Материалы за Декабрь 2014 года » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nУчалы районы һәм ҡалаһының ижтимағи-сәйәси гәзите\nҺатып алыу бүлеге\nЯйыҡ гәзите » Материалы за Декабрь 2014 года\n«Мин бәхетле тыуған еремдә»16.12.2014\nБашҡортостан - сәсән телле, яугир рухлы атай-олатайҙарыбыҙҙың борон-борондан ғүмер иткән бәрәкәтле, бай тарихлы төйәге. Ҡараһаҡал, Батырша, Салауат Юлаев, Муса Мортазин кеүек арҙаҡлы шәхестәр - беҙҙең ватандаштарыбыҙ. Тәбиғәте йәмле, күркәм тыуған еребеҙҙең. Йырлап аҡҡан шишмәләр, йылғалар, мәғрүр тауҙар, ҡаялар, зәңгәрһыу күлдәр, ҡош-ҡортҡа бай урмандар, һабантурғайҙар гөрләр киң аҡландар, ҡымыҙ еҫе һеңгән далалар, эреле-ваҡлы ауылдар, ҡасабалар һәм ҡалалар - һәммәһе лә тыуған яғыбыҙҙың ҡабатланмаҫ биҙәге.\nБөгөнгө «Оҙон тәнәфес»тә Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол мәктәбе уҡыусылары тап ошо хаҡта бәйән итәләр. Балаларҙың тыуған ауылы, туған теле тураһында яҙған ҡыҙыҡлы ла, уйландырырлыҡ та иншаларын уҡып, йәнә бер кинәнәйек.\nУларҙан үрнәк алып, башҡа мәктәп уҡыусылары ла ижад емештәрен ебәрһә ине, тигән теләктә ҡалабыҙ.\nБыл донъяла ниҙәр бар?16.12.2014\n* АҠШ ныҡ енләнһә лә, В.В.Путиндың Һиндостанға визиты көтөлгәндән дә һөҙөмтәлерәк килеп сыҡты. Төҙөлгән контракттарға ярашлы, 10 йыл дауамында 10 млн тонна нефть һатыласаҡ, Рәсәй белгестәре атом станциялары төҙөйәсәк, Һиндостан үҙ заводтарында беҙҙең Ми-17, Ка-226Т вертолеттары, башҡа ҡорал етештерә башлаясаҡ. Ике илдең Арктикала нефть-газ ятҡылыҡтарын үҙләштереүе лә күҙаллана. Иң мөһиме - премьер-министр Нарендра Моди әфәнде, Һиндостан артабан да Рәсәйҙең тоғро дуҫы һәм партнеры булып ҡаласаҡ, тип белдерҙе.\n* Рәсәй Иҫәп-хисап палатаһы башлығы Татьяна Голикова белдереүенсә, йыл башынан федераль ҡаҙна аҡсаһын тотонғанда ҡағиҙә боҙоу йә маҡсатҡа ярашһыҙ тотоноу күләме 344 миллиард һумды ашып киткән. Йыл аҙағынаса был күрһәткес 400 млрд һумға етәсәк тип фаразлай. Төп өлөштә урлашыу икәнлеген аңлауы ҡыйын түгел. «Оптимизация» тип ябай халыҡты ҡаңғыртҡан булалар, ә бит бына ул, «Әндрәй ҡаҙнаһына» тиң резерв! Хоҡуҡ һаҡлау органдарына 120 материал йүнәлтелгән.\n«Алтын сәғәт» тәтерме?16.12.2014\nРФ Президенты Владимир Путин үҙенең сираттағы Мөрәжәғәтнамәһендә 2015 йыл - йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы сирҙәре менән көрәш йылы тип иғлан итте. Фәҡәт был төр ауырыуҙар илебеҙҙә уртаса кеше ғүмере сағыштырмаса ҡыҫҡа булыуына төп сәбәпсе. 2015 йыл килеп тә етмәгән әле, ә беҙҙә был һәм медицинаға ҡағылышлы башҡа һорауҙар буйынса етди һөйләшеүҙәр башланды ла инде.\nРәсәй Федерация Советының Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт комитеты рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрованың «Ләйсән» ансамбленең юбилей тантанаһында ҡат-нашыуы тураһында гәзитебеҙҙә яҙғайныҡ инде. Лилиә Салауат ҡыҙы эш сәфәре барышында Уральск участка дауаханаһында ла булды.\nБинала ошо ара-ла капиталь ремонт тамамланды. 2 миллион һум самаһы аҡса тотонола. Ошо ҡасабала тыуып үҫкән, әлеге мәл «Буринтех» ғилми-производство предприятиеһын етәк-ләгән Ғ.Ғ. Ишбаев тос ярҙам күрһәтә. Спонсорҙар ярҙамы менән 1 миллион 200 мең һумға дауаханала ишек-тәҙрәләр алыштырыла. Гәзит уҡыусыһына белешмә биреп китергә кәрәктер. ¤фөлә урынлашҡан «Буринтех» - Рәсәйҙә генә түгел, донъя баҙарына продукцияһын сығарған һәм яҡшы дан яулаған фирма. Нефть һәм газ скважиналары быраулау өсөн инструмент уйлап сығарыу һәм етештереү менән мәшғүлдәр. Предприятие менән яҡташыбыҙ, техник фәндәр докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған нефтсеһе иниәтулла әрифулла улы Ишбаев етәкселек итә. Һәм, күреүебеҙсә, бәләкәй Ватанын онотмай.\nЯңы йыл байрамдары имен үтһен16.12.2014\nСираттағы аҙналыҡ кәңәшмәлә Яңы йылды ҡаршылау, ҡышҡы ялдарҙы имен уҙғарыу тураһында һүҙ барҙы. Төп доклад менән хакимиәт башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко сығыш яһаны. Ул Яңы йылға арналған саралар планы тураһында бәйән итте.\nПланға ярашлы, 16 декабрҙән Учалы крайҙы өйрәнеү музейында ағас эше оҫтаһы Рәмил Фәтҡуллиндың «Йылҡы йылын оҙатып» тип исемләнгән ижади күргәҙмәһе эш башлаясаҡ.\n22-23 декабрҙә ҡала-район мәктәптәренең иң лайыҡлы уҡыусылары Өфөгә Президент шыршыһына юлланасаҡ, ә 25 декабрҙә уҡыусылар өсөн хакимиәт башлығы шыршыһы байрамы ойоштороласаҡ. Ошо аҙнанан башлап графикка ярашлы ҡала-райондың белем биреү учреждениеларында Яңы йыл иртәлектәре, кисәләр уҙғарыласаҡ.\n19 декабрҙә «Ровесник» клубында - Балалар йорто тәрбиәләнеүселәре, 24 декабрҙә филармонияла мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн «Яңы йыл әкиәтенә сәйәхәт» исемле иртәлектәр ойоштороласаҡ.\nЫңғай хәл ителде16.12.2014\nУрындағы халыҡ инициативаларына булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашыу - ауыл ултыраҡтарының күп кенә көнүҙәк проблемаларын ҡатып ҡалған нөктәһенән ҡуҙғатырға ярҙам итте. Учалы ауылы халҡы ошо программа аша тейеш булмаған урында түгелгән сүп-сар, сүплек мәсьәләләрен хәл итергә ниәтләгән ине.\nӘммә кәрәкле балл һаны етмәү сәбәпле, учалылар программанан төшөп ҡалды. Шулай ҙа, ауыл халҡы үҙ ниәтенән кире ҡайтырға теләмәй. Яҡшы, ә иң мөһиме, кәрәкле проект урындағы хакимиәттең иғтибарын да йәлеп итә. Уны тормошҡа ашырыу өсөн район бюджетынан аҡса бүленә, уның бер өлөшөн ауыл халҡы үҙе йыя. Урындағы предприятиелар ҙа ситтә ҡалмай, ярҙам ҡулын һуҙа. Һөҙөмтәлә, берҙәм көс менән 1,7 млн һумға сүп-сар өсөн тәғәйенләнгән 5 кубометрлыҡ 16 контейнер һатып алына. Уларҙың барыһы ла әлеге көндә ауыл урамдарында урынлаштырылған.\nУңышлы һәм емешле үтте16.12.2014\nБилдәләнгән Мәҙәниәт йылы сиктәрендә районыбыҙҙа төрлө кимәлдәге меңдән ашыу сара уҙҙы. Конкурс-фестивалдәрҙә ҡатнашыу, гранттар алыу, еңеүҙәр яулау, яңы проекттарҙы тормошҡа ашырыу - шулар иҫәбендә. Әлбиттә, быларҙың барыһы ла үҙ һөнәрен йәнен-тәнен биреп, бар күңелен һалып башҡарған мәҙәниәт һәм сәнғәт әһелдәренең ҡаҙанышы. Бына, ниһайәт, башҡарылған эштәргә һығымталар яһап, лайыҡлы хеҙмәткәрҙәрҙе билдәләп, Мәҙәниәт йылын ябыу тантанаһы уҙҙы.\nРайон хакимиәтенең ҙур залына ҡала-районыбыҙҙың музыка, сәнғәт мәктәптәре, сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы уҡытыусылары, ауыл мәҙәниәт йорттары, китапханалар хеҙмәткәрҙәре, ижади һәм фольклор коллективтары етәкселәре, ғөмүмән, мәҙәниәт өлкәһендә оҙаҡ йылдар лайыҡлы хеҙмәт итеүсе үҙ һөнәрҙәренең оҫталары саҡырылды.\nРайон хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Руслан Ғиләзетдинов сығышында йыл дауамында мәҙәниәт өлкәһендә булып үткән мөһим ваҡиғаларға айырым туҡталып үтте.\nБөртөкләп йыйыла алтын16.12.2014\n«Башҡорт алтын табыу компанияһы» ғилми-производство фирмаһына 1995 йылда нигеҙ һалына, проект ҡеүәте - йылына 200 мең тонна мәғдән эшкәртеү. Һуңынан был күрһәткес 350 мең тоннаға еткерелә. Бөгөнгө көнгә 3 миллион тоннанан ашыу руда эшкәртелде. Тәүге продукция 1996 йыл аффинаж (металды мәғдән ҡалдыҡтарынан айырыу) заводына ебәрелә. Эшмәкәрлекте Муртыҡты алтын мәғдәне зонаһында башлай. Был зона тураһында ентеклерәк белешмә биреү артыҡ булмаҫтыр: төньяҡ-көнсығышта Һөләймән ауылынан көньяҡ-көнбайышта Илсегә тиклем 40 километр һуҙыла.\nКүҙ алдына яҡшыраҡ килтереү өсөн, 1,5-3 километр алыҫлыҡта Мейәс-Учалы тимер юлына параллель рәүештә һуҙыла, тип әйтергә мөмкин. Зонаның «йөҙөк ҡашы» - фәҡәт Муртыҡты ятҡылығы үҙе. Ул Ильинка ауылынан көньяҡ-көнсығыш йүнәлештә 1 километр ситтәрәктәге тау һыртынан ғибәрәт. Был ятҡылыҡты үҙләштереү француз концессияһы (дәүләттең айырым участкаларҙы сит ил сәнәғәтселәренә ваҡытлыса файҙаланыуға биреүе) буйынса 1890 йылда башлана. 1917 йылға тиклем 48,5 килограмм алтын табыла. 1924-1950 йылдарҙа 438,5 килограмм етештерелә.\nҺөҙөмтә күренеп тора16.12.2014\n7-8 декабрь Бөтә донъя банкы вәкиле Нина Филиппова районыбыҙға килеп, урындағы инициативаларға булышлыҡ итеү программаһы сиктәрендә проекттарҙың тормошҡа ашырылыуын тикшерҙе.\nАлдан күп яҙҙыҡ инде, был конкурста райондағы бөтә ауыл ултыраҡтары һәм Учалы ҡала ултырағы ҡатнашып, 18 проект еңеп сыҡты. Һөҙөмтәлә, дөйөм «бухгалтерия» түбәндәгенән ғибәрәт: республика бюджетынан - 18,3, урындағы ҡаҙнанан 2,5 миллион һум бүленде, спонсорҙар 2,7 миллион һум өҫтәне һәм халыҡ үҙе ике миллион һум йыйҙы.\nРайон хакимиәтендә, Программа сиктәрендә барлыҡҡа килгән объекттар сама менән 50 мең кешенең мәнфәғәттәрен теге йә был кимәлдә ҡәнәғәтләндереүгә булышлыҡ итәсәк, тип иҫәпләп ҡуйғандар.\nРәсми визит тураһында район хакимиәте башлығының иҡтисади һорауҙар буйынса урынбаҫары Фәһим Фәтҡуллин: «8 ауыл ултырағында булдыҡ. Дөйөм алғанда, ыңғай тәьҫораттар ҡалды», - тип белдерҙе. Шул иҫәптән: Ҡунаҡбайҙа Советтар Союзы Геройы Александр Матросов-Шакирйән Мөхәмәтйәновҡа ба-ғышланған мәҙәни-тарихи үҙәк барлыҡҡа килтереү өҫтөндә эшләйҙәр.\nСәнғәткә һөйөү тәрбиәләүсе16.12.2014\nҠунаҡбай балалар сәнғәт мәктәбе 2003 йылдан алып йәш бейеүселәргә, ҡурайсыларға, ҡумыҙсыларға, йырсыларға, гармунсыларға, баянсыларға тәүге ныҡлы ижад нигеҙҙәрен биреүсе белем усағы булып тора. Ринат Ямалиев етәкселегендәге коллектив Ҡунаҡбай, Илтабан, Аҡҡужа ауылдарының балаларын музыка серҙәренә төшөндөрә.\nСәнғәт мәктәбендә «өлгөлө» исемен йөрөткән дүрт ансамбль (ҡурайсылар, гармунсылар, бейеүселәр һәм ҡумыҙсылар) эшләп килә, тәрбиәләнеүселәре район, республика, бөтә Рәсәй, халыҡ-ара конкурстарында дипломант, лауреат исемдәрен яулай. Мәҙәниәт йылында коллектив тағы бер уңышҡа өлгәште - Ҡунаҡбай балалар сәнғәт мәктәбе район хакимиәте башлығының грантына уҙғарылған конкурста «Иң яҡшы сәнғәт мәктәбе» исеменә лайыҡ булды.\nБалаларҙың уңыштары, тәү сиратта, көслө уҡытыусыларҙың лайыҡлы хеҙмәтенә ҡайтып ҡала. Ә ундайҙар Ҡунаҡбай сәнғәт мәктәбендә ишле. Үҫмерҙәрҙең һәләттәрен күреп, уны тулыһынса асырға, үҫтерергә ярҙам итеүсе ошондай остаздарҙың береһе - Шәфҡәт Йосопов. Күптән түгел генә «Иң яҡшы балалар сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы» бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яулаусы Шәфҡәт Рәфҡәт улы ике тиҫтәгә яҡын йәш быуынға белем бирә. Сығышы менән ул Баймаҡ районы Темәс ауылынан. Биш йәшендә әсәһенән күреп, гармун телдәрен тирбәлтә башлай. Тормошон ижад менән бәйләү теләгендә Учалының сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжына уҡырға инә. «Ҡойон»да бейей, аҙаҡтан үҙе лә студенттарҙы бейергә өйрәтә. Училищела эшләгән йылдарында ситтән тороп ¤фөнөң сәнғәт академияһын тамамлай. Ҡунаҡбайҙа асылған мәктәпкә саҡырғас, риза булып эшкә тотона.\nСабыр иткән моратына еткән16.12.2014\nФәүзиә почтанан сыҡмаҫ борон уҡ үҙенә тәғәйенләнгән хатты асып, йөрәкһеп уҡырға тотондо: «Ҡәҙерлем, Фәүзиәм! Хатымды алып уҡый башлағаныңа шатмын. Әле генә эштән ҡайтып, сәй ҙә эсмәй, минең хатымды тулҡынланып уҡығаның күҙ алдыма килеп баҫты. Һағындым, тиһең… Ул һүҙҙе алмаштырырлыҡ һүҙ таба алғаным юҡ әле. Шулай ҙа, Фәүзиәм, һин минең һағышым, бәхетем, яҙмышым, бар булмышым. Әлдә генә Хоҙай беҙҙе осраштырған икән! Һинең менән миңә еңел. Һинең тормошомда булыуың үҙе оло бәхет! Алла бойорһа, беҙҙе оҙаҡламай Союзға сығарабыҙ, тиҙәр. Бер йыл да тула, бәлки, отпускыға ҡайтарырҙар. Әлегә хәрби операцияларҙа ҡатнашып торабыҙ. Буш ваҡытта хат яҙам. Кистәрен егеттәргә кино күрһәтәм. Самат ағайыма рәхмәт, кино күрһәтергә ул өйрәткәйне бит. Иртәгә тауҙарға... Ун-ун биш көн юлда үтә инде. Тауҙар араһында шомлоҡ, ә бында ҡомлоҡ, туҡтауһыҙ ел. Сәй эскән арала ғына стаканыңдың яртыһы ҡом менән тула. Оҙаҡламай яңы йыл байрамы. Бында беҙ йәшел шыршыны һағынып ҡына һөйләйәсәкбеҙ. Уралымдың ап-аҡ ҡарҙарын, зифа буйлы ҡайындарын һағындым. Туй күлдәге кейгән муйыл төбөндә вәғәҙә бирешкән минуттарыбыҙ йыш ҡына төштәремә инә. Осрашыу көндәре тиҙерәк етһә ине лә, һине ҡосағыма алһам ине. Һеҙҙең ауылда, хозур тәбиғәт ҡосағында, йәштәр түбәһендә гармун уйнатып туй үткәрербеҙ... Ышан, беҙ бәхетле йәшәйәсәкбеҙ! Балаларыбыҙ ҙа бәхетле буласаҡ. Бының өсөн бөтә көсөмдө һаласаҡмын...» Фәүзиә хатты уҡып бөткәс, ҡағыҙ битен ғәҙәтенсә йөрәгенә ҡыҫты, һөйгәненә һаулыҡ теләп, хыялдарға сумды. Осрашыуҙарын, үҙҙәрен туй кейемендә күҙ алдына килтерҙе, эргәләрендә генә уйнап йөрөгән сабыйҙарын күрҙе, иҫәр кеше кеүек үҙ алдына көлөп ҡуйҙы: «Эх, тиҙерәк, тиҙерәк үтһә ине был һанаулы, һынаулы көндәр... Әгәр ҙә хеҙмәт иткән частарын үҙебеҙгә сығарһалар, бер һүҙһеҙ ял алам да эргәһенә барып ҡайтам! Ниндәй бүләк алырға икән һөйөклөмә? Ҡалынайҙымы, буйға үҫтеме икән?»\nАртҡа 1 2 3 4 5 Артабан\n» On-line яңылыҡтар\n» Һеҙҙең хаттар\n» Сәйәсәт, иҡтисад\n» Мәғариф, мәҙәниәт\n» Кеше һәм хоҡуҡ\n№ газеты Табырға\nҒинуар 2018 (21)\nҒинуар 2017 (16)\nҒинуар 2016 (16)\nҒинуар 2015 (10)\nНомер газеты 3\nНомер газеты 19\nНомер газеты (3466)\nНомер газеты 20-21\nНомер газеты 22\nНомер газеты 23\nНомер газеты 24\nНомер газеты 25\nНомер газеты 26-27\nНомер газеты 28\nНомер газеты 29\nНомер газеты 30\nНомер газеты 31\nНомер газеты 32\nНомер газеты 33-34\nНомер газеты 35\nНомер газеты 36\nНомер газеты 37\nНомер газеты 38\nНомер газеты 45\nНомер газеты 39\nНомер газеты 40\nНомер газеты 41\nНомер газеты 42\nНомер газеты 43\nНомер газеты 44\nНомер газеты 51\nНомер газеты 46\nНомер газеты 47\nНомер газеты 48\nНомер газеты 49\nНомер газеты 50\nНомер газеты 52\nНомер газеты 53-54\nНомер газеты 55\nНомер газеты 56\nНомер газеты 57\nНомер газеты 58\nНомер газеты 59\nНомер газеты 60\nНомер газеты 61\nНомер газеты 62\nНомер газеты 63\nНомер газеты 64\nНомер газеты 65\nНомер газеты 66\nНомер газеты 67\nНомер газеты 68\nНомер газеты 69\nНомер газеты 71\nНомер газеты 72\nНомер газеты 73\nНомер газеты 74\nНомер газеты 80-81\nНомер газеты 82\nНомер газеты 83-84\nНомер газеты 85\nНомер газеты 86-87\nНомер газеты 88-89\nНомер газеты 90\nНомер газеты 91-92\nНомер газеты 99\nНомер газеты 100-101\nНомер газеты 102\nНомер газеты 103-104\nНомер газеты 105\nНомер газеты 106-107\nНомер газеты 112-113\nНомер газеты 114\nНомер газеты 108\nНомер газеты 109-110\nНомер газеты 111\nНомер газеты 115-116\nНомер газеты 117-118\nНомер газеты 119\nНомер газеты 120-121\nНомер газеты 122\nНомер газеты 123-124\nНомер газеты 125\nНомер газеты 126-127\nНомер газеты 131-132\nНомер газеты 128-129\nНомер газеты 130\nНомер газеты 133\nНомер газеты 134-135\nНомер газеты 136\nНомер газеты 139\nНомер газеты 137-138\nНомер газеты 140-141\nНомер газеты 142\nНомер газеты 143-144\nНомер газеты 145\nНомер газеты 9\nНомер газеты 10-11\nНомер газеты 12\nНомер газеты 13-14\nНомер газеты 15\nНомер газеты 16-17\nНомер газеты 18\nНомер газеты 19-20\nНомер газеты 21-22\nНомер газеты 24-25\nНомер газеты № 26-27\nНомер газеты 29-30\nНомер газеты 32-33\nНомер газеты 34\nНомер газеты 35-36\nНомер газеты 38-39\nНомер газеты 41-42\nНомер газеты 44-45\nНомер газеты 46-47\nНомер газеты 52-53\nНомер газеты 58-59\nНомер газеты 64-65\nНомер газеты 67-68\nНомер газеты 70-71\nНомер газеты 73-74\nНомер газеты 75\nНомер газеты 78\nНомер газеты 76-77\nНомер газеты 79-80\nНомер газеты 81\nНомер газеты 83\nНомер газеты 84-85\nНомер газеты 86\nНомер газеты 87-88\nНомер газеты 89\nНомер газеты 92\nНомер газеты 93-94\nНомер газеты 95\nНомер газеты 96-97\nНомер газеты 104\nНомер газеты 10-105\nНомер газеты 105-106\nНомер газеты 10-106\nНомер газеты 107\nНомер газеты 108-109\nНомер газеты 110\nНомер газеты 113\nНомер газеты 114-115\nНомер газеты 116\nНомер газеты 119-120\nНомер газеты 121\nНомер газеты 122-123\nНомер газеты 124\nНомер газеты 125-126\nНомер газеты 127\nНомер газеты 134\nНомер газеты 135\nНомер газеты 136-137\nНомер газеты 138\nНомер газеты 139-140\nНомер газеты 141\nНомер газеты 142-43\nНомер газеты 142-143\nНомер газеты 144\nНомер газеты 145-146\nНомер газеты 147\nНомер газеты 148-149\nНомер газеты 150\nНомер газеты 1\nНомер газеты 2\nНомер газеты 4\nНомер газеты 5\nНомер газеты 6\nНомер газеты 7\nНомер газеты 8\nНомер газеты 10\nНомер газеты 11\nНомер газеты 13\nНомер газеты 14\nНомер газеты 16\nНомер газеты 17\nНомер газеты 20\nНомер газеты 21\nНомер газеты 26\nНомер газеты 27\nНомер газеты 98\nНомер газеты 33\nНомер газеты 39-40\nНомер газеты 412-43\nНомер газеты 42-43\nНомер газеты 53\nНомер газеты 54\nНомер газеты 70\nНомер газеты 79\nНомер газеты 80\nНомер газеты 84\nНомер газеты 87\nНомер газеты 88\nНомер газеты 91\nНомер газеты 93\nНомер газеты 94\nНомер газеты 96\nНомер газеты 97\nНомер газеты 100\nНомер газеты 101\nНомер газеты 103\nНомер газеты 42-42\nНомер газеты 141-142\nНомер газеты 77\nНомер газеты 1-2\nГәлсәр шишмә төҫлө - татыулыҡ\nҠалабыҙҙа «Татыу ғаилә - ил күрке» исемле конкурс...\nМөхәббәт, ҡомар һәм күгәрсендәр\nАхун ауылынан ни бары ете саҡрам алыҫлыҡта ятҡан...\nЯҡындарына нур өләшеп йәшәй\nБайрам уңайынан берәй шәп ҡатынды яҙырға иҫәп бар...\nБыл - беҙҙең бренд!\nУғатарҙар спортын йәйелдереү тураһында һүҙ сыға...\nШулай итеп, 25 февралдә Пхёнчхан ҡалаһында XXIII...\nБөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)\nгәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.


Шарығин Ғафур Саҙрыйшарыға улы — Башҡорт Википедияһы\nШарығин Ғафур Саҙрыйшарыға улы\nКесеҡор, Иҫке Ҡоҙаш ауыл советы, Яңауыл районы\nРыбинск, Ярославль өлкәһе, РСФСР, СССР\nШарығин Ғафур Саҙрыйшарыға улы (1915—1978) — совет лётчигы, старшина, сәйәси золом ҡорбаны.\nҒафур Саҙрыйшарыға улы Шарығин 1915 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы) Кесеҡор ауылында тыуған. Ғаиләләрендә 12 бала донъяға килеп, 10 бала үҫә.\nХәҙерге Ҡалтасы районы Калегин ауылында мәктәпте тамамлағандан һуң, Бөрө бухгалтер мәктәбендә уҡый. Уҡыуын тамамлап ауылына ҡайтҡас, Ғафур Шарығинды Яңауыл район финанс бүлегенә эшкә тәғәйенләргә булалар. Әммә егет, тәжрибәһеҙлегенә һылтап, вазифанан баш тарта.\nБөйөк Ватан һуғышына был ғаиләнән биш егет: Сәғит, Ҡауи, Мәүләүи, Ғафур, Хасип алына. Ике улына ғына һуғыштан әйләнеп ҡайтырға насип була.\nШарығин Ғафур һуғышҡа тиклем «Азат» колхозында иҫәпсе булып эшләй.\nҺуғыш башланыу менән Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында Пе-2 бомбардировщигы уҡсыһы (стрелок) булып хеҙмәт итә. Уларҙың Пе-2 бомбардировщигы хәрби осоштан ҡайтмай.\nРәсәй Оборона министрлығының Үҙәк Архвы биргән справкала шундай юлдар бар:\nШарығин Ғафур (атаһының исеме Гариллович тип алынған) 72-се бомбардировкалау авиация полкында 1941 йылдың 8 мартынан (1 АЭ-ның осоу-техник составы исемлеге 38-сн бойороҡта иғлан ителгән) 1942 йылдың 8 авгусына тиклем (1942 йылдың 8 авгусында № 017-се һанлы бойороҡ — „старшина“ хәрби званиеһында һауа уҡсы-радисы вазифаһында вафат булыуы сәбәпле, исемлектән сығарылған).\n72 БАП 1942 йылдың 26 июлендә көн дауамында яңғыҙ самолёттар ярҙамында… Ловать Рамушево һәм Омычкино ауылдары янында Ловать йылғаһы аша һалынған күперҙе юҡ итергә һәм Пе-2 самолёттары составында дошмандың ғәскәрен һәм автотранспортын бомбаға тоторға тейеш була,…. бомбардировка һөҙөмтәһендә: 7 автомашина һәм 4-кә яҡын пехота отделениеһы юҡ ителә…. Хәрби заданиенан самолёт экипажы: звено командиры летчик лейтенант Козлов, штурман өлкән лейтенант Вандышев, стрелок-радист старшина Шарыгин… ҡайтманы\n«Икенсе донъя һуғышы авиаторҙары» сайтында шундай мәғлүмәт тә бар: «1942 йылдың 26 июнендә сәғәт 15:55 сәғәттә Пе-2 72-се бомбардировкалау авиация полкы звеноһы (6 уаг, Төньяҡ-Көнбайыш фронт) 3000 м бейеклектән Н-Свинухово ауылынан төньяҡ-көнсығышҡа 500 метр алыҫлыҡта урман ситенә дошман автомашиналары колоннаһын бомбаға тотто. 4 автомашина һәм бер отделение һалдаты юҡ ителде». Шул уҡ экипаж күрһәтелгән. Өҫтәп тағы былай тип яҙылған: 72 бомбардировкалау авиация полкы 1941 йылдың 22 июненән 1942 йылдың 7 мартына тиклем, 1942 йылдың 1 апреленән 1942 йылдың 20 ноябренә тиклем Хәрәкәт итеүсе армия составында була.\nШулай итеп: 1942 йылдың 8 авгусында командир һәләк була. Вандышев һәм Шарығин бик оҙаҡ урманда аҙашып йөрөйҙәр. Аслыҡты күтәрә алмай, иптәше һәләк була. Бер нисә көндән Ғафур көтөүсе малайҙы осрата, һәм малай уны ярым емерек өйгә алып килә. Дошман ҡулындағы территориялағы староста был яңылыҡты полицайҙарға еткерә. Немецтар эттәр менән килә. Ғафур мейес эсенә йәшәеренеп өлгөрә. Өйҙө урап сығып, бер кемде лә тапмаған фашистар китәбеҙ генә тигәндә, бер һалдат мейес эсен ҡарай. Ғафурҙы һөйрәп сығарырға тырышалар, әммә ул ҡаршылаша. Немецтарҙың береһе уның янбаш итенә ике тапҡыр ата. Ҡанға батҡан старшинаны туҡмайҙар һәм штабҡа, шунан — допростан һуң, уны хәрби әсирҙәр лагерына килтерәләр.\nНемецтар уның документтарын ҡулға төшөрә алмайҙар. Партбилетын ул бер урыҫ ҡатынына тапшырып өлгөрә. Ғафур Шарығиндың партбилетында милләте башҡорт, ата-әсәһенең 1917 йылға тиклем һәм Совет власының тәүге йылдарында социаль хәле — ярлы крәҫтиән, 1929 йылдан — колхозда тиелгән).\nЛагерҙа ауылдаштары Шарифйән Әхмәтовты, Кашап бабайҙы осрата.\nҒафурҙың бер туған һеңлеһе Миңнетәскирәнең улы Риҡаф Абдуллин әсәһенең һөйләгәндәре буйынса һәм Ғафурҙың улы Владимир Шарыгин шундай мәғлүмәт бирә:\nНемецтар Ғафурҙы өс тапҡыр үҙенә ҡәбер ҡаҙырға мәжбүр иткән. Өсөнсө тапҡыр ҡәбер ҡаҙып ятҡан сағында, велосипедта бер һалдат килә һәм Шарығинды хәрби базаға, лётчиктар курсына оҙатырға кәрәклекте хәбәр итә.\nҒафур базала немец самолёттарын хеҙмәтләндерә башлай. Уға разведка мәктәбенә барырға тәҡдим итәләр. Ғафур аҡһаҡлығына һылтанып, баш тарта. Әсир иптәштәре уға немецтарҙың тәҡдимен ҡабул итергә кәңәш итә. Ғафур һөйләгәндән билдәле булыуынса, разведка мәктәбендә немка сүрәтендә СССР ҡатын-ҡыҙы эшләгән. Курстарҙан һуң самолёттар хеҙмәтләндереүгә йәлеп ителә. Ғафур ышаныслыраҡ бомбардировщикты һайлап, уны яҡшы торошта тоторға тырыша. Пермь механигы менән дуҫлаша. Фашистар байрам итеп иҫерешкән төндә самолёт осорға әҙер була. Ҡыйыу лётчиктар самолётта һауаға күтәреләләр, дошман бомбардировщикты бәреп төшөрөргә маташа, әммә барып сыҡмай. Ленинград фронты һыҙығына осоп барып етәләр. Ғафур ике телдә, урыҫса ла, немец телендә лә, ултырыу рөхсәтен һорай. Ергә төшөп еткәс, уларҙы НКВД ҡулына тапшыралар.\nСовет лётчигы Ғафур Шарығин (атаһының исеме Гарипович тип күрһәтелгән) тураһында сәйәси золом ҡорбандары сайты һөйләй: «Гафур Шарыгин, 1915 йылда тыуған, башҡорт, тулы булмаған урта белемле, ВКП (б) ағзаһы, 72-се авиация полкының уҡсы-радисы, 1944 йылдың 23 майында ҡулға алынған, ғәйепләү — 58-16* статьяһы, суд ҡарары — биш йылға иркенән мәхрүм ителгән, 1965 йылдың 31 майында аҡланған. Кесеҡорҙан килгән справкала «ышанысһыҙ - мулла балаһы» тигән яҙыу була.\nДопрос алыусы чекист уны хыянатсы тип атаған өсөн, Ғафур уға ултырғыс ырғыта. Шуның өсөн Ғафур Шарығинды бер нисә тәүлек муйын тәңгәленә тиклем һыуыҡ һыуҙа тоталар, йоҡларға бирмәйҙәр һәм башҡа алымдар менән язалайҙар, әммә ул үҙенең һатлыҡ икәнен дәлилләмәй. Рыбинск ҡалаһы төрмәһендә ултыра.\nШарығин Ғафур Саҙрыйшарыға улы 1978 йылда вафат була.\nҒафур Шарығин 50-се йәше менән барғанда, Молога (Ярослав ҡалаһы Китеж) ҡалаһы ҡыҙы Нина Александровна менән таныша. Ғафур Саҙрыйшарыға улы ҡорос ҡойоусы (сталевар) булып эшләй. Татыу ғаиләлә Владимир, Татьяна, Сергей исемле балалар үҫтерәләр.\nҒафур Шарығинды Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы сайтында «Башҡорт Деятаевы» тип атанылар. Яңауыл районы Кесеҡор ауылында Шарығин Ғафур Саҙрыйшарыға улына бағышланған мемориал булдырырға планлаштыралар.\n«Янаульские зори» в № 177—178 от 15 сентября 2012 г. Статья о Шарыгине Гафуре\nПамять народа. Шарыгин Гафур Гарилович\nО трагической судьбе уроженца Янаульского района Гафура Шарыгина. Раушания Гарифуллина\nБашҡорт батырының ғәҙелһеҙ яҙмышы. Яңауыл башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Яхин Рафаил Заян улы һөйләй\n«Книга памяти Республики Башкортостан»\nҠаһарманлығын Михаил Девятаев ҡабатлаған // «Башҡортостан» гәзите.\n↑ «Янаульские зори» в № 177—178 от 15 сентября 2012 г. Статья о Шарыгине Гафуре\n↑ Память народа. Шарыгин Гафур Гарилович\n↑ Башҡорт батырының ғәҙелһеҙ яҙмышы. Яңауыл башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Яхин Рафаил Заян улы һөйләй\n↑ «Книга памяти Республики Башкортостан»\n↑ О трагической судьбе уроженца Янаульского района Гафура Шарыгина. Раушания Гарифуллина\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шарығин_Ғафур_Саҙрыйшарыға_улы&oldid=1087358 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:36 24 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


Алтын көҙҙөң мул уңышы » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nАлтын көҙҙөң мул уңышы\nПомидор – һәр баҡсала осраған йәшелсә. Әйткәндәй, ҡайһы бер илдәрҙә ул емеш тип тә һанала. Томатта булған ликопин антиоксиданты сир-сырхауға бирешеп бармаҫҡа ярҙам итеп кенә ҡалмай, яман шеш ауырыуҙары үҫешеүенә ҡаршы торорға һәләтле. Һирәк осраған К витамины ла матдәләр алмашыныуын тәьмин итеүҙә үтә кәрәкле, бигерәк тә йөрәк һәм ҡан тамырҙары торошо өсөн файҙалы. Калий, магний, тимер, натрий матдәләренә, витаминдарға бай помидор итте үҙләштереүгә булышлыҡ итә. Мәлендә файҙалы йәшелсәләрҙе туйғансы ашап та, ҡышҡылыҡҡа әҙерләп тә ҡалайыҡ!\n2 кг помидор, 2 кг ҡыяр, 1 кг татлы борос, 1 кг ташҡабаҡ, 1 кг патиссон, 2-3 лавр япрағы, 5 бөртөк ҡара борос, әнис (укроп), сельдерей, шәфәри (петрушка) үләндәре, маринад өсөн 1,3 литр һыуға 4 ҡалаҡ лимон кислотаһы кәрәк.\nБанканың төбөнә йәшел үләндәр, лавр япрағы, ҡара борос төшөрәбеҙ. Артабан йәшелсәләрҙе ҡатлап һалабыҙ, араларына йәшел тәмләткес үләндәр өҫтәй барабыҙ. Маринадты ҡайнатабыҙ ҙа 60 градусҡаса һыуытабыҙ, шунан йәшелсәләрҙе ҡапларлыҡ итеп өҫтөнә ҡоябыҙ. Һыулы кәстрүлгә ултыртып, 3 литрлы банкаларҙы 25 минут стерилләйбеҙ. Яҡшылап ҡаплайбыҙ ҙа, банкаларҙы баштүбән әйләндереп ҡуябыҙ, һыуынғансы тотабыҙ.\n1 кг помидорға 1 кг кәбеҫтә, 1 кг татлы борос, 350 г кишер, 300 г һуған, 50 г тоҙ, 50 г шәкәр, 250 мл үҫемлек майы, 80 мл 9 процентлы аш һеркәһе кәрәк.\nЙәшелсәләрҙе үҙебеҙ теләгәнсә турайбыҙ. Тоҙ, шәкәр, үҫемлек майы, аш һеркәһе һалып бутайбыҙ. Стерилләнгән банкаларға тултырып, һыулы кәстрүлдә тотабыҙ (ярты литрлы банка өсөн 40 минут ваҡыт кәрәк). Яҡшылап ҡаплап, баштүбән әйләндерәбеҙ ҙә йылы итеп урап ҡуябыҙ, һыуынғансы тотабыҙ.\nТоматлы тоҙлоҡта ҡыяр\n2,5 кг ҡыяр, 1 кг помидор, 3 баш һарымһаҡ, 1 тотам әнис (укроп), яртышар стакан шәкәр, аш һеркәһе, үҫемлек майы, 1,5 ҡалаҡ тоҙ кәрәк.\nПомидорҙы ит турағыс аша үткәрәбеҙ ҙә тоҙ, шәкәр, үҫемлек майы ҡушып болғатабыҙ һәм утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡандан һуң утты кәметәбеҙ. 10 минуттан түңәрәкләп ҡырҡылған ҡыяр киҫәктәрен һалабыҙ. Тағы ла 10 минут ҡайнатабыҙ. Иҙелгән һарымһаҡ, ваҡ итеп туралған әнис, аш һеркәһе өҫтәп, 5 минут ҡайнатабыҙ. Стерилләнгән банкаларға тултырып, ҡаплайбыҙ ҙа баштүбән әйләндереп һыуытабыҙ.\n3 кг помидор, 2 кг ташҡабаҡ, 8 татлы борос, 2 баш һарымһаҡ, 200 г шәкәр, 2 ҡалаҡ тоҙ, 2 ҡалаҡ үҫемлек майы, 2 ҡалаҡ аш һеркәһе кәрәк.\nПомидорҙы эре булмаған киҫәктәргә бүләбеҙ ҙә тоҙ, шәкәр һалып утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнағандан һуң 10 минут үткәс, шаҡмаҡлап туралған ташҡабаҡ менән татлы борос өҫтәйбеҙ, үҫемлек майы ҡушабыҙ.\n15 минуттан иҙелгән һарымһаҡ ҡушабыҙ, тағы 15 минут ҡайнатабыҙ. Аш һеркәһе һалабыҙ, шунан ҡайнап сығыу менән эҫе стерилләнгән банкаларға тултырып, ябабыҙ ҙа һыуынғансы түңкәреп ҡуябыҙ.\nАлма һутындағы томат\n2 кг помидорға 2 кг алма йәки 1 л алма һуты, 3 баш һарымһаҡ, 1 ҡалаҡ тоҙ, 8 бөртөк ҡара борос кәрәк. Шәфәри һалырға ла була.\nАлманан һут һығып алабыҙ. Тоҙ һалып, утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас 7 – 10 минут тотабыҙ. Помидорҙарҙы стерилләнгән банкаларға тултырабыҙ, әрселгән һарымһаҡ, ҡара борос һалабыҙ. Өҫтөнә ҡайнар алма һутын ҡоябыҙ ҙа, ҡаплап, банкаларҙы баштүбән ҡуябыҙ. Һалҡынса урында һаҡлайбыҙ.\n1,5 кг помидорға 2 балғалаҡ тоҙ, 4 ҡалаҡ үҫемлек майы кәрәк. Бер нисә тырнаҡ һарымһаҡ, тәмләткес үләндәр өҫтәргә лә була.\nПомидорҙы сәнске менән бер нисә урындан тишеп сығабыҙ. Табала майҙы ҡыҙҙырып, помидорҙы һалабыҙ ҙа өҫтөн ҡаплап, 5 – 7 минут һайын уларҙы әйләндереп тороп, барыһы 17 – 25 минут ҡыҙҙырабыҙ. Стерилләнгән банкаға помидорҙың бер өлөшөн һалғас, тоҙ һибәбеҙ, тағы ла помидор һалабыҙ, тулғансы шулай ҡабатлайбыҙ. Ҡыҙҙырғанда сыҡҡан һутын да ҡоябыҙ. Ябып, йылы итеп төрөп ҡуябыҙ. Аҙаҡ һалҡынса урында һаҡлайбыҙ.


Башҡортостан делегаттары "Клязмалағы мәғәнәләр биләмәһе" Бөтә Рәсәй мәғариф форумынан сираттағы еңеү менән ҡайтты\nТатьяна Джумма, Луиза Агишева, Байрас Азаматов - илдең 20 иң көслө йәш эшҡыуарҙары исемлегендә. Улар бизнес өлкәһендәге мәғариф проекттарын тормошҡа ашырыуға\n100-әр мең һумлыҡ гранттар ала. Ҡыҙҙар быйыл был суммаға төбәктә бизнес-дебаттар буйынса чемпионат һәм "Гейм-коучинг лабораторияһы"н ойошторорға йыйынһа, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенты Байрас Азаматов "Йәш эшҡыуарҙарҙың форсайт-мәктәбен" үткәрергә теләй. Егет проектта ҡатнашыусыларҙан көҙгөһөн ғаризалар ҡабул итергә ниәтләй. Улар өсөн бизнес өлкәһендә төрлө оҫталыҡ дәрестәре, лекциялар ойоштороласаҡ. Шулай уҡ Өфөнөң ҙур компания-предприятиеларына экскурсиялар уҙғарыу ҙа күҙаллана.


Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк\n10:14, 11 мая 2016 Сәйәсәт\nБашҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышы ултырышында дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк Фото: Башҡортостан Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2016 йыл, 11 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\n19 майҙа Башҡортостан Хөкүмәте Дәүләт Йыйылышының пленар ултырышында 2015 йылда дәүләт милкен хосусилаштырыу һөҙөмтәләре тураһында отчет бирәсәк. Депутаттар бөтәһе 50-гә яҡын мәсьәләне ҡарарға ниәтләй.\nРеспубликаның 14 закон проектын икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙа ҡабул итергә тәҡдим ителгән. Башҡортостандың Һайлау кодексына, граждандарҙың мөрәжәғәттәре, урындағы үҙидара, халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғи һәм техноген ғәҙәттән тыш хәлдәрҙән һаҡлау тураһындағы закондарға үҙгәрештәр индереү күҙаллана.\nҺигеҙ закон проекты беренсе уҡыуҙа ҡабул итеү өсөн 30-сы пленар ултырыштың көн тәртибенә индерелгән. Үҙгәрештәр социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү, мәҙәни мираҫ объекттары, бушлай юридик ярҙам тураһындағы закондарға ҡағыла.\nБынан тыш, закон сығарыусылар иғтибарына тәүге тапҡыр «Башҡортостан Республикаһында өлкән йәштәге кешеләр һәм инвалидтар өсөн тәрбиәгә алыусы ғаиләләр тураһында»ғы закон проекты тәҡдим ителә. Ул өлкән йәштәге кешеләрҙе һәм инвалидтарҙы ғаиләгә урынлаштырыуҙы күҙ уңында тота.\nКөн тәртибендәге тағы 18 мәсьәлә федераль закон проекттарына ҡағыла.


U LIVE — chatroulette ҡыҙы менән\nЧатта тик бер хәбәрҙәр, таныш кешеләр, һеҙҙең өсөн дустар булдык күсергә яҡын һәм һөйөклө. Был-беҙҙең девиз булып, беҙ ҡасан u live төҙөүсе — һәм был тағы килеп бөгөндән барыһы ла була. Бөтә донъя кешеләр менән аралашыу, яңы дуҫтар, мөхәббәт таба. Браузер өҫтәмә скачать хәҙер туранан-тура йәки google play u chat live асылды. Хәбәр ебәреп, зал менән аралашты теләгән кеше, йәмәғәт, дуҫтар, үҙегеҙ тапшырыуының тура эфирында. асыла: абсолют бушлай былар барыһы ла. Һәр көн беҙ LIVE ч U яҡшыртыу, уңайлы һәм файҙалы һәм уның ашыу эшләргә теләй. Беҙ һеҙҙең фикерләр юғары баһаланы. Был беҙҙе белә, әгәр бер нәмә лә live chatroulette бара. Һәм һәр ваҡыт һеҙҙең идеяларын тәҡдим хупланманы. U иң яҡшы LIVE йыйылмаһы яһай. Беҙ һеҙгә ярҙам итергә теләй ине мобиль донъяла ҡала, мобиллеге. Беҙҙең ч на Android һәм арзан, веб-интернет һәм мобиль. Наслаждайся был пк йәки ноутбук киң экран, һеҙ өйҙә ҡушыла.\nСмартфондар һәм планшеттар өсөн загрузить өҫтәмә бәйләнеш өсөн һәм аралашыу юлы булып ҡала. Наклейка тонна картон һәм беҙҙең бар, улар һезгә ярҙам итәр йәшерергә һеҙҙең үҙенең хистәрен белдерҙе һәм аралашырға мөмкин. Прикольный ҡыйратыу һәм сит илгә оҙатырға ярҙам итә ала. наклейка ике класлы боҙ баһаламаларын беләбеҙ. Модераторы булып армияның ике бесәй һунар һәм тролль-дүрт һәм ете. Бында бер ниндәй ҙә мөмкинлеге юҡ йәки мутлыҡта шантаж.\nшулай уҡ беҙ һәр ҡылығы яраҡлымы булдырмау, барлыҡ хәбәр булһа, һеҙ тип шикләнеүселәр табыла. Һеҙ булғанға беҙҙең командаһы, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә хәбәрҙәр эшкәртеү. Һезгә кәрәк түгел һеҙ иҫәп яҙмаһын тикшереү, ч live өсөн файҙаланыла. Социаль селтәргә инеү өсөн телефон номеры йәки иҫәп яҙмаһы юҡ түгел. Беҙ шулай уҡ аноним ҡулланыусы ҡалдырған беҙгә лә шул тиклем тороп ҡалған, уларҙың нисек теләй. Chatroulette live башлап ебәреү беҙгә, һеҙ күрерһең исемлеген тапшырырға һәм»live»экран уртаһында. Һеҙ бында ҡала шулай оҙаҡ булараҡ, тура эфирҙа йәки ябай ҡарайҙар. эҙләү ҡуллана һәм һеҙ телисез өсөн табырға файҙаланыусыларҙың аныҡ. Шәхси хәбәр ебәрегеҙ йәки видео ебәрә-шәхси тәртиптә ч, һеҙ кем тапмаған-үҙенсәлекле булған. Минималь талаптар кәметеү тоташыуҙа беҙ, һеҙ ҙә ҡушыла аласыз, U LIVE туранан-тура хәҙер, теләһә ҡайҙа булыуына ҡарамаҫтан, интернет сифаты. Тоташыу өс ябай, кеше өсөн бөтә донъя менән аралашыу\n← Менән нисек танышҡан ҡыҙ - һүҙҙәрен, кәңәштәрен, серҙәрен техника\nМенән нисек аралашҡанын ч мобиль ч. верификация аккаунтына →


“Әсәйемә бүләккә!” конкурсының 2-се ҡатнашыусыһы Мәжитова Мәймүнә Ғөбәйҙула ҡыҙы.\n25 Ноябрь , 09:03\nМинең әсәйем Мәжитова Мәймүнә Ғөбәйҙулла ҡыҙы сығышы менән Тәүәкән ауылынан. Салауат педагогия колледжын уҡып бөткәс, Үрге Һаҙ ауылына уҡытыусы булып эшкә ебәрелә. Ауылда Мәжитов Илдар Миңлеғәле улына кейәүгә сығып, ҡыҙ һәм ул тәрбиәләп, оло тормош юлына баҫтыралар.Әсәйем ғүмер баҡый башланғыс класс балаларына белем биреп, хаҡлы ялға сыҡты. Әсәйем оло йөрәкле, аҡыллы, сабыр, шул тиклем һөйкөмлө кеше. Беҙ әсәйебеҙҙе ошо оло, изге байрам менән ҡотлайбыҙ.Уға ныҡлы һаулыҡ, күңел тыныслығы теләйбеҙ.\nМинең әсәйем Мәжитова Мәймүнә Ғөбәйҙулла ҡыҙы сығышы менән Тәүәкән ауылынан. Салауат педагогия колледжын уҡып бөткәс, Үрге Һаҙ ауылына уҡытыусы булып эшкә ебәрелә. Ауылда Мәжитов Илдар Миңлеғәле улына кейәүгә сығып, ҡыҙ һәм ул тәрбиәләп, оло тормош юлына баҫтыралар.Әсәйем ғүмер баҡый башланғыс класс балаларына белем биреп, хаҡлы ялға сыҡты.\nӘсәйем оло йөрәкле, аҡыллы, сабыр, шул тиклем һөйкөмлө кеше. Беҙ әсәйебеҙҙе ошо оло, изге байрам менән ҡотлайбыҙ.Уға ныҡлы һаулыҡ, күңел тыныслығы теләйбеҙ.


Рамаҙан айында намаҙ ваҡыты » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иман » Рамаҙан айында намаҙ ваҡыты\n13.06.2015 Рамаҙан айында намаҙ ваҡыты\nБәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһиссәләм үҙенең хәҙисендә: «Көндәрҙең иң олоһо – йома көнөлөр, кисәләрҙең иң олоһо − Ҡәҙер киселер, айҙарҙың иң олоһо Рамаҙан айылыр», − тип әйткән. Был ай, ураҙа тотоу, инсафлыҡ һәм бер-беребеҙгә күркәм мөнәсәбәттә булыу айы булараҡ, мосолмандар тормошонда айырым әһәмиәткә эйә. Рамаҙандың тәүге ун көнө – рәхмәт көндәре, икенсе ун көнө − гонаһтарҙан пакланыу көндәре, һуңғы ун көнө уттан (йәһәннәм ғазабынан ) ҡотолоу көндәре булып һанала. Башҡа айҙарҙа бер изгелеккә ун сауап яҙылһа, Рамаҙанда бер изгелеккә мең сауап яҙыла.\nУраҙа тотоу − мосолмандарға фарыз биш һынауҙың береһе. Бер көн буйына ғына түгел, айлап ашау- эсеүҙән тыйылып тороу беҙгә үҙебеҙгә нәфсебеҙҙән өҫтөн икәнебеҙҙе, уны еңә алыуыбыҙҙы күрһәтеү мөмкинлеге бирә. Был айҙа яҡшылыҡ, изгелек эшләргә, ялған һөйләүҙән, боҙоҡ эштәрҙән тыйылып торорға тейешбеҙ. Ураҙалы булыу − кешенең яҡшылыҡҡа, изгелек эшләргә ынтылыуы, башҡаларға яҡшы мөнәсәбәттә булыуы, кешеләрҙе рәнйетеүҙән тыйылып тороуы ул. Ураҙа ул − тәрбиә. Аллаһы Тәғәлә беҙҙең ихтыяр көсөбөҙҙө аслыҡ менән һынай. Туҡланыуҙы сикләү әҙәм балаһын тәртипкә, ашаған ризығының ҡәҙерен белергә, уны сарыф итмәҫкә өйрәтә. Ураҙала туҡланыуҙың билдәле бер ҡағиҙәләре лә бар. Иртән, ҡояш сығырға ике сәғәт ҡалғас, сәхәр ашайҙар һәм ураҙаға ниәт әйтәләр. Ашаған ризығығыҙ туҡлыҡлы булырға тейеш. Сәхәр ашамау ураҙа һаналмай. «Сәхәр ашағыҙ. Унда бәрәкәт бар», – тигән Мөхәммәт бәйғәмбәр.\nУраҙа ваҡыты ингәс ашаһаң, тәмәке тартһаң, һағыҙ сәйнәһәң, ураҙа боҙолған, тип һанала. Был ваҡытта енси яҡынлыҡ ҡылыу, мунса инеү, дарыу эсеү, укол алыу, әҙәпһеҙ һүҙҙәр һөйләү, һүгенеү изге ғәмәлде юҡҡа сығара. Сирлеләргә, оҙайлы ваҡыт ас торорға ярамаған кешеләргә ураҙа тотоу тыйыла. Улар һауыҡҡас ҡына ураҙаларын дауам итә йәки уны башҡа ваҡытта тота ала. Йәшәгән, торған еренән 90 саҡрым алыҫҡа киткән кеше юлда һанала. Сәфәрҙә булған кешеләр ураҙаларын тотмаһа ла була. Йөклө, бала имеҙгән ҡатындарға, хәлһеҙ, оло йәштәге кешеләргә ураҙа тотоу мәжбүри түгел. Күрем ваҡытында был изге ғәмәлде башҡарыу тыйыла. Ниәт әйтеп ураҙаға инһәң дә ул һаналмай.\nАшау-эсеүҙән тыйылыу ваҡытынан һуң ас ҡарынға аш ашау ҙа үҙенә күрә бер ысул талап итә. Иң тәүҙә еңел үҙләштерелә торған ризыҡтар (йәшелсә-емеш) ашарға кәрәк.\nҠояш байығас, ураҙа тотоусы ауыҙ аса. Был ғәмәлде башҡарғанда күршеләрҙе, туған-тыумасаңды саҡырыу сауаплы һанала. Ҡунаҡтар саҡырып һыйлаған, йомартлыҡ һәм хөрмәт күрһәткән кешеләр үҙҙәренә оло сауап алыр.\nУраҙа тота алмағандар фидиә саҙаҡаһын һәр көн өсөн 150 һум менән иҫәпләп бирә.\nХөрмәтле дин ҡәрҙәштәребеҙ, Рамаҙанда, олуғ ғибәҙәт айында, сауаплы ғәмәл – ураҙабыҙҙы хәлебеҙҙән, мөмкинлегебеҙҙән килгәнсә тоторға онотмайыҡ. Изге ғәмәлдәр ҡылып, тормошобоҙға бәрәкәт ҡунһын. Рамаҙан айында иманыбыҙ һәм Ҡөрьәнебеҙ гонаһтарыбыҙҙы юйһын, сәхәрҙәребеҙгә бәрәкәт бирһен, ифтарҙарыбыҙға осрашыу ләззәте бүләк итһен!


Ғәрәп әҙәбиәте — Башҡорт Википедияһы\n(Арабская литература битенән йүнәлтелде)\nҒәрәп әҙәбиәтенең (ғәр. الأدب العربي) тамырҙары Ғәрәп ярым утрауында (Аравийского полуостров) көн иткән йәмғиәттәрҙең боронғо ауыҙ-тел ижадына устную словесность родоплеменных обществ барып тоташа. Ул күсеп йөрөгән малсылар (бедуниндар) араһында тыуһа ла, (среди кочевников-скотоводов (бедуинов), земледельческих оазисов ер эштәре менән шөғөлләнергә мөмкинлек булған оазистарҙың ярымутраҡ полукочевого тормошта көн күреүселәрендә лә, ултыраҡ тормошта йәшәгән ҡала халҡы араһында ла таралыу алған була.\nҒәрәп әҙәбиәтендә төп урынды шиғриәт биләй (бишек, хеҙмәт, һунарсы йырҙары); дошманды тәнҡитләү (хиджа), маҡтау (фахр), үсекләү йыры песни-мести (cap)һәм матәм йыры йәки элегия (риса) жанрҙары, шулай уҡ мөхәббәт һәм һүрәтләү лирикаһы (насиб и васф) элементтары иртә барлыҡҡа килә. Сәсмә нәфис әҙәбиәт башланғыстары итеп ҡаралған оратор телмәре, ырыуҙар алыштары һәм башҡа иҫтәлекле ваҡиғалар тураһында хикәйәттәр ҙә (Айәм әл-Ғәрәп) быуаттар төпкөлөнә китә. V—VII быуаттарҙа сәскә атыу осорон кисергән шиғриәт шиғри тел, метрика һәм эстетик идеалдар йәһәтенән артабанғы ғәрәп әҙәбиәте өсөн үҙенсәлекле эталонға әйләнеп, оҙаҡ ваҡытҡа уның тематикаһын һәм художестволы алымдарын билдәләй. Ҡасида һәм формаһыҙ (аморфный) фрагмент (кыта, мукатта) боронғо ғәрәп шиғриәтенең төп әҙәби формалары була. Уның характерлы үҙенсәлеге — монорим; һәр шиғыр, ҡағиҙә булараҡ, бер һөйләмдән тора һәм үҙ аллы мәғәнәүи һәм эстетик берәмекте тәшкил итә.\nҒәрәп риүәйәттәре исламға ҡәҙәр (V быуат аҙағы — VII быуаттың 1-се яртыһы) ижад иткән яҡынса 125 шағир исемен беҙҙең көндәргәсә еткергән. Улар араһында ҡасиданың классик тибын ҡулланған Имру аль-Кайс (500—540); Тарафа (543—569), Харис ибн Хиллиза әл-Йашкури (? — 570), Зухайр ибн Аби Сульма (530—627), Антара ибн Шаддад әл-Әбси (525—615) һәм башҡалар.\nҠөрьән — ғәрәп телендәге тәүге яҙма ҡомартҡы булып иҫәпләнә, һәм уның йоғонтоһо артабанғы бөтә ғәрәп әҙәбиәтендә һиҙелә. Кәәб ибн Зөхәйер (? — 662), Хәсән ибн Сабит (? — 674), Абу Зүәйеб аль-Биғә әл-Джади (? — 699) был дәүерҙең бөйөк шағирҙәре булып һанала. Әл-Әхтәл (640—710), Әл-Фәрәздәк (641—732), Джәрир ибн Әтийә (653—733) Өмейәттәр һарайында Омейядов шиғыр ижад итә. Ғәрәп хәлифәтендәге эре ҡалаларҙың аристократия даирәләрендә шиғриәттең яңы күренештәре тыуа: ҡыҫҡа шиғырҙарҙағы мөхәббәт лирикаһы үҫеш ала. Мәккәнән Өмәр ибн Абу Рабиа (641 — яҡынса 712/718), Мәҙинәнән Әл-Әхүәс, Дамаск хәлифе Әл-Вәлид II ибн Йәҙид был жанрҙың сағыу вәкилдәре булып таныла.\nҒәрәбстандың бедуиндар мөхитендә идеаль йәки «узралы» (узра ырыуы атамаһынан) мөхәббәткә дан йырлаусыларҙың арҙаҡлы төркөмө (плеядаһы) тыуа. Бер-береһен өҙөлөп һөйгән парҙар (Йәмил менән Бусайна, Мәжнүн менән Ләйлә, Кәйес менән Лубне) тураһында аҙағыраҡ романтик повестар ижад ителә. VIII быуат уртаһынан ғәрәптәрҙең үҙҙәре менән бергә улар баҫып алып бойһондорған халыҡтар вәкилдәре лә ғәрәп әҙәбиәтенә һиҙелерлек өлөш индерә башлай. Ғәрәп хәлифәтендә тарихи үткәндәр менән ҡыҙыҡһыныу көсәйә, тел, стиль һәм метрика теорияһы эшләнә, боронғоноң мөһим яҙма ҡомартҡылары заманса ғәрәп теленә күсерелә. Урта фарсы (пехлевий) теленән тәржемәләр прозаның артабанғы үҫешенә бигерәк тә ыңғай йоғонто яһай. Ибн әл-Мөҡәффә "Ҡәлилә һәм Димнә"не тәржемәләй. Ғәрәп шағриәтенең бер ни тиклем яңырыуы күҙәтелә, был тәү сиратта ҡасидының өҫтөнлөк алыуында сағыла — үҙ аллы темалы ҡыҫҡа нәфис шиғырҙар «яңы стилдә» (бадит) тыуҙырыла. Был «яңы стилгә» шағир Бәшшәр ибн Бурд (783 йылда вафат) нигеҙ һала.\nАббасид һарайындағы әҙиптәр төркөме мөхәббәт лирикаһын үҫтереүҙе артабан дауам итә. Улар араһынан шиғыр оҫтаһы Абу Нувас (762—815) һиҙелерлек айырылып тора. Ғәрәп хәлифәтенең тарҡалыуы әҙәбиәттең урындағы төбәктәргә күсеүенә килтерә, һәм ул Мысырҙа, Сүриәлә, Ливанда, Ираҡта һәм Иранда үҙ аллы үҫә башлай. Әбү ат-Таийб әл-Мүтәнабби (915—965) хәлифәт тарҡалған осорҙоң күренекле шағиры булып таныла. Уның маҡтау һәм сатирик ҡасидтары стиль биҙәгестәренә, нескә метафораларға, гипербола һәм сағыштырыуҙарға ныҡ бай. Сүриә шағиры һәм аҡыл эйәһе Әбул-Ала әл-Мәәрри (973—1057), ҡатмарландырылған икеләтә рифмалар индереп, шиғыр техникаһын камилләштерә.\nӘбу Хәйән ат-Тәүхиди (1009 йылда вафат) һәм Әт-Танухи (940—994) X быуаттың күренекле прозаиктары булып таныла. Донъяуи әҙәбиәттә рифмалы проза киң таралыу ала. Әбү Бәкер әл-Хорезми (993 йылда вафат) бындай форманы ҡулланып, йор һүҙле «Послания» («Расаиль») яҙһа, Бәҙи аз-Заман әл-Хәмәдәни (1007 йылда вафат) үҙенсәлекле жанр — макаманы тыуҙыра.\nҺан яғынан үҫеш кисереүгә ҡарамаҫтан, XI быуат уртаһынан ғәрәп әҙәбиәте тарҡалыуға дусар була: шиғриәттә мистика, ә прозала — дидактика өҫтөнлөк ала. Ибн Ғәрәби (1165—1240) һәм Мысырҙан Ибн әл-Фәрит (1182—1235) мистик шиғриәттең сағыу вәкилдәре була. Сицилиянан Ибн Йәфәр (1169 йылда вафат) тарихи новеллалар ижад итә. Сүриә әмире Усама ибн Мунҡыҙ (1095—1188) урта быуат ғәрәп әҙәбиәтендә берҙән-бер булған нәфис автобиография — «Книга назиданий»ҙы яҙа.\nАрабская литература // Казахстан. Национальная энциклопедия — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7.\nГустерин П. Библиография по истории арабской литературы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ғәрәп_әҙәбиәте&oldid=667055 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:37 28 март 2017 үҙгәртелгән.


Сит илдә Яңы йыл каникулдары: ҡайҙа Башҡортостан туристарын ваба, тапма, тағун ауырыуҙары көтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСит илдә Яңы йыл каникулдары: ҡайҙа Башҡортостан туристарын ваба, тапма, тағун ауырыуҙары көтә\n7:00, 15 декабря 2017 Йәмғиәт\nСит илдә Яңы йыл каникулдары: ҡайҙа Башҡортостан туристарын ваба, тапма, тағун ауырыуҙары көтә Фото: Depositphotos.com\nБашҡортостан буйынса «Роспотребнадзор» идаралығы Яңы йылда сит илдә ял итергә теләүсе республика сәйәхәтселәрен «бүләккә алып ҡайтыуҙары» ихтимал төрлө ауырыуҙар хаҡында иҫкәртте.\nМәҫәлән: Доминиканда туристарҙы ваба ауырыуы «һағалай». Шулай уҡ ул Һиндостанда, Тайландта, Кубала күҙәтелә.\nЭпидемиология күҙлегенән имен булмаған илдәр иҫәбенә Вьетнам, Коста-Рика, Тайланд һәм Һиндостан да ингән – унда тапма ауырыуы теркәлгән.\nАзияның бөтә көньяҡ-көнсығыш төбәктәрендә, айырыуса Тайландта, Вьетнамда, Камбоджала, Синагапурҙа, Ҡытайҙа, шулай уҡ көньяҡ Азияла: Һиндостанда, Шри-Ланкала, Мальдива Республикаһында; Үҙәк һәм Көньяҡ Америкала, Кариб бассейны илдәрендә; Грузияла Денге биҙгәге билдәләнгән.\nҠытайҙа һәм Америка Ҡушма Штаттарында тапма ауырыуы теркәлгән.\nЯҡын көнсығыш респиратор синдромы – коронавирус – Яҡын Көнсығышта. Атап әйткәндә, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә.\nАуырыуҙар «ҡоторған» илдәр һәм йоғошло сирҙәр исемлеге Башҡортостан буйынса «Роспотребнадзор» идаралығы сайтында баҫылған.\nСанитар табиптар сит илгә сығыр алдынан йәнә бер ҡат ғәмәлдәге ҡағиҙәләр менән иғтибарлыраҡ танышырға һәм бөтә кәрәкле прививкалар яһатырға кәңәш итә.\nСит илдә медицина хеҙмәте түләүле, шуға туристарға «страховкалы» һәм «страховкалы булмаған» осраҡтар исемлеге менән танышып, үҙҙәрен страховкаларға кәрәк. Балалар өсөн киңәйтелгән страховка алыу яҡшыраҡ булыр.\nТеги: Башҡортостан буйынса «Роспотребнадзор» идаралығы


Миәкә ауыл Советы (Миәкә районы) — Башҡорт Википедияһы\nМиәкә ауыл Советы (Миәкә районы)\nМиәкә ауыл Советы\n9417 кеше (1 ғинуар 2018)\nМиәкә ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — Ҡырғыҙ-Миәкә ауылы.\n9620 ↗10 457 ↘9361 ↘9272 ↗9339 ↘9311 ↗9405\n1 Ҡырғыҙ-Миәкә ауыл, административ үҙәк ↘7473\n2 Родниковка ауыл ↘841\n3 Йәрлекәү ауыл ↘499\n4 Ҡорманайбаш ауыл ↘194\n5 Ҡыҙыл Шишмә ауыл ↘178\n6 Сытырбаш ауыл ↘117\n7 Никольский ауыл ↘59\n8 Ҡырҡнарат ауыл ↘0\n↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2014. 20 август 2014 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Миәкә_ауыл_Советы_(Миәкә_районы)&oldid=836919 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:55 6 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Суперлига командалары араһында волейбол буйынса Рәсәй чемпионаты старт алды\nБеренсе турҙа Өфөнөң «Урал» клубы Чечен Республикаһының «Грозный» командаһын ҡабул итте.\nФинанс ҡыйынлыҡтар һөҙөмтәһендә Игоря Пасечник тәрбиәләнеүселәре быйылғы миҙгелгә яҡшы әҙерләнде тип әйтеп булмай. Шулай ҙа тәүге уйын Башҡортостан клубы файҙаһына 3:2 иҫәбе менән тамамланды. Осрашыуҙың иң яҡшы уйынсыһы тип Роман Данилов танылды. Өфө клубы вәкиле 20 мәрәй яуланы. Киләһе турҙы яҡташтарыбыҙ иртәгә үткәрә. Баш ҡалаға Ҡазандың «Зенит» командаһы килә.


“Тыныслыҡ, именлек һағында һеҙ кәрәк!” - FOR-TEACHER.ru\n1. Бер байрам бар февралда Ҡәҙерле ул һәр кемгә Уны ҙур байрам тип Мөмкин хатта әйтергә 2. Ул тыныслыҡ байрамы Уны һәр кеше белә. Ватанды һаҡлаусылар Байрамы тип йөрөтөлә. 1. Хәйерле көн, олатайҙар, атайҙар, ағайҙар, ҡустылар! Хөрмәтле ир – егеттәр, һеҙҙе батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ байрамы – Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ысын йөрәктән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Беҙҙең башҡорт халҡы элек – электән илдең терәге – ир – егет, ғаилә терәге - атай кеше тип һанаған һәм уларға оло ихтирам, хөрмәт мен...\n"Тыныслыҡ, именлек һағында һеҙ кәрәк!"\n1. Хәйерле көн, олатайҙар, атайҙар, ағайҙар, ҡустылар! Хөрмәтле ир - егеттәр, һеҙҙе батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ байрамы - Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ысын йөрәктән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Беҙҙең башҡорт халҡы элек - электән илдең терәге - ир - егет, ғаилә терәге - атай кеше тип һанаған һәм уларға оло ихтирам, хөрмәт менән ҡараған. Шуға күрә лә Ир - егеткә - ил терәге, ғаилә таянысы булыу кеүек оло, яуаплы бурыс бирелгән. Ошо бурысты лайыҡлы атҡарыусы барлыҡ ир - егеттәр, Һеҙгә, эшегеҙҙә һәм уҡыуығыҙҙа ҙур уңышлыҡтар, ныҡлы сәләмәтлек, ғаилә бәхете, ил тыныслығы теләйбеҙ.\nТаба алмам алыштырыр кеше -\n" Балам" тиеп бер әйтеүелә\n( 2 - 3 класс уҡыусылары башҡарыуында йырҙар)\n"Олатайым һалдат булған"\n" Ерҙән һалдат атлай"\nҺеҙ - беҙҙең күңелгә мәңгелек ышаныс!\nҺеҙ - көслө, һеҙ - батыр, һеҙ - беҙҙең ҡыуаныс!\nҺеҙ - алтын бағана, ғаиләлә һеҙ - терәк!\n( 2 - 3 класс ҡыҙҙары башҡарыуында бейеү)\nУл иң - иң көслө кеше.\nАтайҙар - бит тыуған ил көсө.\n« Армия» һүҙе латинсанан « ҡоралландырылған» тиеп тәржемә ителә. Ләкин армия ҡоралы менән генә түгел, ә үҙенең ҡыйыу, батыр һалдаттары менән дә көслө. Ир - егеттәр - тыуған ил, армия көсө.\nИлде һаҡлау - изге бурыс. Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһи - сәлләм дә « Илде һаҡлау - имандың бер өлөшө», тигән. Тыуған ереңде дошмандарҙан ҡурсалау, уның именлеген тәьмин итеү - изге йола. Кеше ниндәй генә осорҙа йәшәмәһен, йәшәгән ерен дошмандан ҡурсалау уның төп бурысы һаналған, ир - егеттәрҙе лә батыр, һуғышсан, көслө рухлы итеп тәрбиәләгәндәр. Революциянан һуң Рәсәй егеттәренә ете йыл хеҙмәт итеү индерелгән, һуңынан - 5, артабан - 3, ә хәҙер 1 йыл хеҙмәт итәләр.\n( һеҙҙең алда « Ташламам тигән инем» йыры менән 5 - 6 класс егеттәре сығыш яһай)\n( 5 - 6 класс егеттәре « һалдат булам» йыры.)\nСәләмәтлек - Юлдашығыҙ\nЯпраҡ яра тал - тирәк!\n" Интеллектуаль викторина"\n3. "Гардемарин" нәрсәне аңлата? ("гардемарин" французча "диңгез гвардиясе" дип тәрҗемә ителә, ягъни гардемарин ул диңгез академиясен тәмамлаучы кеше. Бу дәрәҗә Петр I тарафыннан 1716 нчы елда кертелә)\n4. Гренардерлар кемнәр алар? (гренардерлар - алар гранатаметчиклар, колонна алдыннан баручы)\n6. "Алар бер генә тапкыр ялгышалар", - дип кемнәр турында әйтәләр? (Сапер)


25 Декабрь 2018, 11:11\nБалта оҫтаһы Ғаяздың ҡатыны Фәрхәнә ғүмере буйы ирен яңғыҙаҡ ҡатындарға көнләне, шул арҡала ғаиләләрендә йыш ҡына талаш-тартыш ҡуба. Ә ағайҙы яҡшы беләм; эшсән, ипле, итәғәтле кеше, тиктомалдан тағылған йөрөмтәллек йәрлеге лә ышандырып етмәй, ҡырын ғәмәл-хилафлыҡты һәммәһе лә ус төбөндәгеләй асыҡ күренгән-сағылған ауыл кимәлендә йәшереп-боҫороп ҡалыу мөмкин түгел.\nФерма янынан үтеп барһам мал һарайын ремонтлаған Ғаяз төшкө аш мәле етһә лә һаман да ҡайтмайынса эш урынында уныһын-быныһын эшләп мөштөрҙәп йөрөй. Эргәһенә барып түмәр ҡырҡындыһына һаҡтым. Теге лә яныма ултырып ҡабаланмай ғына тәмәке ҡабыҙҙы. Ауыҙына һыу уртлағандай быҫҡый, ваҡыт-ваҡыт ауыр көрһөнөп тә ҡуя. Күренеп тора, кәйефе юҡ шыпа.\n–\tӘвит мәле лә баһа, ағай, тәғәмләнеп алһаңсы?\n–\tТамаҡҡа аш үтмәй бит әле, ҡустым. Тағы урынһыҙға тәмһеҙләштек, сәбәбе билдәле…\nУңғансы алыҫтағы тыҡрыҡ ауыҙына яр биреһеләй ярпайып баҫҡан еңгә беҙҙең яҡҡа ҡарап ҡул болғап һөрәнләне:\n–\tАтаһы, ништәп ығышаһың унда тағы, бынағайыш, ҡайт, ашым һыуына ла баһа! - Бер\nаҙҙан ғәфү үтенгәндәй өҫтәне. - Ярай, биғәйбә, үпкәләмә, был юлы ла хаҡлы түгелмен. Онот.\n–\tБеҙҙең талаш гел шулай бер төрлө тамамлана. - Ғаяз тамағына тығылған төйөрҙән ҡо-толорға теләгәндәй көсәнеп тамағын ҡырып алды ла тороп, ҡулына ҡыпһыуыр эләктереп, тишектәр сыбарлаған бағананан яртылаш бөгәрләнгән ҙур ҡаҙауҙы һурып сығарҙы. - Рәнйеү ошо тутыҡҡан ҡаҙау менән бер бит ул, күңелдән алып ырғытһаң да бөтәшмәҫлек булып урыны ҡала…


Интернет уйын сайттар казино Австралияла һәм cystic fibrosis |\nҠулланыу cystic fibrosis өсөн интернет уйын Австралия сайттарында\nОнлайн казино яратыусылар аҫҡа-аҫтында күңелле буласаҡ белергә, Был Казино Cystic Fibrosis хәҙер билдәле ҡулланыу өсөн ҡайһы бер казино онлайн Австралияла. Австралия халҡы славится үҙенең күңелле һәм характеры ярыш, шуға күрә, ғәжәп түгел интернет казино иң популяр, йыл дауамында. Яҡшы тағы яңылыҡтар, был cystic fibrosis менән хеҙмәттәшлек итәләр eBay, шулай булғас, уйынсылар тиҙ генә таба ала ни өсөн кәрәк һәм уларҙы һуңғы мобиль казино онлайн бер урында.\nХәйер, cystic fibrosis казино буласаҡ тағы ҡарарға була уйынсылар өсөн АҠШТАН, Интернет казино сөйләргә, уйын буйынса Бөйөк британия, Канада, һәм Австралия кәрәк түгел’т борсолоу! PayPal pulled off another successful partnership with Neovia – шулай уҡ ҡайһы бер нисек Neteller – ул тәьмин итә плано пороводки ваҡытта конвертаци депозиттар һәм алыу сараларын төрлө валюта.\nҺеҙ беләһеҙме, - тип mFortune бирә 10% Бонус был депозиты аша cystic fibrosis?\nЫсынлап та ла, Интернет казино аша cystic fibrosis, казино-был артыҡ һау-сәләмәт һәм юғары хәүеф-хәтәрһеҙ менән сағыштырғанда, ҡасан булһа иң элек. Добавь быға распространенное мобиль айланмалар кеүек смартфоны һәм планшетлары менән бүләкләнәсәк, һәм австралия халҡы, улар яраталар уйнарға Слот мобиль, Блэкажек, Покер, һәм хәҙер прогрессив бар Джекпот мобиль ҡушымта казино ҡасан улар’өр-яңынан барышында ошо. Проблемалар конверсия валюта хәҙер бетте в прошлое, and all of these Internet casino gaming enhancements serve to provide players with more benefits than ever before.\nИнтернет Казино Уйын сервистар яулап алдыҡ аша cystic fibrosis!\nТиклем простоты һәм һәр кем cystic fibrosis өсөн интернет Австралияла казино, уйынсылар мобиль казино төрлө варианттары. Улар включи:\nДебете һәм кредит карталары сө туҡланыу Visa йәки MasterCard\nБанк Тәржемәләре Урын Алды\nЫсулдары түләү интернет шул тиклем Поли\nХәйер, был функцияларын барыһы тағы ла билдәле, Cystic fibrosis-был тиҙ әүерелә предпочтительный ысул менән түләү түгел, сөнки уйынсылар тейеш түгел разлагать шәхси банк мәғлүмәтте, шундай уҡ номерҙары кредит карталары, онлайн.\nТағы бер өҫтөнлөгө - " интернет-казино системаһы аша cystic fibrosis, тип атаһыҙ итеү выводить түләүҙәр һәм выигрыш теләсә ҡайһы донъя еренән! Тағын да яҡшыраҡ, Австралия уйынсылары ғариза ҡалдыра ала Дербетов Йыуан Эсәк Cystic Fibrosis, улар ҡуллана ала иҫәптән төшөрөү өсөн наличных был банкомат бөтә донъя буйынса. Ул да, кем өҫтөн аҡса күсереү, уларҙың эш итеү банк счеттарына, көтөргә тура киләсәк уртаса 3-5 көн тәржемә итеү- ысынлыҡта был’т, тип, бик оҙаҡ!\nДауам уҡылыш күберәк Интернет Казино аша өҫтөнлөктәр системаһы cystic fibrosis аҫтында өҫтәле!!!\nУзнайте, Ни Өсөн Карманная Еңеү #1 һатып алыу өсөн бушлай бонусов & Акция!\nБар яҡынса 220 бушлай бонус mobile casinos all over the world. Менән Австралиа, конкурентлыҡҡа һәләтле булырға, тәбиғәттә бармы ғәжәпләнергә, уларҙы интернет-сайттар мауығыу уйындар булып һанала, иң алдынғы, һәм тәҡдим итергә лә инде өсөн утарға оло яуап биреү? Partnering with PayPal is a smart move as it gives these Internet casino gaming sites more credibility, һәм үҙ уйынсыларына тыныслыҡ улучшению.\nҺеҙ’эйә буласаҡһығыҙ иң яҡшы тәм-том менән Уйындар Moobile ‘Иҫ Киткес Udderly’ Уйындар!


Өфөлә «Тамға» башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсы лауреаттарының күргәҙмәһе асылды\n15 Апрель , 14:05\nБөгөн, 15 апрелдә, Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫы йылы һәм Башҡортостан халыҡтарының милли кейеме көнө саралары барышында «Тамға» халыҡ-ара башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсының иң яҡшы эштәре күргәҙмәһен асыу тантанаһы үтте. Күргәҙмә Башҡортостан Республикаһының Милли музейында 2022 йылдың 29 апреленә тиклем эшләй.\nЭкспозицияла Өфө, Мәскәү, Сибай ҡалаларынан, Силәбе, Ырымбур өлкәләренән, Башҡортостан Республикаһының Архангел, Балаҡатай, Ғафури, Ҡырмыҫҡалы, Мәсетле, Туймазы, Учалы райондарынан финалсыларҙың, оҫталарҙың, костюмдар буйынса рәссамдарҙың һәм дизайнерҙарҙың эштәре күрһәтелә.\nКүргәҙмәне Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директоры Артур Әлибәков асты. «Тамға» конкурсы тәүге тапҡыр 2020 йылда ойошторолдо, тип билдәләне ул.\nРеспублика Башлығы хакимиәте исеменән күргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы Башҡортостан Республикаһы Башлығы хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Урал Килсенбаев сәләмләне.\n«Бер нисә йыл элек Радий Хәбировтың тап тарихи башҡорт милли кейемен тергеҙеү кәрәклегенә иғтибар итеүе бик ҡыуаныслы. Чиновниктарҙың кейеме лә уның иғтибарынан ситтә ҡалманы, хәҙер беҙ уны рәхәтләнеп кейеп йөрөйбөҙ, — тине ул, милли стилдәге костюмына күрһәтеп. — Республикабыҙҙа икенсе тапҡыр «Тамға» халыҡ-ара башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсы уҙҙы, ҡатнашыусыларҙың иң яҡшы эштәрен бөгөн Милли музейҙа күрергә мөмкин. Башҡорт халыҡ кейеме, заманса авторлыҡ костюмы, балалар кейеме, башҡорт милли ювелир биҙәүестәре һәм аксессуарҙар».\nКүргәҙмә ҡунаҡтары араһында «Бәхет биләмәһе» хәйриә фондының попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбирова ла бар ине. Ул барыһын да: «Хәйерле көн, дуҫтар!» тип, башҡортса сәләмләне һәм башҡорттарҙың төп милли кейемен һаҡлап ҡалыуға ҙур өлөш индергән «Тамға» конкурсында ҡатнашҡандарға рәхмәт белдерҙе.\n«Бөгөн бында килеүемә бик шатмын, конкурста ҡатнашҡандарға, милли кейемдәрҙе һаҡлау һәм тергеҙеү менән шөғөлләнгәндәрҙең бөтәһенә лә рәхмәт әйткем килә, сөнки был — беҙҙең тарихыбыҙ. Һәр кем үҙ тарихын, милли кейемдәренән башлап ғөрөф-ғәҙәттәренә тиклем белергә тейеш. Беҙҙең бөйөк, ҙур илебеҙ бәләкәй һәм ҙур халыҡтарҙан тора. Шуға күрә беҙгә халҡыбыҙҙың тарихын онотмаҫҡа һәм һаҡларға кәрәк, һәр кем үҙенең биләмәһендә, илебеҙҙең бөйөклөгө шунда. Рәхмәт, байрам менән!», — тине Каринэ Хәбирова.\nПроектты финанслау «Башҡортостан Республикаһында Рәсәй милләтенең берҙәмлеген нығытыу һәм халыҡтарҙы этномәҙәни үҫтереү» дәүләт программаһы сиктәрендә тормошҡа ашырыла.


Ғүмере – үҙе бер тарих » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Ғүмере – үҙе бер тарих\n30.10.2010 Ғүмере – үҙе бер тарих\nОлатайым 1901 йылдың 27 июнендә Һөләймән ауылында тыуған. Уға ете ай булғанда атаһы 33 йәшендә генә үлеп китә. Әсәһе итәгендә унан башҡа ике бала һәм ярҙамға мохтаж өләсәһе ҡала. Кеше бар нәмәне лә хәтерендә тота алмай, әммә аслыҡ уның хәтерендә юйылмаҫлыҡ эҙ ҡалдыра.\nӘсәһе һис эштән бушамай. Уны тик бер уй борсой – нисек тә булһа балаларының тамағын туйҙырырға. Төндәрен асығып уянғанда әсәһе уларҙы: «Бына тиҙҙән үҫеп етерһегеҙ, һәм өҫтәлегеҙҙә икмәк булыр. Ә хәҙергә түҙергә кәрәк», – тип йыуата. Уҡыу тураһында башҡа ла килтереү мөмкин булмай. Үҫә төшкәс, Һаҙый әсәһенә ярҙам итә башлай. Оҙаҡламай ауылда, батшаны төшөрәләр, ярлылар үҙҙәре бөтә нәмәгә хужа буласаҡ, тигән хәбәр йөрөй башлай. Олатайым был көндәр килерен түҙемһеҙлек менән көтә, һәм, ниһайәт, ярлы-ябағаның хыялы тормошҡа аша. Был мәлдә уға 16 йәш була.\n18 йәшендә күрше Әбдрәхим ауылынан 17 йәшлек Мәрхәбә Фәтҡуллинаға бер күреүҙә ғашиҡ була. Өләсәйем дә атайһыҙ үҫкән, ауырлыҡтарҙы күп татырға тура килгән, ләкин бер ваҡытта ла бөгөлөп төшмәгән.\n1921 йылда илгә аяуһыҙ ҡоролоҡ килә, тиф эпидемияһы тарала. Ошо ауыр заманда йәш ҡатынын, бәләкәс улын һәм әсәһен ҡалдырып, олатайым Ҡыҙыл Армияға хеҙмәткә китә. Уны 65-се кавалерия полкына алалар. С. Буденный һалдаттарҙы үҙе һайлап ала. Кавалерист Урта Азия юлдарын арҡырыһы-буйына йөрөп сыға. «Тажикстанға ҡарлы тау аша киттек, шул тауҙы тәүлектән ашыу сыҡтыҡ. Тауҙа – тәрән ҡар, ә аҫта – эҫе. Эсергә һыу юҡ, һыу аҙ ғына аға. Аттан төшөп, эсһәк, ул тоҙло. Бер йылғаға килеп сыҡтыҡ. Аттар ҙа эсә, беҙ ҙә эсәбеҙ. Командирҙар, эсмәҫкә, тип ҡысҡыра. Шул ваҡыт баҫмасыларға ҡаршы һуғыш башланды. Ҡылысҡа ҡылыс менән барғанда бер ни ҙә белмәйһең. «Ура!» ҡысҡырып, тик алға барабыҙ. 25 һалдаттан алты һалдат, бер командир ғына тере ҡалдыҡ. Үҙемә бирелгән шәкәремде гел атыма ашата торғайным, сөнки аттар хәлһеҙ, ә беҙгә шәп аттар кәрәк ине», – тип яҙған ул көндәлегендә.\nҺуғыштан һуң өйөнә әйләнеп ҡайтҡанда тәүге улы Нәбиулла бер ай элек кенә үлгән була. 1930 йылда олатайым колхозға инә һәм бригадир, келәт мөдире булып эшләй. 1935 йылда Ярыҫтауға алты айлыҡ шоферҙар курсына уҡырға ебәрәләр. Беренсе тапҡыр машина руленә ултырғанда уның шатлығының сиге булмай. 1937 йылда шофер булып эшләй башлай. Колхозда ла эштәр әкренләп яйға һалына. Йәштәргә ҡыуанып ҡына йәшәргә ине лә бит. Әммә тағы һуғыш башлана. 1941 йылдың 15 сентябрендә үҙенең машинаһы менән фронтҡа китә. Уның башында бер генә уй: бәләкәй дүрт бала һәм әсәһе менән ҡатыны нисек йәшәр? Әммә ул ҡатынының күҙҙәрендә, нисек тә булһа йәшәрбеҙ, тик һин генә иҫән-һау әйләнеп ҡайт, тигән өмөт сатҡыларын күрә.\n1942 – 1943 йылдарҙың ҡышында олатайым Сталинградта һуғыша. Фашистарҙы Германияға тиклем ҡыуып бара. Өйөнә 1946 йылдың 20 ғинуарында ҡайтып инә. Ошо көндән 1957 йылға тиклем «Нуриман» колхозында бригадир, келәт мөдире, 1957 йылдан 1966 йылға тиклем ферма мөдире булып эшләй. 1966 йылда хаҡлы ялға китә. Олатайым ғүмер буйына коммунист булды. Өләсәйем менән Нәбиулла, Мәғәфиә, Сәтиғә, Хәйбулла, Энгел, Рәбиға, Флорида исемле балаларға ғүмер бирәләр. Флорида апайым атай йортоноң нигеҙен ташламай, шунда донъя көтә. Ул йортҡа барып ингән һайын олатайым менән өләсәйем ҡаршы алыр кеүек.\nОлатайым менән өләсәйемде донъялағы иң өлгөлө ғаилә тип әйтер инем. Уларҙың бер ваҡытта ла эскәнен, әрләшкәнен, олатайымдың тәмәке тартҡанын күрмәнем. Беҙ уларға барған саҡта баҡсаларына сығып ҡаршылап, ҡайтҡан ваҡытта Йонос күренгәнсе оҙатып ҡуялар ине. Ғүмер буйына мал ҡарап, емеш-еләк үҫтереп, бал ҡорто аҫрап йәшәнеләр. Өләсәйемдең ҡабарып бешкән икмәге, бауырһағы, көршәктә бешергән баланы, ҡаҙанда бешкән ашы, өҫтәлдә һәр саҡ ҡайнап ултырған самауыры һаман да күҙ алдымда, сәйенең, аш-һыуының тәме тел осомда. 72 йыл бергә ғүмер итеп, улар икеһе лә 91 йәштәрендә вафат булды. Тыныс йоҡлағыҙ, олатай, өләсәй. Ятҡан урынығыҙ ожмахта булһын. Һеҙҙе беҙ бер ваҡытта ла онотмаҫбыҙ.


Һүҙ — Башҡорт Википедияһы\nҺүҙ — телдең төп структур берәмектәренең береһе, объекттарҙы, уларҙың сифаттарын һәм үҙенсәлектәрен, үҙ-ара тәьҫир итешеүен, шулай уҡ кеше күҙаллауы буйынса барлыҡҡа килгән уйҙырма һәм абстракт төшөнсәләрҙе атауға хеҙмәт итә.\nӨндәр теҙмәһенән тороп ысынбарлыҡтағы берәй предметты, күренеште, төшөнсәне аңлатҡан телмәр берәмеге. Һүҙҙең мәғәнәһе. Һүҙ яһалышы.\nГрамматикала терминдар составында ҡулланыла. Инеш һүҙ. өндәш һүҙ. Ярҙамлыҡ һүҙ. Яһалма һүҙ.\nИке арала йәки халыҡ алдында һөйләнгән хәбәр. Ҡаты һүҙ. Һүҙ һөйләү. Һүҙ әйтеү. Йылы һүҙ йән аҙығы. (Эйтем.)\nКем йәки ниҙер хаҡында халыҡ араһында йөрөгән төрлө хәбәр. Һүҙ ишетеү. Һүҙ йөрөтөү. Яҡшы һүҙ йөрөү.\nНиҙер хаҡындағы вәғәҙә. Һүҙ биреү. Һүҙ ҡуйышыу. Һүҙҙә тороу. 6. Талаш, әрләш. Һүҙгә килешеү. Юҡтан һүҙ сығарыу\nҺүҙ структураһын эҙләп, хәҙерге фән морфология тип аталған үҙ аллы тармаҡ булдырған. Грамматик мәғәнәһе буйынса һүҙҙәр һүҙ төркөмдәренә бүленә:\nҮҙ аллы һүҙ төркөмдәре— лексик мәғәнәгә эйә булған һәм һөйләмдең ниндәйҙер киҫәге булып килә алған һүҙҙәр — исем, сифат, һан, алмаш, ҡылым, рәүеш, мөнәсәбәт һүҙҙәр.\nЯрҙамсы һүҙ төркөмдәре— үҙ аллы мәғәнәһе булмаған, һүҙҙәр һәм һөйләмдәр араһында төрлө бәйләнеште белдерә торған һүҙҙәр. Һүҙ төркөмдәренән теркәүес, бәйләүес, киҫәксә, ымлыҡтар.\nЛексик мәғәнә яғынан лексикология, семантика, һүҙ формалашыуы, этимология һәм стилистика үҫеше буйынса классификациялана.\nТарихи күҙлектән ҡарағанда, телдең һүҙлек составын тәшкил иткән һүҙҙәр, ғәҙәттә, төрлө сығышлы, үҙаллы һүҙҙәрҙең килеп сығышын тергеҙергә һәләтле терминология һәм этимология предметтарының ҡушылыуы фундаменталь тикшеренеүҙәр өсөн айырыуса перспективалы булып китә.\nФәнни ҡулланыуҙа «һүҙ» төшөнсәһе тел ғилеменең төп төшөнсәһе (аксиомаһы) булып тора. Был төшөнсәнең барлыҡ кинәйәле ҡулланылышы уның кеше эшмәкәрлегенең башҡа өлкәләрендә лә ҡулланылыуына миҫал булып тора. Автор йә үҙ фекеренә тейешле билдә таба алмай, йә яңы билдәләмә индереүҙе кәрәкһеҙ тип һанай. Тимәк, был билдәләмәне теләһә ниндәй күсмә мәғәнәлә ҡулланыу дөйөм аралашыу теле тип һаналырға тейеш, ул грамоталылыҡтан һәм дөйөм белем кимәленән бер ни тиклем тайпылыштарға мөмкинлек бирә. Ҡағиҙә булараҡ, бындай ихтыяж субъектив йәки эмоциональ телмәрҙе кеше тормошоноң айырылғыһыҙ өлөшө итеп күрһәткәндә барлыҡҡа килә.\n1 Һүҙ тураһында дөйөм төшөнсә\n2 Төп үҙенсәлектәре\n3.1 Мәғәнәһе буйынса\n3.2 Һүҙ төркөмдәре\n3.3 Килеп сығышы буйынса\n3.4 Составы буйынса\n3.5 Ҡулланылышы буйынса\nҺүҙ тураһында дөйөм төшөнсә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺүҙ, ҡағиҙә булараҡ, телдең йәки телмәр эшмәкәрлегенең төп берәмеге йәки башҡалар менән бер рәттән уларҙың төп берәмектәренең береһе булараҡ кәүҙәләнә. Тел ижтимағи тормоштоң төрлө өлкәләрендә ҡулланыу тапҡанлыҡтан, һүҙ төшөнсәһе һәм уны өйрәнеү тик тел ғилеме менән генә сикләнмәй: әлбиттә, һүҙ шулай уҡ башҡа фәндәрҙең дә иғтибар үҙәгендә, уның сиктәрендә тел йә система, йә кешенең телмәр эшмәкәрлеге булараҡ өйрәнелә; шуға ярашлы һүҙ фәлсәфә, психология, логика һәм фәнни тикшеренеүҙәрҙең башҡа йүнәлештәре сиктәрендә ҡарала. Шул уҡ ваҡытта, йыш ҡына һүҙҙе атомар лингвистик берәмекге итеп интуитив ҡабул итеү арҡаһында, ул билдәһеҙ һәм тәжрибәгә нигеҙләнмәгән (априори) төшөнсә тип һанала; уның теоретик нигеҙе теге йәки был фәнгә ярашлы тормошҡа ашырыу сиктәрендә төҙөлә.\nҺүҙҙе, телдең һәм телмәрҙең төп функцияларының ҡайһыһы теге йәки был осраҡта төп функция булыуына ҡарап, төрлөсә ҡарарға мөмкин. Әгәр был төшөнсә аралашыу функцияһы призмаһы аша өйрәнелһә, тейешле күҙлектән һүҙ, ҡағиҙә булараҡ, телмәр ағымының иң бәләкәй әһәмиәтле киҫәге; әгәр тикшеренеүсенең төп иғтибарын дөйөмләштереү функцияһы тәшкил итһә, был йәһәттән һүҙ социаль-ижтимағи практика барышында алынған белемде туплау ысулы йәки формаһы булараҡ (мәҫәлән, тирә-яҡ ысынбарлыҡтың ниндәй ҙә булһа класы йәки күренештәре тураһында) булараҡ ҡарала. Һуңғы күҙлектән ҡарағанда, һүҙ үҙенә бер төрлө абстракт идея, шартлы билдәләү ролен үтәй, телмәрҙең йәки психик эшмәкәрлектең төрлө төрҙәрендә кеше үрҙә телгә алынған объекттар йәки күренештәр класын алмаштыра. Икенсе төрлө әйткәндә, был осраҡта билдәнең айырым осрағы булып тора.\nӘгәр, мәҫәлән, тикшеренеүсе һүҙҙең тауыш яғын, йәки, икенсе төрлө әйткәндә, телмәрҙе күҙ уңында тотһа, һөйләүсенең телмәр эшмәкәрлеге барышында һүҙ төрлө кимәлдә эш итергә һәләтле тигән һығымта яһарға мөмкин. Бер яҡтан, һүҙҙең яңғырашы — телмәр ағымының бер өлөшө, ул күрше элементтарҙан пауза менән айырымлана тигән фекер бар (практиканан күренеүенсә, телмәрҙә һүҙҙәрҙең паузаларын айырыу һәр ваҡыт булмай); икенсе яҡтан, һүҙ — телмәрҙе таныу процесында әүҙем ҡулланылған фонологик контроль берәмеге тигән төшөнсә бар — тыңлаусы тыңлау каналы аша килгән мәғлүмәтте эске яҡтан оҡшата (имитирование). Бынан тыш, һүҙҙе һөйләшеүсенең телмәрҙе аңлауының минималь элементы тип аңлатырға мөмкин. (Америка психолингвистикаһында, мәҫәлән, «психологик берәмек» термины ҡулланыла).\nШулай уҡ төрлө тикшеренеүселәр һүҙҙең семантик яғын, йәғни ябай ғына әйткәндә, уның мәғәнәһен, төрлөсә аңлай. Бөтә концепциялар араһында үҙ ваҡытында билдәле америка фәйләсуфы Ч Ул. Моррис һалған идеялар киң таралған; был фекерҙәргә ярашлы, һүҙҙең мәғәнәһе өс төп компоненттан тора, уларҙың һәр береһенең үҙенсәлеге бар һәм ҡалғандары менән айырылғыһыҙ бәйләнештә тора. Ғәҙәттә был өс компонент түбәндәгесә билдәләнә:\nПрагматик компонент. Прагматика — һүҙҙең бөтә яҡтарының да уртаҡлығы, һүҙҙе теге йәки был телмәр ситуацияһында ғәмәли ҡулланыу мәсьәләләренә бәйләнгән; шул иҫәптән прагматик компонент һүҙҙең мета-сигнал булараҡ физиологик интерпретацияһы предметы сифатында сығыш яһай.\nСемантик компонент. Был яҡтан тәү сиратта һүҙҙең үҙҙәре билдәләгән предметҡа, йәғни уның денотатына ҡарата мөнәсәбәте мәсьәләһе ҡарала. Шуға ярашлы рәүештә, һүҙҙең предмет йөкмәткеһе һәм предметҡа мөнәсәбәте тураһында һүҙ алып барыу ҙа ҡабул ителә. Икенсе төрлө әйткәндә, был аспектта ниндәй ҙә булһа предметтың, күренештең йәки төшөнсәнең сағылышы, уларҙы сағыштырырлыҡ тел корреляты итеп күҙаллана. Шул уҡ ваҡытта, һүҙ мәғәнәһе менән төшөнсә мәғәнәһе араһында сик уҙғарырға кәрәк; һүҙҙең мәғәнәһе аныҡ шарттарҙа, конкрет ситуацияла һәм билдәле бер контекста тормошҡа ашырыла, йәғни уны ҡулланыу динамикаһынан айырылғыһыҙ, шул уҡ ваҡытта тел билдәһенең семантик аспект төшөнсәһе өсөн уны нығытыуҙың билдәле ижтимағи-тарихи практиканың тәғәйен тел формаһына бәйле булмаған статик продукты.\nСинтаксис компонент. Һүҙҙең был мәғәнәһе уның шул уҡ телмәр ағымында бирелгән башҡа тел берәмектәренә ҡарата мөнәсәбәте менән туранан-тура бәйләнгән.\nБынан тыш, ҡайһы саҡта тикшеренеүселәр һүҙҙең мәғәнәһен генә түгел, ә асыл мәғәнәһен дә билдәләргә кәрәк тип һанай. Был осраҡта һүҙҙең мәғәнә асылын төҙөү берәмеге, бөтә туған телдә аралашыусылар өсөн үҙгәрешһеҙ һәм объектив булмай һәм, беренсе сиратта, эшмәкәрлектең теге йәки был мотивтарына йәки аныҡ коммуникаторға, йәки ундайҙар төркөмөнә бәйле тип аңлатыла. Үрҙә әйтелгәндәрҙән тыш, һүҙҙең асыл мәғәнәһе төшөнсәһе менән йыш ҡына уның эмоциональ-аффектив буяу кеүек үҙ аллы аспекты тура килә.\nЛингвистика күҙлегенән ҡарағанда, һүҙ төшөнсәһе дөйөм ҡабул итерлек һәм уның төрлө аспекттары йыйылмаһын тулыһынса иҫәпкә алырлыҡ ҡайһы бер берҙәм билдәләмәләргә эйә түгел. Хәл шулай уҡ төрлө типологик кластарға ҡараған телдәрҙе һүрәтләгәндә, һүҙҙең бер ниндәй билдәләмәһенең дә (дефиниция) берҙәй уңышлы ҡулланыла алмауы факты менән ҡатмарлаша.Фонетика эсендә, мәҫәлән, һүҙ йыш ҡына бер баҫым менән берләштерелгән өндәр төркөмө тип билдәләнә; әммә бындай аңлатма уңышлы тип таныла алмай, ләкин шул уҡ ваҡытта күҙгә күренеп торған ике баҫымлы берҙәм һүҙҙәр бар — һәм шул уҡ ваҡытта һүҙҙән ҙурлығы буйынса байтаҡҡа юғары булған телмәр ағымының тотош участкалары бер баҫым аҫтында берләштерелеүе мөмкин. Морфология күҙлегенән ҡарағанда, ҡағиҙә булараҡ, һүҙҙе «тотош формалаштырылған» — грамматик һүҙүҙгәреш парадигмаһында бер бөтөн булып сығыш яһаусы берәмек итеп билдәләргә тәҡдим ителә; шуға ҡарамаҫтан, әгәр берәй тел флектив һинд-европа телдәренә ҡарағанда аҙ аңлайышлы морфологик биҙәлешле булһа (тәү сиратта был дефиниция шундайҙарға иҫәпләнгән) — мәҫәлән, уның грамматикаһында сифат үҙгәреше юҡ икән ти, — уға бындай кртерийҙы ҡулланып булмай. Синтаксис күҙлегенән ҡарағанда, һүҙ субституцияға бирелеүсе йәиһә һөйләмдең потенциаль минимумы булараҡ телмәр ағымының әҙ әһәмиәтле өлөшө тип аңлатыла ала. Был критерийҙар, йәнә, бөтә телдәргә ҡарата ҡулланылмай һәм флектив булмаған типтағы телдәрҙә һүҙҙәрҙе дифференциациялауға принципиаль тура килмәй. Ниһайәт, семантика һүҙҙең төрлө билдәләмәләрен тәҡдим итә, әммә асылда, улар, ҡағиҙә булараҡ, бер фекергә ҡайтып ҡала: һүҙҙе телмәр ағымының тирә-яҡтағы ысынбарлыҡтың билдәле бер фрагменты менән бәйләнгән минималь өлөшө итеп аңларға тәҡдим ителә. Бындай билдәләмәләр ҡәтғи түгел һәм шуға күрә һүҙҙе айырыусы формаль критерий сифатында ҡулланыла алмай. Юғарыла тасуирланған проблемаларға бәйле, лингвистик тикшеренеүҙәрҙә йыш ҡына, һүҙҙе тел берәмеге итеп билдәләү дөрөҫмө, тигән глобаль һорау күтәрелә; ҡайһы бер теоретик төшөнсәләр концепциялар (мәҫәлән, дескриптив лингвистика) был төшөнсәне ҡулланыуҙан бөтөнләй баш тарта.\nТелгә ҡарата ярашлы идеялар (йәғни һүҙ тулы берәмек итеп билдәләнә алмай һәм уны хәл итеп булмай тигән төшөнсә) лингвистикала күберәк тарала бара. Дөйөм һүҙ тураһында һөйләү урынына, тикшеренеүселәр бер-береһе менән бәйләнгән һәм бер-береһен тулыландырып торған «фонетик һүҙ», «морфологик һүҙ», «лексема» һ.б. төшөнсәләрҙе файҙалана, йәғни һүҙҙәрҙе аңлатыуҙы тел системаһының билдәле бер кимәлдәренә бәйләй. Бөтә был берәмектәрҙең телмәрҙә ҡулланыу уртаҡлығы уларҙың глобаль мәғәнәлә берҙәмлеген тәьмин итә. Был алымдың үҙ ыңғай яҡтары бар: уның ярҙамында башҡа телдәрҙәге һүҙҙәрҙең төрлө осраҡтарына йә эквиваленттарына ҡәтғи аңлатма бирергә мөмкин.\nТелдә булған бөтә һүҙҙәр йыйылмаһы уның һүҙлек составы, йәки икенсе төрлө, тезаурус булараҡ билдәләнә. Бөтә тел һүҙҙәренең мәғәнәһе үҙ-ара берҙәм семантик селтәр менән бәйләнгән, тигән фекер бар, әммә бындай бәйләнештәрҙең булыуын әлегә тар тематик төркөмдәргә — семантик ҡырҙарға ҡарата ғына иҫбатлауға өлгәшелде. Һүҙҙәрҙең теге йәки был төрҙәре ысынбарлыҡтың төрлө аспекттары йәки кеше тарафынан билдәле бер формала ҡабул ителгән конкрет характеристикалары менән сағыштырыла; мәҫәлән, исемдәр предметтарға йәки күренештәргә, сифаттар — предметтарҙың үҙенсәлектәренә, сифаттарына һәм уларҙың аныҡ ысынбарлығына, ҡылымдар — предметтар йәки тирә-яҡтағы ысынбарлыҡ күренештәре араһында булған процестарға, ярҙамсы һүҙҙәр предметтар араһындағы бәйләнештәргә һәм мөнәсәбәттәргә һ. б. тап килә. Һүҙҙәрҙе юғарыраҡ тәртип берәмектәренә — берләштереү юлы һүҙбәйләнештәргә, һөйләмдәргә — кеше күҙәткән йәки кисергән донъя тураһындағы фекерҙәр, аңлатмаларҙы, һорауҙарҙы, императивтарҙы берләштереү юлы менән фекер әйтеү, күҙаллауҙар формалаша.\nТөп үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺүҙҙәр менән тәғәйен предметтар һәм ситләтелгән төшөнсәләр төҫмөрләнә, кеше хис-тойғолары һәм ихтыяры сағыла, «көнкүреш мөнәсәбәттәренең дөйөм, абстракт категориялары» һ.б. атала. Шуның менән бергә, һүҙ телдең төп мәғәнәгә эйә булған берәмеге сифатында сығыш яһай. Башҡа телдәр кеүек үк, урыҫ теле лә аралашыу теле булараҡ һүҙҙәр теле булып тора. Айырым һүҙҙәр йәки нығынған фразеологик бәйләнештәр компоненттары сифатында сығыш яһаған һүҙҙәрҙән, грамматик ҡағиҙәләр һәм закондар ярҙамында, һөйләмдәр, ә һуңынан структур-коммуникатив бөтөн булараҡ текст формалаша.\nҺүҙ төҙөлөшөнөң ҡатмарлы һәм күп планлы булыуын иҫәпкә алып, хәҙерге тикшеренеүселәр уны тасуирлағанда күп аспектлы анализ тибын, йәғни төрлө тел үҙенсәлектәре суммаһын күрһәтеүҙе файҙалана:\nФонетик яҡтан биҙәлеш һәм бер баҫымлыҡ (төп баҫымдың булыуы).\nСемантик яҡтан биҙәлгәнлек (лексик, грамматик, структур мәғәнәләргә эйә).\nНоминатив функцияһы (ысынбарлыҡ күренешенең атамаһы һәм уны лексик мәғәнә рәүешендә күҙ алдына килтереү).\nЯңынан тергеҙелеүе (һүҙ — телдең әҙер үҙ аллы берәмеге һәм телмәр ваҡытында һөйләүсе тарафынан яңынан уйлап табылмай, ә телмәр ағымында әйтелә).\nСинтаксик үҙаллылыҡ (айырым әйтелгән фекер итеп ҡулланылыуы; һөйләмдә һүҙҙәрҙе урынлаштырыуҙың сағыштырмаса иркенлеге).\nЭске һыҙыҡлы ойоштороу (һүҙ морфемаларҙан тора).\nҮткәрмәүсәнлек һәм бүленмәүсәнлек (берәмектең ниндәй ҙә булһа элементтарының өҙөлмәүе). бер кем дә - бер кемдән дә һәм башҡаларҙан түгел. Иҫкәрмә: бер кем дә — бер кемдән дә һ. б.\nСемантик валентлыҡ (башҡа һүҙҙәр менән билдәле семантик, * грамматик закондар буйынса яраша алыу һәләте).\nЛексик-грамматик мөнәсәбәтле булыуы.\nМатдилығы (һүҙҙең өн/график тышсаһы).\nМәғлүмәтлелеге (ысынбарлыҡ донъяһының күренеше тураһында белем күләме).\nҺүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәләре бар. Лексик мәғәнә — һүҙҙе һөйләүселәрҙең аңында тарихи яҡтан нығытылған объектив ысынбарлыҡтың ниндәй ҙә булһа күренеше менән бәйләү.\nМәғәнәһе буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nүҙаллы һүҙҙәр (билдәле бер төшөнсәне аңлатыу);\nярҙамсы һүҙҙәр (һүҙҙәрҙе бер-береһе менән бәйләү өсөн хеҙмәт итә).\nҺүҙ төркөмдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺүҙҙәр телмәрҙең төрлө һүҙ төркөмдәренә бүленә.\nКилеп сығышы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТөп һүҙҙәр (ата-бабалар телендә теге йәки был формала булған)\nҮҙләштерелгәндәр һүҙҙәр (ҡайһы бер сит телдәрҙән килгән)\nСоставы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠулланылышы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИсторизмдар — предметтың юҡҡа сығыуына бәйле иҫкергән (опричник)\nАрхаизмдар — икенсе һүҙ менән алмаштырылған (уста)\nЯңы һүҙҙәр — телгә яңы килеп ингәнлектән, һирәк ҡулланыла\nТерминдар — билдәле бер һөнәр кешеләренең үҙҙәре эш иткән төшөнсәләрҙе аңлатыу өсөн ҡулланылған махсус һүҙҙәр\nАрго, жаргон, сленг — ҡайһы бер социаль, профессиональ һәм йәш төркөмдәрҙә формаль булмаған аралашыуҙа ҡулланылған һүҙҙәр\nЯбай телмәр һүҙҙәре — социаль төркөмгә ҡарамаҫтан, аҙ белемле кешеләр ҡуллана\nТабу (тыйылған һүҙҙәр)\nЭвфемизмдар — тыйылғанды алмаштырған һүҙҙәр\nМәғәнәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКүсмә һүҙҙәрҙең төп төрҙәре:\nЛексик мәғәнә берҙән-бер булыуы мөмкин (бер мәғәнәне белдергән һүҙҙәрҙе бер мәғәнәле һүҙҙәр тип атайҙар: тәҙрә уйымдары, сыпҡай, муйын, инҡилап һ.б.). Әммә һүҙҙә башҡа лексик мәғәнәләр менән бер рәттән булыуы ла мөмкин (бындай семантикалы һүҙҙәр күп ҡиммәтле һүҙҙәр тип атала: тамыр, кире ҡағыу төшөнкөлөк һәм башҡалар).\nКүп мәғәнәлелек (йәки полисемия) бер предметтан икенсеһенә атама икенсеһенә күсереүҙән ғибәрәт. Бындай күсереүҙәр яһала:\nфразеологик яҡтан бәйле;\nсинтаксик яҡтан бәйле.\nметафора (һүҙҙе күсмә мәғәнәлә ике объект йә күренеш буйынса оҡшашлыҡ нигеҙендә ҡулланыу);\nметонимия (бер объекттың атамаһын икенсе объекттың атамаһы урынына улар араһындағы тышҡы йә эске бәйләнеш нигеҙендә ҡулланыу);\nсинекдоха (өлөштөң атамаһы урынына бөтөн атамаһын ҡулланыу, айырым һәм киреһенсә, дөйөм).\nАнтонимдар — төрлө яңғырашлы һүҙҙәр, улар ҡапма-ҡаршы, әммә бер-береһенә ҡағылышлы мәғәнәле (ҡалын — йоҡа, бәләкәй — ҙур, алыҫ — яҡын һ. б.).\nБуквализмдар — икенсе телдән тәржемә итеүҙәге хата, был осраҡта һүҙҙең тейешле мәғәнәһе урынына төп йә иң билдәле мәғәнә ҡулланыла: cable — трос (кабель ғына түгел), carton— ҙур булмаған йәшник (картон түгел — cardboard).\nГипонимдар — объектты (үҙенсәлекте, үҙенсәлекте) класс элементы тип атаған тар мәғәнәле һүҙҙәр: «эт» термины — «йәнлек» терминына ҡарата гипоним, ә «бульдог» термины үҙ сиратында «эт» терминына ҡарата гипоним булып тора.\nГиперонимдар— башҡа төшөнсәләргә ҡарата дөйөм асылын сағылдырыусы төшөнсәләр: «эт» термины — «бульдог» терминына ҡарата гипероним, ә «йәнлек» — «эт» терминына ҡарата гипероним.\nКвази-синонимдар — уйҙырма синонимдар, өлөшләтә синонимдар — мәғәнәһе буйынса яҡын, әммә бөтә контекстарҙа ла бер-береһен алмаштырып булмай торған һүҙҙәр, синонимдарҙан айырмалы рәүештә, улар теләһә ниндәй контекста ла бер-береһен алмаштырырға тейеш: һуҡмаҡ — юл, төҙөлөш — өй, талант — гений.\nОмографтар — мәғәнәһе буйынса төрлө, әммә яҙмала бер тигеҙ яҙылған һүҙҙәр һәм формалар. Әйтелеүендә омографтар бер-береһенә тауыш менән тап килмәй (замок — замок, он — он һ.б.).\nОмонимия — төрлө мәғәнәгә эйә булған ике йәки унан да күберәк һүҙ (ключ — источник, родник и ключ — инструмент, гаечный ключ; лечу — лететь по небу и лечу — лечить людей һ.б.).\nОмонимдар — Ғәҙәттә, төрлө мәғәнәле пуззәи төрлөсә яңғырай: ағас, йөрәк, кеше, кил, ҡал, ҡурпы, ҡыяр, тойғо, тор, тот, тәҙрә, һөт, эш һ. б. Ләкин телдә бер үк төрлө әйтелеп һәм яҙылып, мәғәнәләре яғынан ныҡ айырылған һүҙҙәр ҙә байтаҡ осрай. Мәҫәлән, ая (дебет яҙыу өсөн булған ҡулайлама) һәм ая (ус\nяҫылығындағы үлсәү берәмеғе) һүҙҙәре икеһе лә бер үк төрлө әйтелә һәм яҙыла, әммә мәғәнәләре менән бер-береһенән ныҡ айырыла. Үҙең менән бер үк исем йөрөткән тиҫтереңә аҙаш тип өндәшкән кеүек, бындай һүҙҙәрҙе аҙаш һуҙҙәр тип атарға була. Был осраҡта аҙаш һүҙе фәҡәт күплектә ғенә ҡулланыла: аҙаш кешеләр, аҙаш һуҙҙәр ниндәйҙер бер исем йөрөткән кеше, ниндәйҙер бер һүҙ, шул уҡ исемде йөрөткән икенсе бер кеше йәки шундай уҡ яңғырашлы һәм яҙылышлы икенсе бер һүҙ булмаһа, аҙаш һүҙенең кәрәғе ҡалмай. Шуға ла аҙаш кеше, аҙаш һуҙ тип әйтеп булмай, тик аҙаш кешеләр, аҙаш һуҙҙәр тип кенә әйтерғә мөмкин. Аҙаш һуҙҙәр тел ғилемендә омонимдар (иғтибар итеғеҙ: бында ла һүҙ күплектә ҡулланыла) тип йөрөтөлә. Омоним һүҙе үҙе ғрек теленең homos «бер үк» һәм опута «исем» һүҙҙәренән яһалған. Шулай итеп, омонимдар (аҙаш һуҙҙәр) тип әйтелештәре менән яҙылыштары тап килеп, мәғәнәләре яғынан ныҡ айырылған ике йәки унан артыҡ һүҙҙәрҙе атайҙар.\nОмофондар — төрлө мәғәнәләге һүҙҙәр һәм формалар, улар шулай уҡ бер төрлө итеп әйтелә, әммә яҙма рәүештә төрлөсә һүрәтләнә. Омофондар омоним характерҙа булыуы мөмкин (компания — кампания, Роман — роман һ. б.). Башҡорт телендә әйтелештәре йәки яҙылыштары ғына тап килғән һүҙҙәр бар. Әйтелештәре тап килеп, яҙылыштары менән мәғәнәләре яғынан айырылғандарҙы омофондар (грек теленең homos «бер үк» һәм phone «өн» һүҙҙәренән) тип атайҙар, мәҫәлән: бал (ҡорттоң сәскә һутынан йыйып яһаған татлы ҡуйы матдәһе) — балл (берәй тәбиғәт күренешенең косөн, ҡеүәтен үлсәү берәмеге). Икенселәрен, йәғни яҙылыштары тап килеп, әйтелештәре менән мәғәнәләре яғынан айырылғандарын, омографтар (ғрек теленең homos «бер үк» һәм grapho «яҙам» һүҙҙәренән) тип йөрөтәләр, мәҫәлән: классик (исем) — классик (сифат)\nОмоформалар — һуңғараҡ омонимдар тиғән термин, әйтелештәре менән яҙылыштары тап килеп, мәғәнәләре яғынан ныҡ айырылған, башланғыс формалағы һүҙҙәрғә ғенә түгел, уларҙың башҡа формаларына ла, һүҙҙәрҙең өлөштәренә лә таратыла. Мәҫәлән, ояла һүҙ формаһын ике төрлө мәғәнәле өлөштәргә айырып ҡарарға мөмкин: оя-ла һәм оял-а. Уларҙың икеһе лә башланғыс формала тормай: тәүғеһе оя исеменең урын-ваҡыт килеше формаһы, ә икенсеһе — оял ҡылымының\nхәҙерге заман формаһы. Тимәк, улар тик ошо формаларҙа ғына әйтелештәре менән яҙылыштары тап килгән башҡа ике һүҙҙең формалары була. Бындай формаларҙы омоним(ик) формалар (омоформалар) тип йөрөтәләр (тәүге оял-а һүҙендәге -ла ялғауын оя исеменән ҡылым яһаусы ялғау тип тә ҡарарға була, әммә ул саҡ һүҙ башланғыс формала торған һүҙгә әйләнә)\nПаронимдәр — Паронимдар — төрлө яҙылышлы һүҙҙәр, улар бик яҡын, әммә бер төрлө әйтелмәй ((серы — сэры, раут — раунд, парят — парад, банка — банька, отчет — отсчет, будет — будит һ.б.).\nПаронимия — ике фонетик һүҙҙең өлөшләтә тап килеүе, омонимияға һәм был һүҙҙәрҙең ниндәй ҙә булһа үҙ аллы өлөштәренең тап килеүенә тап килә (рассвет — расцвет, весело — весила, шута — шутя, месяца — месится һ.б.).\nСинонимдар — синоним һүҙе грек теленән алынған, ул «исемдәш, бер исемдәге» тигән мәғәнәне аңлата. Синонимлыҡтың нигеҙендә ысынбарлыҡтағы бер үк күренештәрҙе, әйберҙәрҙе, эш-хәрәкәтте төрлө һүҙҙәр менән атау, бер үк төшөнсәне төрлөсә исемләү ята. Шулай итеп, эшхәл һәм күренеш төрлө яҡлап асыла, тулыраҡ һүрәтләнә. Аҙаҡҡы, һуңғы, ахырғы, аҡтыҡ(ҡы). Бөтөп, тамамланып барғандағы, иң артҡы. Айҙың аҙаҡҡы көнө. Аҙнаның һуңғ ы көнө. Ахырғы ышаныс. Аҡтыҡ көс. Аҙаҡҡы һүҙ. һуңғы ынтылыш. Һуңғ ы һулыш. Аҙаҡҡы, һуңғы күберәк ҡулланыла. Был осрашыу Ныязғолдоң аҙаҡҡы өмөтөн ҡаҡшатты (һ. Дәүләтшина). Йә,\nтуғанҡай, иҫән бул — минең иртәгә ахырғы хөкөм (әкиәттән). [Һандуғас:] Беҙҙәргә был кис аҡтыҡҡы байрам, байрам иткәс тә, итәбеҙ тайран (Д. Юлтый). Февраль — ҡыштың һуңғы айы.\nСинонимия — сходство нескольких слов по значению (труд — работа; безразличие — безучастность — равнодушие — апатия һ.б.).\nСовременный русский язык / :ru:Шанский, Николай Максимович|Н. М. Шанский, В. В. Иванов. 2-е изд. М.: Просвещение, 1987. 192 с.\nАннушкин В. И. Язык — речь — слово в духовной литературе (размышления педагога-словесника)(недоступная ссылка)\nGND: 4066951-8 · LCCN: sh85148092 · LNB: 000173511\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һүҙ&oldid=1103712 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:32 28 декабрь 2021 үҙгәртелгән.


Өфөлә «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбле «Рәсәй тауыштары» фестивале барышында ижад миҙгелен аса // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбле «Рәсәй тауыштары» фестивале барышында ижад миҙгелен аса\n14:52, 16 октября 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 16 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә тәүге тапҡыр «Рәсәй тауыштары» Бөтә Рәсәй хор, йыр һәм бейеү ансамблдәре фестивале бара. 17 октябрҙә фестиваль программаһын баш ҡаланың профессиональ сәнғәтенең визит карточкаһы тип һаналған «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбле тамамлай. Йәй көнө коллектив Венгрияла «Summerfest» халыҡ-ара фольклор фестивалендә Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының традицион мәҙәниәте менән таныштырҙы.\n«Мираҫ» ансамбле ошо концерт менән 26-сы ижад миҙгелен аса. Фестиваль республиканың 100 йыллығы һәм 2020 йылғы Бөтә донъя фольклориадаһы алдынан уҙғарыла. Концерт программаһы республиканың халыҡ ижадына нигеҙләнгән, тип хәбәр итте ансамблдең директоры Байрас Ишбирҙин.\n«Рәсәй тауыштары» фестивале Себер дәүләт академия рус халыҡ хоры сығышы менән башланды. Һуңынан программаны Татарстан Республикаһының дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле (Ҡазан) һәм Людмила Зыкина исемендәге «Рәсәй» дәүләт академия рус халыҡ ансамбле (Мәскәү) дауам итте.\nФестивалде ойоштороусылар — Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Өфө хакимиәте, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы. Проект Рәсәйҙең фольклор традицияларын үҫтереүгә йүнәлтелгән коллективтарҙың күп төрлөлөгөн күрһәтеү өсөн ойошторолған.\nТеги: миҙгел асыу


Коронавирус кешеләрҙе генә түгел, хайуандарҙы ла ҡатмарлы хәлдә ҡалдыра | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 апреля 2020 — 16:29 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөләге вольерҙарҙың береһендә көн итеүсе януттарға килеүселәр булмағас, хужаларға ҡуртымға алынған бина өсөн түләргә лә, йәнлектәргә ашамлыҡ алыу өсөн дә аҡса етмәй. Уларға һәр кем ҡулынан килгәнсә ярҙам итә ала. Гриша һәм Белый ҡушаматлы януттар бер-береһе менән сөкөрҙәшкән төҫлө.\nУларға аралашыу бик мөһим. Әммә бер ай самаһы инде йәнлектәр янына берәү ҙә килмәй. Үҙ аллы изоляция башланғандан бирле януттарҙы хужабикәләре Жанна ғына ҡарай. Күңеллерәк булһын өсөн Тесса ҡушаматлы этен дә алып килә ул. Януттар яңы дүрт аяҡлы дуҫы менән рәхәтләнеп уйнай. Әлбиттә, эт шаярһа ла, ныҡлап тешләшкәне юҡ. Әйткәндәй, януттарҙың көсө эттәрҙекенән ҡалышмай. Әммә улар бер ҡасан да ысынлап талашмай, яҡын дуҫтарға әйләнделәр инде, ти Жанна. Януттар йомшаҡ күңелле хайуандарға оҡшаһа ла, бик көслөләр.\nҠарауһыҙ ҡалдырыуың була, өйҙәге мебелде, ишектәрҙе, иҙәнде минут эсендә боҙоп ҡуйыуҙары ихтимал. Шуға был йәнлектәрҙе ябай фатирҙа тотоу мөмкин түгел. Ә вольерҙа бөтә шарттар ҙа булдырылған. Тик арендаға айына 50 мең түләргә кәрәк. Ә кеше йөрөмәгәс, был сумманы йыйыу ҡыйынға төшә. Яҙын инә януттарҙы айырым аҫрайҙар. Һәр ҡайһыһының иркен ситлеге бар. Тик Гриша менән Белый үҙенең әхирәттәрен ныҡ һағына һәм уларҙың бүмәһендәге ишекте асырға маташа. Шуға йәнлектәр артынан һәр ваҡыт күҙәтеп торорға кәрәк. Локи ҡушаматлы янут та айырым йәшәй.\nУның тураһында беҙ былтыр һөйләгән инек. Был янутты Өфөләге бер балаға бүләк итеп биргәндәр, аҙаҡ ул һигеҙенсе ҡаттан ҡолап төшөп, артҡы аяҡтарын һындыған. Шул саҡта хужалар Локины вольерға алып килеп ҡалдырған. Хәҙер йәнлек йүнәлгән тиергә мөмкин, әммә барыбер башҡаларҙан ҡурҡа. Уның айырылғыһыҙ дуҫы — грек сәтләүеге генә. Әйткәндәй, януттар теләһә нимә менән туҡлана ала. Тик ашамлыҡҡа ла аҡса етмәй. Шуға вольер хужалары үҙенсәлекле ысул уйлап тапҡан. Теләгән һәр кем вольерҙа тәрбиәләнеүселәргә мобиль банк аша аҡса күсерә ала.\nЙыйылған суммаға алынған тәмлекәс менән йәнлектең һыйланғанын видеоға төшөрөп интернетҡа һалалар. Шунда уҡ ярҙам иткән кешене лә билдәләп үтәләр. Ошо рәүешле “Янутты һыйла” хеҙмәте был йәнлектәрҙе аслыҡтан ҡотҡарасаҡ.


Илебеҙ Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 72 йыллығын байрам итергә әҙерләнә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 мая 2017 — 16:12 ГТРК «Башкортостан»\nИлебеҙ Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 72 йыллығын байрам итергә әҙерләнә. 1945 йылдың 5-се майы илебеҙ өсөн нимәһе менән иҫтәлекле һуң?\n1945 йылдың 5 майында 4-се украин фронтының 60-сы армияһы Германияның Штернберк ҡалаһын дошмандан азат итә башлай.\nБратислава-Брно операцияһы тамамлана. Совет ғәскәрҙәре Словакияны, Братислава һәм Брноның сәнәғәт райондарын азат итә.\n1945 йылдың 5 майында Чехословакияның башҡалаһы Прагала фашистарға ҡаршы ихтилал башлана.\nИкенсе белорус фронты ғәскәрҙәре немецтарҙың Балтик диңгеҙендәге эре порты һәм хәрби-диңгеҙ базаһын баҫып ала. Совет ғәскәрҙәренең барлыҡ фронттар буйынса һөжүме дауам итә.


“Ай тотолған төндә”\n9 Апрель 2019, 13:15\nХалыҡ-ара театр көнөндә район мәҙәниәт һарайында эшләп килгән Ғафури халыҡ театры район тамашасыһын матур премьера менән ҡыуандырҙы. Мостай Кәримдең “Ай тотолған төндә” трагедияһын 1972 һәм 2003 йылдарҙа районыбыҙҙың мәҙәниәт йорто драма коллективы сәхнәгә сығарғайны, әле районыбыҙҙың өсөнсө быуын артистары башҡарыуында тағы ла үҙ тамашасыларын әсир итте. Был тамаша Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, режиссер Зәйтүнә Зәйнешеваның сираттағы уңышлы эше булды. Республикабыҙҙың, ил ағаһы Мостай Кәримдең 100 йыллыҡ юбилейҙарына уңышлы һайланған әҫәр ҙә булып тора.\n“Ай тотолған төндә” трагедияһы башҡорттарҙың боронғо көнкүрешенә ярашлы ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын һүрәтләүгә арналған. Бында кешенең рухи азатлығы идеяһы үҙәктә тора. Ул замандарҙа ил-йорт, ырыу менән бейҙәр хакимлыҡ итә, илдә ырыу йолалары һәм ҡанундары, ғөрөф-ғәҙәттәре хөкөм һөрә. Шуларҙы боҙғандарҙы, азатлыҡҡа ынтылғандарҙы йола хөкөм итә.\n…Тәңкәбикә йәйләүе. Ире Илмырҙа бей иҫән саҡта Байбисә булып йәшәгән, хәҙер бей-бисәгә әйләнгән Тәңкәбикә ырыу мәшәҡәттәрен хәстәрләүҙән тыш, ғәиләһе өсөн оло яуаплылыҡты ла үҙ иңенә һалған. Кесе улы Ишмырҙа үҫеп килә, уртансыһы Аҡъегет тә, бына-бына ир ҡорона инеп, һөйгәне Зөбәржәт менән ҡауышыр. Тиҙҙән Аҡ батшаға хеҙмәт иткән еренән әсәһен һәм ҡатыны Шәфәҡте тилмертеп көттөргән өлкән улы Юлмырҙа ла ҡайтып төшөр. Гонаһһыҙ йүләр Диуана өсөн дә Тәңкәбикәнең күңел йылыһы етерлек. Ырыу менән бейлек ҡылған Тәңкәбикә абруйлы, ғәҙел бейбисә булып дан алған. Ырыуҙа олоһонан алып кесеһенә тиклем уның һүҙенән сыҡмай, хөрмәт итеп торалар. Бына ошондай хөр, һил тормошта әсә кеше, йола ҡанундарына буйһоноп, үҙ балаларын фажиғәнең дә фажиғәһенә - үлемгә дусар итә. Ырыу аҡһаҡалдары йола ҡушыуы буйынса Аҡъегеткә – Шәфәҡ, Ишмырҙаға Зөбәржәт тейешлеген әйткәс, ошо ҡарарға буйһонорға мәжбүр була Байбисә. Ошо йолаға ҡаршы үҙенең мөхәббәте хаҡына Аҡъегет дау күтәрә. Егет һөйгәне Зөбәржәтте яҡлап ҡына түгел, ә ҡоллоҡҡа ҡаршы сыға. Ай тотола, әйтерһең дә кешеләрҙең күңел донъяһы ҡараңғылана. Үҙҙәренең саф мөхәббәтен, рухи азатлығын ҡурсалап баш күтәргән Аҡъегет менән Зөбәржәт ырыуҙан ҡыуыла...\nТамашасылар спектаклде бик йылы ҡабул итте. Илаған ерҙә иланы, урыны менән ихлас көлдө. Ролдәрҙе Рәзилә Хәбибуллина - Тәңкәбикә, Айрат Баймөхәмәтов – Диуана, Фәнзил Ғәлин - Аҡъегет, Эльвира Насирова - Зөбәржәт, Әнүәр Ғәзизов - Дәрүиш , Гөлфирә Бәширова - Шәфәҡ, Хызыр Нәзиров - Ялсығол, Динар Вәлиев – Ишмырҙа, Фаил Әбделмәнов - Рыҫҡол бей, аҡһаҡалдар – Рәмил Сәйфуллин,Ҡадир Ишбулдин, Ришат Уразғолов, Сапҡын – Наил Вәлиев еренә еткереп, бик оҫта башҡарҙылар. Уларҙы уңышлы тамашалары менән ҡотлап, яңы асыштар, үрҙәр теләп ҡалабыҙ.


Яңы дәүер фәлсәфәһе — Башҡорт Википедияһы\nЯңы дәүер фәлсәфәһе\nКөнбайыш Европала XVII—XVIII быуаттарҙа капитализмдың аяҡҡа баҫыуы, фән һәм техниканың көслө үҫеше, донъяға эксперименталь-математик ҡараш формалашыуы менән ҡылыҡһырланған фәлсәфә\nЯңы дәүер фәлсәфәһе — Көнбайыш Европала XVII—XVIII быуаттарҙа капитализмдың аяҡҡа баҫыуы, фән һәм техниканың көслө үҫеше, донъяға эксперименталь-математик ҡараш формалашыуы менән ҡылыҡһырланған фәлсәфәнең үҫеш осоро. Был осорҙо шулай уҡ фәнни революция дәүере тип атайҙар. Ҡайһы берҙә Яңы дәүер философияһына, тулыһынса йәки өлөшләтә, XIX быуат фәлсәфәһен дә индерәләр.\nЯңы дәүер фәлсәфәһе Викимилектә\nУн етенсе һәм ун һигеҙенсе йөҙ йыллыҡтарҙың аҡыл фәлсәфәһенең, эпистемологияһының һәм метафизикаһының сығанаҡ һүҙҙәре ике төп төркөмгә бүленә. Рационалистар, башлыса Францияла һәм Германияла, башта тупланған бөтә белем айырым бер «тыумыштан булған идеяларҙан» башланырға тейеш, тип күҙаллағандар. Был йүнәлештең төп вәкилдәре Рене Декарт, Барух Спиноза, Готфрид Лейбниц һәм Николай Мальбранш булған. Эмпиристар, киреһенсә, белем хис-тойғоло тәжрибәнән башланырға тейеш, тип иҫәпләгән. Был йүнәлештең төп фигуралары — Френсис Бэкон, Джон Локк, Джордж Беркли һәм Дэвид Юм. (Рационализм һәм эмпиризм тигән төшөнсәләр үҙҙәре һуңыраҡ, нигеҙҙә Кант арҡаһында барлыҡҡа килгән, ләкин улар ярайһы теүәл.) Был фәйләсуфтар этик мәсьәләләрҙе уларға хас үҙенсәлекле стилдәрҙә хәл итһә лә, этика һәм сәйәси философия шул төшөнсәләр аша ҡарала. Сәйәси фәлсәфәлә башҡа мөһим шәхестәр араһында Томас Гоббс һәм Жан-Жак Руссо булған.\nУн һигеҙенсе йөҙ йыллыҡ аҙағында Иммануил Кант рационализм һәм эмпиризмды берләштереүгә дәғүә иткән принципиаль яңы фәлсәфәүи системаны булдырған. Немец идеализмынан башлап, Кант ун туғыҙынсы быуат башында Германияла фәлсәфәүи фекерҙең ҡыҙыу үҫешен стимуллаштырған. Донъя һәм аҡыл бер үк категорияларҙан сығып аңлашылырға тейеш тигән фекер идеализмға хас һыҙаттарҙың береһе; башҡалар араһында был идея ысынбарлыҡ аҡыллы, аҡыллы ул ысынбарлыҡ, тип әйткән Георг Вильһельм Фридрих Гегелдең ижадында үҙенең кульминацияһына еткән.\nРационализм (философия)                                       Эмпиризм\n│                                │                 │\nГегельянство                Тормош фәлсәфәһе            Эмпириокритицизм\n1 Төп вәкилдәре\n1.1 Френсис Бэкон\n1.2 Томас Гоббс\n1.3 Рене Декарт\n1.4 Блез Паскаль\n1.5 Бенедикт (Барух) Спиноза\n1.6 Готфрид Вильһельм Лейбниц\n1.7 Дэвид Юм\nЯңы заман философтары тәбиғәттең инглиз тикшеренеүселәрҙән тәүге булып Френсис Бэкон (1561-1626). Нигеҙ һалыусы тип һанала, уның тәбиғәт методологияһы эксперименталь. Хәҡиҡәтте төшөнөү тәжрибә әһәмиәтен күрһәтеү. Фекер, практик философияһы тип йөрөтәләр тейеш характерҙар, тәбиғәт һәм кешеләр өҫтөнән хакимлыҡ маҡсаттары юғары философияһын тип тормай, ә «тәбиғәт өҫтөнән хакимлыҡ булған, уның ҡанундарына буйһонорға ғына ҡала». Бәлки тәбиғәт сағылышы анализланды һәм дөйөмләштереү юлы менән айырым закон төшөнөү, йәғни ярҙамында индукция. Тип, был хәҡиҡәтте төшөнөү өсөн нимә ҡамасаулай ҡотолорға кәрәк «йырлап» (бот). «Ырыу» донъя кешеһенең тормошон һүрәтләү менән оҡшашлыҡ шунда ынтылышы, социализм йәмғиәте; «мәмерйә» — ҡарай, үҙенең субъектив ситтекенә; «призрак баҙары» («майҙан») — фекеренә ярашлы рәүештә, ҡаланың расхожий; «призрак» театр — абруйын һуҡыр буйһона. Тәрән булған кешеләр иман килтерә, бүленгән теология фәндәр (юғары өйрәнеү, уларҙы аҡыл менән уйлап түгел, ә илаһи бер асылыштарҙың ғына мөмкин) һәм фәлсәфә (аҡыл һәм тәжрибәһен өйрәнергә ярҙам менән, тәбиғәт).\nТомас Гоббс (1588-1679) — инглиз фәйләсуфы, «Левиафан» трактаты авторы. Сенсуализм һәм фатализм яҡлы, ихтыярҙы «тәбиғәт көсө» тип ҡараған. Ул яҡлаған донъя картинаһына механистик ҡарауға ярашлы, тик есемдәр генә объектив, ә үлсәме, ауырлығы һ. б. кеүек ҡылыҡһырланмалар субъектив була. Алланың барлығын, бер үк ваҡытта ерҙә барған эштәргә ҡыҫылмаусы, «бөтә тереклек килеп сығыуының тәүге сәбәбе йыһан энергияһы», тип таныған. Уның фәлсәфәһенең төп предметы — дәүләт ватандашы булараҡ кеше. Ижтимағи фәндәр өлкәһендә үҙен Евклид тип иҫәпләгән. Был кеше шәхестәренә ҡағыласағын аңлағанлыҡтан, йәмғиәт төҙөгәндә геометрик алымдарҙы ҡулланыу мөмкин түгеллеген раҫлаған. Уның фекере буйынса, был ҡарашты сәйәсәттә ҡулланыу кәрәк.\n«Люди отступают от обычая, когда этого требует их интерес, и действуют против разума, когда разум против них. Вот чем объясняется, что учения о праве и несправедливости постоянно оспариваются как пером, так и мечом, между тем как учения о линиях и фигурах не подлежат спору, ибо истина об этих последних не задевает интересов людей, не сталкиваясь ни с их честолюбием, ни с их выгодой или вожделениями. Ибо я не сомневаюсь, что если истина, что сумма углов треугольника равна сумме двух углов квадрата, противоречила бы чьему-либо праву на власть или интересам тех, кто уже обладает властью, то, поскольку это было бы во власти тех, чьи интересы задеты этой истиной, учение геометрии было бы если не оспариваемо, то путём сожжения книг по геометрии было бы вытеснено.»\nҮҙенең «Левиафан» трактатында ул дәүләтте кешеләрҙе кәмһетеүсе, уларҙың ихтыяждарын сикләүсе тәүрат персонажы менән сағыштыра. Дәүләт йәмәғәт килешеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, әммә һуңыраҡ ул кешеләрҙән ситләшкән һәм улар өҫтөнән хакимлыҡ итә башлаған, тип иҫәпләй. Дәүләт эшмәкәрлеге кеше файҙаһына йүнәлтелгән булырға тейеш, яҡшылыҡ һәм яуызлыҡтың асылын дәүләт билдәләй, ә ҡалған кешеләр был критерийҙар буйынса таянырға тейеш. Дәүләт кеше мәнфәғәттәрен һәм бәхетен хәстәрләргә тейеш.\nРене Декарт (1596-1650) — француз математигы, фәйләсуфы. Әгәр Френсис Бэкон тәжрибәне тикшеренеүҙе сығанаҡ нөктәһе тип ҡараһа, ә Т. Гоббс был логикаға математиканы индерһә, Декарт бөтә нәмәнең башына аҡылды ҡуйған, ә тәжрибәне аҡыл һығымталарын раҫлаусы ҡорал ғына тип һанаған. Декарт рационализм ҡарашына таянған. Тәүләп эволюция идеяларын индергән, әммә уларҙы фәҡәт механистик ҡараштарҙан сығып иҫбатлаған.\nУның фәлсәфәһенең сығанаҡ башы булып субстанция төшөнсәһе тора, бында ул антик фәйләсуфтарға яҡынлашҡан. Был мәсьәләлә, субстанцияны ике төргә бүлеп, дуализмға таянған: матди, һәм механик күҙаллауҙар аша һүрәтләрлек сикһеҙ бүленеүсе, һәм, фәҡәт үлемһеҙ йәне булған кеше генә төшөнөрлөк, бүленмәүсе рухи субстанциялар. Субстанциялар ике төп атрибутҡа: матдиһы оҙонлоҡҡа, рухийы (идеаль) фекерләүгә эйә. Кешенең рухи донъяһы тыумыштан килгәндәй. Декарт тыумыштан бирелгән идеяларға Хоҙай идеяһын һәм математика һәм логика нигеҙҙәрен («өсөнсөһөнә тиң булған ике дәүмәл, үҙ-ара тигеҙ», «бер ҙә булмағандан бер нәмә лә килеп сыҡмай») ҡарата. Фекер, Бөтә тереклеклекте Аллаһы тәғәлә булдырған, әммә яралтҡандан бирле, ул тарихтың тәбиғи барышына ҡыҫылмай.\nУның фәлсәфәһенең үҙәк урындарының береһен хәҡиҡәт һәм ысынбарлыҡта дөрөҫ белем алырға ярҙам итеүсе ысулды эҙләү проблемаһы биләй. Был мәсьәләне хәл иткәндә, ул фәлсәфәүи скептицизмды еңеп сыҡҡан. Был мәсьәлә буйынса уның данлыҡлы фекерләүе тураһында: «Мин уйлайым, тимәк, мин йәшәйем» тип тамамланған һүҙҙәре киң билдәле.\n«Если мы станем отвергать все то, в чём каким бы то ни было образом можем сомневаться, и даже будем считать все это ложным, то хотя мы легко предположим, что нет никакого Бога, никакого неба, никаких тел и что у нас самих нет ни рук, ни ног, ни вообще тела, однако же не предположим также и того, что мы сами, думающие об этом, не существуем: ибо нелепо признавать то, что мыслит, в то самое время, когда оно мыслит, не существующим. Вследствие чего это познание: я мыслю, следовательно существую, — есть первое и вернейшее из всех познаний, встречающееся каждому, кто философствует в порядке.»\nДекарт ҡулланған ысынбарлыҡты фәнни төшөнөү ысулын аналитик йәки рационалистик тип атарға мөмкин. Рене Декарт күп фәндәрҙе өйрәнеү менән, атап әйткәндә, анатомия менән шөғөлләнгән. Үҙенең хеҙмәттәрендә ул, ысынында психиканың рефлектор асылын раҫлап, мейе (йән) эшмәкәрлегенең психофизиологик нигеҙҙәрен тасуирлаған. Шуның өсөн И. П. Павлов үҙ ваҡытында Санкт-Петербург ҡалаһы янында Декартҡа һәйкәл төҙөткән.\nБлез Паскаль (1623-1662) — күренекле француз философы, физигы, математигы һәм яҙыусыһы. Тәбиғәт белеме һәм математика өлкәһендә емешле эшләгәндән һуң (ул ихтималлыҡ теорияһының «ата»ларының береһе), уларҙан күңеле ҡайтып, дин һәм фәлсәфәүи антропология өйрәнеүгә күскән. Уның фекеренсә, «аҡыл дәлилдәре», икеләнеү менән ышаныс араһында даими үҙгәреп торғанлыҡтан, «йөрәк дәлилдәренән» түбәнерәк тип иҫәпләгән.\n«Природа ставит в тупик скептиков, разум — догматиков; догматик не может справиться с непреодолимой слабостью разума, а скептик не может справиться с непреодолимой идеей истины.»\n«Тәбиғәт скептиктарҙы тупикка ҡуя, аҡыл догматиктарҙы; догматие аҡылдың еңеп булмаҫлыҡ йошағлағын еңә алмай, ә скептик хәҡиҡәт идеяһын еңә алмай»\nУл христиан диненең төп идеяларын аристотель аңлатмаһы рухындағы космология һәм метафизиканың традицион синтезынан сығарған. Кешенең әһәмиәтһеҙлегенә күрһәткән, шул уҡ ваҡытта фекер йөрөтөүгә һәләтле булғаны өсөн уны күтәргән дә:\n«Пространство Вселенной поглощает меня, как точку; мыслью же я объемлю всё.»\n«Ғаләм мине үҙенә йота, ә мин барлыҡ ҡаләмде соғап алам» Паскалдең «Уйҙар» әҫәре иң яҡшы француз китаптары исемлегенә ингән һәм донъяның бик күп телдәренә тәржемә иткән.\nБенедикт (Барух) СпинозаҮҙгәртергә\nБенедикт Спиноза (1632-1677) айырмалы рәүештә Декарттан айырмалы рәүештә, Ғаләмде бер субстанциянан торған ниндәйҙер (донъяның субстанциональ берҙәмлеге идеяһы), үҙенең үҙе сәбәбе булып торған үҙ эсендә рухи һәм матди башланғыстар берләштергән монизм буйынса бар. Шулай итеп, христиандарҙың «Алла донъяны булмағандан булдырған» тигән христиан идеяһын кире ҡаҡҡан. Натуралистик пантеизмға таянған, Алланы тәбиғәттә шәхсиәтһеҙ иретмә тип ҡараған, шуның өсөн ғүмере буйы сиркәү тарафынан төрлө эҙәрлекләүгә дусар ителгән. Уның фекере буйынса, берҙәм субстанция ике характеристикаға: оҙонлоҡҡа һәм фекерләүгә эйә. Шулай итеп, фекерләү кешегә генә түгел, барыһына ла хас тигән (ҡара: гилозоизм). Философияла диалектик берҙәмлектә, үҙ әйберҙәр ҙур урын бүлә. аңламай: һәм ахыр сиктә сикһеҙ, һәм берҙәм дә, кәрәкле һәм ирек («азатлыҡ кәрәклеген аңлап булмай», «хәҡиҡәт һәм үҙен аса, һәм ялған»).\nГотфрид Вильһельм Лейбниц Үҙгәртергә\nНемец фәйләсуфы Лейбниц Готфрид Вильгельм (1646-1716) төрлө яҡлы ғалим булған, әммә уның фәлсәфә буйынса хеҙмәттәре иң ҙур әһәмиәткә эйә. Ул, донъя ваҡ-төйәк элементтарҙан — монадаларҙан, эске этәргес көскә эйә рухи һәм матди башланғыстарҙан тора, тип иҫәпләгән. Бында ул боронғо фәйләсуф Аристотелгә яҡын тора. Спинозаның фәлсәфәһенән ул пантеистик Алланы «алған», уны бар тереклектең ысын ижадсыһы, йәшәйештең «ғәйепләнеүсеһе лә, әфәндеһе лә» тип һанаған. Монадаларҙың берҙәмлеге Аллаһы тәғәлә «алдан ҡорған гармония» һөҙөмтәһе .\nАрауыҡты әйберҙәрҙең йәшәү урыны һәм уларҙың хәлен көйләүсе тип иҫәпләгән, материянан айырым арауыҡ һәм ваҡыт барлығын инҡар иткән, ә ваҡытты — объекттар торошоноң эҙмә-эҙлелеген тасуирлау факторы тип иҫәпләгән. Математика үҫешенә ҙур өлөш индергән (сикһеҙ бәләкәй дәүмәлдәр төшөнсәһен индергән), иҫбатлауҙың рациональ танып белеүҙә әһәмиәтен күрһәткән. Символик һәм математик логикаға нигеҙ һалыусы тип һанала.\nДэвид Юм (1711-1776) — инглиз фәйләсуфы, тарихсыһы, иҡтисадсыһы һәм публицисы, агностицизм вәкиле. Тышҡы донъя бармы тигән һорауға Юм: «Белмәйем», тип яуап биргән. Тышҡы тәжрибә, сәбәп һәм эҙемтәне аныҡ ҡына асыҡлай алмаған «тәьҫир ағымы» ғына булғанлыҡтан, белемдең ысынлығы критерийы була алмай. Шулай итеп, тәжрибәне логика менән аңлатып булмай, сөнки ул ысын белем бирә алмай. Шуға күрә Юм күренештәрҙең сәбәплелеген объектив танып-белеү мөмкин түгел тигән һығымта яһай. Ул беҙҙең ышаныстың сығанағы булып теоретик белем түгел, ә инаныу тора, тип раҫлаған.\nXVII быуат фәлсәфәһе\nНемец классик фәлсәфәһе\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яңы_дәүер_фәлсәфәһе&oldid=928665 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 12 ғинуар 2020 в 13:28\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:28 12 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.