Ҡәрҙәштәр ҡоро » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Ҡәрҙәштәр ҡоро\nҠәрҙәштәр ҡоро 21.02.2018 // Яңылыҡтар / Йәмғиәт\nТөрки донъяһының быйылғы мәҙәни баш ҡалаһы – Кастамонула Мәғжән Жомабаев йылын асыу һәм киң мәғлүмәт саралары өлкәһендәге ТӨРКСОЙ премияһын тапшырыу тантанаһы үтте. Был наградаға журналист һәм шағирә, “Башҡортостан” гәзите хәбәрсеһе Лариса Абдуллина ла лайыҡ булды.\nБүләкләнеүселәр араһында Ҡаҙағстан, Төркиә, Ҡырғыҙстан, Азербайжан, Македония, Ғағауыз, Болгария, Косово һәм Төньяҡ Кипр вәкилдәре бар. Рәсәй журналистарынан премияны шулай уҡ Татарстан вәкиле – “Идель” журналының баш мөхәррире Айһылыу Хафизова алды.\nЖурналистар өсөн илдең учреждениеларына, иҫтәлекле урындарына сәфәр программаһы ойошторолдо. Халыҡ-ара төрки мәҙәниәт ойошмаһы тарафынан үткәрелгән тантаналы сарала Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министры урынбаҫары Хөсәйен Яйман, ТӨРКСОЙ-ҙың Генераль секретары Дюсен Касеинов, Кастамону провинцияһы губернаторы Йәшәр Карадениз һәм башҡалар ҡатнашты.\n– Тап ошондай ҡатмарлы осорҙа беҙ тағы ла берҙәмерәк булырға, теләктәшлек күрһәтергә тейешбеҙ. Беҙгә татыулығыбыҙҙы, туғанлыҡ ептәренең ни тиклем ныҡлы икәнен иҫбатларға кәрәк, – тине Дюсен Касеинов. Был юҫыҡта Мәғжән Жомабаевты ғына хәтергә төшөрәйек.\nМәғжән Жомабаев – күренекле ҡаҙаҡ шағиры. Быйыл уның тыуыуына 125 йыл тула. Йыл дауамында Кастамону провинцияһында сағыу мәҙәни саралар үтәсәк.


Коляскала ултырған ир-уҙамандар ярты йылда өй төҙөп сыға\n12 Июль 2021, 11:10\nӘбйәлил районының Йәнекәй ауылында йәшәүсе Ҡунаҡҡоловтар күптәргә өлгө булырлыҡ\n“Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамында урам буйлап атлаған ҡунаҡтарҙың иғтибарын ғәҙәти булмаған бер күренеш үҙенә тартты. Бер яңы йорттоң ҡапҡаһы алдында өс ир-егет инвалид коляскаларында теҙелеп кенә ултырып байрам барышын күҙәтә ине. Төҫ-баштарына ҡарап, уларҙың ағалы-ҡустылы икәнен сырамытырға була. Сараны алып барыусы Йәнекәй клубы мөдире Идиә Ғәлимова халыҡтан бер минутҡа ғына улар янында туҡталыуын һораны.\nАрабыҙҙа баш ҡаланан ҡунаҡтар, билдәле яҡташтар, хатта ҡоролтай депутаты ла бар ине. Бөтәһе лә, моғайын, башта минең кеүек уйлағандыр: хәҙер ағай-энеләрҙең аяныслы яҙмышын һөйләп, йә махсус интернатҡа урынлаштырырға, йә шифаханаға путевка юлларға ярҙам итергә һорар...\nӘммә ул көтөлмәгән һүҙҙәр әйтте: “Кешеләр, ошо егеттәрҙән үрнәк алығыҙ! Бала саҡтан физик мөмкинлектәре сикләнгән, коляска ярҙамында ғына йөрөгән бер туған Ҡунаҡҡоловтар, бер ҡайҙан да ярҙам һорамай, ярты йыл эсендә бына ошо йортто үҙҙәре төҙөп сыҡты! Әле уртансылары Рафиҡ кәләш алып ебәргәс, ҡапҡа эстәрендә Фәиз менән Рәфискә тағы бер өй башланылар. Ҡунаҡҡоловтар эсмәй, тартмай, ҡулдары эш белә, өсөһө лә бынамын тигән гармунсы. Улар тураһында һөйләгеҙ, яҙығыҙ: әйҙә, алты ағзаһы теүәл булып та, эскелеккә бирелеп, бер ҡайҙа ла эшләмәй, ғаилә ҡормай, ата-әсәһенең елкәһен кимереп ятҡан, тормошҡа зарланыуҙан башҡаны белмәгән әзмәүерҙәй һау ирҙәргә оят булһын...\n”Байтаҡ ят кеше алдында үҙҙәрен уңайһыҙ тойған коляскалағы ағай-энеләр, йөҙҙәрен йәшереп, һөйләшеүҙән дә, мәҙәниәт йорто музыканты тәҡдим иткән гармундан да баш тартһа ла, аулаҡ тороп ҡалғас, һүҙгә әүәҫ кенә булып сыҡтылар. Халыҡ ағымы Ҡунаҡҡоловтарға маҡтау һүҙҙәре әйтеп, ҡул сабып, һоҡланыуын белдерҙе лә ары атланы.\n50 йәштәге Фәиз, 45 йәшлек Рафиҡ һәм унан өс йәшкә кесе Рәфис күп балалы Ҡунаҡҡоловтар ғаиләһендә иҫән-һау малайҙар булып тыуған. Бөтә башҡа балалар кеүек 7 йәштән уҡырға барғандар, тик башланғыс мәктәпте тамамлауға ниндәйҙер генетик сир (үҙҙәре, диагнозды белмәйбеҙ, тине) өсөһөн дә бер-бер артлы аяҡтан йыға. Улар Йылайырҙа инвалидтар өсөн махсус интернатта уҡый һәм аҙаҡ тыуған ауылдарына ҡайтып, ата-әсәһе менән йәшәй. Ололар бер-бер артлы вафат булғас, иҫке генә өйҙә өсәүләп ҡалалар. Тора-бара ул йәшәргә эшкинмәй башлағас, Ҡунаҡҡоловтар буш торған күрше йортҡа күсеп, үҙҙәренә яңы өй һалырға тәүәккәлләй һәм өс йыл элек был теләктәрен бойомға ашыра.“Өсөбөҙгә лә пенсия сыға. Аҡсаны юҡ-барға туҙҙырмай йыйып барғайныҡ, шуға төҙөлөш материалдары алдыҡ та, кеше яллап эшләттек. Шунда күмәкләп йәшәрбеҙ тигәйнек, тик бына ағай өйләнеп ташланы. Уларға ҡамасауламаҫ өсөн башҡа сығырға булдыҡ. Әле ҡапҡа эсендә башы ябылған 7х9 бурабыҙ ултыра. Тик бына төҙөлөш материалдары ҡыйбатланды ла китте. Тәүгеһендәге кеүек алдан туплаған аҡса ла юҡ, йыйылған тиклеменә нимәлер алып эшләтәбеҙ ҙә тағы аҡса булғансы төҙөлөш туҡтап тора”, – тип һөйләне кеселәре Рәфис.Рафиҡтың өйләнеүе уйламағанда була: ул интернет менән файҙалана белгән ҡустыһы аша Йылайырҙа бергә уҡыған иптәштәрен эҙләп ҡарарға уйлай. Ысынында иһә яҙмышын эҙләгән булып сыға. Рафиҡҡа Ейәнсура районынан Гөлфиә Халиҡова ғына яуап бирә. Ҡатындың тормошо еңелдән булмай: күҙ терәп торған яҡындары бер-бер артлы үлеп киткән, ғаилә ҡороп ҡараған кешеһе менән дә бер нәмә лә килеп сыҡмаған. Ҡайҙа барып баш төртөргә белмәгән Гөлфиәне Рафиҡ үҙҙәренә Йәнекәйгә ҡунаҡҡа саҡыра. “Уҙған декабрь айында миңә Яңы йыл бүләге булып килеп төштө ул, – тип образлы ғына итеп һөйләп ебәрҙе Рафиҡ. – Шунан ирле-ҡатынлы булып йәшәнек тә киттек”.\n“Өс инвалид ир кешене ҡарау һиңә ауыр түгелме һуң?” – тип һорайым. Гөлфиә: “Юҡ, улар үҙҙәре миңә ярҙам итә”, – тип әйтеп тә өлгөрмәне, Рафиҡ һүҙен бүлдерҙе: “Беҙ бит Гөлфиәгә тиклем дә нисектер йәшәнек. Икмәкте лә һатып алмай, үҙебеҙ әсетеп бешерә торғайныҡ. Әле лә бәләбеҙҙе һалып ултырмайбыҙ, бөтә эште күмәкләп башҡарабыҙ. Һин беҙҙе көнө буйы коляскала тик ултыра тип уйлама. Өй мейес менән йылытыла, утынды ла йә ошолай ултырған килеш, йә ергә тубыҡланып алып, үҙебеҙ ярабыҙ, картуф сәсеп тәрбиәләйбеҙ, ашарға ла бешерәбеҙ, өҫтөбөҙҙө лә йыуабыҙ. Атай-әсәй тере саҡта мал ҡараштыҡ, улар үлгәс тә ҡош-ҡорт көтөп маташтыҡ әле. Беҙ әле ике балалы Сания исемле һеңлебеҙгә ярҙам итәбеҙ. Ул күрше ауылдан айырылып ҡайтҡас, өй һатып алып бирҙек. Унда ла газ юҡ. Шулай бер-беребеҙгә терәк булып йәшәйбеҙ”, – тип һөйләне Рафиҡ.\nҠунаҡҡоловтар тик үҙҙәренә генә ышана, кемдер ярҙам итергә тейеш тип, дәүләттән, хакимиәттән, ауылдаштарынан көтөп ултырмай. “Әммә был улар ярҙамға мохтаж түгел тигәнде аңлатмай, – тине Идиә Ғәлимова аҙаҡ был хаҡта үҙе менән һөйләшкәндә. – Пенсияға ғына бер-бер артлы ике өй һалыу өсөн уны ни тиклем ҡыҫып тотонорға кәрәклеген һәр кем аңлай. Ул ғына аҡсаға өйҙәренә газ да үткәрә алмаясаҡтар. Егеттәргә аралашыу ҙа етмәй, шуға интернеттан файҙалана алыу өсөн телефон менән ярҙам итеүселәр табылһа, бик яҡшы булыр ине. Әле уларҙың күмәгенә бер ябай телефон. Өйҙө эшләп бөтһәк, “һыйпай” торғанын алып, ватсаптан ғына хәбәрҙәр ебәреп ятыр инек, тип хыялланалар. Гәзиттән уҡып, ярҙам итергә теләүселәр табылһа, оло сауап алырҙар ине, әлбиттә”.\nЙыш ҡына замандаштарҙың: ”Хәҙер мохтаж әҙәмдәр ҙә юҡ бит, ҡайһы саҡ хәйер бирәм тиһәң дә кеше табып булмай”, – тигәнен ишетәһең. Бар ул мохтаждар, тик ундайҙар һоранып йөрөмәй. Физик яҡтан кәмселекле булһалар ҙа, әхләҡи, рухи яҡтан үҙҙәрен лайыҡлы тота беләләр.\nРәхимә МУСИНА.Әбйәлил районы.


“Ана”, “ата” менән тамырҙаш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » “Ана”, “ата” менән тамырҙаш\n“Ана”, “ата” менән тамырҙаш 07.07.2017 // Иман\nИрем минең әсәй-атайыма ҡарата бөтөнләй тиерлек иғтибарһыҙ. Күп осраҡта беҙҙең ғаилә байрамдарынан ситтә ҡалыуҙы хуп күрә, яҡындарымдың хәле менән ҡыҙыҡһынмай...\nӘл-хәмдү лил-ләһ, Аллаһ Тәғәлә тарафынан яратылған атабыҙ Әҙәм менән инәбеҙ Һауа башлаған юл – һөйөү нигеҙендә балалар үҫтереү – тормошобоҙҙоң төп мәғәнәһенә әүерелгән. “Никах, ғаилә ҡороу – сөннәтем, унан ситкә киткәндәр минең өммәттән булмаҫ”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә.\nӨйләнешеү һәр кемгә өҫтәмә бурыстар өҫтәй. Шул уҡ ваҡытта яңы туғандар барлыҡҡа килә: ҡайны-ҡәйнә, ҡоҙа-ҡоҙаса, ҡайнбикә, ҡайнаға, балдыҙ, ҡәйнеш һәм башҡалар. Яңы ҡауышҡан йәштәргә һәр яҡлап иғтибарлы булыу мөһим. Улар икеһе ике төрлө ғаиләлә тәрбиә алған, тимәк, донъяға ҡараштары бер ни тиклем айырылыуы ғәжәп түгел. Шул уҡ ваҡытта ата-әсәле үҫкәндәр, әл-хәмдү лил-ләһ, тулы күңеллелеге, нурлы йөҙө, үҙаллы тормошҡа әҙерлеге менән һоҡландырыр. Бындай ҡаҙаныш, әлбиттә, юҡтан ғына барлыҡҡа килмәй, өлкәндәрҙең ир-атҡа һәм гүзәл затҡа ярашлы тәрбиә алымдарын дөрөҫ ҡулланыуынан ярала. Халҡыбыҙ “Атаһыҙ – ул, инәһеҙ ҡыҙ үҫтермә” тип бушҡа ғына әйтмәгән.\nИке ғаилә ағзалары берләшкәс, ҡайнылар, ҡәйнәләр барлыҡҡа килә, тинек. Ҡайһы бер ерҙәрҙә улар “ҡайнана”, “ҡайната” тип тә йөрөтөлә. Был һүҙҙәрҙең тамырында “ана”, “ата” төшөнсәләре ята. Тимәк, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, һайлаған йәребеҙҙе тыуҙырған, тәрбиәләгән кешеләрҙе атайыбыҙ менән әсәйебеҙ кеүек ҡабул итергә бурыслыбыҙ. Был – Исламдың бөйөк тәрбиәһе. “Аллаһ Тәғәлә иң тәүҙә үҙенә ғибәҙәт ҡылырға, унан ата-әсәгә изгелек итергә саҡыра”, – тиелгән изге Ҡөрьәндә. Тимәк, ҡайны-ҡәйнә лә шундай уҡ яҡшылыҡ күреүгә лайыҡ. Әммә үҙ сиратында улар ҙа килененә йә кейәүенә үҙ балаһылай ҡарарға тейеш.\nҒөмүмән, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, Исламда туғанлыҡ төшөнсәһе юғары урынға ҡуйылған. Изге Ҡөрьәндә яҡындарың менән күркәм мөнәсәбәт, нәҫелдең таралыуы Аллаһ Тәғәләнең барлығына дәлил тип ҡабул ителә. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең “Туғанлыҡты өҙмәү, уны һәр саҡ ялғап тороу ғүмергә бәрәкәт бирә” тигән һүҙҙәрендә лә Ислам диненең ҙур тәрбиәүи әһәмиәте ята. Был йәһәттән халҡыбыҙҙың “Туғандарың – ҡулың менән аяғың”, “Туғандан биҙмә – нәҫелең ҡорор”, “Ике туған араһына ят кермәҫ”, “Туған туғанһыҙ көн күрмәй”, “Улым, һиңә әйтәм – киленем, һин тыңла” кеүек мәҡәлдәренең, шәжәрә байрамдарының рухи көсө баһалап бөткөһөҙ.\nӘлеге мөрәжәғәт ир-аттың холҡона бәйле төрлө уйға һала. Ғаиләлә ҡатын-ҡыҙҙың хаҡы шул тиклем юғары, хөрмәтле уҙамандар. Ул – балаларыңдың әсәһе, ғаиләнең усағын һүндермәйсә тотҡан, милләттең киләсәген үҫтергән, тормош ауырлыҡтарын күтәрешкән, тимәк, иң ҙур хөрмәткә лайыҡ кеше. Ошондай гүзәл заттың күҙ йәшен түктермәйек, йөрәгенә яра һалмайыҡ, мөхтәрәм ир-аттар. Шулай уҡ буй еткереп килгән балаларыбыҙға үрнәк күрһәтеп йәшәргә тейешлегебеҙҙе онотмайыҡ. Ғаиләңдәге ихтирамдың, абруйҙың әһәмиәте, көсө баһалап бөткөһөҙ.\n“Ата-әсәнең доғаһы бер ваҡытта ла кире ҡайтарылмай, ә ҡабул ҡылына”, – тиелә Ҡөрьәндә. Аллаһ Тәғәлә иң ҡәҙерле кешеләребеҙгә бағышлаған ихтирам-хөрмәтте ҡайны-ҡәйнәбеҙгә лә күрһәтергә һәм уларҙан да хәйер-фатиха алып йәшәргә, башҡа туғандарыбыҙ менән дә күркәм мөнәсәбәттә ғүмер итергә насип итһен ине. Ошоноң бәрәкәтендә, иншаллаһ, Раббыбыҙ беҙгә рәхмәтен дауамлы ҡылыр. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.


Ураҙа тотаһыңмы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Ураҙа тотаһыңмы?\nИзге Рамаҙан айы дауам итә. Быйыл ул йәйҙең иң эҫе, иң оҙон көндәренә тура килде. Ураҙа тотоусыларға еңел түгел, тип уйлай күптәр, ләкин ураҙа тоторға ниәт иткән кешегә йәйҙең эҫелеге лә, көндөң оҙонлоғо ла ҡаршылыҡ була алмай икән. Беҙ бала саҡта күберәк оло йәштәгеләр ураҙа тотһа, хәҙер иһә дин юлына баҫып, матур итеп уның ғәмәлдәрен үтәүсе йәштәребеҙ ҙә йылдан-йыл арта бара. Бөгөнгө аҙна һорауынан да тап шуны күрергә мөмкин. Ураҙа тотаһыңмы, ни өсөн ураҙа тотоу кәрәк, тигән һорауҙар менән гәзит уҡыусыларға мөрәжәғәт иттек.\nЗәлиә ФӘЙЗУЛЛИНА, Баймаҡ районы, 35 йәш:\n− Йыл һайын ҡалдырмай ураҙа тота торғайным, быйыл ике көн тотҡас, сәләмәтлегем буйынса туҡтатып торорға тура килде. Йәйге эҫе көндәрҙә ураҙа тотоуы ауыр, тиҙәр, юҡ, бер ҙә ауырлығы юҡ. Тәүге бер-ике көнөндә генә әҙерәк һиҙелә, һуңынан беленмәй ҙә ул. Алдан ниәт итеп әҙерләнгәс, ҡыйын түгел, көнө буйы еңел генә йөрөлә. Ураҙа Исламдың төп нигеҙҙәренең береһе, сәләмәтлегең торошо мөмкинлек бирә икән, уны үтәү кәрәк, тип иҫәпләйем. Ураҙа тотоу ашауҙан ғына тыйылып тороу түгел бит, насар уйҙан, насар һүҙҙән, телевизорҙан юҡ-бар нәмәне ҡарауҙан да тыйылаһың. Ул сабырлыҡҡа, ризыҡтың ҡәҙерен белергә, башҡаларҙың хәлен аңларға өйрәтә. Астың хәлен туҡ белмәй, тиҙәр бит әле, шуның кеүек, интегеп, осон-осҡа ялғап йәшәгән кешеләрҙең хәлен аңларға өйрәнәһең. Сәләмәтлек өсөн файҙаһы хәҙер фәнни яҡтан да иҫбатланды бит. Көнө буйы ашамай ғына түгел, һыу ҙа эсмәй тороу организмға бик күп шлактарҙан таҙарынырға ярҙам итә. Элек өләсәй-ҡартәсәйҙәребеҙ ҙә, эҫе йәй тип тормай, бер көнөн ҡалдырмай ураҙа тота торғайны. Әле иһә минең күп кенә әхирәттәрем тота, ураҙа тотоусы балалар ҙа бар.\nӘнисә ҒӘБИТОВА, Баймаҡ районы, биш бала әсәһе:\n– Аллаға шөкөр, ураҙа тотабыҙ. Ауылдаштарым араһында ла ураҙа тотоусылар күп. Ғөмүмән, Рамаҙан айын йыл дауамында көтөп алабыҙ. Ураҙаға ауыр эштәрҙе бөтөрөп, донъяны таҙартып ҡуйырға тырышабыҙ. Ураҙа тотоу Аллаһы Тәғәлә ҡушыуы менән һаулығы булған һәр кемгә фарыз. Мин үҙем 18 йәштә генә дин юлына баҫҡайным, хәҙер инде бына 15 йыл, Аллаға шөкөр, намаҙҙарымды ла үтәргә, ураҙа ла тоторға тырышам. Тәүҙә, еңелерәк булһын тип, ҡышҡы айҙарҙан башлағайным, әле иһә көндәр оҙон булһа ла, еңел генә тотола. Миңә эйәреп, балаларым да бер-ике көн тотоп ҡараны, әсәй, асыҡманыҡ ул, тиҙәр. Әлбиттә, ураҙа тотҡас, нисектер күңелгә рәхәт булып ҡала, тәнгә лә еңеллек килә, йүгереп кенә йөрөйһөң. Иптәшем дә, ауыр эштә йөрөгәнлектән тулыһынса уҡ булмаһа ла, ваҡыты-ваҡыты менән ураҙа тотоп ала. Ҡояш байығас, ҡатын-ҡыҙҙар бер-беребеҙгә ауыҙ асырға йөрөйбөҙ. Кисә үҙем ауыҙ астырҙым. Шулай итеп, бер-беребеҙҙе матур итеп һыйлап алабыҙ.\nРәмил БАЙҒУЖИН, Шишмә районы:\n– Ураҙа тотам, иншалла, ҡабул булһын. Беҙ, ниңәлер, бар эште киләсәктә эшләрбеҙ тип йәшәйбеҙ. Шуның кеүек замандаштарымдың күбеһе, олоғайғас, аяттар өйрәнеп тә, ураҙа тотоп та өлгөрөрмен әле, тип уйлай. Был – хата фекер. Ниңә уны ҡасанғалыр ҡалдырырға, уй-ниәтең бар икән, бөгөндән башларға кәрәк. Сәләмәт кешегә ураҙа тотоуҙың файҙанан башҡа бер зыяны ла юҡ. Әлбиттә, мин бер кемде лә өгөтләмәйем, һәр кемдең үҙ мәйелендә. Икенсенән, ураҙаны ла кешегә күрһәтеп, кемдер өсөн тотмайһың бит, тик үҙең өсөн генә. Бына шул.\nСығыу ваҡыты 26-07-2013, 16:32 | Ҡаранылар: 1370


Салауат ҡалаһында хәрәкәт-таяныу аппараты зарарланғандар араһында йөҙөү буйынса Рәсәй кубогының беренсе этабы үтте\nШулай уҡ мөмкинлектәре сикләнгән спортсылар Олимпия чемпионы Вениамин Таянович призына ла көс һынашты. Өсөнсө йыл рәттән уҙғарылған ярышты Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Салауат ҡала хакимиәте һәм «Мәрхәмәт» хәйриә фонды ойошторҙо. Бәйгелә Башҡортостан һәм Рәсәй паралимпия ағзалары ҡатнашты.\nВалентина Симонова, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры: «Ярыш йылдан-йыл билдәлелек яулай. Быйыл Рәсәйҙең 24 төбәгенән өс йөҙгә яҡын ҡатнашыусы йыйылды. Мөмкинлектәре сикләнгән егеттәр һәм ҡыҙҙар өсөн бындай саралар үткәрелеүе бик мөһим, улар үҙҙәренең йәштәштәре менән аралаша, ярышҡа сәм уяна».


ТӨНДӘЛЕКТӘР... Факил ағай менән бергә эшләгәндәр бәхетле. Ундай егәрле кешене башҡа күргәнем юҡ.\n16 Сентябрь 2019, 10:40\nТөндәлектәр... Факил ағай менән бергә эшләгәндәр бәхетле. Ундай егәрле кешене башҡа күргәнем юҡ. Редакцияларыбыҙҙа беҙҙең барлыҡ хаталарыбыҙҙы төҙәтеп, ярҙам итеп, эштәребеҙҙе теүәлләп йөрөүсе кешебеҙ бар. Ул да булһа – Факил ағай Мырҙаҡаев. Эшкә иң беренсе булып килә, иң һуңғы булып ҡайтып китә. Шундай урынбаҫарым булыуы менән бәхетлемен.\n1999 йылда “Башҡортостан”да бергә башлағайныҡ, 12 йыл ҡулға-ҡул тотоношоп эшләгәндән һуң, 2011 йылда, миңә “Һәнәк”те ышанып тапшырҙылар. “Башҡортостан”ға минең урынға килгән баш мөхәррир, рәхмәт яуғыры, үҙе менән урамдан ике урынбаҫар тотоп алып керҙе. Шуны ғына көтөп торғанмы, Факил ағай: “Мин һинең менән эшләргә теләйем”, – тип бишенсе ҡаттан етенсе ҡатҡа күсеп менде. Шул осорҙан, ял көндәрен һәм отпускыларҙы иҫәпкә алмағанда, бергәбеҙ.\nФакил ағайҙың эшһеҙ ултырғанын күргәнем юҡ. Ул һәр ваҡыт яҙа, эҙләй һәм төҙәтә. Аҙаҡ шуларҙы китап итеп сығара. Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге премияны юҡҡа бирмәйҙәр.\n2004 йыл, бөйөк замандашыбыҙ Мостай Кәримдең 85 йәшен билдәләргә әҙерләнәбеҙ. Факил ағай тартынып ҡына: “Бына, ошоно йыйғайным”, – тип тос ҡына ҡулъяҙмаһын өҫтәлемә һалды. Көнөндә ҡарап сыҡтым һәм таң ҡалдым: “Факил ағай, һин бит хазина әҙерләгәнһең!”.\nМостай Кәримдең һәм уның ҡәләмдәштәренең элек баҫылған әҫәрҙәренән алынған афоризмдар һәм әйтемдәрҙән тупланған “Фәһемле фекерҙәр донъяһында” исемле китап. Тик нисек нәшер итергә, ҡайҙан аҡса табырға? Мөрәжәғәт иткеләп ҡараным, 20-30 мең аҡса табыусы ла юҡ.\nҮҙебеҙ тәүәккәлләнек, “Башҡортостан” гәзите ул ваҡыт аҡсалы ине, редакция иҫәбенә баҫтырҙыҡ.\nКитап матур сыҡты, бер килгәнендә Мостай ағайҙың үҙенә һондоҡ. Рәхмәттәр уҡып, ҡабул итте. Бик ентекләп ҡарап сыҡты, кешенең күңелен күрә белә ине шағир, хуплауын йәшермәне: “Ҡара әле, Факил, һин бит беҙҙең булкаларҙың йөҙөмдәрен генә сүпләп алғанһың!” – тип хайран ҡалды. Тағы бер аҙ ҡарап ултырғандан һуң: “Киләсәктә беҙҙең яҙғандарҙан ошо фәһемле фекерҙәр генә тороп ҡалмаһа ярар ине”, – тип әйтеп ҡуйҙы.\nЭш күп булғас, Факил ағайға маҡтау аҙ эләгә. Үҙе лә сәпәкәй көҫәп йөрөгәне юҡ. Ошоларҙы яҙып бөттөм дә, уйға ҡалдым, ағай бигерәк баҫалҡы, оҡшатмай ҡуймаһа ярар ине.


Урын кешене түгел, кеше урынды биҙәй\nФинанс көрсөгө кисерәбеҙ, тип йыш һөйләһәк тә халыҡтың ихтыяжын ҡәнәғәтләндергән заманса сауҙа нөктәләре асылыуҙан туҡтамай. Сибай ҡалаһында ла һуңғы осорҙа ғына бер нисә магазин, сауҙа үҙәктәре үҙ ишектәрен асты. Быға тиклем эшләй башлағандары ла замана ауырлығына ҡарамай, ҡулланыусылар баҙарында нығынып, ныҡлы үҫеш кисерә. Был тәңгәлдә миҫал итеп, шәхси эшҡыуар Л.А.Петряковтың «Көньяҡ» сауҙа үҙәген, «Стройдвор» йәмғиәтен килтерергә була.\nСауҙа нөктәһендә йорт һалыу, уны йыһазландырыу, биҙәү, уңайлы шартлы итеү өсөн йәнең теләгән материал бар. Сибай ҡалаһы халҡы һәм ҡунаҡтар айырыуса «Көньяҡ» сауҙа үҙәгенең мебелдәр һатылған салонын үҙ итә. Уларҙы бында йыһаздарҙың төрлөлөгө, сифаты ғына түгел, һатып алыусылар менән ихлас мөғәлләмә иткән игеҙәктәр—Айгөл Чудаева һәм Алһыу Солтанғоловаларҙың хеҙмәтләндереүе лә ҡыҙыҡтыра. Сауҙа буйынса менеджерҙар бынан 5 йыл элек үҙәк асылған мәлдәрҙә үк бында эшкә килгән.\nСауҙа үҙәгенә барғанда игеҙәктәрҙең берәүһен генә—Алһыуҙы ғына тап иттек. Уға, һыңары Айгөл ялда булғанлыҡтан, ике кеше урынына эшләргә тура килә. Сауҙа үҙәгенең бер осонан икенсеһенә йөрөп һатып алыусыларға мебель күрһәтә, яңы йыһазға заказдар ҡабул итә. Йомшаҡ мебелгә тышлыҡ һораусыларға материалдар теҙеп һала.\n—Эшебеҙ шулай тынғыһыҙ,—ти Алһыу, йылмайып.—Әммә ауырлығын тоймайым, миңә кешеләр менән аралашыу оҡшай. Менеджер хеҙмәте үҙ өҫтөңдә даими эшләүҙе талап итә. Туҡтауһыҙ белем арттырабыҙ, хеҙмәттәшлек иткән мебель фабрикаларының һәр яңылығын күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа тырышабыҙ. Үҙебеҙҙең үҙәккә килгәндә яңы килтерелгән мебель беҙҙә оҙаҡ ултырмай, шунда уҡ алып бөтәләр. Айырыуса аш зоналары, зауыҡлы өҫтәл, ултырғыстар, төрлө гарнитурҙар, дивандар ҙур һорау менән ҡулланыла. Шәхси заказдар ҙа ҡабул итәбеҙ. Йыһаздарҙы ҡулаҡсаға ла, банк аша кредитҡа ла һатабыҙ.


Тойғонан ҡоршалған күңел\n5 Июль 2019, 14:36\nҠатын оялып ҡына ҡулдарына ҡараны. Ҡарашы башы ашалып, үпкәләгән ауыҙ һымаҡ бер яҡҡа йәмшәйгән туфлиҙәренә төштө. Эстән генә үҙен әрләп алды: “Уф аллам теге ваҡыт баҙарҙа 200 һумға ғына һатылған тапочкаларҙы йомортҡаға булһа ла алмаштырып алмағанмын!\nҠатын оялып ҡына ҡулдарына ҡараны. Ҡарашы башы ашалып, үпкәләгән ауыҙ һымаҡ бер яҡҡа йәмшәйгән туфлиҙәренә төштө. Эстән генә үҙен әрләп алды: “Уф аллам теге ваҡыт баҙарҙа 200 һумға ғына һатылған тапочкаларҙы йомортҡаға булһа ла алмаштырып алмағанмын! Мин кейенеп ҡайҙа барам әле тим дә ҡалам шул, иҫәүән!\nЭргәһендә ултырғандарға белдермәй генә эстән ауыр тын алды. Иртәнге 6-ла бер телем икмәк менән эскән сәйҙең ни туҡлығы, ашҡаҙаны һурып ауырта, күҙ алдында таптар күренә башлағандай тойолдо. Ҡатын ҡояшта янған тубыҡтарын күп йыуыуҙан уңған күлдәк итәге менән тартҡылап ҡаплап алды, эшһеҙ ултыра белмәгәнлектән йонсоуы етеп, ҡулдарын ҡайҙа ҡуйырға белмәй йөҙәне.\n(Материалдың тулы варианты гәзиттең алдағы һанында баҫыла)


«Өфө» клубы яңы футболсылар менән тулыланыуын дауам итә\nБыл юлы Башҡортостан командаһы Испаниянан ярымһаҡсы Пабло де Лукас Торрес менән килешеү төҙөнө.\n«Спортинг» клубы тәрбиәләнеүсе республикала кәмендә ике йыл уйнаясаҡ. Легионер әле «Өфө» клубының Мәскәү өлкәһендә үткән йыйындарына ҡушылған да инде. Әйткәндәй, Игорь Колыванов дружинаһы кисә «Рязань» клубы менән иптәштәрсә осрашыу үткәрҙе. Уйын яҡташтарыбыҙ файҙаһына 2-0 иҫәбенә тамамланды. Туптарҙы Харис Ханджич менән Эммануэль Фримпонг индерҙе.


Ғәли Хәмзин исемендәге конкурс үткәрелә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nҒәли Хәмзин исемендәге конкурс үткәрелә\n11:00, 23 сентября 2013 Мәҙәниәт\n22 ноябрҙә йырсы Ғәли Хәмзиндың (1950 — 2009) тыуған яғы — Белорет районының Әхмәр ауылында, танылған артистың иҫтәлегенә арнап, үҙешмәкәр вокалсылар конкурсы ойошторола.\n«Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты матур бәрхәт тауышы, бигерәк тә башҡорт халыҡ оҙон көйҙәрен аһәңле башҡарыу оҫталығы менән айырылып торҙо. 1985 йылда ул Бөтә Рәсәй халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсының беренсе премияһы лауреаты булды. Артист үҙен талантлы ойоштороусы итеп тә күрһәтте: ул «Йәдкәр» фольклор-эстрада төркөмөн төҙөп, уға 25 йыл буйына етәкселек итте. Үҙ ваҡытында ул Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика йәш йырсылар конкурсы лауреаты, «Дуҫлыҡ» халыҡ-ара фестивале дипломанты булды», — тип хәтергә алдылар БР Мәҙәниәт министрлығында.\nКонкурсты Белорет районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге ойоштора. Заявкалар 10 ноябргә тиклем ҡабул ителә, конкурс ике категорияла — 16 йәшкә тиклем һәм 16 йәштән өлкәнерәктәр — үткәрелә.


Туҡлыҡлы матдәләр хазинаһы\n13 Ғинуар , 11:47\nКемдер уны маҡтап бөтә алмай, кемдер уның организм өсөн файҙалы булыуын танымаҫҡа тырыша. Әммә ғалимдар күп йыллыҡ тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә был аҙыҡтың кеше өсөн үтә файҙалы булыуын раҫланы.\nНи өсөн йомортҡа сәләмәтлек өсөн бик кәрәкле аҙыҡ? Беренсенән, ул - туҡлыҡлы матдәләр хазинаһы, матдәләр алмашыныуын көйләүгә һәм мускул туҡымаһын үҫтереүгә булышлыҡ итеүсе аҡһымға һәм аминокислоталарға бай. Айырыуса ул спортсылар, әүҙем тормош алып барыусылар, физик эш менән шөғөлләнеүселәр өсөн мөһим.\nЙомортҡа витаминдарға бай, унда А, В һәм Е витаминдары күп. Шуға күрә йомортҡаны даими ҡулланыу авитаминозға ҡаршы көрәшергә һәм уны иҫкәртергә ярҙам итә. Ундағы лютеин күҙ мускулдарын нығыта, йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы эшмәкәрлегенә ярҙам итә.\nУның яман шеш сирҙәре хәүефен кәметеүе хаҡында күптәр белмәйҙер ҙә әле. Йомортҡалағы холин матдәһе күҙәнәктәрҙе нығытыуҙа һәм сәләмәтләндереүҙә алыштырғыһыҙ, тип иҫәпләй ғалимдар. Тәүлегенә ике-өс йомортҡа ашау организмды тулыһына холин менән тәьмин итә, ти улар.\nЙомортҡала көкөрт булыуы арҡаһында организм бактериялар һәм зарарлы микроорганизмдар тәьҫиренә бирешеп бармаясаҡ. Өҫтәүенә көкөрт коллаген синтезы өсөн кәрәк, шулай булғас, ҡартлыҡ процесын аҡрынайтыуға ла булыша тигән һүҙ.\nӘммә йомортҡа һарыһында майҙың күп булыуын да иҫәпкә алып, рационда уны күберәк ҡулланыуға күскәндә табиптар менән кәңәшләшергә кәрәк. Файҙалы аҙыҡтың да ҡайһы саҡта зыян килтереүе ихтимал, тигән фекерҙә белгестәр.


Үҙебеҙ хаҡында һүҙебеҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Үҙебеҙ хаҡында һүҙебеҙ\nҮҙебеҙ хаҡында һүҙебеҙ 27.01.2017 // Рухиәт\nБашҡорт Википедияһы тураһында һүҙ сыҡһа, күптәр уның нимә икәнен дә белмәй, бәғзеләр ҡыҙыҡ өсөн инеп ҡарап: “Бында мин үҙемде ҡыҙыҡһындырған теманы тапманым, ни өсөн шул-шул тема йәки шул район (ауыл, тәбиғәт ҡомартҡыһы, арҙаҡлы шәхес һ.б.) буйынса мәҡәлә юҡ?” – тип ҡәнәғәтһеҙлек белдерә. Кемдер иһә, “юууууҡ, мин унда яҙа алмайым, уның өсөн (төрлө сәбәптәр уйлап табыла) белергә кәрәк”, тип яуаплай. Шул уҡ ваҡытта бер төркөм ирекмәндәр сәбәп эҙләмәй, эшкә егелеп, Башҡортостаныбыҙҙың ғына түгел, башҡорт теленең данын бөтөн илгә таратыу буйынса ҙур бурыс башҡара. Башҡаларға һабаҡ, өлгө һәм, бәлки, БашВикиға ҡушылырға этәргес булыр тип, бөгөн һүҙҙе әүҙем ирекмәндәрҙең бер өлөшөнә бирәбеҙ.\nРөстәм НУРЫЕВ, Башҡорт Википедияһы хакимы:\n– Быйыл Википедияға – 16, башҡорт телендәге бүлегенә – 12, был иҫ киткес ижад яланына барып сығыуыма 11 йыл була. Бихисап телдә, шул иҫәптән башҡорт телендә лә алып барылған проект ни өсөн мине йәлеп итеүен бер-ике һөйләм менән генә аңлатып булмай. Тәү күреүҙә, танышыуҙа уянған тойғоларым тулыһынса раҫланды, Википедияла изге эш менән итәғәт шөғөлләнеп була, тип шикләнмәйсә оран һалам. Рәми Ғариповтың\nТуған телем тыуған илемдә\nЯңғыраһа мәңге йыр булып,\nҺис үкенмәҫ инем гүремдә,\nЯтҡанда ла ҡара ер булып, –\nтип әйткән васыятын үтәп, башҡорт телен бар донъя кимәлендә яңғыратыу маҡсатында ғилми һәм белешмә мәғлүмәт сығанағын туған телемдә төҙөү өсөн бәләкәй генә һуҡмаҡ яра алыуыма, шул һуҡмаҡты киңәйтеүселәрҙең йылдан-йыл арта барыуына сикһеҙ шатмын. Өлгәшелгән үрҙәр, башҡарылған эштәр бик күп, улар менән берләшмәнең “Ағымдағы ваҡиғалар” битендә танышырға була. Әммә алда тағы ла бейегерәк үрҙәр, тапалмаған һуҡмаҡтар көтә.\nБылтыр Үҙәк Совет власы менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеүгә 100 йыл тулыуға арнап, Башҡортостан темаһын Башҡорт Википедияһы һәм Википедияның башҡа тел бүлектәрендә үҫтереү, республикабыҙ һәм халҡыбыҙ тураһында мәҡәләләр төҙөү һәм яҡшыртыу маҡсатында интеллектуаль супер вики-марафон иғлан иттек. “Башҡортостан – 100” исемле сара 2016 йылдың 11 сентябренән башланып, 2019 йылдың 23 мартына тиклем йөҙәр көнлөк биш этапта үтәсәк. Быйылғы йылда ике этабын үткәрәбеҙ. Декабрь айында тамамланған беренсе этапта башҡорт ирекмәндәре менән берлектә урыҫ, бүрәт, мари, эрзя, лезгин, удмурт, украин, грузин теле бүлектәренән мөхәррирҙәр ҡатнашты. Марафонға Википедия һәм тәғәйен тел бүлектәренең дөйөм ҡағиҙәләрен, супер вики-марафон регламентын үтәгән һәр кем ҡушыла ала. Теләге һәм һәләте булғандар, рәхим итегеҙ!\n“Йөрөгән таш шымара” тигәйнек инде. Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәге вики-сараларҙа ҡатнашыу мөмкинлеген файҙаланып, артабан да донъя буйлап йөрөргә, тәжрибә тупларға, “шымарырға” кәрәк. Март һуңында – Берлинда, августа – Монреалдә, сентябрҙә Варшавала үткәреләсәк конференцияларға Башҡорт Википедияһы вәкилдәре мотлаҡ барырға тейеш. 2015 йылда беҙ беренсе булып күп йүнәлешле “Вики-Һабантуй-2015” сараһын ойошторғайныҡ. Быйыл ундай сара Йошкар-Олала үтәсәк. Уны ойоштороуҙа мари коллегаларға ғәмәли ярҙам итәбеҙ, башҡорт википедиясыларынан оло делегация алып барырға уйлайбыҙ.\nЗөфәр СӘЛИХОВ, Башҡорт Википедияһы хакимы:\n– Һуңғы ваҡытта төрлө илдәр менән хеҙмәттәшлек көсәйҙе. Был – яҡшы күренеш. Әммә ошо хеҙмәттәшлектең кире яҡтары ла бар. Википедия шул илдәр тураһында ниндәйҙер тарихи-иҡтисади белешмә китабына әйләнә башланы. Оҙон-оҙон мәҡәләләр заказ буйынса яҙыла.\nМин тәү сиратта бөтөн кешелек белеме йыйылған мотлаҡ мәҡәләләр исемлеге өҫтөндә эшләүҙе теләр инем. Бер-ике абзацтан торғандарын тулыландырырға. Төрлө асыштар, фән һәм техника, хайуандар һәм үҫемлектәр һ.б. мәҡәләләр беҙҙең өсөн “кеше аяғы баҫмаған” өлкә йәки Айҙың Ергә күренмәй торған яғы.\nАртабан үҙебеҙҙең брендтарҙы ла ул исемлеккә тәҡдим итеү зарур. Бының өсөн ошо мотлаҡ булған исемлектәге бер тема бөтөн Википедияларҙа ла тәржемә ителеүе мотлаҡ. Шул ваҡытта уның урынына яңы мәҡәлә, шул иҫәптән башҡорттарға ҡағылышлы мәҡәләләрҙе лә тәҡдим итергә мөмкин.\nГүзәл СИТДИҠОВА, йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ы Юғары Советының ХХII саҡырылыш халыҡ депутаты (1991 – 1995), Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың 1-3-сө саҡырылыштары депутаты (1995 – 2008), Өфө ҡалаһы:\n– Википедия – виртуаль энциклопедия, уның башҡорт телендәге бүлеге лә бай. Унда өлөш индерә алыуыма ҡәнәғәтмен. Бында тулыһынса үҙемдең күңел талаптарына яуап бирерлек шөғөл таптым: Башҡортостанымдың, милләтемдең тарихын да, рухи байлығын да, аҫыл шәхестәрен дә, динебеҙҙе лә сағылдырырлыҡ мәҡәләләр яҙа алам, һүҙлектәр төҙөйөм, тәржемә итәм, үҙемә фекерҙәштәр табам – ваҡытым, ғүмерем заяға үтмәүенә шатланам.\nБигерәк тә милләтебеҙ тарихын, мәҙәниәтебеҙҙе боҙоп күрһәтергә маташҡандар менән бәхәскә инеп алырға ла тура килә. Үҙе юҡтың – күҙе юҡ, донъяның бар мөйөштәренән инеп уҡыйҙар бит, беҙгә шуның өсөн мәғлүмәттәрҙе дөрөҫ, юғары кимәлдә, кире ҡаҡҡыһыҙ итеп биреү бик мөһим.\nДонъя халыҡтарының иң күренекле шәхестәре тураһындағы мәҡәләләрҙе тәржемә иткәндә үҙем өсөн әллә күпме асыш яһаным. Улар – төрлө өлкәлә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкән йәки кешелек тарихында юйылмаҫлыҡ яҡты йәки ҡара эҙ ҡалдырған заттар. Боронғо ҡытай фәйләсүфтәре лә, машина уйлап табыусылар ҙа, магнаттар ҙа, математиктар ҙа, Эдит Пиаф кеүек йырсылар ҙа, Гитлер кеүек яуызлыҡ даһиҙары ла һ.б. бар мин әҙерләгән мәҡәләләр араһында. Һәм шул тиклем ҡатмарлы темаларҙы асып бирерлек бай телебеҙ булғанына һоҡланып бөтә алмайым.\nПенсиялағы зыялыларыбыҙ өсөн бигерәк тә файҙалы, күңел аҙығы булырлыҡ шөғөл был.\nСиттә ҡалмайыҡ, илһөйәр шәхестәребеҙ, һәр беребеҙ өлөш индерәйек, телебеҙҙе донъя кимәлендә яңғыратайыҡ, һәр темала яҙа алырлыҡ тел байлығыбыҙ барлығын күрһәтәйек.\nӘлфиә АҠБУТИНА, ветеран-журналист, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге Хөкүмәт премияһы лауреаты, Нуриман районы:\n– Википедияла өс йылдан ашыу эшләйем. Хаҡлы ялға сыҡҡас, ваҡытты күберәк бүлеү мөмкинлегем бар. Донъя халыҡтары телдәрендәге энциклопедия булараҡ, Википедияның әһәмиәте бик ҙур. Унда инмәй ҡалған мәғлүмәт юҡтыр төҫлө. Ул – кешелектең гениаль табыштарының һәм ҡаҙаныштарының береһе.\nӘ Башҡорт Википедияһының башҡорт донъяһы өсөн мөһимлеген, минеңсә, аңлатып бөтөрөп тә булмай. Ул халыҡ һәм уның йәшәйешенең бөтә яҡтары тураһында мәғлүмәт туплап һәм ҡулланыуға сығарып ҡына ҡалмай, ә милләттең үҙен, барса рухи хазинаһын һаҡлау һәм үҫтереүгә хеҙмәт иткән баһалап бөткөһөҙ ҙур сара ла булып тора.\nРус теленән төрлө тармаҡтан, төрлө темаға мәҡәләләр тәржемә иткәндә бығаса башҡорт телендә булмаған терминдар, географик атамалар менән эш итергә тура килә. Башҡа телдәрҙә нисек алынғанын өйрәнәһең, үҙебеҙҙең һүҙ байлығына самалап ҡарайһың, беҙҙең һүҙлектәрҙә лә һирәк ҡулланылған, әммә эҙләнгән терминға бик тап килгән һүҙҙәр осраштырып ҡуя. Рус телендәге терминға тап килгәнде эҙләү процесы хазиналар һандығында ҡаҙыныу кеүек мауыҡтырғыс. Википедия мәҡәләләрен тәржемә итеү минең өсөн һис ташлап булмаҫ хоббиға әйләнде шикелле.\nГөлшат СӨЛӘЙМӘНОВА, Стәрлетамаҡ ҡалаһы:\n– Википедия менән электән танышмын, сөнки эш буйынса мәғлүмәт эҙләргә тура килә ине. Интернеттағы дуҫтарым аша Башҡорт Википедияһында энтузиастарҙы көтәләр икәнен белгәс тә ҡапыл ғына ҡушылманым әле. Хаҡлы ялға сыҡҡас хеҙмәттәшлек итә башланым тиһәм дә, дөрөҫ булмаҫ, моғайын. Сәбәбе – башҡорт телендә яҙа алмаҫмын тип ҡурҡтым. Көнһылыу Ҡотлобаева, Зөфәр Сәлихов, Рөстәм Нурыев шулай ҙа: “Ярҙамға электрон һүҙлектәр бар, ярҙам итербеҙ”, – тип күндерҙе.\nӘле Википедияла “йәшәүемә” бер йыл ғына. Ошо арауыҡта йөҙҙән ашыу мәҡәлә яҙылған. Ҡайһы берҙәрен үҙем яҙҙым (эҙләнеү эше ныҡ оҡшай), күбеһен тәржемәләнем. Был шөғөл күңел талабыма әйләнеп тә ҡуйҙы шикелле. Ҡайһы берәүҙәр, “пенсияға сыҡҡас, мин дә эшләрмен”, ти. Әлбиттә, хаҡлы ялда ваҡыт күберәк кеүек. Әммә теләһәң генә күберәк, теләмәһәң – ваҡытты һис ҡасан тапмаҫһың. Халҡыма кәрәк эш, алғараҡ һөйрәр кәрәк был эшмәкәрлекте тиһәң, төптән егеләһең инде. Алда әле сикһеҙ даръялай эш көтә, быйыл сафыбыҙ тағы ла артһын ине, тип хыялланам.\nДөрөҫөн әйткәндә, энтузиазм нигеҙендә генә бушлай эшләйһең дә эшләйһең, әммә был эшмәкәрлек шул тиклем бәҫеңде күтәрә, сөнки һөҙөмтәне тиҙ арала күрәһең. Аҡыллы дуҫтарың күбәйә, улар менән һөйләшеп-күрешеп тә алаһың. Иң мөһиме – даирәң киңәйә, күберәк беләһең, баш мейеһен эшләтәһең, телеңде лә шымартаһың.\nӘйҙәгеҙ, дуҫтар, берҙәмлегебеҙҙе бөтә донъяға белдерәйек, киң аҙымдар менән Башҡорт Википедияһын алға сығарайыҡ!\nТаңһылыу ҠЫУАНДЫҠОВА, хаҡлы ялдағы математика уҡытыусыһы, Бөрйән районы:\n– Башҡорт Википедияһы тураһында башлап һеңлем Көнһылыу Зәки ҡыҙынан ишеттем. Уның виртуаль энциклопедияла эшләүенә һоҡланып та, ҡыҙығып та ҡарай инем, ләкин мин дә эшләй алырмын тип уйламаным. Бер көн Көнһылыу Ринат улыма мине Википедияға теркәргә телефон аша фарман бирҙе. Мин ул әйткәнсә теркәлеп, индем дә киттем. Бер сумғайным, сыға ла алмайым. Тәүге көндәрҙә Зөфәр менән\nРөстәм ҡустылар һәр эшемде күҙәтеп, дәртләндереп, маҡтап торҙо. Шул ҙур ярҙам булды.\nТелебеҙҙе белгән башҡорттар ҙа ҡалмаҫ инде тиҙҙән, тип гел борсола инем. Туғандарым араһында ла: “Һаумы, инәй!” – тип тә әйтә белмәгәндәр бар. Русса уҡып та башҡортса яҙған милләттәштәремә, википедиясыларға шул тиклем һоҡланам. Үҙемдең арттан күп кешене ошо виртуаль оло донъяға индерергә тырышып ҡараным, төрлө сәбәп табып баш тартҡандарына аптырайым. Хоҙай һаулыҡтан айырмаһа, артабан эшләргә лә эшләргә тип уйлайым. Арабыҙҙа шундай матур, нескә күңелле, рухлы кешеләр күп, шулар дәрт бирә. Эшләп йөрөгән арала ваҡыт табып, илем, телем тип йөрөгән йәштәр һоҡландыра. Алла бойорһа, тиңдәр араһында тиң булып йәшәйәсәкбеҙ әле!\nБанат ВӘЛИЕВА-ЯУБАҪАРОВА, хаҡлы ялдағы уҡытыусы, Ҡырмыҫҡалы районы:\n– Рус Википедияһындағы бер нисә мәҡәләне уҡып ҡарағаным бар ине элегерәк. 2015 йылдың декабрендә Лилиә Мусина мине “бик шәп кешеләр менән танышырһың, апай” тип Өфөләге “Иҙел” кафеһына алып килде. “Ниндәйерәк кешеләр, улар нимә менән булыша икән?” – тип уйлана-уйлана барҙым юл буйы. Барып инһәк, Фирүзә Абдуллинанан башҡа таныған бер кешем дә юҡ.\nБеҙҙе унда бик матур, яҡын туғандары кеүек ҡаршыланылар. Ундағы кешеләр менән танышып-белешкәс, ысынлап та, уларҙың республикабыҙ өсөн бик кәрәкле, мөһим эш башҡарғандарын белдем һәм үҙемдең дә уларға ҡушылып яҙырлыҡ дарманым булыуына ышанып, мәҡәләләрҙе рус теленән башҡортсаға тәржемә итергә керештем.\nДарман булыуҙың сәбәбе минең быға тиклем бер атаҡлы ғына яҙыусының ике әҫәрен рус теленә тәржемә яһауымдан ғибәрәт ине. “Руссаға тәржемә иткәс, киреһенсә, рус теленән тәржемә яһай алам да инде!” тигән уй башҡа килеп инде һәм эшкә тотондом. Оҙаҡламай Башвикиҙа төрлө конкурстар иғлан ителде. Мин “Вики яҙ-2016” бәйгеһендә ҡатнашып, үҙем дә аңғармаҫтан, 60-тан ашыу мәҡәлә яҙып, беренсе урынға лайыҡ булдым. Был инде етәкселәребеҙ әйткән һәм Википедияның “Һәр кем Википедияға мәҡәлә яҙа ала” тигән принцибына тағы ла нығыраҡ ышандырҙы, яңы эштәр башҡарырға дәрт өҫтәне. Тимәк, хаҡлы ялда булһам да, ваҡытымды бушҡа-юҡҡа түкмәй, үҙемдең халҡыма файҙа килтерәм һәм килтерәсәкмен.\nРәшиҙә ҒИЗӘТУЛЛИНА, хаҡлы ялдағы башланғыс кластар уҡытыусыһы, Бөрйән районы:\n– Бер нисә йыл “вики” һүҙе күҙемә һәм ҡолағыма салына биреп ҡала ла шунда уҡ юғала килде: “еҫһеҙ”, “тоҙһоҙ”, “төҫһөҙ”, “тотоп ҡарап булмаған” нәмә ине ул минең өсөн. Мәғлүм булыуынса, “башҡорт тотоп ҡарамайынса ышанмай!” Көнһылыу Зәки ҡыҙы яйлап ышандыра торғас, Янғантауҙа семинарҙа ҡатнашыу мөмкинлегенә өлгәштем. Унда “вики”ның тәме татылғас: “Әй әттәгенәһе, теш үтмәҫ бер нәмә икән дәбаһа был!” – тип шаңҡып та йөрөлдө бер осор, сөнки вики эшенең һөнәрмәндәре араһына барып эләккәс, ул кимәлгә әҙер булмауым мине ҡаушатты. Шулай ҙа “кеше-йәмғиәт-ватан-халыҡ” алдында бурыс тигән нәмәне күтәреп өйрәнгән уҡытыусыла викидонъяға инергә теләк көслө. Тик... дәрт бар ҙа, дарман юҡ! “Вики”ла һөҙөмтәле эшләп алып китеү өсөн төплө әҙерлек курсын ныҡлап үтеп алыу кәрәклеген тоям. Тик үҙем кеүек башланғыс кимәлендәгеләр менән бергә, әлбиттә! Юғиһә Хужа Насретдин көләмәсендәгесә килеп сыға... Бер көн халыҡ мәсеткә йыйылғас, Хужа Насретдин мөнбәргә менеп баҫҡан да:\n– Йә, йәмәғәт, бөгөн нимә тураһында һөйләремде беләһегеҙме? – тип һораған.\nКешеләр, әлбиттә: “Юҡ, белмәйбеҙ,” – тип яуаплаған. Хужа: “Белгәс, барығыҙ, ҡайтығыҙ!” – тип сығарып ебәргән, ти, уларҙы.\nИкенсе юлы халыҡ йыйылғас, тағы шул һорауын ҡабатлаған. Хәҙер инде тегеләр, тағы сығарып ебәреренән ҡурҡып: “Беләбеҙ, беләбеҙ!” – тип геүләшкән. Хужа: “Белгәһегеҙ, ниңә килдегеҙ бында?” – тигән дә тағы ҡайтып китергә мәжбүр иткән халыҡты.\nӨсөнсөгә йыйылғас, баяғы һорауға берәүҙәр “Беләбеҙ!” тип, икенселәре “Белмәйбеҙ!” тип яуап биреп ҡарарға булған. Хәҙер инде Хужа: “Улай булғас, белгәндәрегеҙ белмәгәндәргә һөйләһен!” – тип мөнбәрҙән төшөп сығып киткән, ти, мәсеттән...\n“Вики”ла эшләү миңә оҡшар ине. Теләгем дә, тел байлығым да, белемем дә бар. Тик эшләй белеү оҫталығым ғына етешмәй.\nЛәйсән АРАЛБАЕВА, юрист, Сибай ҡалаһы:\n– Википедияға осраҡлы килеп эләктем тиһәм, дөрөҫ булмаҫ, сөнки бер үк ваҡытта төрлө сығанаҡтарҙа уның тураһында мәғлүмәт күрҙем, ҡыҙығып киттем. Мәҡәлә яҙыу буйынса өмәгә саҡырыуға яуап биргәйнем, Википедия донъяһына инеп киткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Ағайҙар ныҡ ярҙам итте, кәңәш бирҙе, өйрәтте. Тәүҙә ауырыраҡ булды, әммә эшләй-эшләй өйрәнергә була. Теләк кенә булһын. Сәмләнеп тә китәһең: украиндар башҡортса яҙышҡанды!.. Артабан да белемемде камиллаштырырға, үҙем белгәнде башҡаларға өйрәтергә тырышам. Ирекмәндәр араһында әүҙем, инициативалы, көслө рухлы ағай-апайҙарҙың булыуы, википедиясылар һаны артыуы ҡыуандыра. Халҡына, теленә битараф булмаған кешеләрҙе ирекмәндәргә ҡушылырға саҡырам. Кешенең теләге булһа, башҡа бер ниндәй ҙә үтәй алмаҫлыҡ шарттар юҡ!\nМиңһылыу АБДУЛЛИНА, уҡытыусы, Өфө районы:\n– Башҡорт Википедияһы тураһында “Киске Өфө”, “Йәшлек” гәзиттәре аша белдем. Ноутбуклы булғас, күп тапҡыр теркәлергә маташтым, әммә ниәтем тормошҡа ашманы. Теркәлә алмағас, кемгә мөрәжәғәт итергә лә белмәнем. Былтыр, “Класташтар” социаль селтәрендә ултырғанда, Стәрлетамаҡтан Гөлшат дуҫлашты. Ул, хатлашҡан ыңғайы, БашВикиға инергә ярҙам итте, Зөфәр менән таныштырҙы, аңламаған ерҙәрен аңлатты. Былтыр 28 февралдә Википедия ирекмәне булып теркәлдем дә бала кеүек шатландым, әммә был ялтырауыҡ уйынсыҡ түгел, яуаплы һәм етди эш икәнен шунда уҡ аңланым.\nБеҙ башҡорт теленең донъя йөҙөндәге позицияһын нығытабыҙ, уны танытабыҙ. Миңә Башҡорт Википедияһында эшләү оло ҡыуаныс бирә, иҫ киткес ҡәнәғәтләнеү тойғоһо йәшәй күңелем түрендә. Бөгөнгә 123 мәҡәләне тәржемә итеп һалғанмын, шуның бер-ике тиҫтәһен, ауылдар тураһындағы мәҡәләләрҙе, үҙем йыйған материалдарҙы ҡулланып, үҙаллы яҙа алғаныма шатланам. Башҡа ҡыҙыҡһынған кешеләрҙе лә был үтә файҙалы эшкә ылыҡтырғым килә. Күҙ теймәһен, был теләгем дә аҡрынлап тормошҡа ашырға тора. Үҙем йәшәгән Яңы Жуков ауылынан ике ағза аҡрынлап өйрәнә эште. Тағы ике кешенең теләге бар. Шулай итеп, үҙебеҙҙең төркөм булыр тигән өмөт ҡанатландыра.\nКөнһылыу ҠОТЛОБАЕВА, хаҡлы ялдағы биология уҡытыусыһы, Бөрйән районы:\n– Донъя күҙ эйәрмәҫ тиҙлектә елгәндә, йәшәйешкә йәшен тиҙлегендә яңы технологиялар кергәндә, хисапһыҙ күп яңы төшөнсәләр эсендә албырғап ҡалғанда, иң беренсе булып Интернет килде ярҙамға. Шулай уҡ Википедия ла. Әммә берәй ваҡыт үҙем шунда эшләй алырмын тигән уй төшкә лә инмәне.\nВикипедияға килеп эләгеүем Башҡорт проекттары аша булды. Был проектта ватансыл башҡорттар эшләй. Милләт тормошон, заман технологиялары менән ҡоралландырып, донъя елгән тиҙлеккә көйләйҙәр. Проекттар күп йүнәлешле. Айырыуса Википедия. Уның аша мин Бөрйәнемде, Башҡортостанды, уның тарихын, зыялыларын донъяға белдерә алам. Википедия менән бергә уй етһә лә, буй етмәҫ ерҙәр буйлап виртуаль сәйәхәт итәм. Донъяуи мәшәҡәттәргә, эшләп йөрөүенә һылтанмай, ал-ял белмәй халҡына хеҙмәт иткән ирекмәндәрҙән илһам алам.\nБашҡорт Википедияһы – Ер шарының ҡайһы ерендә йәшәһәң дә, йәшен тиҙлегендә бөтә донъя тураһында мәғлүмәт алыр урын; Башҡортостан тураһында белем эстәп була торған виртуаль мәктәп.\nВикипедияла әсәйемдең исеме менән теркәлеп эшләйем. Бар эштәремде лә һуғыш арҡаһында таланты күмелеп ҡалған әсәйемдең яҡты иҫтәлегенә арнайым.\nЛилиә МУСИНА, уҡытыусы, Ҡырмыҫҡалы районы:\n– Википедиясыларҙың матбуғат баҫмаларының береһендә эшмәкәрлектәренә ҡушылырға саҡырып яҙғанын ун йыл самаһы элек күрҙем. Бик ҡатнашҡым килде. Тик ул ваҡытта мәктәптә эшләй инем, донъя мәшәҡәттәренә ныҡ сумғайным. Икенсе тапҡыр саҡырып яҙғандарында ла эшкә ҡушылып китә алманым әле. Уҡытыусы булараҡ, стажым тулғас, үҙемде ижадҡа арнар өсөн мәктәп эшен ҡалдырырға булдым. Китаптарҙың электрон макетын нәшерләүсе-дизайнер һөнәренә уҡып сыҡтым һәм ике китабымды баҫтырып сығарҙым. Мәктәптә эшләп йөрөгәндә үк башлап ҡуйған тағы өс-дүрт китап сығараһым бар, шуға ҡарамаҫтан, өсөнсө тапҡыр Википедияның саҡырыуын күргәс, осрашыуға барҙым.\nМинең өсөн Википедияны тулыландырыу ауыр эш түгел, оҙаҡ йылдар рус мәктәбендә башҡорт теле уҡытыусыһы булып эшләгәнгә ике телгә лә тәржемә итеү ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Тик ҡайһы бер осорҙа ваҡыт табыу проблема булып тора, сөнки ҡатын-ҡыҙҙың тормоштағы ролдәре күп: хужабикә, әсәй, өләсәй булыу. Шулай ҙа мөмкинлек һәм теләк булғанда, Башҡорт Википедияһын тулыландырыуға ваҡыт табырға була.\nГөлсәриә ӘБИЛЕВА, журналист, Сибай ҡалаһы:\n– Интернет селтәрендә мәғлүмәт эҙләгәндә, ышаныслы һәм тулы яҙылған тип Википедияны ҡулланам. Ә инде уның башҡортсаһы ла булдырылғас, эшем күпкә еңелләште, беренсенән, тәржемә итеп ултырыу кәрәкмәй, икенсенән, бында Башҡортостанға, халҡыбыҙға ҡағылышлы бик бай материал туплана бара. Был бик кәрәкле һәм мөһим эште башҡарған ирекмәндәр менән танышыу үҙем өсөн көтөлмәгәнсә булды.\n“Бәйләнештә” селтәрен тәржемәләгән төркөмдә бер саҡ “викисы”лар тураһында хәбәр күренеп ҡалды. Мин унда ғалимдар, телселәр эшләйҙер тип уйлай торғайным, баҡһаң, был эште филологиянан бөтөнләй алыҫ торғандар башлап ебәргән икән. Араларында журналистарҙың булыуы ҡыҙыҡһыныуҙы тағы ла арттыра төштө. Күҙмә-күҙ осрашмаһаҡ та, матбуғат баҫмалары аша күптән таныш булған З. Әйлегә (Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова) тәүәккәлләп хәбәр ебәрҙем. Википедияла эшләү нескәлектәренә тап унан ныҡлап өйрәнә башланым. Былтыр Бөрйән районында БашВики тарафынан ойошторолған семинарҙа ҡатнашып, төплөрәк эшләргә өйрәндем.\n...Әлбиттә, Башҡорт Википедияһы ирекмәндәренең барыһының да фекерҙәрен биреү өсөн гәзит бите генә етмәй. Шуға ла бында нигеҙҙә төрлө өлкәлә эшләгәндәрҙең, вики-өләсәйҙәрҙең, хакимдарҙың фекерҙәре менән таныштырырға булдыҡ. Милләт, дәүләт, телгә файҙа килтереү өсөн трибунаға сығып тамаҡ ярыу кәрәкмәй, изге, матур, файҙалы эштәрҙе шым ғына, хатта аноним рәүештә башҡарырға мөмкин. Кем тағы ла ошондай ирекмәндәр сафын тулыландырырға теләй?\nАвтор: З. ӘЙЛЕ\nКәшәнәләрҙе беләһегеҙме? 11.02.2019 // Рухиәт\nБашҡортостан археологтары урта быуаттарҙа мосолмандарҙың республика биләмәһендәге изге урындары...\n"Башҡортостан"дың Каруанһарайҙан сәләме 08.02.2019 // Рухиәт\nТарихыбыҙ йылъяҙмаһы булған "Башҡортостан" гәзитен дәүләтселегебеҙ бишеге булған Ырымбур ерендә...\nДанлы шәхес мәңге хәтерҙә 05.02.2019 // Яңылыҡтар / Рухиәт\nНефтекама дәүләт филармонияһында башҡорт халҡының күренекле дәүләт эшмәкәре Муллайән Халиҡовтың...\nУның батырлығын хәтереңдә тот 05.02.2019 // Рухиәт\nҠайҙа ғына тыуһа ла, ниндәй милләттән булһа ла, ул беҙҙең йөрәктәрҙә....\n"Әй, Аҡтаныш! Яҡты һинең асман! Ал ҡан менән тарих яҙылған..." 03.02.2019 // Яңылыҡтар / Рухиәт\nОлуғ шәхес, Гәрәй ырыуы башҡорттары етәксеһе Илдархан Мутиндың Башҡорт автономияһы өсөн көрәш...\nСафуан Яҡшығоловтың шиғырын ятлап бүләк от! 03.02.2019 // Рухиәт / Әҙәбиәт\nӨфөлә Мең ырыуы башҡорттары башҡарма комитетының сираттағы ултырышы үтте....\nБындай байлыҡ ҡайҙа бар? 29.01.2019 // Рухиәт / Әҙәбиәт\n“Һәр ҡала ла бындай байлыҡ, илһөйәрлектең юғары өлгөһө һәм тыуған төйәк өсөн оло ғорурлыҡ тойғоһо...\n"Беҙ булһаҡ, шундай булырбыҙ!" 27.01.2019 // Рухиәт / Әҙәбиәт\nМәскәү ҡалаһының Башҡортостан вәкиллегендә талантлы шағирә һәм журналист, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре...\nЕтәксе лә, шиғри күңелле ҡәләм оҫтаһы ла 25.01.2019 // Рухиәт\nТөбәктең данын күтәрә....\nТөбәгебеҙҙе “Оло Башҡортостан” иткән шәхес 25.01.2019 // Рухиәт\nХатта уның фамилияһы ла “халыҡ” һүҙенән алынған кеүек. Тарихта башҡорт милли хәрәкәтен...\nМилли корпус – автономияны яҡлаусы 25.01.2019 // Рухиәт\nБашҡортостан автономияһын иғлан итеүҙә төп роль уйнаған Башҡорт корпусы ойошторолоуға – 100 йыл....\nМортаза Рәхимовҡа – “Башҡорт халҡының маҡтаулы аҡһаҡалы” исеме 24.01.2019 // Яңылыҡтар / Рухиәт\nАлда хәбәр иткәнебеҙсә, бөгөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты ултырышы...\nТотош уҡырға 477


1958 йылдың йәйендә Баймаҡтың Үҙәк паркында машина төҙөү заводы эшселәре, таусылар, мәктәп уҡыусылары республикала киң билдәле драматургҡа һәйкәл асыу тантанаһына йыйыла. Постаментта "Мирхәйҙәр Фәйзи. 1891 - 1928" тип уйып яҙылған.\nҺәйкәлдең авторы - скульптор Тамара Нечаева.\nМирхәйҙәр Фәйзи (Фәйзуллин Мирхәйҙәр Мостафа улы) 1891 йылдың 31 октябрендә Ырымбур губернаһы Орск өйәҙенең Ҡушкүл ауылында, ғаиләлә ул ун беренсе бала булып донъяға килә. Мирхәйҙәрҙең һәләттәре иртә асыла. 14 йәшендә ул үҙене ң тәүге пьесаһы - "Татар туйын" яҙа, егерме йәшендә "Сәскәлә р\nараһында" тигән исем аҫтында тәүге китабы донья күрә.\nЙәшлек йылдарын буласаҡ драматург Орск, Ырымбур ҡалаларында үткәрә. Хеҙмәт биографияһының ҙур өлөшө Башҡортостан менән дә бәйле.\n1919 йылда Мирхәйҙәр Фәйзи Башҡортостандың Бөрйән - Түңгәүер кантонында, Юлыҡ ауылында, һуңынан кантон үҙәге - Темәстә эшләй.\nҒүмеренең был осоро тураһында иҫтәлектәр аҙ һаҡланған. Әммә драматургтың исемен мәңгеләштереүсе "Ғәлиәбаныу" пьесаһы нәҡ ошо ваҡытта яҙыла. "Был пьеса нигеҙендә әлегә аҡгвардеецтарҙан тулыһынса азат ителмәгән Башҡортостандағы т атар ауылдарының береһендә йәштәр ойошмаһы төҙөүгә бәйле ваҡ иғалар ята", - тип яҙа Фәйзи.\nЯҙыусының уҡыусыһы, шағир Сәләх Кулибай үҙенең "Шишмә" китабында Мирхәйҙәр Фәйзиҙең эше тураһында ентекле яҙып ҡалдыра:\n"Башҡорт театрының аяҡҡа баҫыуында Мирхәйҙәр Фәйзиҙең\nроле баһалап бөткөһөҙ. Уның драмалары, айырыуса "Ғәлиәбаныу" пьесаһы бөгөн дә сәхнәнән төшмәй. Икенсе ҡаҙанышы - Баймаҡ һәм Түбә эшселәре араһында алып барған һөҙөмтәле йәмәғәт һәм мәҙәни - ағартыу эшмәкәрлеге. Ул эшсе йәштәр өсөн тулы мәғәнәлә иптәш һәм остаз булды".\n1922 йылда Мирхәйҙәр Фәйзи Өфөгә килә. "Мәжит Ғафури мине гәзиттең баш мөхәррире Дауыт Юлтый менән таныштырҙы, - тип хәтерләй ул һуңынан. - Ул мине йылы ҡаршы алды, беҙ бик оҙаҡ һөйләшеп ултырҙыҡ. Ул миңә кәңәштәрен бирҙе".\nУл осорҙа Өфө театрҙары сәхнәһендә уның "Ғәлиәбаныу", "Урал йылғаһында", "Яҙмыш уйыны" пьсалары бара.\n1923 йылда драматург бер аҙ ваҡыт Ҡазанда булып, унда Үҙә к балалар китапханаһында эшләй. Әммә туберкулез ауырыуы\nкөсәйеүе сәбәпле, уға башҡорт далаларына, Баймаҡҡа әйләнеп ҡайтырға тура килә. Ул ваҡытта бында тау тресының идаралығы асыла һәм Мирхәйҙәр Фәйзигә яңы урында китапхана ойоштороу в азифаһы йөкмәтелә. Ул "Ялан сәскәләре" пьесаһы өсөн таусылар тормошонан материалдар йыя, театр труппаһы режиссеры булып эшләй, "Ҡыҙыл Урал" гәзите мөхәрририәте ағзаһы була.\nӘммә уның ауырыуы көсәйгәндән көсәйә һәм 1928 йылдың 10 и юлендә яҙыусы вафат була.


Иҫерткес эсемлек эскәндең доғаһы 40 көн буйына ҡабул булмаҫ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Иман » Иҫерткес эсемлек эскәндең доғаһы 40 көн буйына ҡабул булмаҫ\n30.08.2019 Иҫерткес эсемлек эскәндең доғаһы 40 көн буйына ҡабул булмаҫ\nИслам динендә аңды томалаусы барлыҡ әйберҙәр харам тип ҡабул ителә. Мәҙинә ҡалаһында беренсе ислам дәүләте төҙөлөп, намаҙ фарыз булғандан һуң да Мөхәммәт бәйғәбәр эскелекте туҡтатыуҙа күп ауырлыҡ кисерә һәм ул: „Раббым, был мәсьәләгә яҡтылыҡ бир, ярҙамыңды насип әйлә”, ‒ тип доға ҡыла.\nХәмерҙең аҙы, ла, күбе лә тыйыла. Иҫерткес эсемлектәр шауҡымы аҫтында шайтан барса йүнһеҙлекте эшләтә. Ана шуның өсөн дә динебеҙ кешелекте юҡҡа сығарған, әҙәм балаһының аҡылын юйған иҫерткес эсемлектәрҙе харам ҡыла. Ә кемдәр уны рәхәтләнеп ҡуллана, улар тура юлдан тайпыла. Мөхәммәт бәйғәмбәр ҙә: „Кемдәр иҫерткес эсемлектәр ҡуллана, улар Ҡиәмәт көнөндә ҡара йөҙ, көлһыу төҫтәге күҙҙәр менән телдәре түштәренә тиклем төшөп торған һәм ауыҙҙарынан туҡтауһыҙ шайыҡ ағып торған килеш баҫып торор”, ‒ тигән. Ул тағы ла ағыу эсеүселәрҙе сәләмләмәҫкә һәм ауырыған мәлдәрендә яңғыҙ ҡалдырырға, тағы ла ундайҙарҙың үлеменән һуң аяттар уҡымаҫҡа кәңәш иткән. „Кешенең аңын томалаусы бар әйбер ул иҫерткес рәтенә инә, ә кемдер уны үҙ ғүмерендә ҡуллана – улар ожмахтан үҙ теләктәре менән баш тарта“,- тип тә әйткән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Аллаһ илсеһе тағы ла эскеселәр хаҡында: „Ундайҙарҙың ҡәберенән үләкһә еҫенән дә насарыраҡ еҫе сығыр, тәнендә йылан менән саяндар мыжғып торор, ике аяҡ кейемендә лә тулы ут булыр, хатта улар мейене лә ҡайнатыр. Кемдәр эскеселәр менән бер өҫтәлдә ултырған – ул Бөйөк Яуап көнөндә һуҡыр булыр”, ‒ тип әйтеп ҡалдырған. Шулай уҡ бәйғәмбәребеҙҙең:”Намаҙ уҡыусы бер тапҡыр ғына эсә икән, уның 40 көн дауамында намаҙҙары ҡабул ителмәй”, ‒ тигәнен дә хәтерҙә тотоу зарур. Хәҙистә лә әгәр ҙә кеше үлеме алдынан иҫерек була икән, ул иманһыҙ үлгән һанала.\nҮҙен ысын мосолман тип һанаған кешегә бөтә яҡлап та спиртлы эсемлектәр һәм уға бәйле әйберҙәрҙән һаҡланыу мөһим. Кемдәр ошоғаса алкоголь менән мауыҡҡан, тиҙерәк тәүбәгә килеп, Аллаһы Тәғәләнән был гонаһтарҙан уны аралауын һорарға кәрәк. Ислам диненең тәмәке тартыуҙы ла хупламауын онотмайыҡ.\nБеҙҙең ғүмер ҡыҫҡа, донъя үҙгәреүсән, ә баҡыйлыҡ – мәңгелек. Күберәген был фани, ваҡытлыса донъя хаҡында түгел, ҡиәмәт көнө хаҡында ҡайғыртығыҙ. Кешенең яҡшылығы ла, яманлығы ла үҙе менән юҡҡа сыҡмай, эҙһеҙ юғалмай. Яҡшылыҡтарҙың да, насарлыҡтарҙың да йоғонтоһо уның вариҫтарында, нәҫелендә, уның менән бергә ғүмер һөргән кешеләрҙә тороп ҡала. Эскелек менән балаларығыҙға кире өлгө күрһәтмәгеҙ. Хаталанмаған бәндә юҡ. Мосолман ‒ тәүбә итә белеүсе, тәүбә итеүсе. Киләсәгебеҙ хаҡында уйлап, иманға ҡайтырға бер ҡасан да һуң түгел.


Эрзурум ҡалаһында осраша. Эрзурум ҡалаһында Башҡа сайтында - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nЭрзурум ҡалаһында осраша. Эрзурум ҡалаһында Башҡа сайтында\nТик мөнәсәбәттәрен никах менән осрашыуҙар Һәм етди эрзурум ҡалаһында өсөн иреклеӘгәр һеҙ етди мөнәсәбәттәр менән Ир-аттар йәки ҡатын-ҡыҙҙар Эрзурум үткәреү, хеҙмәтте ойоштороу һәм Танышыу иғландары реаль ҡушыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һеҙҙең башҡа эшегеҙ Баһалап клубы теркәй алмай.\nӘгәр һеҙ Эрзурум түгел, үҙ Һайлауынан ҡала.\nТик мөнәсәбәттәрен никах менән осрашыуҙар Һәм етди эрзурум ҡалаһында өсөн ирекле. Әгәр һеҙ етди мөнәсәбәттәр менән Ир-аттар йәки ҡатын-ҡыҙҙар Эрзурум үткәреү, хеҙмәтте ойоштороу һәм Танышыу иғландары реаль ҡушыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һеҙҙең башҡа эшегеҙ Баһалап клубы теркәй алмай.\nӘгәр һеҙ Эрзурум түгел, ҡала Картаһы туранан-тура һайлау Осрашыу, Кешеләр менән, улар йәшәгән тирәлә.\nБеҙҙең ҡалала бөтә рәсәй һәм Бдб сервис таныштырҙы.\nВеб-ч Бергә, башҡа Малайҙар һәм Ҡыҙҙар менән Осрашыу\nڈیٹنگ سائٹس میں آسٹریا کی فہرست"مقبول تاریخ-فراہم کرنے والے\nтеркәү телефоны менән башҡа ч рулетка 10 ч рулетка видеочить менән ҡыҙы 18 был видеочивать видеочивать онлайн башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән видео чат чатрулетка ҡыҙы 18 видеочить танышты бөтә донъя буйлап танышыу видео кейәүгә теләп таныштырҙы.


Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Рабочая программа по башкирскому языку\nI. Аңлатма һүҙ\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыу программаһы төп нигеҙҙәргә таянып эшләнгән:\nБашҡорт теле программаһы “Мәғариф тураһындағы закон”ға,\nРәсәй Федерацияһының икенсе быуын дөйөм белем биреү хөкүмәт стандарттарына (2009 йылдың 6 октябрендәге Рәсәй Федерацияһының Мәғәриф һәм фәндәр Министрлығының № 373 бойороғо)\nБашҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Темәс урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының Уҡыу планына ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла\nТемәс урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының башланғыс синыфтар уҡытыусыһының уҡыу программаһына таянып башҡарыла\nБилдәле булыуынса, белем биреүҙең маҡсаты йәмғиәт тарафынан ҡуйылған социаль заказ менән билдәләнә. Башҡортостан Республикаһының мәғариф системаһы алдында ҡуйылған төп бурыс - ижади фекерләүсе, инициативалы, ижтимағи тормошта әүҙем ҡатнашыусы, белемле һәм үҙ телендә иркен аралашыусы шәхестәр тәрбиәләү\nМаҡсат:Дүртенсе класс программаһы уҡыусының өс йыл буйы үҙләштергән тел ғилеме өлкәһендәге белемдәрен тулыландырыу һәм бөтөн бер системаға килтереү, телмәр эшмәкәрлеген тулыһынса формалаштырыу, универсаль уҡыу оҫталығын сифатлы кимәлгә күтәреү\n1995 йылда үткәрелгән Беренсе Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы, башҡорт халҡын тергеҙеү, тыуған телде, тарих менән йолаларҙы, әҙәбиәт менән мәҙәниәтте өйрәнеү кәрәклеген билдәләп, тейешле ҡарарҙар ҡабул итте.Башҡорт теле курсында предмет ярҙамында түбәндәге үҫеш юлдары тормошҡа ашырыла:\nуҡыу техникаһын үҫтереү, тестарҙы анализлау юлдарына эйә булыу;\nорфография һәм пунктуацияны ҡулланыу;\nөндәргә характеристика биреү, һуҙынҡылар (нәҙек һәм ҡалын, баҫымлы һәм баҫым-һыҙ); тартынҡылар (яңғырауһәмһаңғырау, парлыһәмпарһыҙ);\nбашҡорт алфавитында хәрефтәрҙең урынлашыу тәртибен һәм уның әһәмиәтен үҙләштереү (һүҙҙәрҙе билдәле тәртипкә килтереү, алфавит ярҙамында кәрәкле мәғлүмәт эҙләү һ.б.).\nБашланғыс класты тамамлаусы уҡыусы бирелгән схема буйынса өн-хәреф анализын эшләргә өйрәнеү һәм уның дөрөҫ булыу-булмауын тикшереү мөмкинселегенә эйә булырға тейеш.\nбашҡорт теленең нормаларын үтәп уҡыу һәм һөйләү, әңгәмәселәренең телмәрендә был нормаларҙың үтәлешен баһалау (программала бирелгән күләм кимәлендә);\nбелмәгән осраҡта һүҙлектән йәки дәреслектән дөрөҫ әйтелеш нормаларын үҙаллы табыу йәки уҡытыусыға мөрәжәғәт итеү\nһүҙҙәрҙә тамыр, яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙараҙы табыу.\nБашланғыс класты тамамлаусы уҡыусы һүҙҙәрҙе составы буйынса тикшерә белергә, анализ яһарға өйрәнеү мөмкинселегенә эйә була.\nЛексика Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы түбәндәге компетентлыҡҡа эйә булырға тейеш:\nһүҙҙең мәғәнәһен дөрөҫләү, кәрәк белған һүҙҙе айырып алыу;\nһүҙҙең мәғәнәһен текст буйынса йәки аңлатмалы һүҙлек буйынса дөрөҫләү;\nбер төрлөлөктән азат булыу маҡсатында тейешле синонимдарҙы табыу һәм ҡулланыу;\nсағыштырыу һәм теүәл характеристика биреү өсөн антонимдарҙы ҡулланыу;\nтекстағы телмәрҙә ҡулланылған ткура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе таныу;\nябай фразеологик берәмектәрҙең мәғәнәһен аңлау һәм уларҙы телмәрҙә кулланыу;\nһүҙҙәрҙә урынлы йәки урынһыҙ ҡулланыуҙы баһалай белеү;\nаралашыу мәсьәләһен урынлы хәл итеү маҡсатында тәҡдим ителгән һүҙҙәрҙең тейешлеһен һайлап алыу.\nМорфология Башланғыс класты тамамлаусы уҡыусы түбәндәге компетентлыҡҡа эйә булырға тейеш:\nисемдең һанын, затын, килешен, һөйләмдәге урынын билдәләү, исемдәргә морфологик анализ яһау;\nсифаттарҙың төрөн, дәрәжәһен билдәләү, уларға морфологик анализ яһау;\nҡылымдың грамматик билдәләрен: һөйкәлешен, заманын, затын билдәләү, морфологик анализ яһау;\nрәүештәрҙең грамматик билдәләрен таныу: үҙгәрмәүсе һүҙ төркөмөн, төрөн, дәрәжәһен белеү;\nалмаштарҙың грамматик билдәләрен таныу: һанын, затын;\nһандарҙың грамматик билдәләрен таныу: төрөн, төркөмсәләрен һ.б.\nБашҡорт телен өйрәнеү һөҙөмтәһенең бер йүнәләше булып башланғыс класс уҡыусылары тарафынан рухи киммәттәрҙең системаһын төшөнөү һәм үҙләштереү тора. Башланғыс кластарҙа әсә теле дәрестәрендә түбәндәге рухи ҡиммәттәргә иғтибар биреү мотлаҡ.\nИзгелек ҡиммәте – үҙеңде һанап бөтөргөһөҙ бәйләнештәрҙән торған донъяның бер өлөшө итеп тойоу,кешеләрҙең тел ярҙамында бер-береһе менән бәйләнеше әҙәплелекте таныуға нигеҙләнеүен аңлау.\nАралашыу ҡиммәте– аралашыуҙы йәмғиәттең, мәҙәниәттең әһәмиәтле бер өлөшө итеп таныу.\nМатурлыҡ (гармония) ҡиммәте – башҡорт теленең матур, яғымлы халыҡ байлығы бу-лыуын аңлап үҙләштереү.\nХеҙмәт һәм ижад ҡиммәте – хеҙмәт кешелек йәшәйешенең төп шарты, халәте булы-уын ҡабул итеү. Хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләүҙә уҡыу\nэшмәкәрлегенең әһәмиәте ҙур. Уҡыу эшмәкәрлеге барышында ойошҡанлыҡҡа, үҙаллылыҡҡа, яуаплылыҡҡа, хеҙмәтте һөйөргә өйрәнергә мөмкин икәнлеген аңлау.\nИлһөйәрлек ҡиммәте – үҙ телеңде һәм халҡыңды хөрмәт итеү, халыҡтың йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнеү, ғаилә, ил алдында бәләкәйҙән үк яуаплы булыуҙы тойоп үҫеү.\nКешелеклелек ҡиммәте– үҙең һәм башҡалар өсөн яуаплылыҡ тойоп үҫеү, кешенең йәшәү урыны булған тәбиғәтте һаҡлау кәрәклеген аңлау.\nФәндең уҡыу планында урыны\nУҡыу программаһы бөтәһе 105 сәғәткә билдәләнгән, аҙнаһына 3 сәғәт, йылына 35 уҡыу аҙнаһы тап килә, был Темәс урта белем биреү мәктәбенең 2014 – 2015 уҡыу йылының талаптарына тап килә\nБашҡорт теле программаһын үҙләштереүгә әҙерлек кимәленә талаптар.\n-үҙаллылыҡҡа, белем алыуға етди һәм яуаплы ҡарарға;\n-мәктәп һәм класс йыһаздарына, уҡыу әсбаптарына һаҡсыл булырға;\n-һаулыҡты нығытырға һәм һаҡларға;\n-атай-әсәйгә, тиҫтерҙәренә, уҡытыусыларға, яҡындарына, мәктәп хеҙмәткәрҙәренә иғтибарлы һәм ихтирамлы булырға;\n-тыуған ил, туған тел матурлығын, күркәмлеген тоя белергә, уларҙы һаҡларға, үҙ халҡының традицияларын, йолаларын өйрәнергә, таратырға.\n-өндәрҙе төркөмләргә, һуҙынҡылар һәм тартынҡылар таблицаһына таянып, уларға тулы характеристика бирергә;\n-һүҙ төркөмдәрен мәғәнәһе һәм һорауы буйынса айыра белергә;\n-өйрәнелгән орфограммаларҙы эсенә алған 70-80 һүҙҙән торған тексты, каллиграфия талаптарына ярашлы грамоталы яҙа белергә;\n-һүҙҙе яһалышы һәм һүҙ төркөмдәре буйынса тикшерә белергә, һүҙгә фонетик, морфологик анализдар эшләргә;\n-һөйләмгә тулы синтаксик анализ: интонация буйынса һөйләм төрөн билдәләргә, баш һәм эйәрсән киҫәктәрен табырға, һөйләмде мәғәнәһе яғынан бәйле һүҙбәйләнештәргә тарҡата белергә;\n-70-80 һүҙлек текст буйынса изложение яҙырға, инша ижад итергә, тирә- яҡтағы күренештәрҙе һүрәтләп, хәл- ваҡиғаларҙы эҙмә- эҙ бәйән итеп, текст төҙөп яҙа белергә.\n-уҡыу процесына яуаплы ҡарарға, маҡсат ҡуя, эште планлаштыра белергә, уҡыу мәсьәләләрен сисә белергә;\n-теге йәки был тема буйынса кәрәкле мәғлүмәт тупларға, эҙләнеү эше алып барырға, уның буйынса презентация эшләй белергә;\n-мәҙәниәтле аралашыу оҫталығына, телмәр этикетына эйә булырға, үҙ фекерен яҡлағанда, уй-тойғоларын еткерә алырлыҡ аныҡ, эҙмә-эҙ бәйән итергә, әңгәмәсенең уй- тойғоларын аңларға тырышырға, уның менән иҫәпләшә һәм уртаҡ фекергә килә белергә;\n-билдәле кимәлдә башҡорт теленең лексик- фразеологик минимумын үҙләштерергә һәм телмәрҙә ҡуллана белергә\nФонетика һәм орфоэпия. Ижек, баҫым, һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар, парлы һәм парһыҙ яңғырау һәм һаңғырау тартынҡылар, өн һәм хәреф тураһындағы белемдәрен системаға һалыу. Ҡайһы бер һүҙҙәрҙең үҙенсәлекле әйтелеше (орфоэпия). Һүҙгә тулы фонетик анализ.\nҺүҙ составы (морфемика). Һүҙ составы (тамыр, ялғау). Тамырҙаш һүҙҙәр. Яһаусы (суффикс), үҙгәртеүсе ялғауҙар.Тамырға ялғау ҡушыу юлы менән һүҙ яһау (һүҙьяһалыш). Һүҙ составына анализ.\nОрфография һәм пунктуация. Башҡорт теле орфограммаларын системаға һалыу. Тыныш билдәләрен дөрөҫ ҡуйып, хатаһыҙ күсереп яҙырға, диктант, изложение, инша һәм башҡа тикшереү эштәрен үтәй алырға бурыслы.\nСинтаксис. Һүҙ, һүҙбәйләнеш, һөйләм. Уларҙың оҡшаш һәм айырмалы яҡтары. Һөйләү маҡсаты буйынса һөйләмдәрҙе хәбәр,һорау һәм өндәү һөйләмдәргә айырыу. Һөйләмдең тиң киҫәктәре. Һөйләмгә синтаксик анализ.\nМорфология. Һүҙ төркөмдәре. Үҙ аллы һүҙ төркөмдәре. Ярҙамсы һүҙҙәр.\nИсемдең предметты атау функцияһы. Исемдең һорауҙары. Уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәр. Исемдең һан менән үҙгәреше. Исемдең эйәлек заты менән үҙгәреше. Исемдең килеш менән үҙгәреше. Килеш һорауҙары. Ҡалын һәм нәҙек килеш ялғауҙары. Рус теленән ингән һүҙҙәрҙең килеш менән үҙгәреше. Исемгә морфологик анализ.\nҠылым. Ҡылымдың яһалышы. Тамыр, яһалма, ҡушма ҡылымдар. Ҡылымдың үҙгәреше (заман, зат, һан, барлыҡ-юҡлыҡ). Үткән заман ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ, шаһитлы-шаһитһыҙ формалары. Хәҙерге заман ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ формалары. Киләсәк заман ҡылымдарының төрҙәре. Ҡылым һөйкәлештәре. Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдары. Уларҙың зат, һан менән үҙгәреше, барлыҡ-юҡлыҡ формалары. Шарт һөйкәлеше ҡылымдары. Теләк һөйкәлеше ҡылымдары. Ҡылымға морфологик анализ.\nҺан. Ябай һәм ҡушма һандар. Һан төркөмсәләре. Һандарҙың дөрөҫ яҙылышы. Һандарҙың башҡа һүҙҙәр менән оҡшашлығы. Һанға морфологик анализ.\nЛексика. Һүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәләре. Һүҙҙең күп мәғәнәлелеге. Тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәр. Омонимдар. Синонимдар. Антонимдар. Нығынған һүҙбәйләнештәр. Уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.Телмәр үҫтереү.\nIII. Башҡорт теле программаһын үҙләштереүгә әҙерлек кимәленә талаптар.\nбашҡорт теленең матурлығын һәм тасуирлығын тоя белеү, телде ихтирам итеү;\nүҙ телеңде камиллаштырырға ынтылыу;\nтыуған ереңә, халҡыңа һәм мәҙәниәтеңә ихтирамлы булыу;\nбелеем алыу менән ҡыҙыҡһыныу, уҡыуға ихтыяжлы булыу\nдәрестең темаһын һәм маҡсатын уҡытыусы ярҙамында билдәләү;\nуҡытыусы менән бергә проблеманы хәл итеү планын төҙөү;\nплан буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, төҙәтмәләр индереү;\nуҡытыусы менән диалог барышында баһалау үлсәме критерийҙар төҙөү, үҙеңдең һәм башҡаларҙың эшенең уңышлылығын ошо үлсәм ярҙамында тикшереү\nтекст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу (текстың үҙен, текстан һуңғы аңлатмаларҙы);\nуҡыуҙың төрлө төрҙәрен ҡулланыу: өйрәнеү, ҡарап сығыу, танышыу;\nтөрлө формала бирелгән мәғлүмәтте ҡуллана белеү (тотош текст, иллюстрация, таблицалар, схемалар);\nһүҙлектәр, белешмәләр менән ҡулланыу;\nанализ һәм синтез эшләү;\nсәбәп-һөҙөмтә бәйләнештәре булдырыу\nҮҙеңдең фекереңде телдән һәм яҙма рәүештә формалаштырыу\nКешенең телмәрен тыңлау һәм аңлау, телмәрҙең темаһын, терәк һүҙҙәрен билдәләү\nТексты тасуири уҡыу һәм йөкмәткеһен һөйләү\nдиалог һәм монолог телмәр төрҙәре менән ҡуллана алыу;\nүҙ фекереңде әйтә һәм дәлилләй белеү;\nбашҡаларҙы тыңлау һәм ишетеү, үҙ фекереңде үҙгәртә алыуға әҙер булыу;\nбер фекергә килеү һәм уртаҡ эшмәкәрлек тураһында килешеү, план төҙөү;\nаңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорауҙар биреү\nөндәрҙе әйтергә, тыңларға, сағыштырырға, анализларға;\nикешәрләп йәки төркөмләп класташтары менән эшләргә; этикет ҡағиҙәләрен күҙәтергә;\nдиалог барышында һөйләшеүҙә ҡатнашырға, уның темаһын күҙ уңында тотоп, үҙ фекерен әйтергә, кешенекен тыңларға;\nдәрестең темаһына ярашлы уҡыу мәсьәләһе ҡуйырға, уны сисеү маҡсатында тикшереү эшендә әүҙем ҡатнашырға;\nграфик – символик һыҙмаларҙы танырға; һүҙҙең өн (хәреф) моделен, һөйләмдең һыҙмаһын төҙөргә һәм уҡырға;\nүтенес менән уҡытыусыға, класташыңа, өлкәндәргә өндәшергә;\nаралашыу оҫталығын шымартыу: тыңларға, яуап бирергә; һорарға, кеше фекерен ихтирам итергә;\nмәғлүмәт алыу сығанаҡтары менән эш итә белергә; маҡсатҡа ярашлы ҡулланырға;\nПредмет буйынса белем кимәле\nӨндәр һәм хәрефтәрҙе, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙы, яңғырау һәм һаңғырау тартынҡыларҙы айырыу, фонетик анализ яһау;\nһүҙ составы (тамыр һәм ялғауҙар) буйынса тикшереү, яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙарҙы таныу;\nҡушма һүҙҙәрҙе, ҡушма һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек айырыу билдәләрен, ялғауҙарҙы, нәҙеклек билдәһенә бөткән һүҙҙәрҙә ялғауҙарҙы, ҡуш тартынҡыларҙы, тамыр һүҙҙәрҙәге о-ө, ы-е хәрефтәренең ялғау ҡушҡанда ла һаҡланыу һәм яҙылмау осраҡтарын белеү һәм дөрөҫ яҙыу;\nисемдәрҙе, ҡылымдарҙы, сифаттарҙы, ярҙамсы һүҙҙәрҙе таныу һәм программа кимә-лендә морфологик анализ яһау\nһүҙҙәҙе, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе айырыу, һөйләмде һүҙбәйләнештәргә тарҡатыу;\nһөйләү маҡсатына ҡарап, һөйләмде өс төргә бүлеү һәм тейешле тыныш билдәләрен ҡуйыу;\nһөйләмдең баш һәм эйәрсән киҫәктәрен белеү;\nһөйләмдең тиң киҫәктәрен күреү, теркәүестәр булмаған осраҡта тейешле тыныш билдәләрен ҡуйыу, телмәрҙә һаналып киткән һүҙҙәрҙе ҡулланыу;\nһүҙҙәрҙең лексик һәм грамматик мәғәнәһен айыра белеү, тура һәм күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе, синоним, антоним, омонимдарҙы белеү һәм телмәрҙә ҡулланыу;\nIV. Уҡыусыларҙың белемдәрен баһалау Башланғыс мәктәпте тамамлаусы уҡыусы алдына түбәндәге мәсьәләләр ҡуйыла:\nКонтроль язма эштәр: 4\nV. Башҡорт теленән IV синыф өсөн тематик план.\nТелмәр үҫтереү. һаумы, мәктәп.\nҺүҙҙәрҙә я, е, ё, ю хәрефтәренең яҙылышы.\nЙомғаҡлау. Белемдәрҙе тикшереү\nДиктант .Т:” Коз етте”\nХаталар өҫтөндә эш Нимә ул һөйләм Баш һәм эйәрсән киҫәктәр\nТелмәр үҫтереү. “Алтын көҙ” картинаһы буйынса эш\nҺөйләмгә синтаксик анализ. “Һөйләм” темаһын өйрәнеүҙе проектлау\nНимә ул морфология? Нимә ул исем?\nИсем. Һөйләмдә исемдәрҙе билдәләү. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр\nИсемдәрҙең һан менән үҙгәреше\nИсемдәрҙең эйелек заты менән үҙгәреше\nТелмәр үҫтереү. Изложение. «Иламаҫ»\nКонтроль диктант “Ноябрь”\nРус теленән ингән һүҙҙәрҙә ялғауҙар я6ылышы\nИсемгә морфологик анализ яһау\nТелмәр үҫтереү. Һүрәт буйынса инша «Ҡыш»\nНимә ул алмаш? Уның төркөмсәләре.\nЗат алмаштары. Эйәлек заты алмаштары\nТелмәрҙә алмаштарҙың ҡулланылышы. Алмашты килеш менән үҙгәртеү\nТелмәр үҫтереү. Изложение. «Ҡышҡы уйындар»\nТелмәр үҫтереү. Тәүге ҡар картинаһы буйынса эш\nСифаттың һөйләмдең роле\nРәүеш һәм сифат\nТелмәр үҫтереү. Яңы йыл картинаһы буйынса эш\nҠылымдарҙың үҙгәреше (заман, зат, һан, барлыҡюҡлыҡ)\nТелмәр үҫтереү. “Хоккей майҙансығында” картинаһы буйынса эш\nКиләсәк заман ҡылымдарының ике төрө\nҠылым һөйкәлештәре.Бойороҡ һөйкәлеше ҡылымдарының үҙгәреше\nХәбәр һөйкәлеше ҡылымдарының үҙгәреше\nТелмәр үҫтереү. Инша. “Батырлыҡ”\nХаталар өҫтөндә эш. Йомғаҡлау\nНимә ул һан? Ябай һәм ҡушма һандар\nӨйрәтеү изложениеһы “Бесэй”\nКонтроль диктант”Язгы матурлык”\nТелмәр үҫтереү. “Ҡоштар ҡайта”\nКонтроль изложение. Утрауҙағы ҡуян\nКомплекслы предмет-ара тикшереү эше\nVI. Методик һәм материаль-техник тәьмин итеү\nдидактик һәм таратма материалдар;\nпредмет буйынса таблицалар, плакаттар;\nучебное электронное издание «Башкирский язык» для 4 класса на башкирском языке, Министерство образования РБ, 2012\nVII. Әҙәбиәт теҙмәһе\nФ.Ш.Сынбулатова.Башҡорт теле-Офо “Китап”,2013\nБашҡорт теленән диктанттар йыйынтығы. 1-4-се класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма. Сынбулатова Ф.Ш, Нурыева Р.Ф.\nДөйөм белем биреү буйынса башҡорт мәктәптәренең башланғыс кластары өсөн башҡорт теле буйынса өлгө программалар. Р.Д.Салауатова. Өфө: Китап, 2011.\nБашҡорт теле, 2 киҫәктә. Ф.Ш.Сынбулатова, Г.Ә.Вәлиева. Өфө, Китап, 2012.\nЭлектронное пособие для учащихся 2,3,4 класса\nНомер материала: ДВ-321251


«Урал батыр» эпосы - бөтмәҫ хазина\n20 Май , 14:48\n«Йәншишмәнән һыу алып, үлгәндәрҙе терелтеү өсөн тыуған батырмын...». Ошолай тип аталды 25-се башҡорт гимназияһында уҙғарылған сара. Белем усағы республикала әүҙем бойомға ашырылған “Урал батыр мәктәбе” проектына ҡушылды.\nСарала Өфө ҡалаһының “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге ағзалары Гүзәл Вилданова, Гөлсара Килдеғолова, ҡаланың мәғариф идаралығы, уҡытыу-методика үҙәге вәкилдәре, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, 50-се башҡорт балалар баҡсаһы етәкселеге һәм тәрбиәселәре, ҡаланың ата-әсәләр комиссияһы, «Аҡбуҙат» һәм «Ағинәйҙәр» ойошмалары ҡатнашты. Ҡунаҡтарға ҡул эштәренән торған күргәҙмә тәҡдим ителде, Вәсил Темиров етәкселегендәге “Юлдаш” ҡурайсылар ансамбле ҡурай моңдарын, Нурислам Шәһиев һәм Нәргизә Әбделмәнова “Урал батыр” эпосынан өҙөк, Богдан Сәфәрғәлиев “Ай, һай, Салауат” йырын бүләк итте.\n- Йәш быуында патриотик, рухи, әхлаҡи тәрбиәне ныҡлап алып барыу маҡсатында, 2020 йылдың 1 авгусынан “Аҡ тирмә” милли-мәҙәни үҙәге Башҡортостан Башлығы грантына “Урал батыр мәктәбе” проектын тормошҡа ашыра башланы. Уға республиканың байтаҡ милли мәктәптәре һәм гимназиялары ихлас ҡушылды. Салауат ҡалаһының 25-се башҡорт гимназияһында уҙғарылған бөгөнгө сара ла ошо проекттың бер йүнәлеше булып тора һәм ул Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫы йылы сиктәрендә уҙа. Мәҙәниәтеңде белеү тамырҙарҙы нығытыу тигәнде аңлата. Ә тамырҙар ныҡ булғанда, киләсәк тә ышаныслы. Гимназияла шул тиклем йылы мөхит хакимлыҡ итә, балалар ихлас, алсаҡ, әҙәпле, һаулыҡ һорашалар, матур итеп башҡортса һөйләшәләр. Милли мәктәптәрҙә уҡыған уҡыусылар, ғөмүмән, башҡаларҙан шуныһы менән айырыла. Проекттың төп идеяһы - бөтмәҫ хазина булған “Урал батыр” эпосындағы аманат һүҙҙәре аша йәш быуынға белем, тәрбиә биреү, - тине үҙ сығышында БДУ-ның философия һәм социология факультетының социаль эштәр кафедраһы профессоры, философия фәндәре докторы, “Аҡ тирмә” үҙәге ағзаһы Гүзәл Вилданова.\nГимназия директоры Фирҙәүес Хисмәтуллина белем усағының эшмәкәрлеге менән таныштырып, был мәктәптә илем, телем тип янған, уҡыусыларға белем генә түгел, ә рухи тәрбиә лә биреүсе уҡытыусылар эшләүен\nбилдәләне, проектта ихлас ҡатнашыуҙарын билдәләне.\n- Гимназиябыҙҙа алып барылған тәрбиә эштәрен проекттың йүнәлештәре менән барлап, сағыштырып, үҙебеҙ өсөн ярашлыһын билдәләп, проектҡа ҡушылырға ҡарар иттек. Беҙ “Йәншишмәнән һыу алып, үлгәндәрҙе терелтеү өсөн тыуған батырмын...” йүнәлешен һайлап, күренекле шәхестәребеҙҙе онотмау, уларҙы хәтерләү һәм улар өлгөһөндә тәрбиә эштәре алып барыу маҡсатын ҡуйҙыҡ. Бөгөн һеҙгә ошо проект сиктәрендә\nэшләнгән эштәребеҙҙе күрһәтәбеҙ. Әҙәби мираҫыбыҙ йәш быуынға дөрөҫ тәрбиә биреүҙә, милли үҙаңды, йолаларҙы, телде һаҡлауҙа бик күп илһам, көс бирә, ышаныс өҫтәй, - тине Фирҙәүес Әмир ҡыҙы.\nАртабан сара үҙ эшен секцияларға бүленеп дауам итте. Ҡунаҡтар өсөн биш секция әҙерләнгәйне.\n“Ағинәйҙәр - беҙҙә ҡунаҡта” секцияһында ҡаланың “Ағинәйҙәр” йәмәғәт ойошмаһы башланғыс класс уҡыусыларын милли йолалар, музыка ҡоралдары менән таныштырҙы. Улай ғына түгел, уларҙа уйнап та күрһәттеләр. Ағинәйҙәр йыр-бейеүҙәре, мәҡәл-йомаҡтары, йор һүҙҙәре менән дә балаларҙың күңелен яуланы.\n“Шайморатов - данлы батыр” тип аталған икенсе секцияла башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Альмира Ғайсина данлыҡлы батырыбыҙҙың тормош һәм яу юлы менән ентекле таныштырҙы. Балаларҙың дәрестә әүҙем ҡатнашыуынан уларҙың тарихты яҡшы белеүен төҫмөрләргә була ине. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, 1 сентябрҙән гимназияла Шайморатовсылар класын асырға иҫәп тоталар.\nТарих уҡытыусылары Ләйсән Шиһабутдинова һәм Эльвира Хисмәтуллина “Төньяҡ амурҙары” исемле секцияны алып барҙы. “Тылсымлы лампа” ярҙамында боронғо һәм әлеге заман араһында бәйләнеш булдырылып, уҡыусылар 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яугирҙәре тураһында күпте белде. Ә башланғыс кластар уҡытыусыһы Гөлназ Дәүләтбәкова ойошторған “Батырҙың ғүмере ике” секцияһының төп маҡсаты\nбулып балаларҙы батыр миҫалында тәрбиәләү торҙо. Батыр ниндәй булырға тейеш, тигән һорауға уҡыусылар кемуҙарҙан яуап бирҙе, хатта үҙҙәре лә армрестлинг кеүек ҡул көрәшендә көстәрен һынаны.\nРәсем һәм технология уҡытыусыһы Эльвира Ҡазиәхмәтова ҡунаҡтарға үҙенең секцияһында балалар менән кейеҙ баҫыу, балаҫ һуғыу буйынса оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте. Был секцияла ҡатнашыусылар ҡул эштәренең күңел йылыһы һалып, сифатлы, оҫта башҡарылыуын билдәләне. Һуңынан башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, музей етәксеһе Сәүиә Бикмөхәмәтова барыһын да этнография музейына “Ата-бабалар илендә” тип аталған экскурсияға саҡырҙы. 8-се класс уҡыусылары ҡунаҡтарҙы музейҙың булдырылыу тарихы менән таныштырғандан һуң, башҡорттарҙың кәсеп-шөғөлдәре, хужалыҡ әйберҙәре, һауыт- һабалары, башҡорт өйөнөң\nйыһазланышы тураһында ентекле һөйләне.\nСеминарҙан ҡунаҡтар рухи көс алып, яңы маҡсаттарбилдәләп таралышты.\nСарала ҡатнашыусылар тәьҫораттары менән ихлас уртаҡлашты.\nСәриә Шәмсетдинова, уҡытыу-методика үҙәгенең туған телдәр буйынса методисы:\n- Миңә “Шайморатов - данлы батыр” секцияһында булырға тура килде. Уҡыусылар башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә алған белемдәрен нығытты. Уларҙың башҡорт телендә иркен аралашыуҙарын күреп шатланып, һоҡланып, ғорурланып ултырҙыҡ. Асыҡ дәрес балаларҙы патриотик рухта тәрбиәләү йәһәтенән бик отошло булды. Уҡыусылар дәрестә әүҙем ҡатнашты, һорауҙарға аныҡ һәм дөрөҫ яуап бирҙе, Шайморатов тураһында ла киң мәғлүмәтле булыуҙарын иҫбат итте.\nФлүрә Кәримова, 20-се мәктәптең башҡорт теле уҡытыусыһы:\n- Беҙ “Төньяҡ амурҙары” исемле секцияла ҡатнаштыҡ. Дәрес мауыҡтырғыс булды, уҡыусылар шул тиклем матур итеп әҙерләнгән, тарихты башҡорт һәм рус телдәрендә һөйләнеләр. Бергәләп тарихҡа әйләнеп ҡайттыҡ. Эльвина Байрамғолованың йырҙары күңелдәргә үтеп инде. Ғөмүмән, балалар тарихты ҡыҙыҡһынып өйрәнеүҙәрен күрһәтте.


ЯРАТАМ ҺИНЕ, СИБАЙ!\n2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. *\nСибай—Урал аръяғының баш ҡалаһы, тибеҙ. Мәҙәни усаҡтар, урта махсус һәм юғары уҡыу йорттары тѳбәк халҡын берләштерә, уларҙы үҙенә йәлеп итә. Күрше райондарҙа йәшәүселәр ял итеү ѳсѳн дә, кѳнкүреш кәрәк-яраҡтарын алыуға ла бында ағыла. Ә ҡалаға мѳкиббән ғашиҡтар уны үҙ итеп, Сибайҙа тѳпләнә. Тиҙҙән ҡала үҙенең сираттағы тыуған кѳнѳн билдәләй. Байрам алдынан Сибайҙа йәшәүселәрҙең һәм бында ҡасандыр йәшәп китеүселәрҙең фекерҙәренә иғтибар итәйек.\nЗ.М.Таһирова, Сибай институты уҡытыусыһы:\n—Сибай ҙур булмаған ҡала булараҡ миңә бик ныҡ оҡшай. Бында әллә ни шау-шыу ҙа юҡ, тыныс. Ҡала халҡының күпселеге башҡорттар булыуы ла ҡыуандыра. Сибайҙа мин айырыуса фонтан янында, Үҙәк майҙан янындағы паркта йѳрѳргә яратам. Тик бына йәй кѳнѳ бында иғтибарҙы бер аҙ кѳсәйтергә ине. Түтәлдәрҙәге сәскәләрҙе һәр тѳрлѳ композиция менән сәсергә була. Киләсәктә ҡаланың тағы ла матурыраҡ тѳҫ алыуын теләйем. Юлдарға иғтибар артыр, тип ѳмѳтләнәм. Яҙлы-кѳҙлѳ ямғырҙан һуң йѳрѳрлѳк түгел бит. Шуға соҡор-саҡырлы урындар башҡа булмаҫ, тип ышанғы килә. Йәнә халыҡ ял иткән урындарҙа урналар күберәк булһа ине, юғиһә сүп-сарҙы ҡайҙа етте шунда ташлаусылар осрай. Ҡала халҡына бер теләгем: йәшәгән ҡалабыҙ таҙалығы—үҙ ҡулыбыҙҙа. Уны ҡыйламайыҡ, бысратмайыҡ!\nИльяс Кинйәғолов, Татарстандың сатира театры актеры:\n—Мин Сибайҙа буй еткерҙем, тип әйтә алам. Ошонда белем алдым. Урамдан үтһәң, аҙым һайын таныштар осрап ҡына тора. Шуныһы менән миңә ул ныҡ яҡын. Сибай йылдан-йыл үҫә, матурая. Күптән түгел бында фонтан асҡандар икән. Бик шәп! Уны ҡала халҡы һаҡлаһын инде. Сибайға ҡайтһам, Таусылар проспекты буйлап йѳрѳргә яратам. Киләсәктә ҡалала йәштәр ѳсѳн күңел асыу үҙәге асһалар, бик яҡшы булыр ине. Урамда эсеп-туҙып, ҡайҙа барып һуғылырға белмәй йѳрѳгән ҡыҙ һәм егеттәрҙең булыуын теләмәйем. Уларға шѳғѳл табырға кәрәк.\nАзалина Мәхийәнова, уҡыусы:\n—Мин 15 йыл элек ошо ҡалала тыуғанмын һәм ошонда буй еткерәм. Тыуған ҡалам булараҡ миңә унан да ғәзиз, унан да яҡын ер юҡ. Сибайҙан ары китмәй генә белем алырға була. Бында уҡыу йорттары бик күп. Шулай уҡ миңә филармония оҡшай. Йыш ҡына концерттарға йѳрѳйѳм. Ҡалала алдынғы ҡарашлы, үткер йәштәр ҙә күп. Тимәк, ѳлгѳ алырҙай кешеләр бар. Киләсәктә ҡаланан йыраҡ түгел ерҙә, йәғни Ирәндек тауҙарында тау-саңғы базаһы асыуҙарын теләр инем.\nГүзәл Рәшитова, тәрбиәсе:\n—Мин Сибайҙа үҫтем. Бәләкәй саҡта Үҙәк майҙанға яҡын ғына урынлашҡан күп ҡатлы йорттоң бер фатирында йәшәнек. Шуға ла минең күңелемә ҡаланың үҙәге үтә лә яҡын. Ҡартәсәйем стоматология поликлиникаһында ҡарауылсы булып эшләй ине. Уға эйәреп йыш ҡына уның эш урынына килә инек. Әле поликлиника янынан үтһәм, бала сағым иҫкә тѳшә лә, рәхәт тә, моңһоу ҙа булып китә. Хәҙерге «Сулпан» балалар театры бинаһында элек кинотеатр булды, беҙ йыш ҡына кино ҡарарға йѳрѳнѳк. Бала саҡта ата-әсәйебеҙ беҙҙе «Әкиәт» кафеһына индереп һыйлай ине. Әле уның урынында «Версаль» кафеһы. Уның янынан үткән һайын беҙҙе тәмлекәстәр һәм туңдырма менән ҡыуандырған «Әкиәт»те иҫләп, эсем боша. Бѳгѳн балалар менән инеп ултырырлыҡ кафе ла юҡ. Киләсәктә ошо юҫыҡта уйланһындар ине. Балаларым «Мегаполис» сауҙа йортонда, М.Ғафури исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркында йѳрѳргә ярата. Шулай уҡ «Ирәндек» боҙ һарайына йыш барабыҙ. Үҙәк майҙанда үткән бер генә байрам сараһынан ҡалмайбыҙ, ғаиләбеҙ менән сығабыҙ. Шунда балаларға үҙемдең бала сағымды һѳйләп, хәтирәләргә бирелеп алам.\nРезеда Усманова яҙып алды.


Роботтар... һыйыр һауа\n30 Ноябрь 2021, 09:00\n1 декабрҙә республикала һауыу роботтары менән йыһазландырылған өсөнсө хужалыҡ эш башлаясаҡ.\nРеспубликала ауыл хужалығын һанлаштырыу йылдам тиҙлектә бара. Заманса һауыу залдары автоматлаштырылған, компьютерҙар һауыу процесын күҙәтә, малдарҙы ашатыу, уларҙың һаулығын күҙәтеү, бер һыйырҙан күпме һөт һауылғанын – йәмғеһе бөтә мәғлүмәтте туплап бара.\nХужалыҡтарҙың күбеһе һауыу роботтарын эшкә ҡуша, шуның менән һауыу процесын тулыһынса автоматлаштыра. Роботтар, бөтә эште дөрөҫ ойоштороп, һөт күләмен арттыра, уның сифатын да яҡшырта ала. Бындай һөт эшкәртеүсе предприятиелар тарафынан юғары баһалана.\n1 декабрҙә республикала һауыу роботтары менән йыһазландырылған өсөнсө хужалыҡ эш башлаясаҡ. Әбйәлил һәм Кушнаренко райондарында Голландияла етештерелгән роботтар һатып алынһа, «Агротех» предприятиеһы швед кампанияһы DeLaval ҡорамалдарын һайлаған.\nИглин районының Ленин ауылында роботлаштырылған һауыу залын асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов ҡатнашасаҡ. Сара барышында яңы хужалыҡ буйынса экскурсия һәм «Башҡортостан Республикаһында малсылыҡ торошо тураһында» брифинг үтәсәк.


Ҡартәсәйем ҡалдырған ҡомартҡы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Ҡартәсәйем ҡалдырған ҡомартҡы\nҠартәсәйем ҡалдырған ҡомартҡы\nӘсҡәп ҡоҙоғона килеүсе йәштәр хистәренең мәңгелек булырына ышана\nШау-гөр килеп, урам буйлап туй үтеп бара. Йәш киленгә һыу юлын күрһәтәләр. Алдан, көйәнтә аҫып, нескә билле ҡыҙ юл асып бара. Тиҙҙән күнәктәргә Әсҡәп ҡоҙоғоноң һалҡын, таҙа һыуы тултырыласаҡ.\nАуылымдан ситтәрәк, урман янында, яңғыҙ ҡоҙоҡ моңайып ултыра. Эргәһендә үҫкән ҡайындар, уны йыуатҡандай, ел булмағанда ла шыбырлашып, серләшеп тынмай. Өлкәндәр: “Ҡайындар Әсҡәп менән Зариф хаҡында илай бит ул!” – тип аңлата.\nАуылдаштарҙың ҡайһылары, Әсҡәп ҡоҙоғо – серле урын, ти. Хатта кистәрен уның янында ап-аҡ күлдәктә ҡатын-ҡыҙ шәүләһен күреүҙәре тураһында ла һөйләйҙәр. Икенселәр ҡоҙоҡто изге урын тип иҫәпләй. Уның янынан үткән һайын: “Әсҡәп, һыу эсер әле, зинһар”, – тип ризалыҡ һорайҙар, шунан һуң ғына ҡоҙоҡ һыуынан ауыҙ итеп, һыуһындарын ҡандырып алғас, хәйергә тип, тәңкә ташлап китәләр.\nАтайым һөйләүенсә, элегерәк ауылыбыҙҙа Әсҡәп исемле ҡыҙ йәшәгән. Күктәге айҙай һылыу, нурлы ҡояштай яҡты, оҫта ҡуллы ҡыҙға тирә-йүн хайран ҡалған, ти. Күрше ауыл егете Зариф та һылыуға бер ҡарауҙан ғашиҡ булған. Ике йәш йөрәк араһында ҡабынған мөхәббәт уты дөрләп, көндән-көн көсәйә генә барған. Әммә Әсҡәп менән Зарифҡа бергә булырға яҙмай, сөнки илдә һуғыш башланыуын хәбәр итәләр. Әлбиттә, Зариф, ватаныбыҙҙы яҡларға тип, һуғышҡа китә. һөйгәненә үҙенең бетеүен биреп ҡалдыра. “Әсҡәп, әгәр ҙә һинең яныңа ҡайта алмаһам, зинһар, бетеүемде тәрәнгә күмеп ҡуй! Үҙ ауылымда, һинең яныңда һәр саҡ булыр минең йәнем!” – тип хушлаша егет.\nКүп тә үтмәй, ауылға Зарифтың үлеме тураһында хәбәр килә. Әсҡәп илай-илай, туң ерҙе тырнап, ҡайнар мөхәббәт билдәһе, һөйгәненең төҫө булған бетеүҙе ергә күмергә була. Тик бетеү күмелгән ерҙә һыу атылып килеп сыҡҡан, ти атайым. Яйлап ҡоҙоҡ та барлыҡҡа килгән. Ә Зарифы хаҡында илаған ҡайнар йәштәрҙең тәме һалҡын, таҙа Әсҡәп ҡоҙоғо һыуында әле лә һаҡлана, ти ололар. Уларҙың һөйләүе буйынса, Әсҡәптең күҙ йәштәре ҡоҙоҡ төбөндә гәүһәр булып ялтырап, Зарифҡа булған мөхәббәтен белдереп, иң тәрәндә һаҡланып ята икән.\nБеҙҙең ғаиләбеҙ өсөн Әсҡәп ҡоҙоғо ябай урын түгел. Ул – Әсҡәп ҡартәсәйемдән ҡалған ҡиммәтле ҡомартҡы. “Ҡоҙоҡ һыуын тәмләп ҡараған һәр кем бәхетле булыр”, – тигән ул. Шуға күрә яңы ғына тормош башларға торған йәштәр, ҡоҙоҡҡа килеп, һыуынан ауыҙ итә. Йәш йөрәктәргә, Зариф менән Әсҡәп кеүек бер-береһенә мөхәббәтен сағылдырған, ғаилә бәхетен, мөнәсәбәтен һаҡларға көс биргән тылсымлы урын ул Әсҡәп ҡоҙоғо!\nСығыу ваҡыты 15-05-2015, 11:58 | Ҡаранылар: 799


"Магнит"ҡа эшселәр кәрәк\n29 Ноябрь 2021, 15:56\nИлдәге иң эре берәмләп һатыу селтәре Стәрлетамаҡта вакансиялар тәҡдим итә.\n3 декабрҙә Стәрлетамаҡтағы мәшғүллек үҙәгендә\n"Магнит" магазиндар селтәренең "Тандер" акционерҙар йәмғиәтендә эшләү өсөн вакансиялар йәрминкәһе уҙа.\nСара Карл Маркс урамы, 101-се адресы буйынса урынлашҡан мәшғүллек үҙәгендә сәғәт 10-00-дән 12-00-гә тиклем уҙғарыла.\nИртәгә, 30 ноябрҙә, шулай уҡ Стәрлетамаҡтағы «Юл-йәшелләндереү эштәре ремонт-төҙөлөш идаралығы» муниципаль бюджет учреждениеһы (РСУ ДОР), вакансиялар тәҡдим итә. Вакансиялар йәрминкәһе шулай уҡ мәшғүллек үҙәгендә сәғәт 10-00-дән 12-00-гә тиклем уҙғарыла.


«Бер-беребеҙҙең ҡәҙерен беләйек!..»\n11 Сентябрь 2019, 11:42\nӘлшәй районы Иҙрис ауылында Миңлесәүиә Иманғол ҡыҙы һәм Раян Хәйретдин улы Йомағужиндар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға яр һала ул. Яр һала тимен, сөнки тауышы шундай көр булып таңғы һауаны телә. «Йырсы булыр», – тип фаразлайҙар уның хаҡта. Үҫә төшкәс, тауышы баҙыҡлана, әммә яҙмыш уны икенсе юлдарҙан алып китә. Сәнғәт өлкәһенән йыраҡҡа түгел шулай ҙа. Зилара Раян ҡыҙы Йомағужина, әлеге көндә күптәргә аңлашып та етмәгән ирекле продюсер-менеджер булып эшләп, үҙенә күңел йыуанысы таба. Был һөнәргә килгәнсе уға байтаҡ һынауҙар, ауырлыҡтар аша үтергә, шәхес булараҡ өлгөрөргә, үлсәргә, айырырға, тойомларға өйрәнергә тура килә.\nБала саҡ – ҡолон саҡ\nҠыҙыҡайҙың рухи донъяһына әсәй менән атай, мәктәп, ауыл тәрбиәһенән башҡа һинд кинолары ҙур тәьҫир яһай. Күңел офоҡтарын аса. Һинд мәҙәниәтенә, ҡатын-ҡыҙ гүзәллегенә иҫе китеп ғашиҡ була ул. «Матур апайҙарға, сәстәренә, күлдәктәренә ҡарап хыялый була инем. Ауылға айына бер килгән бер кинонан икенсеһенә хәтлем шул һоҡланыу етә торғайны. Ғаилә берҙәмлеге, мөхәббәткә тоғролоҡ кеүек мөһим сифаттар тәрбиәләй ине улар кешеләрҙә», – ти Зилара ханым.\nЗилараның бала сағы ауыл балаларыныҡынан айырылмай: мәктәп, колхоз, өй эшендә тәрбиәләнә. Совет осоронда бер тормошҡа әҙерләһәләр, донъялар үҙгәреп китеп, яңы шарттарҙа үҙенә юл ярырға тура килә.\nТөҙөлөштә эшләп йөрөгөндә уны коммунистар партияһы сафына алалар. Телевидение журналистары килһә, иң тәүҙә уларҙың бригадаһын төшөрә. Матбуғатта ла улар хаҡында күп яҙалар. «Синтезспирт» мәҙәниәт һарайында башҡорт-татар вокал коллективында йырлап йөрөгән ваҡытта Фәрит Бикбулатов килә. Етәкселәре – Өфө дәүләт сәнғәт училищеһының баян бүлеген тамамлап килгән, йырҙар яҙған Лилиә Вәхитова. Өфөлә ул ваҡытта ҡатын-ҡыҙ баянсы һәм йырсы Сара Мөхәмәтйәнова һәм Фәнилә Нәжметдинова дуэты дан яулай. Ә йәштәрҙән Зилара «Етегән йондоҙ» йырын башҡарып, Лилиә баянда уйнап, танылыу ала. Фәрит Бикбулатов уларҙы шәйләп ҡалған икән, «Халыҡ ынйылары» тапшырыуында төшөргә саҡыра. «1985 йылдың көҙөндә туй күлдәген хәтерләткән ап-аҡ күлдәктә тура эфирҙа йырланым. Лилиә атаһы машинаһын һатып алып биргән ҡыҙыл немец баянында өҙҙөрөп уйнаны. Бөгөнгө көндә ул популяр композитор ҙа, йырсы ла, баянсы ла булып танылды. Ә ул ваҡытта яңы ғына сәнғәткә килгән мәле ине», – тип хәтерләй хәҙер Зилара ханым. Әмәлгә ҡалғандай, тапшырыуҙың режиссеры Әмир Абдразаҡов күреп ҡалып, уға дикторҙар бәйгеһендә ҡатнашып, телевидениеға күсергә тәҡдим итә. Зилара диктор буласағына ышанып та етмәй. Эльвира Сәйфуллина килеп сыға. Ул да саҡыра. «Мәҙәниәт яғы икенсе планғараҡ киткәйне. Тарих йәки юридик йүнәлеш буйынса юғары белем алыу теләгем бар ине шулай ҙа», – тип хәтерләй ул. Эш хаҡы байтаҡҡа ҡайтыш булһа ла, телевидение тормошо, йондоҙҙар менән ижади эшләп ҡарау теләге уны ылыҡтыра. 1986 йылда ул, Әмир Абдразаҡовтың саҡырыуы буйынса, Башҡортостан телевидениеһына режиссер ярҙамсыһы булып күсә. «Экрандан ғына күргән кешеләрҙе һоҡланып күҙәтеп йөрөнөм. Әммә төҙөлөш өлкәһенән ҡырҡа айырылған ижади мөхиттә кеше булып ҡалыу, аҡты ҡаранан айырырға өйрәнеү, ялағайлыҡ, ике йөҙлөлөк менән осрашыу минең холҡомдо сыныҡтырҙы ғына», – ти ул. Берәүҙең мәкере арҡаһында эштән ҡыуылғас, комитет етәксеһе булып эшләгән яҙыусы Динис Бүләковҡа осрап, уның ғәҙеллекте яҡлап сығыуын һәм эшкә киренән ҡайтарыуын тулҡынланып иҫкә ала ул. Музыкаль редакцияла режиссер ассистенты сифатында, кинопроектлау цехында монтаж оҫтаһы булып эшләгәндән һуң, үҙен тағы бер өлкәлә – кешеләрҙе матурлау, эфирға әҙерләп, грим һалыуҙа көсөн һынай. Һөнәрле, ҡулы алтын кеше бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмай шул. «Концерттарға йөрөгәндә грим һалам да сәсемде ҡуйып, сәхнәгә йүгерә инем. Йәки кеше күбәйеп киткәндә гример-постижер Александра Канонченкоға ҡатнашыусыларҙы эфирға әҙерләргә булыша торғайным. Унан шиньон, мыйыҡтар эшләргә лә өйрәнеп алғайным. Һәләтемде белгәнгә, тормошҡа сығып, Мәскәүгә күсенергә булғас, үҙенең урынына гример-постижер итеп мине тәҡдим итте», – тип хәтерләй ул ғүмеренең был мәлен.\nКилгән ҡунаҡтар Зилараның ҡулының йомшаҡлығына, үҙенең иплелегенә, күркәм холҡона һоҡланып, хистәрен йәшермәй. Мостай Кәрим уның ҡулының йылыһында хатта ойоп китә. Аҙаҡ уға дүрт юллыҡ шиғыр бағышлап, автографлы китабын ҡалдыра. «Телевидениела эшләгән осором кешеләрҙе айыра белергә, алһыу күҙлекте алып ташлап, тормошто нисек бар, шулай ҡабул итергә, түҙергә түгел, ҡайһы ваҡыт яуап та бирергә өйрәтеүе менән әһәмиәтле», – ти ул, хәтирәләргә бирелеп. Ошо осорҙо үтмәйенсә тороп, Рәсәйҙең баш ҡалаһына барып эләгеүе әҙерлекһеҙ килеү менән бер булыр ине. Сөнки, «Мәскәү күҙ йәштәренә ышанмай».


"Танып" шифаханаһында яңы һыу менән дауалау үҙәге төҙөлә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n"Танып" шифаханаһында яңы һыу менән дауалау үҙәге төҙөлә\n14:46, 6 июля 2010 Сәйәсәт\nБөгөн Асҡын районында Республика Президенты Мортаза Рәхимов ҡараған йәнә бер объект «Танып» шифаханаһы булды. Төбәк башлығы был дауалау үҙәге үҫешенең перспективалары менән танышты.\nХәҙерге ваҡытта бында һыу менән дауалауҙың заманса үҙәге төҙөлә. Ул республика бюджетынан финанслана, заказсыһы булып БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы сығыш яһай. Әле эшләп килгән һыу менән дауалау урыны шифахананың беренсе ҡатында урынлашҡан. Яңыһы иһә майҙаны өс мең квадрат метрҙан ашыу булған ике ҡатлы бинала урынлашасаҡ. Әлеге ваҡытта бында ҡыйығын ябыу, иҙән һалыу эштәре тамамлана, тәҙрәләр һәм ишектәр ҡуйылған. Ошо көндәрҙә төҙөүселәр биҙәү эштәренә тотонмаҡсы.\nМортаза Рәхимов объектты сафҡа индереү ваҡыты менән ҡыҙыҡһынды, төҙөүселәр уны 1 октябргә барыһы ла әҙер буласаҡ һәм һыу менән дауалау үҙәге ял итеүселәрҙе ҡабул итәсәк, тип ышандырҙы.\nБынан тыш, шифаханала гараж, кер йыуыу бүлмәһе, йәшелсә һаҡлау урыны һәм башҡа ярҙамсы биналар урынлашасаҡ хужалыҡ блогы төҙөлөшө лә алып барыла. Хужалыҡ блогын 1 сентябргә ҡарата файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла.\nРеспублика башлығы, ял йортоноң халыҡ араһында ҙур һорау менән файҙаланыуын һәм бында ял итергә һәм дауаланырға бер Башҡортостандан ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән дә килеүҙәрен иҫәпкә алып, шифахана етәкселеге алдында ял итеүселәр өсөн урын иҫәбен арттырыу бурысын ҡуйҙы. Әлеге мәлдә шифаханала буш урын юҡ, бында 230-ҙан ашыу кеше ял итә.\nЯңы һыу менән дауалау үҙәген сафҡа индереү Башҡортостан Президенты ҡуйған мәсьәләне хәл итергә ярҙам итәсәк, — әлеге ваҡытта һыу менән дауалау үҙәге биләгән биналар ҡайтанан йыһазландырыласаҡ һәм яңы урындар булдырыу өсөн файҙаланыласаҡ.\nЖурналистар менән аралашҡанда ял итеүселәр шифаханалағы дауалау процедураларына һәм хеҙмәтләндереү кимәленә юғары баһа бирҙе. «Танып»тың Коми Республикаһынан килгән ҡунаҡтары билдәләүенсә, улар был һоҡланғыс шифаханаға бер тапҡыр ғына килмәйәсәк.


Ислам — Башҡорт Википедияһы\n(Ислам дине битенән йүнәлтелде)\nИслам (ғәрәпсә الإسلام — Аллаһҡа бирелеү, тоғролоҡ) — донъя диндәренең береһе; донъялағы киң таралыу алған диндәрҙең береһе; Мөхәммәт Пәйғәмбәр аша нигеҙләнгән дин; Мөхәммәт Пәйғәмбәргә (570—632) ебәрелгән Ҡөрьән китабында ҡанунлаштырылған мосолман дине. Аллаһы тәғәләнең һуңғы Пәйғәмбәре Мөхәммәт Пәйғәмбәр аша кешеләргә ебәргән һуңғы илаһи дине. Беҙҙең эраның VII быуат баштарында Аллаһы тәғәләнең илсеһе Мөхәммәт Пәйғәмбәр тарафынын Көнбайыш Ғәрәбстанда киң тарала башлай. Мосолмандар инаныуынса, Аллаһы тәғәлә Мөхәммәт Пәйғәмбәр аша кешеләргә Ҡөрьәнде иңдергән.\n1 Ислам тарихы\n1.1 Мөхәммәт Пәйғәмбәр Рәсүллеге\n1.2 Исламдың беренсе бөйөк ҡалаһы - Мәккә\n4 Исламдың таралыуы\n5 Исламдың икенсе бөйөк ҡалаһы - Мәҙинә\nИслам тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИсламға тиклем осорҙа һәр ҡәбиләнең үҙ илаһы булған. Ғәрәптәр араһында мәжүсилек дине таралған, ата-бабалар рухына табыныу, фетишизм (ағастарға, ҡаяға, ташҡа) кеүек күренештәр киң таралған.\nТарихи яҡтан Мәккә ҡалаһы III быуатта ғәрәптәрҙең иҡтисади һәм дини үҙәгенә әйләнә. Был ҡалала кешене үлтереү генә түгел, хата рәнйетеү ҙә тыйыла. Бында, барлыҡ ҡәбиләләр юғары илаһи символы тип ҡабул иткән Ҡәғбә ҡара ташы ҡуйылған. Ҡәғбә тирәләй 360 мәжүсилек илаһы һыны ҡуйылған булғанн. Эргәһендә Зәм-зәм шишмәһе ҡаҙылған. Ғәрәптәр йыл һайын Ҡәғбәгә хаж ҡылғандар. 440 йылда Ҡәғбәне һаҡлау буласаҡ Мөхәммәт Пәйғәмбәр тыуасаҡ ҡорайыш ҡәбиләһенә күсә.\nИслам диненә нигеҙ һалыусы тип Мөхәммәт Пәйғәмбәр һанала. Уның тормош юлы тураһында мәғлүмәттәр аҙ. Беренсе яҙма белешмә VIII быуатта ғына донъяға сыға. Ул сабый сағында етем ҡала. Башта көтөүсе, унан байҙа приказчик булып эшләй, каруан йөртөүсеһе булып та хеҙмәт итә. Ғәрәбстан буйлап һәм сит илдәрҙә йөрөгәндә, ул йәһүд һәм христиан ғөләмәләре менән таныша. Мәккәнең бай сауҙагәре Хәҙисәгә өйләнә. Уның үәхи (ғәр. وحي) (Аллаһы тәғәләнең Ябраил фәрештә аша ебәрелгән һүҙҙәре) ала башлағанға тиклем уҡый-яҙа белмәүе мәғлүм.Уға иң беренсе Аллаһы тәғәләнән килгән бойороҡ: "Уҡы" — "Иҡра" тип башланған (Әл-Ғәләҡ сүрәһе).\nМөхәммәт Пәйғәмбәр Рәсүллеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБоронғо риүәйәттәр буйынса, Мөхәммәт Һира тауы мәмерйәһендә тәрән уйҙарға сумып ултырған сағында күктән Ябраил төшә, һәм ул Уға Рәсүл икәнлеген белдерә, Аллаһының бойорғандарын аса, уларҙы халыҡҡа еткерергә тейешлеген белдерә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр Аллаһы тәғәлә тарафынан ебәрелгән бойороҡтарҙы кешеләр араһында тарата башлай. Шуның менән бергә ул ғәрәптәрҙә быға хәтле йәшәп килгән мәжүси ышаныуҙарҙы инҡар итә, Аллаһының барлығына һәм берлегенә (монотеистик ҡараштарға) ышанырға өндәй. Мөхәммәт яңы дин тарата башлауы юғары ҡатлау кешеләренә оҡшап бөтмәй, улар уны эҙәрлекләй башлайҙар, шуға Мөхәммәт Пәйғәмбәр Мәккәнән Мәҙинәгә күсә һәм унда 622 йыл, сентябрь айының 22-се көнө) яңы (ғәрәпсә) Һижрәт йыл иҫәбенә нигеҙ була. 630—631 йылдарҙа ғәрәптәр Мөхәммәт етәкселегендә Мәккәне һәм Ғәрәбстандың ҡайһы бер башҡа төбәктәрен яулап алалар. Шунан һуң Мөхәммәт дини һәм сәйәси лидер сифатында Ислам дәүләтенең (хәлифәлегенең) башлығы булыуға ирешә.\nИсламдың беренсе бөйөк ҡалаһы - Мәккә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМәккә. Ҡәғбәтулла мәсете\nТәғлимәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИслам дине — ул Аллаһы тәғәләгә генә ғибәҙәт итеү һәм Уға тиңдәш тотмау. Аллаһы тәғәләгә тиңдәш тотмау, тимәк, Унан башҡа бер кемгә лә табынмау, тигәнде аңлата. Был донъяла төрлө таштарға, ағастарға, үҙ-үҙенә, аҡсаға, ҡатын-ҡыҙға һәм башҡа нәмәләргә табыныусы кешеләр күп. Ә'мосолман кешеһе тик Аллаһы тәғәләгә генә ғибәҙәт ҡылырға тейеш.\nҒибәҙәт ҡылыу, тимәк, Аллаһы тәғәләнең ҡушҡан әмерҙәрен үтәп, Уның тыйған нәмәләренән тыйылыу һәм Аллаһы тәғәлә ҡушҡанса йәшәү тигәнде аңлата.\nҒибәҙәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҒибәҙәт — ул Аллаһы тәғәлә ҡәнәғәт булған бөтә эштәр: намаҙ уҡыу, ураҙа тотоу, саҙаҡа биреү, ата-әсәңде хөрмәт итеү, харамдан тыйылыу, араҡы эсмәү һәм башҡаһы. Ҡыҡаһы, Аллаһы тәғәлә нимә ҡушҡан, шуны эшләп, Аллаһы тәғәлә нимәнән тыйған, шуны тыйыу: кеше үлтермә; кешенең малына ҡул һуҙма; үҙ-үҙеңде әллә кемгә һанама, һин ябай кешеһең, ошо ер өҫтөндә йөрөйһөң, ваҡыты етһә — һин солтан булһаң да, олтан булһаң да — ергә күмеләсәкһең; ниндәй генә кеше йә хайуан үлмәһен, ул ергә күмеләсәк. Шуға күрә, тәкәбберләнеп: «Кем ул Аллаһы тәғәлә? Мин үҙ-үҙемә хужа», — тип йәшәү дөрөҫ түгел.\nҠөрьән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТөп мәҡәлә: Ҡөрьән\nМөхәммәт Пәйғәмбәр тарафынан бәйән ителгән Аллаһының изге һүҙе — үәхиҙәр Ҡөрьән китабының нигеҙен тәшкил итә. Был китап 114 сүрәнән, һәр сүрә төрлө һандағы аяттарҙан тора. Улар Мөхәммәт Пәйғәмбәргә төрлө дәүерҙәрҙә (Мәҙинә һәм Мәккә дәүерҙәрендә) ебәрелгәндәр. Тәүрат һәм Инжилдәге пәйғәмбәрҙәр: Ибраһим (Авраам), Муса (Моисей), Яҡуп (Иаков), Ғайса (Иисус) Нух (Ной), Йософ (Иосиф) һ. б. телгә алына.Мөхәммәт Пәйғәмбәр Ҡөрьәндә бер нисә аятта яңы дин килтермәүен, ә Ибраһим динен тергеҙергә ебәрелеүен иҡрар итә.\nЭй һеҙ, китап әһелдәре! Ни өсөн Ибраһим тураһында һүҙ көрәштерәһегеҙ? Әт-Тәүрат менән Әл-Инжил унан һуң ғына иңдерелде бит. Әллә һеҙ аңламайһығыҙмы?\nБына һеҙ белгән нәмәгеҙ тураһында һүҙ көрәштерәһегеҙ: ни өсөн һуң белемегеҙ булмаған нәмәләр тураһында ла һүҙ көрәштерәһегеҙ? Ысынлап та, һеҙ белмәйһегеҙ, ә Аллаһ белә!\nИбраһим йәһүҙи ҙә, насрани ҙа түгел, ләкин инанған [мосолман] хәниф ине һәм мөшриктәрҙән түгел ине.\nӘлү Ғимран 3:65—67 (Мөхәммәт)\nАллаһ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТөп мәҡәлә: Аллаһ\nИсламда Ғайса пәйғәмбәр, христиан динендәгесә, Аллаһ улы түгел («Аллаһ улы» Ҡөрьәндә ғөмүмән юк), ул дәрәжәһе яғынан Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙән һуң бара. Ҡөрьән "Өс илаһлылыҡты"ла танымай. Ғөмүмән, мосолмандарҙың изге китабы һис тә Тәүрат менән Инҗилды ҡабатлау (йә иһә уларҙан күсермә) түгел, ул — бер ни ҡәҙәр уларҙың йөкмәткеһен һыйҙырған мөстәҡил тәғлимәт. Ислам дине ике (Иман һәм Дин) структур өлөштән тора. Иман, Аллаһының берлеген һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрлек миссияһын таныуға ҡайтып ҡала. Иман буйынса, Аллаһы — мәрхәмәтле лә, ғәҙел дә, шул уҡ ваҡытта ҡырыҫ хөкөм итеүсе лә. Ләкин йәннәткә кереү мосолмандарға ғына яҙылған, Аллаһыны танымағандарҙы (кафырҙарҙы) тамуҡ көтә. Иман — Исламдың хаҡ дин икәнлегенә инаныу, пәйғәмбәрҙәрен, сауаптар һәм гонаһтар өсөн әжерен алыуҙы таныу. Мөхәммәттән тыш, Әҙәм, Нух, Ибраһим, Муса, Ғайса пәйғәмбәрҙәр - рәсүлдәр.\nИкенселәре — нәбиҙәр ( пәйғәмбәрҙәр мираҫтарын халыҡҡа еткереүселәр). Дин төрлө ҡағиҙәләрҙән, йолаларҙан тора: һәр көндө биш тапҡыр намаҙ уҡыу; ураза тотоу; зәҡәт (сауҙагәрҙәргә йыллыҡ керемдең 40 — тан бере күләмендә һалынған йыллыҡ һалым) менән саҙаҡа (әжер өсөн бирелә торған ярҙам, хәйер) биреү; изге Мәккә ҡалаһына хаж ҡылыу (быныһы барлыҡ дингә ышаныусылар өсөн мәжбүри түгел); байрамдар (Ураҙа байрамы, Ҡорбан байрамы.\nИсламдың таралыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИслам VII быуат башында Көнбайыш Ғәрәбстанда барлыҡҡа килә, хәҙерге заманда киң таралған диндәрҙең береһе. Был динде тотоусы мосолмандар Ғәрәбстан ярымутрауы, Төньяҡ Африка, Азия дәүләттәре: Сүриә, Ираҡ, Мысыр, Судан, Иордания, Алжир, Тунис, Ливия, Марокко, Төркиә, Иран, Афғанстан, Пакистан, Бангладеш, Индонезия, Нигерия, Сенегал, Гвинея, Мали, Ливан, Албания, Эфиопия, Һиндостан һ. б. ҡайһы бер дәүләттәрҙә йәшәйҙәр. Элеккеге СССР-ҙың Урта Азия, Ҡаҙағстан, Әзербайжан, Абхазия, Аджария, Башҡортостан, Татарстан, Дағстан, Ҡабарҙа-Балҡар, Төньяҡ Осетия, Чечня менән Ингушетия һ. б. күп кенә өлкәләрендә ислам динен тоталар. Донъяла мосолмандарҙың һаны ярты миллиард самаһы иҫәпләнә.\nИсламдың икенсе бөйөк ҡалаһы - Мәҙинә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМәҙинә ҡалаһы.Пәйғәмбәр мәсете. Был мәсет ихатаһы эсендә Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең һәм яҡындарының ҡәберҙәре\n↑ Арабские и персидские слова в башкирском языке (А. Г. Биишев, 2009)\n↑ Русско-башкирской словарь по этике (Уразбаева З. Г. 2009)\n↑ БСЭ. — T. 10. — M., 1972. — C. 484\nWolfgang Kosack: Islamische Schriftkunst des Kufischen. Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch — Kufi — Arabisch. Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3.\nБашкирская · Башҡорт · Большая каталонская · Большая российская · Большая российская · Брокгауза и Ефрона · Еврейская Брокгауза и Ефрона · Краткая еврейская · Малый Брокгауза и Ефрона · Новый · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1907—13) · New International · Швейцарский исторический\nBNF: 13318428q · GND: 4027743-4 · LCCN: sh85068390 · LNB: 000047311 · NDL: 00564585 · NKC: ph114798\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ислам&oldid=943702 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:05 18 апрель 2020 үҙгәртелгән.


Илдең иң яҡшы табиптары асыҡланды\n33 номинацияла 90 лауреат. Уларҙың һигеҙе Башҡортостандан булыуы икеләтә ҡыуаныслы. Ни тиһәң дә, төбәктең һаулыҡ һаҡлау тармағында юғары квалификациялы белгестәрҙең булыуы - сәләмәт киләсәк нигеҙе. Иң-иңдәр рәтендә Өфөнөң 2-се балалар поликлиникаһының участка табибы Гүзәл Ишморатова ла бар.\n14 йәшлек Дамир Мәжитовтың хәле яҡшырһа ла, йүтәле үтмәй. Һыуыҡ тейҙергән үҫмер мәктәпкә йөрөмәй, дәрес ҡалдырырға мәжбүр. Шулай ҙа уға ауырып өйҙә оҙаҡ ятырға тура килмәйәсәк. Ваҡытында асыҡланған диагноз, дөрөҫ дауалау курсы билдәләү - үҙ һөҙөмтәһен бирә.\nМиләүшә Мәжитова, Дамирҙың әсәһе: «Балалар табибы булып эшләү бер яҡтан бик ауырҙыр тип уйлайым. Сөнки был эштә кескәйҙәр, бигерәк тә ата-әсәләр менән уртаҡ тел таба белергә кәрәк. Был һәләт һәр кемгә лә бирелмәй. Тынысландырып, киләсәккә өмөт уята алырлыҡ белгестәр уңышҡа ирешә. Беҙ участка табибыбыҙҙан уңдыҡ тип әйтә алам».\nГүзәл Ишморатова бала сағында тәфтишсе булырға хыяллана. Шулай ҙа сығарылыш синыфында уҡыған сағында уҡытыусыһын тыңлап, балаларҙы дауаларға тигән теләк менән яна башлай. Уйлап ҡараһаң, ауырыуҙы асыҡлау үҙе лә тәфтишсе эшенә хас уяулыҡ һәм һиҙгерлек талап итә. Һәр ваҡыт эҙләнеү өҫтөндәһең. Хәйер, аҡ халатлы ханым шәфҡәтле һөнәр һайлағанына үкенмәй. Участка табибының 28 йыллыҡ фиҙаҡәр хеҙмәте Рәсәй кимәлендә лә лайыҡлы баһа тапты. Яңыраҡ ул мәртәбәле конкурста 2-се урын яулап, 300 мең һумлыҡ матди ярҙам менән бүләкләнде.\nГүзәл Ишморатова, Өфөнөң 2-се балалар поликлиникаһының участка табибы: «Мин, ысынлап та, бәхетле кеше. Һәр ваҡыт янымда тормош биҙәге булған ғәзиз балалар... Конкурста еңеүемде берҙәм һәм дуҫ коллективыбыҙҙың уртаҡ уңышы тип әйтер инем. Хеҙмәтемде юғары баһалауҙарына рәхмәтлемен».\nБалалар табибы Гүзәл Ишморатованың ҡарамағында 950-гә яҡын бала. Был юғары көсөргәнешле хеҙмәт тигән һүҙ. Өс сәғәтлек ҡабул итеүҙән тыш, тәүлек әйләнәһенә теркәлгән саҡырыуҙарға йөрөр өсөн көс тә, сабырлыҡ та табырға кәрәк. Ямғырмы, буранлы көнмө үҙ эшен яратҡан ханымдың быға кәйефе төшмәй. Сөнки һәр йортта уны алсаҡ кескәй йөрәк көтә.\nГүзәл Ғүмәр ҡыҙы белдереүенсә, бигерәк тә октябрь-ноябрь айҙарында йортҡа саҡырыуҙар ике-өс тапҡырға арта. Эш тә күбәйә. Бигерәк тә сабыйҙар менән ауырға тура килә. Улар һөйләшмәһә лә, ауырыу сәбәбен асыҡларға кәрәк. Әйткәндәй, илдең иң яҡшы табиптары ун бишенсе йыл рәттән асыҡлана. Башҡортостан белгестәре был рейтингта лайыҡлы урын биләй. Шулай ҙа аҡ халатлылар өсөн иң ҙур бүләк ул әлбиттә, халыҡ сәләмәтлеге һәм уларҙың ихтирамы.