вилдан менән үткән йылда ла килгәндәр. Быйыл ғаилә, мотлаҡ, призлы урын яулап ҡайтырға ниәтләй.\nЯҙмыштарҙы ямап булмай шул10.11.2014\nҠараңғы төн. Тирә - яҡ тып-тын. Ҡошсоҡтай ғына ике ҡыҙ бала, Нәфисә менән Әнисә, өшөп-туңып урмандан утын һөйрәтеп алып ҡайтып киләләр. Өлкәненә ун бер йәш булһа, кесеһенә ни бары ете генәлер. Йоҡа, алама ғына кейемдәрҙең ни йылыһы, һыуыҡ тәнде өтә генә. Ҡарында тәғәм ризыҡтың булмауы ла хәлде ала. Аяҡ-ҡулдар тыңламай башланы. Ҡыҙҙарҙың бар уйҙары - утынды, кеше күҙенә салынмай ғына, имен-аман алып ҡайтып еткереү.\n«Туҡта, анауында ниндәйҙер ҡара шәүлә ҡыбырлай түгелме?» - тип уйлап та өлгөрмәнеләр, күпер төбөнән урман ҡарауылсыһы килеп сығып, ҡыҙҙарҙы ҡаты итеп һүгеп, утындарын бушаттырҙы. Балаҡайҙар, мәхрүм булып, баштарын түбән эйеп, буш саналарын һөйрәп ҡайтып киттеләр. Өйгә буш ҡул ҡайтып кергәс, үгәй әсәй менән атайҙан да ныҡ ҡына эләкте уларға.\nБыл яҙғандарым ауылыбыҙҙың иң матур, иң абруйлы инәйҙәренең береһе, тыл ветераны Шакирова Әнисә апайҙың ауыр бала саҡ хәтирәләренең бер эпизоды ғына.\nТелдең һөйәге юҡ10.11.2014\nКеше организмында һәр ағза айырым бер функцияны башҡара, һәр ҡайһыһы берҙәй мөһим. «Тел» тигәндә, күпселек, теге йәки был милләт вәкилдәре һөйләшкән, аралашҡан, аңлашҡан лингвистик системаны күҙ алдына килтерә. Мәҫәлән, инглиз, француз, үзбәк теле. Икенселәр, йыш ҡына үсекләшеү өсөн ҡулланылған хәрәкәтте хәтерләй. Өсөнсөләр ҡаршыһына немец ғалимы Альберт Эйнштейндың киң билдәле фотоһүрәте килеп баҫа. Аралашыу өсөн булһынмы ул, әллә физиологик йәһәттәнме - тел, тере йәндәр тормошонда, үтә мөһим роль уйнай. Сираттағы шәмбе битен ошо хәҡиҡәтте дәлилләүгә бағышланыҡ.\nТел буйынса организм торошо\nБәләкәй саҡта, табип ҡаршыһына баҫҡас, уның тәү сиратта телде күрһәтеүҙе һорауы һәр кемдең хәтерендә һаҡланалыр. Тибет медицинаһы кеше һаулығын диагнозлауҙа телде тикшереү ысулын киң файҙалана. Сәләмәт кешенең, имсәләр күп булғанлыҡтан, теле бәрхәт һымаҡ йомшаҡ, шыма, алһыу төҫтә һәм саҡ ҡына аҡһыл ҡатламлы була.\nТикшереү яһағанда телдең төҫөнә, үңәҙ (налет) булыу-булмауына, формаһына, унда барлыҡҡа килгән папиллома, ҡыуыҡ, ваҡ сей яра-йәрәхәттәргә, телдең хәрәкәтсәнлегенә иғтибар итергә кәрәк.\nФормаһы буйынса. Телдең уң яҡ яртыһында урынлашҡан имсәләрҙең ҙурайыуы һәм ҡыҙарыуы бауыр ҡаҡшағанда күҙәтелһә, һул яғындағы үҙгәрештәр - талаҡ патологияһына бәйле. Тел осондағы имсәләрҙең ҡыҙарыуы янбаш ағзаларының ауырыуы хаҡында һөйләһә, өҫтәрәк һәм тел урталарындағылары үпкә эшмәкәрлеге ҡаҡшауын иҫкәртә.\nҠалҡан биҙе эше һүлпәнәйгәндә, психик ауырыуҙар булғанда телдең ҡалынайыуы, ҙурайыуы күҙәтелә. Осоноң ҙурайыуы (йыш ҡына ҡыҙарыуы) йөрәк менән бәйле. Ситтәренеке - ашҡаҙан, эсәк сирҙәре хаҡында һөйләй.\nИжады халыҡ күңелендә10.11.2014\nМиндәк мәктәбендә бихисап повестар, хикәйәләр, мәҡәләләр һәм шиғырҙар авторы Вил Ғүмәровтың хөрмәтенә иҫтәлекле таҡтаташ асылды. Унан беҙгә әҙиптең сая ла, һөйкөмлө лә йөҙө ҡарай. Мөһим сараға халыҡ күп килгәйне: Учалы, Белорет, Әбйәлил, Магнитогорскийҙан яҙыусылар ҡатнашты, уҡытыусылар, уҡыусылар ҙа ситтә ҡалманы.\nБарыһы ла әҙип менән ихлас ғорурланды, уның тураһында яҡты хәтирәләре менән бүлеште. Яҙыусының хәтер кисәһенә баш ҡаланан ҡунаҡтар - Башҡортостандың Яҙыусылар союзынан Хисмәтулла Юлдашев, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррире Әмир Әминев саҡырылғайны.\nКүренекле яҙыусы, шағир, драматург, публицист Вил Бәшир улы Ғүмәров 1949 йылдың 2 апрелендә Учалы районының Ҡобағош ауылында тыуа. Ҡобағош, Миндәк мәктәбендә уҡый. Магнитогорск тау-металлургия институтын тамамлағас, Пермь, Мурманск өлкәләрендә инженер булып эшләй. Һуңынан Мәскәүҙә М. Горький исемендәге әҙәбиәт институтында уҡый. Уның дуҫы Әмир Әминев Вил Ғүмәровтың әҙәбиәт институтында уҡыған йылдарын хәтеренә төшөрҙө.\n- Вил институтта уҡығанында ла китаптарынан айырылманы. Иң күп китап уның бүлмәһендә булды. Башҡаларҙан ул үҙенең күпте белеүе менән айырылды. Күп яҙҙы, унда киләсәкте алдан күҙаллау һәләте бар ине. Йылдар үтеү менән уның фаразлауҙары дөрөҫкә сыға, илебеҙҙең, республикабыҙҙың киләсәген дә алдан күрҙе, - тип хәтерләй Әмир Мөхәмәт улы.\n1970 йылдың йәйендә Марат Минһажетдинов етәкселегендәге фольклор экспедицияһында йөрөү бәхете тейҙе миңә. Беҙгә, филология факультетының 1-се курсын тамамлаусы студенттарға, Йылайыр районына башҡорт халыҡ ынйыларын йыйырға барасағыбыҙҙы һәм экспедиция етәксеһе итеп Марат Хәләф улы тәғәйенләнеүе хаҡында хәбәр иткәс, шатлыҡ-ҡыуаныстарыбыҙҙың иге-сиге булманы, башыбыҙ күккә тейгәндәй булды.\nОшо мөһабәт кәүҙәле, киң яурынлы, сөм-ҡара сәсле, ҡалын ҡара ҡашлы, аҡыллы ҡарашлы ағай фольклор экспедицияһына беҙҙе үҙе алып барасаҡ бит!\nСтуденттар араһында уның абруйы шул тиклем ҙур - беҙ уға оло ихтирам һәм һоҡланыу менән ҡарай торғайныҡ. Ошондай талантлы, кешелекле, шул уҡ ваҡытта ябай ҙа булған ғалим-педагог менән райондаш булып, бер үк мәктәп - Миндәк мәктәбен тамамлауым менән бик ғорурлана инем! Уның эргәһенән һаулыҡ һорашып үтеү - үҙе бер мәртәбә ине. Ул ихлас йылмайып иҫәнләшә, хәлдәреңде һорай, уҡыу барышы менән ҡыҙыҡһына. Марат Хәләф улы менән бына шулай аҙ ғына һөйләшеп тороу ҙа күңелдәрҙе нурландырып, яҡтыртып ебәрә торғайны.\n17-28 ноябрҙә Башҡортостанда «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итеүҙәрен хәбәр ит!» Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы акцияның икенсе этабы уҙа.\nУның маҡсаты - республикабыҙҙа наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен сикләү, ошо юҫыҡта үткәрелгән сараларға йәмғиәтте йәлеп итеү. Тәжрибәнән күренеүенсә, хоҡуҡ һаҡлау органдарының йәмәғәтселек менән тығыҙ бәйләнеш булдырыуы ыңғай һөҙөмтәләргә килтерә. Шулай, 2014 йылдың март айында 12 көнлөк Бөтә Рәсәй акцияһы барышында 316 хәбәр алынған. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре тарафынан наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше өлкәһендә 417 хоҡуҡ боҙоу осрағы теркәлә, 264 енәйәт эше ҡуҙғатыла, 153 административ протокол төҙөлә, психотроп һәм наркоматдәләр менән сауҙа итеүсе 13 притон юҡ ителә.\nРеспубликала тәүлек әйләнәһенә наркоконтролдең бушлай «ышаныс телефоны» эшләй - 8-800-347-20-30. Шундай уҡ телефон БР буйынса Эске эштәр министрлығында ла бар -128. Ошо һандарҙы йыйып, граждандар наркотиктарҙы һаҡлау, ҡулланыу, эшләү һәм һатыу урындарын хәбәр итә ала. Бер шылтыратыу ҙа иғтибарһыҙ ҡалмаясаҡ.\nХәрбиҙәрҙең һирәге ысын хәрби тәжрибәгә эйә. Ә бына эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең байтағы дары еҫен яҡшы белә… Иптәш подполковник та былтыр Чечняла оҙайлы командировкала булып килде, Урус-Мартан эске эштәр бүлегендә штаб начальнигы вазифаһын башҡара.\nТик бына ундағы хәлдәр тураһында тәфсирләп һөйләйһе килмәне, «Ышанысһыҙ татыулыҡ көслө ыҙғыштан өҫтөнөрәк, тип мәрәкәләп әйтәләрме әле? Нәҡ шулай! Үҙебеҙҙәге тыныс тормоштоң ҡәҙерен беләйек», - тип ярым-шаярып яуап ҡайтарыу менән сикләнде.\nНауменко Дмитрий Викторович 1974 йылда Учалы ҡалаһында тыуған. Эске эштәр бүлегендә 1998 йылдан хеҙмәт итә. Әлеге вазифаға үрләтелгәнсе күп төр тәртип һаҡлау һөнәрҙәрен барлап сығырға тура килә: юл-пост хеҙмәте инспекторы, участка һәм енәйәттәрҙе асыҡлау бүлектәре уполномоченныйы, 7 йыл тынғыһыҙҙан-тынғыһыҙ «ҡайнар цех» - дежур часты етәкләй. 2011 йылдан алып - эске эштәр бүлегенең штаб начальнигы.\nТальян байрамы үтте10.11.2014\nИшкен ауылы мәҙәниәт йортонда «Уйна гармун, уйна!» тип аталған һәүәҫкәр гармунсылар ярышы үтте. Сараға тирә-яҡ ауылдарҙан һәм Свердловск, Төмән өлкәләренән ялға ҡайтҡан гармунсылар йыйылды.\nМәҙәниәт йорто директоры Илүзә Ғимадова гармунсыларға, тамашасыларға ҡотлау һүҙҙәрен еткерһә, Ҡәйепҡол ауылы клубы директоры Гөлнур Вәлиуллина гармунға арналған йыр бүләк итте. Ә Ҡобағош мәҙәниәт йорто директоры Мәрйәм Бакирова, йыраҡ араларҙы яҡынайтып, ярышҡа гармунсы алып килде. Конкурсанттар сығышы ла, башҡа саралар ҙа шул тиклем дәртле һәм тамашасылар менән берлектә барҙы, ситтән ҡарағанда залдағы кешеләр ҙә, сәхнәләгеләр ҙә берҙәй ярыша кеүек ине.


Бахла ҡәлғәһе — Башҡорт Википедияһы\n22°57′52″ с. ш. 57°18′03″ в. д.\nғәр. قلعة بهلاء\nБахла ҡәлғәһе Викимилектә\nБахла ҡәлғәһе — Бахла ҡалаһында урта быуат цитаделе, Назваға барған юлда, Джебель-Ахдар тауының аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан. Омандың иң боронғо ҡәлғәһе тип һанала.\nҠәлғәнең төҙөлөү ваҡыты аныҡ билдәле түгел, әммә йылъяҙмалар уның 1150 йылдан алып 1406 йылға тиклем биш быуат дауамында Омандың баш ҡалаһы булған һәм был ҡәлғәлә ҡеүәтле хакимдар династияһынан Набханиҙың резиденцияһы урынлашҡан тип яҙа. Гизва, Рустак һәм Изки нығытмалары менән бергә ул бейек Джебель Ахдар тауы итәгендә оборона ҡоролмалары сылбырын тәшкил иткән. Шуға ла ҡаланы бейек диуарҙар уратып алған. Диуарҙар артында ҡәлғә үҙе һәм ҡала ғына түгел, шулай уҡ киң хөрмә баҡсалары ла булған. Был диуарҙарҙы яҡынса 600 йыл элек Гайта исемле ҡатын төҙөткән тип фараз итәләр. Бахла ҡәлғәһе эсендә 15 ҡапҡа һәм 132 башня бар, уларҙың ҡайһы берҙәренә күтәрелеп була.\nДошмандар һәм көслө дауылдар Бахла ҡәлғәһен күп тапҡыр емерә, шуға күрә уны бер тапҡыр нисә яңынан төҙөгәндәр. Әммә ҡәлғә 1610 йылда ныҡ зыян күрә, шунан һуң уны ҡабаттан тиерлек төҙөйҙәр. Ҡәлғәнең был урында беҙҙең эраға тиклем 1000 йылдан алып тороуы билдәле.\nБахла ҡәлғәһе Оманда, шул уҡ исемле оазистың көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан һәм бөтә ҡала өҫтөнән ҡалҡып тора. Был бөтә Ғәрәбстан ярымутрауында һаҡланып ҡалған иң боронғо форттарҙың береһе булып тора.\nБахла ҡәлғәһе таш нигеҙҙә төҙөлгән, диуарҙары самандан һалынған. Башняларының бейеклеге 50 метр, диуарҙарының бейеклеге 12 метрға етә, ә ҡаланы уратып алған диуарҙарҙың оҙонлоғо 12 км тәшкил итә.\nТәү ҡарашҡа төҙөлөү материалы ныҡлы күренмәһә лә, сей кирбестән төҙөлгән ҡәлғә үҙенең һаҡланыу функцияларын яҡшы үтәгән һәм бөгөнгө көндәргә тиклем килеп еткән.\nҠәлғә эсендә ҙур булмаған ҡала булған. Лабиринттың мөйөштәрендә түңәрәк башнялар тора. Диуарҙарында һуғарыу системаһының бер нисә шлюзы бар. Алыҫ сығанаҡтарҙан оазисты һуғарыу өсөн скважиналар һәм ер аҫты каналдары буйлап ер аҫты һыуҙары килгән.\nБейек диураҙар артында пальма ағастары араһында балсыҡ йорттар, солтан залдары, мунсалар һәм ҡәлғәне һаҡлаусыларҙың казармалары урынлашҡан. Тар урамдар бер ҡатлы бәләкәй магазиндар комплексынан торған баҙарға алып сыҡҡан.\nКөньяҡ-көнбайыш өлөштә яҡшы һаҡланып ҡалған миһраб скульптураһы менән XIV быуаттың йома мәсете урынлашҡан.\n1987 йылда ЮНЕСКО тарафынан бөтә донъя мираҫы исемлегенә индергәнгә тиклем комплекс ярым емерек хәлдә була һәм оҙайлы реконструкцияға ябыла. Оман хөкүмәте реставрация эштәре өсөн $ 9 млн. аҡса бүлә, тергеҙеү эштәре 1993 йылда башлана. Йүнәтеү эштәре бөгөнгө көнгә тиклем дауам итә.\nomanet.om Ҡалып:Битая ссылка\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бахла_ҡәлғәһе&oldid=926635 ҡабул ителгән\nОманда Бөтә донъя мираҫы\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:12 27 декабрь 2019 үҙгәртелгән.


Йәшлектәренә ҡайтып әйләнделәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Йәшлектәренә ҡайтып әйләнделәр\nЙәшлектәренә ҡайтып әйләнделәр 29.06.2018 // Яңылыҡтар\n“Газпром нефтехим Салауат” компанияһына Салауат ҡалаһының бер төркөм хеҙмәт ветерандары сәйәхәт ҡылды. Улар үҙҙәре эшләгән комбинаттың үҫеше, производство яңылыҡтары менән танышты.\nҠаланың һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары советы рәйесе Гүзәл Хөснуллина белдереүенсә, Салауатта 44 меңдән ашыу пенсионер йәшәй. Уларҙың төп өлөшө ғүмерҙәрен әлеге комбинатҡа арнаған. Шуға сәфәр күптәр өсөн ҙур мәғәнәгә эйә. Мәҫәлән, Башҡортостандың атҡаҙанған химигы Рәшит Хужин акрил кислотаһы производствоһының тиҙ арала сафҡа инеүенә ҡыуанды, сөнки элек ул эшләгәндә пропилен насар һатылған, ә хәҙер уға ла (пропиленға ла) ҡулланыш табыла.\n– Хеҙмәт юлым әлеге комбинатта башланды. Производство үҫешә, беҙ ҙә йәш саҡта гөрләтеп эшләй инек, – тип хәтирәләргә сумды Фәриҙә апай Ишмөхәмәтова. Ғөмүмән, ветерандар предприятиеның эше менән ҡәнәғәт ҡалды. Шулай булмай, акрил етештереү буйынса Рәсәйҙең иң ҙур заводында баҫып торалар ҙабаһа!\nПроизводство былтыр йыл аҙағында сафҡа инде һәм әлеге көндә Төньяҡ һәм Латин Америкалары илдәренә лә продукция сығара. Әйтергә кәрәк, предприятиеның ҡала тормошонда ғына түгел, республика һулышында ла абруйы ҙур.\n– Һуңғы ун биш йылда тиҫтәнән ашыу производство сафҡа инде. Инвестиция күләме – 150 миллиард һум, – тип таныштырҙы эштәр менән компанияның инвестициялар һәм капиталь төҙөлөш буйынса директоры Рөстәм Ғәлиев.\n...Ветерандар завод һөҙөмтәләре менән бер ҡыуанһа, производствола йәштәрҙең гөрләтеп эшләп йөрөүенә йәнә күңелдәре булды, өмөттәре яңырҙы.


Инфоурок › Родная литература ›Другие методич. материалы›Методическая разработка урока. "Яҡшылыҡ"\nТема. Яҡшылыҡ эшләргә ашыҡ.\nМаҡсат. Шәхестә яҡшылыҡ, мәрхәмәтлелек, шәфҡәтлелек сифаттары тәрбиәләү.\nЙыһазлау. Сағыу ҡояш төшөрөлгән плакат; яҡшылыҡ тураһында мәҡәлдәр, әйтемдәр; китаптар күргәҙмәһе; мультимедиа проекторы, интерактив таҡта.\n1.Ойоштороу. Донъяла мәңге ҡалыр эш-\nУл да булһа яҡшылыҡ.\nКүккә осор – яҡшылыҡ.\nҺыуҙа ла батмаҫ – яҡшылыҡ.\nТелдән дә төшмәҫ яҡшылыҡ.\n“Урал батыр” эпосынан.\n2.Уҡытыусының кереш һүҙе. Балалар, бөгөн беҙ дәрестә яҡшылыҡ, изгелек эшләү, кешеләр араһында нисек яҡшы мөнәсәбәт булдырыу тураһында һөйләшәсәкбеҙ. ”Башҡалар һинең менән яҡшы мөнәсәбәттә булыуын теләһәң, үҙең дә улар менән яҡшы бәйләнештә бул”. Әгәр һеҙ ошо аҡыллы кәңәшкә ҡолаҡ һалһағыҙ, бер ваҡытта ла яңылышмаҫһығыҙ.\nҺорау. Һеҙ беренсе сиратта башҡаларҙан ни көтәһегеҙ? ( Иғтибар, йылылыҡ, яҡшылыҡ, хәстәрлек, аңлау, мөхәббәт.)\nЯҡшылыҡ эшләү ул батырлыҡ та, бурыс та түгел. Бер-береңә ярҙам ярҙам итеү, терәк таяныс, булыу – ул кешеләр араһында аралашыуҙың тәбиғи көндәлек нормаһы. Кешенең ашарға, эсергә, йоҡларға ихтыяжы булған кеүек, яҡшы эштәр ҡылыуға ла ихтыяжы булырға тейеш.\n3. Ә хәҙер хикәйәнән өҙөк тыңлағыҙ.\n“Сабир урамда уйнап йөрөгәндә газонда матур уйынсыҡ машина күреп ҡалды. Ошондай уйынсыҡ тураһында ул күптән хыяллана ине. Ул уны алырға уйланы. Шул ваҡыт яҡында ғына бер баланың илаған тауышы ишетелде. Сабир икеләнеп ҡалды. Уның ҡулында машина ине. Ниһайәт ул дөрөҫ ҡарарға килде…”\nҺорау. Балалар, ул ниндәй ҡарарға килгән? Ни өсөн ул башҡаса эшләй алмаған? Нимә һуң ул яҡшылыҡ?\n4. “Яҡшылыҡ” һүҙенә аңлатма биреү. ( Моделен төҙөү).\nУҡытыусы. Балалар, хәҙер инде беҙ яҡшылыҡтың нимә икәнен беләбеҙ. Әйҙәгеҙ, уға ҡағылышлы әйтем, мәҡәлдәрҙе иҫкә төшөрәйек.\nЯҡшылыҡҡа йылан да баш эйә. (Яҡшылап ҡына әйтһәң, кеше һөҙөмтәле эшләй башлай.)\nЯҡшылыҡ тора, яманлыҡ юғала.\nӘҙәпле бул, халыҡ һөйөр.\nӘҙәмде әҙәм иткән – әҙәп.\n5. “Ҡабырсаҡ” уйыны.\nҺорау. Балалар, әгәр кеше үҙен генә ҡайғыртһа, үҙ файҙаһын ғына күҙәтһә, үҙен генә яратһа, кешеләр менән ниндәй мөнәсәбәттә була? (Ул бер үҙе генә була, дуҫтары, ауыр саҡта ҡайғыһын уртаҡлашыусы булмай.)\nҺорау. Яҡшылыҡ ҡылған кеше ниндәй була? (Һөйкөмлө, матур, ундай кешегә кешеләр ылыға.)\nҺорау. Яҡшы булыр өсөн ниндәй ҡағиҙәләрҙе үтәргә кәрәк? (Яҡшы эштәр эшләргә, кеше хәленә инә белергә, шәфҡәтле, мәрхәмәтле, ярҙамсыл булырға).\nҺорау. “Яҡшылыҡ” һүҙен ишетеү менән күҙ алдығыҙға нимәләр килеп баҫа? (Әсәй, күк, ҡояш…)\nУҡытыусы. Әйҙәгеҙ әле, “яҡшылыҡ” һүҙенең моделен төҙөйөк. Нигеҙен ҡояш итеп алайыҡ, сөнки ҡояш - шатлыҡ, яҡтылыҡ, йылылыҡ билдәһе.\nИнтерактив таҡтала уҡыу.\nИзгелек Киң күңеллелек\nЙылмайыу Яҡшы һүҙле булыу\n1-се төркөм. Яҡшылыҡ эшлә.\n“Витяға көсөк бүләк иттеләр. Көсөк ҡап-ҡара күҙле ине. Ул бүлмә буйлап йүгерә лә шатланып шаяра, ҡыҙыҡ итеп сыйылдарға тотона.\n- Ниндәй тәртипһеҙ,- тип уйланы Витя, сөнки көсөк ултырғыстың бер аяғын кимерә ине. Витя көсөктө тәрбиәләргә булды. Ул уға төрлө командалар бирҙе, өйрәтте, ә тыңламаһа, бау менән туҡманы. Ваҡыт үтте, көсөк ҙур һәм уҫал булып үҫте…”\nҺорауҙар. Балалар, ни өсөн эт уҫал булып үҫкән? Витяның эшләгән ҡылығын нисек баһаларға? Этте нисек тәрбиәләргә кәрәк ине?\n2-се төркөм. Ярзамсыл бул.\nҺорау. Ярҙамсыл кеше ниндәй була?\nЯуап. Ярҙамсыл кеше ауыр ваҡытта һәр ваҡыт кешенең хәленә инергә әҙер тора. Халыҡта “Яҡшылыҡ эшләү кешенең үҙен маҡтай” тигән мәҡәл бар.Яҡшылыҡ эшләгәндән һуң бер ваҡытта ла рәхмәт көтөп тормағыҙ. Әгәр ҙә һеҙ ярҙамсыл булһағыҙ, дуҫтарығыҙ ҙа күп булыр. Ошо оло рәхмәт түгелме ни?\n3-сө төркөм. Шәфҡәтле, мәрхәмәтле бул.\nҺорауҙар. Ниндәй кешене шәфҡәтле, мәрхәмәтле, игелекле тиҙәр? Беҙ кемдәргә ҡарата итәғәтле булырға тейешбеҙ? (Кешеләргә, тәбиғәткә, хайуандарға)\nУҡытыусы. Һалҡын иртәлә турғай һәм ҡарабаш турғайҙар тәҙрә төбөнә һипкән икмәк валсыҡтарын нисек ҡәнәғәтләнеп сүпләйҙәр? Йәш япраҡтар, сәскәле туғайҙа бешкән ер еләге менән беҙ нисек һоҡланабыҙ? Беҙҙең арала ярҙамға мохтаж ҡарт һәм ауырыу кешеләр күпме? Ваҡыт үтеү менән беҙ ҙә улар йәшенә етәсәкбеҙ.\nҺорау. Беҙ оло йәштәге кешеләргә ҡарата ниндәй эштәр башҡара алабыҙ?\n(Балаларҙың яуаптары тыңлана.)\n4-се төркөм. Ғәфү итә бел йәки миһырбанлы бул.\nБеренсе булып кешене үҙегеҙ ғәфү итә белегеҙ.(миҫалдар килтерергә)\n5-се төркөм. Яҡшы һүҙ.\nТикшеренеүселәр ике төркөм сысҡанды бер төрлө йәшәү шарттарына урынлаштырғандар. Ләкин тик бер генә айырма булған: бәрәүҙәрен көн һайын һыйлағандар, иркәләгәндәр, ә икенселәрен – юҡ. Һөҙөмтәлә, иркәләнгән сысҡандар ҙурыраҡ, нығыраҡ, хатта ауырыуҙарға бирешмәүсән булып үҫкәндәр.\nБыл осраҡта ниндәй мәҡәл тура килә?\n“Яҡшылыҡҡа йылан да баш эйә”, -тип халыҡ тиккә генә әйтмәгән.\nБәғзе ата-әсәләр балаларының шаярыуына, боларыуына күнә алмай, һуҡҡылып та ала. Баланы туҡмау файҙаға түгел. Киреһенсә, уға ипле генә өндәшеп, туҡтатып була.\nБыл осраҡта ниндәй мәҡәл әйтер инегеҙ?\n“Яҡшы һүҙ - йән аҙығы, яман һүҙ - тән ҡаҙығы”, тип белмәй әйтмәгән боронғолар.\nЯғымлы булығыҙ, йышыраҡ йылмайығыҙ! Шул саҡта барлыҡ уй-хыялдарығыҙ тормошҡа ашыр, һеҙгә, эргәләге кешеләргә күңелле булыр, дуҫтарығыҙ күп булыр.\n6. Уҡытыусы яттан шиғыр һөйләй.\nДуҫ-туғандар, һеҙгә әйтәм,\nҠылмағыҙ һеҙ яуызлыҡ.\nҠылығыҙ һәр саҡ яҡшылыҡ,\nБарыһы таң ҡалырлыҡ.\nҠара төндө яҡтыртырлыҡ\nНур һибегеҙ һеҙ ергә.\nЭшләгән эшегеҙ менән\nДан ҡаҙанығыҙ илдә,\nЭҙ ҡалдырығыҙ ерҙә.\n8.Өйгә эш. Яҡшылыҡ, яуызлыҡ тигән темаларға инша яҙырға.\nГалиуллина Таслия Инсафовна\n5 класс. Презентация, "Башҡорт халыҡ аштары"\n5 класс "Башҡорт халыҡ аштары"


Эрнест Яхин саңғы ике бәйгеһе буйынса 20 тапҡыр Рәсәй чемпионы булды // Спорт | новости башинформ.рф\n9:15, 18 сентября 2018 Спорт\nЭрнест Яхин саңғы ике бәйгеһе буйынса 20 тапҡыр Рәсәй чемпионы булды Фото: БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы\nБашҡортостан спорты тәрбиәләнеүсеһе Эрнест Яхин Чайковскиҙа ҙур уңыш менән сығыш яһаны. Унда саңғы ике бәйгеһе буйынса Рәсәй чемпионаты тамамланды.\nБеренсе этапта спортсыларға 95 метрлыҡ трамлиндан һикерергә, һуңынан саңғы роллерҙарында уҙышта ярышырға кәрәк ине.\n«Һикереүҙә Санкт-Петербург вәкиле Александр Пашаев еңеү яуланы. Эрнест Яхин – икенсе, тәүге өс призерға Тимофей Борисов инде. Трассала беҙҙең спортсы тиҙерәк булып сыҡты. Александр Пашаев – икенсе. Самир Мастиев өсөнсө булды», — тип һөйләнеләр Башҡортостандың Йәштәр сәйсәте һәм спорт министрлығында.\nАҙаҡҡы стартта Эрнест Яхин иң һәйбәт итеп һикереп күрһәтте – 130,5 метр. Уҙыш йомғаҡтары буйынса Башҡортостан спортсыһы ла еңеү байрам итте. Шулай итеп, Яхин 20 тапҡыр Рәсәй чемпионы булды.\nТеги: саңғы ике бәйгеһе, Башҡортостан, Эрнест Яхин


Юғары янғын хәүефе күҙаллана\n2 Август , 11:19\nАвгуста көндәр ҡыҙыу булмаҡсы, фаразланыуынса һауа температураһы юғары булыуы көтөлә. Ялда, юлда ут менән һаҡ булығыҙ, һеҙ һүндермәгән усаҡ, тәмәке төпсөгө, балаларҙың ут менән шаярыуы фажиғәгә, ғүмер өҙөлөүенә, тотош урманды юҡ итеүгә сәбәпсе булыуы ихтимал.\nУрман хужалығы министрлығы хәбәр итеүенсә, Баймаҡ районында 27 июлдә 1,7 гектар, Хәйбулла районында өс гектарҙан ашыу майҙанда урман янған. Беҙҙең районда ла янғындар күҙәтелә, йорт-ҡура янһынынмы, тотош яландар ҡап-ҡара булып ята йә әҙер бесәндән көл генә тороп ҡала.\nЯҡынса мәғлүмәт буйынса, урман фондына килтерелгән зыян күләме 3,9 миллион һум тәшкил итә. 2746,6 гектар майҙанға ут зарар китергән. «Урманды һаҡлау» федераль проекты буйынса маҡсатлы күрһәткес 17,3 миллион һумдан артмай, тине республика Урман хужалығы министрлығының урманды һаҡлау һәм яҡлау бүлеге начальнигы Динил Әхмәтов. 15 апрелдән 29 июлгә тиклем Башҡортостанда 236 урман янғыны теркәлгән. Былтыр республикала был осорға 116 урман янғыны иҫәпләнгән.\nБәләгә тәбиғәт факторҙары, ут менән һаҡһыҙ эш итеү, башҡа категория ерҙәрҙән, техноген объекттан күсеү сәбәпсе булған. Бөгөн Башҡортостанда урмандарҙа беренсе-өсөнсө класлы янғын хәүефе фаразлана.\nБер бәләкәй төпсөк күпме урманды көлгә әйләндерә, быны онотмағыҙ, ялдан һуң усаҡтарҙы һүндерегеҙ, ялан-урманда тәмәке тартмағыҙ!


Телебеҙ киләсәге – беҙҙең ҡулда! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы » Телебеҙ киләсәге – беҙҙең ҡулда!\nХалҡыбыҙҙың һәр вәкиле башҡорт телен белергә тейеш. Сөнки туған тел аралашыу ҡоралы ғына түгел, ул күңел нуры ла. Ул беҙҙең тән, һәр күҙәнәгебеҙҙең теле. Ошоно һәр ата-әсә тоя белергә бурыслы. Туған телһеҙ кеше – йәнһеҙ ғәрип. Балаларығыҙ, ейәндәрегеҙ ниндәй телдә һөйләшә, һеҙ шул милләткә хеҙмәт итәһегеҙ тигән һүҙ.\nБына, мәҫәлән, Бөрйән районының төпкөл Әтек ауылында Молдавиянан килгән Михаил Грецу йәшәй. Ул урындағы халыҡ телен өйрәнгән һәм саф башҡорт телендә географиянан уҡытҡан. Етмәһә, халҡыбыҙҙың шифалы эсемлеге – ҡымыҙҙы оҫта итеп әҙерләй. Ә был хәл бер кемде лә аптыратмай.\nБала саҡтан халҡымдың моңло йырҙарын, иҫ киткес матур әҙәбиәтен, тарихын өйрәнергә тырышам. Ябай ғына итеп әйткәндә, ауыл тарихты һаҡлаусы, рух сығанағы, тәбиғилек, илһам шишмәһе булып тора. Шәжәрәһен, тарихын белмәгән, йолаларын тотмаған, үҙ телен һанға һуҡмаған кеше милләте тураһында уйлап та бирмәйәсәк. Һәр кеше тәү сиратта телен, ғөрөф-ғәҙәтен, ауыҙ-тел ижадын белергә тейеш. Сөнки рух тик тел, йыр-бейеү, ауыҙ-тел ижады аша тәрбиәләнә.\nМинең тыуған районым Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышында урынлашкан. Мәсетле районы – күпселек халҡы башҡорт милләтле төбәк һәм шуға унда туған тел мәсьәләһе юҡ кеүек. Әммә телебеҙҙең яҙмышы мине генә түгел, халҡы, ере өсөн янып йәшәгән башҡаларҙы ла борсой. Заман башҡа – заң башҡа, тип әйтергә булыр ине. Сөнки юғары технологиялар заманында йәшәйбеҙ. Шуға ла балаларҙың аң-белеме ныҡ үҫешкән, хатта ололарҙан уҙҙырып та ебәрәләр. Йәнһүрәттәрҙе лә рус телендә ҡарап, компьютерҙа уйын уйнап, бик күптәренең үҙ телен генә түгел, ата-әсәләрен дә онотоуы ихтимал. Башҡорт балаһының телен белмәүендә кем ғәйепле һуң: үҙ балаһына ваҡыт таба алмаған атай менән әсәйме, әллә тыуған мөхиткә һөйөү тәрбиәләй алмаған балалар баҡсаһы менән мәктәпме?\n90-сы йылдарҙа ҙур ыҙалыҡ менән яуланған үҙаллылыҡ емеше – дәүләт статусы алған телебеҙ һаҡлауға мохтаж. Бар ауырлыҡ дәүләт системаһына – башҡорт телен уҡытыуҙы яңы үрҙәргә күтәрергә тейешле уҡытыусылар иңенә төшә. Ҡулайлаштырыу шарттарында башҡорт телен уҡытыу, арлы-бирле тартҡылап, “тишектәрҙе ямау”ға, дәрестәре етмәгәндәрҙең сәғәтен тултырыуға ҡайтып ҡалыуына сик ҡуйылмаһа, ЮНЕСКО-ның фаразы раҫ булып, башҡорт теленең киләсәктә бөтөнләй юҡҡа сығыуы ихтимал.\nДонъяға килгән һәр бала үҙенә тура килгән тел менән яратылып тыуа. Ошо телде уға өйрәтеү өсөн ата-әсә яуаплы. Сөнки тел асҡысы булыуы тәү сиратта уларға бәйле. Ләкин хәҙерге ғаиләләрҙең бәғзеләре, балаһы оятҡа ҡалмаһын тип, сабыйҙың теле асылыу менән уны русса өйрәтә. “Мам”, “пап” тип һөйләшкән баланың рухлы башҡорт булыуы икеле. Әгәр ҙә кеше ете йәшкә тиклем үҙ телендә аралашһа, уны ғүмер буйы онотмаясаҡ. Шуның өсөн һәр атай һәм әсәй сабыйына туған теленә һөйөүҙе тыуғас та тәрбиәләргә бурыслы.\nБашҡортса һөйләшкән оло быуын вәкилдәре менән бергә телебеҙ ҙә бөтөү өҫтөндә түгелме? Сағыштырыу өсөн миҫал: ауылыбыҙҙа татар милләтле әбей йәшәй. Башҡорт еренә йәш кенә көйө килен булып төшкән. Тырышып донъя көттө, ауылдаштары менән ихлас аралашты, күрше-тирәһен хөрмәт итте. Тик ғүмере буйына үҙ теленә хыянат итмәне, татарса һөйләште. Ә башҡорт ҡыҙҙары сит милләт кешеһенә кейәүгә сыҡтымы, үҙ телен йәһәт кенә онота һала, балаһы тыуһа, ире ниндәй милләттән – шуның исемен ҡуша. Дөрөҫөн әйткәндә, ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе.\nКеше үҙ телен һаҡлап алып ҡалам тиһә, ул ошо эшкә бар көсөн һалырға тейеш. Беренсенән, бар ерҙә лә башҡорт телендә һөйләшеү; икенсенән, киләсәк быуынға туған телде тапшырыу; өсөнсөнән, үҙ милләтеңдең йолаларын, тарихын һәм ғаиләңдең шәжәрәһен белеү мөһим. Әгәр шуларҙы үтәмәһәң, һинең тырышлығың юҡҡа сығасаҡ.\nЯҙғанымды йомғаҡлап, шуны әйткем килә: туған телебеҙҙе онотмайыҡ, уны бөтөрөүгә юл ҡуймайыҡ. Сөнки киләсәк быуынға үҙ телебеҙҙе тапшырыу – беҙҙең оло бурыс. Юҡҡа ғына халыҡ: «Әсә теле бер була», – тип әйтмәгән.\nЯңы Мишәр урта мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы.\nСығыу ваҡыты 10-05-2018, 13:06 | Ҡаранылар: 96


Республикала төбәк-ара ҡумыҙсылар конкурсы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала төбәк-ара ҡумыҙсылар конкурсы үтәсәк\n9:27, 17 января 2013 Йәмғиәт\n14-15 мартта Мәсетле районының Оло Ыҡтамаҡ ауылында Төбәк-ара ҡумыҙсылар һәм өзләүселәр конкурсы үтә. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Республика халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nКонкурс ике йәш категорияһы буйынса үткәрелә: 16 йәшкә тиклемге һәм 16 йәштән өлкәнерәк ҡатнашыусылар. Бәйгелә ҡумыҙсылар һәм өзләүселәр башҡорт халыҡ йәки бейеү көйҙәрен башҡарасаҡ, импровизация сәнғәте буйынса үҙ оҫталыҡтарын күрһәтәсәк. Иң яҡшылары ике турҙа билдәләнәсәк. Ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, һирәк башҡарыла торған көйҙәрҙән торған программаларға айырыуса иғтибар бүленәсәк.\nШулай уҡ ҡумыҙсылар һәм өзләүселәр танылған мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре етәкселегендәге оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнаша аласаҡ.\nКонкурста ҡатнашыу өсөн заявкалар 10 мартҡа тиклем ҡабул ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт –Республика халыҡ ижады үҙәге сайтында.


Өфөлә «Рәсәйҙең алтын ҡаурыйы: Марсель Сәлимов» тигән биобиблиографик баҫма донъя күрҙе // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n11:40, 30 января 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 30 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nУнда сатирик тураһында «Who is Who в России» энциклопедияһы (Швейцария, 2013) һәм В.А. Никеровтың «Кто есть кто: Всемирное издание» биографик белешмәһе (Мәскәү, 2016) нигеҙендә төҙөлгән мәғлүмәттәр тупланған. Төп бүлек «Әҙәбиәт йылы һәм Марсель Сәлимдең ижади тормошонда тағы ла бер йыл» тип атала. Ваҡиғалар теҙмәһен, рәсми документтар, архив материалдары, Рәсәй һәм сит ил киң мәғлүмәт сараларында баҫылған мәҡәләләргә таянып, филология фәндәре кандидаты Лира Сәлимова төҙөгән.\nБүлеккә күҙ йүгертеп кенә сыҡҡанда ла яҙыусы-сатириктың әүҙем ижади тормош алып барыуын төҫмөрләргә була. Мәҫәлән, 2015 йылдың 25 майында, Варнала Халыҡ-ара славян шиғриәте фестивалендә уңышлы сығыш яһағандан һуң, ул Болгарияның баш ҡалаһы Софияла ижад кисәһен үткәрә, икенсе көндө иһә Мәскәүҙә Рәсәй художество академияһында сығыш яһай. 2016 йылдың 19 апрелендә, Мәскәүҙә «Библио-Глобус» сауҙа йортонда «Президент бесәйе» тигән китабының исем туйын уҙғарып, иртәнсәк Стәрлебаш районына юллана, унда үҙәк район китапханаһында юмор һәм сатира кисәһендә, урындағы әҙәбиәтселәр менән осрашыуҙа сығыш яһай.\nБиблиографик күрһәткес — яҙыусының 2015–2016 йылдарҙа баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре һәм китаптарының исемлеге айырым бүлектәрҙә бирелгән. Һуңғы ике йылда төрлө нәшриәттәрҙә Марсель Сәлимовтың башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә һигеҙ китабы донъя күргән. Шиғри, проза, публицистик әҫәрҙәре башҡорт, рус, татар, болгар, грек, итальян, украин, француз, швед, япон телдәрендә дөйөм йыйынтыҡтарҙа баҫылып сыҡҡан. Сатириктың үҙенең тәржемәләре башҡорт телендә Мәскәүҙә, Болгарияла һәм Канадала сыҡҡан йыйынтыҡтарҙа баҫылған.\n«Әҙәбиәт» бүлегендә Марсель Сәлимовтың ижады һәм уның китаптарына рецензиялар тураһында мәҡәләләр исемлеге килтерелә. Китапты Андрей Бобров, Александр Воробьев, Василий Кузьмин, Ғәзим Талипов, Владимир Федоров, Илшат Шәймиев, Георгий Шишкин һәм Олег Яровиковтың фотоһүрәттәре биҙәй. Тышлығында – билдәле рәссам, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Журналистар союзы һәм Рәссамдар союзы ағзаһы Александр Андреевтың «Парнастағы юморист» тип аталған дуҫтарса шаржы. Китаптың тиражы — 500 дана.\nТиҙҙән яңы баҫма республиканың ҡала һәм район китапханаларына барып етәсәк.


Биҙәүестәрҙе тағыу нескәлектәре » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБиҙәнеү әйберҙәренең үҙенсәлеге тураһында һүҙ алып барғанда, әлбиттә, муйынға тағыу ысулдарын да күҙ уңында тоторға кәрәк. Бөгөнгәсә килеп еткән мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, селтәр, яға, һаҡал һәм башҡа биҙәүестәрҙә үҙҙәренә хас булған традициялар ҡалыплашҡан:\n1. Селтәрҙә нығынған төп ысул – нигеҙгә тегелгән тар таҫма. Ул ике төрлө беркетелергә мөмкин: а) бер осо нигеҙгә ҡуша тегелә, ә икенсе осона элмәк йәки төймә баҫыла, нигеҙгә шулай уҡ элмәк ҡуйыла; б) ике киҫәк таҫманың бер яҡ осо нигеҙгә тегелә, икенсе остарына төймә баҫылып элмәк эшләнә (1-се һүрәт).\n2. «Яға» тигәндә беҙ Ҡурған һәм Силәбе өлкәләрендә, Учалы районында һәм Әбйәлил районының төньяғында (күбәләк ырыуына ҡараған ауылдарҙа) йәшәүсе башҡорттарҙың биҙәнеү әйберҙәрен күҙ уңында тотабыҙ. Был осраҡта тағып йөрөү ысулы атаманың үҙендә үк сағылыш тапҡан, тип тә әйтергә мөмкин, сөнки муйынды уратып алған яҫы таҫмаһы бар. Тап шул элементты төбәкте өйрәнеүсе Д.П. Никольский муйынсаҡҡа оҡшата ла инде. Халыҡ телендә иһә уны һапма тип атайҙар. Шуны ғына өҫтәп әйтергә кәрәк: Ҡурған һәм Силәбе башҡорттарында һапма һәм биҙәнеү әйберенең нигеҙе башлыса бер бөтөндө тәшкил итә (2-се һүрәт). Ә бына Учалы менән Әбйәлилдә уларҙың һәр береһе айырым эшләнгәндән һуң ғына ҡуша тегелә (3-сө һүрәт). Шулай уҡ йыш ҡына нигеҙҙең өҫкө яғында тағы бер элмәк эшләнә.\n3. Һаҡалда ысулдарҙың төрлөлөгөн күрәбеҙ. Миҫал өсөн Дашков музейында һаҡланған ике һаҡалды ҡарап үтәйек. Икеһенең дә нигеҙе бер ҡалып буйынса эшләнгән. Бары тик тәүгеһенең нигеҙенә тағыу өсөн тар ғына таҫма тегелгән (4-се һүрәт). Икенсеһендә – яғаныҡына оҡшаған яҫы таҫма (5-се һүрәт). Һаҡалдарҙың ҡайһы берҙәренән күренеүенсә, икенсе төрлө ысулдар ҙа булырға мөмкин. Мәҫәлән, Белорет районында бөгөнгәсә һаҡланған ҡомартҡының төҙөлөшөндә шуны күрәбеҙ: нигеҙгә тегелгән иҙеүгә таҫма йәки бау өҫтәп ҡуйыла (6-сы һүрәт).\nАңлауыбыҙса, селтәр менән яғаның һәр береһендә төп бер ысул ҡалыплашһа, һаҡалды тағып йөрөүҙең бер нисә төрө күҙәтелә.


Ике Ситдыҡлы өй » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Ике Ситдыҡлы өй\n11.05.2018 Ике Ситдыҡлы өй\nЕтмеш өс йыл элек тыуған илемә шатлыҡлы хәбәр килә. Ул – Еңеү көнө! Ә һуғыш тигән ҡот осҡос һүҙҙе беҙ ололар аша ишетеп кенә беләбеҙ. Әммә уның ниндәй ҡайғылар алып килеүе әле лә быуындан-быуынға еткерелеүсе төрлө хәтирәләр аша йәшәп килә. Хәтер тере, тарих мәңгелек!\nБерәүҙәрҙең ғәзиз улын, балаларының атаһын, ирен ҡәһәрле һуғыш йотоуын ишетеп кенә белгәндәр бар. Ә беҙҙең затта, быуындан-быуынға күсеп, оло бер тарих һаҡланып килә. Ул өләсәйебеҙгә ҡағылышлы хәл булған. Шуны һеҙгә бәйән итергә теләйем.\nҺуғыштың тәүге көндәрендә яуға киткән олатайыбыҙҙың һәләк булыуы тураһында хәбәр килә. Өс баланы атайһыҙ тәрбиәләүе ауыр буласағын күҙаллап, ата-әсәһе өләсәйебеҙҙе, димләп, үҙенән күпкә оло, һыңар күҙле егеткә бирә. Балалары ла «атай» тип әйтә алмай, уға «ағай» тип кенә өндәшә. Был хәлде кисерә алмаған өләсәйебеҙ ике ут араһында йәшәй. Бер йылдан тағы бер улы тыуа. Уға, иренең рөхсәтен алып, тәүге иренең исемен ҡуша. Тормош дауам итә. Ауыр йылдар барыбер үҙен һиҙҙертә. Балаларҙың ни кейеренә, ни ашарына етмәгәнлектән, Фәғилә өләсәйҙең икенсе ире ҡаҙаҡ далаларына эшкә китә. Ҡаҙаҡтарға ялланып көтөү көтә тигән хәбәре лә ишетелеп ҡалған тиҙәр. Тик ул да ошо китеүҙән ҡайтмай, яҙмышы билдәһеҙ була. Малайҙар яйлап буй еткерә, ҡул араһына инә башлай, тормош ауырлығын аңлап, әсәләренә ярҙам итә. Кескәй ҡустыларын да ҡарашалар, уны ҡурсып ҡына торалар. Сөнки ул малай яугир аталарының исемен йөрөтә бит!\nКөндәрҙең береһендә уларҙың өйө янына машина килеп туҡтай. Унан һыңар аяҡлы ир килеп төшә. Машина ҡуҙғалып киткәс, малайҙар уны уратып ала.\n– Ағай, кемдәргә килдегеҙ? Исемегеҙ кем?\n– Ситдыҡ мин, улым! Һуғыштан ҡайтып киләм.\n– Беҙҙең дә Ситдыҡ исемле ҡустыбыҙ бар, – ти ҙуры, йылмайып.\n– Ә әсәйегеҙҙең исеме кем?\n– Һеҙ улдарымы?\n– Эйе, ағай!\n– Мин әсәйегеҙҙе беләм. Минең дә исемем Ситдыҡ. Мин һеҙҙең атайығыҙ булам бит! – тип һәр береһен ҡосағына алып һөйә, үҙенең күҙҙәренән субырлап йәш аға. – Их, ошо ҡәһәрле һуғышты! Ни эшләтте минең яҙмышымды? Шунда ғына ятып үлһәмсе!\nМалайҙар аптырашып торған арала Ситдыҡ яйлап сатанлай-сатанлай ауыл осона атлай. Балалар йүгереп ҡайтып, ярыша-ярыша әсәләренә һөйләгәнсе, ул күҙҙән юғала. Ауылдаштары Фәғилә өләсәйебеҙҙең төнө буйы иренең исемен ҡысҡырып эҙләп йөрөүен дә күргән.\nИрҙе танып ҡалған бер иптәше Ситдыҡ олатайыбыҙҙы үҙенә алып ҡайта. Хәлде аңлатып бирәләр. Баҡтиһәң, олатай Украинала аяғына снаряд ярсығы тейеп яраланған була. «Шуға ла госпиталдә оҙаҡ яттым, һыңар аяҡ менән ҡайтырға ла ояла инем. Тик өс улымды һағыныуҙарым еңде, шуға ла түҙмәнем», – тип һөйләй ул ауылдаштарына.\nИртәгәһенә таң менән Фәғилә өләсәйем Ситдығының эҙенә төшә һәм улдары менән килеп, олатайымды алып ҡайтып китәләр. Бәләкәй Ситдыҡ та «атай» тип өҙөлөп тора. Бала бала инде, уның ни ғәйебе бар?! Бары тик ҡәһәрле һуғыш ҡына ғәйепле!\n«Фәғиләмде лә ғәйепләмәйем. Ул бит үлем хәбәре килгәс кенә, улдарым хаҡына, уларҙы етем итмәҫ өсөн ризалашҡан ҡабат тормошҡа сығырға...» – тип әйтер булған яугир олатайыбыҙ гел.\nТыныс тормошта оҙаҡ йылдар бәхетле, татыу йәшәй улар. «Ике Ситдыҡлы өй» тиһәң, бар ауыл белә, тип һөйләр булғандар ауылда. Шундай ауырлыҡтар күреп тә һынмаған олатайыбыҙҙың изге рухын һәр йыл һайын Еңеү көнөндә иҫкә алабыҙ. Ҡәберенә сәскәләр алып барабыҙ. Беҙҙең менән бергә үгәй улы – Ситдыҡ апамдың улының балалары ла ғорурланып иҫкә ала Ситдыҡ олатайымды! Олатайыбыҙ – ысын һалдат, ысын ил улы! Беҙҙең уны һәм илебеҙ азатлығы өсөн башын һалған ҡаһармандарҙы оноторға һис хаҡыбыҙ юҡ!\nТ. Күсимов исемендәге Асҡар гимназияһының 10-сы класс уҡыусыһы.


ПромТрансБанк ҡулаҡса менән кредит суммаһын миллион һумға тиклем арттырҙы\n23 Ноябрь 2010, 11:00\nРеспублика халҡында ҡулланыусылар ихтыяждарына бирелгән кредиттар ҙур һорау менән файҙалана. 19 ноябрҙән ПромТрансБанкта миллион һумға тиклем кредит алыу өсөн клиенттың бер генә документы кәрәк буласаҡ — РФ гражданы паспорты. Шул уҡ мәлдә залог йәки яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыу талап ителмәй. Кредитҡа документ тултырғанда клиент түбәндәгеләрҙе үҙе һайлай ала: кредитты ҡаплау өсөн түләүҙәр күләмен (ай һайын бер иш суммалағы түләүҙәр йәки ай һайын аҙая барған түләүҙәр, шулай уҡ айына ниндәй сумманы түләргә мөмкинлегенә ҡарап, түләү күләмен), датаһын.\nКредиттың ваҡытында ҡапланыуына ҡарап, ПромТрансБанк «Копилка» карталары хужаларына процент һәм айлыҡ комиссия суммаһынан 1% күләмендә бонустар күсерә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - баш ҡала ҡунағы - 2014 - Мәҡәләләр\nМай уртаһында баш ҡалала VI Бөтә Рәсәй "Урал-Алтай: быуаттар аша киләсәккә" тип аталған ғилми конференция булып үтте. Быйыл сара "Сармат археологияһы һәм тарихы проблемалары" халыҡ-ара конференцияһы менән бергә ойошторолдо. Ике йылға бер үткәрелгән "Урал-Алтай" ғилми форумы 2003 йылдан алып ойошторола. Маҡсаты - төрлө йүнәлештәр буйынса шөғөлләнгән төркиәтсе ғалимдарҙың иғтибарын төрки халыҡтары телдәрен, әҙәбиәтен, фольклорын, тарихын, этнографияһын өйрәнеүгә йүнәлтеү, үҫеш юлдарын эҙләү. Ә "Сармат археологияһы һәм тарихы проблемалары" халыҡ-ара фәнни конференцияһы 1994 йылдан башлап, өс йылға бер үткәрелә. Башҡортостанда археолог-сарматсылар беренсе тапҡыр йыйылды. Сараға йыйылған ҡунаҡтар менән бер-ике ауыҙ һүҙ һөйләшеп алдыҡ.\nИмаш ГАДЖИЕВ, Әзербайжан республикаһы: Башҡортостанға икенсе тапҡыр килеүем. Былтыр Ғайса Батыргәрәй улы Хөсәйеновтың юбилейына арналған ошо уҡ конференцияла ҡатнашҡайным. Өфөгә саҡырыуҙары, йылы ҡаршы алыуҙары өсөн рәхмәтемде белдерәм. Тәү килеүемдән үк Башҡортостан хаҡында яҡшы тәьҫораттар ғына ҡалды. Ни тиһәң дә, ҡасандыр бер дәүләттә йәшәгәнебеҙҙе лә оноторға ярамай. Ул ваҡытта ниндәйҙер кимәлдә булһа ла бер-беребеҙҙең мәҙәниәтен, тарихын өйрәнә инек. Бигерәк тә туғандаш төрки телле халыҡтар менән тығыҙ аралаша инек. Бөгөн был өлкәлә проблемалар күҙәтелә, әлбиттә, аралашыуҙар һирәгәйҙе, тип әйтмәксемен. Был килеүемдә лә республикағыҙҙың билдәле урындары буйлап экскурсиялар ойошторолдо. Бер ауылда (Әбйәлил районы Рәхмәт ауылы - ред.) мәсет асыуҙа ҡатнаштыҡ. Халыҡ менән аралашҡанда, урындағы йолаларҙы күҙәткәндә, "Беҙ ошо халыҡ менән туғандашбыҙ", тигән уйҙар күңелде йылытты. Уртаҡ тамырҙарыбыҙҙы тағы ла нығыраҡ өйрәнергә кәрәк, тигән уйҙар ялмап алды. Ни тиһәң дә, совет осоронда беҙ бер-беребеҙҙе бер яҡлыраҡ ҡына өйрәнә инек. Ә хәҙер бөтөнләй башҡа аспекттарға иғтибар бүленә һәм улар туғанлыҡ ептәрен нығытыр, тип ышанғы килә.\nТағы шул. Исмәт Бинәрҙең Төркиәлә башҡорт теле дәреслеге яҙып, шуның буйынса студенттарҙы уҡытыуы, һис шикһеҙ, яҡшы күренеш. Әзербайжанда ла башҡорт телен уҡытыу мәсьәләһен күтәрергә ваҡыт еткәндер. Был үҙ-ара бәйләнеште, бер-беребеҙҙе өйрәнеү даирәһен киңәйтер ине. Сөнки тел аша мәҙәниәт тә, йолалар ҙа өйрәнелә. Әзербайжандан әлеге конференцияға тел белгестәре килгәне юҡ. Киләсәктә ундай сараға мотлаҡ тел белгестәрен дә алып килергә кәрәк, тип уйлайым.\nЛеонид ЯБЛОНСКИЙ, тарих фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһы археология институты "Сармат археологияһы һәм тарихы" фәнни конференцияһының халыҡ-ара ойоштороу комитеты рәйесе: Сармат белгестәренең ғилми конференцияһын үткәреү урыны итеп Өфөнөң һайланыуы юҡҡа түгел. Башҡортостан археологтары элек-электән үҙҙәренең эштәре менән абруй ҡаҙанған кешеләр. Улар совет осоронда ла, бөгөнгө көндә лә археология фәнен үҫтереүгә теоретик яҡтан да, практик яҡтан да күп ыңғай күренештәр индерҙе һәм индереүен дауам итә. Уларҙың асыштары Рәсәй, донъя археологияһында мөһим урын алып тора.\nСарматтар тарихы буйынса конференцияға килгәндә, ул ҙур фәнни әһәмиәткә эйә. Был археолог-сарматсыларҙың төп форумы, донъяның төрлө өлөштәренән килгән ғалимдарҙың докладтары, ойошторолған дискуссиялар фәндең, йүнәлештең артабан үҫеүенә яҡшы этәргес буласаҡ. Сарматтар Евразия далаларында оҙаҡ йылдар йәшәгән күсмә халыҡ. Уларҙың мәҙәниәте 1500 йылды үҙ эсенә ала. Шулай уҡ уларҙың башҡа халыҡтарға сәйәси йоғонтолары ла көслө булған. Башҡортостандың археология музейында ла ошо мәҙәниәткә ҡараған һәм Башҡортостан ғалимдары тарафынан табылған сармат боландар һаҡлана бит. Юғары оҫталыҡ менән бер нисә быуат элек башҡарылған был эштәр Эрмитаж музейы күргәҙмәләре сигендә бик күп илдәрҙе урап сыҡты һәм бөгөнгө көндө лайыҡлы рәүештә кешелектең мәҙәни мираҫының бер өлөшөн тәшкил итә.\nЯҙылған: 02.06.14 | Ҡаралған: 1527


БЕРЕНСЕ ТРАКТОРСЫ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» БЕРЕНСЕ ТРАКТОРСЫ\nБеҙҙең Рабиға апай Хәбибулла ҡыҙы Баймөхәмәтова (Бәширова) Үтәк ауылында 1922 йылда тыуып үҫеп, үҙ ауылында мәсет мәктәбенә уҡырға төшә. Уҡырға өйрәнә, ләкин яҙырға өйрәнергә атаһы рөхсәт итмәй. Йәнәһе, егеттәргә хат яҙа инде. Шуға Рабиға фельдшерҙар курсына саҡырһалар ҙа, бара алмай һәм машина-тракторсылар курсына Табынға ебәрәләр.\nШунда уҡып сығыуына апайға: “Төрлө тракторҙарҙың запчастарынан үҙеңә трактор йый,” – тип ҡушалар. Апай бик уңған һәм һәләтле кеше була. Шулай итеп, тракторҙы йыя һәм Үтәк ауылына беренсе тракторҙы ул алып ҡайта. Бөтә ауыл халҡы: бисә-сәсә, бала-саға, ҡарт-ҡоро уны ҡаршы алырға сыға. Ҡайһы бер әбей-һәбейҙәр: “Йә, Хоҙай, был ен эйәһенән түгелме икән?” – тип уҡынып, йыраҡтан ҡарап торалар. Бына шулай итеп, Үтәк ерендә беренсе трактор тауышы сыға. Ҡурҡырһың да ғүмерҙә күрмәгән хикмәткә.\nТрактор бик ныҡ ярҙам итә: ер һөрә, бесән саба, урмандан ағас һөйрәтеп ҡайта. Рабиға апай атаһына бесән сабып, ҡарт кешене шатландыра, ике энеһе: Абдулла һәм Караматуллаға бесән йыйырға эштәрен бик ныҡ еңеләйтә. Трактор йыш ҡына ватылып та ултыра, ләкин тырыш Рабиға апай илай-илай булһа ла, барыбер төҙәтә.\nАуыл халҡының шатлығының иге-сиге булмай.\nҺуғыш бөткәс, яуҙан ҡайтҡан сибәр егет – Миңлеғужа Миңнезариф улы Баймөхәмәтовҡа кейәүгә сығып, өй һалып донъя көтә башлайҙар. Миңлеғужа еҙнәй урман ҡараусы булып эшләне. Балалар үҫтереп, мал тотоп, донъя көтөп, икеһе лә сибәр апай менән еҙнәй бик оҙаҡ бәхетле йәшәнеләр, Аллаға шөкөр.


Хәбәрҙәр: Караджич эше буйынса суд процесы тамамланыуға бара.\nКараджич эше буйынса суд процесы тамамланыуға бара.\nСербия Республикаһының элекке президенты Радован Караджич эше буйынса суд процесы тамамланыуға бара. Элекке Югославия буйынса Халыҡ-ара трибунал прокуроры Алан Тиегер, Босния сербтарының элекке лидерының Босния хорваттары һәм мосолмандарына ҡаршы енәйәттәрҙең “этәргес көсө” булған, тип белдерҙе. Геноцид, хәрби енәйәттәр һәм кешелеккә ҡаршы башҡа енәйәттәр- былар барыһы ла Караджичҡа белдерелгән ғәйепләүҙәр.\n“Суд барыбыҙ өсөн дә ғәҙел ҡарар сығарыр, тип өмөтләнәм,-ти “Сребреница әсәләре” ассоциацияһы президенты Мөнирә Субашич.-Ғәҙеллек еңер, тип көтәбеҙ һәм был геноцид ҡорбандарына, бигерәк тә “Сребреница әсәләре”нә ярҙам итер, тип көтәбеҙ. Юғиһә судты башлау ҙа кәрәкмәҫ ине. Әгәр Караджич ғүмерлеккә төрмәгә ултыртылмаһа, донъя һәм Европаның мосолмандарҙың был хәленә ризалашыуына аныҡ сигнал буласаҡ.”\nҒәйепләүҙәрҙең бер пункты буйынса, Караджич Сребреницалағы геноцид өсөн яуапҡа тарттырыла. Был мосолман анклавында 1995 йылдың июнендә 8 мең самаһы ир-ат, үҫмер үлтерелгән. Радован Караджичтың ҡыҙы Соня, Гаага трибуналы прокуратураһының уның атаһына ҡаршы етди дәлилдәре юҡ, тип иҫәпләй.\n“Процесс барған йылдарҙа Караджич күп нәмәне иҫбат итте...Әгәр ғәҙеллек булһа, әгәр трибунал бөтә был дәлилдәргә хөрмәт менән ҡараһа, әгәр Гаага суды НАТО агенты булмаһа, Караджич азат ителәсәк.”\nХәҙерге ваҡытта Соня Караджич сәйәсәт менән әүҙем шөғөлләнә. Соня Караджич ағза булған Серб демократик фирҡәһе Сербия республикаһы парламенты һайлауҙарында уны кандидат итеп күрһәтте.


Башҡортостанда килеме түбән булған ғаиләләрҙән әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәргә ғаризалар ҡабул ителә - Курай\nБашҡортостанда Рәсәй Пенсия фондының төбәк бүлексәһендә килеме түбән булған ғаиләләрҙән әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәргә ғаризалар ҡабул ителә башланы. Икенсе балаһы 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған йәки уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алынған ғаиләләр генә ошондай ярҙамға иҫәп тота ала.\nҒаиләнең килеме уның һәр ағзаһы өсөн йәшәү минимумының 1,5 тапҡырлыҡ дәүмәленән артмаған ғаиләләрҙең түләү алыуға хоҡуғы бар. Түләүҙең күләме һәр төбәктә 2017 йылдың II кварталы өсөн субъектта билдәләнгән балалар өсөн йәшәү минимумына тиң. Башҡортостанда сумма 8892 һум тәшкил итә. Был — уҙған йылдың II кварталы өсөн балаға тәғәйенләнгән йәшәү минимумы күләме. Түләүгә ғаиләнең килеме уның һәр ағзаһына 14 247 һумдан кәмерәк булған ғаиләләр дәғүә итә ала. Был — республикала 2017 йылдың II кварталы өсөн йәшәү минимумының 1,5 тапҡырлыҡ дәүмәле. Мәҫәлән, дүрт кешелек ғаиләгә дөйөм килем 56 988 һумдан аҙыраҡ булырға тейеш.\nҒаиләнең түләүгә хоҡуғы бармы-юҡмы икәнлеген аңлау өсөн ғаиләнең һуңғы 12 айҙағы килеменең дөйөм суммаһын 12-гә бүлергә, һуңынан уны ғаилә ағзалары һанына, икенсе бала ла иҫәпкә алына, бүлергә кәрәк. Әгәр килеп сыҡҡан һан ғаилә йәшәгән төбәктә эшкә һәләтле халыҡтың йәшәү минимумының 1,5 тапҡырлыҡ дәүмәленән кәм булһа, Пенсия фондына барып, айлыҡ түләүгә ғариза яҙырға мөмкин.\nПенсия фондына ғаризаны ҡарауға бер ай һәм һеҙҙең иҫәпкә аҡса күсереүгә тағы 10 көн бирелә.\nБалалар тулыһынса дәүләт тәьминәтендә йәшәһә, ғаиләнең килеме хаҡында дөрөҫ булмаған мәғлүмәттәр тапшырылһа, шулай уҡ ата-әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителгән граждандарға айлыҡ түләү тәғәйенләнмәй.\nАйлыҡ түләү билдәләүгә ғаризаны икенсе бала тыуғандан алып йыл ярым эсендә бирергә була. Әгәр тәүге алты айҙа мөрәжәғәт итһәгеҙ, түләү бала тыуған көндән алып билдәләнә, йәғни мөрәжәғәт иткәнгә тиклемге айҙар өсөн дә аҡса түләнә. Алты айҙан һуң мөрәжәғәт иткән осраҡта, түләү ғариза тапшырған көндән тәғәйенләнә.\nТаблица менән Рәсәй Пенсия фондының сайтында танышырға мөмкин.\nАлдағы яҙма Башҡортостанда 27 градус һыуыҡ булыуы көтөлә\nБынан алдағы яҙма Берҙәм дәүләт имтиханы-2018: республикала имтихан тапшырыусылар һаны билдәле булды\nҒүмерҙәр өсөн көрәш


ЛИЦЕЙ МИЛЛИОН ЯУЛАНЫ\nМәғариф системаһындағы реформа шарттарында технология һәм тѳп белемдең кимәле заман талаптарына яуап биреүе мѳһим. Шул осраҡта ғына уҡыу йортоноң үҙ йѳҙѳ була. Был йәһәттән лицейҙа нигеҙле һәм тѳплѳ эштәр алып барыла. Етәксебеҙ Ғ.Ә.Хәсәнов ҡыҫҡа ваҡыт эсендә коллективты баҙар шарттарында мәғлүмәти-инновацион технология ѳлкәһендә ярайһы уҡ һѳҙѳмтәләр яулауға һәм ошо юҫыҡта маҡсатлы эштәр алып барыуға йәлеп итеүгә ѳлгәште.\nУҙған 2012 йыл лицей ѳсѳн үтә лә емешле булды, тип әйтә алабыҙ. Ни ѳсѳн тигәндә, һѳнәрселек училищелары һәм лицейҙары араһында уҙғарылған республика конкурсында лайыҡлы сығыш яһап, 12,5 миллион һумлыҡ грант алып һѳйѳндѳк. Был сумма лицейҙың матди-техник базаһын нығытыуға, яңыртыуға тотонолдо. Мәҫәлән, иретеп йәбештереүселәр оҫтаханаһы иркен һәм яҡты бинаға күсерелде. Уҡыусылар ѳсѳн йәмғеһе 6 пост булдырылды. Уларҙың һәр береһе елләтеү ҡоролмалары, тауышты баҫыусы панелдәр, эш ѳҫтәлдәре, инверторҙар һәм дефектоскоп менән йыһазландырылды. Шуға ѳҫтәп кабинет шарттарында һѳнәрҙе киңерәк үҙләштереү маҡсатында аҙ амперлы тренажерҙар ҡуйылды. Хәҙер инде беҙҙә иретеп йәбештереүҙең бар серҙәренә тѳшѳнѳргә етерлек шарттар бар.\nАвтомобиль тренажеры, интерактив магнит таҡтаһы, мотор-тестер, шулай уҡ тәүге медицина ярҙамы күрһәтеү тренажеры менән йыһазландырылған автомеханика буйынса махсуслаштырылған кабинеттар ҙа лицейҙың ғорурлығы. Йәнә автомобилдәрҙең электр ҡоролмаларын ремонтлау һәм диагностикалау ѳсѳн лаборатория ла булдырылды.\nБалта оҫталары һәм паркет эштәре оҫтаханаһы ла яңыртылды. Дүрт яҡлы биш буйға ярыу шпиндаль фрезер станогы иҙән таҡталарын, плинтус, евро-вагонкаларҙы тиҙ һәм сифатлы итеп әҙерләү мѳмкинлеге бирә. Шулай уҡ ағастың ѳҫтѳн һырлау, биҙәү эштәре ѳсѳн ҡулайлаштырылған махсус станок алыуға ѳлгәштек.\nЭлекр техникаһы кабинеты ла яңырыу кисерҙе. Бында электр сымдарының компьютер стенды ѳҫтәле ҡуйылды. Унда уҡыусылар үҙаллы тѳрлѳ электр сымдарын йыя һәм компьютерҙа башҡарған эштәренең дѳрѳҫлѳгѳн тикшерә.\nБыйыл лицейҙа китапхананы, уҡыу залын, методика кабинетын берләштергән уҡыу-методика үҙәге ойошторолдо. Бында 16 ноутбук, Wi-fi селтәре һәм демонстрация комплексы бар. Ошондай заманса шарттарҙа лицей юғары квалификациялы, алдынғы ҡарашлы, оҫта ҡуллы һѳнәрмәндәр әҙерләй.\nлицейҙың уҡыу бүлеге мѳдире.\nҺүрәттәрҙә: грант иҫәбенә алынған «КамАЗ» һәм автомобиль тренажеры.


Тамара Танһыҡҡужина ҡайтып килә // Спорт | новости башинформ.рф\nТамара Танһыҡҡужина ҡайтып килә\n12:41, 17 октября 2013 Спорт\n1 октябрҙән 15-енә тиклем Монголияла ҡатын-ҡыҙҙар араһында шашка буйынса халыҡ-ара чемпионат өс программала – классик, тилбер һәм «йәшен тиҙлегендәге» – уҙҙы.\nБашҡортостандан ике донъя чемпионы ҡатнашты. «Йәшен тиҙлегендәге» уйында донъяла иң уңышлы чемпион Айгөл Иҙрисова һәм иң абруйлы классик программала донъя чемпионы Тамара Танһыҡҡужина.\nИҙрисова үҙенең донъя титулын һаҡлап ҡала алманы, ул Якутиянан Матрена Ноговицынға эләкте.\nТаңһыҡҡужина өсөн был чемпионат ҙур спортҡа ҡайтыу булып тора. Эксперттар фекеренсә, уңышлы уйын күрһәтеп, Тамара Танһыҡҡужина бөтә турнир барышында Зоя Голубева менән беренсе урынға дәғүәләшеп, һөҙөмтәлә өсөнсө урынды яуланы.\nТеги: шашка,ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя чемпионаты