19 декабрь — Башҡорт Википедияһы\n19 декабрь Викимилектә\n19 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 353-сө көнө (кәбисә йылында 354-се). Йыл тамамланыуға 12 көн ҡала.\nБМО: Ярлыларға ярҙам итеү көнө.\nЕр: Скиппинг көнө.\nЛинолеумдың тыуған көнө.\nАҠШ: Карамель көнө.\nҠаҙағстан: Энергетиктар көнө.\nРәсәй: Хәрби контрразведка подразделениелары көнө.\nУкраина: Адвокатура көнө.\nРәсәй: Тәьминәтселәр көнө.\n1863: Англияла линолеумға патент алына.\n1918: Рәсәй Халыҡ Комиссарҙары Советы Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы частарында Махсус бүлектәр (хәрби контрразведка) булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә.\n1965: Шарль де Голль Франция президенты итеп һайлана.\n1997: «Титаник» фильмының премьераһы була.\nБик (Бикмурзин) Анатолий Иванович (1915—19.12.1980), Мари Республикаһы яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1947 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы Бөрөбаш ауылынан.\nЧебыкин Николай Степанович (1925—20.02.2010), хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1953—1966 йылдарҙа Мәсетле районының К. Е. Ворошилов һәм В. И. Ленин исемендәге колхоздар рәйесе, 1967—1973 йылдарҙа «Ҡарағай» шифахана-профилакторийы директоры, 1973—1983 йылдарҙа колхоз-ара төҙөлөш ойошмаһы рәйесе. I дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм III дәрәжә Дан (1944) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Кесе Ыҡтамаҡ ауылынан.\nХәйретдинова Наилә Миңлеғәли ҡыҙы (1960), малсылыҡ тармағы ветераны. 1977—1979 йылдарҙа Мәсетле районының «Комсомолец» колхозы һауынсыһы, 1980—2006 йылдарҙа Фрунзе исемендәге колхоздың сусҡа ҡараусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2000). Сығышы менән ошо райондың Түбәнге Туҡбай ауылынан.\nТойғонов Марсель Марат улы (1970), ғалим-микробиолог. 2003 йылдан «Иммунопрепарат» предприятиеһының Фән һәм технологиялар департаменты директорының фән буйынса урынбаҫары, 2007 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте аппаратында, 2008 йылдан бүлек мөдире; 2009—2010 йылдарҙа «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры, бер үк ваҡытта 1998 йылдан алып Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, 2014 йылдан микробиология, вирусология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (2003), профессор (2005).\nКровко Пётр Михайлович (1911—13.05.1992), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар батальоны парторгы, майор (1946). Советтар Союзы Геройы (1943).\nНикитин Николай Моисеевич (1926—13.10.2008), ауыл хужалығы алдынғыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1985 йылдарҙа Ауырғазы районы Мичурин исемендәге колхоздың комплекслы бригада бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).\nПетров Григорий Кузьмич (1931—17.09.2016), нефть сәнәғәте алдынғыһы, 1950—1992 йылдарҙа быраулаусы, быраулау мастеры, бригадир. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1971).\nТимерғәли Килмөхәмәтов (1941—2.05.2021), башҡорт әҙәбиәте белгесе, яҙыусы. 1970 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992—2013 йылдарҙа журналистика кафедраһы мөдире. 1973 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001). Зәйнәб Биишева исемендәге премия (2009) һәм Ҡырмыҫҡалы районының Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев исемендәге премияһы (2005) лауреаты.\nГагарина Роза Павловна (1936), хеҙмәт ветераны, техник-технолог. 1964—1993 йылдарҙа Салауат нефть химияһы комбинаты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1988). Сығышы менән хәҙерге Төркмәнстандың Ташауыҙ ҡалаһынан.\nХөсәйенов Мөхәмәтғәли Ҡорбан улы (1936), юғары мәктәп ветераны, ғалим-иҡтисадсы. Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университетының элекке уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1971). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Балаҡатай районы Яңыбай ауылынан.\nМогильников Иван Петрович (1956), мәғариф, комсомол, партия органдары һәм муниципаль хеҙмәт ветераны. 1984—1988 йылдарҙа халыҡ депутаттарының Мәсетле район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары; 1995 йылдан район хакимиәт башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары, 2011—2015 йылдарҙа — район хакимиәте башлығы. Рәсәйҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2006), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1994). Сығышы менән хәҙерге Свердловск өлкәһенең Сажино ауылынан.\nҒәлиева Инна Анатольевна (1966), педагог. 1997 йылдан Салауат ҡалаһының Балалар-үҫмерҙәрҙең техник ижад үҙәге директоры. Рәсәйҙең почётлы мәғариф хеҙмәткәре (2013), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004). Балаларға өҫтәлмә белем биреү учреждениелары етәкселәренең республика конкурсының Гран при эйәһе — 2013 йыл директоры. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Краснодон ҡалаһынан.\nҒәзим Аллаяров (1912—24.12.1993), партия һәм йәмәғәт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыуcы.\nАнтошкин Николай Тимофеевич (1942—17.01.2021), СССР һәм Рәсәйҙең хәрби һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1-се класлы хәрби осоусы, отставкалағы авиация генерал-полковнигы, Советтар Союзы Геройы (1986), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған хәрби осоусыһы. Хәрби фәндәр докторы. Рәсәй Федерацияһының VI һәм VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты.\nМихайловский Николай Константинович (1903—19.01.1965), инженер‑геолог. 1945—1953 йылдарҙа «Туймазанефть» тресының геология бүлеге начальнигы. СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1951). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1948). Сығышы менән хәҙерге Тверь өлкәһенең Спиров районының Матвеево ауылынан.\nБолотов Николай Андреевич (1899—22.08.1964), хор дирижёры, педагог. 1930—1940 йылдарҙа һәм 1955 йылдан — Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы, 1940—1955 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш хормейстеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1945). Сығышы менән хәҙерге Һамар өлкәһенең Сергеев районы Үрге Орлянка ауылынан.\nХаламушкин Николай Степанович (1914—28.01.1997), партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1962—1964 йылдарҙа КПСС-тың Мәсетле район комитетының беренсе секретары, Балаҡатай колхоз-совхоз производство идаралығының партком секретары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының IV—VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1957), Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы Софиевка ауылынан.\nБезносов Николай Никитьевич (1924—7.11.2001), спортсы, тренер. 1962 йылдан Өфөнөң трамплиндан саңғыла һикереү һәм саңғы икебәйгеһе буйынса балалар-үҫмерҙәр олимпия резервы спорт мәктәбе тренеры, 1970—1980 йылдарҙа Башҡортостан йыйылма командаһының өлкән тренеры. Велосипед спорты буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1961), саңғы икебәйгеһе буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1952). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1976). Сығышы менән хәҙерге Удмурт Республикаһының Гальянский Починок ауылынан.\nЧерных Николай Андреевич (1924—30.10.1982), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар полкы пулемётсыһы. Гвардия кесе лейтенанты (1945). Советтар Союзы Геройы (1943).\nҠасимов Салауат Фитрат улы (1934—21.11.2018), ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1995). Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2009), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Зәки Вәлиди исемендәге премияһы (2004) лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986) һәм Салауат Юлаев (2014) ордендары кавалеры.\nТяптин Виталий Михайлович (1939—2.09.1994), алдынғы төҙөүсе. 1964 йылдан «Башуралэнергострой» тресының комплекслы бригада бригадиры. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры (1986).\n19 декабрҙә тыуғандар\n1864: Адольф Зандбергер, Германия композиторы.\n1906: Леонид Ильич Брежнев, СССР-ҙың дәүләт, сәйәси һәм партия етәксеһе.\n1915: Эдит Пиаф, Франция йырсыһы.\n1741: Витус Беринг, Рәсәй империяһының диңгеҙҙә йөҙөүсеһе.\n1851: Джозеф Мэллорд Уильям Тёрнер, Англия рәссамы.\n1860: Константин Сергеевич Аксаков, Рәсәй империяһы филологы, шағир.\n1915: Алоис Альцгеймер, Германия неврологы.\n1953: Роберт Эндрюс Милликен, Америка физигы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=19_декабрь&oldid=1102144 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:11 18 декабрь 2021 үҙгәртелгән.


Республикала йәшәгән егеткә 16 йәшлек һөйгән ҡыҙын үлтергән өсөн хөкөм ҡарары сығарылды // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nРеспубликала йәшәгән егеткә 16 йәшлек һөйгән ҡыҙын үлтергән өсөн хөкөм ҡарары сығарылды\n15:09, 22 марта 2018 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала йәшәгән егеткә 16 йәшлек һөйгән ҡыҙын үлтергән өсөн хөкөм ҡарары сығарылды Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\nБашҡортостандың Мишкә районында йәшәгән 20 йәшлек егет «Үлтереү менән янау» һәм «Ҡанһыҙ рәүештә үлтереү» статьялары буйына ғәйепле тип танылды. Республика Тәфтиш комитетында белдереүҙәренсә, Башҡортостандың Юғары суды уны 16,5 йылға иркенән мәхрүм итте, унан һуң тағы ла ике йылға иркенән сикләне.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2017 йылдың 17 мартында 20 йәшлек егет көнләшеү арҡаһында ҡот осҡос енәйәт ҡыла. Мишкә ауылында һөйгән ҡыҙын һағалап тороп, ул уның муйынына, башына, күкрәгенә һәм иңбашына 25 тапҡыр менән бысаҡ менән сәнсә.\n«Ҡос осҡос енәйәт ҡылыуға шаһит булған 30 йәшлек ҡатын егетте туҡтатырға маташып, уға сумкаһы менән һуғып маташа, ләкин ул уны ситкә этә һәм ҡулындағы бысаҡ менән һелтәнеп, үлтереү менән янай. Бәлиғ булмаған ҡыҙҙы йәрәхәтләгәндән һуң енәйәтсе автомобилгә ултырып ҡаса. Күпмелер ваҡыттан һуң полиция хеҙмәткәрҙәре уны ауылдан алыҫ булмаған урманда ҡулға ала. Тәфтишселәр әйтеүенсә, ул үҙен-үҙе бысаҡ менән яралаған булған. Ҡыҙ алған йәрәхәттәренән дауаханалаға йән биргән», — тип хәбәр иттеләр Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса баш идаралығынан.\nТеги: үлтереү, янау, хөкөм ҡарары, Башҡортостандың Юғары суды, Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса баш идаралығы


Мысыр Франциянан Мистраль караптарын һатып аласаҡ. Рәсәй өсөн 950 миллион евроға төҙөлгән вертолеттар йөрөтөүсе был карап тирәләй бәхәстәр күп булды. Ахыр сиктә Франция контракт сиктәрендә алынған аҡсаларҙы беҙҙең илгә кире бирергә булды.\n2 миллион самаһы кеше мосолмандарҙың ихге урындарына хаж ҡыла. Мәккә һәм Мәҙинәлә эҫелек 45 градустан артып китә. Хажиҙар ҡулсатырҙар аҫтына йәшенергә мәжбүр.\nЕвропа мигранттар менән тулған. Был иһә Рәсәйгә мәсьәләне дипломатик юл менән хәл итеүҙә яңы мөмкинлектәр аса. Рәсәй шулай уҡ төбәктәге көслө союзник-Ирандың ярҙамына ла өмөт итә ала. Башар Асад законлы президент, Сүриә мәсьәләһен хәл итеүҙә ул турана-тура ҡатнашырға теейш тигән был илдең сит ил эштәре министры.\n24 сентября Байрам менән республика мосолмандарын Рөстәм Хәмитов ҡотланы\n24 сентября Башҡортостан радиоһы цифралы ҡоролмала эшләй башланы


Баймаҡ уҡыусылары – төбәк-ара олимпиада еңеүселәре! - 11 Января 2019 - Отдел образования Баймакского района\nГлавная » 2019 » Январь » 11 » Баймаҡ уҡыусылары – төбәк-ара олимпиада еңеүселәре!\n9 – 11 ғинуарҙа баш ҡалабыҙ Өфөнөң Рәми Ғарипов исемендәге 1-се һанлы башҡорт гимназия-интернатында Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булараҡ башҡорт теле, туған (башҡорт) теле һәм әҙәбиәте предметтары буйынса үткән төбәк-ара олимпиадала районыбыҙ мәктәптәренән 12 уҡыусы ҡатнашты. Тәҡдим ителгән темаларҙың береһенә инша яҙыу, викторина һорауҙарына яуап биреү, текст өҫтөндә эшләү, диалогта ҡатнашыу кеүек конкурс шарттарын уңышлы үтеп, 11 уҡыусыбыҙ ҙур еңеү яуланы.\nТөбәк-ара олимпиада еңеүселәре:\nМостафина Нәфисә – Ҡолсора ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 11-се класс уҡыусыһы, етәксеһе – Мөхәмәтшин И.С.\nҠазарбаева Нәргизә – Баймаҡ ҡалаһы 4-се һанлы лицейының 10-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Сәйетҡолова Г.Һ.\nАлександрова Маргарита – Түбә ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Исхакова Д.Ә.\nАлександров Рафаэль – Түбә ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 8-се класс уҡыусыһы, етәксеһе – Исхакова Д.Ә.\nТөбәк-ара олимпиада призерҙары:\nМостафина Наҙгөл – Баймаҡ лицей-интернатының 9-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Йәнбирҙина С.Н.\nХодаков Руслан – Баймаҡ ҡалаһы 4-се һанлы лицейының 9-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Яҡшыбаева Г.И.\nРыцева Алена – Түбә ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 9-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Исхакова Д.Ә.\nЗөлҡәрнәева Зөбәржәт – Баймаҡ ҡалаһы 2-се һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Азаматова М.Р.\nБайғөбәкова Яҙгөл – Ниғәмәт ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 10-сы класс уҡыусыһы, етәксеһе – Сәлимйәнова Р.Р.\nКүсеева Нәркәс – Баймаҡ ҡалаһы 2-се һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 11-се класс уҡыусыһы, етәксеһе – Ғәлиуллина С.С.\nИсхакова Наҙгөл – Баймаҡ ҡалаһы 4-се һанлы лицейының 11-се класс уҡыусыһы, етәксеһе – Сирбаева А.Ә.\n“Телем, илем, халҡым” тип типкән йәш йөрәктәрҙе ҙур еңеүҙәре менән ҡотлайбыҙ.\nБашҡорт телебеҙҙе яратҡанға\nЯңы үрҙәр юлдаш булырҙар.\n“Туған телем” тиеп йән атҡанға\nҘур маҡтауҙар күктән яуырҙар.


Шағир исемен мәңгеләштереп\nШишмә районының Түбәнге Хәжәт ауылында күренекле шағир, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре Риф Тойғондоң ҡәберенә һәйкәл ташы ҡуйылды.\nБөгөн әҙипкә 68 йәш тулған булыр ине. Һәйкәл ташына Риф Тойғондоң шиғыр юлдары яҙылған, портреты төшөрөлгән. Хәжәт ауылында күренекле яҙыусы өй төҙөп, ял көндәрен шунда уҙғарырға яратҡан. Ауыл зыяратында Риф Тойғондоң ейәнсәре менән улы ла ерләнгән. Яҙыусыны иҫкә алырға туғандары, коллегалары һәм дуҫтары йыйылды.


Өфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәк\n12:27, 6 июня 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nӨфөлә 20-гә яҡын йорттоң фасадын яңы граффити биҙәйәсәк. Кисә «Өфө буяуҙар палитраһында» проекты сиктәрендә Цюрупа урамындағы 83-сө йорттоң стенаһында тәүге рәсем төшөрөлә башланы.\nЭскиздың авторы – Сипайлово биҫтәһендә маршал Георгий Жуковтың портреты буйынса билдәле Артур Аудис. Проектты «Ирәмәл» сауҙа-күңел асыу комплексы ҡаршыһында «Бейеүсе ҡыҙ»ҙы төшөргән рәссам Артур Нурадинов тормошҡа ашыра. Партнер булып «MusicHall27» рестораны сығыш яһай. Техника менән ҡала хакимиәте тәьмин иткән. Һауа торошо яҡшы торһа, эште Ҡала көнөнә тиклем тамамлау ҡаралған.\nҺүрәттәрҙең тематикаһы төрлө: мәҙәниәт, сәнғәт, әҙәбиәт, тарих, ғаилә, бала саҡ, спорт, илһөйәрлек, тәбиғәт, кешелеклек, изгелек, дуҫлыҡ, мөхәббәт, тыныслыҡ, милләт-ара берҙәмлек. Эш барышында 20-гә яҡын фасад һайлап алынған.\nӨфөлә граффити стилендә башҡарылған 30-ҙан ашыу ҙур һәм шунса уҡ бәләкәй арт-объект иҫәпләнә. Күпселеге – Октябрь һәм Дим райондарында, Советтар Союзы Маршалы Георгий Жуковтың портреты иһә илдә иң ҙуры тип танылған. Баш ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары араһында Юрий Гагарин, Муса Гәрәев һәм сабыйын күтәргән әсәнең портреттары бик популяр.


ИҢ ЯҠШЫҺЫ—ХӘМЕРҘӘН БАШ ТАРТЫУ\n19 Сентябрь 2017, 11:20\nХәйбулла районының үҙәк район китапханаһы хеҙмәткәрҙәре Аҡъяр ауылының 1-се урта мәктәбе уҡыусылары өсөн Бөтә Рәсәй айыҡлыҡ көнөнә арналған «Эскелек—замана фажиғәһе», «Как не поддаться искушению» тигән темаға арналған «түңәрәк өҫтәл» ойошторҙо. Сараға «Жәмиғ» мәсетенең имам-мөстәхибе Юлай хәҙрәт, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, хеҙмәт ветераны, «Ағинәйҙәр» ҡоро етәксеһе Менәүәрә Исхаҡ ҡыҙы Бохарбаева, Аҡъяр ауылының 2-се мәктәбенең фельдшеры Лилиә Рәшит ҡыҙы Ситчанова саҡырылды.Батшаларға баш эймәгән башҡорттоң бөгөн үҙе теләп эскелек тоҙағына эләгеүе, араҡы алдында баш эйеүе борсолдора, көйөндөрә һәм тәрән уйға һала. «Ислам ҡанундары буйынса хәмер ҡәтғи тыйыла һәм иң оло гонаһтарҙың береһе тип иҫәпләнә. Аллаһы Тәғәлә кешене иң күркәм сифатта яратҡан һәм уға фекерләр өсөн аҡыл биргән. Раббымдың ҡушҡандарын үтәп, тыйылғандан тыйылып, бер генә тапҡыр бирелгән ҡәҙерле ғүмерҙе матур итеп үткәрергә, мул, бәрәкәтле, ҡотло тормош кисерергә, лайыҡлы йәшәргә һәм эшләргә теләйбеҙ икән был ынтылыштар араһында араҡыға урын булырға тейеш түгел. Бөгөн матур йәшәү модала»,—тине районыбыҙҙың имам-мөстәхибе Юлай хәҙрәт.\nХәйбулла районының үҙәк район китапханаһы хеҙмәткәрҙәре Аҡъяр ауылының 1-се урта мәктәбе уҡыусылары өсөн Бөтә Рәсәй айыҡлыҡ көнөнә арналған «Эскелек—замана фажиғәһе», «Как не поддаться искушению» тигән темаға арналған «түңәрәк өҫтәл» ойошторҙо. Сараға «Жәмиғ» мәсетенең имам-мөстәхибе Юлай хәҙрәт, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, хеҙмәт ветераны, «Ағинәйҙәр» ҡоро етәксеһе Менәүәрә Исхаҡ ҡыҙы Бохарбаева, Аҡъяр ауылының 2-се мәктәбенең фельдшеры Лилиә Рәшит ҡыҙы Ситчанова саҡырылды.\nБатшаларға баш эймәгән башҡорттоң бөгөн үҙе теләп эскелек тоҙағына эләгеүе, араҡы алдында баш эйеүе борсолдора, көйөндөрә һәм тәрән уйға һала.\n«Ислам ҡанундары буйынса хәмер ҡәтғи тыйыла һәм иң оло гонаһтарҙың береһе тип иҫәпләнә. Аллаһы Тәғәлә кешене иң күркәм сифатта яратҡан һәм уға фекерләр өсөн аҡыл биргән. Раббымдың ҡушҡандарын үтәп, тыйылғандан тыйылып, бер генә тапҡыр бирелгән ҡәҙерле ғүмерҙе матур итеп үткәрергә, мул, бәрәкәтле, ҡотло тормош кисерергә, лайыҡлы йәшәргә һәм эшләргә теләйбеҙ икән был ынтылыштар араһында араҡыға урын булырға тейеш түгел. Бөгөн матур йәшәү модала»,—тине районыбыҙҙың имам-мөстәхибе Юлай хәҙрәт.\nБыяла эсендәге ябай ғына эсемлек күпме кешеләрҙе ағыулай, насар юлға баҫтыра, ғаиләләрҙе тарҡата, балаларҙы әсәләренән айыра, кешеләрҙә йәшәү теләген һүндерә. Араҡы эскән кешегә тирә-яҡ ваҡытлыса матур күренеп, ысынбарлыҡты алдап күрһәтә. Айныҡҡас кеше кире шул «матур» донъяға яңынан ынтылып, араҡыһыҙ, тора алмай башлай. Был афәттән ҡотолоу юлын хеҙмәт ветераны, ағинәй Менәүәрә Исхаҡ ҡыҙы берҙәмлектә генә күрә. Сөнки күмәкләгән генә яу ҡайтара ала.\n—«Эскән—бер ғәйепле, эсергән мең ғәйепле»,—тигәндәй иң беренсе хәмер һатыусылар менән көрәшер кәрәк,—тине ул.\nИлебеҙҙе туҙан кеүек ҡаплап алған алама ғәҙәт—эскелектең һаулыҡ өсөн зыяны тураһында Лилиә Рәшит ҡыҙы бик төплө итеп һөйләне. «Алкоголь менән артыҡ мауығыу арҡаһында, барлыҡҡа килгән һәм көсәйгән хроник сирҙәр хаҡында әйтеп тораһы ла түгел, эскән ата-әсәнән тыуған ауырыу балалар—үҙе бер оло тема...»,—тине ул. Лилиә Рәшит ҡыҙының һүҙен ҡеүәтләп уҡыусыларға «Үҙеңде һаҡла», «Алкоголдең бала үҫешенә тәьҫире» видеороликтар күрһәтелде.\nАйыҡлыҡ араҡынан баш тартыуҙы ғына билдәләмәй, ә яҙмышың өсөн үҙең яуаплы икәнде аңлауҙы, башың менән уйлап, ымһындырғыс булһа ла, алдаҡҡа, яһалмалыҡҡа ҡоролған, зыян итерҙәй ҡәлебтәрҙән баш тарта алыуҙы, донъяға аныҡ ҡарашты, иң мөһиме, үҙеңә хужа булыуҙы ла күҙ уңында тота. Айыҡ булыу—ихтыярлы һәм көслө булыу! Үҙенә хужа булған кеше генә ерен дә, рухиәтен дә һаҡлай һәм сәскә аттыра алыр. Илебеҙҙең киләсәге белемле, һау-сәләмәт тормош яҡлы булған йәштәр ҡулында.


Зәйнәб Биишеваның исемен мәңгеләштереү - Bash.News\nЗәйнәб Биишеваның исемен мәңгеләштереү\nЗәйнәб Биишеваның исемен мәңгеләштереү https://bash.news/news/38770_zjnb_biishevany_isemen_mgelshtere\nБашҡортостандың тәүге халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев ис. Дәүләт премияһы лауреаты Зәйнәб Биишеваның әҫәрҙәре халҡыбыҙҙың хәтерендә мәңгегә уйылып ҡалды. Әммә был әҙәби мираҫ тулы рәүештә баһаланып, өйрәнелеп бөткәнме? Юҡтыр, сөнки һәр кеше өсөн, тормош тәжрибәһенә ҡарап, теге йәки был әҫәргә ҡарата яңынан-яңы фекер, ҡараш тыуа.\nБыйыл Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 110 йыл. Оло юбилей датаһын, әлбиттә, иғтибарһыҙ ҡалдырып булмай. Нәҡ шуның өсөн Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалында “Күренекле яҙыусыларҙың, ғалимдарҙың һәм тарихи шәхестәрҙең исемдәрен мәңгеләштереү һәм күп мәҙәниәтле мөхит булдырыу мәсьәләләре” исемле конференция уҙғарыла.\nБында бөтөн Башҡортостандан йыйылған күренекле ғалимдар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм З. Биишева ис. әҙәби премия лауреаттарының сығыштары көтөлә. Сара халыҡ яҙыусыһына арналған музейға экскурсия менән тамамлана.\nҮткәрелеү ваҡыты: 11 апрель, иртәнге 10:00 сәғәт. Рәхим итегеҙ.\nЮғары уҡыу йорттары ҡабул итеү һөҙөмтәһен барлай\n12:10, 15 авг\nРеспублика мәктәптәре һәм балалар баҡсалары яңы уҡыу йылына әҙерләнә\n19:14, 13 авг\n2020 йыл аҙағына тиклем республикала 45 балалар баҡсаһы төҙөлә\n13:19, 13 авг


Өфөгә Италиянан эшҡыуарҙар киләсәк\n2 Апрель 2012, 13:35\n29 майҙан 1 июнгә тиклем Өфөлә Бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендә хеҙмәттәшлек һәм сәнәғәт округтары буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң XX ултырышы үтәсәк. Осрашыу сиктәрендә Башҡортостанға 100-ҙән ашыу Италия эшҡыуарҙары киләсәк.\nБыл ваҡиға айҡанлы Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты эш төркөмө ултырышында ҡатнашыу өсөн заявкалар ҡабул итеү хаҡында иғлан итте.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, йылына ике тапҡыр Рәсәйҙә һәм Италияла паритетлы нигеҙҙә үткәрелгән Эш төркөмө ултырыштарында был илдәрҙең инвестицион проекттарының презентациялары ойошторола, ике ил эшҡыуарҙары араһында тура бәйләнеш булдырыла. Ғәҙәттә пленар ултырышта Рәсәй һәм Италияның иҡтисади үҫеш министрҙары һәм министр урынбаҫарҙары доклад менән сығыш яһай. Эш төркөмө ултырышында пленар ултырыштан тыш, түңәрәк өҫтәлдәр, хеҙмәттәшлек итеү буйынса осрашыуҙар үткәрелә. Бынан тыш, Рәсәй һәм Италтия эшҡыуарҙары араһында тура бәйләнеш булдырыу маҡсатында предприятиеларға барыу ҙа ойошторола.\nТеги:халыҡ-ара хеҙмәттәшлекрәсәй-италия эш төркөмө


Федераль юлдар яҡшыртыласаҡ\n9 Ноябрь 2010, 13:45\nНоябрь аҙағында М – 5 федераль трассаһын үҫтереүгә Башҡортостанға 4,2 млрд һум аҡса киләсәк. Аҡса Зинин һәм Жилин ауылдары районындағы федераль трасса участкаһын реконструкциялауға тотоноласаҡ. Был программа өс йылға иҫәпләнгән. Өс һыҙатлы юл һәм Ағиҙел йылғаһы аша күпер төҙөү планлаштырыла. Ике йылдан һуң тағы ла 5,2 млрд һумлыҡ яңы транш көтөлә.БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин М – 7 федераль трассаһының Кушнаренко ауылын урап үтәсәк участкаһын төҙөүгә аҡса бүленәсәге тураһында хәбәр итте. Был маҡсатта РФ Транспорт министрлығы 2,7 млрд һум һәм тағы ла ике йылдан шул тиклем үк аҡса бүләсәк.Рөстәм Хәмитов автотрасса төҙөүгә федераль ресурстарҙы йәлеп итеү эшен көсәйтергә, шулай уҡ республикала ауыл юлдарын үҫтереү программаһын эшләргә ҡушты.БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте.\nНоябрь аҙағында М – 5 федераль трассаһын үҫтереүгә Башҡортостанға 4,2 млрд һум аҡса киләсәк. Аҡса Зинин һәм Жилин ауылдары районындағы федераль трасса участкаһын реконструкциялауға тотоноласаҡ. Был программа өс йылға иҫәпләнгән. Өс һыҙатлы юл һәм Ағиҙел йылғаһы аша күпер төҙөү планлаштырыла. Ике йылдан һуң тағы ла 5,2 млрд һумлыҡ яңы транш көтөлә.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Сергей Афонин М – 7 федераль трассаһының Кушнаренко ауылын урап үтәсәк участкаһын төҙөүгә аҡса бүленәсәге тураһында хәбәр итте. Был маҡсатта РФ Транспорт министрлығы 2,7 млрд һум һәм тағы ла ике йылдан шул тиклем үк аҡса бүләсәк.\nРөстәм Хәмитов автотрасса төҙөүгә федераль ресурстарҙы йәлеп итеү эшен көсәйтергә, шулай уҡ республикала ауыл юлдарын үҫтереү программаһын эшләргә ҡушты.


Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы — Башҡорт Википедияһы\nКеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы\nКеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы — Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының барлыҡ ағза-илдәренә тәҡдим ителгән халыҡ-ара документ. Ул 1948 йылдың 10 декабрендә БМО Генераль Ассамблеяһының Париждың Шайо Һарайында үткән өсөнсө сессияһында 217 А (III) резолюцияһы менән ҡабул ителгән «Кеше хоҡуҡтары тураһында халыҡ-ара пакт». Декларация — барлыҡ кешеләр ҙә эйә булырға тейеш хоҡуҡтарҙың беренсе глобаль билдәләмәһе. Уның тексы 30 статьянан тора һәм Иҡтисади, социаль һәм мәҙәни хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт, Гражданлыҡ һәм сәйәси хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт, шулай уҡ ике Факультатив Протокол менән бер рәттән Кеше хоҡуҡтары тураһында халыҡ-ара билдең бер өлөшөн тәшкил итә.\nЭлеонора Рузвельт кеше хоҡуҡтары декларацияһының испан телендәге версияһы менән.\nРатификация 10 декабрь 1948 йыл\nҺаҡлау урыны Париж, Шайо Һарайы\nАвтор Джон Хамфри, Рене Кассен, Чжан Пэнчунь, Шарль Малик, Элеонора Рузвельт һәм башҡалар.\nНигеҙе маҡсаты Кеше хоҡуҡтары\n1 Төҙөү һәм ҡабул итеү\n1.3 Ҡабул ителеүе\n2 = Статусы һәм таралыуы\n2.1 Кеше хоҡуҡтары көнө\n2.2 Төп ваҡиғалар теҙмәһе\n2.3 Шулай уҡ ҡарағыҙ\nТөҙөү һәм ҡабул итеүҮҙгәртергә\nМәғрифәтселек дәүере ваҡытында тәбиғи хоҡуҡ тураһында идеялар тыуа башлай. Улар нигеҙендә Бөйөк Британияла 1689 йылда Хоҡуҡтар тураһында билль 1689, Америка Ҡушма Штаттарында Хоҡуҡтар тураһында билль һәм Францияла Кеше һәм граждандың хоҡуҡ декларацияһы төҙөлә һәм ҡабул ителә.\nИкенсе донъя һуғышы кеше хоҡуҡтары тураһында дөйөм килешеү кәрәклеген асыҡтан-асыҡ күрһәтә. 1941 йылда АҠШ президенты Франклин Рузвельт үҙенең «Илдең хәле тураһында» тигән мөрәжәғәтендә үтә кәрәкле дүрт азатлыҡты (иреклекте): һүҙ азатлығын (свобода слова), выждан азатлығын (свобода совести), мохтажлыҡтан азатлыҡты (свобода от нужды) һәм ҡурҡыуҙан азатлыҡты (свобода от страха) яҡлау һәм хуплауға саҡыра. Был тыныслыҡтың һәм һуғыштың тамамлауының мөһим шарттары булараҡ кеше хоҡуҡтарының артабан үҫеүенә яңы этәргес бирә.\nЙәмәғәтселек нацистик Германия ҡылған йыртҡыслыҡтар тураһында белгәс, БМО Уставының кеше хоҡуҡтарын етерлек дәрәжәлә аныҡ һәм теүәл билдәләмәүе асыҡлана. Шуға лә шәхестең хоҡуҡтарын һанап сыҡҡан һәм тасуирлаған дөйөм килешеү кәрәк була.\nБерләшкән Милләттәр Ойошмаһының Кеше хоҡуҡтары буйынса комиссияһының беренсе ултырышы Нью-Йорк янындағы Лейк-Саксес (New York|Lake Success) ҡаласығында 1947 йылдың 27 ғинуарынан 10 февраленә саҡлы үтә. Унда АҠШ-тың йәмәғәт эшмәкәре Элеонора Рузвельт Комиссия рәйесе итеп һайлана. Уның ағзалары араһында Австралия, Бельгия, Белоруссия Совет Социалистик Республикаһы, Бөйөк Британия, Ҡытай, Куба, Мысыр, Һиндостан, Иран, Ливия, Панама, СССР, АҠШ, Уругвай, Филиппин, Франция, Чили, Югославия вәкилдәре була. Улар Хоҡуҡтар тураһында биль тип аталасаҡ документ әҙерләргә тейеш була. Комиссия эшендә шулай уҡ БМО Секретариатының кеше хоҡуҡтары буйынса бүлеге вәкиле Джон Хамфри ла (John Peters Humphrey) ҡатнаша. Канаданың Халыҡ-ара хоҡуҡ өлкәһендәге был белгесе БМО-ның Генераль секретары тарафынан кеше хоҡуҡтары буйынса бүлек етәксеһе вазифаһына 1946 йылда саҡырылған була.\nКомиссияның 18 ағзаһы араһында фекер айырымлыҡтары күп булғанлыҡтан, Декларация кеүек үтә мөһим документ ҡараламаһын төҙөү эштәрендә ҡыйынлыҡтар килеп сыға. Һөҙөмтәлә Комиссияның икенсе ултырышында ҡарау өсөн беренсел тексты өс вәкил төҙөй тип килешелә. Декларация проекты менән шөғөлләнәсәк был ярҙамсы комиссияға Элеонора Рузвельт үҙе, Ҡытай вәкиле, драматург, театр режиссёры һәм дипломат Чжан Пэнчунь һәм Ливан дипломаты һәм философы Чарльз Малик инә. Ярҙамсы комиссия бай тәжрибәле һәм үҙ бүлегендәге булышсыларынан торған яҡшы командаһы булған юрист Хамфриға текстың тәүге ҡараламаһын әҙерләүҙе йөкмәтә. Быға хатта өс кешенән торған бәләкәй төркөмдең дә документҡа ҡарата дөйөм ҡарашҡа килә алмауы сәбәпсе була. Һөҙөмтәлә Хамфри Декларацияның 48 статьянан торған ҡараламаһын әҙерләй. Был ваҡытта ярҙамсы комиссияның составын Европа һәм Советтар Союзы вәкилдәре менән киңәйтеү тураһында ҡарар ҡабул ителә.\n1947 йылдың 9 июнендә комиссия киңәйтелгән составта үҙ эшен башлай. Рузвельт, Чжан Пэнчунь, Малик һәм Хамфринан тыш унда Франция вәкиле Рене Кассен, Австралиянан Уилльям Ходжсон, Бөйөк Британиянан Джеффри Уилсон, Чили вәкиле Эрнан Санта Круз һәм Советтар Союзынан Владимир Корецкий була. Улар алдына донъя сәйәсәтенә бығаса билдәле булмаған документ төҙөү буйынса үтә ҡатмарлы бурыс ҡуйыла. Чарльз Малик яҙыуынса, башта барыһы ла «бөтөнләй юғалып ҡалды; ҡуйылған бурысты нисек үтәп сығыуҙы беҙ бөтөнләй күҙ алдына килтермәнек».\nМалик кеше хоҡуҡтары етәрлек аҙыҡ-түлек, йәшәү урыны һәм эшләү мөмкинлеге булыу кеүек мөһим төшөнсәләргә генә ҡайтарылып ҡалдырылмаҫмы тигән шик белдерә. Сөнки кешене ҡалған хайуандар донъяһынан айырып торған уйлау, сәйәси ҡараштарын яҡлау һәләте, уның үҙ фекере булыуы кеүек тәү ҡарашҡа аҙыраҡ кәрәкле, шулай ҙа мөһим төшөнсәләрҙең ситтәрәк ҡалыу ҡурҡынысы була, ә уларҙы шулай уҡ иҫтән сығармау зарурлығы һүҙһеҙ ҙә аңлашыла.\nДекларация өсөн тауыш биреү яйлап тормошҡа ашырылған. Декларация проектының 31 статьяһы араһынан 23-ө бер тауыштан ҡабул ителә. Тикшереү һөҙөмтәһе буйынса, декларация проектының 3-сө статьяһы 2-се статья менән берләштерелгән. Тикшереү барышында һәм һәр статья буынса тауыш биргәндә, көнбайыш илдәре менән совет блогы илдәренең ҡара-ҡаршы торғаны асыҡлана. БМО-ға килгән совет делегацияһы башлығы Андрей Януарьевич Вышинский декларация тураһында былай тип фекер йөрөткән:\nҠайһы бер лайыҡлы яҡтары булыуға ҡарамаҫтан, был проект күп кенә ҙур етешһеҙлеккә эйә, һәм шулар араһында иң төп етешһеҙлеге формаль-юридик һыҙатлы булыуында һәм проектта иғлан ителгән кешенең төп азатлығы һәм хоҡуҡтарын тормошҡа ашырырға ярҙам итерҙәй бер ниндәй сара юҡлығында.\n1948 йылдың 10 декабрендә Пале де Шайола (Париж) үткән Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы Генераль Ассамблеяһының 183-сө пленар ултырышында Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһының аҙаҡҡы редакцияһын 48 ил (ул саҡтағы БМО ағзаһы булған 58 ил араһынан) хуплай. Белорус ССР-ы, Украин ССР-ы, СССР, Чехословакия, Польша, Югославия, Көньяҡ-Африка Союзы һәм Сәғүд Ғәрәбстаны тауыш биреүҙән тыйылып тора, ә Гондурас һәм Йемен бөтөнләй ҡатнашмаған. Канада Декларацияның беренсе вариантын кире ҡаға, әммә йомғаҡлау тауыш биреү барышында ризалаша.\n= Статусы һәм таралыуыҮҙгәртергә\nДекларация бары тик тәҡдим биреү статусына эйә булһа ла, уның нигеҙендә килешеүҙә ҡатнашыусылар өсөн ике мотлаҡ әйбер: Гражданлыҡ һәм сәйәси хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт һәм Иҡтисади, социаль һәм мәҙәни хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт ҡабул ителә. Күп йыллыҡ тәжрибә осоронда Декларацияның күп положениелары ғәҙәти халыҡ-ара хоҡуҡ нормалары статусына эйә; айырым илдәрҙә Декларация өлөшләтә генә таныла.\nБыл документ донъяның күп телдәренә тәржемә ителә (2018 йылда 500-ҙән артыҡ илдә) һәм донъялағы иң күп тәржемә ителеүсе документ булып тора.\nЭлеонора Рузвельт Декларацияны бөтә кешелек өсөн «Бөйөк азатлыҡ хартияһы» тип атай (шуның өсөн ҡайһы берҙә Декларацияны Кеше хоҡуҡтары хартияһы тип атайҙар).\nСССР-ҙа декларацияның рус теленә тәүге билдәле тәржемәһе һәр кем аңларлыҡ киң мәғлүмәт сараларынан 1958 йылда сыҡҡан «ЮНЕСКО Курьеры»ның 10-сы һанлы бюллетенендә һәм шул уҡ йылда Юридик әҙәбиәт дәүләт нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан Анатолий Петрович Мовчандың «Кеше хоҡуҡтарын халыҡ-ара яҡлау» брошюраһында донъя күргән.\nКеше хоҡуҡтары көнөҮҙгәртергә\n1950 йылда Декларация хөрмәтенә БМО 10 декабрҙә билдәләнә торған байрам — Кеше хоҡуҡтары көнө булдыра. Уны байрам итеүҙә төрлө милләт кешеләре, берләшмә-ширҡәттәр, дини төркөмдәр, парламенттар, хөкүмәттәр һәм, әлбиттә, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы үҙе ҡатнаша. Һәр ун йыл һайын Декларацияға һәм туранан-тура кеше хоҡуҡтарына иғтибарҙы йәлеп итеү маҡсатында махсус кампаниялар үткәрелә. Мәҫәлән, 2007 йылдың 10 декабрендә старт алған «Кешелек дәрәжәһе һәм ғәҙеллек беҙҙең барыбыҙ өсөн» тип исемләнгән кампания теүәл бер йыл, Декларацияның 60 йыллығына тиклем, дауам итә.\nТөп ваҡиғалар теҙмәһеҮҙгәртергә\nТарихи нигеҙҙә Декларация менән бәйле йылдар:\n1939 йыл. Икенсе донъя һуғышы башлана. Германиялағы нацистик режим йәһүдтәрҙе һәм башҡа аҙсылыҡ милләттәрҙе юҡ итеү программаһы үткәрә.\n1945 йыл, 25 апрель. Сан-Францискола асылған халыҡ-ара конференцияла Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы уставы өҫтөндә эш башлана.\n1945 йыл, 26 июнь. БМО уставына илле дәүләт ҡул ҡуя.\n1945 йыл, 2 сентябрь. Японияның ҡаршылыҡһыҙ баш һалыуы (капитуляцияһы) хаҡында актҡа ҡул ҡуйыла. Икенсе донъя һуғышы тамамлана.\n1945 йыл, 24 октябрь. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы уставы үҙ көсөнә инә.\n1946 йыл, 10 ғинуар. Лондонда БМО Генераль Ассамблеяһының беренсе ултырышы асыла. Унда Кеше хоҡуҡтары буйынса комиссия ойошторола.\n1948 йыл, 10 декабрь. БМО Генераль Ассамблеяһы Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһын ҡабул итә.\n1961 йыл, июль. Лондонда Халыҡ-ара амнистия (инглизса «Amnesty International», урыҫса «Международная амнистия») ойошмаһы төҙөлә.\n1968 йыл, май. Тегеранда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының кеше хоҡуҡтарына арналған халыҡ-ара конференцияһы үткәрелә. Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы авторҙарының береһе, француз юрисы һәм йәмәғәт эшмәкәре Рене Кассен Нобель тыныслыҡ премияһына лайыҡ була.\n1971 йыл. Табиптар — сикһеҙ (урыҫса «Врачи без границ») халыҡ-ара ойошмаһы төҙөлә.\n1976 йыл. Гражданлыҡ һәм сәйәси хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт һәм Иҡтисади, социаль һәм мәҙәни хоҡуҡтар тураһында халыҡ-ара пакт үҙ көсөнә инә.\n1978 йыл. Кеше хоҡуҡтарын боҙоуға мониторинг үткәреү, уларҙы тикшереү һәм документтар менән раҫлап нығытыу менән шөғөлләнеүсе «Хью́ман Райтс Вотч» (ингл. Human Rights Watch, HRW — страж прав человека) хөкүмәттәр ҡарамағында булмаған ойошма төҙөлә.\n1993 йыл, июнь. Венала Кеше хоҡуҡтары буйынса бөтөн донъя халыҡ-ара конференцияһы (World Conference on Human Rights) үткәрелә. Гаага беренсе халыҡ-ара трибунал — Элекке Югославия буйынса ла халыҡ-ара трибунал (Международный трибунал по бывшей Югославии) ойошторола.\n1994 йыл. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының беренсе Кеше хоҡуҡтары буйынса юғары комиссары тәғәйенләнә.\n2008 йыл. Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһын раҫлауға 60 йыл үткәндән һуң Халыҡ-ара амнистия донъяла кеше хоҡуҡтары торошо тураһында доклад баҫтыра.\nГражданлыҡ һәм сәйәси хоҡуҡтары тураһында халыҡ-ара пакт\nКеше хоҡуҡтарының халыҡ-ара ҡанундары\nКеше хоҡуҡтары тураһында Европа конвенцияһы\nБМО-ның Кеше хоҡуҡтары буйынса комитеты\nКеше хоҡуҡтары буйынса БМО Юғары комиссары идаралығы\nБМО-ның Кеше хоҡуҡтары буйынса советы\nБМО-ның Кеше хоҡуҡтары буйынса комиссияһы\ns:Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһын тикшереү\n↑ Международный пакт о правах человека(недоступная ссылка)\n↑ Международный билль о правах человека 2010 йылдың 3 декабрь көнөндә архивланған.\n↑ источник=Рождение всеобщей декларации прав человека\n↑ Ханнум Х. Статус Всеобщей декларации прав человека во внутреннем и международном праве 2009 йылдың 21 февраль көнөндә архивланған. // Российский бюллетень по правам человека № 11\n↑ Translations: «from Abkhaz to Zulu» (инг.)\n↑ Музей Всеобщей декларации прав человека 2012 йылдың 25 июнь көнөндә архивланған.\nКеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы Викимилектә\nКеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы Викияңылыҡтарҙа\nРезолюция № 217 (III)(недоступная ссылка)\nВыдержка из Ежегодника ООН 1948-49 с обзором хода принятия Декларации (инг.)\nИстория создания ВДПЧ (инг.)\nСССР и принятие всеобщей декларации прав человека 2009 йылдың 21 февраль көнөндә архивланған.// Российский бюллетень по правам человека № 11. Москва: Институт прав человека, 1999\nҠалып:Статьи Всеобщей декларации прав человека Ҡалып:Международное право прав человека\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кеше_хоҡуҡтарының_дөйөм_декларацияһы&oldid=1054044 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 август 2021 в 09:27\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:27 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Өфөлә ҡар менән көрәшеүгә 1257 дворник сыҡты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17 октябрь, Йәкшәмбе\nӨфөлә ҡар менән көрәшеүгә 1257 дворник сыҡты\n12:18, 28 декабря 2009 Йәмғиәт\nБөгөн иртәнге сәғәт 6-нан Өфөнөң 1257 дворнигы баш ҡала ихаталарын ҡарҙан таҙартыуға сыҡты. Буран айырыуса “тырышҡан” урындарҙа тәгәрмәсле тракторҙар ҙа сығарылды. Бөгөн төндә ҡар артыҡ күп яумау сәбәпле, 134 трактор ғына йәлеп ителде. Тракторҙар паркында бөтәһе йорт эргәһе территорияларын һәм ихаталарҙы таҙартыу өсөн 199 берәмек техника иҫәпләнә.\n"Өфөнөң торлаҡ хужалығы идаралығы" муниципаль унитар предприятиеһының маҡсатлы программалар һәм халыҡ менән бәйләнеш бүлеге начальнигы Альфред Зиннәтуллин хәбәр итеүенсә, байрам көндәрендә дворниктар ҡәҙимге режимда эшләйәсәк – баш ҡала ихаталарында тәртип буласаҡ.\nТеги: торлаҡ хужалығы, ҡар


Тәртип тупһанан башлана 02.03.2019 // Йәмғиәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың күп ҡатлы йорттарҙың подъезын ремонтлау буйынса күркәм башланғысын бар республика халҡы, шул иҫәптән баймаҡтар ҙа хуплап ҡаршы алды.\nБыйыл Баймаҡта барлығы 20 подъезд төҙөкләндереләсәк. Был – биш ҡатлы йорттоң – дүрт, ике ҡатлы ете йорттоң 16 подъезы ремонтлана тигән һүҙ.\nӘйткәндәй, был биналарҙың барыһы ла иҫке, ярты быуаттан ашыу элек файҙаланыуға тапшырылған һәм күптән ремонт күрмәгән. Хәҙер, программаға ярашлы, уларҙың тәҙрәләре, ишектәре яңыртыласаҡ, ингән урынды, яндағы майҙансыҡтарҙы төҙөкләндереү ҙә ҡарала.\nКомплекслы эште тормошҡа ашырыу 2024 йылға тиклем иҫәпләнгән, ошо арауыҡта 302 подъезды ремонтлау көтөлә. Баймаҡ ҡалаһынан тыш, Аҡморон, Иҫке Сибай, Урғаҙа, Ҡуянтау, Беренсе Төркмән ауылдары ла был программала ҡатнаша.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КӨРӘШ БАРМЫ? - 2021 - Мәҡәләләр\nБеҙҙең милли көрәш киләсәктә Башҡортостан брендына әйләнә, башҡортҡа ғына хас спорт төрө булып үҫешә аласаҡмы? Ошо һорауҙы баш ҡаланың "Ватан" паркында үткән көрәш буйынса асыҡ турнирға йыйылған көрәш белгестәренә бирҙек.\nЗаһит СОЛТАҠАЕВ, көрәш буйынса Бөтә Рәсәй категорияһына эйә судья, юғары категориялы тренер-уҡытыусы: Беҙҙең милли көрәштә Европа чемпиондары ла, Рәсәй еңеүселәре лә, Халыҡ-ара кластағы спорт мастеры булғандар ҙа бар. Йәғни, был спорт төрөндә спортсыларыбыҙ яҡшы уҡ үҫешкән, тип әйтмәксемен. Милли көрәш әле документаль раҫланмаһа ла, ул инде күптән беҙҙең Башҡортостандың бренды. 2013 йылдан алып шул уҡ самбо, грек-рим көрәше һәм башҡалар кеүек үк, РФ Спорт министрлығында спорт төрө булараҡ реестрға ингән. Оҙаҡламай Олимпия уйындарына ла керер, тип уйлайым.\nКөрәш - башҡорт халҡының борондан килгән милли спорт төрө. Бик ғәййәр, таҫыл ир-егеттәр генә көрәшсе була ала. Шул уҡ ваҡытта ул хәүефле спорт та. Келәмгә сыҡҡан көрәшселәр бер-береһен ихтирам итергә, көрәш ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә тейеш. Уның ниндәй ҡағиҙәһе бар, тиерһегеҙ. Кем көслө - шул еңә. Башҡорт көрәше хәйләгә түгел, ә көскә, таҫылға нигеҙләнә. Билдәле мәғрифәтсе Мөхәммәтсәлим Өмөтбаев көрәш хаҡында бына нимә тигән: "Башҡорт көрәшенең ике ысулы бар: көрәштәште күтәреү һәм күкрәккә һалып, аҙыраҡ эйелгән килеш аяҡ аҫтына йәки ситкә ташлау. Былар бик тиҙ эшләнә, ә башҡа ысулдар иҫәпкә алынмай һәм приз алырға хоҡуҡ бирмәй", - тип яҙған ул. Һәм бөгөн дә беҙ мөмкин тиклем көрәштең боронғолоғон, халыҡсан талаптарын һаҡларға тырышабыҙ.\nНурулла ХИСМӘТУЛЛИН, СССР-ҙың спорт мастеры, Башҡортостандың көрәш буйынса тәүге спорт мастеры: Мин бөгөн һикһәнгә еткән көрәшсе. Был шөғөлгә һуңыраҡ килдем, мәктәпте тамамлап, Салауат ҡалаһында кәсепселек училищеһында уҡығанда көрәшә башланым. Үзбәкстандың спартакиада чемпионы, СССР-ҙың хәрби көстәре призеры, Үҙәк советтың биш йыл рәттән призеры булдым. Башта ирекле көрәш менән шөғөлләнһәм, аҙаҡ милли көрәшкә күстем. Физкультура техникумында, Стәрлетамаҡ институтында көрәш буйынса студенттарҙы тәрбиәләнем. Бында минең уҡыусыларым күп. Шул егеттәрем менән бик тә ғорурланам, уларҙың уңыштарын күҙәтеп барам.\nСоветтар Союзы ваҡытында көрәш спорты илде шаулата ине. Унан ул һүлпәнәйҙе һәм спортсыларға ла иғтибар булмай башланы. Мәшһүр көрәшсе, СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры, профессор Харис Йосопов та Башҡортостандан билдәле сәбәптәр арҡаһында китте һәм уға был яҡҡа юл бикле булды. Ә ниндәй данлыҡлы батыры ине ул башҡорттоң! Ниндәй еңеүҙәр яуланы! Союздың йыйылма командаһын тәрбиәләне, Союз, Рәсәй, Олимпиада чемпиондарын үҫтерҙе.\nЭлек һәр уҡыу йортоноң, һәр заводтың, һәр коллективтың спортсылары булды һәм көрәш иң үҙәктә ине. Башҡортостан чемпионаты дүртәр көн барҙы, илдәге турнирҙар берәр аҙналап үтте. Хәҙер бөтөн был саралар бер, хатта ярты көндә тамамлана. Боронғо һабантуйҙарҙы хәтерләһәң, һөйләп бөтөрлөк түгел. Егермешәр саҡрымды йәйәү килеп көрәшә ине батырҙар. Ауырлыҡ үлсәме юҡ, күҙ самаһы менән билдәләнәләр, таҫтамалда шыбаға тотошалар ҙа, ялан аяҡланып, билгәсә яланғасланып, сиҙәмде ҡара тупраҡ иткәнсе көрәшәләр. Йөҙәр килолы көрәшселәр бер-береһен таҫтамал менән ерҙән һөйрәп алып баш аша ырғыталар. Шундай бәһлеүәндәр булды, хатта көсәнеп, тешләнеп, тештәре сатнап ҡойолоп китә ине. Үәт, шундай ине ул милли көрәш! Дөрөҫ алып барғанда, ул иң ауыр спорт төрө. Һәм бөгөн ошо милли байлыҡты юғалтмай, боҙмай, теләһә нимәгә ҡушылдырмай ғына һаҡлап, нығытып ҡуйырға ине. Республикабыҙ етәкселегенән, йәш спортсыларҙан шуны көтәм.\nЙәлил ЙОСОПОВ, Рәсәйҙең спорт мастеры, БР-ҙың атҡаҙанған физик тәрбиә хеҙмәткәре, милли көрәш буйынса тренер: Борон-борондан һәр ырыуҙың үҙ батырҙары, бәһлеүәндәре булған. Улар тураһында хикәйәттәр, риүәйәттәр беҙҙең көнгә килеп еткән. Милли көрәштең тарихы бай һәм тәрән. Хатта "Урал батыр" эпосында ла, мәҫәлән, "Көрәш бармы, алыш бармы?" тип өндәшә батырҙар. Беҙҙең көрәш "Башҡорт халҡының милли көрәше" тигән атаманы рәсми рәүештә үҙенә нығытһын ине ул. Күптән ваҡыт! Юғиһә, беләһегеҙ, көрәш төрки халыҡтарының күптәрендә бар. Әммә башҡорт көрәшенең үҙ тәртиптәре бар һәм һуңғы йылдарҙа ошо айырмалыҡтар юйыла бара. Киләсәктә барыһыныҡы дөйөмләштерелгән бер көрәш төрө килеп сығыуы ла ихтимал. Һәм шунан әйтеп ҡара был беҙҙең милли көрәш тип!\nБеҙҙә көрәшсе йәштәр, ир-егеттәр аҙ түгел. Тик улар бер нисә көрәш төрөн үҙ иткән. Берәүҙәре көрәшкә килә, икенселәре ММА-ға, кемдәрҙер бил һуғыштарына китә. Ә милли көрәш - ул спорт ҡына түгел, ул башҡорт халҡының мәҙәниәте лә, тарихы ла, рухиәт кимәлендәге бер байлығы ла.\nРеспублика Башлығы Радий Хабиров бөгөн милли көрәшкә йөҙ борҙо һәм был әлеге спорт өсөн иркен юлдар асып ебәрер, тип өмөт итәйек.\nБөгөн милли көрәште ауыл егеттәре күтәрә. Ҡалала бәләкәйҙән көрәшкә ылыҡҡан балалар бик аҙ. Ҡала ата-әсәләре балаларын төрлө һуғышырға өйрәтә торған түңәрәктәргә бирергә тырыша. Йәнәһе, тик шунда ғына улар үҙҙәрен яҡлай аласаҡ, тип уйлай. Ә көрәш эсенә бит бөтөн төрлө спорт күнекмәләре лә инә. Ул шундай бай спорт төрө комплекслы физик әҙерлек. Бына мин 70 йәштәге көрәшсе һәм әллә нисә быуын көрәшселәрҙе тәрбиәләгән тренер, быға тиклем бер генә үҙен һәм башҡаларҙы яҡлай алмаған йәки кемдәндер туҡмалған көрәшсене күргәнем юҡ.\nБөгөн беҙҙә көрәш секцияһы бер БДУ-ла ғына ҡалды. Башҡалары билбаулы көрәш төрҙәренә йәки башҡа шөғөлдәргә әүерелеп бөттө. Ауыл егеттәрен ҙур ҡалала юғалтмау өсөн һәр уҡыу йортонда милли көрәш түңәрәктәрен күпләп асырға һәм тренерҙар йәлеп итергә кәрәк, тип иҫәпләйем.\nРәмил РӘХМӘТОВ, Башҡортостандың 1975 йылғы көрәш батыры: Тарихҡа килгәндә, көрәш элек йәш үҫмерҙәрҙе хәрби-физик яҡтан көслө итеп тәрбиәләү өсөн ҡулланылған, һуңынан ярыш, уйын-көлкө, үҙеңдең ихтыяр көсөңдө һынап ҡарау маҡсатында ойошторолған. Атай-олатайҙар улдарының биш йәше тулыуын тулҡынланып, түҙемһеҙлек менән көткән, нәҡ ошо йәштән баланы милли көрәш алымдарына, атта сабышырға, йәйәнән атырға, һөңгө сөйөргә өйрәтә башларға мөмкин булған. Көрәш бигерәк тә төрки халыҡтарҙа киң таралған. Үзбәк, ҡырғыҙ, монгол көрәше башҡорт көрәшенә яҡын, айырмаһы шунда: уларҙа аяҡ салыу рөхсәт ителә. Беҙҙең милли көрәш, башҡа төрлө ғөрөф-ғәҙәттәр, йолалар менән бер рәттән, милли мәҙәниәтебеҙҙең шаҡтай мөһим өлөшө, йәш быуынды көслө рухлы, дәртле һәм яуаплы итеп тәрбиәләүҙең бер ысулы ла. Башҡорт көрәшендә көрәшселәр таҫтамал менән бәйләп, бер-береһенең билен ала, ҡул көсө менән генә күтәреп, арҡаһына һала. Тап ошо күренеш - милли көрәштең сағыу биҙәге. Төбәктәрҙә ойошторолған ярыштар олимпиадаға ингән көрәш төрҙәренең үҫешенә ыңғай тәьҫир итә, сөнки уның байтаҡ алымдары ирекле көрәштә лә, самбола ла бар. Милли көрәште республика бренды тип иҫәпләргә күптән ваҡыт. Беҙ, мәҫәлән, шуның өсөн көс һалманыҡмы? Йәштәрҙе шуның өсөн тәрбиәләмәнекме? Уларҙың киләсәге ошо спортҡа хеҙмәт итеүҙә ышаныслы булһын ине.\nЯҙылған: 18.06.21 | Ҡаралған: 146


Һаман да һағынам\n5 Октябрь 2018, 12:47\n– Һаумыһығыҙ, балалар! – тип сәләмләп дәрескә ингән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Райхана Нуфат ҡыҙы Хәмитова һағындыра. Ситтә йөрөгәндә, төрлө милләт кешеләре араһында йәшәгәндә бигерәк танһыҡ ошо һүҙҙәре. Башҡорт булыуым менән дә, үҙебеҙҙең телде яҡшы белеүем менән дә бәхетлемен. Әле бына Стәрлетамаҡ колледжында уҡып, башҡорт теле буйынса өйгә эштәрҙе үтәгәндә курсташтарым йүгерешеп килеп:– Гүзәлиә, ярҙам ит әле, – тигәндә лә ғорурлыҡ хистәре кисерәм.\nРайхана апа (ауыл мәктәбендә күп уҡытыусыларға шулай өндәшәбеҙ) Ауырғазы районы Төрөмбәт ауылында тыуып үҫкән. Урта мәктәпте тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетына уҡырға инә. Һуңынан юллама менән беҙҙең Ҡырмыҫҡалы районының Түбәнге Төкөн ауылына эшкә ебәрелә. Ә 1983 йылдан бирле Шәрипҡол ауылы мәктәбендә ең һыҙғанып эшләй.\nУның уҡыусылары башҡорт теле һәм әҙәбиәте, мәҙәниәте буйынса районда уҙғарылған олимпиадаларҙа еңеүселәр булып, республика кимәлендәге бәйгеләрҙә лә ҡатнаша. Инде нисәмә йыл рәттән «Урал батыр» эпосын яттан һөйләүселәр ярышында ла һынатмайҙар. Уҡытҡан балаларының күбеһе юғары уҡыу йорттарында белем алып, уның эшен дауам итә.\nБик бәхетлемен шундай остазым булғанға, мәҙәниәт дәрестәрендә тормош һабаҡтарын алғаныма. Ул беҙҙе киләсәккә әҙерләгән бит: ата-бабаларыбыҙҙың йәшәйешен, һөнәрҙәрен, шәжәрәләрен, арҙаҡлы батырҙарыбыҙҙың, яҙыусыларыбыҙҙың, артистарыбыҙҙың тормошон, ижадын өйрәнгәнбеҙ.\nУҡытыусыбыҙҙың «Ямғыр саҡырыу», «Ҡаҙ өмәһе» йолалары буйынса яҙған сценарийҙары менән районыбыҙҙа уҙғарылған «Башҡортостан ынйылары» конкурсында һынатманыҡ. Унда I урын алып, республика күләмендә бәйгелә ҡатнашыу бәхете тейҙе. Мәктәптә үткән «Ҡар һыуына барыу» йолаһын күрһәткән сығыштар, һабантуйҙар бик күңелле уҙа ине.\nБеҙҙең Ҡырмыҫҡалы районы – арҙаҡлы шәхестәргә, яҙыусыларға бай төйәк. Уҡытыусыбыҙ тарафынан ойошторолған Барый Ноғоманов, Ирек Кинйәбулатов, Тимерғәле Килмөхәмәтов, Рәсих Ханнанов һәм башҡа яҙыусылар менән осрашыуҙар бик күңелле үтте. Шулай уҡ Ринат Камал, Әлфиә Әсәҙуллина, Венер Исхаҡов, Айгиз Баймөхәмәтовтар ҙа килде мәктәбебеҙгә.\nИбраһим (Йомран) ауылында тыуған мәғрифәтсе, шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың йорт-музейында йыш булдыҡ. Районыбыҙҙың ғорурлығы ул. Ҡомартҡыларын, шәжәрәһен, ижадын, тормош юлын өйрәндек.\nРайхана Нуфат ҡыҙының дәрестәрендә ауыҙ-тел ижадының төрҙәрен байҡай торғайныҡ: теләктәр, алғыштар, юрауҙар, ырымдар, мәҡәлдәр, әйтемдәр, таҡмаҡтар, йырҙар, уйындар. Оҙон башҡорт көйҙәрен йырлатһынмы, үҙе йырлап ебәрһенме – һәммәһе лә беҙҙең хәтерҙә. Шундай алымдар менән үҙенең уҡыусыларын киләсәк тормошҡа рухи тәрбиә биреп оҙатты ул. Дәрестәрен тыуған яҡ, уның үткәне, тарихи шәхестәре менән бәйләнештә алып барып, беҙҙә илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләне, төрлө милләт кешеләре араһында юғалып ҡалмаҫҡа өйрәтте, үҙеңдең асылыңды аңларға ярҙам итте.\nЫшан беҙгә, уҡытыусыбыҙ, йөҙөгөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәбеҙ, ышаныслы алмашсыларығыҙ булырбыҙ әле.


Республикала йәнә ныҡ итеп ҡар яуыуы көтөлә\n12 Ғинуар , 16:42\nАлдағы көндәрҙә республикала йәнә һауа температураһының үҙгәреүе көтөлә. Башгидрометүҙәк мәғлүмәттәре буйынса, аҙнаның икенсе яртыһында һалҡындар ҡар һәм буран менән алмашына. Юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы, урыны менән көрт һалыуы ихтимал.\n15 ғинуарға һауа температураһы төндә -7,-12, аяҙытҡанда -17, көндөҙ -5,-10 градусҡаса күтәрелә.\nҒинуарҙың беренсе декадаһында республиканың баш ҡалаһында айлыҡ норманан 82 процент яуым-төшөм яуған. Ысынында иһә быйылғы ғинуарҙың беренсе декадаһын 2017 йыл ғинуарының тәүге ун көнлөгө менән сағыштырып булмай. Ул осорҙа күберәк – айлыҡ норманан 132 процент яуым-төшөм теркәлгән, тип билдәләне метеорологтар.


Хәбәрҙәр: ИД боевиктары Сүриәнең 100-ҙән ашыу хәрби хеҙмәткәрен язалаған.\nИД боевиктары Сүриәнең 100-ҙән ашыу хәрби хеҙмәткәрен язалаған.\nҺуңғы көндәрҙә генә “Ислам дәүләте” (ИД) боевиктары Сүриә армияһының тиҫтәләрсә хәрби хеҙмәткәрен язалаған. Һалдаттар, йәкшәмбе көн исламистар илдең төньяҡ-көнсығышындағы был райондағы Сүриә армияһының һуңғы терәге булған Табке авиабазаһын баҫып алғас, әсирлеккә алынған.\nАяуһыҙ алыштарҙан һуң, экстремистар бик күп ҡоралды ҡулдарына төшөргән, әсирлеккә эләккән, кәм тигәндә, 135 кешене язалаған. Рәхимһеҙ яза күренештәрен боевиктар интернет-сайтҡа урынлаштырған.\nШул уҡ ваҡытта Ираҡ именлек көстәре һәм курдтарҙың “пешмерга” отрядтары ИД исламистарын Мосул плотинаһы районынан сигенергә мәжбүр иткән. Әммә боевиктар илдең төньяғындағы өс нефть скважинаһына ут төртөп өлгөргән, икенсе сығанаҡтар буйынса, нефть эшкәртеү заводтары һәм нефть һаҡлағыстары яна. Исламистар тауҙарҙағы үҙҙәренең базаһына сигенгән.\nЕвропаның ҡайһы бер илдәре, айырым алғанда, Чехия, Дания, Бөйөк Британия Ирак халҡына гуманитар ярҙам һәм ИД боевиктары менән көрәшеү өсөн ҡорал һәм шулай уҡ самолеттар ебәреү хаҡында белдерҙе.\nМеңдәрсә кеше, экстремистарҙан ҡасып, Ираҡ Курдистанында һыйыныу урыны табырға тырыша. Халыҡ-ара йәмәғәтселектең ярҙамына өмөт итеп, күп ғаиләләр бер нисә аҙна инде палаткалы лагерҙарҙа йәшәй. Ираҡтың этник һәм дини әҙселекте тәшкил иткән халыҡтары- христиандар, езидтар, шиғий төркмән общинаһы вәкилдәре һәм башҡалар- исламистарҙан ҡурҡып, йорттарын ташлап киткән.


Сәскә күңелле халыҡ йәшәй Йәнырыҫ тарафтарында | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Сәскә күңелле халыҡ йәшәй Йәнырыҫ тарафтарында\nСәскә күңелле халыҡ йәшәй Йәнырыҫ тарафтарында\nЙәнырыҫтар йәй миҙгелен йомғаҡлаусы күркәм сара – Сәскәләр байрамын үткәрҙе.\nМәҙәниәт йорто фойеһында сәскәләрҙең ниндәйе генә юҡ ине! 7 ноябрь, Башҡорт урамы, Колхоз, Йәштәр урамы, Ҡыяуыҡ ауылы егәрлеләре баҡса үҫтереүҙә, аш-һыуҙа сағыу күргәҙмә әҙерләгән, команда булып конкурста ҡатнашырға ла дәртләнеп килгәндәр. Ауыл Советы хакимиәте башлығы Минияр Маннанов тап ошондай саралар ауылдаштарҙың күңел берҙәмлеген, тырышлығын күрһәтеүен билдәләне.\n- Проблемаларҙы бергәләп хәл итеү миҫалы беҙҙең биләмәлә лә бар. Урындағы башланғыстарға ярҙам программаһына таянып, халыҡтан талап ителгән өлөштө лә индереп,Ҡыяуыҡ ауылында һыу селтәрен һуҙабыҙ. Уҙған йылда проекттың тәүге этабы атҡарып сығылды, быйыл был эште йомғаҡлау бурысы тора, - тине Минияр Рәүеф улы. Йәнырыҫта ла һыу менән тәьмин ителеш сифатын яҡшыртаһы бар. Һыу баҫымы башняһын капиталь ремонтлау һәм Йәштәр урамына һыу үткәреү йөкләмәһе алынған. Былтыр “Реаль эштәр” проекты сиктәрендә ауыл мәҙәниәт йорто тәҙрәләренең бер өлөшө яңыртылған, тиҙҙән фойела эштәр башланасаҡ. Биләмәгә бәләкәйҙәрҙән һаналған Екатериновка, Михайловка, Яңы Йорт ауылдары ла ҡарай. Күмәк сараларҙы һәр бер ауылды йәлеп итеп ойошторорға тырышыуҙары хуплауға лайыҡ. Былтыр Йәнырыҫ менән бер рәттән Яңы Йорт һәм Екатериновка ауылдарында ла урам ятҡтыртҡыстары ремонтланған. Әлбиттә, биләмәгә килеүсе һәр кемдең мәҙәниәт йорто ҡаршыһындағы күркәм төҙөлөшкә күҙе төшә. Тамырҙары Йәнырыҫтан булған ағалы-ҡустылы Илшат менән Илфат Ниғмәтуллиндар тулыһынса үҙ иңдәренә алған төҙөлөш - заманса фельдшер-акушер пункты быйыл февраль айында ғына төҙөлә башланған булһа, бөгөн инде эске эштәр генә ҡалған. Ауылдаштар өсөн был баһалап бөткөһөҙ бүләк! Әйткәндәй, Йәнырыҫ элек-электән оҙон ғүмерле инәйҙәр менән дан тота. Байрамда ғүмере буйы колхоз эшендә тырышҡан, баҫыу эшсәндәренә тәмле аштарын өлгөртөп торған Әсмә инәй Камалованы ла күмәкләп ҙурланылар – уға ошо көндәрҙә 95 йәш тулған! Мәҙәниәт йортона үҙе килеп, балҡып ултырған инәйгә һоҡланып туймаҫлыҡ ине. Район хакимиәте башлығының төҙөлөш, инженер коммуникациялар һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Юнир Вилданов, округ депутаты, район ауыл хужалығын үҫтерешеүсе Николай Козырев һәм ҡунаҡтар уға ихлас теләктәр менән бүләк тапшырҙы. Ауыл мәсете имам хатибы Рәшит Фәйзуллин да үҙ сығышында тәрбиәүи көсө ҙур булған байрамды хупланы, һуңғы йылдарҙа төрлө кимәлдә Ҡөръән уҡыусылар араһында үткән конкурстарҙа Йәнырыҫ балаларының уңышлы ҡатнашыуын һөйөнөп билдәләне. Мәсет тирәһенең гөл-сәскәгә күмелеп ултырыуы, ауыл халҡының мәсеткә әүҙем йөрөүе бик матур күренеш, әлбиттә.\nСәскә үҫтереүселәр ара-һында конкурс еңеүсеһен дә күрһәтәйек. Беренсе урынды 7 ноябрь менән Башҡорт урамдары бүлешһә, икенсе урынды Колхоз һәм Йәштәр урамдары егәрлеләре уртаҡлашты. Өсөнсө урын - ҡыяуыҡтарҙа. 30-лап төр сәскә үҫтергән Әлфиә Заһиҙуллина, ихаталары гөл-баҡса булған Минзәлә Яҡупова, Ләлә Мостафина, Ләйсән Яппарова һәм Рәзилә Латиповаға ла афарин тибеҙ. Донъяны үҙ ҡулдары менән йәмләп, йырлап, бейеп, күмәкләп матур табындар ҡороп үткәргән байрам тәьҫораттары оҙаҡҡа етер. Район мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Нәсимә Собханғолова һәм ауылдың хөрмәтле ветеран уҡытыусылары жюрилыҡ эшен яуаплылыҡ менән атҡарып, байрамда ҡатнашыусыларға һәр ваҡыт ошолай матур күңелле, тырыш булыуҙарын теләне.


Сайтында Танышырға ҡазанда, Етди - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nСайтында Танышырға ҡазанда, Етди\nИрҙәр һәм ҡатын-ҡыҙ партнерҙар Пловдив кеүек, интернет, башҡа күп Тармаҡтарҙы хеҙмәтеШулай уҡ интернет ярҙамында ғаиләләргә Дуҫлыҡ һәм киләсәктә көслө булған Ҡараш булдырырға кәрәк. Никах һәм айырылышыу 58 араһында Никахтар нисбәте һәм тирәсте, н. Дөйөм совместимость мөһим роль уйнай. Минең оптималь пловдив мөнәсәбәттәре үҫеше Тенденцияһын көсәйткән. Совместимость өсөн һәр кеше бушлай Был сайтында баһа биреп китте. Бөтә хеҙмәттәр бушлай онлайн пловдив Танышыу өсөн етди мөнәсәбәттәрҙе яңы Кимәлдә булдырырға өсөн веб-сайттар. Кеше булып, әйбер, һин уларҙы Башҡаса күрмәнем. Әгәр һеҙ әйтергә теләне икән, Мөмкин булғанса тәбиғи, шәхси тормошо Һәм көнсөлдәр ҙә ашыу кеше сүкегәндәр. Монахы йәки монах әгәр сездә Юҡ, сөнки ул саҡта был Бик поет. Был-тормош сифатын яҡшыртыу өсөн кәрәк.\nШуның менән барыһы да башлана, Был ҡарар ҡабул итә.\nхәҙерге замандағы яңғыҙлыҡ проблемаһын хәл Менән еңел тормош менән үтәй, Әммә, икенсе яҡтан, киреһенсә ҡатмарлы. Нисек һеҙ беләһеңме, хәҙер беҙҙә Телевизор экранында, мониторҙа һәм уларҙың Ата-әсәһе һәм олатаһы һәм Өләсәһендә үткәргән ҡабул итеү көнө Бөтә, уйын ойоштороп тора.\nКүбеһе, һеҙ, Д.\nШулай булһа, хәҙерге быуынға был Ябай һүҙҙәр түгел. Шулай йәшәй кварталда йәки бейек Биналар күп түгел. Ҡайһы бер шул, уның ҡарауы, Күпкә уңайлы.\nҒәҙәттә, был осраҡта, клуб бар.\nБында булған кеше, ул беркасан Ла булған. ул беҙҙе ҡыҙыҡһындыра.\nҘур компаниялар хәрәкәте, тауышы юҡ, Д һәм. Әммә интернет-эйе. Ул ныҡ, һәм ул тулыһынса Ҡулланған реалистик артыҡ йыш түгел, Әммә бер нисә башлы һинең йәйҙәрең. Бына дәлилдәр танышыу сайты түләүһеҙ эшләй.\nБындай әйбер юҡ, тип бик күп\nҺеҙ яңы файҙаланыусылар, улар инде Бер нисә минут эсендә теркәлгән. Һеҙ бик күп һорауҙар менән Тәҙрә күрҙем. Мин әйтәм, был егеттәр, был Хеҙмәтендә етди мөнәсәбәттә булған, шул Өлөшөн дөйөм мәнфәғәттәр өсөн, кемдер Кейәүгә сығырға теләй, балалар бар. Өсөн, теге, кем менән һөйләшергә, Тип күп кенә һорауҙар-был Сайтында танышырға өсөн кулланыусылар. Уға ярашлы, һеҙгә мөмкин булған Деконструировать йәшкә бурса, формаһы, форма Яғынан, сәс төҫө, кәүҙә формаһы Һәм башҡа параметрҙар. Әгәр телисез икән, әгәр һеҙ Күберәк белеү профиль аныҡ кешеләр Тураһында, бәлки, һеҙ беҙҙең менән Элемтәгә керергә.\nБыл хат бик оҙон булды, Нисек һәм ҡайһы бер кеше.\nТимәк, насар кеше тураһында һуңғы Тапҡыр осрашыуымды белмәгәнмен. Икенсе, икенсе көндө Дата. Улар ысын кеше булып ихтыяж Менән осрашыу стадияһында виртуаль хатлашыу-Тәрилкә телефон.\nӘле һәр ерҙә уңыш эҙләп Хыялый, сайтында танышырға индереү, һәм Күп кенә мошенниктар Провендив.\nБәлки был дөрөҫ булһа, һәм Әйтә аласыз, был иң яҡшы урын. Әммә был сәбәп була. Әлеге ваҡытта был эштәр менән Бындай аралашыу тәжрибәһе булырға тейеш. Әгәр һеҙгә йылмайһа, һеҙ ҡаршы Кем-шул мөһим, иң яҡшы Дустар, һеҙ улар барыһы ла Хупланы һәм һеҙҙең өсөн, һеҙ Нимә эшләргә. Был хәл йыш ҡына була. Ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-аттар Беҙҙә күп кәрәк. Бергә тере юҡ. Ярай әле, тип, ваҡыт таба. Бер-бер артлы төштө һәм Тәжрибәһе булырға тейеш түгел. Бер генә, һеҙ бер аҙҙан Белер, тип, үлем дә эҙһеҙ үтмәй.\nБынан тыш, октябрҙән бөтә хеҙмәттәр Бушлай танышырға тәҡдим ителде.\nФотоһүрәт, Телефон бушлай Яҙҙырырға ла Улар\nбұл Бұл сондай-Ақ үлкен Қаласы танысу.\nфото теркәлгән бушлай таныша чатта теркәлергә онлайн без рулетка бушлай видео чат бушлай теркәү видеочивать чатта теркәү бушлай булғас рулетка таныш булмаған ҡыҙым теркәлгән өсөн видео фото видео-таныштырыу урамы таныша яңғыҙ танышырға теләй секс ч рулетка


Оҫтаның ҡулы башҡа | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 августа 2019 — 18:28 ГТРК «Башкортостан»\nБөрө ҡалаһында йәшәүсе ун бишлек йәшлек Дмитрий Макеров ағастан төрлө йәнлек һындары, көнкүрештә ҡулланылған һауыт-һабалар, ҡумталар эшләү менән мауыға. Уның эштәре менән хәҙер сит ил кешеләре лә ҡыҙыҡһына. Бындай һәләт уға кемдән күскән? Киләсәктә ул ниндәй һөнәр һайлаясаҡ? Эшкә бар күңелеңде һалып башҡарғанда ғына, моратыңа ирешеп була, ти йәш ағас оҫтаһы Дмитрий Макеров. Көнкүрештә кәрәкле әйберҙәрҙең береһе — һауыт-һабаны ул өс-дүрт сәғәт эсендә әҙерләй. Бының өсөн ни бары яҡшы станок, дөрөҫ һайланған ағас, махсус ҡоралдар һәм оҫтанан иғтибарлыҡ талап ителә. Ағас эшенең үҙенсәлектәре менән Дмитрий Макеров бала сағынан таныш. Иң тәүге эшен ул ни бары ун йәшендә башҡара. Бындай һәләт ғаиләлә быуындан-быуынға күсеп килә. Уның олатаһы ла ҡасандыр билдәле оҫта булған. Өйгә кәрәк-яраҡтарҙы хәҙер һатып алмайбыҙ, ә улыбыҙға мөрәжәғәт итәбеҙ, тип ҡыуана ул. Ағастан төрлө фигуралар ижад итеү өсөн Дмитрий үҙенә айырым оҫтахана асҡан. Бында төрлө ағас киҫәктәре, элекке станоктар, боҙолған һындар ҙа ята. 15 йәшлек Дмитрий Макеровтың хәҙер бәләкәй генә музейы ла бар. Унда ағас оҫтаһының иң яҡшы эштәре һаҡлана. Йәнлек һындары, һауыт-һабалар, балалар өсөн уйынсыҡтар, биҙәкләп эшләнгән ҡумталар. Коллекцияларҙың һаны көндән-көн арта ғына. Республиканан тыш, сит ил кешеләренең дә уға заказ эшләүҙәре йәш егеттең эш кимәлен күтәрә, уның оҫталығын дәлилләй. Дмитрий төрлө район-ҡалаларҙа үткәрелгән конкурстарҙа ҡатнашып алдынғы урындарҙы яулай. Бынан тыш, Дмитрий башҡаларҙы ла ағастан фигуралар эшләү серҙәренә өйрәтә. Интернет аша теләгән һәр кем оҫтаның эш барышы менән таныша ала. Ҡул оҫталығын танытып өлгөргән егет яңыраҡ ағас эшкәртеү оҫталығы буйынса үткәрелгән Бөтә Рәсәй фестивалендә лә булып ҡайтҡан. Фестивалдә ул башҡа ҡалаларҙан килгән оҫталар менән таныша, тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Киләсәктә лә ул был һөнәрен дауам итергә маҡсат ҡуйған.


Башҡортостанда легендар драматург Нәжиб Асанбаевтың йорт-музейы барлыҡҡа киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда легендар драматург Нәжиб Асанбаевтың йорт-музейы барлыҡҡа киләсәк\n15:49, 26 января 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостанда легендар драматург Нәжиб Асанбаевтың йорт-музейы барлыҡҡа киләсәк Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 26 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостанда республиканың халыҡ яҙыусыһы, күренекле прозаик, шағир, драматург, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, ҙур йәмәғәт эшмәкәре Николай Васильевич Асанбаевтың (Нәжиб Асанбаев) йорт-музейын төҙөү планлаштырылған. Мәҙәни объект баҡалыларҙың танылған яҡташы тыуып үҫкән Баҡалы районы Ахман ауылында асыла. Бындай тәҡдим менән «Баҡалы» яҡташтар берлеге ағзалары сығыш яһаған, район хакимиәте, урындағы халыҡ ярҙам күрһәтә. Район хакимиәтенең рәсми порталы хәбәр итеүенсә, төҙөлөш эштәре быйыл яҙ башлана.\nНәжиб Асанбаев ватан һәм милли драматургияны үҫтереүгә ҙур өлөш индерә. Уның ижады башҡорт драматургияһы классикаһы һәм республикалағы күп милләтле мәҙәниәттең сағыу кәүҙәләнешенә әүерелде. Нәжиб Асанбаев тарафынан ижад ителгән әҫәрҙәр башҡорт әҙәбиәтенең һәм театрының алтын фондына инде. Совет дипломаты, яҡташыбыҙ Кәрим Хәкимовтың яҙмышы тураһында «Ҡыҙыл паша» исемле пьесаһы ижадында айырым урын биләй. Уның буйынса ҡуйылған фильм-спектаклде 22 ғәрәп иле тамашасылары ҡараны. Н. Асанбаевтың «Ҡанаттар нығынғанда», «Ҡыҙыл паша» драмалары, «Беҙгә егеттәр килде», «Кәләш әйттергәндә», «Күктән төшкән бәхет», «Һыу юлы», «Киң урамдар тар ине» комедиялары, «Рәйсә», «Фәйзи», «Алтын бишек», «Таң йондоҙо», «Зәйтүнгөл», «Көҙән башҡорто» пьесалары һәм башҡа бик күп әҫәрҙәре республика театрҙары репертуарының йөҙөк ҡашына, тамашасыларҙың яратҡан спектаклдәренә әүерелде.\nНиколай Васильевичтың эшмәкәрлеге дәүләт тарафынан юғары баһаланды. Нәжиб Асанбаев — Башҡорт АССР-ының, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ, Халыҡтар дуҫлығы, Салауат Юлаев ордендары менән бүләкләнгән.\nЛегендар драматург 2013 йылдың мартында вафат булды.


Тәбиғәт ҡосағында ял күңелле » Архив газеты "Йәшлек"\nТәбиғәт ҡосағында ял күңелле Республика йылы\n«Башнефть» йәмғиәтенең балаларҙы йәйге сәләмәтләндереү лагерҙары тәүге төркөмдәрен ҡабул итте. Улар барлығы бишәү. Алда малайҙар һәм ҡыҙҙарҙы мауыҡтырғыс көндәр көтә. Ваҡиғаларға һәм тәьҫораттарға бай өс аҙна йыл буйына иҫтә ҡаласаҡ. Ә кем белә, бәлки, ғүмерлеккә?!\nМәҫәлән, былтыр «Сокол» лагерында ысын телевизион студия эшләне. Теләгән һәр бала ваҡытлыса «тура эфир акулаһы»на әүерелде: сюжеттар эҙләне, яңылыҡтар төшөрҙө. Ә һуңынан монтаж эштәрен башҡарҙылар. Хатта үҙҙәре ял иткән лагерь тураһында ҡыҫҡа метражлы фильм да эшләнеләр. Бындай мауыҡтырғыс ялды онотоп буламы икән? Бәлки, ҡайһы берәүҙәр ошо өс аҙна ял осоронда мәктәп, институтты тамамлағандан һуң, телевидениеға эшкә барыу тураһында ныҡлы ҡарарға килгәндер. Кем белә, бәлки, кисәге йәш хәбәрсе – «сокол»сылар мөхитендә яңы Парфеновтар, Познерҙар һәм Гордондар үҫеп сығыр?!\nШулай ҙа илдә балаларҙың йөкмәткеле һәм файҙалы йәйге ялы яңынан ғәмәлгә инеүе хуплауға лайыҡ. Ә бит үткән быуаттың 90-сы йылдарында илдә әллә күпме предприятие урмандарҙа һәм йылға буйҙарында пионер лагерҙарының ярым емерек биналарын ҡалдырып, социаль йүнәлештән ситләште. Ә Башҡортостанда был йәһәттән эштәр башҡасараҡ. «Башнефть» үҙ хеҙмәткәрҙәренең балаларының йәйге ялын ойоштороуға былтыр 60 миллион һум, ә быйыл 1,5 тапҡырға күберәк аҡса бүлде. Коллектив килешеүҙә ҡаралғанса, предприятие хеҙмәткәрҙәре путевка хаҡының 10 процентын ғына түләй, ә ҡалған сығымдарҙы компания үҙ иҫәбенән бирә.\n«Башнефть» йәмғиәтенең Административ һәм социаль тәьмин итеү департаменты директоры Валерий Нургутдинов был хаҡта түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n– Ғәҙәттәгесә компанияла балаларға социаль йүнәлештә етди иғтибар бирелә. Республикала бөгөн йәмғиәттең биш – «Дружба», «Спутник», «Сокол», «Орленок» һәм «Чайка» балалар лагерҙары эшләй. Һәр ҡайһыһына, нигеҙҙә, балалар йәш үҙенсәлектәренә ҡарап ҡабул ителә. Мәҫәлән, «Сокол»да – ҙурыраҡ йәштәге балалар, ә «Дружба»ла кесерәктәре ял итә.\nИнде өс йыл рәттән был лагерҙар рәсми рәүештә республикала иң яҡшылары тип билдәләнә. Ял итеүселәрҙән дә әлегәсә ҡәнәғәтһеҙлек булғаны юҡ. Шуға ла өс сменаға тәғәйенләнгән 1 мең 500 урын тулы. Әлбиттә, лагерҙарҙа ялды тейешенсә ойоштороуҙа тәрбиәселәр, элеккесә әйтһәк, вожатыйҙар мөһим роль уйнай. «Башнефть» компанияһында быны яҡшы аңлайҙар. Шуға тәрбиәсе булып осраҡлы кешеләр ҡабул ителмәй. Күпселек балалар унан алдағы йылда ял иткән лагерға барырға тырыша. Ни өсөн, тиһегеҙме? Иҫке таныштары менән күрешеү өсөн генә түгел, бигерәк тә вожатыйҙары менән осрашыу маҡсатында. Ғөмүмән, «Башнефть» йәмғиәтендә әйтеүҙәренсә, балаларға бында күңелһеҙләнергә урын ҡалмай, һәр кем үҙе яратҡан шөғөлдө таба. Өҫтәүенә, йәй ҙә эҫе һәм ҡояшлы килде. Тимәк, ҡояшта ҡыҙыныу, сынығыу, сәләмәтлекте нығытыу, яңы спорт төрҙәрен үҙләштереү һәм үҫмерҙәргә бер нисә сантиметрға буйға үҫеү мөмкинлеге лә бар. Өс аҙна ваҡыт күп тә, аҙ ҙа. Пионерҙарҙың хушлашыу усағы янып һүнгәндән һуң, малайҙар һәм ҡыҙҙар республиканың төрлө ҡалаларына юлланасаҡ. Һабаҡташтары менән уртаҡлашыр тәьҫораттары күп буласаҡ уларҙың. «Мин йәйҙе нисек үткәрҙем?» – тигән темаға инша яҙыуҙың улар өсөн һис тә ҡыйынлығы булмаясаҡ.\nДуҫлыҡ нигеҙе – дуҫлыҡ\nБаш ҡала үҫмерҙәрен күңелле й\nКаникулдарҙы лагерҙа үткәреүе рәхә ...


Сәхнә – уларҙың яҙмышы\n27 Октябрь , 15:36\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары хәтәр яугир: янған өйгә инделәр икән – бер ыңғай самауыр ҡайнатырға күмер алып сығалар, тип шаярыу ҡатыш ысынды һөйләгәндәрен ишеткәнегеҙ бармы? Тап ошолай ҡылыҡһырларға була Салауат районында йәшәп ижад итеүсе үҙешмәкәр композитор, бейеүсе, йырсы, ҡумыҙсы, алып барыусы, һүҙ оҫтаһы, режиссер Альбина Ғәзим ҡыҙы Ғәйфуллинаны. Нимәгә тотонһа, шул ҡулынан килә. Һәр йыры өсөн ҡатмарлы костюмдарҙың дизайнын үҙе уйлап сығара. Күңеле уның – урғылып-ташып торған моң сығанағы, ижадында – ил хәстәре. Альбинаның йырҙарын Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Римма Амангилдина, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Лилиә Рәсүлева, «Башҡорт йыры» финалисткаһы Ләйсән Нурыева, Нефтекаманан Сүриә Ғималова, Ирина Халиҡова кеүек бик күп талантлы йырсылар башҡара.\nАльбина Ғәзим ҡыҙы Ғәйфуллина (Әбдрәфиҡова) 1970 йылдың 11 ғинуарында Салауат районының Яңы Ҡаратаулы ауылында тыуған. Атаһы ғүмер буйына мал ҡарай, әсәһе Мәнзүмә һауынсы була. Ғаиләлә улар өс ҡыҙ, өс ул үҫә. Альбина икенсе бала булып донъяға килә. Бәләкәй туғандарын ҡарау ғына түгел, таңғы биштән тороп әсәһе урынына һыйыр һауырға ла барырға тура килгән саҡтарын иҫләй. Өсөнсө класта уҡығанда уҡ әсәһе менән йәйләүгә сыға. Ҡыҫҡаһы, эшкә талымһыҙ була ул. Пластинкаларҙан өйрәнеп алған төрлө телдәрҙәге йырҙар менән ауыл халҡына концерт ҡуя. Үҙе бейей ҙә. «Ҡайтма, тағы йырла әле, тип көтөп ултырыуҙарын иҫләһәң, хәҙер ирмәк», – тип көлә Альбина.\nӘ тәүге йыры – «Сәскә ғүмере» бер туған ҡустыһы Нияздың 21 йәшендә генә ғүмере өҙөлөүенә тетрәнеүҙән тыуа. Һеҙ уның был йыр менән сығышын БЮТ каналындағы «Башҡортса караоке» тапшырыуында, бәлки, күргәнһегеҙҙер ҙә.\nТура әйткән – туғанына ярамаған, тигәндәй, ошо сифаты арҡаһында бик күп ауыҙы бешеүенә ҡарамаҫтан, ул һаман тапҡыр һүҙле. Әммә: «Беҙ башыбыҙҙы аҫҡа эйеп эшләргә күнеккәнбеҙ. Мин алдыма алғанды атҡарып сыҡмай ҡалмайым», – ти ул.\nӨфө педагогия училищеһын, аҙаҡ Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһының режиссура бүлеген, Силәбе мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын уңышлы тамамлай Альбина. Уҡығанда, 1989 йылда, Мәғфирә Ғәлиеваның төркөмөндә бейеүсе сифатында Үзбәкстанға ла бара. Малаяҙ мәҙәниәт йортонда методист вазифаһында эш башлай. Ишембай ауылы егетенә кейәүгә сыҡҡас, ауыл клубына директор итеп тәғәйенләнә. Анил улы тыуа. Иптәше бик йәшләй мәрхүм була... Альбина кире Малаяҙға ҡайта. Оҙаҡ йылдар яңғыҙ йөрөп, Фларис Хәтмулла улы Ғайсин менән яҙмышын бәйләй. Шунан башлана инде ике ижадсының бергә килешеп әҫәрҙәр тыуҙырыуы, осҡондо ялҡын итеүе, бер-береһенә терәк булып, илһам утын дөрләтеп йәшәүе.\nФларис Байыҡ сәсән ерендә тыуған, уның нәҫеле булып сыға. «Байыҡтың дүрт туғаны була. Иң кесеһе – Танһыҡ, унан – Монай, уның улы Таймас, Таймастың улы – Ғайса, уның улы Таһир, Таһирҙың улы Хәтмулла – минең атайым. Ғаиләлә 5 бала инек. Тәбиғәт ҡосағында, ҡаяларға үрмәләп, атта сабып, унан осоп ҡалып һынһыҙ ятып, балыҡ тотоп, һыу инеп, ямғыр аҫтында ҡалып – барыһын да күреп үҫтек. Сабый саҡтан китап уҡырға яраттыҡ. Шиғыр һөйләнем. «Пионер» журналын, «Башҡортостан пионеры» гәзитен көтөп ала инек, Зәйнәб Биишеваның «Дуҫ булайыҡ!» әҫәрен ҡат-ҡат уҡыныҡ. Мостай Кәримдең «Өс тағаны» шул тиклем күңелгә ятышлы ине. Мәктәп-интернаттан һуң педагогия училищеһына уҡырға индем. Уны тамамлағас, Арҡауыл урта мәктәбенә башланғыс синыфтар уҡытыусыһы итеп ебәрҙеләр. 1972 йылда Стәрлетамаҡта филология факультетының рус-башҡорт бүлегендә белем алдым. Коммунистар партияһы сафына индем. Иҙелбай урта мәктәбенә директор итеп тәғәйенләнеләр. 6 йыл эшләгәс, яҙмыш Салауат ҡалаһына ташланы. Тәүге тормош юлдашым унан ине. Улыбыҙ тыуҙы. Унда 6 йыл эшләгәс, Салауат ҡалаһында башҡорт гимназияһын асырға тәҡдим иттеләр. Сәриә Фазыловна тигән бик шәп ҡатын бар ине. Уның менән 1500 бала йыйҙыҡ та гимназия ойоштороп ебәрҙек. Унда 2 йыл эшләгәс, мине кире Янғантауға саҡыртып алып, 1-се башҡорт синыфы асырға ҡуштылар. Уларҙы 11-сегә тиклем еткерҙем. Унда 14 йыл эшләгәс, башҡорт гимназияһынан хаҡлы ялға киттем», – тип таныштыра ул үҙе менән. Етмешен артылған уҙаман әле лә сәхнә түренән төшмәй.\nАльбина Ғәзим ҡыҙы менән улар 20 йылға яҡын инде бергә ғүмер итәләр. Сәстәре сәскә бәйләнгәндә ҡатынға – 33, ә иргә 53 йәш була.\nАрҡауылда уҡытып йөрөгән сағында Фларис Ғайсин Рәми Ғарипов менән яҡындан таныша. Ҡуйы ҡара сәстәрен артҡа һыйпап, үткер ҡарашын һынсыл төбәгән аҡыллы шағир булып хәтерендә ҡалған ул. Тиҙ генә шиғыр яҙа ла, уҡып ишеттер әле, тип Фларисҡа мөрәжәғәт итә.\n– Ҡустым, һин шиғырҙы бик шәп уҡыйһың бит, – ти ул, – үҙең дә яҙып ҡара әле.\n40-тан уҙғас ҡына Фларис Хәтмулла улының күңеленә шиғыр сиртә башлай. Илһам уны төндә уята. «Алтын Йыһандан моң алам» тигән тәүге йыйынтығы донъя күрә. Уҡығандар уның шиғырҙарының йырға ятышлы булыуын әйтә.\nҠатыны, йырсы, бейеүсе, һүҙ оҫтаһы, көйсө булараҡ, уны дәртләндерә, илһамландырыусы көс булып тора.\n«1990 йылда Байыҡ сәсәндең 300 йыллығына Арҡауылда үткән бәйгегә алды ла китте мине Альбина. Әйҙә, сәсәнлектә һынашып ҡарайыҡ, тип. Ҡурҡһам да барҙым, оҫталығымды күрһәттем. Шунан йырылып киттем. Миәкәлә, Ҡариҙелдә, Өфөлә бер нисә тапҡыр бәйгеләрҙә, һабантуйҙарҙа сығыш яһаным», – ти ул. Фларис Ғайсин Бөтә Рәсәй сәсәндәр бәйгеһендә «эпик традицияларға өлөш индереүсе» номинацияһында билдәләнә. Сценарийҙар яҙа башлай. Тамашаларҙа икәүләшеп төп ролдәрҙе башҡаралар.\n«Байыҡ», «Ҡурай», «Рәми ялҡыны», Салауат батырға арналған ҙур ҡобайырҙар ижад итә. «Башҡортостандың халыҡ сәсәне» тигән маҡтаулы исем алыусы 12 ижадсы араһында ул да була. Әлеге ваҡытта уның 40-лаған йыры – йырсыларҙың репертуарында. Күпселеген Альбина Ғәйфуллина башҡара. «Башҡортостан ҡыҙҙары», «Ул һәм әсә» һ.б. Ә уның үҙенә ныҡ оҡшағаны – «Беҙ – ауылдың шәп егеттәре!». Альбинаның әхирәте Нурия Абдуллина менән гастролдә йөрөгәндә Иҙел Нурғәлинды ла ҡунаҡҡа алып ҡайталар. «Бик шәп егет бит. Баянда һыҙҙыра ғына! Миңә бер көй уйнап күрһәтте лә берәй шиғыр яҙыуымды һораны. Тәүге варианты Иҙелгә оҡшаманы. Шунан үҙемдең йәшлек иҫкә төштө. Был көйгә шәп егеттәр тураһында һүҙ яҙырға кәрәк, тигән уй башҡа килде! Шулай итеп, төн сыҡҡансы «Беҙ – ауылдың шәп егеттәре!» тигән йыр яҙылды ла ҡуйҙы», – тип һөйләй ул был матур әҫәрҙең тыуыу тарихын иҫенә төшөрөп. Иҙел Бөрйән егете булғас, йырҙың һүҙҙәренә «ҡара ҡашлы, ҡара күҙле, беҙ – ауылдың тау бөркөттәре!» тигәндәрен өҫтәй. Шулай итеп, Салауат – Бөрйән йыры тыуа. Халыҡ йылы ҡабул итә. «Ҡатын-ҡыҙға бары бер йылы һүҙ етә. Альбина менән килешеп йәшәүебеҙҙә лә ошоно аңлау ята. Һәр бер ҡатын үҙенсә матур, шуны күрә лә белергә кәрәк», – ти сәсән. Ул «Рамай», «Сәлимәкәй» кеүек оҙон башҡорт йырҙарын башҡарған, үҙенә 15 йәшендә гармун алып биргән әсәһенә рәхмәтле.\nСалауат рухлы ижадсы\nБер ваҡыт Салауат батыр Фларис Хәтмулла улының төшөнә инә. «Һаҡал-мыйыҡ баҫҡан, ҡулына еҙ ҡурай тотҡан. «Яҡташ, кил әле бында! – тип өндәште ул. – Тыуған еремдә Йәмиләм ҡалды (ни өсөн Йәмилә тип әйткәнен аҙаҡ ҡына асыҡлай), белеп кил әле уның яҙмышы нисек булып бөтөүен, ҡайҙа икән ул?» Башымды эйеп, ярай, тинем. Шул ваҡыт батыр ҡурай уйнап ебәрҙе лә уға Заһир Исмәғилевтың симфонияһы ҡушылды. Моңонан әсир ҡалдым да уянып киттем. Ишеткәнемде төн уртаһында ҡысҡырып йырлап ебәрҙем. Тормош иптәшем ижад кешеһе булмаһа, ысынлап, иҫәрләнгән, тип уйлар ине. Батыр тағы төшөмә инде. Йәнә лә шул һорауын ҡабатланы. Мырҙаларға йәшереп кенә кейәүгә оҙатыуҙарын әйттем. Башын эйеп тыңланы ла, был яуапҡа шул ҡәҙәрем риза булып, күҙ уңынан юйылды», – тип хәтерләй ул был мөғжизәүи төштө. Шулай тыуа «Салауат хаҡында ҡобайыр». Салауаттың йыры хәтеренә һеңгәнсә теркәлә. Йәмилә, аҙаҡ асыҡлауынса, – Салауат Юлаевтың Шағанай ауылындағы һөйгән ҡыҙы икән. Йәмилә хаҡында Салауат районы Арҡауыл ауылы кешеләре һөйләй торған булған. Мәктәп директоры Шәрип Закир улынан да ишетә ул. Салауатҡа бәйле кешеләрҙе тамырынан ҡоротҡанда ул ҡыҙ хаҡында әллә ни һөйләп тә бармағандар, ти ул. Аҙаҡ Салауатты төшөндә күргәнсә итеп һүрәтләп бирә, рәссам уның буйынса картина яҙа. Бик мөһабәт килеп сыға унда Салауат. «Ысын күңелдән үҙ еребеҙҙе яратабыҙ. Беҙҙе шул йәшәтә», – ти Фларис сәсән.\n«Әйҙә, икебеҙгә бейеү һалайыҡ», – тип өндәштем иремә. «Йәш кәләш» тип аталған бейеү менән Республика кимәлендәге оло йәштәгеләр бәйгеһенә барҙыҡ. Беренсе урын алып ҡайттыҡ», – тип хәтерләй Альбина ханым.\nТап шул 2011 йылда, хатта шул Өфөгә барғанда Гөлдәр Ишҡыуатова ойошторған «Дарман» йыр проектына эләгә. «Байыҡ» бәйгеһенең финалына үткән була ул. Икенсе турға Сулпан Асҡарова һалған «Эй, мин инде» бейеүен әҙерләй. Артислыҡ номинацияһында билдәләнә был бейеүе менән. 2012 йылда Филүс Ҡасымов менән ҡобайыр башҡарып, «Юлдаш» йырының финалына сыға. Уға тиклем БЮТ «Сәләм» программаһы уның «Ашығам» тигән йыры менән асыла. Район мәҙәниәт йортонда художество етәксеһе булып эшләгән дәүерендә ул етәкләгән «Һылыуҡай» студияһы ҡыҙҙары республика кимәлендә уңышлы сығыш яһай. «Талантлы кешеләрҙе урам буйынан алып инеп сәхнәгә сығара инем. Аяҡҡа баҫтырып ебәргәндәрем бихисап булды», – тип хәтерләй ул.\nСалауат ҡалаһына «Дуҫлыҡ» ансамбленә етәксе итеп саҡырылғас, эшмәкәрлеге тағы ла сағыуыраҡ билдәләнә. Балалар өсөн һылыулыҡ бәйгеһе ойоштороусыһы ул. Тәүгеһендә 4-тән 8 йәшкә тиклемге 23 бала ҡатнаша. Ул асҡан «Ағиҙелкәй» ҡумыҙсылар ансамбле, инструменталь ансамбль – был дәүерҙә уның бик емешле эшләүе хаҡында һөйләй. Әммә Альбина, үҙенең мөмкинлектәрен белгәнгә күрә, баш ҡалаға, Өфөгә, ашҡына. Фатирға түләп йәшәү анһат түгел, шунлыҡтан «Монетка» магазинына эшкә урынлаша, мәҙәни усаҡтарға ишектәр ул көткәнсә анһат ҡына асылмай. Ковидҡа бәйле сикләүҙәр арҡаһында яңы кеше алырға ынтылып тормайҙар. Шулай итеп, ул, Азалия Вәлиева, Таһир Әсәҙуллин менән берләшеп, Башҡортостан буйлап гастролгә сығып китә. Әлеге ваҡытта был эшмәкәрлек ҙур табыш килтермәй. Халыҡ бындай сараларға йөрөмәй. Шунлыҡтан эш туҡталып ҡала. Альбина үҙ районына Нәсибаш ауылы мәҙәниәт йортоноң художество етәксеһе булып ҡайта.\nЙырҙарында – асылы\n«Мәңге балҡы, Башҡортостан» (Гөлназ Ҡотоева һүҙҙәре), «Ғүмер» (Зөлфиә Латыпова һүҙҙәре), «Һалҡын ҡараш миңә юллама», «Йондоҙҙарҙан һөйөү эҙләмә» (Фәнәүис Дәүләтбаев шиғырҙары), «Сәхнә – минең яҙмышым», «Сәскә ғүмере» (Фларис Ғайсин шиғырҙары) тигән яңы йырҙарға көй яҙа. Әлеге ваҡытта халыҡ яратып ҡабул иткән 20-нән ашыу йыры бар Альбинаның. Сират көтөп ятҡандары – бихисап.\nҠаҙан ҡалаһының «Уникс» залында Фәнәүис Дәүләтбаев үҙенең шиғырҙарына көйҙәр ижад иткән Башҡортостан һәм Татарстан композиторҙарын ҙур сәхнәгә йыя. Унда Альбина Ғәйфуллина ла саҡырыла. Уларҙың бергә тыуҙырған тәүге ижад емеше исеме менән «Йондоҙҙарҙан һөйөү эҙләмә» тип атала концерттың исеме лә. «Хәҙер Фәнәүис ағай менән берлектә ижад иткән йырыбыҙ тиҫтәнән артты инде», – ти Альбина.\nТажзәхмәткә ҡаршы Руслан Ниғәмәтов аранжировкаһында Альбина һәм уның тормош иптәше Фларис сығарған «Уян, халҡым!» йыры халыҡ араһында популярлыҡ яулай. Уларҙың ижады халыҡ ихтыяжын, өмөтөн сағылдыра.\nҠыйғы районына концерт менән барғанда Альбина күҙ нурҙарынан яҙған Ләйсән Нурыева менән таныша. Ләйсән, уның «Йәшәү йәме» тигән йырына клип төшөргәс, «Һалҡын ҡараш миңә юллама» тигәнен уға бүләк итә. Вокал бүлеген тамамлаған, иҫ китмәле тауышлы ғәрип ҡыҙҙың һаман эшкә урынлаша алмай йөрөүе лә борсой Альбинаны. Йырсы Зәлифә Ғәйнетдинова уның ике йырына – «Ҡайтайыҡ әсәй янына» (Фәнәүис Дәүләтбаев шиғыры), «Һине генә һөйәм» (Фларис Ғайсин шиғыры) клип төшөрә.\nҒүмере иртә өҙөлгән, үҙ улы кеүек күреп тәрбиәләп үҫтергән Рәшит Шөғәйепов өсөн йәне өҙөлә уның. Йырлаһынмы, бейеһенме – иҫ киткес талантҡа эйә йәш кешенең шулай иртә китеүе аяныслы, ти. «Улым менән икәүләшеп йырлайҙар ине. Ул «Миңә һинең бейеклегең кәрәк» йырыма клип төшөрҙө», – тип хәтерләй уны Альбина.\nУлы Анил – һәр ваҡыт әсәһенә терәк. Ул 6 йәшенән «Сулпылар» аша Башҡортостан халҡына таныш. 2013 йылда «Башҡорт ҡыҙы» йыры менән (Фларис Ғайсин шиғыры, Ғәлинур Юламанов көйө) «Йәшлек-шоу»ҙа «Иң яҡшы тауыш» номинацияһында еңә. Егет йырға, ҡумыҙға маһир, күп сараларҙы музыкаль яҡтан биҙәүсе лә ул. «Икәүләшеп кенә лә сәғәттәр буйына тамашасы иғтибарын яулай алабыҙ», – ти Альбина, улы менән ғорурланып. 28 йәшен тултырған йәш йырсы Анил Ғәйфуллин әлегә өйләнмәгән.\nКемдер артист тормошон матур кейемдәр, сәхнәлә балҡыу тип күҙ алдына килтерһә, яңылыша. Альбинаны 50 йәшендә эшенән «тиҙ ярҙам» менән алып китәләр. Ул хатта телдән яҙа. Әммә яйлап аяҡҡа баҫа. Елдәргә-дауылдарға, яман күҙҙәргә, көнсөл ҡараштарға бирешмәй, алға бара тырыш, ныҡышмал, һәләтле башҡорт һылыуы. Әле уның көс йыйып, рәхәтләнеп ижад итер, емеш бирер сағы. Улар – Фларис Ғайсин, Альбина һәм Анил Ғәйфуллиндар үҙ ижадтарын сағылдырған концерт ҡуйыу уйы менән янып йәшәй. Альбина үҙен үҙешмәкәр композитор булараҡ раҫларға теләй. Талантлы кешеләр тере саҡта үҙ ҡәҙерен һәм хөрмәтен алһын ине.


Эшҡыуарлыҡты беҙҙә йыш ҡына дөрөҫ аңламайҙар. Уны башлыса байығыу, "оҙон аҡса" эшләү алымы тип иҫәпләйҙәр. Ә шулай ҙа, эшҡыуарлыҡ һөнәр-шөғөлмө, әллә йәшәү рәүешеме? Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеү өсөн ниндәй сифаттарға эйә булырға кәрәк? Киләсәктә ниндәй өлкәлә үҙ эшеңде асыу отошлораҡ буласаҡ? Һәм, ахыр сиктә, эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлар өсөн башланғыс капиталың булыуы, йә кредит алыу мотлаҡмы? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап табыу маҡсатында беҙ эшҡыуарҙар - сығышы менән Әбйәлил районы Ҡушый ауылы уҙаманы Даян МӨХӘМӘҘИН менән тамырҙары Ҡырмыҫҡалы районынан булған Фәнис ӘЛМӨХӘМӘТОВты әңгәмәгә саҡырҙыҡ.\nБөгөн күп кенә йәштәр юғары уҡыу йортон тамамлай ҙа, үҙ һөнәре буйынса эш таба алмай ҡаңғыра, тапһа ла, эш хаҡы менән риза булмай, икенсе эш менән шөғөлләнергә мәжбүр була. Һуңғы йылдарҙа бер-нисә дипломға эйә булып та, һөнәре буйынса түгел, ә башҡа аҡсалыраҡ урында хеҙмәт итеүселәр күбәйҙе. Әлбиттә, уңышлы ғына итеп үҙ эшен - шәхси предприятиеһын асыусылар ҙа етерлек. Әммә уларҙың күпселеге, ахыр сиктә, һалымдарҙы, йә башҡа ҡаршылыҡтарҙы йырып сыға алмайынса, ябыла тора. Ә һеҙ үҙ эшегеҙҙе нисек, ниҙән башланығыҙ?\nД. Мөхәмәҙин: БДУ-ның тарих бүлеген тамамлағас, минең башымды: "Тарих уҡытыусыһы булып эшләһәм, киләсәктә ғаиләмде аҫырай, балаларымды уҡыта алырмынмы?" - тигән икеле уй биләп алды. Әмәлгә ҡалғандай, ағайымдың дуҫы Әхмәр ағай үҙ фирмаһына менеджер итеп саҡырҙы, яҡшы эш хаҡы вәғәҙә итте. Эшем шунан ғибәрәт ине: фирманың тауарын, йәғни аҙыҡ-түлек продукттарын һатам да, айырмаһын үҙемә ҡалдырам. Шулай һәүетемсә генә эшләп йөрөгәндә (2007 йылда), үҙ эшемде асырға кәрәк, тигән ныҡлы фекергә килдем. Хәҙер аҙыҡ-түлек һатыу менән үҙем шөғөлләнә башланым. Бер иптәш ҡайһы банктан кредит алыу уңайлыраҡ булыуын төшөндөрөп биргәс, шул банктан 150 мең самаһы кредит алып, бизнесыбыҙҙы тағы ла киңерәк йәйелдереп ебәрҙек. Шулай итеп, халыҡ араһында "Гурьевка" тип йөрөтөлгән Киров районы баҙарында һатыу нөктәләребеҙҙе астыҡ, йөк машинаһы һатып алдыҡ. Бөгөн контейнерҙарыбыҙ һаны ун бишкә етте.\nФ. Әлмөхәмәтов: Һөйләгәндәрем тулыраҡ булһын һәм яҡшыраҡ аңлашылһын өсөн бәйәнемде 70-се йылдар урталарынан - үҙемдең 14-15 йәшлек үҫмер сағымдан башлағым килә. Бизнесым беҙ ул ваҡытта йәшәгән Ишембай ҡалаһында төрлө сит ил музыка төркөмдәренең исемдәре яҙылған футболкалар һатыуҙан башланып китте. Ул ваҡытта бары тик аҡ төҫтәге футболкалар ғына сығарыла, уларҙа бер ниндәй яҙыу ҙа, һүрәт-маҙар ҙа юҡ ине. Мин ҡалалағы бер-нисә фирма магазинынан 1-2 футболка һатып алам да, үҙем яһаған трафареттар, автомобиль буяй торған аэрозолдәр ярҙамында уларға буяу яғам. Футболкаларҙы күмәртәләп алмай инем, сөнки ул ваҡытта шәхси эшҡыуарлыҡ закон тарафынан тыйыла, уны боҙған кешеләрҙе иркенән мәхрүм итәләр ине. Футболкаларға ҡытлыҡ булмаһа ла, буяуҙар табыуы, ай-һай, ҡыйынға төшә торғайны. Мин уларҙы ҡаланың барлыҡ оҫтаханаларынан һатып ала инем. Шулай итеп, ул йылдарҙа ҡалала барыһы ла мин биҙәгән футболкаларҙа йөрөнө, тиһәм дә хата булмаҫ.\n90-сы йылдар баштарында илдә үҙгәртеп ҡороуҙар башланғас, алыпһатарҙар күбәйҙе. Улар алдында бер урындан икенсе урынға йөк ташыу ихтыяжы барлыҡҡа килде. Мин бер-нисә йөк машинаһын ҡуртымға алдым да, йөк ташыу хеҙмәте астым. Ләкин ул йылдарҙа юлдарҙа ошондай йөк автомашиналарына һөжүм итеп, байырға әүәҫләнгән юлбаҫарҙарҙың күбәйеүе арҡаһында, был бизнесты туҡтатырға тура килде.\n90-сы йылдар аҙаҡтарында, Даян һымаҡ, беҙ ҙә алыпһатарлыҡҡа тотоноп киттек. Был эштә бер яңғыҙыңа бик ауыр буласағын аңлағанға күрә, тәү сиратта үҙемдең яныма фекерҙәштәрҙән торған төркөм туплай башланым. Уларға яңы заманға ылығып китеү зарурлығы тураһында аңлаттым: "Әгәр команда йыя алһаҡ, теләһә ниндәй ҡаршылыҡтарҙы ла үтеүе еңелләшер", - тинем. Тиҙҙән бик яҡшы белгестәрҙән тупланған командабыҙ барлыҡҡа килде. Бында кемдер мәғлүмәт туплауҙы үҙ өҫтөнә алһа, кемдер завод директорҙары менән һөйләшеүҙәр алып барҙы, кемдер башҡа эш менән булды. Ошо процестар менән үҙем идара иттем. Тәүҙәрәк эшебеҙ ҙур булмаған күләмдәрҙә атҡарылһа, көндән-көн ул ҙурайҙы, ҡеүәтләнә барҙы. Ҙур ғына автопаркыбыҙҙа үҙебеҙҙең йөк һәм еңел автомашиналарыбыҙ барлыҡҡа килде. Һатыу күләме артыу менән һалым да арта бит инде. Беҙ үҙебеҙҙең килемебеҙҙең бер тинен дә йәшермәйенсә, отчет алып барҙыҡ. Шулай бер мәл һалымыбыҙ килемебеҙҙән артығыраҡ булды ла ҡуйҙы. Ойошманы тарҡатырға, "Камаз"дарыбыҙҙы, еңел автомобилдәребеҙҙе, башҡа мөлкәтебеҙҙе һатырға тура килде. Ойошманы япҡас, коллегаларҙы эштән бушатыр алдынан кемгә - еңел автомобиль, кемгә фатир өләшеп сыҡтым. Сөнки мин ул кешеләр өсөн яуаплы инем. Үҙемә бер ни ҙә ҡалмаһа ла, хеҙмәткәрҙәремде буш ҡалдырманым. Бизнесымдың ябылыуын бик ауыр кисерҙем. Бер-нисә йыл бер эшкә лә ҡул барманы. Ярай әле, ғаиләм мине аңланы, миңә көс бирҙе.\nАртабан төҙөлөш, ремонт өлкәһен яулап ҡарарға булдым. Бер-нисә кешене яллап, фатирҙар ремонтлау эшенә тотондоҡ. Ләкин, әлеге лә баяғы, хеҙмәткәрҙәр өсөн яуаплылыҡ алғым килмәүе, өҫтәүенә, уларҙың эшенең сифаты менән ҡәнәғәт булмаған клиенттар алдында оятҡа ҡалыуым арҡаһында эшселәрҙе кәметә башланым. Эш рәтен белгән оҫталар бер ҡасан да кешегә ялланып эшләмәй, кешегә "урта ҡул" эшселәр генә яллана. Ҡыҫҡаһы, ҡатыным менән икәү генә эшләй башланыҡ. Был эштә әллә ни күп аҡса ла эшләп булмай, уның ҡарауы, һалымы ла аҙыраҡ.\nКредит алмай ғына бизнес башлау мөмкинме? Ошо турала фекерҙәрегеҙ менән дә уртаҡлашып үтегеҙ әле. Ғөмүмән, кредит алырға кәрәкме, йәки уны ниндәй шарттарҙа алырға була?\nФ. Әлмөхәмәтов: Мин кредит яҡлы түгелмен. Тормошта һинең менән нимә генә булмауы мөмкин: йә ауырып китерһең, йә бизнесың килеп сыҡмаҫ. Шуға, кредит менән булышмаҫҡа тырышырға кәрәк. Әгәр кемдәндер үтескә һорап тороу мөмкинлегең бар икән, аҡсаны дуҫтарҙан алып тороу яҡшыраҡ. Дуҫтарың менән һөйләшеп, аҡсаны кире ҡайтарыуҙы ниндәйҙер ваҡытҡа күсереп тора алаһың. Дөрөҫөн әйтеп, яҡшылап аңлатһаң, дуҫың һине аңлаясаҡ, тип уйлайым. Дуҫтарың күп икән, тимәк, тағы ла яҡшыраҡ: һиңә ышаныусылар ҙа күп. Ә банк менән килешеп булмай. Сөнки банк - финанс ойошмаһы, ул ғәйәт ҙур ел тирмәне һымаҡ - туҡталып тора алмай.\nБөгөн бизнесымды яңынан ойошторһам да, кредит алмаҫ инем. Сөнки бизнесты башлайһың икән, һин эшең килеп сығырмы, юҡмы икәнен белмәйһең әле. Шуға, ҙур булмаған күләмле эштәрҙән башларға кәрәк. Тәүҙә килеп сығамы, юҡмы - шуны төҫмөрләргә тырышаһың, шунан тәүәкәлләйһең инде.\nД. Мөхәмәҙин: Фәнис ағай хаҡлы хаҡлылыҡҡа. Әммә ҙур эшкә тотонам тиһәң, барыбер кредитһыҙ булмай. Мин дә кредит алмаҫ инем, ләкин алырға мәжбүрмен. Шулай ҙа хәҙер банктарҙың яҡшы яғы ла бар - кредит бирер алдынан улар тәьминәт залогы һорай. Бының өсөн һинең мөлкәтең булырға тейеш. Әйтәйек, мин параллель кредит алғанмын икән, минең тәьминәт залогым - машиналарым һәм страховкаланған бизнесым булыуы төп шарттарҙың береһе булып тора. Минең бизнес залогка ла алынған, икенсенән, страховкаланған да. Йәғни, бер-бер хәл була ҡалһа, минең предприятие страховкаланған.\nФ. Әлмөхәмәтов: Даян, һин үҙеңдең бар мөлкәтең залогта, тип әйтәһең. Тимәк, улар де-юре һинеке була алмай - банктың мөлкәте булып иҫәпләнә. Һин күсеп йөрөү мөмкинлегеңде юғалтаһың. Ә бизнеста хәрәкәт талап ителә. Мәҫәлән, һиңә ҡапыл ғына нимәнелер (мәҫәлән, машинаңды) алмаштырырға кәрәк булды икән ти, һин уны алмаштыра алмайһың. Шулай итеп, бизнесың яйлай, тотҡарлана.\nД. Мөхәмәҙин: Эйе, шуның өсөн дә мин оҙайлы кредит алмайым, ә ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгәнен генә алам. Ниндәй генә суммала алһам да, мин уны бер йыл эсендә ҡайтарып бөтөрәм.\nФ. Әлмөхәмәтов: Ярай, тиҙ генә ҡапларлыҡ кредит алдың да, ти, ә иртәгә һин эшләгән баҙарҙы ябып ҡуйһалар, ни эшләрһең? Контейнерҙарыңдағы һатылмаған аҙыҡ-түлегеңде ҡайҙа ҡуйып бөтөрөрһөң? Әлбиттә, әгәр һин бер кемгә лә бойһонмайһың икән, һин был тауарыңдың барыһын да һатып ебәреп, икенсе бизнесҡа күсеп китә алаһың. Әгәр бизнесыңдың бер өлөшө һинең ҡулыңда түгел икән, был бик ҡурҡыныс, минеңсә. Шуға ла мин кредитҡа ҡаршымын. Кредитты бер аҙнаға, бер айға ғына алырға була. Артығыраҡ ваҡытҡа алырға кәрәкмәй ҙә. Әгәр һиңә ошо мәлдә бик ныҡ килемле, тиҙ генә үҙ хаҡын кире ҡайтара торған берәй нәмә һатып алыу өсөн аҡса кәрәкһә генә кредит алырға була.\nСовет осоронда ауыл ерендә йәшәүсе бер кеше 20 тингә лоторея уйнап, еңел автомобиль отҡан, ләкин машинаһын ҡәҙерләмәүе, уны "егерме тинлек кенә" тип ҡарауы арҡаһында уны бер-ике йыл эсендә "иләп" тә бөтөргән, тиҙәр. Халыҡта, ҡапыл байыҡма, яйлап байыҡ, тигән әйтем бар. Ә һеҙ был фекер менән килешәһегеҙме, әллә ҡапыл байығыу эшҡыуар өсөн әллә ни насар түгелме?\nД. Мөхәмәҙин: Мин үҙ эшемде байығыу маҡсатында башланым, тиһәм, дөрөҫ булмаҫ. Иң тәүҙә ғаиләмде аҫырарға кәрәк ине, мине шул маҡсат алға әйҙәне. Тағы, ошо эште мин атҡарып сыға аламмы, тигән сәм дә көс бирҙе. Һәр көн иртән мин эшемә байығыр өсөн бармайым - ә ғаиләмдең бөгөнгө ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн барам. Шуға, эшем миңә ҡәнәғәтлек килтерә. Ә әйтемгә килгәндә, мин уның менән килешәм. Беҙҙең йәшәйеште бай йәшәү, байығыу тип атап та булмай. Әгәр кеше сит илдәрҙә ер һатып ала алһа, шул осраҡта ул кешене бай кеше тип әйтергә булыр ине. Ә минең фатирым да банктыҡы - ипотека түләйем, мин әле бай түгелмен.\nЯйлап байығыуҙың нимәһе һәйбәт? Әгәр һинең ҡулыңа ҡапыл ҙур күләмдә аҡса килеп эләкһә, һин уны нисек итеп әйләнешкә ебәрергә белмәйәсәкһең. Биш йыл элек кемдер миңә ун миллион бирәбеҙ тиһә, мин ул аҡсаны ҡайҙа итергә лә белмәҫ инем. Ә бөгөн - беләм. Шулай уҡ, әгәр бөгөн миллиард һум бирәбеҙ тиһәләр ҙә, мин ул тиклем аҡсаны ниндәй эшкә йүнәлтергә белмәй, албырғап ҡалыр инем. Сөнки әле мин ул кимәлдә фекер йөрөтә алмайым. Тағы биш йылдан был кимәлгә етермен дә, бәлки. Ошо турала һүҙ сыҡһа, йыш ҡына миңә: "Ә байҙарҙың балалары ҙур аҡсаны ла файҙалы тотона белә бит", - тип дәғүә белдерәләр. Был осраҡта ул балаларҙың ошо өлкәләге эштәр менән бала саҡтан таныш булыуын иҫәпкә алмай булмай. Ни тиһәң дә, аҡса "өйөрөлгән" урындарҙы бала саҡтан күреп үҫкәс, улар был кимәлгә беҙҙән алдараҡ барып етә.\nӘйткәндәй, беҙ ҙә күп нәмәне атайыбыҙҙан күреп үҫтек. Унан алған тәрбиә арҡаһында ла бизнес өлкәһенә килгәнбеҙҙер. Атай үҙ заманы өсөн бик алдынғы ҡарашлы кеше булды. Уның яңыса фекерләүен 1973 йылда Тольятти ҡалаһына барып алып ҡайтҡан еңел автомобиле лә дәлилләй. Ул мәлдә еңел автомобилгә эйә булыусылар һирәк ине. Беҙҙең ауылда машина колхоз рәйесендә һәм бер ағайҙа ғына бар ине. Беҙ мал көттөк, ул малға ҡайҙан нисек бесән табыу, һөтөн-майын, итен ҡайҙа һатырға була икәнлеген атайҙан белеп үҫтек. Аҡсаны буш бирмәйҙәр икәнен белеүебеҙ артабан ныҡ ярҙам итте. Тимәк, беҙҙең эшҡыуарлыҡҡа атайыбыҙ нигеҙ һалған.\nФ. Әлмөхәмәтов: Беҙ ҙә төҙөлөш менән шөғөлләнеүгә күскәс, ҡыҙҙарыбыҙ Айгөл менән Лилиәне, улыбыҙ Илгизде йәйге каникул мәлдәрендә үҙебеҙ менән бергә эшләттек. Улар беҙгә ярҙам иттеләр. Егет кеше булараҡ, был эш Илгизгә күберәк эләкте инде. 12 йәшенән уны ошо һөнәргә өйрәтә башланыҡ. Һөнәрһеҙ ҡалмаҫ, эшләргә өйрәнер, тип уйланыҡ. Ысынлап та, уйыбыҙ дөрөҫ булып сыҡты. Илгиз юғары уҡыу йортон тамамлап, бер фирмаға эшкә урынлашҡайны, күп тә үтмәй, тырышлығы арҡаһында коллегаларының ихтирамын яуланы. Өс йыл эсендә бер-нисә тапҡыр үрләтеп тә ебәрҙеләр. Шулай итеп, мин дә уға аҡса буштан килмәй икәнен төшөндөрҙөм, хәҙер ул миңә рәхмәт әйтә.\nД. Мөхәмәҙин: Эйе, эшендә илке-һалҡы йөрөгән кеше ғаиләһенә лә илке-һалҡы ҡарай ул. Уның бөтөн тормошо ла шулай илке-һалҡы үтә.\nФ. Әлмөхәмәтов: Еңел килгән аҡса нисек еңел килә, шулай еңел генә сығып китә. Сөнки, Даян әйткәненсә, аҡса килгәнен аңлау ҙа кәрәк. Аҡса еңел генә табылһа, уны ҡайҙа, нимәгә тотонорға белмәйһең. Үҙеңә, күңел асыуға тотонаһың, һәм башҡалар. Бизнестың ҡайҙа күпме аҡса һалырға тигән алгоритмы бар. Ошо алгоритмды белмәһәң, аҡсаны үҙләштерә алмайынса, туҙҙырып бөтөрәсәкһең. Аҡсаны еңел туҙҙырырға бер өйрәнһәң, яйлап ошондай йәшәү рәүешенә күнегәһең. Ә инде еңел, ҡапыл тапҡан аҡсаң бөткәс, үҙеңдең аҡсаңды ла бөтөрәһең. Шулай итеп, бизнесың "яна".\nФәнис ағай, һеҙ 90-сы йылдарҙа башлаған бизнесығыҙ тураһында һөйләгән сағығыҙҙа фекерҙәштәр төркөмө туплауығыҙ тураһында әйттегеҙ. Ошо турала ентекләберәк һөйләшәйек әле.\nФ. Әлмөхәмәтов: Ысынлап та, бизнесты башлаған саҡта ошо ниәтеңде тормошҡа ашырыуға үҙеңдең, туғандарыңдың, дуҫтарыңдың инициативаһын һалырға тура килә. Яңғыҙ ҡарға яҙ килтермәй. Инициатив төркөм барлыҡҡа килһә, нимәлер килеп сығасаҡ, тип ышанырға була. Артабан арҡаҙаштарыңды эштең асылы менән таныштырырға, көтөлгән һөҙөмтәнең өмөтлө булыуына өмөт уятырға кәрәк. Эргәңдә һинең менән бергә атлаған туғандарың, дуҫтарың, партнерҙарың булһа, һеҙҙең командаға бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс янамаясаҡ. Һәр кешенең иң ныҡ терәге - ул уның туғандары. Туғанлыҡ ептәре ныҡлы кешегә тормош һынауҙарын үтеүе лә ҡыйын түгел. Ундайҙар заман талаптарына ла еңелерәк яраҡлаша.\nД. Мөхәмәҙин: Беҙ эшебеҙҙе Таһир ағайым менән бергә башланыҡ. Һатыу эшендә Таһир ағайға еткән кеше юҡ: ул мин күрмәгән нәмәләрҙе күрә, төрлө хәлдәрҙә лә үҙенең һиҙгерлеге, тормош тәжрибәһе менән алдыра. Сетерекле хәл килеп тыуһа, уның менән килешмәгән саҡтарымда ла һәр саҡ ағайымдың кәңәшен тоторға тырышам. Ахыр сиктә, уның һүҙе гел дөрөҫкә сыға. Фәнис ағай дөрөҫ әйтте - ярҙамсың, терәгең булһа, бизнес еңелерәк бара. Әйтәйек, сығышыбыҙ менән ауылдан булғас, йыш ҡына теге йәки был сәбәп менән ауылға ҡайтып, ниндәйҙер эштәр башҡарырға, унда бер аҙ тотҡарланырға тура килә. Ағайым менән бергә эшләгәс, бындағы эштә һәр саҡ бер-беребеҙҙе алыштырабыҙ. Бер үҙем булһам, эштәремде сит кеше ҡарамағына ҡалдыра алмаҫ инем.\nЭшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеүсе кеше планһыҙ, маҡсатһыҙ йәшәй алмай, тиҙәр. Киләсәккә ниндәйерәк уйҙар ҡораһығыҙ?\nФ. Әлмөхәмәтов: Хәҙер беҙ артабан үҫергә - ҡатыным менән ғаилә бизнесы асырға булдыҡ. Ҡала ситендәрәк ер алдыҡ та, былтыр унда йылытыла торған ҙур подвал төҙөй башланыҡ. Унда шампиньон бәшмәктәре үҫтерергә ниәтләнәбеҙ. Әммә был бизнесҡа бик күп аҡса һалырға кәрәк. Шуға, 120 кв. метрлыҡ йылытылған подвал төҙөү - ул бик ҙур сығымдар талап итә. Икенсе төрлө әйткәндә, тотош бер йорт, тотош комплекс төҙөгән һымаҡ килеп сыға. Кредит алмағас (бик оҙайлы проект булғас, кредит алырға теләмәйем), мин был ҡоролманы туғандарым менән үҙем төҙөйөм. Подвал янына лабораторияны, йылытыу бүлмәһен, ял бүлмәһен үҙ эсенә алған йорт та урынлаштырасаҡбыҙ. Был проектыма йыл һайын ҙур ғына суммала аҡса һалырға ниәт итәм. Балалар ҙа хәлдәренән килгәнсә ярҙам итә. Эшебеҙ яйға һалынһа, беҙ ҙә уларға ярҙам итә башлаясаҡбыҙ, улар быны яҡшы белә.\nПодвалды нисек эшләйәсәгем тураһында артабан һөйләп үтәйем. Был майҙанды тулыһынса файҙаланыу маҡсатында мин подвал өҫтөнә теплица төҙөргә ҡарар иттем. Быныһы - 100 квадрат метрлыҡ теплица була инде. Ерҙең хаҡы күтәрелә бит, уны интенсив рәүештә файҙаланырға тура килә. Подвал йылытылғанға күрә, теплицаның иҙәне лә йылы буласаҡ. Өҫтәүенә, уның үҙенең йылытыу системаһы ла эшләйәсәк. Бында помидор, ҡыяр һымаҡ йәшелсәләр үҫтерергә теләйбеҙ. Былар әле минең планда ғына, быйыл мин был эште 80-90 процентҡа атҡарырға ниәтләйем. Икенсе йыл эште тамамларға ине иҫәп. Әлбиттә, ҡоролманы төҙөп бөтөү менән генә эш бөтмәй - эш башлана ғына.\nКиләсәктә тағы бер система төҙөгөм килә. Минең өс балам бар, һәр береһенең үҙ ғаиләһе. Һәр ғаиләгә нимәлер һатып алырға кәрәк буласаҡ. Фатир, автомобиль, һәм башҡаһы. Ана шул сығымдарҙы ҡаплашыр өсөн ғаилә банкы төҙөгөм килә. Банк булғас, алған аҡсаны һәр кем кире ҡайтарырға бурыслы буласаҡ. Был - киләһе быуынды уйлап эшләнгән эш. Шул уҡ ваҡытта, был эшкә шул принципты ла һалғым килә: әгәр һин яҡшы эшләйһең, һинең ниндәйҙер күләмдә артыҡ аҡсаң бар һәм һин ғаиләгә ярҙам иткең килә икән, һин был банкҡа ярҙам итәһең. Һөҙөмтәлә, һәр кем бының файҙаһын күрәсәк. Ә былай банктар системаһына ҡаршымын, улар һинең арҡаңда байығырға тырыша, һин уларҙың ҡолона әйләнәһең. Һин үҙеңә түгел, ә банкҡа эшләйһең килеп сыға. Балаларыбыҙ банк ҡоло булмаһын өсөн беҙҙән һуң дә үҙ эшен дауам итерлек банк булдырырға теләйем. Бының өсөн балаларыма был эштең файҙаһын һеңдерергә, бер-береһенә ярҙам итеп йәшәргә өйрәтергә теләйем.\nД. Мөхәмәҙин: Мин бала саҡта ат өҫтөндә үҫтем. Элек, ат өҫтөндә тыуҙым, ат өҫтөндә үлермен, тип уйлай инем. Мине иҫ белгәндә бер атҡа мендергәйнеләр, мин ул аттан 18 йәшемә етеп, хәрби хеҙмәткә алынғансы "төшмәнем". Шул саҡтар һағындыра. Шуға, минең йылҡы көткөм, бәйгеләр ойошторғом килә. Беҙҙең Ҡушый ауылы Асҡарҙан 12 саҡрым алыҫлыҡта ята. Элек Ҡоръятмаҫ тигән ерҙән ун ике саҡрымлыҡ тигеҙ урында аттар сабыштырғандар. Ат һыбайлыны ташлап китһә лә, финишҡа барып инһә, ат еңеүсе булып иҫәпләнә булған. Хәҙер улай түгел - һыбайлы ҡолап ҡалһа, атты ярыштан сығаралар. Элек аттарҙы түңәрәк буйлап сабыштырмағандар - тура һыҙыҡ буйынса ярыштырғандар. Алдараҡ әйткән күренеш - һыбайлы ҡолап ҡалһа ла, аттың ярышта ҡатнаша алыуы монголдарҙа әле лә бар. Улар аттарын 50 саҡрымғаса ярыштыралар. Унда сабышҡан балаларҙың йәше ете йәштән уҙмай. Минең икенсе хыялым - йылҡы көтөүе тотоп, башҡорт аттарын да шундай ҙур арала ярыштырыу. Бының өсөн тәү сиратта аҡса кәрәк. Әйткәндәй, беҙҙә атты 5 саҡрымға сабыштыралар ҙа, уны "оҙон бәйге" тиҙәр. Ул оҙон бәйге түгел. Был ара - тик ҡолондар өсөн. Беҙ бәләкәй саҡта Дәүләт һәм Селиван ауылдары араһындағы 6 саҡрымға сабып, бик еңел үтә торғайныҡ. Ун ике саҡрымға тураға сабыштырғандар. Өсөнсө хыялым - фильм төшөрөү. Байыҡһам, миллиондарым булһа, Алдар батыр тураһында фильм төшөрөр инем.\nЭшҡыуарлыҡ менән ғәҙеллек төшөнсәләре бер-береһе менән нисек яраша?\nФ. Әлмөхәмәтов: Күптәр бизнестан да яҡшыраҡ әйбер юҡ, бизнес менән шөғөлләнһәң, һин аҡсала йөҙәһең, тип уйлай. Улай түгел ул. Эшҡыуарлыҡ - шул тиклем ауыр эш, ул эш кенә түгел, ә йәшәү рәүеше лә, минеңсә. Һин үҙ-үҙеңде табырға теләйһең һәм шуға ынтылып эшләйһең, кешеләр менән аралашаһың, уйланаһың, һәр ваҡыт теге йәки был мәсьәләне хәл итеү тураһында баш ватаһың.\nБеҙ ҙә һәр клиентыбыҙҙы күҙ ҡараһылай һаҡларға, эште матур итеп башҡарырға тырышабыҙ. Шуға ла беҙҙе ихтирам итәләр. Бер мәл миңә ҡапыл ҙур ғына күләмдә аҡса кәрәк булды. Банктарға мөрәжәғәт итеп торманым. Уйлап-уйлап ултырҙым да: "Ҡана әле, клиенттарымдан алып торайым", - тигән фекергә килдем. Яңы идеямдан ҡанатланып, кеҫә телефонымды ҡулыма алдым. Билдәле булыуынса, телефонда исемлек алфавит тәртибендә урынлаштырылған. Исеме "А" хәрефе менән башланған, исемлектә беренсе торған тәүге клиентымдың һандарын йыйып, ни өсөн шылтыратыуым тураһында һөйләп бирҙем. Ул мин һораған сумманы бирәсәге тураһында белдерҙе. Миңә ул аҡса ни өсөн кәрәк икәнлеге тураһында һорашып та торманы. "А"-нан башланған исемле хеҙмәттәштәремә шылтыратып бөтөүгә, кәрәкле сумма йыйылып та өлгөрҙө. Бер кем дә ярҙамдан баш тартманы, расписка ла һораманы. Тәүҙәрәк тартыныңҡырап, кемдән - 5, кемдән 10 мең һораһам, иң аҙаҡҡы кешенән 50 мең һораным. Аҡса алып тороуы еңел ул, уны кире ҡайтарыуы ауыр. Ләкин мин ул сумманы тиҙ йыйҙым, ярты йыл тигәндә барыһына ла бурысымды ҡайтарып бирҙем. Ошо хәлдән күренеүенсә, эшебеҙҙе сифатлы, теүәл атҡарғаныбыҙға күрә, беҙҙең менән эш итеүсе кешеләрҙең беҙгә ышанысы ла ныҡлы булып сыҡты. Тимәк, беҙҙең эшебеҙ ғәҙел.\nД. Мөхәмәҙин: Эшҡыуар һәр саҡ дөрөҫтө һөйләргә һәм дөрөҫ эштәр эшләргә тейеш. Алдашҡан кеше менән эш итергә теләүселәр ҡалмаясаҡ. Һәр кеше әйткән һүҙендә торорға, эшләй алмаһа, сәбәбен аңлатырға, бурысын һуңлата икән, был турала иҫкәртергә тейеш. Күптәр, бизнеста алдашыу киң таралған күренеш икән, тип уйлай. Был дөрөҫ түгел. Алдашһаң, һинең бизнесың бармаясаҡ. Үлсәгәндә дөрөҫ үлсәмәйһең икән, был эшеңде беләсәктәр һәм һинең менән аралашмай башлаясаҡтар. Срогы сыҡҡан тауарҙы һатһаң да, шул уҡ хәл. Гәрсә, ундай хәлдәр ҙә булғылай. Бөтөн тоҡтарҙы йә ҡаптарҙы ла тикшереп бөтөп булмай бит. Һатып алыусы, тауарҙың сифатһыҙ булыуын күреп, кире ҡайтарыуы мөмкин. Һин уларҙы ҡабул итеп: "Эйе, яңылыштан шулай килеп сыҡҡан", - тип, тауарҙың хаҡын ҡайтарырға бурыслыһың. Яңыраҡ, һыуытҡыстар эшләмәүе арҡаһында тауыҡ ите боҙолғайны, мин уларҙы машинама тейәнем дә, "Йәшел сауҡалыҡ" шифаханаһындағы вольерға йәнлектәргә алып барҙым. Хеҙмәткәрҙәр иттәрҙе ҡараны ла, ҡабул итте.\nАлдашмаһаң, ғәҙел булһаң, һине һанлайҙар, хөрмәт итәләр. Әлеге ваҡытта миндә Бөрйән районынан Харис исемле тырыш бер егет эшләй. Бер көндө ул минән: "Даян ағай, мин дә үҙемдең тауарымды, мәҫәлән, күмер һатайыммы?" - тип һораны. Аҡсаһы аҙыраҡ булғас, мин уға күмер һатып алырлыҡ аҡса бирҙем. Ул эште ойошторҙо - күмерҙе һата ла, айырмаһын үҙендә ҡалдыра. Тырыш кешегә ярҙам итке килә. Ҡасандыр ул да минең һымаҡ уңышлы эшҡыуар булып китер, минән дә юғарыраҡ үҫер, тип ышанам, һәр хәлдә, уның да күтәрелеп, аяҡҡа ныҡлап баҫып китеүен теләйем. Миндә 6 егет эшләй, бөтәһе лә ауылда тыуып-үҫкән башҡорт егеттәре. Уларҙан ике телде: рус һәм башҡорт телдәрен белеүҙе талап итәм. Һатыу эшендә бит халыҡ менән аралашыу, һөйләшеү ҙә талап ителә. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙҙең эштең өстән бер өлөшө аралашыу менән үтә.\nҺөйләшеү барышында яңғыраған фекерҙәрҙән сығып, ниндәй һығымта яһарға була? Килгән ҡунаҡтарыбыҙҙың үҙҙәренән, һөйләү манераһынан сығып фекер йөрөткәндә, уңышлы эшҡыуар булыр өсөн эшлекле лә, аҡыллы ла, кешелекле лә, ғәҙел дә булыу талап ителә. Һәм, ошоларға ҡушып, тағы Даян Мөхәмәҙин һәм Фәнис Әлмөхәмәтов һымаҡ аралашыусан булыу ҙа төп шарттарҙың береһелер, тип уйланыла. Ә һеҙ был аралашыуҙан ниндәй фәһем, һабаҡ алдығыҙ?\nЯҙылған: 29.07.14 | Ҡаралған: 1308


Халыҡ менән берлектә эшләйбеҙ » Табын\nХалыҡ менән берлектә эшләйбеҙ\n18 октября 2017 йыл | Урындағы үҙидара, Йәмғиәт\nЭкология йылында күп ауылдарҙа төҙөкләндереү, тирә-йүнде йәмләү эштәре алып барыла. Имәндәш ауыл биләмәһендә был тәңгәлдә ниндәй эштәр башҡарылған, киләсәккә ниндәй пландары бар? Ошо һорауҙарға асыҡлыҡ индереү маҡсатында ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Әхиәр улы НОҒАЙҒОЛОВҡа мөрәжәғәт иттек. Һүҙ –уға:\n-Ауыл биләмәһенә барлығы 9 ауыл ҡарай. Ҡайһы ауылда нисә кеше йәшәүенә ҡарамаҫтан, һәр береһенә лә иғтибарҙы тигеҙ бүлергә тырышабыҙ. Былтыр Юрмаш, Мораҙ ауылдарына иғтибар ҙурыраҡ бирелде һәм был ауылдарҙа байтаҡ төҙөкләндереү эштәре атҡарылғайны. Быйыл Имәндәш ауылы клубын үҙ көсөбөҙ менән ремонтлайбыҙ. Клубтың ҡыйығын профнастил менән ябыу өсөн материал һатып алыуға район хакимиәте аҡсалата ярҙам бүлде. Ҡыйыҡ ябыу эшен үҙ көсөбөҙ менән атҡарып сыҡтыҡ. Ауыл хакимиәте хеҙмәткәрҙәре Илфат Үтәгәнов, Фиҙәрис Үтәгәнов, Филүс Шәрәфетдинов, шулай уҡ Фәнзил Собханғолов, Рамазан Мәхмүтов, Роберт Түзбәков, Айытбай Зәйнешев тырышып эшләнеләр. Заманында клубтың эске яҡлап түбә таҡтаһына ауыр плиткалар (8-әр кг) йәбештерелгән булған. Ваҡыт үтеү менән уларҙың ҡайһы берҙәре ныҡ ҡаҡшаған һәм саҡ-саҡ эленеп тора. Килеп төшә ҡалһа кешене имгәтеү ихтималлығы ла бар. Шуға ла кәңәшләшеп, был плиталарҙы алып ташларға булдыҡ һәм әле ошо эш менән булышабыҙ. Шулай уҡ Имәндәш ауылында 30 метр тәрәнлектә һыу скважинаһы ҡаҙҙырылды, электр үткәрелде, автоматик насос, 3 ҡулса урынлаштырылды. Был маҡсатҡа барлығы 180 мең һум аҡса үҙләштерелде. Был эштәрҙе атҡарыуҙа ауыл Советы депутаттары Илдар Мәхмүтов, Кәбир Ғилманов, Фәнзил Собханғолов ҙур ярҙам күрһәтте. Транспорт менән Радик Әминов ярҙам итте. Имәндәш\nауылында Һыуҡоя шишмәһе төҙөкләндерелеп, кәртәләп алынды. Ринат Әхмәтов ағас эштәрен башҡарҙы.\nШуныһын да әйтеп үтергә кәрәк, Иҫке Тайыш ауылында өмә әйтеп ауыл зыяратын кәртәләп алдыҡ. Бында бар халыҡ ҡатнашты. Айырыуса ауыл старостаһы Ғәйәр Яҡупов етәкселегендәге егеттәр – Фаил Сәйфуллин, Илнур Килдейәров, Салауат Сала-\nуатов, Айнур Борханов, Илһам Собханғолов, Илшат Абдрахманов, таҡта быстырыуҙа Руслан Мәхмүтов, Ринат, Рәлиф Зәйнешевтар ҙур тырышлыҡ күрһәтте. Ошо ауылда Морат шишмәһе лә төҙөкләндерелеп, кәртәләп алынды, эсәр һыу өсөн ауылға тағы ла бер скважина ҡаҙҙырттыҡ. Некрасовка ауылынан Яңы Тайыш ауылы йүнәлешенә юл полотноһы күтәртелде. Был маҡсатҡа республика ҡаҙнаһынан бирелгән 400 мең һум аҡсаны район\nюл төҙөү-ремонтлау идаралығына күсереп, юл төҙөүҙе улар атҡарып сыҡты. Әле ошо ауылға илткән юлдағы Һәйроҡто йылғаһы аша күперҙе ремонтлау менән мәшғүлбеҙ. Бынан 10 йыл элек төҙөлгән күпер йылға яры ишелеү менән бәйле сығып йөрөү өсөн хәүефлегә әүерелде. 12 метр киңлектәге был күпергә бетон плитәләр түшәргә йыйынабыҙ. Бы-йыл Некрасовка ауылы урамдарына ла ҡырсынташ түшәлде. Ауыл биләмәһе аша яғыулыҡ менән генә ярҙам иттек. Ҡалғанын ошо ауыл уҙаманы Сергей Ильин үҙенең шәхси тракторында атҡарып сыҡты. Киләсәктә иһә башҡа ауылдарҙағы ауыл урамдарына ҡырсынташ түшәү ҡарала, башҡа төҙөкләндереү эштәре лә башҡарыласаҡ. Был эштәрҙе лә халыҡ менән бергәләп атҡарып сығырбыҙ тип ышанам.\nС.ТИМЕРОВ яҙып алды.