Һырғалаҡта... мөхәббәтеңде лә табырға була!\n18 Ғинуар 2011, 14:01\nЯлыңды һырғалаҡта үткәреү, дуҫтарың менән тап боҙ майҙанында осрашыу һәм күңел асыу – бөгөнгө замандың матур бер күренеше. Конькиҙа йөрөүҙе хатта мода менән йәнәш атлау тип тә әйтеп булыр ине. Нимә генә булһа ла, был – бик матур күңел асыу һәм әүҙем ял итеү сараһы.\nХәҙер Башҡортостандың бөтә ҡалаларында ла әллә күпме һырғалаҡ эшләй. Район үҙәктәре, ҙурыраҡ ауылдар ҙа халыҡты боҙ майҙандарына саҡыра. Һырғалаҡта бигерәк күңелле шул: музыка уйнай, бала-саға, йәштәр, хатта ололар ҙа, коньки кейеп, боҙға сыға. Был ял итеү сараһын ҡыштың бер биҙәге тип әйтеү ҙә яҙыҡ булмаҫ.\nБаш ҡалабыҙҙа һырғалаҡтар күп, уларҙың ҙурҙары ла, бәләкәй генәләре лә бар. Әлбиттә, халыҡ күпләп йөрөгән үҙәктәрҙә урынлашҡандарына аҡса түләп йөрөргә тура килә. Өфөнөң «Нур» театры янындағы Салауат Юлаев исемендәге спорт-һауыҡтырыу комплексындағы, «ҡашҡаҙан»дағы, Якутов һәм Ғафури исемдәрендәге парктарҙағы, «Каруанһарай» сауҙа-эш комплексы янындағы һырғалаҡтар өфөләр араһында бик популяр. Уларҙың бөтәһе лә түләүле. Хаҡтары, дөйөм алғанда, ололар өсөн 50 – 120, балалар өсөн 40 – 80 һум тирәһе. Үҙеңдең конькиҙарың булмаһа, прокатҡа алырға мөмкин.\nӘлбиттә, бәләкәйерәк һырғалаҡтар ҙа байтаҡ. Уларҙы, башлыса, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ идаралыҡтары ойоштора. Тик шуныһы – был һырғалаҡтар тәүҙә һәйбәт кенә эшләһә лә, тора-бара, соҡор-саҡырлыға әйләнә. ҡыҫҡаһы, уларҙы даими рәүештә ҡарап, таҙартып тормайҙар. Беҙ ҙә бер бәләкәй генә һырғалаҡ эргәһенә барып ҡараныҡ, унда кескәй генә балаларҙан башҡа бер кем дә юҡ тиерлек. Артем менән Камила исемле бәләкәй «фигуристар» менән һөйләшәбеҙ.\n– Әсәй конькиҙы яратмай, боҙҙа шыуыуыбыҙға ҡаршы төшөп йонсота. Әле бына беҙ илағас ҡына риза булды. Ә атайҙың музыка уйнап торған ҙур һырғалаҡҡа алып барырға ваҡыты юҡ. Тик беҙгә бында ла оҡшай, хәҙер Ильяс та шыуырға сығасаҡ, – ти улар.\nБыл бәләкәстәрҙең әсәһе әйтеүенсә, бушлай эшләгән һырғалаҡтарҙың бөтөнләй йүне юҡ. Унда шыуыуы ла ҡурҡыныс. Иң һәйбәте – һирәгерәк булһа ла, аҡса түләп, ҙур һырғалаҡтарға йөрөү.\nӘйткәндәй, хәҙер спорт тауарҙары магазиндарында конькиҙарҙың ниндәйе генә һатылмай. Уларҙың профессионал булмағандар өсөн тәғәйенләнгәндәрен 700 – 2000 һумға алырға мөмкин. Әлбиттә, үҙеңдең конькиҙарың менән шыуыу күпкә һәйбәтерәк. Юҡһа, боҙ майҙаны янында үҙеңдең үлсәмдәге конькиҙарҙың бушағанын көтөп, йә булмаһа, еүеш коньки кейеп күңел төшә. «ҡашҡаҙан» паркында, мәҫәлән, прокатҡа бирелгән конькиҙарҙың хаҡы аяҡ үлсәменә ҡарап билдәләнә, етмәһә, паспортыңды күрһәтеп, йәшәү урының Өфөлә теркәлеүен дә иҫбатларға тура килә. Бер нәмәгә лә ҡарамай, Сипайловола йәшәүселәр был парктағы һырғалаҡты ныҡ ярата, боҙо һәйбәт, тигән фекерҙәләр.\nШулай ҙа беҙ ҡараған иң күңелле һырғалаҡтарҙың береһе итеп «Нур» театры янындағыһын атар инек. Унда халыҡ та күп, дәртле музыка уйнай, сервис та һәйбәт тойола. Боҙға сығыу, прокатҡа коньки алыу өсөн дә Өфөлә билдәләнгән уртаса хаҡтарҙы түләйһең. Боҙҙоң сифаты ла яҡшы күренә. Һәр хәлдә, һырғалаҡҡа барып етеү менән күңелдә дәрт уяна, конькиға баҫа беләһеңме-юҡмы – боҙға сығып, ниндәйҙер матур хәрәкәттәр яһап шыуғы килә башлай.\n– Аҙна һайын киләбеҙ! Ниндәйҙер клубтарҙа ял итеүгә ҡарағанда, бында саф һауала, рәхәтләнеп конькиҙа шыуыу күпкә шәберәк! Беҙҙеңсә, боҙҙа ял итеү, дуҫтар менән осрашыу, аралашыу уңайлы һәм күңелле, – ти бер төркөм йәштәр.\n– Бында мөхәббәтеңде лә табырға була – йүнләп шыуа белмәгән булып ҡыланһаң, хәҙер берәй егет килеп ярҙам итәсәк! – ти исемен сер итеп ҡалдырырға теләгән ҡыҙ.\nЫсынлап та, йөҙҙәре алһыуланған, бер-береһен шыуырға өйрәтеп маташҡан, йылмайып йөрөгән йәштәргә ҡарап, ҡыуанырға ғына ҡала. Етмәһә, һырғалаҡтар – кешеләр бер-береһе менән аралашһын, ә иң мөһиме, йәштәр танышһын өсөн бик шәп урын!


Алтын бөртөгө (хикәйә). Икенсе бүлек\n8 Февраль 2020, 00:00\nФирзинә ҡаршылашманы.Был хәлдең ҡасан булһа ла бер килеп буласағын һиҙенә ине ул...\nФирзинә ҡаршылашманы.Был хәлдең ҡасан булһа ла бер килеп буласағын һиҙенә ине ул. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, ҡыҙҙа үҙен иң матуры итеп тойоу, үҙен генә яраттырыу тойғолары көслө ине.Ул һәр ваҡыт аптырап уйлана торғайны,нишләп кешеләр үҙҙәренә тиң йәр һайлай белмәүенә.Мәҫәлән,Фирзинәнең уйынса, шаян һәм сибәр ут кеүек Рәхимйәнгә сирләүҙән башы сыҡмаған Фәриғә апаһы һис кенә лә тиң түгел ине.\nФирзинәнең артынан бишенсе кластан алып үҙенән ике класҡа юғары уҡыусы Хәмит йөрөнө. Хәмит тә ут кеүек егет, тик Фирзинә тиңдәш егеттәрҙе һанға һуҡманы.Уларға бала сағаға ҡараған кеүек ҡараны. Ә Рәхимйән еҙнәһе бөтөнләй башҡа ине шул, ҡыҙ үҫкән һайын еҙнәһенә нығыраҡ ғашиҡ була барҙы.Күңелендәге осҡон яйлап ут ялҡынға әүерелә барҙы, шул ут ялҡын тиҙҙән бөтә ғаләмде ялмап алды.Башын юғалтҡан ҡыҙ бер ниҙә уйлай алманы, ирҙең ҡосағына үҙе ырғыны.\nГел генә уны һөйҙөләр,яраттылар һәм иң яҡшы бөтә нәмә "алтын бөртөгөнә" генә тейеш ине.Мин - мин тип кенә үҫкән самаһыҙ тәкәббер ҡыҙҙың күңелендә башҡаларҙы уйлай белеү, туғанлыҡ хисе, яҡындарың алдында һаҡланырға тейешле бурыс, тоғролоҡ кеүек сифаттар бөтөнләй юҡ ине.Үҙен һөйөп, иркәләп үҫтергән ҡан туғаны Фәриғәне йәлләү, уның күңелен уйлау башына инеп тә сыҡманы Фирзинәнең.Аша атлап сығырға тейеш булмаған кәртәне емереп атлап сыҡты ҡыҙ.\nШундай көслө, ҡыйыу һәм тирә- яҡҡа нур сәсеп тороусы ир-егеттең бары тик үҙенә генә тиң була алыуына иманы камил ине уның.\nБәпәйҙән көс- хәл менән бушанып,саҡ аяғына баҫҡан апаһын да, еҙнәһенең үҙенән күпкә өлкән икәнен дә, апаһының береһенән- береһе вағыраҡ өс балаһын да,атай- әсәһен дә уйламаны ҡыҙ.\nКүптән урғылырға әҙер булған вулкан ярһып атылды.Доньяның аҫты-өҫкә әйләнде, янып-ярһып һөйҙө ул еҙнәһен.\nШундай ҡайнар һөйөүгә ҡаршы торорлоҡ ир заты юҡтыр ул доньяла.Ирҙең аҡылы юйылды,күңеле аҙҙы, аҙаҡ ни булырын уйламанылар икеһе лә.\nҺәр бер бәхетһеҙлектең башы, ярһыу алдан, аҡыл арттан була икәне был юлы ла өҫтөнлөк итте.\nЯлҡынлы һөйөшөү Фәриғә больницанан ҡайтҡас та дауам итте.Ҡасып- боҫоп,мунсала йәки кәртә артында осрашыуҙар йышайҙы.\nБәпесен саҡ табып алған Фәриғә оҙаҡ мандый алманы.Ул бер нимә лә һиҙмәне, үҙ яйына йәшәй бирҙе.Иң яҡын һәм ҡәҙерле кешеләренең хыянаты уйына ла инеп сыҡманы.\nКүпмелер ваҡыттан һуң Фирзинә үҙҙәренә ҡайтты, апаһы ҡайтмайыраҡ тор тиһә лә тыңламаны.\nСабыйын күтәреп атай йортона хәл белешә килгән Фәриғәне әсәһе сеңләп илап ҡаршыланы.\n- Ҡәһәр һуҡҡыры! Күпме әйттем атаңа, ҡыҙ баланы шыйыҡ сыбыҡ менән ярып үҫтерер кәрәк.Атаң иркәләтте бит.Ана ултыра "алтын бөртөгө" бүлмәһенән сыҡмай... Ауырлы тиҙәр бит,бөтә ауыл шаулап һөйләй,мин бер нәмә белмәй йөрөйөм.Өйөңдәге хәлде күршеңдән һора тиеүҙәре шулдыр инде.\nӘсәһе туҡтамай иланы ла иланы,һөйләне лә һөйләне.Сеңләп илаған әсәһен нисек йыуатырға белмәгән Фәриғә йыуаш ҡына өндәште.\n- Аһ, аһ... Сығып та йөрөмәне лә баһа,егеттәр менән йөрөгәне лә тойолманы бит әле.\n- Кеше араһына сығырлығымды ҡалдырманыыыы , Алмабикә апай сеңләп иланы ла иланы.Ҡартайып, кесерәйеп киткән атаһы түргә үтергә ҡыймаған етем балалай, ишек төбөндәге ултырғыста ултыра ине.Башын эйеп кенә өндәшмәй,тубығын ыуғылап ултырған атаһын нығыраҡ йәлләне Фәриғә.Уның ни уйлағанын белерлек түгел, һиҙҙермәй генә уфтана ла уфтана.Исмаһам бер һүҙ әйтһәсе.\nАлмабикә апай балаларына ҡатыраҡ булды, атайҙары иркәләтте уларҙы.Нисәмә бала үҫтереп ундай бындай хәлгә тарыманылар.Кинйәләре оятҡа ҡалдырҙы уларҙы кеше араһында.Әлбиттә,таяҡтың йыуан башы атайға төштө.\nФәриғәнең һеңлеһе менән һөйләшергә тырышып ҡарауы ла һөҙөмтә бирмәне.Үҙ бүлмәһенә бикләнгән Фирзинә ишекте асманы.Фәриғә ҡайтып китте.Иренә булған хәлде аптырап һөйләне.Рәхимйәндең төҫө ҡасты.Уйындан уймаҡ сығырын уйламағайны шул ул.Әлегә береһе лә белмәйҙәр ахрыһы боҙоҡлоҡтоң башы ул икәнен, белһәләр ни буласаҡ,күҙ алдына килтерергә ҡурҡты ул.Рәхимйән төнө буйы йоҡламаны, тәмәке артынан тәмәке тартып тупһала таң һыҙылғанса ултырҙы.Хәҙер нишләргә инде? Фәриғәһе кисерерме һуң уны?Ҡайны-ҡәйнәһе күҙенә нисек ҡарар? Әсәһенә нисек күренер?Ир ҡара ҡайғыға батты.\nИртәнсәк тороп, өй тирәһендәге ваҡ- төйәк эшен теүәлләгәс,Фәриғә тағы атай йортона юлланды.\n- Бәпәй йоҡланы,ҡараштырып тороғоҙ.Плитәлә ит ҡайнай,байҡарһығыҙ.Мин оҙаҡламам,барып хәлдәрен белеп киләйем, тип иренә һәм ҡыҙҙарына фарман бирҙе лә сығып йүгерҙе.\nРәхимйән бер гонаһһыҙ,бер ҡатлы,кеше өсөн йәнен бирергә әҙер ҡатынын йәлләп,йотлоғоп ҡарап ҡалды.Был тормош шулай үкенестәрҙән генә торамы икән ней? Иң үкенеслеһе,больницанан ҡайтҡаны бирле Фәриғәһен бер тапҡыр ҙа ҡосаҡламаны, һөймәне.Ярата бит ул Фәриғәһен,ярата.Тик ниндәй шайтан ҡотортто һуң уны? Нимә етмәне уға?Матур ғына барған тормошон үҙ ҡулдары менән емерҙе.Артабан нисек йәшәргә?\nРәхимйәндең башы ҡатты.


Билдәле археолог Нияз Мәжитовтың арабыҙҙан китеүенә 1 йыл | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБилдәле археолог, тарих фәндәре докторы, профессор Нияз Мәжитовтың арабыҙҙан китеүенә 1 йыл.\nНияз Абдулхаҡ улы 300-гә яҡын фәнни хеҙмәт, 12 монография авторы. Ғилми эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше Көньяҡ Уралдағы тимер быуат һәм урта быуат проблемаларын тикшереү менән бәйле. Үткәндәр менән киләсәкте бәйләүсе, бар йәшәйешен халҡыбыҙҙың тарихын, аҫыл ҡомартҡыларын эҙләүгә һәм һаҡлауға бағышлаған Нияз Мәжитовтың атҡарған хеҙмәттәре баһалап бөткөһөҙ. Ул 500-ләгән ғилми хеҙмәт авторы. Тап уның тырышлығы менән 2011 йылда «Боронғо Өфө» республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығы ойошторола.


Внеклассное мероприятие. посвященное Году литературы\nИнфоурок › Другое › Конспекты › Внеклассное мероприятие. посвященное Году литературы\nҠайтып төштөм тағы ауылыма ...\n(шағир Ф.Ғабдрәхим менән осрашыу сценарийы)\nИҫке Боғаҙы урта дөйөм\nбелем биреү мәктәбе\nВидеоролик ҡабыҙыла, талғын ғына көй ( «Бер алманы бишкә бүләйек”)\nҠайтып төштөм тағы: ауылымдан\nӨҙөлмәгән әле тамырҙар.\nӨҙөлһәләр, һуңғы көнөмәсә\nҮҙәк өҙгөс өндәр яңғырар.\nИң беренсе йәшем бында тамған,\nНығып етте бында быуыным.\nЯҙмыш йөктәренән һынмаҫ өсөн,\nБында ҡыҙҙым, бында һыуындым.\nЙәшәһәм дә күптән ҡалала мин,\nКүңел тарта ауыл яғына.\nУның бөтөн ғөрөф-ғәҙәттәре\nСабый саҡтан һеңгән ҡаныма.\nХөрмәтле уҡыусылар, килгән ҡунаҡтар! Бөгөн беҙ аҡ ҡайындар, тәмле һыулы шишмәләргә бай булған Арслан ауылында тыуып үҫкән яҡташ шағирыбыҙ Фәрит Ибраһим улы Ғабдрәхимов, уның тормош иптәше Ғәмбәриә апа менән осрашыуға йыйылғанбыҙ. Шулай уҡ ҡунаҡҡа “Өмөт” гәзите журналисы Алһыу Төхвәтуллина, мәғариф бүлеге Зөһрә Наил ҡыҙы Хәжиәхмәтова, Арслан ауыл советы етәксеһе Вәкил Кашфулла улы Хафизов килгән.\n1-се шиғыр һөйләүсе “Зур иде” шиғырының 3куплетын яттан һөйләй\nАлып барыусы: Шиғырҙан аңлауыбыҙса, Фәрит Ибраһим улы ишле, күп балалы ғаиләлә 1933 йылда донъяға килә. Һәр балала булған шаянлыҡ, донъяға ҡыҙыҡһыныусанлыҡ уны ла ситләп үтмәгән. Фәрит Ибраһимович, бала саҡ, мәктәп хәтирәләрен әҙерәк һөйләп ишеттерегеҙ әле.\nФ.Ғабдрахимовҡа һүҙ бирелә.\nКәримова Миләүшә башҡарыуында татар бейеүе.\nЙәшлегем ҡанат нығытты\nБейеп торған аттарҙа.\nШуға микән атта еләм\nЙәшлек ҡалған яҡтарға- тип яҙғайны Фәрит ағай бер шиғырында. Ялҡынлы йәшлек йылдарығыҙ хаҡында нимә әйтә алаһығыҙ? Студент саҡтарығыҙ ниндәй хәтирәләр һаҡлай?\nАлып барыусы: Шиғыр ул – шағирҙың рух биографияһы, тормошто таныу һәм ҡабул итеү көҙгөһө. Шуға күрә, шиғырҙар уларҙы ижад иткән шағирҙың үҙенә оҡшап торалар.\n2-се класс уҡыусылары шиғыр һөйләй.\nАлып барыусы Фәрит ағай Ғәбдрәхимов шиғырҙары ла уның үҙе кеүек, башлап уҡығанда сабыр, ашығып-сәслеп бармайҙар. Фәрит ағай менән әңгәмәләшкәндә лә ул сабырлыҡ, итәғәтлелек көҙгөһө. Әммә ләкин яҙыусыны яҡындан белгәс, уның эсендә ниндәй ут дөрләүен, әкрен генә һүҙҙәре артында никәҙәр тәрән фекерҙәр ҡайнар тойғолар ятыуын аңлайһың. Фәрит Ғабдрәхим яҙыусы булараҡ нимә хаҡында фекер йөрөтә, уның уйланыуҙары нимә хаҡында һуң?\nАлып барыусы: Фәрит Ибраһим улының шиғырҙарын берләштерә торған төп мотив – кеше һәм тыуған ер. Шағир кешенең тормоштағы, үҙ заманындағы һәм быуындар сылбырындағы урынын барлап ҡына ҡалмай, уны тормоштоң актив ижадсыһы,азатлыҡ өсөн көрәшеүсе шәхес итеп тә һүрәтләй . “ Бик күп бирҙе миңә тыуған яҡ, ауылдаштарым, һәр кемдең күңел байлығы була. Әгәр миндә аҙмы-күпме шул байлыҡ бар икән, ул тыуған яғым хазинаһы тип иҫәпләйем.”- ти Фәрит ағай.\nЯҙыусының шиғырҙарын яттан һөйләү. (“Туган жир сандугачлары”, “Аһ”, “Ак булса да”)\nАлып барыусы: (“Алыштыра бер һүҙ” шиғырын уҡый) был шиғырҙы Фәрит ағай үҙенең тормош иптәшенә бағышлаған. Ғәмбәриә апа яҙыусының тормош иптәше булыу еңелме?\nАлып барыусы: Фәрит Ибраһим улының хеҙмәт юлы 1965 йылда Туймазы районының “Ленин юлы” тигән район гәзитендә башлана. Ошо дәүерҙәрҙә әҙип тең күп кенә әҫәрҙәре донъя күрә, улар 7 йыйынтыҡҡа йыйыла. Ш рус, сыуаш,украин, немец телләрендә тәржемә ителеп баҫыла. 1969-1994 йылдарҙа ул “Ҡыҙыл таң” гәзитенең әҙәби хеҙмәткәре булып эшләй. Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта “Өмет” гәзите журналисы Алһыу Төхвәтуллина. Ул да Фәрит Ибраһимовичтың ижады менән ныҡ ҡыҙыҡһына. Рәхим итегеҙ.\nЖурналист А.Төхвәтуллинаға һүҙ бирелә.\nАлып барыусы: Беҙҙең өсөн Фәрит Ғабрәхим – ҡәләм оҫтаһы, күренекле шағыр булараҡ билдәле. Ә бына уның менән бер мәктәптә уҡыған,бер сәхнәләрҙә сығыш яһаған дуҫтары уның хаҡында нимә әйтер икән? Шәйхәйдәр, Рәшит абый рәхим итегеҙ.\nТағын ҡайттым ауылыма.\nҮҙгәрештәр күп төрлө.\nӘ үҙгәрһә – ғәжәпме ни:\nУл иҫән бит, ул тере.\nУттар балҡып тора. Газ, һыу...\nАуылдың һәр өйөндә.\nСабаталы сағын беләм,\nВаҡыт алға аға, заманалар үҙгәреп тора. “Заман башҡа- заң башҡа” тиҙәр, ә шулай ҙа ауыл бөгөн нисек йәшәй, уның тын алышы нисегерәк һуң? Вәкил Кәшфуллич рәхим итегеҙ.\nАлып барыусы: быйыл Фәрит Ибрагимовичтың оло юбилейы – уға 80 йәш тулды. Юбилейығыҙ менән һеҙҙе ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ, һеҙгә сәләмәтлек, бөтмәҫ-төкәнмәҫ ижады уңыштар, үрҙәр теләйбеҙ.(Бүләктәр тапшырыу) Шуның менән кисәбеҙ тамам, иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!\nИҫтәлеккә фотоға төшөү.\nНомер материала: ДВ-060650\nДоклад "Қазақ тілі сабақтарында ойын элементтерін қолдану"\nРазработка урока по башкирскому языку\nАшық сабақ 9сынып Жақсылық жан жадыратады\nРабочя программа Финансы денежное обращение и кредит для специальности 38.02.07\nОткрытый урок казахского языка в 8 кл. на тему "Бәйтерек"\nКонспект лекций по дисциплине "Экономика организации" для специальности 21.02.04 «Землеустройство»\nОхрана животных Библиотечный урок


Яҡташтарыбыҙ Ҡазанда керәшен йыры фестивалендә Гран-приға лайыҡ булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЯҡташтарыбыҙ Ҡазанда керәшен йыры фестивалендә Гран-приға лайыҡ булды\n17:43, 18 января 2016 Мәҙәниәт\nБашҡортостан вәкилдәре Ҡазанда уҙған «Раштыуа йондоҙо» VIII керәшен йыры фестивалендә Гран-при яуланы. Баҡалы районынан «Һандуғас» ансамбле еңеүсе тип танылды.\nРайон хакимиәтенең рәсми порталында хәбәр итеүҙәренсә, балалар фольклор коллективы етәксеһе Ольга Рыцева — йыр буйынса талантлы педагог. Ул керәшендәрҙең мәҙәниәтен һаҡлауға ҙур өлөш индерә.\nБәйгелә Башҡортостандан, Татарстандан, Силәбе өлкәһенән, Мари Иленән һәм башҡа төбәктәрҙән артистар ҡатнашты. Фестивалдең маҡсаты — үҙенсәлекле ансамблдәрҙе һәм солистарҙы, халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙы асыҡлау.\nКонкурс ете номинация буйынса уҙғарылды: «Этник вокал», «Халыҡ вокалы», «Фольклор-эстрада вокалы», «Фольклор ансамбле», «Вокаль ансамбль», «Вокаль-инструменталь ансамбль» һәм «Инструменталь ансамбль».


Бөгөн - Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Яныбай Хамматовтың тыуыуына 90 йыл\nУл әҙәбиәт һөйөүселәрһҙең күңеленә роман оҫтаһы, башҡорт халҡының киң яҡлы тарихи үткәнен сағылдырыусы әҙип булараҡ яҡын.\nХалыҡ яҙыусыһының тормош иптәше менән ҡыҙы эскерһеҙ, ҡәҙерле хәтирәләре менән уртаҡлаша. Яныбай Хаммат улын яҡындары ғәҙел, талапсан кеше булараҡ хәтерләй. Башҡорт әҙәбиәтенә ҙур өлөш индергән әҙип өсөн ижадта тормош һынауҙары, ҡаршылыҡтар кәртә була алмай. Атайым бөтә күңелен һалып ижад итте, ти ҡыҙы.\n«Бөртөкләп йыйыла алтын», «Аҡман-тоҡман», «Төньяҡ амурҙары» кеүек күләмле әҫәрҙәре аша халыҡ күңелен яулаған башҡорт әҙибе Белорет районының Исмаҡай ауылында 1925 йылдың 16 ғинуарында донъяға килә. 15 йәшенән Үрге Әүжән алтын приискыһында эшләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1956 йылда Тимерязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын, хәҙерге Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Яҙыусының тәүге хикәйә, мәҡәләләре башҡорт старателдәре тормошона арналған. Ә инде романдары Яныбай Хамматовты яҙыусы булараҡ таныта. Ул 17 роман авторы. «Бөртөкләп йыйыла алтын» пенталогияһы хатта, Әмир Абдразаҡов тарафынан фильм итеп үҫтерелә.\nБашҡорт әҙибенең исеме халҡы хәтерендә, әҙәбиәт донъяһында мәңгелеккә уйылған. Белорет районында башҡорт ҡала гимназияһы данлыҡлы яҡташтарының исемен йөрөтһә, әҙәби премия булдырылған, төбәктә «Хамматов һабаҡтары» тип исемләнгән ғилми-ғәмәли конференция үтә, Исмаҡай ауылында социаль-мәҙәни үҙәккә Яныбай Хамматовтың исеме бирелгән. Белорет ҡалаһы һәм Әбйәлил районы үҙәгендәге урамдар яҙыусы исеме менән аталған. «Белорет ҡалаһы һәм районының почетлы гражданины»ның шәхси әйберҙәре тыуған Исмаҡай ауылы музейында ҡәҙерләп һаҡлана. Әйткәндәй, тиҙҙән ижадсының баҫылмайынса ҡалған өс китабы донъя күрәсәк.


Тәүге атамаһы Уасҡын булған\nЛағыр ауылына нигеҙ һалыныуға арналған стела асылды\nТарихтан билдәле булыуынса, Лағырға 1712 йылда Уасҡын ауылы булараҡ нигеҙ һалынған. Ул ваҡытта ауыл Әй йылғаһының аръяғында урынлашҡан булған. 1739 – 1740 йылдарҙағы Ҡараһаҡал етәкселегендәге башҡорт ихтилалы баҫтырылғандан һуң ул яндырылған. Ауыл 1740 йылда әле бөгөнгө урынлашҡан ерҙә Лағыр атамаһы менән тергеҙелгән…\nБына ошо хаҡта һөйләй ауыл осона ҡуйылған һәйкәл. Ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән стелалағы алтын хәрефтәр менән “Лағыр 1712 йыл” тигән яҙыу юлсыларҙы алыҫтан уҡ сәләмләп ҡаршы ала. Унда боронғо башҡорт халҡының көнитмешен сағылдырған һүрәт-биҙәктәр ҙә төшөрөлгән. Ә аҫтағы таҡтаташҡа башҡорт һәм рус телдәрендә ауылдың барлыҡҡа килеүе тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт яҙылған.\n– Был һәйкәлде төҙөтөү ауылыбыҙ аҡһаҡалы, ветеран-уҡытыусы, хәҙер мәрхүм инде, Тельман Вәлиевтың хыялы ине. Беҙ уның был изге васыятын үтәнек, тиергә мөмкин, – тине стеланы асыу тантанаһында Лағыр ауыл биләмәһе башлығы Зәбир Ситдиҡов. – Дөйөм көс менән бик мөһим эште башҡарып сыҡтыҡ. Йәш быуын үткәнен, тарихын белергә тейеш.\nСарала мәктәп уҡытыусылары, балалар, ауыл мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре һәм ауыл халҡы ҡатнашты.\n– Лағыр ауылының тарихы бик бай. Ул Тырнаҡлы ырыуының төп ауылы булған, бөтәһе туғыҙ ауыл кергән, – тип тарих менән таныштырып үтте мәктәп директоры Ринат Ситдиҡов.\nСтела төҙөүҙә төп бағыусы ярҙамын эшҡыуар Илнур Ғирфанов күрһәткән. Зәбир Ситдиҡов буласаҡ мемориалдың дизайнын эшләгән. Рөстәм Тажетдинов йөҙләү кирбестәре менән тәьмин иткән. Төҙөлөш бер нисә ай эсендә атҡарылған. Бетон нигеҙгә таш блоктар күтәреп, кирбес менән йөҙләнгән. Алтын төҫөндәге хәрефтәр һәм башҡа яҙыуҙарын Силәбе өлкәһенең Трехгорный ҡалаһында эшләткәндәр. Төҙөлөш эшендә Маис Хәкимов, Рифат Нурмөхәмәтов, Марат Сафин, Франгил Бәширов, Йәлил Фәхретдинов, Рамазан Бикмөхәмәтов һәм Ришат Ниғмәтйәнов әүҙем ҡатнашҡан. Сара барышында бағыусылар һәм эшселәргә ауыл хакимиәтенең Рәхмәт хаттары тапшырылды.


Ғалимдар иҫәпләп сығарыуынса, американдар үҙ ғүмерҙәренең\nһигеҙ йылын автомобилдә йөрөп үткәрәләр икән. Шуға күрә был\nтранспортты комфортлы итер өсөн барыһын да эшләйҙәр улар. И ҫәпләүҙәрем буйынса мин дә сама менән аҙнаһына биш сәғәт тир әһе ваҡытымды йәмәғәт транспортында уҙғарам. Хәҙер инде ҡай һы бер водителдәрҙе елкәһенә ҡарап таныйым тиһәм дә яңылышма ҫмын, моғайын. Ә инде салондарға килгәндә -- төрлө мөйөштәр ҙә йәбештерелгән "һүҙ сәнғәтенә" ҡарап айыра башланым.\nБыл һөйләмдәргә ҡарап, уларға ла баҙар еле ҡағылғанлығын\nасыҡ тояһың. Мәҫәлән, "Ҡуяндарҙы ултыртып йөрөтмәйем", "Түл ә лә тыныс йоҡла", "Хәйриә менән шөғөлләнмәйем", "Куликов һу ғышында ҡатнашыусылар ғына бушлай йөрөү хоҡуғына эйә".\nВодителдәр ҙә оҙон - оҙаҡ һуҙып тормай: " Аҙ һора, ҡыҫҡа\nһөйлә, тиҙ сыҡ". Ҡыҙыҡ, йәмәғәт транспорты руле артында улт ырған кешенән нимә һорарға була инде. Магнитофон тауышын кәм етеүен генә һорамағанда. Юғиһә "Владимирский централ" йыры м инең аңыма Өфө водителдәренең гимны булып ишетелә башланы. Б ыл осраҡҡа тап килгән яҙыу ҙа бар: "Ҡысҡырыбыраҡ һөйләгеҙ - водитель һаңғырау". Артыҡ ҡыумаҫҡа тәҡдим итергә лә була инд е. Ҡурҡыныс бит. Тимәк, "Баш бәреү өсөн урын" һеҙҙең өсөн.\nВодителдәр айырыуса ҡатын - ҡыҙҙарҙы яратыуҙарын йәшерм әй. "Ҡыҙҙар, бында һикерегеҙ!" тип ҡысҡыра "Газелдә" бер яҙы у. Икенсе бер водитель алдағы ике урынға "Ҡыҙҙар өсөн генә" тип яҙырға ла онотмаған.


Материалы за Сентябрь 2017 года » Страница 3 » "Урал" гәзите\n15-09-2017, 10:58 / Әсәм теле - сәсән теле\nРөстәм Хәмитов Башҡортостандың дәүләт телдәрен һәм республика халыҡтары телдәрен үҫтереү буйынса саралар тураһында Указға ҡул ҡуйҙы\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен үҫтереү буйынса саралар тураһында Указға ҡул ҡуйҙы. Документҡа Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 68-се статьяһына ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының республикала йәшәгән халыҡтарҙың туған телен һаҡлап ҡалыуға тиң хоҡуҡты гарантиялаған 54-се статьяһын тормошҡа ашырыу, Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен ирекле өйрәнеү өсөн шарттар тыуҙырыу, башҡорт телен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен өйрәнеү системаһының һөҙөмтәлелеген...\n15-09-2017, 10:54 / ---\nАта-әсәләрҙең 73 проценты башҡорт телен дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙы һайланы\nБашҡортостандың мәғариф министры Гөлназ Шафиҡова “Башинформ” агентлығының туған телдәрҙе уҡытыу тураһындағы һорауҙарына яуап бирҙе. – Гөлназ Радмил ҡыҙы, ни өсөн “башҡорт теле – дәүләт теле” һәм “башҡорт теле – туған тел” тигән төшөнсәләр бер-береһенә ауаздаш түгел? Быйылғы уҡыу йылына тиклем мәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыуҙың нисек ойошторолоуын тағы ла бер тапҡыр аңлатһағыҙ ине. Ул ҡайһы кластарҙа һәм ниндәй күләмдә уҡытыла? – Туған телде өйрәнеү – Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы менән билдәләнгән хоҡуҡ ул. Уҡыу пландары хаҡында һүҙ алып барһаҡ, туған тел – белем биреү программаһындағы...\n14-09-2017, 15:01 / ---\nБула шундай ир-егеттәр!\nМәргән уҡсы, ҡурайсы, йырсы, ҡумыҙсы Илназ Үҙәнбаевты быйыл Мәхмүт ауылында үткән Ҡатай йыйынында тәүгә күреүем. Унда ул уҡтан атыу буйынса оҫталыҡ дәресе үткәргәйне. Мәргәндең килешле кейеменә һоҡланып, уҡ-һаҙағын тотоп, унан атып ҡараусылар күп булды. Илназ һәр береһенә ентекле яуап ҡайтарып, тыныс ҡына аңлатып, кәңәштәрен биреп торҙо. Илназдың Учалы районында уҙған "Ай, Уралым, Уралым" этнофестивалендә "Урал батыр вариҫтары" конкурсында гран-при, Салауат йыйынында II урынды яулауын, республика төбәк-ара конкурстар лауреаты тип ишетә белә инем. Аҡыллы, бар яҡлап та талантлы, төрлө музыка...\n14-09-2017, 14:59 / ---\nӘҙерлекте бѳгѳндән башлайыҡ\nЙылдар үтә, кешелек донъяһы бер тиҙлек менән үҙ тарихын яҙа ла яҙа. Ваҡыт тигән нәмә Ер шарының Ҡояш тирәләй әйләнеүенән килеп сығыуын һәр кеше аңлайҙыр. Бына алыҫ 1918 йылда, Октябрь социалистик революцияһының еңеүенә бер йыл да тулмағанда, Шығай ауылында тәүге мәктәп асыла. Был ярлы-ябағаға белем алыу мөмкинлеген аса. 1903 йылда Шығайҙа мәҙрәсә асыла. Был турала Шығайҙың беренсе крайҙы өйрәнеүсеһе, заманаһының арҙаҡлы кешеһе, уҡытыусы Әбделмән Мохтар улы Мохтаров яҙып ҡалдырған. Ул үткән быуаттың бѳтә тарихи ваҡиғаларының тере шаһиты, күптәрендә үҙе ҡатнашҡан һәм беҙҙең район тормошона үҙ...\n14-09-2017, 14:58 / ---\nСкайраннинг спортсыларҙы йыйҙы\nҮткән аҙнала Мәлитәк, Яланғас тауҙарында Волга буйы һәм Урал федераль округтарының альпинизм буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионаты үтте. Уны Башҡортостан Спорт һәм йәштәр сәйәсәте министрлығы, Башҡортостан Альпинизм федерацияһы ойошторҙо. Сараның маҡсаты - Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда альпинизмды үҫтереү, кѳслѳ спортсыларҙы табып, спорт резервын әҙерләү һәм альпинизм, туризм сәйәхәттәренең хәүефһеҙлеген арттырыу. Скайраннинг - йәш спорт төрө. Ярыш өсөн уңайлы булған беҙҙәге матур тәбиғәт, бейек таулы ҡырағай урман, төрлө ҡаршылыҡтар был спорт төрөн үҙ итеүсе 15 төбәктең бик күп...\n14-09-2017, 14:57 / ---\nЭш һөйгәнде ил һөйөр\nСентябрҙең өсөнсө йәкшәмбеһендә барлыҡ урман хужалығы эшсәндәре үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Ғүмерен илебеҙҙең урман байлыҡтарын һаҡлауға һәм арттырыуға, ағас әҙерләү һәм эшкәртеүгә бағышлаған урмансыларҙың байрамы ул. Был көндә уларҙың эштәре, йәмғиәт файҙаһына килтергән юғары хеҙмәттәре баһалана һәм билдәләнә. Егәҙенән Марат Абдрахман улы Сафуанов та өс тиҫтәнән ашыу ғүмерен урманға бағышлағанына һис тә үкенмәй. Һѳнәр һайларға ваҡыт еткәс, ҡайҙа барыу тигән һорау килеп тыумай, сөнки Марат ағайҙың атаһы - Абдрахман Суфиян улы, ағаһы Тимербулат күп йылдар урман хужалығында хеҙмәт...\n14-09-2017, 14:54 / ---\nБурысыңды түлә лә, тыныс йоҡла\nҠалала бурыслыларға ҡаршы рейдтар ойоштороу дауам итә. Һалымдар бурысы буйынса сираттағы сараны һалым хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре суд приставтары менән берлектә уҙғарҙы. Улар суд ҡарарына ярашлы, бурыслыларҙың өйөнә, эш урынына рейд яһаны. Сара барышында айырым иғтибар шәхси эшҡыуарҙарға бирелде, сөнки йыйылған бурыстың иң күбе, 6 миллион һум, нәҡ улар өҫтөндә. Эшҡыуарҙарҙы сауҙа нөктәләре, йәшәгән адрестары буйынса ла эҙләнеләр. Тик рейд хеҙмәткәрҙәре уларҙың күбеһен эш урынында ла, теркәлгән адресы буйынса ла тап итә алманы. Рейд ойоштороусылар бындай күренешкә йыш осрай. Күп ваҡытта тәртип...\n12-09-2017, 12:30 / ---\nХѳрмәтле дуҫтар, 2018 йылдың беренсе ярты йыллығына яҙылыу башланды. Гәзиткә яҙылыусылар араһында ойошторолоп килгән реклама акциялары (конкурстар һәм бүләктәр оттороу) дауам итә. Сарала “Башҡортостан Республикаһы” нәшриәт йорто гәзит- журналдарына яҙылған һәр кем ҡатнаша ала. Конкурс бер нисә этаптан тора. “Үҙ баҫмаңа яҙыл” акцияһына ярашлы үткәрелгән марафон 2018 йылдың беренсе ярты йыллығында «Суперприз от!», «Сәләмәт булығыҙ!», «Аҙна бүләге», «Бәхетле авто» конкурстарын берләштерә. «АҘНА БҮЛӘГЕ»...\n12-09-2017, 12:27 / ---\nБелореттар тауыш бирҙе\n10 сентябрҙә Берҙәм һайлау көнөндә Белорет муниципаль районы халҡы ҡала Советына, Абҙаҡ ауыл Советына депутаттар һайланы. Һайлауға 59 кеше үҙ кандидатураһын ҡуйғайны. Улар араһында 7 сәйәси партия вәкиле лә булды. Сәйәси сараға әҙерлек бер нисә ай элек башланды. Быйыл участка һайлау комиссиялары протоколдарын тултырғанда һәм һайлау йомғаҡтары сығарғанда тәү башлап яңы технологиялар - машина тарафынан уҡыла торған QR код файҙаланылды....\n12-09-2017, 12:25 / ---\nХалыҡҡа - сифатлы хеҙмәтләндереү\nБыйыл ҡаланың күп кенә һаулыҡ һаҡлау учреждениелары ҙур ыңғай үҙгәрештәр кисерҙе. Яҙғыһын балалар поликлиникаһында «Ихтирамлы регистратура» эш башлап, халыҡты ҡыуандырғайны. Яңыраҡ Октябрҙең 50 йыллығы урамында урынлашҡан стоматология поликлиникаһы хеҙмәткәрҙәре һәм пациенттары ла һөйөнөслө ваҡиға кисерҙе. Бында ла заманса йыһазландырылған регистратура сафҡа индерелде....


“Башҡортостан ҡыҙы” журналының ноябрь һанына күҙәтеү\n26 Ноябрь 2018, 13:36\nЖурналдың ноябрь һаны “Юлдар саҡыра” рубрикаһы менән асылып китә. “Һәр көндө нимәгәлер бағышлап үткәреү хәҙер инде ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара. 2008 йылдан халыҡ-ара ауыл ҡатын-ҡыҙы көнө барлығын күптәр белмәйҙер ҙә әле. Дәррәү ҙә, сәмле лә ишембайҙар Башҡортостанда тәүгеләрҙән булып был датаға иҫтәлекле байрам төҫө индерҙе. Уларҙың киләсәктә ауыл ҡатындарын данлаусы сараны республика кимәлендә лә гөрләтеп уҙғарырға дәрте бар”, – тип яҙа “Данға күмел, ауыл ҡатыны!” тигән мәҡәләһендә Гөлназ Ҡотоева.\nБаҫманың тышлығын биҙәгән филология фәндәре докторы Гөлнур Хөсәйенованың тормош юлы, ғилми эшмәкәрлеге хаҡындағы мәҡәлә “Башҡорт Шәһризадаһы” тип атала. “Ғалимәнең уйҙары яҡты, киләсәкте ҡайғыртып борсолоуҙары ла ихлас, әле лә сәмләнеп фән менән шөғөлләнә, янып эшләй ул. Еңел кәүҙәле, зәңгәр күҙле башҡорт ҡатыны донъя иркәһе һымаҡ күренһә лә, сабыр, тимерҙәй ныҡ. Һәр минуты иҫәпле, ваҡыттың ҡәҙерен белеп, ғүмерен халҡы өсөн файҙалы итеп үткәреүҙе маҡсат итеп алған ул. Уның тормош юлы, ғилми эшмәкәрлеге шуны раҫлай”, – ти мәҡәләнең авторы Гөлназ Ҡотоева.\n“Халыҡ-ара “Иҙел” башҡорт-татар йыры фестиваль-бәйгеһе Өфө сәхнәһендә быйыл һигеҙенсе тапҡыр уҙҙы. Ике туғандаш халыҡтың йыр сәнғәте үҫешенә булышлыҡ итеү, тәжрибә уртаҡлашыу, йәш таланттарҙы табыу һәм үҫтереү маҡсатында ойошторолған был бәйге йылдың-йылы нығынып, юғарыраҡ кимәлгә күтәрелә бара”. “Рухиәттә – ваҡиға” рубрикаһы аҫтында Гөлнара Мостафинаның был фестивалдән “Иҙел”дә моң тирбәлде” тигән репортажын уҡырһығыҙ.\nКиләһе рубрика – “Ер шары буйлап”. Журналдың баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева быйыл Көньяҡ Кореяла Бөтә донъя тыныслыҡ өсөн Федерацияһы тарафынан үткәрелгән “Хәҙерге замандың мөһим мәсьәләләрен хәл итеү: парламентарийҙарҙың һәм дин әһелдәренең яуаплылығы” тип исемләнгән 32-се Халыҡ-ара лидерлыҡ конференцияһында ҡатнашты. “Именлек нигеҙе – мөхәббәтле ғаилә” тигән мәҡәләһендә сәйәхәттән алып ҡайтҡан бай тәьҫораттары менән уртаҡлаша ул.\n“Ирҙәрҙе һаҡлағыҙ!” – Башҡортостан Республикаһы Ҡатын-ҡыҙҙар союзы ун биш йылдан ашыу ошо һүҙҙәрҙе оран итеп, даими рәүештә ҙур акциялар үткәрә, был саҡырыуға дәүләт кимәлендә иғтибар даулай. Ул һүҙҙәр хатта союз рәйесе Рәшиҙә Солтанованың машинаһының артҡы тәҙрәһенә яҙылған. “Ни эшләп наҙға сумып ғүмер итергә тыуған ҡатын-ҡыҙ үҙе ир-атты иркәләтеп йәшәтергә тейеш?” – ти быны күргән ҡайһы берәүҙәр. Һүҙ, әлбиттә, көслө затты “өф” итеп тороу хаҡында түгел. Ғәҙәти булмаған саҡырыуҙың асылы нимәнән ғибәрәт? Альмира Кирәеваның “Ағинәйҙәр янындағы аҡһаҡалдар ҡайҙа булған?” мәҡәләһе белгестәрҙең фекере менән дә таныштырыр, уйға ла һалыр.\n“Һөнәренең оҫтаһы” рубрикаһында Гөлнара Хәлфетдинова абруйлы уҡытыусы Лариса Фәрүәз ҡыҙы Мортазина тураһында яҙа. “Сер түгел, йолаларға тоғролоҡ һаҡлаған, миллилеккә илтифат иткән ошондай матур ҡатындар йәшәтә бит ул милләтебеҙ күсен!” – ти автор “Фиғеле ипле, ҡулы ҡотло” тигән мәҡәләһендә.\n“Әҙәби балҡыш”та V Мәхмүт Ҡашғари исемендәге хикәйәләр бәйгеһендә “Башҡортостан ҡыҙы” журналының дәртләндереү призына лайыҡ булған Гөлнур Яҡупованың “Аждаһаның селәүсенгә әүерелгәне” хикәйәһе, “Ҡуңыр буға” төбәк йәмәғәт ойошмаһы ағзаларының шиғри күстәнәстәрен ауыҙ итерһегеҙ.\n“Башҡорт ғаиләһендә тормош тәртибе менән ҡатын-ҡыҙ идара иткән, һәммәһендә календарь булған. Календарҙы биҙәүес яһап, түшелдерек итеп тағып йөрөгәндәр. Түшелдеректәге алты япраҡлы биш сулпы айҙың 30 көнөн аңлатҡан. Ситтәге – уң һәм һул яҡтағы сулпылар йәйҙең алты, ҡыштың алты айын, ә улар беркетелгән ике көмбәҙ йәй менән ҡышты сағылдырған”, – тип яҙа “Боронғо биҙәүестә – йыл иҫәбе” мәҡәләһендә Мәскәү ҡалаһынан Дилә Бикҡул.\n“Шәл башлайым, еңел аяҡлы кеше килһен”, “Ай тулғанда – кәзә тара”, “Кәзәһе һимеҙ – дебете тигеҙ”...Халҡыбыҙҙа шәл бәйләү хаҡында мәҡәл-әйтедәр ҙә, ырым-юрауҙар ҙа һанап бөткөһөҙ. “Халыҡ һөнәрмәндәре” рубрикаһында Сәрүәр Суринаның “Башҡорт шәле тигән мөғжизә” мәҡәләһенең дауамы урын алған.\n“Журналыбыҙҙы уҡыусы әсәләр үҙҙәренә ҡағылышлы теге йәки был закон, уға үҙгәрештәр хаҡында аңлатыуҙы һорап, йыш мөрәжәғәт итә. “Һорағыҙ – яуап бирәбеҙ” рубрикаһында Рәсәй Пенсия фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһе идарасыһы, Рәсәй Пенсия фонды идараһы ағзаһы Фоат Ғәләүетдин улы ХАНТИМЕРОВ шул һорауҙарҙың ҡайһы берҙәренә яуап бирә.\n“Ашханала ҡаймаҡлап билмән һуҡтырғандан һуң бөгөлөп төштөгөҙмө? Ризыҡ ашҡаҙанға таш булып ятыу, ашағандан һуң эс ҡабарыу, уҡшыу һеҙгә танышмы? Ауыртыу ҡайһы саҡта ҡалаҡ һөйәге аҫтына, күкрәк тәңгәленә, хатта билгә бәрә, тиһегеҙме? “Һеҙгә ашығыс рәүештә табипҡа күренергә кәрәк!” – ти даими авторыбыҙ, Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш гастроэнтерологы Эльмира Мәрүән ҡыҙы ҠАҺАРМАНОВА. “Сихәт” рубрикаһында ул киң таралған, ҡатмарлы осраҡтары үлемгә килтергән ауырыуҙарҙың береһе – ашҡаҙан йәрәхәте тураһында һөйләй.\n“Халҡым гәүһәре” рубрикаһында Гөлсара Хәтмуллина Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы, мәғариф алдынғыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Әлфиә Әнүәр ҡыҙы Ноғоманова тураһында яҙа.\nБашлыҡ-шарфтарҙың ниндәйе генә юҡ кибеттә бөгөн. Шулай ҙа йыш ҡына уларҙы йә пальтоның төҫөнә тап килтерә алмай, йә куртка менән килештермәй көйәҙләнәбеҙ. “Айниса” тегеү һәм ҡул эштәре студияһын ойоштороусы Әлиә Ғәйнуллина менән Айгөл Сафина журнал биттәрендә был хәлдән еңел генә сығыу юлын күрһәтмәксе. Йәнегеҙ ятҡан тауарҙан башлыҡ һәм шарф-снуд тегеү анһат ҡына, ваҡытты ла күп алмай, ти улар.\nДауаланыу йәки анализ өсөн аҡса түккән саҡта полисыбыҙ хаҡында онотоп ебәрәбеҙ. Ул бит беҙгә бушлай хеҙмәтләндерелеү мөмкинлеген бирә! Медицина страховкалауы полисы буйынса ниндәй ярҙамға хоҡуҡлыбыҙ? Бушлай медицина хеҙмәттәренә хоҡуҡтарыбыҙ боҙолғанда ни эшләргә? Шәхси клиникаларҙа полис буйынса дауаланып буламы? “Хоҡуҡи әлифба” рубрикаһы аҫтында Альмира Шәфиғуллина БР Мотлаҡ медицина страховкалауы төбәк фондының Үҙәк филиалы табип-эксперты, медицина фәндәре кандидаты Светлана Рәйес ҡыҙы МИНҺАЖЕВА менән ошо һорауҙарға яуап эҙләй.\nЯҡташтары яратып “Арғаяш һандуғасы” тип йөрөткән Венера Шәймөхәмәтова хаҡында Силәбе ҡалаһынан Ҡамса Мортазин яҙған.\nКөҙгө ҡояшһыҙ көндәрҙә сағыу төҫлө, наҙлы һәм татлы был емеш күңелде күтәреп ебәрә. Калий, магний, каротин, тимер, натрий, фруктоза, глюкоза, А, С, Р витаминдарына мул хөрмә нервы күҙәнәктәрен, ҡан тамырҙарын нығыта, аш һеңдереүҙе яҡшырта, бөйөргә таш ултырыуын тотҡарлай, кәйефте лә күтәрә. Йодҡа байлығы уны ҡалҡан биҙе өсөн файҙалы итә, ә антиоксиданттар буйынса ул йәшел сәйҙән һис ҡалышмай. Файҙалы матдәләр сығанағы булған был емештән, баҡһаң, бихисап төрлө ризыҡ әҙерләп була икән. Үҙенсәлекле рецептар менән “Тәмлекәс” рубрикаһында танышырһығыҙ.\nӘйткәндәй, “Башҡортостан ҡыҙы” журналында барған “Әсә йөрәге”, “Таҡыя нағышы”, “Башҡорт ҡурсағы” бәйгеләре аҙағына яҡынлаша. Ҡатнашырға теләүселәр ай аҙағына тиклем эштәрен ебәреп өлгөрә әле.\nКиләһе йылға лә яратҡан журналығыҙға яҙылырға онотмағыҙ, әхирәттәр!


Юнир Салауатов - Журнал Агидель\nНиндәйе кәрәк ?\nБөрйән буйлап гастролдә йөрөйбөҙ. Оло юл буйында урман эсендәге киоскыға инеп ҡымыҙ эсергә булдыҡ. Тирә-яҡта бер кем күренмәй. Аптырағас, киоск тәҙрәһен шаҡыныҡ. Тәҙрә эс яҡҡа табан асылды. Унда бер йәш ҡатын ултыра.\n– Һеҙ ҡымыҙҙың “былайы”нмы, әллә “түрәләрский”ен эсәһегеҙме? – тип һораны ул. Беҙ эсемлектең ундай сорттарға бүленгәнен белмәгәс ни:\n– Улар араһында ниндәй айырма бар? – тип һораныҡ.\n– “Былайы” – ябай ҡымыҙ. Уны халыҡ эсә. Ә Өфө яҡтарынан килгән тикшереүсе-фәләндәрҙе, түрә-мүрә ҡунаҡтарҙы һыйлар өсөн ҡымыҙға араҡы ҡушабыҙ. Уныһы – “Түрәләрский”, – тип аңлатты ҡатын.\nБайназар ауылында йәшәгән, хәҙер инде мәрхүм булған Ғәлиәхмәт ағай бала ваҡытынан уҡ колхозда звеновод, бригадир, учетчик, завсклад булды. Эҫкерт-кәбәндәрҙе, мал-тыуарҙы, ерҙең гектарынан күпме уңыш биререн үлсәп тә тормайынса, фәләнсә ауырлыҡта, фәләнсә центнер, тип әйтә лә ҡуя ине.\nБер саҡ, ауырлығын алдан әйткәндән һуң, ҡыҙыҡ өсөн бер тананы үлсәп ҡаранылар. Ғәлиәхмәт ағай барлығы бер кило ла йөҙ грамға яңылышты!\nГуманитар уҡыу йорттарында, программа буйынса, әҙәби китаптарҙы күп уҡырға кәрәк. Һан менән әйтһәң, ике-өс йөҙҙән дә артып китәлер. Шуларҙы нисек уҡып бөтәһең инде. Ә уҡырға, имтихан бирергә кәрәк.\nМинең күршем Нурислам ағайҙың бәләкәй сағында уҡ әсәһе үлгән. Атаһы рус ҡатынын алып, тормошон дауам итә. Үгәй әсә малайҙы руссаға өйрәтә. Замандар бик ауыр булғас, бала барлығы беренсе синыфты ғына тамамлай ала. Шуныһы бик ғәжәп: Нурислам ағай ғүмеренең һуңғы көнөнә ҡәҙәр китап яратты. Рус, сит ил классиктарының бик күп әҫәрҙәрен уҡыған ул.\nМин Өфө сәнғәт институтында уҡып йөрөгәндә, задание итеп бирелгән әҫәрҙәрҙең сюжетын Нурислам ағайҙан һөйләтеп, хәтерҙә ҡалһын тип әҙ-мәҙ ҡағыҙға яҙып алып, шуның менән имтихандар бирҙем.\nАуылдашым, тракторист Үлмәҫбай ағай ҙа әҙәби әҫәрҙәр уҡырға бик әүәҫ булды. Ул ғына ла түгел, тәбиғәт уға үҙе уҡыған әҫәрҙәрен бик оҫта, тасуири итеп һөйләй белеү һәләте биргән. Уның мимикаларында, күҙ ҡараштарында әҫәрҙең бар эпизодтары, геройҙарҙың образдары экрандағы кеүек күренә ине. Ҡыш клубта, бесәндә кисен ҡыуышта ял иткәндә Үлмәҫбай ағайҙы беҙ – малайҙар ҙа, ололар ҙа бик яратып тыңлай торғайныҡ.\nБер саҡ ауылға М. Шолоховтың “Тымыҡ Дон” әҫәре буйынса режиссер Герасимов төшөргән кино килде. Уны бөтә ауыл ҡараны. Кино менән әҙәби әҫәр араһында, ғәҙәттә, ҙур айырма килеп сыға. Әҙәби әҫәрҙәге бар ваҡиғаларҙы, яҙыусының фантазияларын, философик фекерҙәрен, һығымталарын кинола биреп бөтөрөп булмай. Үлмәҫбай ағай ул әҫәрҙе күптән инде бер нисә тапҡыр уҡыған булған. Клубтың ҡыҙыл мөйөшөндә рәттән өс кис ул ошо әҫәрҙе һөйләне. Уны тыңлаған Мөҙәрис, Солтангәрәй, Шәһит, Яңыбай ағайҙар:\n– Кино шәп тә, ләкин Үлмәҫбай ҙа шәп һөйләй бит, – тип баһа бирҙеләр.\nУҙған йылдарҙа Иҫке Собханғол ауыл хакимиәте башлығы булып эшләгән Рәмилә Салауатова урамдан уҙып барғанда бер ир:\n– Рәмилә апай, баш ауырта, ун һум бир әле, – тигән.\n– Миндә штат бар. Үҙеңде эшкә алам. Дворник булып эшлә. Аҡсаң да булыр. Урам буйлап хәйерселәнеп тә йөрөмәҫһең, – тигән Рәмилә ханым.\n– Үҙең эшлә, – тигән дә теге ир, китеп барған.\nБыл да бер мәҙәк\nБеҙҙең Бөрйән фольклорға бик бай. Тәүтормош кешеләре тарафынан уҡ ҡалдырылған Шүлгән мәмерйәһендәге һүрәттәр, меңәр йыл буйы йәшәп килгән легендалар, әкиәттәр, эпостар, йырҙар, бәйеттәр, бейеүҙәр... Профессиональ кимәлгә еткән художество һәләтле, танылған кешеләре, драматургтары, шағирҙары, композиторҙары, шулай уҡ талантлы үҙешмәкәрҙәре, артистары, интеллигенцияһы бик күп. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, район мәҙәниәт һарайында бер ваҡытта ла халыҡ театрын ойоштороусы табылманы. Был – үҙе бер мәҙәк.\nБайназар ауылында йәшәүсе Зиннур ағай ҡатыны Хәмиҙә апай менән бик төпкөл урманда булған ергә бесән сабырға бара. Бер сәғәт тирәһе эшләгәс, ашап алалар. Тамаҡ туйғас, ял итергә тип Хәмиҙә апай муйыл күләгәһендә башын йәш бесәнгә терәп, серем итеп алырға уйлай. Шул саҡ башына бер елле уй килә бының. “Телерекламанан күргәнсә, маңлайымдағы йыйырсыҡтарҙы шымартырға бал менән массаж эшләһәм, бала-саға көлә, ауыл ҡатындарына улай килешмәй, тиҙәр. Бында мине бер кем дә күрмәй”, – ти ҙә, битенә бер ҡалаҡ балды һөртөп, йоҡомһорап китә. Күп тә үтмәй уның битенән йылы ғына ҡул һыйпай.\n– Зиннур, юҡ менән ҡыланма. Бар, бесәнеңде сап, – ти ҡатын битен һыйпаусыға. Һыйпаусы ҡулын алмағас, Хәмиҙә апай ҡапыл күҙен асып ебәрһә, башмаҡ хәтле бер айыу, банкылағы балын ашап бөтөп, апайҙың битен ялай икән. Апай, ҡурҡышынан ырғып килеп тора ла, тайыш табандың эсенә тибә. Көтөлмәгән һөжүмдән ҡурҡып, айыу әрәмә араһына инеп юғала.\nБындай хәлгә күптәр ышанмай. Айыуҙарҙың да үҙҙәренә хас холҡо бар. Балаларын ҡыҙғанып, инә айыу кешегә һөжүм итергә мөмкин. Унда ла ул кешене ашамай, ә туҡмап ҡайтара. Ғөмүмән, айыуҙар кеше менән осрашыуҙан үҙҙәре ҡаса. Ә бал еҫе айыуҙарҙың кешенән ҡурҡыу инстинктынан да көслө.


Һүрәттәре матур икән! | Йәншишмә\nБорис Домашников 1924 йылдың 5 апрелендә Иванов өлкәһе Лух районының Кригоузов ауылында тыуған. 1935 йылда уларҙың ғаиләһе Өфөгә күсеп килә. Борис Фёдорович Өфө театр-художество училищеһын тамамлай. 1953 йылдан башлап төрлө күргәҙмәләрҙә ҡатнаша башлай һәм билдәлелек яулай.\nМиңә рәссамдың «Һаҙ томбойоғо сәскә ата» исемле картинаһы оҡшаны. Унда һары томбойоҡтар төшөрөлгән, ағастар ҙа күп. Артҡы планда бейек булмаған тауҙар күренә. Күк йөҙөндә болоттар йөҙә. Был картинала Борис Домашниковтың тәбиғәттәге яҙғы матурлыҡты нескә тойған рәссам икәнлеге күренә: тирә-яҡ йәшеллеккә күмелә һәм тәүге сәскәләр ҡалҡып сыға.\nУҡытыусыбыҙ томбойоҡ һүрәтен эшләп килергә ҡушты. Мин уны ҙур итеп төшөрҙөм, ә артҡы планда ҡамыштар үҫә, күк йөҙө аяҙ. Йәйге йәшеллекте тасуирлап, был төҫтө күп ҡулландым.\nБеҙ дәрестә тәбиғәттең йоҡонан уянған саҡта ни тиклем матур икәнлеген күрергә өйрәндек.\nЗилиә ТАҺИРОВА, V «В» синыфы уҡыусыһы.\n« Һәр атама – үҙе бер хәтер\nЙылмайып-көлөп кенә… »


Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында призер булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЛилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында призер булды\n14:56, 21 июня 2016 Йәмғиәт\nФото: БДПУ һәм Рәсәй Пенсионерҙар союзы\nӨФӨ, 2016 йыл, 21 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостан вәкиле, Кушнаренко районында йәшәүсе Лилиә Нәсибуллина пенсионерҙар араһында компьютер буйынса ил чемпионатында «Интернетта хәүефһеҙ эшләү буйынса эш» номинацияһында икенсе урын яуланы. Яҡташыбыҙ «Ышаныслы ҡулланыусы» категорияһында сығыш яһаны. Башҡортостан Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы хәбәр итеүенсә, ил кимәлендәге конкурста республика данын Лилиә Нәсибуллина менән бергә Дүртөйлө районынан Закир Нурмөхәмәтов яҡланы.\nПенсионерҙар араһында компьютер буйынса VI Бөтә Рәсәй чемпионаты 15-17 июндә Новосибирскиҙа үтте. Ярыштарҙа Рәсәйҙең 61 төбәгенән 120-нән ашыу пенсионер ҡатнашты. Улар PowerPoint программаһында презентация күрһәтергә, дәүләт хеҙмәттәре менән файҙаланырға, «Яндекс» эҙләү системаһында мәғлүмәт табырға, офис программаларын белеү кимәлен күрһәтергә тейеш ине. Быйыл ярышҡа тәүге тапҡыр интернетта үҙеңде хәүефһеҙ тотоу буйынса эштәр индерелгән.\nСараны ойоштороусылар булып Федерация Советы, Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығы, Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы, Пенсия фонды ярҙамында Пенсионерҙар союзы сығыш яһай. Чемпионаттың маҡсаты — пенсионерҙар араһында компьютер технологияларын популярлаштырыу.\nЕңеүселәрҙең исемлеге Рәсәй Пенсионерҙар союзы сайтында баҫылған.\nТеги: компьютер грамоталылығы,пенсионерҙар


16 майҙа баш ҡалабыҙ Өфөлә “Башҡортостан” Дәүләт концерт залында хәйриә концерты була. Саранан килгән аҡса беҙҙең йәш райондашыбыҙ Руслан Шәрәфетдиновты дауалауға ебәреләсәк.\nКонцерттың төп ҡатнашыусылары – балалар һәм үҫмерҙәр араһында танылыу яулаған тәүге башҡортса телесериал – “Бирешмә”нең геройҙары. “Тамыр” телеканалы төшөргән был сериал республикала ҙур ваҡиға итеп ҡабул ителде. Ул йәмәғәтселек иғтибарын үҫмерлек осорондағы ҡатмарлыҡтарға йүнәлтеп кенә ҡалманы, мөмкинлектәре сикләнгән балалар проблемаһына ла ҡағылып, киҫкен социаль әһәмиәт алды.\nХәйриә концерты ҡуйыу идеяһы ҡапыл тыуа. Беҙҙең районда йәшәүсе һаулыҡ мөмкинлеге сикләнгән 12 йәшлек малай сериалды яратып ҡарай. Сериал геройҙары Гәлсәр, Хәйҙәр, Данир һәм Гөлгөнә уның менән социаль селтәрҙә таныша, сериалдың Руслан өсөн үҙ-үҙеңә ышаныс, йәшәү көсө сығанағы булғанын белгәс, уның үҙенә ярҙам итергә тигән теләк уяна. Һәм “Бирешмә!” тип аталған ижади коллектив туплана, уларға танылған йәш ижадсылар: Илшат Абдуллин (“Бүреләр” төркөмө), Ринат Ниғмәтуллин (RNT), “Ренессанс”, “Хыялға ҡаршы” бейеү коллективтары ҡушыла.\n- Беҙ ҙур изгелек һәм дуҫлыҡ байрамына әҙерләнәбеҙ, балаларыбыҙ башҡалар ҡайғыһына битараф булмаһын, ярҙам ҡулы һуҙа белһен, тип тырышабыҙ, - ти “Тамыр” телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина. – Концерт ғаилә байрамы ла буласаҡ. Тамашасыларҙы сағыу концерт һәм\nуйындар, бүләктәр ҙә көтә. Ә яңы дуҫыбыҙ Русланға барыбыҙ ҙа: “Бирешмә!” тибеҙ.\nКонцерт 19.00 сәғәттә башлана (6+).


Башҡортса ғына һөйләйәсәк! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Башҡортса ғына һөйләйәсәк!\nБашҡортса ғына һөйләйәсәк! 22.11.2012 // Йәмғиәт\nКөндөҙгө сәғәт 1-ҙә тура эфирҙа — “Тамыр” балалар студияһы. Ул һәр ваҡыттағыса бик ҡыҙыҡлы сығыш әҙерләгән. Йөкмәткеһе әлегә сер булып ҡалһын.\nАртабан “Көндәлек” тип аталған өр-яңы тапшырыу башланасаҡ. Унда Хәйбулла районы халҡы башҡорт теленән контроль эш яҙа. Уҡыусы роленә инеп, парта артында ултырыусылар араһында Хөрмәтулла Үтәшев, Фәрзәнә Аҡбулатова, Ишморат Илбәков һәм райондың башҡа күренекле шәхестәре бар. Башҡортостан юлдаш телевидениеһының яңы миҙгелдәге өр-яңы тапшырыуының етәксеһе һәм сценарий авторы — Рәшиҙә Мәһәҙиева, режиссеры — Франгизә Илбәкова.\n“Ҡайтайым ауылыма” был юлы шағирә Зөлфиә Ханнанованың тыуған төйәгенә юл ала. “Арыҫлан” клубында ир-егеттәр телде белмәү арҡаһында килеп тыуған мәрәкә хәлдәр, лаҡаптар тураһында һөйләшәсәк.\n“Башҡорттар” тапшырыуын ҡарап, Һамар өлкәһендә һәм Пермь крайында йәшәгән милләттәштәребеҙҙең сит мөхиттә туған телебеҙҙе һаҡларға тырышыуына инанырһығыҙ. “Белергә кәрәк”тә халҡыбыҙҙың иң боронғо яҙмаһы — тамғалар — хаҡында бәйән ителә.\nШулай уҡ был көндә каналда мәшһүр “Урал батыр” эпосынан өҙөктәр, башҡортса матур йырҙар яңғырар, сағыу клиптар күрһәтелер. “Минең йондоҙом” тигән нәфис фильмдан һуң студияла уның авторҙары Зөһрә һәм Таңсулпан Бураҡаевалар, төп ролде башҡарыусы “Бүреләр” төркөмө солисы Илшат Абдуллин менән әңгәмә тәҡдим ителә.\n“Телебеҙҙе һаҡлау үҙебеҙҙән тора!” тигән девиз менән уҙғарылған акцияны “Телеүҙәк” тапшырыуы йомғаҡлай. Унда Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Розалия Солтангәрәева һәм башҡортса иркен аралашҡан башҡа милләт вәкилдәре ҡатнаша.\nӘйткәндәй, телебеҙгә арналған акция Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенең тәҡдиме буйынса үткәрелә.


Харам мал | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Харам мал\n« Ҡөръән бағышлау\nМиғраж кисәһе »\nХарам мал — ағыу менән бер\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа салаллаһу ғәләйһиссәләмдең бер хәҙисе бар: «Әгәр тәндәрегеҙҙе хәрәм ризыҡ менән туҡландырһағыҙ, ҡиәмәт көнөндә ошо тәндәрегеҙ тамуҡ утына утын булыр, — тине. — Яғыулыҡ булыр», — тине.\nПәйғәмбәребеҙ: әгәр балаларығыҙҙың тәндәрен хәрәм ризыҡ менән ризыҡландырһағыҙ, үҫеп еткәс, көстәре һеҙгә ҡаршы боролор, тине. Ҡарауыл өйөндә бер ир кеше маҡтанып ултырған: «Минең малай таҙа икән», — тип. «Ҡайҙан белдең?» — тигәс, «Кисә һуғып йыҡҡан ине көскә торҙом», тип әйткән, имеш.\nБалаларыбыҙҙы хәрәм ризыҡ менән туҡландырһаҡ, ҡартаймыш көнөбөҙҙә шулай итеп «маҡтанаһы» була. Аллаһ һаҡлаһын. Был осраҡта беҙ йылмаябыҙ икән, — был күҙ йәше аша йылмайыу. Һәм бына Аллаһ Тәғәләнең Ҡөръәндә асыҡ хикәйәт иткән хәрәм нәмәләр: сусҡа ите, мал ҡаны, үләкһә, араҡы. Хәләл булған мал-тыуар ҙа, «Бисмилләәһи, Аллааһү әкбәр», тип һуйылмаһа, был да ашарға харам дәрәжәһендә йөрөй, һәм бына ошо күҙлектән сығып, беҙ үҙебеҙҙең ризығыбыҙҙы ҡайғыртырға тейешбеҙ.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ: Аллаһ Тәғәлә ҡаршыһында фарызды үтәүҙән, харамдан тыйылыуҙан да ҙур сауап юҡ, тине. Беҙ нәҙер саҙаҡаларын да биргән булабыҙ, Ҡөръән мәжлесендә лә саҙаҡа өләшкән булабыҙ, Ҡөръәнде лә уҡыған булабыҙ, әммә ошо оло сауапҡа эйә булған намаҙыбыҙҙы онотабыҙ. Йә булмаса, ошо харам ризыҡтан тыйылырға тырышмайбыҙ. Туранан-тура харамды ашау — бер хәл. Хәләл ризыҡтың да хәрәм аҙыҡҡа әйләнеүе ихтимал. Әйтәйек, мал һуя торған ваҡыт етә. Ике йыл буйына аҫрап, хәләл көсөбөҙҙө һалып, һимертеп алабыҙ. Ошоно нисек итеп иткә әйләндерәбеҙ? Иң беренсе-беҙ малды ҡурҡытмай алып сығарға, «Бисмилләәһи, Аллаһү әкбәр», тип уның боғаҙынан салырға тейешбеҙ.\nПәйғәмбәребеҙ бер хәҙисендә әйткән: мал һуйырға әҙерләнһәң, бысағын ҡайралған булһын, тигән. Быныһын күбебеҙ эшләй, Аллаһҡа шөкөр. Әммә мал һуйыусының тәһәрәтле булыуы ла бик мөһим. Шуға күрә элек ауылда бер нисә кеше генә мал һуйып йөрөй ине. Тимәк, тәһәрәт алыу алырға өйрәнергә кәрәк.\nИкенсеһе, малды боғаҙлап, тиреләрен әҙ генә юлағас, элеп ҡуйҙыҡ бит, әйҙә, ултырып араҡы эсәйек, тибеҙ. Эше бөткәс, тағы бер өйөлөп эсәбеҙ. Тимәк, хәләл нәмә харам менән ҡушыла. Халыҡта мәҡәл бар: «Бер ҡалаҡ дегет бер мискә балды боҙа». Бына шуның кеүек, иттең инде беҙ ҡәҙерен ебәрҙек. Бер-ике йыл буйына ҡарап үҫтергән инек, бер-ике йөҙ грамм араҡы менән шуны харап иттек. Йә булмаһа, башҡа ваҡыттарҙа табынға үҙебеҙҙең хәләл хеҙмәт хаҡына тапҡан ризыҡтарҙы ҡуябыҙ, шуның уртаһына араҡы ултыртыла, тағын өҫтәлдәге бар ризыҡ харап була. Йә булмаһа, берәү хәләл көсө менән мал аҫрай, шулар араһында бер сусҡа ла һимертә. Аҫраған барлыҡ малы, бар ашаған ризығы харамға сыҡмаһа ла, күңелде ҡарайта. Әгәр был кеше иманлы икән, һис шикһеҙ, уға Раббыбыҙ бының язаһын был донъяла үк бирә. Йә малына, йә үҙенә генә зыян килә, йә балаһына. Әлбиттә, һынаған кешеһенә, иманлы кешегә — Аллаһ Тәғәлә ҡаршыһында өмөтө өҙөлгән булмаһа, ошо дуңғыҙҙың язаһын донъяла үк күрһәтә. Аллаһ Тәғәлә алдында иманһыҙ булып, юлдан яҙған, өмөтһөҙ тигән кешеләр лә була. Улар тураһында «Бәҡара» сүрәһенең башында әйтелгән:\n«Иннә-әлләҙиинә кәфәруу сәүәәүн ғәләйһим ә әңҙәртәһүм әм ләм түңзирһүм ләә йүэминүүүн. Хатәмәллааһү ғәләә ҡулүүбиһим үә ғәләә сәмғиһим, үә ғәләә әбесаариһим ғишәәүәһ, үә ләһүм ғәҙәәбүн ғәҙыыыйм» (2:6-7). — Уларға нимә әйтһәң дә, аңламаҫтар, — тип әйтә Аллаһ Тәғәлә. — Хәҙер улар аңлауҙан үткәндәр, уларға яҡшы ла, яман да үтеп кермәй. Былар боҙоҡлоҡтоң шундай сигенә еткәндәр, был кешеләргә доньялыҡта киҫәтеү килмәҫкә лә мөмкин. Был кешеләр бының ғазабын, язаһын донъяла күрмәҫкә лә мөмкиндәр. Әммә балаларына, нәҫеленә ҡарғыш булып дауам итеүе бар бының. Аллаһ һаҡлаһын. Һәм үҙенә мәңгелек йәһәннәмгә сәбәп булыуы мөмкин. Аллаһ һаҡлаһын. Бына, аҫрай әле, бер зыян да килгәне юҡ, тип, төртөп күрһәтергә яратабыҙ. Был — алдатҡыс байлыҡ. Бынан һаҡ булырға кәрәк. Бер ҡарағанда, үҙебеҙ ҡулға тотоп ашамаған да шикелле. Ләкин хәләл менән харамды ҡуштыҡ та хәләл ризыҡты харамға әйләндерҙек. Харамдан йыйылған тән тамуҡ утына яғыулыҡ булыр, — тине Пәйғәмбәребеҙ.\nБалаларыбыҙҙың үҫеп еткәс аҡыллы, кешелекле, тәүфиҡлы булыуҙарын бик тә теләйбеҙ. Улар тәүфиҡлы, бәхетле булһын, тиһәк, ата-әсә лә уны бөгөн шуға әҙерләргә тейеш. Иң беренсе: был — ризыҡтың хәләллеге.\nГәзиттә Саллы мөхтәсибәте, Балык Биҫтәһе, Апас райондары мосолмандары мөрәжәғәтен сығарҙылар. Мосолмандар өсөн айырым кибеттәр булдырайыҡ, тип. Аргентина тигән илдән «хәләл» тип мөһөр һуғылған ит килә. Мосолмандар өсөн махсус һалынған ит комбинаттары бар. Американан «хәләл» тип салынғандары ла килгәне бар. Был илдәр мосолмандар өсөн шулай эшләйҙәр. Ә бөгөн беҙ ҡайһы ваҡыт, еңел була тип, совхоз-колхоздан халыҡҡа ит өләшәһең булһа, комбинатҡа барып үлтерәбеҙ лә, унан алып ҡайтып, киҫәктәргә бүлеп, үҙебеҙҙең кешеләргә өләшәбеҙ. Ит комбинатында ҡан сыҡмай тийәрлек, ток менән үлтерелә лә, иткә әйләндерәбеҙ. Хәләл ризыҡты хәрәм итеп килтереп еткерәбеҙ кешеләргә. Складка һыйыр түшкәһе эргәһенә сусҡаныҡын да индереп ҡуябыҙ. Быныһына хөкүмәт ҡарары ла, бер ниндәй закон да кәрәк түгел. Был ғәмәлдәр үҙебеҙҙән, аҡылһыҙлығыбыҙҙан тора. Түмәрҙәлә бер үк балта менән сабабыҙ ике төрлө итте. Тағы хәләлде харам менән бутайбыҙ, һәм шуның менән ризығыбыҙ харап була.\n«Әл-Фәләк» сүрәһендә («Таң») бер аят бар: — «Үә миң шәрри ғаасиҡыйн иҙәә үәҡабе». — Ҡараңғылыҡтан, наҙанлыҡтан килгән зыяндарынан, йә, Раббым, Үҙеңә һыйынабыҙ (113:3). Был беҙҙең наҙанлығыбыҙҙан, белеп бөтөрмәүебеҙ килә.\nАллаһ Тәғәлә йөрәктәребеҙгә бер аҙ ғына нур һалып, ошолайтып эшләүебеҙ ярамаған икәне ҡайһы берәүҙәребеҙгә етһә ине. Әле малдарын үҙҙәре салмаған йәки һуйҙырмаған кешеләр бар. Үҙенә ит әҙерләгәндә хәләл менән туҡландырһын ине ғаиләһен. Был кескенә нәмә түгел. Шуға ҡарап беҙҙең тормош хәл ителә. Сөнки ашаған ул ризығыбыҙ ҡанға әйләнә, шунан ит булып тәнебеҙгә ҡушыла. Ошо харамдан йыйылған тәнебеҙ харам эшкә өндәп тора беҙҙе, насарлыҡ эшләргә саҡырып тора. Мал, ит комбинатында һуйғанда, ҡурҡып ҡала. Мал-тыуар ҡурҡһа иһә, тәненә ағыу бүлеп сығара, ти. Был иһә медицина тарафынан да иҫбатланған. Тәненә ағыу бүленеп сығарылған итте ашаған кешеләр үҙҙәрен тота алмай торған булалар, ти. Тиҙ генә ҡыҙып китәләр, асыуҙары сыға. Бына бөгөн теләһә ниндәй ризыҡ ашағанға күрә шартлап һынырға, ут шикелле ҡабынырға торабыҙ. Тыңлап та бөтөрмәйбеҙ, тиҙерәк ҡысҡырырға ғына торабыҙ. Сөнки ризығыбыҙҙың хәләллеге самалы. Хөрмәт итеп, ике йөҙләп ҡартты, әбей-бабайҙы йыйып, клубҡа индереп ултырталар ҙа, табынға араҡы сығарып ҡуялар, шуның арҡаһында хәрәм ризыҡ ашап сығып китәбеҙ. Былай ҡарағанда, яҡшы ниәт менән йыялар, ҡарттарҙың күңелен күрәләр. Әммә шунан да ҙурыраҡ мыҫҡыл итеү буламы һуң? Йөҙләгән кешегә харам ризыҡты ашатып сығаралар. Быға беркемде ла ғәйепләп тә булмай. Бына ошо кешеләрҙең күбеһе: «Беҙҙең бындай табында ултыраһыбыҙ килмәй», — тип әйтһә, икенсе юлы табынды шулай әҙерләмәҫтәр ине. Йә булмаһа, эсәһе килгәндәргә айырым урын әҙерләгеҙ, улар шунда эсеп ултырһындар, беҙ бында ашайыҡ, тип әйтһәләр. Быныһы ла беҙҙең наҙанлығыбыҙҙан килә. Шулай эшләүебеҙҙең һәләкәткә алып барғанын аңлап еткермәүебеҙҙән, йөрәгебеҙ, күңелебеҙ менән тойоп бөтөрмәүебеҙ. Быға ҡайһы ваҡыт етәкселәрҙе ғәйепләп тә ҡуябыҙ. Әлбиттә, уларҙа ла ғәйеп бар, хатта ҙур. Улар араҡыһын табынға ҡуймаһа, саҡырылған кешеһе эсә алмаҫ ине. Шуның хисабына йә конфеты күберәк ҡуйһалар, йә берәр ҡап сәй биреп ҡайтарһалар, беркем дә уға үпкәләмәҫ ине. Сөнки йөҙләгән кешенең 10-20 се генә араҡы эсә. Шулар арҡаһында ҡалғандар хәрәм ризыҡ ашап ҡайтып китә. Һәм беҙ бының харам икәнен дә аңламайбыҙ, башыбыҙға барып етмәй. Әммә ул беҙҙең тәнебеҙгә харам булып инә.\nШуға күрә, иң беренсе сиратта, аҙыҡҡа иғтибар булырға тейеш. Шуның өсөн мосолмандар хәләл ризыҡ тураһында ҡайғыртҡандар. Мосолмандарҙы суҡындырыу эшенә тотонған миссионерҙарҙың беренсе бурысы ла бына шуны юҡҡа сығарыу булған. Улар Ҡазан ханлығын алғас, 200 йыл буйы мосолмандарҙы ҡырҙылар. Дүрт мосолмандың өсөһө үлтерелде, әммә имандан ҡайтара алманылар. Шунан һуң быларҙың ризыҡтарына әҙ-әҙләп хәрәм ҡушырға тотоналар. Улар: ошо ризыҡтарыбыҙға әҙ-әҙләп ҡушылған харамдан беҙҙең кешеләргә әйләнерҙәр, тинеләр. Беҙ хәләл ризығыбыҙҙы харам менән ҡушып, бутап, ашап, ысындан да, ошо миссионерҙарҙың ҡолдарына әйләнеп бөттөк инде. Үҙәк матбуғатты уҡыһағыҙ, Ҡазанда фәлән саҡлы мосолман балаһы сиркәүгә бара икән, фәлән хәтле мосолман балаһы динендән яҙған икән, юлдан сыҡҡан икән, тип яҙалар. Уларҙы кем әҙерләй һуң? Беҙ — үҙебеҙҙең ризыҡҡа булған талапсанлығыбыҙҙың кәмеүе, иғтибарһыҙлығыбыҙ арҡаһында, балаларыбыҙҙы кәфер ҡулдарына тотторабыҙ. Уларҙың шул юлға инеп киткәндәрен һиҙмәй ҙә ҡалабыҙ, сөнки тән харамдан йыйылған.\nШуға күрә бындай нәмәләрҙән беҙгә бик тә һаҡланырға кәрәк. Сабырлыҡ өс төрлө дәрәжәлә була: тәүгеләре — килгән бәлә-ҡазаға түҙеү, быға 300 дәрәжә сауаб булыр, ти. Фарыздарҙы үтәүҙә күрһәткән сабырлыҡҡа 600 дәрәжә сауаб булыр, ти. Ә инде харамдан тыйылыуҙа күрһәткән сабырлыҡҡа 900 дәрәжә сауаб булыр, ти. Иң ситене, иң алдай торғаны ла — ошо. Унан тыйылырға, балаларын тыйырға көс тапһа әҙәм балаһы, уның сауабы ла 900 дәрәжәлә булыр. Килгән бәлә-ҡазаға, сиргә, борсоуға, мәшәҡәткә түҙгән сабырлыҡҡа ҡарағанда ла өс тапҡыр артығыраҡ. Беҙ Ҡөръәндән бер хәреф уҡыһаҡ, ун сауаб була, ә бында бер харамдан тыйылыуға 900 дәрәжә сауаб булыр, тип әйтелә.\nАллаһ Тәғәлә ошо сабырлыҡты барыбыҙға ла насип итһен. Күңелебеҙгә күркәм сабырлыҡтар биреп, Аллаһ Тәғәлә ҡушҡандарын үтәп, тыйғандарынан тыйылып йәшәргә насип булһын.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 11.04.2018 в 01:33, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Хеҙмәткә саҡырыусылар теләге буйынса Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында альтернатив хеҙмәт үтә ала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХеҙмәткә саҡырыусылар теләге буйынса Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында альтернатив хеҙмәт үтә ала\n15 июня 2015 — 17:30\nМәҙәни учреждение альтернатив хеҙмәт буйынса махсус исемлеккә индерелде. Тик, театрҙа ваканциялар бик аҙ буласаҡ, тип күҙаллана. Армияға саҡырыусыларҙың һирәктәре генә альтернатив хеҙмәтте һайлай. Быйыл, мәҫәлән, 4 егеттең ошондай теләге ҡәнәғәтләндерелгән. Армияға дөйөм контингенттың яртыһынан күбеһе оҙатылған. Башҡортостан хәрби коммиссары Анатолий Балтинский билдәләүенсә, ҡайһы бер райондарҙа ғәскәрҙәргә призывниктарҙы тиҙ арала ебәреү буйынса проблемалар бар. Әле республиканан 3 мең егет үҙәк, көнсығыш, көнъяҡ, һәм көнбайыш хәрби округтарының ғәскәрҙәренә оҙатылған. Улар урындарҙа хәрби ант бирә һәм хеҙмәтен башлай. Көнбайыш хәрби округына ғына иң күп призывник ебәрелгән. Башҡортостан хөкүмәте вице-премьеры Рөстәм Мәрҙәнов менән осрашыуҙа Анатолий Балтинский йәштәрҙе армияға оҙатыуҙа өҙөклөктәр юҡ, тип белдерҙе. Быйыл хәрби комиссариаттарға тиҫтәләгән егет килмәгән. Уларҙың 21-нә ҡарата хоҡуҡ һаҡлау органдарына тапшырыу өсөн материал тупланған.


Аутизм. Сәйер сир.\n1 Апрель 2020, 00:10\nАпрель - аутизм тураһында мәғлүмәт таратыу буйынса халыҡ-ара айлыҡ.Аутизм тип бала саҡтан килгән психик ауырыуҙы атайҙар. Уның сәбәбе - нервы системаһының эшмәкәрлеге һәм үҫеше боҙолоуы.Аутизмға дусарҙарҙа когнитив һәләттәрҙең һаҡланыуы йә түбән булыуы ихтимал – барыһы ла сирҙең формаһына һәм ҡатылығына бәйле. Уның характерлы билдәләре – бер үк хәрәкәттәрҙе ҡабатлау, телмәр үҫешенең тотҡарланыуы йәки һүҙҙәрҙе үҙенсәлекле ҡулланыу.\nАпрель - аутизм тураһында мәғлүмәт таратыу буйынса халыҡ-ара айлыҡ.\nАутизм тип бала саҡтан килгән психик ауырыуҙы атайҙар. Уның сәбәбе - нервы системаһының эшмәкәрлеге һәм үҫеше боҙолоуы.\nАутизмға дусарҙарҙа когнитив һәләттәрҙең һаҡланыуы йә түбән булыуы ихтимал – барыһы ла сирҙең формаһына һәм ҡатылығына бәйле. Уның характерлы билдәләре – бер үк хәрәкәттәрҙе ҡабатлау, телмәр үҫешенең тотҡарланыуы йәки һүҙҙәрҙе үҙенсәлекле ҡулланыу.\nРәсәйҙә аутизм менән яфаланған балалар тәрбиәләгән атай-әсәйҙәр һәм уларҙың яҡындары сауҙа эшмәкәрлеге алып бармаған ойошмалар төҙөп, “Аутизм-Регионы” тигән Ассоциацияға берләшкән. Уларҙың маҡсаты - илдә балаларына лайыҡлы киләсәк тәьмин итеү. “Аутизм - Регионы” Ассоциацияһы Рәсәйҙең 22 төбәгенән 46 ойошманы берләштергән.\nБашҡортостандан “Рассвет” автоном коммерция булмаған ойошма ла ошо берләшмәлә. Ул Өфө ҡалаһының Менделеев урамы, 173-сө йорт, 208-се фатирҙа урынлашҡан, телефоны: +7 905 309 42 18; +7 917 345 48 35.\nАссоциация аутизм диагнозлы кешеләрҙең хоҡуҡтарын яҡлау, уларға инклюзив белем алырға, артабан эшкә урынлашырға ярҙам итеү кеүек эшмәкәрлек менән шөғөлләнә. Ҡулланылған ысулдар фәнгә һәм эмпирик дәлилдәргә нигеҙләнгән. Берләшмә илдә аутист кешеләргә ярҙам һөҙөмтәле һәм шул уҡ ваҡытта түләүһеҙ ҙә булһын өсөн тырыша.\n“Аутизм-Регионы” Ассоциацияһының эшмәкәрлеге менән https://autismregions.ru сайтында һәм https://www.facebook.com/autismregions/\nhttps://vk.com/club174296278 социаль селтәрҙәрендә танышырға мөмкин.


Башҡортостан бал етештереү буйынса проектты бойомға ашырырға әҙерләнә. | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 августа 2020 — 11:44 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан бал етештереү сәнәғәте буйынса халыҡ-ара проектты бойомға ашырырға әҙерләнә. Республика башлығы Радий Хәбиров “Отрада” компаниялары төркөмө акционерҙары һәм Франция инвесторҙарын ҡабул итте. Осрашыуҙа төбәктә экспорт йүнәлешле бал етештереү мөмкинлектәре тураһында һүҙ барҙы. Инвестиция проектына ярашлы киләһе биш йылда Башҡортостанда 50 мең күс нигеҙендә бал етештереү базаһын булдырыу, балдың халыҡ-ара аккредитациялы сифат лабораторияһын асыу һәм Европа менән Азия илдәренә һатыуға умартасылыҡ тауарҙарын етештереүҙе яйға һалыу ҡарала. Проектты бойомға ашырыусылар шулай уҡ урта рус бал ҡортоноң башҡорт популяцияһын үрсетеү һәм башҡорт балы брендын танытыуҙы күҙ уңында тота. Компания Рәсәйҙә күптән эшләүгә ҡарамаҫтан Башҡортостанда ғәмәлгә ашырыласаҡ проект умартасылыҡ өлкәһендә тәүге өлгө.


19 Октябрь 2018, 12:03\n13 октябрҙә Үҙәк урам, 7А адресы буйынса урынлашҡан “Рынок” сауҙа үҙәгендә “Усадьба” исемле яңы аҙыҡ-түлек магазины асылды. Был ваҡиға ауыл кешеләре һәм ҡунаҡтар өсөн онотолмаҫ бүләккә әйләнде.\nБыл көндө килеүселәр алдында эшҡыуар Наталья Николаевна Зырянованың яңы магазины ишектәрен асты. Ҡунаҡтарҙы профессиональ алып барыусы сәләмләне. Екатеринбург ҡалаһынан килгән трио-ансамбль башҡарыуындағы “джаз-мануш” йәнле музыкаһы байрамса төҫ бир-ҙе. Ирле-ҡатынлы Наталья һәм Вячеслав Зыряновтар ҡыҙыл таҫманы киҫте. Шунан һуң магазин хужаларын район хакимиәтенең төҙө-лөш, иҡтисади үҫеш һәм йәшәйеште тәьмин итеү идаралығы начальнигы Илшат Хәсәнов һәм хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Гөлназ Ҡадирова ҡотланы. Улар бына шундай эшҡыуарҙарға тиңләшергә, ә йәштәргә үрнәк алырға кәрәклеген билдәләне һәм уңыштар, рәхмәтле һатып алыусылар, районыбыҙ территорияһында артабан үҫешеүҙәрен теләне.\nБеҙҙең районда ундай магазин юҡ ине әле, уны асыу идеяһы бер ҙә юҡтан ғына килеп тыумаған. Бында урындағы, шулай уҡ күрше райондар етештереүселәренең яңы тәбиғи продукттары һатыла. Һатып алыусы өсөн бөтөн шарттар булдырылған. Бина иркен, яҡты, заманса йыһазландырылған. Консультация яһап, кәңәш биреп, әйтеп ебәрергә әҙер торған уҡыған персонал һайлап алынған. Магазин кәрәкле бөтә нәмәне һый-ҙырған. Ит һәм балыҡ продукцияһы, яңы өлгөргән йәшелсә һәм емеш-еләк, көнөнә ике тапҡыр үҙ икмәкханаларында бешерелгән яңы икмәк һәм ҡамыр ризыҡтары килтерелә. “Усадьба”ла арыш, бөтөн игендән бешерелгән, кукуруз һәм “бородино” икмәге һатып алырға мөмкин. Бынан тыш бәлештәр һәм туй икмәктәренә заявкалар ҡалдырырға мөмкин.\nМагазин асылған көндө касса эргәһендә сират теҙелде. Һатып алыусылар колбаса продукцияһы витриналары эргәһендә тотҡарланды, йәшелсә-емеш рәтен ҡараны, туңдырылған аҙыҡ-түлек хаҡтарын тикшерҙе. Ә урамға сыҡҡас, улар тәьҫораттары менән уртаҡлашты. Магазин район халҡының яратҡан кибеттәренең береһенә әйләнәсәк, сөнки бында сифат, ассортимент һәм хаҡ булдырыу тураһында хәстәрлек күрәләр, кеүегерәк һүҙҙәр ишетергә мөмкин ине.\nНаталья Зырянова райондың йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнаша. Ул тыуған еренең, ауылының, бында йәшәгән кешеләрҙең именлегенә битараф түгел.\nФәҡәт яңы ризыҡтар менән генә туҡланырға кәрәк. Ә Наталья Зырянова тырышлығы һөҙөмтәһендә беҙ үҙебеҙгә ундай мөмкинлекте бирә алабыҙ. “Усадьба” павильонына килегеҙ һәм ҡәҙерлеләрегеҙҙе, яҡындарығыҙҙы һәм яратҡан кешеләрегеҙҙе тәмле, сәләмәт һәм файҙалы аҙыҡ-түлек менән ҡыуандырығыҙ! Магазиндың адресы: Үҙәк урам, 7А. Эш режимы: 9.00 – 20.00. Тәнәфестәр һәм ял көндәре юҡ.


Иҙел бит ул... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Проза » Иҙел бит ул...\nИҙел бит ул...\nЭсе бошҡанда йәки юлда йөрөгәндә тыңлай торған бер нисә йыры бар уның. Шуларҙың теҙмәһен телефонына ҡуйып алған. Әле лә автобусҡа инеп урынлашыу менән ҡолағына наушниктарын тығып та алды һәм был донъянан айырылды ла:\nИҙел бит ул, тәрән бит ул,\nТәрән бит ул, киң бит ул...\nАлһыу Бәхтиева йырлай. Күкрәге менән күтәреп, төптән сығарып башҡара белә йырҙы. Ҡайһылар кеүек сәрелдәмәй. Шуға тап уның яҙмаһын һайлап алған. Бик һирәк йырсыларҙы ғына тыңлай ул Ләйлә, тауыштарында бәрхәт йомшаҡлығы, моң тулҡындары булғандарҙы ғына. Һәм йырҙарының да мәғәнәле, йөрәккә үтерлектәрен генә.\nИҙел диңгеҙгә ҡоя...\nБыл йырҙы ла бушҡа һайламаған. Ғөмүмән, һәр яратып тыңлай торғаны бер иҫтәлеккә, хәтирәгә нигеҙләнгән шул. Бына “Зәңгәр күлдәк” – атаһыныҡы, шул сәбәптән ҡәҙерле. “Зәңгәр күҙҙәр, бөҙрә сәстәр, беҙҙәйҙәргә пар түгел. Пар түгеллеген белһә лә, өҙөлөп һөйә йәш күңел” тигән, исемен дә белмәгәнен, әсәһе, үҙенең әсәһенә атаһы шаяртып йырланы, тип һөйләй торғайны. “Ҡышҡы серенада”ны туған тейешле бер апай сәңгелдәк бәүелткәндә йырлай ине, инде бигерәк һағышлы һәм моңло итеп. Еҙнәһе менән киноға барыр булһалар, Ләйләне бала менән ҡалдырырға алалар, апай шул йыр менән сабыйын йоҡлатып китә. Әллә ни эшләп шул апаһы бәхетһеҙҙер, эсендә зар барҙыр тип һиҙҙе, әле бала ғына тойомлауы менән. Ә инде “Иҙел бит ул”... асылда атамаһы “Һыу буйлап” шикелле был йырҙың. Тик бала сағында уны башҡарыусы ла, тыңлаусылар ҙа “Иҙел бит ул” тине лә ҡуйҙы һәм хәтерендә лә шулай уйылып ҡалған. Хәтерендә... Эйе, хәтерендә шул...\nҺабантуй яланының бер осондараҡ йылға ярында урынлашҡан оло табындың ир-егеттәре көрәш-ярыш ҡарарға китеп бөткәс, унда ҡалған ҡатын-ҡыҙ, ашъяулыҡ өҫтөн бер ҡат йыйыштырып, сәй-аштарын эҫетеп, иркенләп ултырҙы. Бая ир-аттың, бала-сағаның тамағын ҡайғыртҡан булһалар, әле бер-береһен һыйлашты:\n– Килендәр, яҡыныраҡ ултырһағыҙсы. Әйҙә, һалма ҡуйырып китә атыу, ашайыҡ.\n– Аштан алда сәй эсмәһәм, батмай миңә. Сәйгә еткәне бармы?\n– Ҡомалаҡ икмәген, ҡана, был яҡҡа ебәрегеҙ әле?\n– Э-эй, ҡалай татты буған мынау һурпа! Һыйыр ите һыйыр ите инде, һурпаһы ла башҡа.\nАҙыраҡ тынып китеп тамаҡ ялғағас, табынға быу бөркөп торған самауырҙар килеп ултыра ла, тағы сыр-сыу һөйләшеү, көлөшөү, мәрәкәләшеү китә. Унан иң ололарҙан булған Кәримә әбей, табындың сираттағы өлөшөн асып ебәреүҙе белдереп, Рабиғаға өндәшә:\n– Йә, килен, Иҙелде йырҙай һал, һәҙер абышҡаң килеп етер...\nРабиға инәй (Ләйлә иҫләгәндә инәй ине инде), ҡайынбикәһенең әйткәненә йәһәт күнеп, таҫтамал менән ауыҙ-ҡулын һөртә лә, сәскәле яулыҡлы башын саҡ ҡына ҡырынаҡ һалып, йырлап та ебәрә:\n– И-иҙе-е-ел би-ит у-ул, И-и-иҙе-ел би-и-ит ул...\nБарыһы ла, шул иҫәптән Ләйлә лә уға ҡарап ҡата. Берәү ҙә был йырҙы, юҡ, улай түгел, Рабиға инәй йырлаған йырҙы ситкә ҡарап тыңламай. Сөнки, йырынан, тауышынан бигерәк, үҙе матур. Иллегә етеп барғанда ла ул әле артыҡ оло төҫ алмаған, күҙ-ирен ситтәренә ятҡан ваҡ һырҙарҙы иҫәпләмәгәндә, йөҙ-төҫө, һын-ҡиәфәте, әлеге Кәримә әбей әйтмешләй, кәртинкә кеүек. Ә инде ирендәренең йырлағанда ҡупшы ҡыбырлауы, оҙон керпекле түңәрәк күҙҙәренең хисле генә булып йомолоп-йомолоп китеүе, нәфис аҡ муйынының һуҙылып, ҡупшы эйәгенең өҫкә күтәрелеп, яурындарының бәүелә биреп ултырыуы... Ҡыҫҡаһы, ауылда унан матур ҡатын да, килен дә юҡ. Әле инәйҙәр рәтенә инеп, өлкән балалары 16 – 17 йәштәрҙә булғанда ла, сибәрлектә уны алмаштырыр ҡатын заты күҙгә салынмай.\nОнотолоп киткән ҡатын-ҡыҙҙы иҫенә килтерергә, унан бигерәк, Рабиға инәһен туҡтатырға теләмәһә лә, Ләйлә, сараһыҙҙан өндәшергә мәжбүр:\n– Рабиға инәй, шым, апам килә!\n– Эй, ҡороғор, йөрөй бирһә ней буған! – Кәримә әбей, һуҡранып, самауырға үрелә. – Шыл бы яҡҡа, теге алйот килеп самауырға тибеп ебәрмәһен, – тип Рабиғаны үҙе яғына күсертеп ала.\nАлпан-толпан баҫып килгән Әхмәт апаның үгеҙ ҡарашы мәжлес араһынан ҡатынын эҙләй. Иҫереп үк етмәһә лә, ҡыҙмаса. Самай енләнә торған кимәлендә. Ул аңғарғансы уҡ, Рабиға инәй аяҡ үрә баҫа:\n– Мине эҙҙәйеңме, Әхмәт, кил бында. Һурпа һалып бирәйемме? Сәйме?\nУға ҡапаҡлап, башҡалар ҡушыла:\n– Әйҙә, ҡайнаға, иҙелгән ҡорот бар – эсһәң.\n– Мына, һимеҙҙән ҡалъя ҡәйнешемә, кил.\nХолоҡһоҙ ирҙең көйөн көйләй инде ҡатын-ҡыҙ. Табында, әҙәм араһында уларҙың ҡайһындайының да бәҫен төшөрмәй ҙә инде бисәләр.\nӘхмәт ҡатыны янына ҡырын төшөп ятты ла, түшәк аҫтына тығылғанын ым менән генә һорап алып, кәсә төбөнә һалып күтәреп ҡуйҙы. Ул шуны йотҡансы апай-килен, еңгә-һеңлеләре ҡулынан ите-һурпаһы, икмәге-ҡорото, майы-кәнфите алдына шылып ултырҙы.\n– Аша-аша, ҡабып эс! – Кәримә әбей уның әсәһенең һеңлеһе, зат араһындағы иң оло ҡатындарҙан һанала, уға ағай-энегә һелкетәһенәнерәк һүҙ ҡушһа ла, шелтәләп ебәрһә лә бара. Һүҙе бата, ҡаршы өндәшеүсе булмаясаҡ. Хатта Әхмәт кеүек эт арҡыры, иҫереп әллә нимәләр сығарып бөтөр кеше лә ауыҙ эсенән мығырлауҙан артыҡ үтә алмай.\n– Әллә ятып тораңмы? – иренең ойоп барғанына өндәшкәйне Рабиға, тегеһе шундайыраҡ бер нәмә генә көткән:\n– Нишәп ятайым мин? Бар ғәм күңел асҡанда! Мынауынан, һуғыр ҙа йығырмын! – тип тә һалды.\n– Йә-йә! Һуҡмай тор әле. Ҡана, килен, мынау самауырҙы терелтеп әпкиһәң, – йәһәтләп Рабиғаны ситкә ебәреү яйын да тапты Кәримә.\nҠатыны самауыр тотоп киткәс, уның усаҡ тирәһендә тилбер генә ҡыланғанын ҡарап ятҡан ир, тороп янына барып, нимәләрҙер һөйләнеп эргәһендә уралана башланы. Ҡатын йәһәтләп эшен бөтөп, самауырҙы алып кире табынға килде. Ир бында ла эйәрҙе. Ҡатын табындың икенсе яғына сығып, аҙыҡ-түлекте өҫтәп сыҡты. Талағы ташып барған ир яйлап шул яҡҡа сыҡһа, быныһы түңәрәктең икенсе яғына юлланды. Улар шулай йөрөп табынды әллә биш, әллә алты әйләнделәр. Был хәлде ултырыусыларҙың барыһы ла белә лә, телдәре һөйләшеп, ауыҙҙары йырылышып ултырһалар ҙа, күҙ ҡырыйҙары ипләп кенә аяҡ өҫтө йөрөүселәрҙе күҙәтә. Һәр береһе ирҙең ҡатынына ана һуғып-бына һуғып ебәреүенән биҙрәп, һағайған. Ярай әле, бәхеткә, ошо табын ирҙәренең бер йәшерәге килә һалып сыҡты. Ул етер-етмәҫтән үк һөрәнләй:\n– Әхмәт ағай, ҡайҙа киттең дә барҙың ул? Тимерйән көрәшкә сыҡты бит! Дауай!\nИр, ай-вайына ҡуймай, апаны алып китә. Сөнки был ғаилә ирҙәренә уны ҡатынынан алыҫыраҡ йөрөтөү бурысы йөкмәтелгән. Ҡалғандар еңел һулап ебәрә, әммә берәү ҙә әлеге хәлде телгә алмай. Был әрләү ҙә, тикшереү ҙә, насарлау ҙа кимәлендә түгел, күрәһең. Бары йәшерәк ҡатын-ҡыҙҙар ғына һиҙҙермәҫтән Рабиғаға йәлләүле ҡараштарын ташлап-ташлап алалар. Ололар ғәҙәти итеп өйрәнгән, күнгән әллә...\nРабиға инәйҙең матурлығын үҙе белгән тел менән һөйләгәйне бит инде Ләйлә. Ә бына Әхмәт апаның йәмһеҙлеген әйтеп кенә аңлатып булмайҙыр. Үҙ сиратында уның кеүек ямаҡай әҙәм ауылда ла юҡтыр. Ул кәрлә, ул тайыш, ул һыңар күҙенә тай типкәндән аҡ төшкән, ул ҡаҙан төбөндәй ҡарасманлығы, ул һалбыр ауыҙы – тфү! Бәләкәйерәк сағында Ләйлә уға ҡарарға ла ҡурҡа торғайны. Әсәһе менән атаһына ла: “Әхмәт апа шайтан, ивет”, – тип әйтеп көлдөрөп, әсәһе: “Хоҙай биргән төҫө инде – ҡалайтаң”, – тип тыйып ҡуйғайны. Һәм, әлбиттә, ауылдағы уны-быны яңы аңлай башлаған йөҙләгән бала кеүек үк, Ләйлә лә был парҙың бергә булыу сәбәбен һорамай ҡалманы.\n– Рабиға инәй нишәп Әхмәт апаға сыҡҡан икән, әсәй? – тигәйне әсәһе менән икәү генә сәй эскән бер кисте. Дүрт балаһының һәр береһе ниндәйҙер бер йәштә бирә торған һорау булғас, әсәһе лә артыҡ аптыраманы. Ауылда барыһы ла белгән тарихты һөйләп һалды.\n... Рабиғаның үҙенән ике йәшкә оло апаһы Рәйсәгә бала саҡтан йәрәшелгән булған икән Әхмәт апа. Аталары фронтовиктар, бергә һуғыш юлы үтеп йөрөп ҡайтып, тәүге балалары, береһендә – ҡыҙ, икенсеһендә – ул, тыуғас, ҡоҙалашырға вәғәҙәләшкәндәр икән. Рабиғалар икенсе ауылда йәшәһә лә, Әхмәт атаһына эйәреп уларға барып, ҡыҙҙарҙы күреп йөрөй. Улар ҙа Әхмәтте төҫ-башҡа беләләр һәм ҡыҙ өйөндә йыш ҡына “кәләш”те “ямаҡ кейәү”гә ҡушып үсекләйҙәр. Шаярыуын шаяралар, әммә берәү ҙә Әхмәткә сығырға йыйынмай унда. Рәйсә егетен хеҙмәттән көтөп алған, Рабиға оҙатҡан мәл була Әхмәттең атаһы ҡыҙ һората барғанында. Кәләш була торған ҡыҙ ҙа күп уйлап тормай, “һыуға барам” һылтауы менән сыға ла юғала. Ул да булмай көтөп ултырғандарға “Рәйсә егете менән ҡасҡан” тигән хәбәр ҙә килеп етә. Дуҫы алдында оятҡа ҡалған өй хужаһы, аяҡ аҫтына төкөрөп ҡапҡаға юлланған ҡоҙаларҙың ҡаршыһына тороп туҡтата:\n– Йо-оҡ! Боролоғоҙ! Ҡорҙашҡа ҡыҙ бирәм тигәнмен икән – бирәм! Миндә ҡыҙҙар бүкән һайын ултыра, ана! Һайҙап ал!\nЕнләнеп киткән аталарынан ҡурҡышҡан ҡыҙҙар һәм ҡатыны иҫенә килгәнсе, мулла Рабиға менән Әхмәткә никах уҡып та ҡуя. Шулай итеп, атаһының намыҫын аяҡ аҫтына һалып тапай алмай, үҙ бәхетен ашаҡлап сығырға мәжбүр була ҡыҙ.\nӘхмәт ғаиләһендә, киреһенсә, бер өйөр ир-егет үҫә. Ҡарағай шикеллеләр. Баш бала ғына ниңәлер ҡустыларының буй-һынынан, холоҡ-күркенән мәхрүм. Әбейҙәр әйтмешләй, ысынлап “ен алмаштырған” булғандыр уны.\nЭргәһендә шундай матур ҡатындың булыуын күтәрә алмай әллә ир, әллә ҡыҙғаныуҙан, әллә башҡа сәбәптән тота ла туҡмай, тота ла туҡмай инде. Саҡ ҡына ауыҙына алдымы, ул табында, ул кеше араһында тимәй, һелтәй ҙә ебәрә. Ире эскәндә ҡасып-боҫоп, этелеп-төртөлөп йөрөй бисара ҡатын. Тик шул көнөндә лә ҡайтыуҙы, китеүҙе белмәй – йәшәп ята.\n– Ә теге егете армиянан ҡайттымы икән? – был һорау тағы ла бер нисә йылдан ғына килде Ләйләгә.\nӘсәһе уйлана биреп ултырып, тағы һөйләп ҡуйҙы:\n– Әле тәүге генә балаһын күтәреп әсәһенә ҡайтып барғанда юлда осрап утыртып алған уны теге егет. Шуфир буған икән. Ишетмәй тормағандыр инде, белгәндер Әхмәттең кем икәнен дә. “Киләм дә алам, Рабиға, бер нәмәнән дә ҡурҡмайым да, оялмайым да. Туҡматып йәшәтмәйем”, – тигән, ти...\n– Һы-ы... Рабиға инәй нимә тигән?\n– “Ыста! Кем әйтә аны? Һатта һәйвәт йәшәйбеҙ, ирем һатта һәйвәт”, – тигән дә төшкән дә ҡалған. Анан, ҡайтып еткәнсе, баламды йөҙөмә ҡаплап илап килдем, тей...\nБыл тарихты белгәндән һуң инәһенең йырлағандағы һағышлы ҡарашын аңлай Ләйлә. Уны тыңлаусыларҙың барыһы ла аңлағандыр инде. Шуны, моғайын, Әхмәт апа ла белгәндер ҙә, шуға ла йырлауын ене кеүек күргәндер. Хоҙай ҡөҙрәте менән һылыу итеп яратылған ҡатынының күркәмлеген әллә кешенән, әллә үҙенән нисек йәшерергә белмәй аҙапланғандыр. Битен ҡоромға буярҙай, ҡойоға манырҙай, телен ҡырҡып алырҙай булып йөрөгәндер... Әллә инде... Шулайтып булһа ла аҡлап ҡарай ул кешеләр яҙмышын. Ҡалайтһалар ҙа, ярты быуаттан ашыу бергә ғүмер итеп, тиҫтәләгән балаға ғүмер биреп, икеһе лә баҡыйлыҡҡа күскәндәр инде. Зат-туған араһында күҙгә-башҡа сибәрерәк ҡыҙҙар үҫеп еткәндә “Рабиға инәһенә оҡшап тора” тигәнерәк осондороу һүҙҙәре генә тороп ҡалған. Унан йыры ҡалған инде, йыры – “Иҙел бит ул”ы!\nТәрән бит ул, киң бит ул.\nҠараңғы төн, болотло төн,\nБеҙ айырылған төн бит ул...\nСығыу ваҡыты 31-10-2017, 10:00 | Ҡаранылар: 631


Төбәктә иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь хеҙмәт хаҡы 8900 һум тәшкил итәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь хеҙмәт хаҡы 8900 һум тәшкил итәсәк\n16:27, 13 апреля 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 13 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nБашҡортостанда ағымдағы йылдың 1 майынан иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь хеҙмәт хаҡын 8900 һум күләмендә билдәләү тураһында ҡарар ҡабул ителде. Федераль кимәлдә ҡабул ителгән ҡарарға ярашлы, 2016 йылдың 1 июленән бюджет секторы өсөн эш хаҡы буйынса минималь планка 7500 һум күләмендә билдәләнгән. Был хаҡта бөгөн Башҡортостан Хөкүмәтендә республиканың социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссияһы ултырышында хәбәр иттеләр.\nӘлеге ваҡытта иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь хеҙмәт хаҡы — 6900, бюджет өсөн алты мең һум тәшкил итә.\nБашҡортостандың Профсоюздар федерацияһы ошо йылдың 1 июненән төбәктә иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь эш хаҡын 8900 һум кимәлендә билдәләү тәҡдиме менән сығыш яһаны. Республика профсоюздары рәйесе урынбаҫары Валерий Апокин әйтеүенсә, бындай ҡарар «республикала эшләүселәрҙең хеҙмәт хаҡын күтәрергә, күләгәле эш хаҡын рәсмиләштерергә, шулай уҡ бюджетҡа физик берәмектәрҙең килеменә һалым керемен арттырырға мөмкинлек бирәсәк».\nБашҡортостан Хөкүмәте һәм эш биреүселәр республика Профсоюздар федерацияһының тәҡдимен хупланы. Өҫтәүенә республика хөкүмәте иҡтисадтың бюджеттан тыш секторы өсөн минималь хеҙмәт хаҡы күләмен 2016 йылдың 1 майынан билдәләргә тәҡдим итте.\n«Тейешле документҡа киләһе аҙнала ҡул ҡуйыу күҙаллана», — тип хәбәр итте Республиканың социаль-хеҙмәт мөнәсәбәттәрен көйләү буйынса өс яҡлы комиссияһы координаторы, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов.\nБашҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова хәбәр итеүенсә, республика Финанс министрлығында бюджет өлкәһенең түбән эш хаҡы түләнгән хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын 7500 һумға тиклем еткереү буйынса яҡынса иҫәпләүҙәр башҡарылған.\nТеги: башҡортостан хөкүмәте,хеҙмәт хаҡы


Президент шыршыһында, тимәк йылдың иң мауыҡтырғыс сараһы нда булыу һәр уҡыусының хыялылыр, моғайын. Бөгөн иһә байтаҡ уҡыусыларҙың хыялы ысынбарлыҡҡа әйләнде һәм республиканың ҡа ла һәм райондарынан 1200 уҡыусы бала Өфө дәүләт циркында ойо шторолған Яңы йыл тамашаһында ҡатнашты.\nҺәр тарафта байрам кәйефе хөкөм һөрә. Тышта, йәшел матурҡ ай эргәһендә әтәс ҡысҡыра, балалар саналарҙа шыуа һәм шыршы тирәләй әйләнә, фойела цирк клоундары төрлө конкурстар, уйын дар үткәрә.\n39 - сы гимназияның 4 - се синыф уҡыусыһы Полина Мелкоедо ва Президент шыршыһында икенсе тапҡыр һәм быйылғыһы үткән й ылғы байрамға ҡарағанда күңеллерәк булыуын белдерә.\n- Мин инде бала түгел, төрлө уйындар уйнамайым, әммә байр ам миңә оҡшаны, - ти ул.\nАлексей Логинов, 93 - сө гимназияның 8 - се синыф уҡыусыһ ы, шыршы байрамына өсөнсө тапҡыр килгән һәм уларҙың йылдан йыл мауыҡтырғысыраҡ үткәрелеүен билдәләй.\nБыйыл балалар өсөн көтөлмәгән бүләк булып мөғжизәләр арен аһы торҙо. Ә тамаша, әкиәттәгеләй, цирк түбәһе аҫтында ап - аҡ күгәрсендәр осоуынан башланып китте.\nБөгөн залда йыйылыусы балаларҙы Башҡортостан Президенты и семенән БР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары - мәҙәниәт\nһәм милли сәйәсәт министры Хәләф Ишморатов ҡотланы.\n- Беҙҙең республикала республиканың ҡала һәм райондарынан\nсаҡырылған балалар ҡатнашлығында Яңы йыл тамашаһы үткәреү м атур йолаға әүерелде. Беҙҙең өсөн һеҙҙең турала хәстәрлек кү реүҙән дә мөһимерәк мәсьәлә юҡ. Башҡортостанда һеҙ әхлаҡи яҡ тан һау булып үҫһен өсөн барыһы ла эшләнә. Асылған мәктәптәр\nиҫәбе буйынса беҙ Рәсәйҙә беренсе урында торабыҙ, йәш быуын\n- беҙҙең төп байлығыбыҙ. Әгәр һеҙ спорт менән шөғөлләнеп, с әнғәт менән ҡыҙыҡғһынып үҫһәгеҙ, республиканың ысын гражданд ары буласаҡһығыҙ.\nБашҡортостаныбыҙҙың символы Салауат Юлаев, уның образы ре спублика гербында ла һүрәтләнгән. Һеҙ ҙә азатлыҡ һәм халыҡ -\nара дуҫлыҡ идеяһына тоғро булығыҙ.\nКиләһе йыл беҙҙең алда Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 60 й ыллығын билдәләү тора. Һеҙ донъяны фашист илбаҫарҙарынан аза т иткән олатайҙарығыҙ менән ғорурланырға һәм инде бик аҙ ҡал ып барған ветерандар тураһында хәстәрлек күрергә бурыслы.\nБөгөнгө байрам көнөндә барығыҙҙы ла Башҡортостан Президен ты исеменән БР Конституцияһы Көнө һәм Яңы, 2005 йыл менән ҡа йнар ҡотлайым. Һеҙҙең өсөн ул яҡты һәм ҡыуаныслы булһын, бәх ет, именлек, уңыштар теләйем!\nБайрамды республика театры артистарының төрлө әкиәт герой ҙары образында сығыштары дауам итте.\nПрезидент шыршыһында иң иҫтә ҡалғаны, әлбиттә, Рәсәйҙең х алыҡ артисы, Монте - Карлола үткән халыҡ - ара конкурс лауре аты Николай Павленконың 12 юлбарыҫ һәм япон шпицтары менән " Монте - Карло алтыны" тип аталған программаһы булды.\nҠыш Бабай һәр саҡтағыса балаларҙы көттөрә биреп килде. Һә м байрамда ҡатнашыусы һәр балаға Салауат Юлаевтың тыуыуына 2 50 йыл тулыу уңайы менән сығарылған бай йөкмәткеле, матур ит еп биҙәлгән китап, йомшаҡ уйынсыҡ һәм күстәнәстәр бирҙе.


Төньяҡ Америка — Ер планетаһының Көнсығыш һәм Көнбайыш ярымшарҙары тоташҡан урындағы ҡитға. Төньяҡ Америка халҡы 500 млн кеше. Халыҡ тығыҙлығы Кариб диңгеҙе һәм ҡитғаның Үҙәк өлөшөндә тығыҙ. Бында 1 кв.км-ға 200-ҙән артыҡ кеше тура килә.\nТирә яҡтағы территориялар менән Төньяҡ Америка картаһы\nТөньяҡ Америка көнбайыштан Тымыҡ океандың Беренг диңгеҙе, Аляска һәм Калифорния ҡултығы менән, көнсығыштан Атлантик океандың Лабрадор, Кариб, Изге Лаврентий һәм Мексика ҡултығы менән, төньяҡтан Төньяҡ Боҙло океанның Бофорт, Гренландия Гудзонов ҡултығы менән йыуыла. Көнбайыштағы Евразиянан Беринг боғаҙы айырып тора. Көньяҡ Американан Панама боғаҙы айырып тора. Төньяҡ Америка составына шулай уҡ Гренландия, Канада арктика архипелагы, Алеут утрауҙары, Ванкувер утрауы, Александр архипелагы һәм башҡа утрауҙар инә. Утрауҙар менән Төньяҡ Америка майҙаны — 24,2 млн кв. км., утрауҙарһыҙ — 20,4 млн.кв. км.\nhttps://ba.bywiki.com/w/index.php?title=Төньяҡ_Америка&oldid=593294 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:57 7 апрель 2016 үҙгәртелгән.


Донъя чемпионы Тамара Танһыҡҡужина өфөләр менән шашка уйнай // Спорт | новости башинформ.рф\n15:21, 14 мая 2021 Спорт\nДонъя чемпионы Тамара Танһыҡҡужина Өфөлә бер үк ваҡытта рус шашкаһында уйнауҙың 250 сеансын үткәрә. Теләгән һәр кемдең донъяның иң шәп шашкасыһы менән көс һынашыу мөмкинлеге бар.\nТамара Танһыҡҡужина Айнур Шәйбәков, Әлиә Әминева, Айгөл Иҙрисова, Муродулло Амриллаев, Тамерлан Әхмәров һәм Марсель Шәрәфетдинов менән бергә ҡала халҡын 15 майҙа «Ватан» паркында көтә. Сеанстар — иртәнге 10-да, ҡатнашыусыларҙы теркәү сәғәт 8-ҙән башлана.\nЧемпиондар менән уйынды тигеҙ иҫәп менән тамамлаусыларға йәки еңеүселәргә миҙалдар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырыла. Иң шәп һигеҙ уйынсы кубок менән бүләкләнә, ҡалғандарҙы иҫтәлекле бүләктәр көтә.\nТеги: шашка, донъя чемпионы, Тамара Танһыҡҡужина


25 Март 2020, 15:55\nАуыр тынлыҡ урынлашты. Күрәһең, әҙәм затынан булмаһалар ҙа, кеше хәленә инә беләләрҙер. Хәйер, дөрөҫ һүҙгә яуап та юҡ инде. Әммә йолаға әйләнеп килгән ғәҙәткә лә хыянат итергә ярамай. Оҙаҡ уйлаһаң, юғарылар үҙҙәре ҡарар сығарып ҡуйыуҙары ла бар (аҡыллы уйлағансы, иҫәр эшен бөтөргән тип тә әйтәләр), шуға киләһе яңы йылды Көтөүсе йылы тип иғлан итергә булды сит планета вәкилдәре.\nНимәнән ҡурҡаһың, шул алдыңа килә, тигәндәре хаҡтыр. Нисә йылдар күңелендә йөрөгән шомло ҡурҡыу әле килеп ысынбарлыҡҡа әйләнде. Үҙенән рөхсәт тә һорап тормай Ғәҙелбайҙы кәңәшмәгә саҡырҙылар. Йәнәһе лә, киләһе йылдың нисек булырын күҙаллау өсөн уның фекерен белгеләре килгән, имеш. “Минән ниндәй кәңәшсе сыҡһын, кеше алдында ауыҙ күтәреп хәбәр һөйләп, сығыш яһағаным юҡ. Ябай бер көтөүсемен. Ана, исмаһам, урамыбыҙҙың депутаты, минең тиңдәш Сәмейҙе саҡырығыҙ,” – тип ҡаршылашыуына: “Беҙгә тап һинең кеүек, суррогат араҡынан айҙар дауамында алйып-бәлйеп йөрөмәгән, үҙ яғына бармағы кәкре булмаған ғәҙел кешенең фекере кәрәк”, – тип ай-вайына ла ҡарамай алдылар ҙа киттеләр. Осороп. Сит планета вәкилдәре, әлбиттә, осраған берәүгә бындай ҡәҙер-хөрмәт күрһәтмәйҙәрҙер бит, тип эстән генә маһайыбыраҡ килгән ҡарттың ишетәсәктәре алда ине. Кәңәшмә башланыр-башланмаҫтан: “Ғәҙелбай Игелекович, киләһе йылды Кеше йылы тип иғлан итеүгә һеҙҙең ҡарашығыҙ нисек?” – тигән һорауҙы ишеткәс, бына-бына хаҡлы ялға сығып, әҙәмсә ял итермен, кешесә йәшәй башлармын тип өмөт итеп йөрөгәндә, пенсия йәшенең артыуына былай ҙа аптырап, ауыр эштән бәлйерәп йөрөгән ҡартҡа етә ҡалды. Ҡапыл күҙ алдары ҡараңғыланып, быуындары ҡалтырап китте. Кипкән телен саҡ-саҡ әйләндереп: “Нисек инде Кеше йылы?” - тип кенә һорай алды. “Шулай, Кеше йылы,” – тине инопланетяндар. - Һеҙҙә һәр яңы йыл һайын йә берәй һөнәргә, йә мәңгелек ҡиммәттәрҙе һаҡлауға, яҡлауға\nарналған йылдар була бит. Беҙ ҙә үҙ-ара кәңәшләштек тә, быйыл Рәсәйҙә Кеше йылы итеп иғлан итергә ҡарар иттек.\n-Бының нимә менән бөтөрөн әҙерәк күҙ алдына килтерәһегеҙме? – тине үҙен ҡулға алырға өлгөргән ҡарт. – Бик булмаһа хәтерегеҙгә төшөрәйем. “Уҡытыусы йылы” килә! Белем үрҙәренә этәреүсе һөнәр эйәләренә ҡәҙер-хөрмәт хәҙер икеләтә артыр, хеҙмәт хаҡтары ла юғары баһаланыр тип өмөт иттек. Нимә менән тамамланды? Тап шул осорҙа мәктәптәр ябыла башланы, эш хаҡтары кәмене, бик күптәре ҡыҫҡартыуға эләкте. Үҙ урындарында ҡалыу “бәхете йылмайғандары” иһә 45 минутлыҡ бер дәрестә ике класҡа бергә һабаҡ бирә, йыл әйләнәһенә бөтмәҫ-төкәнмәҫ ҡағыҙ эштәренән башын да күтәреп ала алмай. Ә ҡулына яңы ғына диплом алған йәш белгестәр прилавка арттарына торорға мәжбүр, йә уҡыуына күрә лайыҡлы хеҙмәт хаҡын эҙләп ситкә сығып китә. Һуңынан мәҙәниәт, әҙәбиәт йылдары килде... Был ваҡытта ла ауылдарҙа бик күп мәҙәниәт йорттары ябылды. Хәҙер кистәрен урам буйҙарына сыҡҡан, шунда үҙ-ара танышып ғаилә ҡорған йәштәр ҙә юҡ тиерлек. Тиҫтерҙәре менән бергә күңел асырға урын булмағас, ҡайҙа барһындар? Ултыралар инде, виртуаль донъяла бер ваҡытта бишәүһе-унауһы менән яҙышып, әммә һәр береһе яңғыҙы мендәр ҡосаҡлап йоҡлай. “Әҙәбиәт йылы” килгәс инде, ниһайәт, күҙгә күренеп шиңеп барған рухиәтебеҙ ҡабаттан тергеҙелер тип шатландыҡ. Быныһы ла киреһенсә килеп сыҡты. Ярҙам итер урынға ярҙан ғына еттеләр. Китапханалар ябылды, ундағы рухи аҙыҡ, хазина – китаптар теләһә ҡайҙа таратылды, бик күптәре яндырылды йә сүплеккә ырғытылды.\nЙыл аша тиерлек тәбиғәтте йәки тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға арналған йылдар иғлан ителеп тора. Һөҙөмтәһе ҡайҙа? Үҙебеҙ ташлаған сүп-сарҙан үҙебеҙ күмелә башланыҡ. Ә ер аҫты байлыҡтары, ҡомартҡыларыбыҙ сит ҡулдар ҡулына күсә...\nТамағына тығылған әсе төйөр көтөүсегә артабан һөйләргә ирек бирмәне. Ҡарттың хәлен аңлап тегеләр ҙә шымып ҡалды. Кеше затынан булһалар, телмәрең оҙаҡҡа һуҙылды тип шыш та быш һөйләнә, йөҙҙәренә ризаһыҙлыҡ күләгәләре сығара башларҙар ине. Былар – түҙемле. Хәйер, сәғәтле эшкә иртә таңдан тороп йүгермәһәләр, тығындарҙа тормаһалар, кисен эш сәғәтен көскә көтөп алып, аҙаҡ икенсе смена – донъя мәшәҡәттәренә сумыуҙан азат булһалар, киләһе эш хаҡына тиклем кемдән һоранырға тип баш ватмаһалар – нервылары ла ныҡлылыр.\nҮҙенә бирелгән һыуҙы эсеп, бер тына тынып торғас, Ғәҙелбай ҡарт йәнә телгә килде:\nХәҙер килеп Кеше йылы, имеш. Сығарылған закон-ҡанундар былай ҙа шул ябай халыҡты юҡҡа сығарырға, булғанды ла нисек бөтөрөргә, нисек сит-яттар ҡулына һатып тиҙерәк туйыу тураһында ғына уйлап ултырыуға ҡоролған кеүек бит тегендәге йомро баштарҙың бар эштәре. Ауылдарҙа иһә эшһеҙлектән нишләргә белмәй, ғаилә йылыһында, ир, ҡатын ҡуйынында ятырлыҡ бик күп ауыл йәштәре суррогат араҡы йәки башҡа техник ҡалдыҡтарҙы йыуыр өсөн сығарылған нәмәләрҙе эсеп үлеп бөтөп бара, шул арҡала ғәрип, ауырыу балаларҙың һаны артҡанда һеҙҙе был ҡарарға нимә этәргәндер, аңламайым, - тип һүҙен йомғаҡланы ҡарт көтөүсе.


Баймаҡ ҡалаһынын 4-се мәктәбендә ун беренсе синыф уҡыусыларының ата-әсәләре өсөн Берҙәм дәүләт имтихандары үтте\nЭшлекле уйын тип аталған был сара өлкәндәрҙен белемен тикшереү түгел, ә балаларҙы имтиханға әҙерләүҙә ололарҙың да яуаплылығын арттырыу һәм уны үткәреү тәртибен анлатыу. Һынауҙарҙа ҡырҡлап ата-әсә ҡатнашты.\nИмтихандын талаптарын үтәү мәктәп тупһаһынан уҡ башланды. ЕГЭ бирергә килгәндәр белем учреждениеһына тейешле королмалар аша үтеп инә. Был инде уҡыусынын белеме шпаргалка йә иһә башҡа махсус урындарҙа түгел, ә унын башында икәнлеген күрһәтә. Артабан барыһы өсөн дә линейкаға басыу. Ошонда дәүләт комисияһы етәксеһе, күҙәтеүселәр, имтиханды ойоштороусылар унын ҡағиҙәләре менән таныштыра һәм бөтәһекн дә аудиторияға бүлеп сыға. Ата әсәләр балаларға ҡарағанда ла нығыраҡ тулкынлана. Сөнки улар белем алған ваҡытта бындай күренештәр бөтөнләй юҡ ине.\nАудиторияларға ата әсәләр тик паспорт менән генә индерелә. Шулай уҡ бөтә ерҙә видеокүҙәтеү ҡоролмалары ҡуйылған.\nИл буйынса барған быйылғы имтихандарҙын тукһан проценты онлайын режимда барасаҡ Был һынау тотҡан уҡыусыларҙы ҡурҡытыу түгел, ә киреһенсә имтихандарҙын асыҡ һәм ғәҙел барышын дәлилләгән бер алым булып тора.\nАудиторияларҙа бер ук ваҡытта имтихан һорауҙары таратып бирелә. Ғәҙәттә бер имтиханға өс сәғәт ярым вакыт бирелһә, ә был эшглекле уйын булғанға күрә ата әсәләр утыҙ биш минут эсендә яуап яҙырға тейеш.\nБылтыр ошондай уҡ эшлекле уйын имтихандарыф мәктәп директораҙыр өсөн дә үткәрелгән. Йыл һайын үҙгәреп торған берҙәм дәүләт имтиханадарын үткәреү тәртибе менән танышыу, норматив документтарҙы тултырырға өйренәү етәкселәр өсөн дә фәһемле булған.


"Ул дуҫтары араһында һәр ваҡыт яҡты йөҙлө, асыҡ күңел ле булды. Әммә шул уҡ ваҡытта үҙенә йомолған, сәйер кеше ине . Үҙенең оҙаҡ йәшәмәүен аңлай ине."- тип хәтерләйҙәр уны яҡы ндары.\nРәссам Александр Рыбаков, ысынлап та, ни бары 45 йәшен дә вафат була. "Ижад" галереяһында асылған күргәҙмә уның тыу ған көнөнә -10 мартта асылды.\nРәссамдың үҙенең иҫтәлектәре буйынса, тәүге рәссам дәрес тәрен ул әсәһенән ала. Уның менән бергәләп ул ҡағыҙҙан сәскә ләр эшләү менән мауыға. Сағыу төҫтәр, матур сәскәләр доньяһ ы уны тулыһынса әсир итә.\nНиндәйҙер ваҡыт үткәс Иланск ҡалаһынан ғаилә Өфөгә күсе п килә. Александр тәүҙә мәктәптә , һуңынан училище тамамлап,\nгазүткәргес трассаһында эшләй. Һуңынан Рыбаков моторҙар төҙ өү берекмәһенә эшкә күсә. Бында ул һүрәт төшөрөргә яратҡан э шселәр менән таныша һәм Геннадий васильевич Огородов изостуд ияһында шөғөлләнә башлай. Һынлы сәнәғәткә тап Огородов юл а са ла инде.\nРәссамдың яҡындары уның тураһында былай ти: - Александр ҡайһы ваҡыт һүрәттә, картинала сағылдырмаҫлыҡ п редметтарҙы ла күрә белеп, уны үҙенсәлекле итеп һүрәтләй бел еүе менән таң ҡалдыра ине. Улар араһында сәскәгә күмелгән бо лондар, томанлы иртә һәм билдәһеҙлеккә киткән һуҡмаҡтар... Әммә уларҙың һәр береһенән тормош көсө, яҡты энергия, илаһи матурлыҡ бөркөлә...\nГалереяла картиналарының береһе - күҙлек кейгән һөйкөмл ө йәш Рыбаковтың портреты. Был картинана Геннадий Огородов я ҙған. Рабаков, үҙ сиратында, үҙенең уҡытыусыһының портретын төшөргән.\nЯҙылып бөтөлмәгән картиналарҙың һәр береһендә тиерлек төҫ тәр гөлләмәһе. Рәссам өсөн форма төшөнсәһе мөһим түгел. Мәҫә лән, "Болондағы ҡыҙ" исемле картинаһында ҡыҙҙың фигураһы та мамланмаған фигура, уны тик зәңгәр, һары, йәшел, ҡыҙғылт төҫ тәргә мансылған сәскәләр генә уратып алған.\n"Ҡыҙыл йорт" картинаһы төнөн дә, көндөҙ ҙә тормош ҡайна п торған ҡала булып күренә. Әммә иғтибарлыраҡ ҡараһаң, карт инала тик ҡаланың сите генә һүрәтләнгән икән. Сағыу төҫтәр ҡ айнап торған тормоштокүрһәтә икән. Рәссамдыҡ төҫтәргә йән өр өү һәләтлеге хайран ҡалдыра.\nӘйтеүҙәренсә, Александар Рыбаков үҙенең иртә үлерен тойған . Шуға ла өйләнмәгән, уның иң яҡын кешеләре Сергей Литвинов,\nВладислав Меос, Виктор Рязанов. рәссамдың ике картинаһын һа тып улар уның ҡәберенә һәйкәл ҡуя һәм күргәҙмә үткәрә.


Өфөлә «Рәсәй-Мәҙәниәт» телеканалында төбәк тапшырыуҙары башлана // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Рәсәй-Мәҙәниәт» телеканалында төбәк тапшырыуҙары башлана\n9:54, 21 мая 2015 Мәҙәниәт\nӨфөлә «Рәсәй-Мәҙәниәт» телеканалында төбәк тапшырыуҙары башлана Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 21 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n1 июлдән «Рәсәй-Мәҙәниәт» телеканалында төбәк тапшырыуҙары башлана. Урындағы программалар йыл ярым буйына күрһәтелмәне. Көн һайын ярты сәғәтлек «Иртә» тапшырыуында ҡунаҡтар менән әңгәмә, баш ҡалала һәм республикала барған иң сағыу ваҡиғалар хаҡында яңылыҡтар буласаҡ. Шулай уҡ яңы ҡыҙыҡлы рубрикалар асырға ниәтләйҙәр. Команданың слоганы — «Беҙ һәр ваҡыт мәҙәниәт менән бергә».\n«Республиканың ижади интеллегенцияһы каналдың эшләй башлауы тураһында яңылыҡты шатланып ҡабул итте, — тип билдәләне дәүләт телерадиокомпанияһы мөхәррире Татьяна Саттарова. — Күргәҙмәләрҙе, спектаклдәрҙе һәм сығыштарҙы яҡтыртыуға саҡырыуҙар килә. Залдарҙа ғына түгел, яңыртылған студияла ла сәнғәт эшмәкәрҙәре менән аралашасаҡбыҙ».\n15 майҙан «Рәсәй 24 Башҡортостан» каналында республикалағы ваҡиғалар һәм мәҙәниәт тормошо тураһында яңылыҡтар эфирға сыға. 22 майҙан «Рәсәй» каналында башҡорт йырсыларының «Гәлсәр һандуғас» музыкаль конкурс-фестивале башлана. Уны Земфира Байбулдина алып бара.


Хәбәрҙәр: Иран: Яҡын Көнсығыштағы экстремизмдың үҫешендә Көнбайыш ғәйепле.\nИран: Яҡын Көнсығыштағы экстремизмдың үҫешендә Көнбайыш ғәйепле.\nИран президенты Хәсән Роухани, БМО Генераль Ассамблея сессияһында сығыш яһап, Яҡын Көнсығыштағы экстремизм үҫешен, шуның кәүҙәләше булған “Ислам дәүләте” төркөмө эшмәкәрлеген Көнбайыштың “стратегик хаталары” менән бәйләне.\nИслам республикаһы башлығы бер нәмәгә үҙенең ныҡлы инаныуын белдерҙе: әлеге көрсөк ситтәр ярҙамында түгел, региондың үҙенең эсендә хәл ителергә тейеш:\n“Яҡын Көнсығыш, Урта Азия һәм Кавказ мәсьәләләрендә Көнбайыштың стратегик хаталары донъяның был өлөшөн террористар һәм радикалдар өсөн ожмахҡа әйләндерҙе. Ҡайһы бер разведагенстволар ахмаҡтарҙың ҡулына үҙҙәре ҡылыс тотторҙо һәм был ҡылыстар хәҙер бер кемде лә аямай,”-тип белдерҙе Роухани...-”Экстремистар бөтә донъяға оран һалды: “Бөтә донъя экстремистары, берләшегеҙ!”-тип. Ә беҙ, экстремизм янағанда, ниндәй кимәлдә берләшә алырбыҙ һуң?”-тип һораны Роухани БМО-ның 193 ил-ағзаһынан.\nБыл һүҙҙәр Көнбайыш менән экстремистарға ҡаршы бергәләп эш итергә саҡырыу кеүек яңғыраһа ла, Иран лидеры регион эштәренә ҡыҫылыуҙан һаҡланырға саҡырҙы: “Демократия- һуғыш һәм агрессия һөҙөмтәһе түгел, үҫеш, алға китеш һөҙөмтәһе. Демократия -Көнбайыштан Көнсығышҡа анһат ҡына индерергә мөмкин булған экспортлау тауары түгел”.\nШул уҡ ваҡытта Иран лидерының Нью-Йоркка визиты Британия премьер-министры Дэвид Кэмерон менән тарихи осрашыуына сәбәпсе булды- ике илдең лидеры Иран революцияһы заманынан бирле күрешкәне юҡ ине.\nДаунинг-стрит 10 хужаһының һүҙҙәре буйынса, “Иранға мөмкинлек бирергә кәрәк, ул проблемалар тыуҙырыр урынға проблемаларҙы хәл итеүсе булып сығыш яһай ала. Беҙҙең ҡараштарыбыҙ төрлө, әммә Иран лидерҙары “Ислам дәүләте” тыуҙырған ҡурҡыныстан ҡотолорға ярҙам итә ала.”\nБеҙҙең АҠШ-тағы хәбәрсебеҙ Штефан Гробе һүҙҙәре буйынса, “асылда үҙ телмәрендә президент Роухани Яҡын Көнсығыштың бәләләрендә Көнбайышты туранан-тура ғәйепләне. Тик ул АҠШ һәм Бөйөк Британияны асыҡтан-асыҡ атаманы, тимәк мөнәсәбәттәрҙе яҡшыртыуға өмөт бар.”


Йырҙарымда - ерем балҡышы\n13 Ноябрь 2019, 16:07\nБашҡортостанда ауыл биләмәләре араһында «Йырсы ауыл» республика конкурсы старт алды. Беҙҙең Бикбау ауылы халҡы ла был конкурсҡа ихлас ҡатнашып, "Йырҙарымда - ерем балҡышы" исемле бик матур, эстәлекле, ҙур концерт күрһәтте. Тамашасылар Әлфиә...\nЙырһыҙ ерҙең йәме юҡ,\nЙырһыҙ тормош тәме юҡ,\nЙыр һулар һауа кеүек,\nБашҡортостанда ауыл биләмәләре араһында «Йырсы ауыл» республика конкурсы старт алды. Беҙҙең Бикбау ауылы халҡы ла был конкурсҡа ихлас ҡатнашып, "Йырҙарымда - ерем балҡышы" исемле бик матур, эстәлекле, ҙур концерт күрһәтте. Тамашасылар Әлфиә Мөрсәлимова, Нурия Әлмөхәмәтова, Алмас Урманбәтов, Ләлә Түлегәнова, Гүзәл Өмөтбаева, Гәүһәр Ижбирҙина менән ҡыҙы Динара, “Әхирәттәр” ансамбле башҡарған йырҙарҙы яратып тыңланылар. Юлай Ильясов, Илсур Илтенбаевтың гармун, ҡурай моңдары бөтәһенең дә күңеленә хуш килде. Ә бейеүселәр Гүзәл Өмөтбаева һәм ветеран уҡытыусы Мәсҡүҙә Сабированың өҙҙөрөп баҫыуҙары тамашасыларға тағы ла дәрт өҫтәне. Нәфис һүҙ оҫталары Алмас Урманбәтов, Рәғиҙә Ғәлимова, Салауат Сабиров, Миңзилә Хәмитова көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылған шиғырҙарҙы юғары кимәлдә башҡарҙы. Бикбау башланғыс мәктәбе уҡыусыларының сығышы ла бик матур булды. Концертты Гүзәл Итбаева, Рәғиҙә Ғәлимова оҫта, дәртле, юғары кимәлдә әҙерләп алып барҙы.\n"Һуңғы ҡабым икмәгҽм, һуңғы йотом һыуым мҽнән бҽргә, ишҽтҽр йырым булһа, үкҽнҽс ҡалмаҫ", - тигән бөйөк башҡорт яҙыусыһы, драматург, шағир Мостай Кәрим. Йондоҙ ҡото - нурланыуҙа булһа, йырҙың ҡото - йырланыуҙа. Матур йырҙар йырлап, матур йырҙар тыңлап йыр-моңдан айырылмай йәшәйҽк, дуҫтар!


Празеодим — Башҡорт Википедияһы\nПразеодим (лат. Prasaeodymum, Pr) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор химик элементы. Тәртип номеры — 59.. Лантаноидтар төркөмөнән, көмөшһыу мәғдән.\nЙәшел һәм близнец[d]\n140,90766 ± 1,0E−5 атомная единица массы\n6,773 грамм на кубический сантиметр\n2280 метр в секунду\n5 Сығарып алыу\nПразеодим элементының символы — Pr (Празеодим тип уҡыла).\nИсеме грек. πράσιος — «аҡһыл-йәшел» һәм δίδυμος — «игеҙәк» тигәнде аңлата. Бындай атама менән ул тоҙҙарының төҫөнә һәм элементтың асылыу тарихына бурыслы.\nПразеодим 1895 йылда Карл Ауэр фон Вельсбах тарафынан асыла. Ул 1839 йылда швед химигы Карл Мосандер тарафынан табылған дидим элементының физик һәм химик үҙенсәлектәре яҡын булған ике элементтың ҡатнашмаһы булыуын билдәләй, уларға ул неодим һәм празеодим тип исем бирә.\nЕр ҡабығында празеодимдың йөкмәткеһе — 9 г/т, океан һыуҙарында — 2,6·10−6мг/л.\nПразеодимды һирәк осрай торған ер элементтары менән ҡатнашмаларҙан алалар. Экстракциялы һәм хроматографик бүлеү һәм ваҡлап кристаллаштырыу ваҡытында празеодим еңел лантаноидтар менән бергә туплана һәм неодим менән ҡушылып айырыла. Артабан празеодимды неодимдан айыралар һәм 850oC температурала термик юл менән йәки электролизлап таҙа металл рәтенә күсерәләр.\nПразеодим иондары 1,05 мм тулҡын оҙонлоғо менән лазер нурланышын тыуҙырыу өсөн ҡулланыла (инфраҡыҙыл нурланыш). Празеодим фториды лазер материалы булараҡ ҡулланыла. Празеодим оксиды быяла иретеү өсөн файҙаланыла, уға ҡушылғанда аҡһыл- йәшел төҫ бирә.\nПразеодим мишметалл компоненты булып тора, ҡоросҡа легирлау өҫтәмәһе итеп файҙаланыла. Магнийлы кобальт һәм никель иретмәләре составына инә.\n↑ 2,0 2,1 Эмсли Д. Nature's Building Blocks: An A-Z Guide of the Elements (New Edition) — Издательство Оксфордского университета, 2011.\n↑ 4,0 4,1 PRASEODYMIUM (ингл.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Празеодим&oldid=1037297 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 май 2021 в 15:35\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:35 29 май 2021 үҙгәртелгән.


«Версия Башкортостана» уҡыусыларының һорауҙарына Прокуратура вәкиле яуап бирә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Версия Башкортостана» уҡыусыларының һорауҙарына Прокуратура вәкиле яуап бирә\n11:30, 18 мая 2012 Йәмғиәт\nКөндәлек тормошобоҙҙа юристар ярҙамы менән хәл итергә тура килгән бихисап проблемалар тыуып тора. Күп һорауҙарығыҙға «Версия Башкортостана» социаль-хоҡуҡи аҙналығы редакцияһында яуап табырға мөмкин: «ҡыҙыу линияға» шылтыратығыҙ һәм һеҙгә гәзит ҡунаҡтары – адвокаттар, прокурорҙар, төрлө ведомство хеҙмәткәрҙәре консультация бирә аласаҡ.\nШишәмбе, 22 майҙа, тура бәйләнештә БР Прокуратураһының граждан процесында прокурорҙар ҡатнашлығын тәьмин итеү бүлегенең өлкән прокуроры Елена Ишбулатова тиҙ хоҡуҡи ярҙам күрһәтә.\nХеҙмәт бушлай күрһәтелә һәм уның менән теләге булғандарҙың барыһы ла файҙалана ала, бының өсөн 15.00-17.00 сәғәттәрҙә (8-347) 272-79-16 телефонына шылтыратығыҙ. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был — даими рубрика, граждандар менән тура бәйләнеш айына ике тапҡыр – һәр икенсе һәм дүртенсе шишәмбе ойошторола. Үрҙә күрһәтелгән телефонға шылтыратығыҙ һәм ҡыҙыҡһындырған һорауығыҙҙы квалификациялы юрисҡа бирегеҙ.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, һорауығыҙҙы гәзиттең 15-се битендә урынлашҡан купонға ла яҙып ебәрергә мөмкин. Компетентлы кешенең яуабы менән ул «Һеҙҙең хоҡуҡ» тип исемләнгән икенсе даими рубрикала баҫылып сығасаҡ.


Ҡанатһыҙ ҡош балаһы\n25 Апрель , 17:06\nХикәйә Күптән тышта йөрөй Салауат. Тамам өшөнө, туңды инде. Сыҡҡас та епшек ҡар менән әрһеҙ уйнап ташлағайны шул. Бейәләйҙәре һығып алмалы булып һыуланды, ботинкалары дым тартып ауырайҙы. Башта тирләткән булһа, хәҙер килеп һыуланған эске кейемдәр арыҡ тәндең бар ғына йылыһын һурып торҙо. Көнүҙәгендә алдатып ҡына йылмайған ҡышҡы ҡояш наҙына ышанып, йоҡа куртка ғына кейгән булһа, ҡапыл һалҡынайтып, әсе ел сыҡты ла киттесе. Малай сабырһыҙланып, әленән-әле урам ҡапҡаһы төбөнә килде лә ҡалаға киткән юл яғына текәлеп торҙо. Әсәләре һаман юҡ. «Тиҙ генә ҡайтырмын», – тигәйне бит. Тағы алданы инде. «Алдаҡсы… Алдаҡсы!» Малай өшөгән сикәләре буйлап аҡҡан йәштәренән ғәрләнеп, йән асыуға ҡаты ҡар киҫәктәрен типкеләне. Шулай тауышһыҙ ғына һығылып илап күңелен бушатҡас та, әле арыуыҡ йөрөнө ул урам тирәһендә. Тик нисек кенә туңған булһа ла, нисек кенә семәрле ишек тотҡаһы үҙенә үрелергә өндәп саҡырһа ла, Салауат өйгә инмәне. Дөрөҫөрәге, инергә ҡыйыулығы етмәне.


Материалы за 17.04.2010 » Архив газеты "Йәшлек"\nТуғанымды эҙләйем Яңылыҡтар » Иғтибар\nҒафури районының Ибраһим ауылында 1974 йылдың 14 июнендә тыуған ҡустым Айҙар Әкрәм улы Рәхмәтуллинды эҙләйем. Ул 2003 йылдың октябрь урталарында ауылдан юҡҡа сыҡты. Үҙе менән бер документы ла юҡ. Буйы 170 – 174 см, ҡара тура сәсле, ҡара күҙле. Һул ҡул суғы һыртында «А» (хәрефтең ике яғынан өсәр һыҙыҡ) рәүешле, һул күкрәк тәңгәлендә ҡан составы тураһында белешмә, пуля төшкән татуировка (R (+) пуля һүрәте А (II) кеүек) бар.\nБәлки, Айҙарҙы күреп ҡалыусылар, ишетеүселәр барҙыр, хәбәр итһәгеҙ ине. Телефондар: 8 (34740) 2-37-21, 8-962-519-40-35, 8-903-355-50-51. Адресым: Ғафури районы, Игенйылға ауылы, Таңһылыу Сәйетбатталова.


Республикала мәктәптәрҙе яңы уҡыу йылына ҡабул итеү башланды\nТөрлө ведомстволар вәкилдәренән торған комиссия ағзалары белем усаҡтарының әҙерлеген тикшерә.\nБелем усағында ғәҙәттән тыш хәл була ҡалһа, ошондай тауыш уны иҫкәртергә тейеш. Рейд мәктәпкә ингән урындан уҡ башланды. Етешһеҙлектәр теркәлмәне. Белем биреү учреждениеһы тирәләй тиҫтәләрсә видеокүҙәтеү камераһы ҡуйылған, янғынға ҡаршы хәүефһеҙлек саралары ла талаптарға яуап бирә.\nБелем усағын янғын һүндереү ҡорамалдары менән тәьмин итеү төп талаптарҙың берһе. Тиҙ яныусан уҡыу кәрәк-яраҡтарына бай химия, биология, информатика, физика фәндәре кабинеттарында улар мотлаҡ булырға тейеш.\nКомиссия уҡыу кабинеттары, спорт залы, ашхана, аш бешереү блогының тейешле талаптарға яраҡлығын тикшерҙе. Медицина пунктының кәрәкле препараттар, ҡорамалдар менән тулылығында ла тайпылыштар күҙәтелмәне. Башланғыс кластар кабинетына талаптар айырыуса юғары. Парта-ултырғыстарҙың стандартҡа ярашлы эшләнеүе, таҡталарҙың яҡтыртыу ҡоролмалары, йыуыныу урыны булыуы ла шарт.\nДөйөм алғанда, комиссия мәктәптәрҙең торошон ыңғай баһаланы. Булған етешһеҙлектәрҙе беренсе сентябргә тиклем төҙәтергә ҡушылды. Яңы уҡыу йылында мәктәптәрҙә хәүефле сирена түгел, ә моңло ҡыңғырау тауышы ғына яңғырарға тейеш. Талапсан рейд уҙғарыусылар ошоға өмөтләнә.


Написал в 8 июня 2018, 16:07\nБыл уйында балалар ғына түгел, өлкәндәр ҙә ҡатнаша. Бүләк отоп та ҡыуана күптәре. Бына әле сәй сервизы Хәйбулла районының Әбеш мәктәбе директоры Радмир Вәкил улы Ниғмәтуллинға тапшырылды.\n– Яңыраҡ ҡына беҙгә өр-яңы 22 урынлыҡ автобус бүләк иткәйнеләр. Шәп вездеход! Уны Өфөнән үҙебеҙ барып алдыҡ. Был автобусҡа беҙҙең юлдарҙан йөрөүе бер ни тормай. Рәхмәт хөкүмәтебеҙгә!\nБына бөгөн «Йәншишмә» үҙ бүләген килтергән. Шатлыҡ өҫтөнә шатлыҡ инде. Мәктәбебеҙҙә гәзитте алдыралар, яратып уҡыйҙар. Киләсәктә лә бергә булайыҡ! – тип оҙатып ҡалды ул беҙҙе.\nҠәҙерле атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр,\nхөрмәтле уҡытыусылар, етәкселәр һәм эшҡыуарҙар!\nИзге ураҙа айында балаларға рухи аҙыҡ – гәзиткә подписка бүләк итһәгеҙ, үҙегеҙгә мең сауап алырһығыҙ. Туғандарығыҙға, тыуған ауылығыҙ мәктәбенә, китапханаларға яҙҙырған милли баҫмаларҙы йөҙәрләгән кеше уҡып ҡыуаныр һәм һеҙгә рәхмәттәр яуҙырыр.\nМилләттәштәр! Гәзит-журналдарыбыҙҙың ябылыуына юл ҡуймайыҡ. Эште үҙебеҙҙән башлайыҡ һәм башҡаларҙан да шуны талап итәйек. Берҙәм булайыҡ, бергә булайыҡ!\n« «Минең өс айым»\nУраҙа ғәйете мөбәрәк булһын! »