10 октябрь » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Бөгөнгө юбилярҙар » 10 октябрь\n10.10.2019 10 октябрь\nАскин Ғәйфетдин Ғәфиәт улы (10.10.1924—27.09.2007), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, артиллерия полкының орудие командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1945). Нуриман районының почётлы гражданы (2000). Сығышы менән ошо райондың Сураш ауылынан.\nСөләймән Муллабаев (10.10.1924—20.04.2003), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан шағир, уҡытыусы. 1979 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1973). II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районы Иҫке Юлдаш ауылынан.\nБаязитова Бәширә Мөхөтдин ҡыҙы (10.10.1929—2015), элемтә тармағы алдынғы. 1968–1985 йылдарҙа Баймаҡ районының Түбә почта бүлексәһе етәксеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған элемтәсеһе.\nХәлимуллин Тәлғәт Хәлимулла улы (10.10.1929—2015), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1942–1989 йылдарҙа Ҡариҙел районының «Мерәсем» совхозы тракторсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған механизаторы (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Мерәсем ауылынан.\nШакирова Фәниә Ғәли ҡыҙы (10.10.1934), хеҙмәт ветераны. Хәҙерге Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхананың элекке бүлек мөдире. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nИсмәғилев Флүр Рәшит улы (10.10.1944, ғалим-инженер‑электромеханик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1973—1979 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының административ‑хужалыҡ эштәре буйынса проректоры. 1982 йылдан Өфө авиация институты һәм артабан Өфө дәүләт авиация техник университеты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 2003—2009 йылдарҙа — уҡыу‑уҡытыу эштәре буйынса, 2009 —2013 йылдарҙа — ойоштороу‑хоҡуҡ мәсьәләләре буйынса проректор. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1997), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2007) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2002). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Нимесләр ауылынан.\nМәрҙәнов Зиннур Шәйхулла улы (10.10.1944), дәүләт эшмәкәре, эске эштәр органдары ветераны. 1993—2009 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Сит ил эштәре министрлығының Башҡортостан Республикаһындағы вәкиллеге етәксеһе. Милиция полковнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. Баҡалы районының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Үҫтем ауылынан.\nНизаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы (10.10.1964), бейеүсе, балетмейстер, режиссер-ҡуйыусы, ҡурайсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (1997). Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы (2000) һәм Учалы районының Муса Мортазин исемендәге премияһы (1996) лауреаты.\nАзамат Юлдашбаев (10.10.1964), уҡытыусы, журналист, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2005). Башҡортостан Республикаһының мәғәриф отличнигы. Рәсәйҙең В. М. Шукшин исемендәге әҙәби конкурсы лауреаты. «Йыл уҡытыусыһы» республика бәйгеһе еңеүсеһе (1996). «Халҡым йөҙө» премияһы лауреаты (2013). «Илһам шишмәһе» төбәк-ара поэзия фестивалендә Гран-при яулаусы.


Тарихи мәғлүмәт | ҺУҠЫРҘАР ӨСӨН БАШҠОРТОСТАН РЕСПУБЛИКА МАХСУС КИТАПХАНАҺЫ\nГлавная » Китапхана тураhында » Тарихи мәғлүмәт\n“Ҡыҙыл Башҡортостан” гәзитенең 1935 йылғы бер һанында Өфө һуҡырҙар йәмғиәте ҡарамағында китапхана асылыуы тураһында бәләкәй генә бер мәҡәлә донъя күрә. Ваҡыт үтә. Йәмәғәт китапханаһы ғына уҡыусыларҙың көндән-көн үҫә барыусы ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә алмай. Шуға ла Өфө ҡала мәғариф бүлеге йәмәғәт китапханалары фондын үҙ балансына ала һәм һуҡырҙар өсөн 18-се һанлы махсус китапхана асыла.Ул Бакунин урамындағы 8 квадрат метр майҙанлы авария хәлендәге йортта урынлаша, һуңыраҡ китапхананың майҙаны 25 квадрат метрға етә. Китапхананың үҫеш юлы еңелдән булмай. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғас, фронтта яраланып, һуҡыр ҡалған элекке яугирҙәр ҙә китапханаға йөрөй башлай. Улар йәш һәм дәртле була, уҡырға һәм йәшәргә, йәмғиәттең файҙалы ағзаларына әйләнергә теләй. Уҡыусылар һаны арта.\nКитапханаға республика статусы бирелгәс, Бөтә Союз һуҡырҙар йәмғиәтенең беренсел ойошмаларында уның күсмә формалары барлыҡҡа килә, Бәләбәй, Белорет, Стәрлетамаҡ ҡалаларындағы уҡыу-етештереү предприятиеларында филиалдар асыла. Улар үҙҙәренең эшмәкәрлеген көндән-көн киңерәк йәйелдерә барып, бөтә төр категория инвалидтарын да хеҙмәтләндерә башлай. 1963 йылда китапхана Коммунистик урамындағы айырым йортҡа күсә. Фондтар үҫә, уҡыусыларҙың һаны арта бара, китапхана өсөн был йорт тар була башлай – яңы бинаға мохтажлыҡ тыуа. Төҙөлөш бик оҙаҡ бара, бары тик 1986 йылда ғына китапхана хәҙерге яңы иркен бинаға күсерелә.\nЭшмәкәрлеге дәүерендә китапхана ҙур ғына уңыштарға иреште: Бөтә Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһы кимәлендә үткәрелгән бер нисә конкурста еңеү яуланы, физик мөмкинлектәре сикләнгән уҡыусыларҙың ялын ойоштороуға нигеҙ һалыусы булды. Беҙҙең китапхана - Брайль китаптарын текста график һүрәттәр менән биҙәүсе башҡорт, рус, татар телдәрендә мультиаудиокитаптар сығарыу буйынса лидерҙар иҫәбенә инә.\nҺуҡырҙар китапханаһы бөгөн-төрлө ҡоролмаларҙа теркәлгән мәғлүмәт фонды, китапхана эшмәкәрлеге тулыһынса компьютерлаштырылған, берҙәм эске селтәр һәм Интернетта веб-сайт булдырылған, күреү һәләте насар хеҙмәткәрҙәр өсөн эш урындары автоматлаштырылған, тейешле тифлоҡоролмалар менән тәъмин ителгән.\nӘммә, иң мөһиме, китапхана эшен юғары кимәлгә күтәреүсе кешеләр.\n1960 йылда етәкселекте Алексей Николаевич Спиридонов үҙ ҡулына ала. Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды, һуҡыр булһа ла, Алексей Николаевич 25 йыл дауамында китапхана менән идара итә. Тап уның етекселеге аҫтында Киров урамында китапханаға яңы бина проекты төҙөлә.\n20 йылдан артыҡ китапхананы Людмила Николаевна Гагилева етәкләгән. Үҙен-үҙе бер ҙә йәлләмәй, ул бөтмәҫ дәрт, энтузиазм менән көс түгә. Тап уның етәкселегендә китапхана 72 махсус китпаханалар араһында лайыҡлы урын ала.\nҺуҡырҙар китапханаһының 70 йыллыҡ тормош юлында коллектив үҙгәреп тора. Кемдәрҙер китә, ә ҡайһы берәүҙәр үҙҙәренең уҡыусыларына ныҡ эҫенә һәм "Йөрәгемде кешеләргә бирәм" принцибы буйынса хеҙмәт итә улар.\nБАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Евгения Александровна Ионина яратҡан эшенә 40 йыл ғүмерен бағышлай. Ул инвалидтар менән эшләүсе бик күп китапханаларҙың остазы булараҡ танылыу таба, һуҡыр уҡыусыларҙы белем иленә мәктәп йәшенән үк әйҙәй башлай. Евгения Александровна ярҙамы менән йөҙәрләгән һуҡыр китап уҡыусы юғары белемгә эйә була. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Флюра Ғәлимхан ҡыҙы Мостафина, Фәрҙиә Ғәлим ҡыҙы Бәхтиәрова, Клара Магдановна Шмейман, Елизавета Матвеевна Посевкова, Флюра Әхмәт ҡыҙы Ғарипова, Нелли Ивановна Попова, Галина Федоровна Мигуновалар ҙа китапхана эшенә төрлө йылдарҙа фиҙакәр хеҙмәт итә.\nҮҙҙәренең йәшәү мәғәнәһен, тормош асылын улар ярҙамға һәм таянысҡа мохтаж уҡыусылар эргәһендә китапханала таба. Бөгөн ветерандар нигеҙ һалған традицияларҙы көслө профессионалдарҙан торған берҙәм коллектив дауам итә.\nБүлек эшенең маҡсаты - китапхана эшмәкәрлеген республикалағы йәшәү мөмкинлектәре төрлө формала сикләнгән кешеләр менән эшләүсе башҡа китапханалар өсөн методик һәм координация үҙәге булараҡ үҫтереү һәм яҡшыртыу.\nБүлек инвалидтар менән эш буйынса тәҡдимдәр бирә, статистик материалдарҙы күҙаллай, йыя, дөйөмләштерә:\n-китапхана һәм уның бүлексәләренең контроль күрһәткестәренә мониторинг алып бара,\n- һуҡырҙар һәм башҡа категория инвалидтар менән эшләүсе китапханаларҙың эш тәжрибәһендәге яңы технологияларҙы һәм традицион булмаған эш формаларын асыҡлай, дөйөмләштерә һәм тарата.\n- методик ҡулланма һәм тәҡдимдәр эшләй,\n- яңы технологик процестарҙы документтар менән тәьмин итеүҙә, китапхана эшмәкәрлеген регламентлаусы иҫкергән документтарҙы заманса редакторлауҙа ҡатнаша,\n- һаулыҡтары сикләнгән кешеләр менән эшләүсе китапхана хеҙмәткәре өсөн квалификация арттырыу сараларын ойоштора,\n- инвалидтарға, дефектологтарға һәм социаль өлкә хеҙмәткәрҙәренә дефектология, тифлопедагогика, тифлология буйынса методик, библиографик, психологик ярҙам күрһәтә,\n-инвалидтар менән алып барылған эшмәкәрлекте үҫтереү маҡсатында консультатив һәм практик ярҙам күрһәтә,\n- инвалид уҡыусыларҙы хеҙмәтләндереүсе китапханаларҙың эш үҙенсәлектәренә бәйле регламентлаусы, технологик һәм инструктив характерҙағы документтар, методик ҡулланма һәм ярҙамсы материалдарҙы эшкәртә.\nҺуҡырҙар өсөн махсус китапхана Башҡортостан Республикаһындағы, Рәсәй Федерацияһындағы, сит илдәрҙәге башҡа китапхана һәм ойошмалар менән эшмәкәрлеген ойоштора һәм координациялай.\n- инвалидтарҙы китапхана мәғлүмәте буйынса хеҙмәтләндереүҙең көнүҙәк проблемаларына арналған мәҡәләләр йыйынтығын, тәҡдимдәрҙе һәм библиографик ҡулланмаларҙы редакторлай, баҫмаға әҙерләй.\nВдруг понадобится рус версия\nКүреү һәләте насар ҡулланыусыларҙы кәрәкле мәғлүмәт менән тәьмин маҡсатында китапхана яңы мәғлүмәт технологияларын даими ҡулланылышҡа индерә.\n-Кассета, диск, флэшкарталарҙа «һөйләүсе» баҫмалар сығарыла, уларҙы депозиттарҙа һаҡлау ойошторола. Тәү сиратта был:\nа) тыуған яҡты өйрәнеү буйынса әҙәбәитә һәм башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәре башҡорт, рус, татар һәм телдәрендә, шул иҫәптән мультибаҫмалар;\nб) производство-техник, уҡыу, ижтимағи-сәйәси, нәфис әҙәьиәт, матбуғат баҫмаларында донъя күргән мәҡәләләр;\nв) көнүҙәк материал ( конференция, әҙәби түңәрәк ултырыштары. Перзентациялар һәм башҡа сараларҙан радиотрасляциялар).\nБынан тыш Татарстандың һуҡырҙар өсөн китапханаһынан алынған татар телендәге «һөйләүсе» китаптар күсерелә һәм ихтыяж менән файҙаланылғандары тиражлана.\nБашҡортостан һуҡырҙар өсөн махсус китапханаһы фондының электрон нөсхәһе булдырыла.\nКитапхананың аудиокитаптарҙы флэшкарталарға яҙҙырыу өсөн үҙ базаһы булдырыла, Рәсәй дәүләт һуҡырҙар өсөн китапхананың FTP –сервернан яҙмалар күсерелә. Китапхана уҡыусыларын мәғлүмәт-библиография менән тәьмин итеү маҡсатында исемлектәр , байҡау таҫмаға яҙҙырыла. Һуҡырҙарҙы компьютер грамоталлығына өйрәтеү, шул иҫәптән, өй шарттарында, башҡарыла.\nИҫкергән һәм юғалған «һөйләүсе» китаптар ремонталана, ҡайтанан яҙҙырыла, тифломагнитофондар төҙөкләндерелә.


11 Декабрь 2010, 17:56\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты делегацияһы Пермь крайына сәфәрендә Барҙа, Оса һәм Чернушка райондарында булды. Барҙа районы үҙәгендә делегация район хакимиәте башлығы Сергей Ибраев һәм хакимиәттең мәғариф һәм мәҙәниәт идаралыҡтары начальниктары, район башҡорттары ҡоролтайы активистары менән осрашты, сәнғәт мәктәбе, крайҙы өйрәнеү музейы һәм гимназияға барҙы, Оса һәм Чернушка райондарында район ҡоролтайҙары активы менән аралашты.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты делегацияһы Пермь крайына сәфәрендә Барҙа, Оса һәм Чернушка райондарында булды.\nБарҙа районы үҙәгендә делегация район хакимиәте башлығы Сергей Ибраев һәм хакимиәттең мәғариф һәм мәҙәниәт идаралыҡтары начальниктары, район башҡорттары ҡоролтайы активистары менән осрашты, сәнғәт мәктәбе, крайҙы өйрәнеү музейы һәм гимназияға барҙы, Оса һәм Чернушка райондарында район ҡоролтайҙары активы менән аралашты.\nПермь крайында элек-электән Ғәйнә ырыуы башҡорттары йәшәй. 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ҡарағанда, крайҙың этник структураһында башҡорттар һан буйынса, урыҫтарҙан, татарҙарҙан, коми-пермяктарҙан ҡала, дүртенсе урында килә һәм 40,7 мең кеше тәшкил итә. Милләттәштәребеҙ Барҙа, Октябрь, Оса, Чернушка һәм башҡа райондарҙа йәшәй һәм крайҙың ижтимағи-сәйәси һәм социаль-иҡтисади тормошонда һиҙелерлек роль уйнай. 2006 йылдың апрелендә ойоштороу ҡоролтайы үткәрелә һәм крайҙың ҙур милли йәмәғәт ойошмаһы – башҡорт ҡоролтайы булдырыла, уны Рәсил Мөхәмәтйәнов етәкләй. Хәҙер башҡорт ҡоролтайҙары күп ҡала һәм райондарҙа эшләй. Ә Чернушка ҡалаһында Кама буйы башҡорттарының «Оран» тел һәм мәҙәниәт үҙәге эшләп килә. Уны асыу Рәсил Мөхәмәтйәновтың социаль проектын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһе булды. Проект «ЛУКОЙЛ-Пермь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең V социаль һәм мәҙәни проекттар конкурсында еңеү яуланы. ҡуян урта мәктәбендә күренекле яҡташтары – Рәсәйҙең беренсе техник юғары уҡыу йорто – Санкт-Петербург тау институтына нигеҙ һалыусы, мәғдәнсе Исмәғил Тасимовҡа таҡтаташ асыу Пермь башҡорттары өсөн мөһим ваҡиға булды. 2009 йылда, БР Мәҙәниәт министрлығының «Рәсәй төбәктәре башҡорттары» проектына ярашлы, Башҡортостанда Пермь башҡорттарының мәҙәниәт көндәре ҙур уңыш менән үтте.


Башҡортостандың тәүге Президенты\n7 Февраль 2019, 14:00\nБашҡортостандың тәүге Президенты Мортаза Рәхимовҡа 85 йәш тула\nРадий Хәбиров Мортаза Рәхимовтың 85 йәшлек юбилейын киң билдәләргә тәҡдим итте .\nЮбиляр хәстәрлек һәм иғтибар өсөн рәхмәт белдерҙе, ләкин баш тартты. Уның фекеренсә, әле байрам ойоштороу өсөн уңай ваҡыт түгел. Республикала тиҙ арала йыйылған проблемаларҙы хәл итергә кәрәк.\nМортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов 1934 йылдың 7 февралендә Күгәрсен районы Тәүәкән ауылында тыуған. Үҙенең хеҙмәт эшмәкәрлеген 1956 йылда, Өфө нефть техникумын тамамлағандан һуң, Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор булып башлай. Төп эшенән айырылмай, Өфө нефть институтын тамамлай. Ябай операторҙан алып, завод директорына тиклем үрләй ул.\n1993 йылда Башҡортостан Республикаһының тәүге Президенты итеп һайлана. Халыҡ уны өс тапҡыр Президент итеп һайлай. Ә 2006 йылдың 10 октябрендә депутаттар бер тауыштан Президент вәкәләттәрен яңы биш йыллыҡҡа йөкмәтеү тураһында ҡарар сығара. Мортаза Рәхимов 2010 йылдың 12 июлендә үҙенең вазифаһынан алда китеү теләген иғлан итә. “Урал” мәрхәмәтлек фонды булдырып, уның менән етәкселек итә.\nМортаза Ғөбәйҙулла улы эшләгән дәүерҙә республика һәр яҡлап тотороҡлоҡ кисерҙе: мәктәп, балалар баҡсалары, спорт комплекстары төҙөлдө, юлдар һалынды, газ үткәрелде, туған телдәрҙе өйрәнеү даирәһе киңәйҙе. Туған телдә сыҡҡан гәзит-журналдар һаны артты. Үҙенең фиҙаҡәр хеҙмәте менән ябай халыҡтың ихтирамын яуланы.\nФиҙаҡәр хеҙмәте өсөн Мортаза Рәхимов “Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн”, Салауат Юлаев, I, II дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн”, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Халыҡтар дуҫлығы ордендары менән бүләкләнгән.\nМОРТАЗА РӘХИМОВ – БАШҠОРТ ХАЛҠЫНЫҢ АҠҺАҠАЛЫ\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты ултырышында Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаза Рәхимовты Аҡһаҡалдар ҡороноң почетлы ағзаһы итеп алырға тигән тәҡдим менән ҡор етәксеһе Вельмир Аҙнаев сыҡты.\nБашҡарма комитет тәҡдимде хупланы һәм «Башҡорт халҡының маҡтаулы аҡһаҡалы» тип әйтеүҙе урынлы тип тапты.


Халыҡҡа рухи аҙыҡ йәки Әҙәбиәт йылын ҡаршылап\nБаш ҡала урамдарында туған телде, әҙәбиәтте, китап донъяһын данлаусы социаль рекламалар барлыҡҡа килде.\nБаннерҙарҙа башҡорт һәм рус әҙәбиәте классиктары, билдәле яҙыусылар һәм шағирҙарҙың әҙәби һүҙ көсө тураһында тос фекерҙәре, шулай уҡ халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәр ҙә урын алған. Рус һәм башҡорт телдәрендә баҫылған ҡыҫҡа ғына, ләкин тәрән фәлсәфәүи мәғәнәле һүҙҙәр йәмәғәтселекте аң-ғилемгә, китап уҡырға өндәй. Баш ҡала халҡы социаль рекламанан ҡәнәғәт. Ҡала урамдарында халыҡ менән аралашыу күптәрҙең баннерҙарҙағы өндәүҙәргә битараф булмауын күрһәтте.


Ужгород ботаника баҡсаһы — Башҡорт Википедияһы\n48°37′26″ с. ш. 22°17′42″ в. д.\nУжгород ботаника баҡсаһы\n28 ноябрь 1948\nУжгород ботаника баҡсаһы Викимилектә\nУжгород ботаника баҡсаһы — Ужгород милли университетының ботаника баҡсаһы (Карпат аръяғы өлкәһе, Украина), дәүләт әһәмиәтендәге баҡса-парк сәнғәте ҡомартҡыһы. Иван Ольбрахт урамында урынлашҡан. Директоры — Сойма Дмитрий.\nКарпат аръяғы өлкәһен УССР составына индергәндән һуң күп тә үтмәй 1945 йылдың 28 ноябрендә ботаника баҡсаһына нигеҙ һалына. Ботаника баҡсаһы 22 метр тәшкил иткән өс террасала урынлашҡан. Баҡса майҙанының өстән бер өлөшө беренсе һәм икенсе террасаларҙа урынлаша, ә ҡалған өлөшө һыубаҫар туғайҙың үҙәненә төшә. 1940-сы йылдарҙа Ужгород ботаника баҡсаһында Карпат аръяғы өсөн ят булған йөҙләгән яңы үҫемлектәр барлыҡҡа килә : шәкәр сағаны, курил бамбугы, ашарға яраҡлы каштан, Матсуда ханым талы, бальзам тирәге, вавилон талы, япон софораһы һәм башҡалар.\nБотаника баҡсаһында асыҡ грунт өсөн барлығы 3 900 төр һәм сорт үҫемлек һәм 1 100 төр теплицала үҫемлектәре туплана. Дендрарийҙа 800-гә яҡын төр ағас һәм ҡыуаҡлыҡтар бар. Баҡсала 130 төр ылыҫлы үҫемлектәр, атап әйткәндә, тис, метасеквойя, һаҙ кипарисы иҫәпләнә. Карпат аръяғы флораһы үҫемлектәренең 400 төрөнән ғибәрәт, улар араһында эндемик, венгр күксине һәм карпат зәңгәр сәскәһе бар. Альп тауы тау флораһынан ғибәрәт, был 150 төр үҫемлек, шул иҫәптән эдельвейс. Ботаника баҡсаһында декоратив сәскәселектең 1200 төрө күрһәтелгән, улар араһында 120 төр роза, 50 төр бойҙагөл, 25 төр хризантема, 20 төр ләлә сәскәләре. Баҡса оранжереяһында тропик һәм субтропик үҫемлектәр үҫә ботаника баҡса үҫә: банан, мимоза, лавр, эвкалипт, папайя, пальманың 10 төрө, кактустың 250 төрө бар.\nУлтыртыуы америка, кавказ, урта азия, ҡытай, алыҫ көнсығыш үҫемлектәренең участкаларҙы менән географик принцип буйынса урынлаштырылған. Баҡсаға инеү урынынан алыҫ түгел ерҙә ҙур булмаған сквер булдырылған. Ботаника баҡсаһы территорияһы менән йәнәш Ужгород балалар тимер юлы үтә.\n↑ Закарпатьела н банандар өлгөрә\nБотанический сад. Достопримечательности\nПрирода Ужгорода и Закарпатья\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ужгород_ботаника_баҡсаһы&oldid=876729 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:20 28 март 2019 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда балалар баҡсаһы өсөн түләү 800 һумдан да артмаясаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда балалар баҡсаһы өсөн түләү 800 һумдан да артмаясаҡ\n15:01, 13 июня 2013 Йәмғиәт\nБалалар баҡсаһы өсөн түләү 2014 йылдың апреленә тиклем 800 һумдан да артмаясаҡ. Был хаҡта 13 июндә Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова хәбәр итте.\n— Баланы мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына йөрөткән өсөн түләүҙе ике-өс тапҡырға арттырыу күҙалланмай, — тип белдерҙе Лилиә Ғүмәрова. – Федераль кимәлдә ҡабул ителгән «Мәғариф тураһында»ғы законға һәм алдағы ваҡытта аҙаҡҡы уҡыуҙа ҡабул ителәсәк шундай уҡ исемле закон проектына ярашлы, түләү механизмы ғына үҙгәрә. Бала ҡарау һәм белем биреү буйынса айырым билдәләнгән хеҙмәттәр өсөн айырым түләнәсәк. Бөгөн сабыйҙы балалар баҡсаһына йөрөткән өсөн түләү яҡынса 700 һум тәшкил итһә, ул 800 һумдан да ашыу булмаясаҡ. Бындай хаҡ 2014 йылдың апреленә тиклем һаҡланасаҡ.\nРеспубликаның мәғариф министры Әлфис Ғаязов һүҙҙәренсә, ғәмәлдәге барлыҡ ташламалар һаҡланып ҡаласаҡ. Ведомство башлығы һүҙҙәренсә, барлыҡ процестар ҙа дәүләт контроле аҫтында башҡарыласаҡ.


Ч-ике рулетка - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nJunghans сифатлы булып үрелә-вязаный Lana уята иң матур свитер, шарф һәм ойоҡбашҺеҙ шулай уҡ инструкцияны"һанлы һайлау өсөн"ҡатын-ҡыҙ йәки ир бала. Инструкция буйынса һайланған вязание бөгөн инде бушлай күсереү өсөн уңайлы. Күберәк белеү, төҙөү һәм файҙаланыу беҙҙең иң матур күлдәк knitting baby instructions хеҙмәте. Ниндәй тәме булмаған һәм булған идеяларын джерси вязание, фирма шул иҫәптән өҫтәмә үрелде. Шулай уҡ ҡарағыҙ башҡа инструкция буйынса беҙҙең менән тик фирма вязание үрелде. Советы: заказ хәбәрсеһе Булараҡ беҙҙең өсөн бик ябай йөн инструкция: размер рәт-рәт һайлағы, ә ҡалғанын беҙ һеҙҙең өсөн эшләй. Беҙ һеҙҙең туранан-тура күрһәтеп, һеҙ күпме кәрәк моток, күләме өсөн һайлаған. Температураны һәм идара итеү ручкаһына төҫ һаны, әлбиттә, теләһә ҡайһы ваҡытта мөмкин. Һеҙ һайлаған профилендә тамамлаған ептәре һалынған кәрзинде, улар бары тик бергә, һеҙгә уңайлы һәм заказ бирә ала. Беҙ иң ҡыҙыҡлы һәм ижады тураһында донъяла һеҙ яңы әйберҙәр күргәҙмәһе даими буласаҡ һәм бушлай цэрийға"Junghans-Lana".\nКомпания эсендә тиҙлек бәйле күп проблемаларҙы хәл итә\nЭлек ваҡыт булманы, мин алам"күсеп"ҡағыҙы икенсе бүлек бер аҙна дауамында.\nШулай уҡ заманса һәм эшлекле коммуникациялар сөнки мохтаж, тәү сиратта, хәүефһеҙ һәм тиҙ мәғлүмәт алмашыу ысулдарын. Интеграциялау компаниялары"компанияһы Илсеһе Битрикс"мәғлүмәт хеҙмәткәре кисекмәҫтән алмаштырыу мөмкинлеге бирергә һәм тиҙ арала ҡарарҙар ҡабул итә. Теләһә ниндәй ҡоролошта хәбәрҙәр менән алмашыу мөмкинлеген - П, П планшет, смартфон.\nБөтә хеҙмәткәрҙәр исемлегенә инде һәм элемтә бүлеге булһа, еңел табыу буйынса коллегалары исемен, фамилияһын йәки почта. Һеҙ күберәк түгел ҡуйылған ҡиммәтле ҡорамалдар менән тура һынлы элемтә өсөн Messenger Bitriks видеоконференция системаһына интеграцияланған, офистар өсөн башҡа коллегаларым менән аралашам.\nОнлайн улар аласыз яһарға, һәм башҡа урындар һаны буйынса сикләүҙәр юҡ. Шулай уҡ, ҡылырға мөмкинлек биреүсе мобиль ҡушымта шылтыратығыҙ - һеҙгә ишетеү һәм күреү коллегалары, хатта офиста ситтә урынлашҡан, ҡала йәки юлдар осрашты. Әгәр буйынса ниндәйҙер сәбәптән һеҙгә йәки һеҙ наслаждаться һынлы элемтә әҙер түгел коллегалар, һеҙ файҙалана аласыз тауышлы шылтыратыуҙар ҡәҙимге. Хәл уртаҡлашыу өсөн бизнес-бурыс, йәки ч һеҙҙең коллектив ойоштороу берегеү мөмкин (шәхси кешеләр өсөн) ҡушыла һәм уның хеҙмәттәштәре саҡырылғайны. Файлдарҙы беркетергә мөмкин хәбәр итә. Дөйөм ваҡытында экранға инеп берегеү мөмкин. Бөтә тарихы хат алыштыҡ, һәр ваҡыт асыҡ һәм тулы күләмдә бирелә, яңылыҡтар, һеҙҙең эҙләнеүҙәр аша эҙләй.\nменән Осрашыу балалар Өсөн болтать\nҺеҙ иғлан ҡарап"ауыл халҡы"\nБеҙҙең мәғлүмәттәр базаһында анкеталарын эҙләү өсөн"ватандаш"Һәм"таныштырҙы"\nХат алышыу өсөн бөтә уңайлы төрлө параметрҙар Буйынса яңы эҙләнеүҙәр һәм дуҫ, дуҫлыҡ - ул мөхәббәт. Шулай уҡ беҙҙең эҙләү яҡшы булыр, синыфташтары Һәм студенттар өсөн һораны.\nТаба килә һәм дуҫтар, ватандаштар,"эйе"йәки синыфташтарым.\nИлдәр, өлкәләр, ҡалалар\n16 йәшкә тиклемге балалар һәм үҫмерҙәр өсөн Түләүһеҙ һәм 10 бдб таныштырҙы. Теркәү бик тиҙ, һеҙ ҙә ҡушыла аласыз, Һеҙ үҙ профиле һәм һыу янында йәшәүсе Лос-Анджелес. Бөгөнгө аралашып йәшәй.\nМенән таныша сайтында танышырға йәки ҡатын-ҡыҙҙарҙы таныштырыу германия Германия\nFree video chat - sa video nga pagpakig-Date\nвидеочивать ч рулетка өлкәндәр өсөн видео-таныштырыу рулетка менән ҡыҙ видеочивать башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән ч рулетка секс видео менән бушлай таныша ч видео трансляции онлайн скачать видео-таныштырыу ҡыҙ менән таныша. теркәлгән телефон менән фото менән танышырға була осрашып таныштыҡ юллау өсөн


Юрист-профессионал, либераль булыуында хаҡтарҙы үҙҙәре билдәләргә хоҡуҡлы. Тик кем әйтте,»азатлыҡ хаҡы»тигәнде аңлата енәйәт түгел: дусар адвокат һөнәрен ҡағиҙәләре, мотлаҡ, улар үҙ тарифтар умерять мәжбүр була. Айырмалы рәүештә табиптар, юристар өсөн тарифтарҙы көйләү дә бар: баш ҡалаһында адвокат хаҡ үҙгәреүенә ҡарап, уның стажына, һөнәр, репутация, ваҡыты булһа һатып, табыш һеҙ хаҡ адвокат булып һеҙ. Адвокат өсөн аныҡ эш хаҡы биреү мөмкин түгел. Бушлай адвокат үҙ тарифы ҡуйылған, уға ярашлы, клиенттарҙан. Һеҙ тейеш буласак һеҙҙең адвокат хаҡы менән риза булмай, шуға ла стесняйтесь торгуют, конкуренция дәртләндерә. Әгәр һеҙ үҙ ваҡыты иҫәбенә адвокат, счет-фактура тоҙло булыуы мөмкин: һеҙ хаҡ ҡуйылған сәғәт һәм һәр сәғәте иҫәбенә адвокат тураһында һеҙгә килешер, һеҙҙе папка үткәрелә. Нисек әйтә, әгәр һеҙ эштәре, уның өсөн был алға үҙ сиратын көтә. 4ч дауамында, был һеҙҙән тора дорого мөмкин.\nҺеҙ һораған ул, мәҫәлән, һалым бәхәстәрен судҡа процесы буйынса ике советы 000 өсөн хеҙмәт итә. Һәм бөтә профессионал булараҡ, һеҙ адвокаттың ғәйепләү, уларға ташламалар, һалым түбән, ә һуңынан бөтә һалым. Асыҡ, ставка тапҡыр, һеҙ уларҙа егерме ндс өҫтәләсәк кәрәк, уларҙың хаҡы адвокат пошлинаһыҙ инә. Түгел стесняйтесь, һеҙҙең өсөн был мәсьәлә менән яҡшы адвокат прояснять. Күп кенә юристар аҡыллы һәм алдан билдәләнгән түләү тәҡдим итә, — тип, үҙ дәғүәһен әгәр улар аҡса эшләй, эшләгән аҡсаң бер өлөшөн, еңеү яулаған осраҡта улар һеҙгә уңыш йыйылған.\nҺөҙөмтәлә мөмкин түгел почетлы адвокат талап итәм, тип ҡаралған әгәр хаҡтарына яраштыра.\nАдвокат йыйып алмаһаҡ, нимә почетлы һөҙөмтәләре: уны тыйып, пакеты клиент өсөн түләү һәм түләүҙәрҙе күҙ уңында түгел, әгәр эшең еңеү яуланы. Беләм, адвокат цитата төҙөргә бурыслы түгел. Тик һеҙҙең ризалыҡ биреү тәртибе һәм уны һеҙгә бәйән итә. Берҙән-бер проблема: сездә юҡ икәнлеген иҫбат һеҙ адвокаты менән килешеп, почтанан тыш, уның хаҡы тураһында һеҙгә улар һеҙҙең менән алмашырға мөмкин ине. Шуға ла стесняйтесь килешеү хаҡы һорай: контракт, уларға хаҡ ҡуйыу, адвокаттар һәм һеҙгә лә, һеҙгә лә килешә алмайбыҙ, — тип ҡайтты. Адвокат үҙе бер нәмә лә тыйыла, һеҙ һораған хаҡты түләргә, был процедура тамамланыу алдында. Практика менән тәьмин адвокат һораным, папка эшләй башлаясаҡ: ул талап итмәй, тип үҙенә хаҡ бер өлөшө булыр, тип ышанам өсөн түләргә була. Һеҙ бер йәки бер нисә шартты башҡа процедуралары барышында тәҡдим ителәсәк, уның хаҡын һәм башҡа йыйып, папкаң әҙер булһа. Яҡшы адвокат һораным, төҙәтеү конвенция шарттарын өсөн түләй. хаҡ: һеҙгә адвокат һорап ала ла һеҙҙең өсөн, өс тапҡыр хаҡы түләү, срогы, уның менән килешәм. 393 әгәр һеҙ эшләгән ҡарамаҫтан, дәүләт ярҙамына хоҡуғы бар икән, гонорар түләү өсөн адвокат ҡарамаҫтан, бәхәс һеҙ. 393. әгәр һеҙ еңеү яуланығыҙ һәм ай 929 араһында, өлөшләтә дәүләт ярҙам хоҡуғына эйә булыу ғына түгел икән: хаҡты түләү өлөшө һеҙ үҙен адвокат була. Был осраҡта, адвокат хаҡы килешеүгә ҡул ҡуйырға тейеш. Әгәр һеҙ эшләгән, 929, һәр хәлдә, адвокат хеҙмәте өсөн түләүҙәр һеҙҙең дөйөм сығымдарға ҡарата һеҙҙең ярҙам хоҡуғына эйә булды: һеҙ дәүләттә адвокаттың түләргә була.\nҺәр осраҡта, һеҙ үҙегеҙ юрист ярҙамы хоҡуҡи яҡлап әҙер булырға тейеш. Иң ап-асыҡ булып яҡшы менән башланды. Һеҙ адвокат түләүҙе талап итә икән, был конвенция ла ҡаралған. Һеҙ ҙә килешеүгә ҡул ҡуйылған, һәм һеҙ чувствуй, тип, һеҙгә, һеҙ бик күп аҡса талап ителә адвокат. һәр осраҡта, һеҙ тейеш ебәрергә тулы сумма менән күрһәтеү иҫәбенә адвокат, уның эше буйынса яңынан причитания (пошлинаны) һәм башҡа сығымдар: герб йыйып, нотариустар, приставтар түләргә, һәм командировочная. Һеҙ аласыз, һеҙҙең көрәш иҫәбенә адвокат, адвокаттар коллегияһы рәйесе менән тапшырһа йәки хат ташыусыға мөрәжәғәт заказной исеме тураһында квитанцияны күрһәтеү заказдар килә. Һеҙгә һәм һеҙҙең булыуын раҫлау тураһында ғариза оповещать Батонье, йәғни, әгәр уны дүрт ай дауамында бәхәс турап түгел, бәлки, һеҙ бер ай эсендә индерелергә беренсе президенты суд апелляция. Әгәр һеҙ сәбәптәрҙе батонье биреү, һеҙгә ҙур инстанция суды рәйесе индерергә мөмкин, был ҡарар өсөн уның юридик көсө бирә: уны раҫлағандан һуң оло инстанция суды рәйесе, һеҙҙең суждения хаҡы ала.\nӘгәр һеҙ хаҡ килешеүгә ҡул ҡуйылды, батонье алмай күләме ҡыҫҡартыла. Иҫкәрмә: әгәр һеҙгә иҫбат итермен, һеҙ буласак алдан, йәки, тип цэрийға адвокаттар етерлек булыуында түгел. Әгәр ҙә һеҙ ялланып тураһында килешеүгә ҡул ҡуйһағыҙ, һеҙ хаҡтарҙы күҙәтеү алыу еңел булмаясаҡ, сөнки был-уның иҫәбенә адвокат дөрөҫ аҡлай


Фестивалдә ҡатнашығыҙ! » Башҡортостан гәзите\n31-10-2012, 01:40 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\n“Ҡала мөхите” VIII социаль реклама фестиваленә эштәр ҡабул ителә. Сара социаль реклама тормошто яҡшы яҡҡа үҙгәртергә, киҫкен мәсьәләләрҙе хәл итергә этәргес бирә тип ышанған ижади кешеләрҙе бергә йыясаҡ.\nБыйыл фестивалдең маҡсаты — реклама өлкәһендә профессионал булмаған, әммә әүҙем, үҙендә ижади көс-ҡеүәт тойған, социаль мәсьәләләр хаҡында фекерен белдерергә теләгән кешеләрҙе күпләп йәлеп итеү. Тап шуға күрә “Һин дә ҡушыл!” тигән һүҙҙәр һигеҙенсе фестивалдең девизына әүерелде.\n“Ҡала мөхите”нә реклама һәм PR өлкәһендәге күренекле белгестәр саҡырыла. Улар ижади йәштәргә һөнәри оҫталыҡ серен асасаҡ. Шулай уҡ фестивалдең дөйөм идеяһын сағылдырған төрлө ижади майҙансыҡтар эшләйәсәк. Социаль рекламаның танылған оҫталары Галина Вельская, Гюзелла Николайшвили, Карин Клеман, Римма Погодина, Владимир Вайнер, Георгий Молодцов, Евгений Никонов, Сергей Долгов жюри ағзалары буласаҡ.\n“Рәсәйҙең ун ике төбәгендә социаль реклама өлкәһендәге коммерцияға ҡарамаған ойошмалар эшенең һөҙөмтәлелеген арттырыу” проектын тормошҡа ашырыуға Хөкүмәт грантын алған Мәскәүҙең “Социаль реклама лабораторияһы” йыйынды үткәреүгә әүҙем ярҙам күрһәтәсәк. 23 ноябрҙә Башҡортостан Юлдаш телевидениеһының тура эфирында ҡатнашыусыларҙы бүләкләү тантанаһын ҡарай алаһығыҙ.\nЭштәр 9 ноябргә тиклем ҡабул ителә. Сара хаҡында мәғлүмәттәр менән gorsreda.ru сайтында ентеклерәк танышырға мөмкин.\nФестивалде ойоштороу комитеты.


«Икәүҙе ҡауыштырыу – Хоҙай эше» » Башкортостан кызы\n«Яңғыҙлыҡ – татылмаған наҙ, кисерелмәгән шатлыҡтар, күҙ йәше менән ҡаршы алған байрамдар, йәнеңде бирерҙәй булып көткәндә мәңгегә өҙөлгән өмөттәр генә түгел, тыумай ҡалған балалар, юғалған йәшәү мәғәнәһе лә». – Меңдәрсә кешеләр араһында үҙ насибын эҙләүселәргә ярҙамлашыуҙы тәҡдире тип ҡабул иткән, йөҙҙән ашыу парҙы ҡулдарынан тотоп, бәхет ҡапҡаларына илткән Әлфиә Ишморат ҡыҙы Килмөхәмәтова шулай ти. Ғүмерен матбуғатҡа арнаған билдәле ҡәләмдәшебеҙ ул, оҙаҡ йылдар Ғафури районының «Табын» гәзитендә яуаплы секретарь, баш мөхәррир, артабан Башҡортостан Матбуғат һәм киң мәғлүмәт министрлығында баш белгес булып эшләгән. Тап журналист ҡыҙыҡһыныусанлығы, тынғыһыҙ йөрәге сәбәпсе була ла инде димселек менән шөғөлләнә башлауына.\n…Әлфиә Ишморат ҡыҙын, димсе булараҡ, тар даирәлә белеүҙәренең сере шунда: ҡайһы бер яусылар кеүек реклама биреү түгел, үҙе хаҡында ҡысҡырып һөйләп йөрөгәндәрен дә яратмай. Мәҡәләне яҙыуға ла абруйлы ғаилә баҫмаһын яратып уҡыусыларға ихтирам йөҙөнән генә ризалашты. «Икәүҙе ҡауыштырыу – Хоҙай эше, мин бары тик ярҙамсы, – тип ҡабатлай ул. – Бәхеткә шау-шыу түгел, тынлыҡ төҫ». Башлыса таныштары тәҡдим иткән кешеләр менән эшләүенең дә сәбәбе бар – осраҡлы, ҡайғы һалырҙай әҙәмдәр яҡынламауына үҙенә күрә ышаныс был.\nӘлфиә ханымдың эш үҙенсәлеге нимәлә? Ул, никах агентлыҡтарынан айырмалы рәүештә, картотека алып бармай, анкета тултыртмай, ә һәр мөрәжәғәт итеүсене күңел һандығында тота: «Икенсе яртыңды альбомдағы фотолар буйынса һайларға әйбер һатҡан баҙарҙа түгелбеҙ ҙә баһа». Ҡылдай нескә, һаҡлыҡ талап иткән был эштә бары тик йылдар буйы тупланған бай тәжрибәһенә, эске һиҙемләүенә таяна, йөрәк тауышын тыңлай. «Кеше ишектән инеү менән күҙ алдына хәтеремдә һаҡланыусы берәү килеп баҫа: «уға тиң йәр шул!»\nӘҙәм балаһының берәүгә кәрәкле, ҡәҙерле булыуын тойоуы зарур – тәбиғәттән һалынған был ихтыяж ҡәнәғәтләндерелмәй икән, ул үҙен бүтәндәрҙән кәм һиҙә башлай, йомола. Ә бәхет асыҡ йөрәкте үҙ итә бит, – ти Әлфиә ханым. – Ябыҡ ҡабырсаҡтай күңелде асыу өсөн ҡат-ҡат күрешеп, өсәр-дүртәр сәғәт һөйләшәбеҙ. Баҡһаң, йоҙаҡҡа бикләп ҡуйылған иң күркәм сифаттарын балҡытырға кешене бары тик яратып, ипләп кенә тыңлау кәрәк, проблеманан сығыу юлын, яңғыҙлыҡ сәбәбен үҙе табасаҡ…\n…Яңыраҡ ҡына таныштырған бер егет менән ҡыҙҙың тарихын бәйән итеүе иһә – мөхәббәттең мөғжизәүи, мәңге асылмаҫ сер булыуына ишара: «Улар бер-береһе өсөн тыуған кеүек, төҫ-ҡиәфәте, тотоштары, бер өлкәлә эшләүҙәре, хатта ҡыҙыҡһыныуҙары менән шул тиклем тап киләләр ине. Кисәлә айырыла алмай һөйләшеүҙәрен күреп, бына тағы бер пар бәхетле, тип ҡыуандым. Иртәгәһен егеттең шылтыратыуы иһә шаҡ ҡатырҙы: «Уның менән иҫ киткес рәхәт. Ул миңә һеңлем кеүек яҡын. Тик мин мөхәббәт көтәм...» Егеттең артабанғы яҙмышы иһә һөйөү ҡошоноң сыбар йөрәктәргә – түҙемһеҙҙәргә түгел, ышанып, сабыр итеп көтә белеүселәр иңенә ҡуныуын ҡеүәтләй...»


21 октябрҙә республиканың «Ашҡаҙар» радиоһында – ретро-йырҙар көнө\n20 Октябрь 2021, 11:46\n21 октябрҙә республиканың «Ашҡаҙар» радиоһында көн дауамында башҡорт телендә ретро-йырҙар яңғыраясаҡ. Улар күптән инде «халыҡ йырҙары» тип ҡабул ителә. «Был көндө беҙҙең каналда Һеҙҙе иң яратҡан башҡарыусыларбыҙ менән онотолмаҫ осрашыуҙар көтә – Мәғәфүр Хисмәтуллин, Фәриҙә Ҡудашева, Ғүмәр Әбделмәнов, Ләлә Муллабаева, Рамаҙан Йәнбәков, Вәкил Йәләлетдинов, Фәрит Бикбулатов, Фидан Ғафаров, Нурия Ирсаева, Радик Гәрәев, Илфак Смаков, Ғәли Хәмзин, Нәзифә Ҡадырова һәм башҡалар. Эфирҙа йәшлек, тәүге мөхәббәт, тыуып-үҫкән ауыл тураһында хәтерләүҙәргә илтер йыр-моңдар өҫтөнлөк итәсәк. Илап та, йырлап та, шатланып та, һағышланып та алырға мөмкин буласаҡ», - ти «Ашҡаҙар» радиоһының етәксеһе Гәүһәр Батталова.\nБөйөк композиторҙарыбыҙ – Заһир Исмәғилев, Таһир Кәримов, Рафиҡ Сәлмәнов, Бәхти Ғайсин, Наил Ғәлиев, Абрар Ғабрдрахманов, Роберт Ғәзизов, Рим Хәсәнов, Роза Сәхәүетдинова тарафынан яҙылған «мәңгелек йырҙар»ҙы халыҡ күптән инде үҙенеке итеп иҫәпләй. Ижадсы өсөн иң ҙур баһа, моғайын, ошолор....\nҺүҙ батшалары Назар Нәжми, Рәми Ғарипов, Уран Кинйәбулатов, Шәриф Биҡҡол, Яҡуп Ҡолмой, Сафуан Әлибай, Зөһрә Ҡотлогилдина, Гөлфиә Йоносованың шиғырҙары үҙҙәре үк йырлап тора. «Мәңгелек йырҙарҙы» бер тәүлек эфир ваҡытына һыйҙырыу мөмкин булмаған эш, шуның өсөн дә «Ашҡаҙарҙар» иң-иңдәрен һайларға тырышҡан.\n«Быйыл сентябрь айында «Ашҡаҙарҙа» тематик көндәр ойоштора башлағас, күптәрҙең ҡайҙан тема табып бөтөрһөгөҙ икән тип аптырағаны хәтерҙә. Декабрь аҙағына тиклем эшләрбеҙ ҙә тағы ла берәй ҡыҙыҡлы тапшырыу тәҡдим итербеҙ тип уйлағайныҡ. Ләкин беҙ уйлағанса булманы, тыңлаусыларыбыҙ үҙҙәре шылтыратып темалар тәҡдим итә башаланы! Фекерҙәре лә ниндәй бит әле! Шулай итеп, «Ашҡаҙарҙа» тематик көндәр май аҙағына - радиосезон ябылғанға тиклем дауам итәсәк», - тип ҡыуанысын йәшермәй радионың баш мөхәррире Гәүһәр Батталова.\n«Ашҡаҙар» тулҡындарындағы киләһе тематик көндәр шиғриәт һәм дуҫлыҡ темаһына бағышлана. Беҙҙең радио тура эфирҙа эшләй. Телефоныбыҙ: 8 (347) 2461 – 481


"Аманат"тың май һанында ниҙәр бар?\n4 Июнь 2018, 02:11\n“Аманат” журналының май айында сыҡҡан һанын күрҙегеҙме, ҡулығыҙға алдығыҙмы әле? Әгәр юҡ икән, баҫманың был юлы ниндәй яҙмалар менән ҡыуандырасағын белгегеҙ киләлер, моғайын.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арнап шиғриәт конкурсы иғлан иткәйнек. Ул 2019 йылдың октябренә хәтлем бара, ике мәртәбә (быйылғы һәм киләһе көҙҙә) йомғаҡ яһаласаҡ һәм еңеүселәргә ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Әлеге һанда тиҫтерҙәрегеҙҙең Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәренә, Ғаилә йылына, яҙ миҙгеленә бағышланған ижад емештәре урын алған.\nСәсмә әҫәрҙәр өсөн “Ижад ҡомары” тигән бәйге барлығын беләһегеҙҙер. Унда хикәйәләр, нәҫерҙәр, әкиәттәр һ.б. яҙып ебәрергә мөмкин. Май һанында, әйткәндәй, Айгүзәл Мөхәмәтйәнованың “Еңелмәҫ батырҙар” исемле бик матур әкиәте баҫылған.\n“Билдәле шәхестәрҙең бала сағы” рубрикаһы һеҙҙе элекке замандарҙа халыҡтың ниндәй хыялдар ҡороп йәшәгәне, нисек белем алғаны, ни рәүешле көн күргәне менән таныштыра. Әлбиттә, бөгөнгө арҙаҡлыларҙың барыһының да бала сағы бер төрлө үтмәгән. Мәҫәлән, әлеге сығарылышта Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Заһир Вәлитов иҫ киткес фәҡирлектә йәшәгәндәре, әммә мәрәкәләргә, шуҡлыҡтарға форсат табып тороуҙары хаҡында һөйләй.\nХәҙер мәктәптә лә – тулы мәғәнәле демократия. Баланың хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләһе йыш ҡына бер яҡлы үҫеш ала. Уҡыусы менән уҡытыусы араһындағы мөнәсәбәттәрҙе көйләүгә керешкән ата-әсәләр, саманан арттырып ебәреп, аҫтыртын эш итеүгә, янауға тиклем барып етә. Һөҙөмтәлә кем күберәк зыян күрә һуң? Әлбиттә, бала. Сөнки артыҡ иркәләтеү, йәлләү, һыртлатыу арҡаһында уның белем кимәле төшә, психикаһы боҙола. Был турала Ынйы Уралованың “Кем ғәйепле?” тигән мәҡәләһендә уҡырһығыҙ.\nБөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 73 йыл тулыу уңайынан Зөһрә Бәшәрованың “Герой менән осрашыу” тигән хикәйәһе бирелгән. Унда һуғыш балаларының әсе яҙмышы – аслыҡ, етемлек, һағыш, бәләкәйҙән ауыр эшкә егелеү һ.б. – тасуирлана. Төп геройҙың фронттан аҙ ваҡытлы ялға ҡайтып төшкән ҡаһарман офицер Таһир Кусимов менән күрешеүе ваҡиғаһы күңелгә айырыуса тәьҫир итә.\nГүзәлиә Балтабаеваның “Кем булырға, нисек булырға?” тигән яҙмаһы ла иғтибарығыҙҙы тартыр. Унда сығарылыш уҡыусылары алдында дәүләт имтихандары тапшырыу, артабан һөнәр һайлау бурысы тороуы һ.б. бәйән ителә. Автор уҡыу йорттарындағы, хеҙмәт баҙарындағы хәлдәрҙе анализлай һәм йәштәргә кәңәштәрен бирә. Әйткәндәй, был һанда ҡайһы бер уҡыу йорттарына студенттар ҡабул итеү шарттары тураһында мәғлүмәт баҫылған.\nРәссам Ләйлә Ғаянова эшләгән “Ваҡыт тотҡондары” комиксы дауам итә. Йософ, Әнүәр һәм Ильяс әлеге сығарылышта француз армияһы менән Рәсәй һалдаттары араһындағы алышҡа шаһит була.\nЯпониялағы тиҫтерҙәрегеҙ нисек йәшәй икән? Был һорауға яуапты Зөбәржәт Яҡупованың шул илдә тыуып үҫеп, мәктәп һәм университеттар тамамлап, башҡорт мөхитенән йыраҡ тороуына ҡарамаҫтан, беҙҙең телде үҙ аллы өйрәнеп, күптәргә өлгө булған япон егете Юто Һишияма менән әңгәмәһенән алырһығыҙ.\n“Аманат” йондоҙлоғо” рубрикаһында иһә Нурия Әхтәмованың башҡорт эстрадаһы күген балҡытыусы “Аҡ йондоҙҙар” төркөмө солистары Хөрмәт Алсынбаев һәм Илүзә Әхмәтханова менән әңгәмәһен уҡырһығыҙ.\n“Мәңгелек сер”ҙә нимә барлығы әлегә сер булып ҡалһын. Һабанай һылыуының кем икәнлеген дә өндәшмәй торабыҙ. Шулай ҙа был һандың спорт, хәрби техника, зоология менән ҡыҙыҡһыныусыларға, төрлө мөғжизәләргә битараф булмағандарға бик күп мәғлүмәт килтереүен йәшерә алмайбыҙ.\n“Аманат” журналын өйөгөҙгә алдырығыҙ, башҡаларға ла тәҡдим итегеҙ! Йәйге каникул – яҙмаларҙы иркенләп уҡыу өсөн бик яҡшы осор. “Аҙна һайын – бүләк!”, “Яҙыл да бүләк от!” уйындарында ҡатнашып, шулай уҡ ижади конкурстарҙа көсөгөҙҙө һынап, компьютер, планшет, смартфон һымаҡ приздар отоу мөмкинлеген дә күҙ уңынан ысҡындырмағыҙ.


Башҡортостан етәксеһе Ялтаға эш сәфәре барышында шулай уҡ Ҡырым Республикаһы Башлығы Сергей Аксёнов менән осрашты. Яҡтар сауҙа-иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу тураһында фекер алышты.\nОсрашыу башында Сергей Аксёнов Ҡырым шифаханаларында ял иткән Сибай балаларының тәъҫораттарын һорашты.\n–Улар шатланып, бик ҡәнәғәт булып ҡайттылар. Ял программаһы бик бай булған. Балаларға бөтәһе лә оҡшаған, – тине Радий Хәбиров. – Ҡайһы бер балалар беренсе тапҡыр тыуған ҡалаларынан ситкә сыҡты. Улар өсөн был бик иҫтәлекле сәйәхәт булды. Шуға ла ата-әсәләр, ҡала хакимиәте башлығы исеменән һеҙгә ихлас рәхмәт һүҙҙәрен еткерәм.\nТөбәк етәксеһе көньяҡ республика менән хеҙмәттәшлек биш йыл элек төҙөлгән килешеү нигеҙендә алып барылыуын билдәләне. Бөтә эштәр ҙә юл картаһына ярашлы атҡарыла. Ике төбәк араһында тауар әйләнеше арта, мәҙәни-гуманитар бәйләнештәр нығына.\n–Беҙҙең республикаға биргән балалар шифаханаһы өсөн ҙур рәхмәт. Бөгөн төҙөкләндереү өсөн проект эштәре алып барыла, – тине Радий Хәбиров. – Оҙаҡламай ул Евпаторийҙың иң күркәм урындарының береһенә әйләнәсәк. Башҡортостан балаларына иһә Ҡырымда ял итеү һәм дауаланыу мөмкинлеге барлыҡҡа киләсәк.\nСергей Аксёнов Ҡырым Республикаһы Башҡортостан ярҙамын тойоуын һыҙыҡ аҫтына алды. Төбәктә Башҡортостан тәжрибәһе әүҙем ҡулланыла.\n–Форумға Башҡортостан эшҡыуарҙарын алып килгәнегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Ике төбәк араһында иҡтисади бәйләнештәр нығына, – тине Сергей Аксёнов. – Һеҙҙең эшҡыуарҙар ярҙамында Ҡырымда эре инфраструктура проекттарын тормошҡа ашырырға мөмкин буласаҡ.


Йүнләп йоҡлай алманы был төндә Мәрғиә. Кисә кистән ире дуҫына запас тәгәрмәс алырға тип киткәйне, һыуға батҡан кеүек юҡ булды. Ҡапҡа шығырҙаған, ағас ботаҡтары тәҙрәгә һуғылған һайын, ире ҡайтҡандыр тип, әллә нисә тапҡыр тышҡа сығып әйләнде. Етмәһә, өсөнсө көн бер туҡтауһыҙ яуған ямғыры ла күңелгә шом өҫтәгәндән-өҫтәне. Ҡустыһынан кисә алған телеграмма ла тынғылыҡ бирмәне. “Әсәй ауырый, тиҙ генә килеп етегеҙ “,- тиелгәйне унда. Тиҙ генә йыйынып, автобусҡа сыҡмаҡсы булғайны, ире: “Машина менән барырбыҙ, ҡәйнәмдең хәлен үҙем дә белгем килә”,- тигәс, ризалашты.\nИре ҡайтмағас, дуҫтарына, таныштарына шылтыратып ҡараны. Бер кем бер нәмә белмәй. Дауахана номерын йыйҙы. Унда ла юҡ. Әллә милициянан белешергәме, тип икеләнеп торғанында, телефоны шылтыраны. Әхирәте Гөлниса икән. “Кисә Рафиҡтың үрге ос ҡыпсаҡ Мөрит менән һөйләшеп торғанын күргәндәр, бәлки, шундалыр”,- тине.\nТиҙ генә шәлен яурынына һалды ла Мәрғиә, Мөриттәрҙең йортона табан атланы. Хужабикәһе иҫән саҡта әллә ҡайҙан ялтырап ултырған йорттоң тыштан һыланған балсыҡтары ҡойолоп, тәҙрә буяуҙары уңып, етемһерәп ҡалған, ҡапҡалары ла бер яҡҡа ауышҡан. Элек гөл-баҡсаға күмелеп ултырған урамды ҡый үләндәре баҫып алған. Өй ишеген асҡас, өнһеҙ ҡалды Мәрғиә. Элекке әхирәте Фазлияның матур донъяһынан бер нәмә ҡалмаған: тәҙрәләрҙә бысрап бөткән тюль киҫәктәре, бото ҡыйшайған өҫтәл һәм унда-бында тәгәрәшеп ятҡан буш шешәләр. Тышы керләнеп бәткән диванға Мөрит тәгәрәгән, ә ишек төбөндәге карауатта уның Рафиғы мышнай.\nМәрғиә бер һүҙ өндәшмәйенсә, ишекте шартлатып япты ла, кире өйөнә табан атланы. “Кәкрене ҡәбер төҙәтер “,- тип бушҡа әйтмәгәндәрҙер. "Әле бит “Абдуллаға“ барып ҡайтҡанына бары алты ай, ә унан алда эсеп саҡ үлмәй ҡалғайны, аңламағас, аңламай ”, - тип үртәнә-үртәнә ҡайтты ул. Тиҙ генә әйберҙәрен йыйҙы ла, күршеһенә берәй аҙнаға әсәһе янына киткәнлеген аңғартып, автобус туҡталышына табан атланы. “Ярай әле һыйыр малы бөтөрөлгән", - тип эстән генә ҡыуанды. Тауыҡтарға бер ни булмаҫ, күршеһе Хәтирә ем һибеп, һыу һалып торор әле.\nБәхетенә күрә, автобус та оҙаҡ көттөрмәне, елдереп ҡалаға ла барып етте. Поед ҡуҙғалырға ни бары ун минут ҡалғайны, өлгөрҙө.\nКүпела унан башҡа бер кем юҡ. Яңғыҙ булыуынан файҙаланып, ҡабалан ғына тултырылған сумкаһын бушатып, әйберҙәрен рәтләп һалырға булды. Әсәһенә, туғандарына алған бүләктәрен теүәлләп ҡуйҙы. Кәрәк булыр әле тип, әллә нисә йыл тотонолмай, серванттың төпкө кәштәһендә ятҡан шкатулканы ла һалып алғайны. Уның эсендәге әйберҙәрҙе лә барларға булды. Бына уның элек яратып таҡҡан, ҡояш нурҙарында әллә нисә төҫтәргә баҙлап янып торған муйынсағы, йылдар үтеүгә төҫһөҙләнеп, тоноҡланып ҡалған. Рафиғы бүләк иткәйне, һинең зәңгәр күҙҙәреңә килешә, тип. Ул ваҡытта улар әле өйләнешмәгәндәр ҙә ине. Бәй, өйләнешкәндәренә утыҙ биш йыл да үтеп киткән, тоноғор ҙа шул. Хәҙер инде модаһы ла үткән. Ә был алтын сылбырҙы балалары бүләк иткәйне илле йәшенә. Алтын – алтын инде, ана, йылтылдап тора, бер ҙә генә төҫөн ташламай, өр-яңы һымаҡ. Көмөш беләҙек әҙерәк ҡарайып киткән, йә, ярай, ауылға барғас, ышҡып ялтыратып алыр әле. Ә быныһы - алҡа. Күҙҙең яуын алырлыҡ. Таштары сейә ҙурлығындай түңәрәк, ҡып-ҡыҙыл – рубин, бик затлы таш. Тик йәл… ҡуш түгел, бары һыңар алҡа. Бәлки, ише табылыр, тип, затлы әйберҙе ташларға йәлләне, ошо шкатулкала әллә нисә йыл ята инде ул.\nПоездың һалмаҡ ҡына бәүелеүеме, әллә төнөн насар йоҡлауы сәбәпсе булдымы, башын яҫтыҡҡа терәү менән ойоп та китте Мәрғиә. Кемдәрҙеңдер көңгөр-көңгөр һөйләшеүенә уянып китте. Күҙен асып, йәнәшәһендәге һикегә ҡараны. Унда ике кеше: береһе - ҡатын ҡыҙ, икенсеһе ир кеше, бер-береһенә һыйынып ҡына ултыралар, ир кеше ҡатындың ҡулдарын устарына алған.\n- Мин ҡурҡам, йәнем, - тине ҡатын.\n- Ҡурҡма, ҡәҙерлем, мин һинең яныңда, - тип яуапланы ир кеше. “Һөйәркәләрҙер“,- тигән уй үтте Мәрғиәнең башынан.\n- Барыһы ла яҡшы үтһә, ярай ҙа ул, - тип һаман илауланы ҡатын.\n- Балалар өсөн ҡайғырма, врачтар менән һөйләшелгән, һинең үҙеңә айырым бүлмә, ә мин ағайымдарҙа урынлашам, - тип йыуатты ир.\nБәй, былар бит ирле-ҡатынлы, ҡайһылай ире аҡыллы, нисек ҡатынының күңелен иретерлек итеп йыуата белә, тип һоҡланып ҡуйҙы Мәрғиә. Ир кеше, сәй алып киләм, тип, купенан сығып киткәс, Мәрғиә лә урынынан ҡуҙғалды. Юлдаш ҡатын төҫкә-башҡа матур ғына, йоҡа кәүҙәле илле йәштәр самаһында ине. Ул арала ир кеше: ”Бына, йылы сәй ҙә килтерҙем “, - тип өҫтәлгә ике стакан ултыртты. Ипле генә итеп Мәрғиә менән сәләмләште лә, тағы сығып китте. Баҡһаң, Мәрғиәгә сәй алырға киткән икән.\nӨфө дауаханаһында ҡатынына операция эшләргә тейештәр икән, ире лә, отпуск алып, ҡатынының иңенә төшкән ауырлыҡты еңеләйтергә булған.\n... Автобустан төшкәс, үҙ ауылын үҙе танымай торҙо Мәрғиә. Тыуған ауылына бынан ун биш йыл элек, ҡустыһының туйына килгәйнеләр, шунан һуң нисектер юл төшмәне. Бейек яңы йорттар янында үҙҙәре тыуып үҫкән йорт тәпәшәкләнеп, ергә һеңеберәк киткәндәй тойолдо. Өй эсендәге әйберҙәр әллә ни үҙгәреш кисермәгән: шул уҡ диван, шул уҡ сервант, хатта өҫтәлдә шул уҡ алмалар төшөрөлгән ашъяулыҡ. Элек шаулап торған өй эсе тып-тын, әйтерһең, бында бер йән эйәһе ҡалмаған. “Әллә һуңланыммы?”- тигән уй мейеһен телеп үтте. Шул саҡ “Кем унда?” - тигән хәлһеҙ генә тауыш ишетелде. Әсәһенең тауышын ишетеүе күңеленә йылы йүгертте, Мәрғиә төпкө өйгә үтте. Карауатта олоғайып, бәләкәсләнеп шиңгән, биттәре шырышланып киткән әсәһе ята ине.\n- Был мин, әсәй! – тип Мәрғиә әсәһен ҡосаҡлап алды. Әсәһенең тоноҡланып ҡалған күҙҙәрендә бер-ике йәш бөртөге күренде.\n- Һине лә күрәһем бар икән, ҡыҙым, - тине ул.\nҺикертә баҫып, шаулатып донъя көткән, алты бала тәрбиәләп үҫтергән әсәһенең һуты ағып бөткән ағастай кипкән ҡулдарын үбә-үбә, Мәрғиә илап ебәрҙе.\nУл арала күрше йортта йәшәгән ҡустыһы менән килене килеп инде.\n- Әсәй шәп кенә йөрөй ине, ҡапыл йығылды, больницаға барыуҙан баш тартты, - тине ҡустыһы.\n- Миңә хәҙер врачтар ярҙам итә алмаҫ инде, - тип өҫтәне уны йөпләгәндәй әсәһе лә.\nӘсәһен аяҡҡа баҫтырыу өсөн бар көсөн һалды Мәрғиә. Дарыуҙарын да алды, уколдарын да һалды, төрлө-төрлө үләндән сәйҙәрен дә эсерҙе. Кис һайын әсәһенең баш осона ултырып, белгән доғаларын уҡыны. Доғалармы, әллә үләндәрме ярҙам итте - аҙна үтеүгә икәүләшеп сөкөрләшә-сөкөрләшә сәйҙәр эсә башланылар.\nӘсәһенең ауырыуы менән бер аҙға онотолоп торған иренең хәлен белергә булып, бер көндө күршеләрҙән өйөнә шылтыратырға булды. Телефон трубкаһы, оҙаҡ ҡына оҙон гудоктар биреп, өндәшмәй торғас теге остан “Алло” тип ҡысҡырған тауыш ишетелде.\n- Рафиҡ, был мин, - тип әйтеүгә, телефондың теге башынан өс ҡатлы һүгенеү тауышы ишетелде. Кеше-фәлән ишетеп ҡуймаһын тип, тиҙ генә телефон трубкаһын һалды Мәрғиә, ә үҙенең ғәрлегенән биттәре ҡыҙарҙы, маңлайынан тирҙәр бәреп сыҡты. Был хәлдә әсәһенә күренеп, уны борсорға теләмәйенсә, баҡса артындағы йылға буйына атланы. Йылға янындағы яңғыҙ тирәкте ҡосаҡлап, һулҡылдап-һулҡылдап иланы.\n… Институт тамамлаған йәш белгесте рус теле һәм әҙәбиәтен уҡытырға көньяҡ райондарының береһенә тәғәйенләнеләр. Биш йыл эшләрмен дә кире тыуған яғыма ҡайтырмын, тип уйлаһа ла, яҙмыш тигән нәмәнән уҙмыш юҡ икән. Ауылда эш башлағас та ваҡытлыса ғына Гөлсафа апайҙарға фатирға урынлашты. Уның берҙән-бер улы Рафиҡ армия сафында хеҙмәт итә ине. Гөлсафа апай менән Мәрғиә әсәле-ҡыҙлы кеүек, бик татыу йәшәнеләр. Гөлсафа апай йор һүҙле, күңелсәк, аш-һыуға ла бик оҫта ине. Тәбиғәте менән йомшаҡ күңелле, ололарға һәр саҡ матур мөғәмәләлә булған ҡыҙ уның күңеленә лә хуш килгәйне. Бәлки, шуғалыр ҙа, улы армия хеҙмәтен тултырып ҡайтһа ла, ул Мәрғиәне үҙ йортонан ебәргеһе килмәне.\n- Йортобоҙ иркен, бер үҙеңә бер бүлмә, иркенләп йәшә, - тине. Мәрғиәнең дә Гөлсафа апаһының күңелен ҡыйғыһы килмәне, етмәһә, уҡыу йылы тамамланыуға ни бары ай ярым ваҡыт ҡалғайны.\nҺомғол буйлы, ҡап-ҡара бөҙрә сәсле, һорғолт күҙҙәре гел йылмайып, нур сәсеп торған Рафиҡ, ысынында, ҡыҙҙарҙың һушын алырлыҡ егет ине. Армиянан ҡайтҡас ул эшкә сығырға ашыҡманы, ә ауыр хеҙмәттән һуң күңеле булғансы ял итергә булды. Көн һайын тиерлек клубҡа тип сығып китер ҙә, таң атҡас ҡына ҡайтып инер ине. Берҙән-бер улын өф итеп торған әсәһе лә уны төшкә хәтлем уятманы, донъя мәшәҡәттәренә өлгөрөр, күңеле булғансы ял итһен, тине. Тумалаҡ кәүҙәле, төҫкә-башҡа әллә ни сибәр булмаған Мәрғиәгә Рафиҡ күҙ ҙә һалманы, ауыл сибәре - шәфҡәт туташы булып эшләгән Нурсилә тип йән атты. Нурсилә лә Рафиҡҡа битараф ҡалманы. Уларҙың аҡҡоштай пар булып клубта бейеүҙәре күптәрҙе һоҡландырһа, ҡайһы берәүҙәрҙә көнләшеү тойғоһо уятты. Ана шуларҙың береһе шофер булып эшләүсе Һиҙиәт булды. Ул үҙе күҙ атып йөрөгән Нурсиләне Рафиҡтың ҡосағына һалғыһы килмәйенсә, егеттәр араһында Нурсилә менән төн уҙғарыуын һөйләп, маҡтанып йөрөгән. Был хәбәр Рафиҡтың да ҡолағына салынған. Ышанғыһы килмәгән, тик бер көн Һиҙиәт менән күҙгә-күҙ ҡарап һөйләшкәс, ышанырға мәжбүр булған.\nРафиҡ күп уйлап тормаған, бөтә ишеткәнен Нурсиләгә еткергән. Нурсиләнең кире яуабын ишеткәс, үҙеңдең ҡыҙлығыңды иҫбат ит, тигән. Нурсилә, бик ғорур ҡыҙ булғанмы, күп уйлап тормаған, ауылға ялға ҡайтҡан офицерға кейәүгә сыҡҡан да киткән.\nКаникулдан һуң ошо хәбәрҙе иптәштәре ярышып-ярышып Мәрғиәгә еткерҙе. Мәрғиә был юлы фатирға Гөләндәм ҡарсыҡҡа урынлашҡайны. Бер көн Гөлсафа апаһы тап килеп, өҙмәй ҙә ҡуймай, үҙҙәренә саҡырҙы.\nСәй эскән арала улының колхозда агроном булып эшләп йөрөүен, ҡыҙының хыянатынан һуң төшөнкөлөккә бирелеүен һөйләне, хатта клубҡа ла сыҡмауына зарланды, һүҙ артынан һүҙ сығып, ошо көндәрҙә Рафиҡтың тыуған көнөн билдәләйәсәкбеҙ, һине мотлаҡ саҡырабыҙ, килмәйенсә ҡалма, тине.\nТыуған көн күңелле генә үтте. Йырланмаған йыр, бейемәгән бейеү ҡалманы. Барыһын да Мәрғиәнең моңло тауышы әсир итте. Хатта ул йырлаған ваҡытта Рафиҡ та, унан күҙен алмайынса, һоҡланып ҡарап ултырҙы. Ҙур ҙәңгәр күҙҙәренән яғымлы йылылыҡ, ихласлыҡ, сафлыҡ бөркөлгән ҡыҙҙы бығаса нисек күрмәгән? Хатта уның тумалаҡ кәүҙәһе лә, бер аҙ һипкелле түңәрәк йөҙө лә уға һөйкөмлө күренде. Әҙерәк ҡыҙмаса булып алған егет бейегән саҡта Мәрғиәнең биленән һығып ҡосаҡлап: “Бөгөн һине оҙатырға мөмкинме?” -тип һораны. Шул көндән башланды ла инде уларҙың осрашыуҙары. Анттар биреп, һөйәм тип тә әйтмәне, тик бер көн клубтан сыҡҡас, туп-тура үҙҙәренә алып ҡайтты ла: “Әсәй, мин өйләнәм”, - тине.\nҠуш ҡуллап риза булды әсәһе, оҙаҡҡа һуҙып торманылар, һалҡын декабрь көндәрендә гөрләтеп туй ҙа яһанылар.\nНиндәй бәхетле ине Мәрғиә! Ул бит Рафиҡҡа тәү күреүҙән ғашиҡ булғайны. Ә хәҙер - уның ҡатыны. Бөтә һөйөүен тик уға арнаясаҡ, мәңгелеккә тик уға тоғро ҡатын буласаҡ. Матур хыялдар менән башланы ул үҙенең ғаилә тормошон. Үҙ-үҙенән ҡәнәғәтлеге холоҡ-фиғелендә генә түгел, йөҙөндә лә сағылды. Эшенә йүгереп барҙы, йүгереп ҡайтты. Телендә бары Рафиҡ булды. Өлкәнерәк апалары уның бигерәк бер ҡатлы булыуынамы, әллә йәшлегенә ишара итепме: “Үтә ҡыҙыл тиҙ уңа ”, - тип көлөмһөрәне. Рафиҡтан башҡа бер кем эленмәне уның күҙенә, етмәһә, ҡәйнәһе лә улар өсөн өҙөлөп торҙо. Ә инде балаға уҙғас, был донъяла үҙен иң бәхетлеләрҙән һананы.\nҮҙенең һөйөү көсөнә ышанды Мәрғиә. Бала табыу йортонан Рафиҡ уны колхоз рәйесенең "Волга"һы менән алырға килде. Акушерка менән шәфҡәт туташтарына ҡиммәтле шарап һәм кәнфиттәр, ә һөйгән ҡатынына алҡалар бүләк итте. Алҡаның да ниндәйен – күҙҙең яуын алырлыҡ ҡып-ҡыҙылын. Ниндәй бәхетле ине ул, әйтерһең, бөтә ғүмер юлы, сабыйҙы төргән аҡ юрған кеүек, тик бәхеттәргә генә төрөлөп үтер кеүек ине…\nҠыҙҙары Зилә бик илаҡ булды. Төндәр буйы йоҡлай алмай сыҡҡан ваҡыттары булды Мәрғиәнең. Рафиҡтың балаға бик иҫе китмәне. Эш, тигән булып, өйөнә йыш ҡына һуңлап ҡайтыр булды. Ҡыҙҙары аяҡҡа баҫып, тәтелдәп йөрөй башлағас, өйгә тағы ла ҡот ҡунғандай булды. Күп ваҡыттарын бергәләп үткәрҙеләр, Рафиҡ уларға ҡиммәтле бүләктәр алып ҡайтты. Кемдәрҙер уларҙың бәхетле йәшәүен күрә алманы, бигерәк тә күрше ҡатын Мәрхәбә был яҡтан маһир ине.\nУл көндө район үҙәгенә мәктәп өсөн кәрәк-яраҡ әйберҙәр алырға барырға тура килде. Тик, бәхетһеҙлеккә ҡаршы, ҡайтып килгәндә тәгәрмәс шартлап, машина боҙолдо. Шофер, күрше ауылға барып, камералар алып килгәнсе, көн дә кисләне. Өйөнә килеп ингәндә, төн уртаһы ине. Уны ире асыулы ҡараш менән ҡаршыланы, бер аҙ төшөреп тә алғайны. “Ҡайҙа йөрөйһөң?”- тип екерҙе. “Машина боҙолдо”,- тип аҡланырға булған Мәрғиәнең һүҙҙәренә ҡолаҡ та элмәне. “Һеҙҙе күрше Мәрхәбә апай үҙ күҙҙәре менән күргән, ҡарағайлыҡта”,- тип аҡырҙы. “Мәктәп өсөн алған ҡаралтыларҙы ташлап китеп булмай бит инде. Етмәһә, Һиҙиәт , камералар алам тип, ауылға китте”, - тигәнде ишеткәс, ире: “Тимәк, Һиҙиәт?” - тип тештәрен ҡыҫты ла эргәһендәге ултырғысты тибеп осорҙо. Ултырғыс уның аяғына килеп бәрелде, ауыртыуына сыҙамай, Мәрғиә сүгәләп төштө лә илап ебәрҙе. “Ах, һин, минең бүләк алҡаларҙы тағып, уйнаш итәһеңме?” - тип, ире уның ҡолағына йәбеште. Эштең ниҙә икәнен аңлауын аңланы лә Мәрғиә, тик көнләшеүҙең сигенә сығып, күҙе-башы тонған ире бер нәмә аңларлыҡ хәлдә түгел ине. Ярай әле, бәхетенә төпкө бүлмәнән ҡәйнәһе йүгереп сыҡты. Этеп-төртөп, Рафиҡты тышҡа сығарып, саҡ тынысландырҙылар. Тик, күпме генә эҙләһәләр ҙә, алҡаның һыңарын таба алманылар…\nОшо ваҡиғанан һуң Мәрғиәнең күңеле кителде, алҡаһын ғына түгел, ә бәхетле тормош ҡорорға хыялланған өмөтөн дә юғалтты.\nҠәйнәһе вафат булғас ҡына Мәрғиә иренең ниндәй булдыҡһыҙ икәненә иғтибар итте. Күрәһең, бөтә донъя мәшәҡәттәрен үҙ өҫтөнә алып, улы менән килененә ыҙғыш өсөн урын ҡалдырмай йәшәгәндер.\nИре һуңғы ваҡытта төплө эш урыны булмағас, унда-бында “ҡалым” менән шөғөлләнде. Ә буш ваҡыттарын иптәштәре менән кәйеф-сафа ҡороп үткәрҙе. Эсеп алһа, ҡатынын ирҙәрҙән генә түгел, ә ҡатын-ҡыҙҙарҙан да көнләшә башланы. Ә бит тормошто тиң башлағайнылар, береһе – уҡытыусы, икенсеһе – агроном. Ә бөтә бәләнең осо – эскелек, һәр кем үҙ тормошон үҙе ҡора, тиҙәр. Ынтылышың, тырышлығың булһа, донъяң түңәрәк. Әгәр инде һыу ыңғайыңа аҡһаң – үҙең ғәйепле.\nКүҙ йәштәрен һөртөргә тип ҡулъяулыҡ эҙләп, ҡулын кеҫәһенә тыҡһа, бармаҡтары ниндәйҙер бер ҡаты әйбергә тейҙе. Бәй, был бит баяғы һыңар алҡа! Теге көндә килененә күрһәтеп ултырғайны, бәлки, ҡалаға барып, ошо алҡанан әллә кулон, әллә балдаҡ эшләтеп булмаҫмы тип. Килене көлөмһөрәп: “Ҡуй, әле, апай, юҡ менән булма, лутсы өр-яңы алҡалар алып таҡ, алҡа алырҙыҡ ҡына хәлең барҙыр әле”, - тигәйне.\nЫсынлап та, әйберҙе улай итәм, былай итәм, тип, төрлө рәүешкә индереп ҡараһаң да, ул барыбер үҙ төҫөн юғалтасаҡ бит.\nХәҙер инде Мәрғиә үҙенә асыулана башланы, нимә тип ошо һыңар алҡаны һаҡланы икән? Бер һыңары юғалғас, ул бит барыбер ишһеҙ…\nБәй, ул һыңар алҡа мин үҙе түгелме һуң? Һөймәгәнгә һөйкәлеп, ҡатын бәхете күрмәйенсә, ирле көйө яңғыҙлыҡта ғүмере заяға үтте түгелме? Ә кем ғәйепле? Үҙе түгелме? Йән асыуынан ҡулындағы һыңар алҡаны һыуға ырғытты Мәрғиә.\nБер аҙ ултырғас, үҙенең тынысланғанын тойҙо. Көндөң дә матур, ялтлап торған ҡояшлы икәненә иғтибар итте. Шәп-шәп аҙымдар менән өйҙәренә табан атланы. Өйгә ингәс, үҙен көтөп ултырған әсәһен ҡосаҡлап үпте, ҡәҙерлеһенә үҙенең бик-бик кәрәклеген аңланы. Әсәһе бит хәҙер бәләкәй бала хәлендә. Нисек кенә булмаһын, Мәрғиә әсәһен һуңғы көндәренә тиклем яңғыҙ ҡалдырмаясаҡ.\nӘ ире… Бер-береһенә кәрәклеген аңлаһа, бәлки… Ә аңламаһа, юлдар айырылыр. Ғүмер тигән нәмә бик ҡыҫҡа, уның да бит бәхеткә хоҡуғы бар.


Һин һәм мин » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\n“Донъяларым түңкәрелгән саҡ” – ошондай баш аҫтында журналыбыҙҙың үткән һанында яҙмыштың ҡаты һынауынан шаңҡып ҡалған Гүзәл исемле йәш ҡатындың йөрәк кисерештәре бәйән ителгәйне. Уның ғаилә тарихын күп уҡыусыларыбыҙ күңеленә яҡын алып, тулҡынланып ҡабул иткән – редакцияға килгән бихисап хаттар шуға дәлил. Беҙ уларҙың һәр береһен Гүзәлгә тапшыра барабыҙ һәм йөрәккә май булып яғылған ихлас һүҙҙәрегеҙ, зирәк аҡыл менән һуғарылған кәңәштәрегеҙ Гүзәлгә был ауыр минуттарҙа, һис шикһеҙ, оло терәк булғандыр, тип уйлайбыҙ. Ғәжәйеп йылылыҡ бөркөлгән хаттарҙың икеһен был һаныбыҙҙа баҫырға булдыҡ.\nБөтәһе лә һәйбәт булыр, һылыу!\nЯратҡан журналымда “Донъяларым түңкәрелгән саҡ...” тигән яҙманы тетрәнеп, күҙ йәштәре аша уҡыным. Ул миңә егерме биш йыл элек тап шулай донъяларым түңкәрелгән саҡты иҫкә төшөрҙө. Мин дә Гүзәл кеүек йәш, сибәр һәм... үтә бәхетһеҙ инем. Иремдең хыянатынан яҡты көнөм төнгә әйләнгән, йоҡом – йоҡо, ашым аш булмаған ваҡыттарым күҙ алдымдан үтте. Гүзәлдең һынмаҫҡа, бөгөлмәҫкә тырышыуы ла ул мәлдәге күңел халәтемде хәтерләтте. Һәм йүгереп кенә шул бала янына барып, башынан һыйпап: “Бирешмә, һылыу!” – тип йыуатҡым килде. Был һүҙҙәрҙе уға журнал биттәре аша еткерәм һәм үҙ яҙмышымдан сығып : “Һис шикһеҙ, бөтәһе лә һәйбәт буласаҡ! Сөнки беҙгә, ҡатын-ҡыҙға, Хоҙай Тәғәлә биргән ҡөҙрәтле көс бөтә ауырлыҡтарҙы ла еңеп сығырға ярҙам итә”, – тип әйтәм.\nТап шул көс икебеҙҙең ҡайһыһын (һөйәркәһенме, минеме) һайларға белмәй аптыраған ирем менән араны өҙөргә ярҙам итте. Тап шул көс артабан юғалып ҡалмаясағыма, ҡыҙымды матур итеп үҫтерәсәгемә, бар йәһәттән уңышлы һәм яңынан бик-бик бәхетле буласағыма ышаныс бирҙе. Был ышаныс шул тиклем оло һәм ҡаҡшамаҫ ине! Тормошомдоң бер йәме ҡалмағанда шул ышанысҡа йәбешеп, үҙемде әүрәтеүем ғәмәлдә иһә үҙемде ҡотҡарыуым булғандыр, моғайын.\nҺәм алтмышҡа етеп, оҙон тормош юлымда төрлө кешеләрҙе күргән ҡатын булараҡ, әйтер инем: бер хыянат юлына баҫҡан әҙәм гел шул юлға тартылыусан. Әлбиттә, хаталанмаған кеше юҡ, ләкин ирең ул юлдан тайпылырға, хатаһын танырға теләмәй һәм, һине артабан ғазаплап, ике ғаиләгә йәшәүен дауам итергә йыйына түгелме һуң? Был осраҡта мөхәббәт өсөн көрәштең мәғәнәһе бармы? Ғөмүмән, мөхәббәт тураһында һүҙ алып барыу урынлымы?\nГүзәл һеңлем! Тормошоңдоң яңы башланған сағы, йәшһең, һылыуһың, матур һөнәргә эйәһең, һинең әле бөтәһе лә алда. Ҡаршыңдағы ишек шап итеп ябылған икән, мотлаҡ икенсе ишек асылыр, тик уны күрергә генә кәрәк. Заманында алдымда асылған шул ишектең бәхет ҡапҡаһы булыуын күрергә күңел һиҙгерлеге биргән Хоҙайыма рәхмәтлемен. Һиңә лә йөрәгеңде тыңлап йәшәргә кәңәш итәм. Һәм был шәфҡәтһеҙ һынауҙан көслөрәк булып сығыуыңа ышанам.\nСабыр төпкәйҙәре һары алтын\n“Түҙгән түш ите ейгән”, “Сабыр иткән мораҙына еткән”, “Сабыр төпкәйҙәре һары алтын” – бәхет нигеҙе сабырлыҡ булыуы хаҡында халҡыбыҙҙың тағы ла әллә күпме әйтемдәрен килтерергә була. “Кем менән аҡ булғанһың – шуның менән пак бул” – был әйтем дә ғаилә бәхетендә сабырлыҡ кәрәк булыуы хаҡында һөйләй. Гүзәлгә ата-бабаларыбыҙ аҡылы һалынған ошо һүҙҙәрҙе иҫкә төшөрөү яҡшы булыр ине. Иң еңел юл – булғанды ҡыйратыу, йәғни айырылыу. Ҡыйралғанды яңынан йыйыу бик ауыр, ҡайһы берҙә хатта мөмкин түгел.\nБәндә ғәйепһеҙ булмаҫ, ҡояшта ла тап бар. Ирҙәрҙең күбеһе – матур уйынсыҡ күрһә, арбалған сабый кеүек бит. Ялтырға ҡыҙығыу – уларҙың тәбиғәтендә. Беҙ, ҡатын-ҡыҙ, аҡыллыраҡ, түҙемлерәк, һығылмалыраҡ зат, шуны иҫтә тоторға тейешбеҙ. Бөгөн яңғыҙыңа бала үҫтереү бик еңел түгел. Ә ир баланы атайһыҙ аяҡҡа баҫтырыу, ҡайһы яҡлап ҡараһаң да, ифрат ауыр – тәрбиә биреү йәһәтенән дә, уҡытыу яғынан да (бигерәк тә яҡшы белем алыуҙың ҡиммәтлеген иҫәпләһәң), артабан терәк булыуҙы уйлаһаң да. Аталы бала арҡалы, тип юҡҡа әйтмәгәндәр шул.\nГүзәл ҡыҙым! Һиңә өләсәй йәшендәге кеше булараҡ: “Ашыҡма, ашыҡҡан ашҡа бешкән”, – тиер инем. Ире икенсе бисә менән буталғас, әхирәтем, асыуына баш була алмайынса, һөйләшеп тә тормай, шартлатып ҡыуып сығарғайны. Йәнәһе, ул ғорур, хыянатсы менән йәшәмәй. Һуңынан терһәген тешләрҙәй булып үкенде лә – һуң. Ҡартайған көнөндә, һыңар ҡанатлы ҡош булып, яңғыҙ көн итә, сөнки балаларының үҙ тормошо. Яңғыҙлыҡтан ауыр нәмә юҡ был донъяла. Тормош ғаиләң хаҡына, балаң хаҡына бер-береңдең хаталарын кисереүҙәрҙән дә тора. Шуға күрә, ҡыҙым, ғәфү итә бел.


Иглин районы Үктәй ауылы халҡы «Айыҡ ауыл-2013» конкурсында ҡатнаша // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИглин районы Үктәй ауылы халҡы «Айыҡ ауыл-2013» конкурсында ҡатнаша\n10:03, 18 октября 2013 Йәмғиәт\nИглин районында «Айыҡ ауыл-2013» республика конкурсында Үктәй ауыл Советының биш ауылы ҡатнаша. Конкурс шарттары ярайһы уҡ ҡаты булыуға ҡарамаҫтан, урындағы властар һәм халыҡ үҙе айыҡлыҡты йәшәү нормаһы итеүгә әүҙем ынтыла. Эскелек сиренә дусар булыусыларға ярҙам итеү, йәштәрҙә араҡыға ҡарата ерәнеү тойғоһо уятыу, йәшерен “йәшел йылан” ағыуы етештереүселәргә түҙеп торғоһоҙ шарттар булдырыу, магазиндарҙа спиртлы эсемлектәр һатыуҙы сикләү, ә ҡайһы бер урында бөтөнләй тыйыу – бына йәмәғәтселектең, мәғариф, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының, хоҡуҡ һаҡлау һәм урындағы үҙидара органдарының эш йүнәлештәре.\n«Айыҡ Башҡортостан» Төбәк йәмәғәт хәрәкәтендә һөйләүҙәренсә, конкурста ҡатнашыу сиктәрендә Үктәй ауылы халҡы яңы спорт майҙансығы төҙөү теләген белдерҙе. Объектты асыуҙа йөш спортсылар сығыш яһаны. Был спорт майҙансығын төҙөү һөҙөмтәһендә бөгөн популяр булған Street Workout менән урындағы йәштәр ҙә шөғөлләнә аласаҡ. Ә һәр ял көндәрендә бында уларҙың өлкән иптәштәре килә һәм үҫмерҙәр менән күнекмәләр үткәрә. Федан Сәйфетдинов был объектты төҙөү инициаторҙарының береһе булды. Егет, был хәҙерге үҫеп килеүсе быуынға дөрөҫ юл һайларға, тәмәке тартыуҙан һәм спиртлы эсемлектәр ҡулланыуҙан баш тартырға ярҙам итәсәк, тип иҫәпләй.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостандың 38 районынан бөтәһе 70 ауыл биләмәһе «Айыҡ ауыл-2013» республика конкурсында ҡатнаша.\nТеги: айыҡ ауыл,сәләмәт йәшәү рәүеше


Элгәре бер заманда йәшәгән, ти, бер батша. Ул батшаның өс ҡатыны бар икән. Береһе бик йәш, ти. Әммә бер ҡатынынан да балалары юҡ, ти.\nБерҙән-бер көндө батшаға бер алма һатыусы ҡарт килә лә:\n— Бына ҡатындарыңдың өсөһөнә өс алма биреп ҡалдырам. Шуны ашаһындар, өсөһө лә ул табыр. Тик шундай шарт бар: кесе улыңды, тыуғас та, мин алып китәсәкмен, шуға риза бул,— ти.\nНи эшләмәк кәрәк, батша риза була. Алмаларҙы ҡатындарына ашата.\nВаҡыт үтә тора. Бына бер саҡ өс ҡатыны ла берәр ул таба. Йәш ҡатындың улы бигерәк шәп үҫә. Көн эсендә йыл үҫкән тиклем үҫә. Ун көн үтеүгә, теге алма Һатыусы бабай килеп тә етә.\n— Вәғәҙәңде үтә! — ти.\nБатша киреләнә алмаған. Йәш ҡатындың, улын йәлләп, һуштан яҙып илап ятҡанын барыһы ла күреп торған. Ҡарт шулай итеп кесе улды үҙенә алып ҡайтып киткән.\nЭй баралар, эй баралар, ти, былар. Бер урман араһына барып еткәс, теге бабай:\n— Улым, ана аҡланда бер ҡаҙан бар, һин уның аҫтына ут-тоҡандыр, мин хәҙер утын йыйып алып барырмын, — тигән.\nЕгет аҡланға барһа, тегендә бер ҙур ҡаҙан, ҡаҙан әсе тас май икән. Ҡаҙан тирәләп бик күп кешеләрҙең һөйәге ята, ти. Егет барған да бер баш һөйәген тотоп ҡараған. Шул саҡ баш телгә килгән:\n— Эй егет, харап булаһың бит. Бында ниңә килдең инде?— тигән. Егет һөйләп биргән. Баш:\n— Ул хәҙер, аҫтына ут яғып, ошо ҡаҙанды ҡайнатыр, һине шул ҡаҙан тирәләй әйләнеп сығырға ҡушыр, һин: «Бабай, мин белмәйем бит әле, үҙең әйләнеп күрһәт», — тип әйт. Шунан уны ҡаҙанға этеп төшөрөрһөң дә ҡуйырһың, — тигән. — Шул саҡ бер бесәй килер, муйыны тулы асҡыс булыр, асҡыстарҙы алырһың да анау тау мәмерйәһендәге келәттәрҙе асырһың. Өсөнсө келәттә бер йәшел һандыҡ булыр, шуны ас та, эсендәге-ҡошто ҡанын сығармай ғына һығып үлтер. Был ҡарттың йәне-шул булыр. Шунан һуңғы келәт эсендәге кейәмдәрҙе кейенеп, атты менеп, теләгән яҡҡа китерһең, — тигән.\nҠарт утын күтәреп килеп еткән. Ҡаҙан аҫтына һалып, егет ут төртөп ебәргән. Ҡаҙандың һыуы ҡайнай башлағас, бабай егеткә ҡаҙанды әйләнеп сығырға ҡушҡан. Егет:\n— Мин әйләнә белмәйем, тәүҙә үҙең өйрәтеп бир, — тигән.\n— Эй-й, шуны ла белмәҫкә, — тип әҙәм ашар ҡарт ҡаҙан тирәләй лап-лап әйләнә генә башлаған икән, егет, ҡарттың артынан ҡарап барған кеше булып, уны ҡаҙанға күтәреп бәргән дә ҡуйған!\nБер аҙҙан, муйыны тулы асҡыс һөйрәп, бер бесәй килеп сыҡҡан. Егет, асҡысын сисеп алып, үҙен ҡаҙанға ташлаған. Шунан теге мәмерйәгә барып, ике келәтте асһа, береһенән-береһе сибәр йәш кенә ҡыҙҙар, һөлөк кеүек егеттәр килеп сыҡҡан, ти. Үҙҙәре, егеткә ҡурҡышып ҡарап, бер-береһенә төртөшәләр икән.\n— Бынау һимеҙ, мин арыҡ, бынау көр, мин ябыҡ, мине алма, быны ал, — тиешәләр икән. Егет уларҙы ҡотҡарыуын әйткәс, бөтәһе лә уға рәхмәттәр әйтеп, теләгән яҡҡа таралышҡан, ти. Шунан егет өсөнсө келәттәге һандыҡ эсенән теге баш әйткән ҡошто алған да ҡанын сығармайынса ғына быуып үлтергән. Шул мәл ҡаҙандағы теге ҡарт менән бесәй йән биргән.\nЕгет, һуңғы келәттәге атты менеп, кейемдәрҙе кейенеп алһа, тағы ла һылыуыраҡ булған. Биленә ҡылысын, уҡ-һаҙағын таҡҡан да сабып сығып киткән.\nЭй китте, ти, егет, эй китте, ти, тышау буйы ер китте, ти. Бара торғас, бер батшаның йылҡы көтөүсеһенә тан булды, ти..Көтөүсе менән һөйләшеп киткәндәр. Егет, көтөүсегә кейемен биреп, үҙе уның алама кейемен кейеп китте, ти, батшаның ҡалаһына йәйәүләп. Барып, бер ашханаға эшкә кергән. Бер аҙ эшләгәс, бер аш бешереүсе килгән дә:\n— Абау бынау, ҡайһылай һаҫып йөрөйһөң, бар йыуынып кил, — тигән.\nЕгет бер быуаға һыу керергә барһа, быуа уртаһында бер ҡыҙ йөҙөп йөрөй икән. Егет, сисенә һалып, уның янына йөҙөп киткән. Барып күрһә, ҡыҙ шул тиклем сибәр, ти, егет бер ҡарауҙан ғашиҡ булған да ҡуйған. Егетте күреп һылыу ҡыҙ ҙа ғашиҡ булған. Был батша ҡыҙы икән. Улар ярға сығып ултырып һөйләшкәндәр ҙә бер-береһенә йәр булып йәшәргә һүҙ бирешкәндәр.\nӘмәлгә ҡаршы, иртәгеһенә батша үҙенең ҡыҙҙарына кейәү һайлай башлаған. Өс ҡыҙын да батша уртаға ултыртҡан да ҡулдарына алма тотторған. Тирә-яҡтан ҡарап торған бөтә батшалыҡтың халҡына ҡарап, алманы һәр ҡыҙ үҙе ырғыта икән. Тәүге ике ҡыҙҙың алмаһы ике бай кешенең ҡулына барып төштө, ти. Ә бәләкәй ҡыҙ бәрмәй ҙә бәрмәй икән. Шул саҡ батша:\n— Батшалығымда тағы берәй кеше ҡалдымы әллә? — тип ҡысҡырған. Уға ашханала бер алама ғына хеҙмәтсенең ҡалыуын әйткәндәр. Батша уны ла ҡалдырмай алып килергә бойорған.\nЕгетте алып килеүҙәре булған, кесе ҡыҙ алмаһын уның ҡулына төшөрөрлөк итеп бәреүе булған. Быға батшаның бик асыуы килгән. Ике бай кейәүгә ике ҙур, матур өй һалып биргән, ә кесе кейәүе менән кесе ҡыҙын ат һарайы янындағы ҡамыт келәтенә индергән.\nТормош шулай үтә торған, кейәүҙәрҙең һәр ҡайһыһы һунарға сығып йөрөр булған. Тик бай кейәүҙәр бер ҙә ырата алмайҙар икән. Йәш кейәүҙең көн дә төрлө ҡош-ҡорт алып ҡай-тыуына былар бик ныҡ көнләшә, ти. Бер көндө бай кейәүҙер икәүләп һунарға килгәндәр. Барһалар, яурынына көс еткеһеҙ итеп ҡош аҫып алған бер ҡартты күрәләр ҙә:\n— Бабай, һат һин беҙгә был һунарыңды, йөҙ тәңкә бирәбеҙ, — тиҙәр.\n— Миңә илле тәңкәһе еткән. Ҡалғай илле тәңкәһе өсөн янбашына мисәт һуғам, ризаһығыҙмы? — ти.\n— Ризабыҙ, — тиешкәндәр кейәүҙәр. Ҡарт, тегеләрҙең икеһенең дә янбашына мисәт баҫып, илле тәңкә аҡсаларын алып ҡала. Баҡтиһәң, кесе кейәү ҡарт булып кейенеп кенә йөрөгән икән. Хәҙер был бай кейәүҙәрҙе ҡыҙыҡ итмәксе була.\nТеге ике кейәү ҡайталар ҙа ит бешерәләр. Шунан батшаның оло ҡыҙҙары әйтә:\n— Ниңә былай ғына ултырабыҙ, әйҙә атайым янына барып, бергәләп ашайыҡ, һый күп бит, — тиҙәр. Батшаға һыйҙарынтотоп барып, күмәкләп ашарға ултыралар. Шул ваҡытта кесе кейәү, көтөүсегә ҡалдырып йөрөгән атын менеп, икенсе бер батша булып быларҙың ишек алдына килеп туҡтай. Батша ҡунаҡты ҡаршы ала, өйгә саҡыра.\n— Юҡ, инеп тормайым, йомош менән генә килдем, — ти кесе кейәү. — Мипең батшалығымдан ике һалдатым ҡасып киткән, уларҙы һиндә икән тип ишеттем. Билдәләре бар, икеһенең дә янбашына мисәт һуғылған, — ти.\nШунан батшалыҡтағы бөтә кешенең янбашын ҡарап бөтәләр, һалдаттар табылмай.\n— Тағы ҡайҙа кемең бар? — ти батшаға кесе кейәү.\n— Өйҙә ике кейәүем генә ҡалды.\n— Алып сыҡ әле, улар түгелме икән?\nКесе кейәү береһенең, ыштанын төшөрөп, янбашын ҡарау менән ҡысҡырып ебәрә:\n— Береһе табылды! — ти.\nИкенсеһен ҡараһалар, уныһына ла мисәт һуғылған.\nХәҙер кесе кейәү һалдаттарын алып ҡайтмаҡсы була. Батшаның ғәйепләнеп ҡалғыһы килмәй. Ҡунаҡты батша өйөнә көсләй. Кергәс, өҫкә кейемен сисеп ташлай. Ҡараһалар — кесе-кейәү. Батша аптырап, шаҡ ҡатҡан, ти. Кесе кейәү батшара бөтәһен дә баштан-аяҡ һөйләп биргән. Шунан батша кесе ҡыҙына бик һәйбәтләп туй үткәргән, ә теге ике бай кейәүҙе таш зинданға ташлатҡан, кесе кейәүҙе үҙенең баш вәзире иткән, ти.\nШулай итеп, бик һәйбәтләп донъя көтөп, нәҫел үрсетеп яталар, ти, әле лә.


Башҡа ч рулетка - Кафе танышты онлайн видео чат\nҺәм үҙең инаныу ғына теркәлгән\nДустарым социаль менән селтәре мөмкинлектәрен эҙләй, мөхәббәт, Ютуб Трансляция, буйынса эшләгән иптәштәр, һәм башҡалар. Яңылыҡтар, мәҡәлә, бер-бер, төркөм, фильтрация, фото, видео, объявления, ч, хәбәрҙәрҙе һәм башҡа күп нәмәләр. Янтарная приватность вариант һәм киңәйәУникаль мөмкинлектәр күп булдырыла стиль текст мөхәррире (үҙе һайлай бәйләнеш төҫө, үлсәме һ. б.). Беҙ шулай уҡ бушлай һәм сайтта танышырһығыҙ. Мөхәббәт һеҙҙең еңел-елпе сайтында беҙҙе табырға була. Сөнки сайтында бушлай фильтрҙар киңәйтелгән анкетаны һеҙ һәр ваҡыт ҡул аҫтында. Кеше булған ерҙә бөтә донъяның теләһә ниндәй мөйөшөндә беҙҙең сайтта. Шулай уҡ социаль селтәрҙәрҙә ҡуйырға мөмкинлек бар һәм был һеҙ бында"оҡшамай"фаворит булып үҙ миҫал. Һеҙ унда үҙенең диуарына яҙып ҡалдырып була был кешеләр тураһында күберәк белә алаһығыҙ һәм һеҙгә мөнәсәбәте һеҙҙең яҡшы ашыу эшләй. Беҙ сайттар был мөмкинлек менән күп. Сөнки эшләгән бер кеше булғас бик тиҙ барып еткән һәм сайты барыһы ла ҙур бер пакет һеҙгә нисек уңайлы. Был сайттар булырға мөмкин үҙенең телефон бәйләнеше асыла. һеҙ бында тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында һәм якыннары менән. Икенсе вариант булараҡ, сайттағы киң глобаль һеҙ бында ҙур булды.\nНисек кешеләр бер-береһенә ҡаршы франция\nбуйынса бер-яҡшы эшләй бар\nШундай уҡ ысул менән теләһә ниндәй илдә кеше кеше осрайУртаҡ тырышлыҡ менән, мәктәп бергә атлау, бар. тусоваться, шул уҡ автобуста, ишек янындағы дуҫ йәшәргә, бер-береһенә, залда ултырған береһе, спорт клубы, интернет аша, магазинда сиратта, әгәр һин үҙ-ара дуҫ та булыуҙары һәм бер-береһенә ярай д. Әгәр ҙә һеҙҙең булһа, һеҙ ябай һәм асыҡ кеше һеҙгә килергә тейеш ине, әммә һеҙ тейеш, шулай уҡ кеше һорай, улар һеҙгә оҡшар, тип ышанам. Һеҙ шулай уҡ аласыз, интернет ҡарап, һеҙ ҡабул итергә тейеш хәйер, шулай итеп хәүефһеҙлек сараһы башҡа егеттәре менән осрашыу булды. дөйөм ҡабул ителгән франция сәләмләү һүҙе"Бонжур"(тип аңлата 'хәйерле көн') йәки 'хәйерле кис' (кис). Сәләм дустар араһында формаль сәләмләне ҡулланырға мөмкин (пожимать башҡа төп халыҡтар араһында һәр y ҡулында. Әгәр был ҡабатлайым, һин тип һәр ҡуш ҡул ҡыҫышты. Шулай итеп, иҫәп-хисап х Юҡ, төш-был эшмәкәрлек, хайуандар йоҡлай мейе бара.\nәгәр ҙә һеҙ уны сексуаль\nЮҡ, юҡ радар тылсымлы, йәки йоҡлаған кеше араһында бәйләнеш булдырырға хыяллана улар.\nЕңел мөмкинлектәрен күрһәтеү, уны"уҡытып"сит бодрствование фекерҙе ваҡытында, ваҡытында бөтә.\nБындай батырлыҡ иҫбатларға мөмкин түгел. сөнки уҡыусы фекерен өйрәнеү, йөрөшө буйынса дәғүәләре йәки хыял менән осрашыу сәбәптәренә төшөнөргә, кеше, моғайын, фиктив булыуын иҫбатлай. Шулай уҡ кеше образы башҡа урындарҙа эшләй.\nЭлектрон төрҙәре, телдән йәки яҙма һүҙ.\nШулай уҡ сәйәхәт аралашырға мөмкин тигәнде аңлатмай, сөнки автомобиль, тимер юл, һыу һәм һауа-Эйе, был шулай. Әгәр сездә бар, бик яҡшы һәм дөйөм күп талят был бәлә килтермәһә ярар, һеҙ алдан бер ҡасан да ҡаршы, оҙаҡ булараҡ, һеҙ уның менән нисек һөйләшәһең. г сәғә т^. Үҫеш өсөн тәне. м ы һәм г - г, ч та - ғып Та^. Шулай Буласаҡ Та. Хәҙер һеҙ H.\nс мәғәнәһе таба.\nТыныс, оптимист аралашыусан, тормоштоң бөтә\nТыныс, оптимист аралашыусан, тормоштоң бөтә сағылышын ул уны яратмағанТуғандаш йәндәрҙе табып теләгән кешене мин, үҙ-ара аралашыу менән ул һәйбәт булыр ине. Мин эҙләргә булдым, кем ышанырға мөмкин. Кемдер көслө, кемдер-үҙе ышанманы. Кемдер, минең етешһеҙлектәр кем белә, әммә һаман да мин яратам.\nҺеҙ биттең онлайн-бургас таныштырҙы. Һеҙ бында теркәлергә мөмкин булған башҡа кешеләрҙе бушлай ҡарай бургас ҡалаһы яңғыҙ таныштырҙы.\nБарлыҡ, теләүселәр кешеләрҙең осрашыу, үҙ мөхәббәтен табып, үҙе икенсе половинка табып, кейәүгә сығыу йәки өйләнеүҙән бургас ҡалаһы, уңыш.\nМенән таныштырған егет бында яҡшы пьетта янымда\nШуға ҡарамаҫтан, һеҙҙе уйлап, бәлки, егет етди етешһеҙлектәр юҡ йәки һеҙҙең өсөн яҡшыраҡ, сөнки уларҙың һәр ерҙә абсолютҺәм ул ғына түгел, ә тәртипһеҙ кешеләрҙең барлыҡҡа киләсәк, ул унда, кем осрашыу тыйылып ҡалды. Ҡатын-ҡыҙ күп проблемаларҙы шунда өсөн йәғни, шуға, сөнки уларҙың осрашыуы тураһында уйлап, ир-егеттәр ҙә мөмкинлек бирә, уларҙың тарихы менән яҡшы йәшәргә теләй, улар менән һөйләшә. Кешеләр һиңә ҡаршы килә, һин уларға барыһынан да күберәк тура килһә, һин ике вариант була: беренсе, шул тиклем күберәк эшләргә өсөн осраша (нимә аңлата, һеҙ үҙегеҙ был ғәҙәт үҙгәртергә), ә икенсе-өсөн, белмәйбеҙ, тип, һеҙҙе эҙләп, нимә ул"сибәр егет"не стесняйтесь мөнәсәбәт тамамлай һәм һеҙҙең өсөн, әгәр һеҙ чувствуй, тип теләге һеҙҙә таралған. Күп ваҡыт үтте, һәм һеҙ был эш менән ҡотлайым һеҙҙе мин иҫкәрмә мөмкинлеге булараҡ ҡабул итә. Шуның өсөн рәхмәтлемен һиңә мин, ни эшләп һинең өсөн, һинең өсөн кем кәрәк. Был видео, мин һеҙҙең фекерегеҙҙе ишетке килә ине, Саймон Синусоидать (ла белә, был-һеҙҙе белмәйем).\nМенән осрашыу Антананариво: һин эшләй алаһың, тип теләһә, сайтында танышырға тиклем\nтаныш булмаған теркәлгән видео онлайн чатта аралашыу рулетка шул тиклем ҡыҙҙар менән таныштырҙы. башҡа өлкәндәр өсөн бушлай таныша теркәлгән телефон таныштырҙы теркәлгән 18 онлайн видео чат секс ч рулетка видеочивать бушлай онлайн видеочить чатрулетка чатта теркәлергә бушлай онлайн без рулетка


Ә һин Ҡыш бабайға хат яҙырға йыйынаһыңмы?\n19 Ноябрь 2021, 14:02\nДуҫтар, «Ҡыш бабайға хат» проекты старт ала. Быйыл ул «Ҡыш бабайҙың серле хеҙмәтенең әүҙем ҡатнашыусыһы бул һәм бигерәк тә Яңы йыл алдынан беҙҙең иғтибарға, изге һүҙҙәргә, күңел йылылығына мохтаж булған олатай-өләсәйҙәрҙе хәстәрләргә ярҙам ит» девизы аҫтында үтә.\nПроекттың маҡсаты – балалар араһында шәфҡәтлелек хәрәкәтен тергеҙеү. Бында 2021 йыл буйына яҡындарына, мохтаждарға ярҙам күрһәткән 3-тән 15 йәшкә тиклемге йәштәге балалар ҡатнаша ала.\nПроектта ҡатнашыу өсөн нимә эшләргә һуң?\nGoogle форманы:https://forms.gle/cSuafXEysvhLzkj18 тултырырға.\nХаттар 5 декабргә тиклем ҡабул ителә. Ҡыш бабайҙың эштәрен үтәгән иң әүҙем балалар электрон почта буйынса махсус грамота аласаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәтте ошо төркөмдә https://vk.com/fondufa алырға мөмкин.


Ир-егетте ил бурысы һәр көн һынай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ир-егетте ил бурысы һәр көн һынай\nИр-егетте ил бурысы һәр көн һынай 06.11.2018 // Йәмғиәт\nЯҡшылыҡ ерҙә ятып ҡалмаҫ.\nҺуңғы осорҙа редакцияға гәзит уҡыусыларҙан “УРАЛ” фондына бәйле һорауҙар йыш килә. Ғөмүмән, уның эш йүнәлештәре журналистарҙы ла ифрат ҡыҙыҡһындыра, шуға күрә фондтың эшмәкәрлеге менән яҡындан таныштырырға ҡарар иттек.\nМәғлүм булыуынса, Радий Хәбиров Рәсәй Президенты Владимир Путиндың Указы менән Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләнгәндең икенсе көнөндә үк 1990 – 2010 йылдарҙа республикаға етәкселек иткән Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов менән Республика йортонда эшлекле осрашыу үткәрҙе.\nХәҡиҡәтте тура юлдан яҙҙырыр көс юҡ\nӘңгәмә барышында Радий Хәбиров, Мортаза Рәхимов етәкселек иткән осорҙа Башҡортостан Рәсәйҙең социаль-иҡтисади йәһәттән иң уңышлы төбәктәренең береһе булды, тип билдәләне, шулай уҡ республиканың беренсе Президенты халҡыбыҙҙың тормошон яҡшыртыу маҡсатында үҙенең уникаль тәжрибәһе менән артабан да уртаҡлашыр, тигән ышаныс белдерҙе.\nҮҙ сиратында Мортаза Ғөбәйҙулла улы яңы етәксе ошонда тыуып үҫкәнгә күрә республиканы яҡшы белеүен, ҙур сәйәси һәм хужалыҡ итеү тәжрибәһе туплаған дәүләт эшмәкәре икәнлеген, халыҡҡа, шул иҫәптән йәштәргә лә бик яҡын булыуын, республика халҡын берләштерә аласағын билдәләне.\nКүп тә үтмәй, ошо тарихи осрашыуҙың аныҡ һөҙөмтәләренең береһе йәмәғәтселеккә мәғлүм булды: Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаза Рәхимов етәкселегендәге “УРАЛ” хәйриә фонды ноябрҙән Өфөләге “Әр-Рәхим” мәсете төҙөлөшөн финанслауҙы яңыртасаҡ. Объект төҙөлөшөн тамамлау өсөн биш-алты миллиард һум аҡса талап ителә.\nМәсет 2007 йылда Башҡортостандың Рәсәй составына ҡушылыуына 450 йыл тулыу айҡанлы һалына башлағайны. Объект әлегәсә төҙөлөп бөтмәһә лә, республикала ғына түгел, унан ситтә лә билдәле. Беренсенән, сафҡа ингән хәлдә ул Рәсәйҙәге иң ҙур мәсеттәрҙең береһе буласаҡ. Икенсенән, уның тышҡы һәм эске биҙәлешендә эксклюзив ҡул эштәре, затлы материалдар ҡулланыласаҡ. Өсөнсөнөн, был иман йортоноң асылыу тантанаһына ҙур бүләк – Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең һаҡалының бер бөртөгө әҙерләнгән. Әйтергә кәрәк, ундай экспонаттар икәү генә, улар Рәсәй мосолмандарының Үҙәк Диниә назаратында һаҡлана. Дүртенсенән, был төҙөлөшкә баштан уҡ күп ҡаршылыҡтарҙы үтергә тура килә: нигеҙенә, проектына бәйле мәсьәләләрҙән башлап миллиондарса һумлыҡ финанс бәхәстәренә тиклем.\nҺис шикһеҙ, “төҙөлөш дауам итәсәк” тигән хәбәр йәмәғәтселектең йөрәгенә май булып яғылды: бар ғүмерен, эшмәкәрлеген республика мәнфәғәтенә бағышлаған, халыҡ араһында ҡаҡшамаҫ абруй ҡаҙанған Мортаза Ғөбәйҙулла улы бер ваҡытта ла әйткән һүҙҙәрен үтәмәй ҡалғаны юҡ, уның һәр ғәмәле тотороҡлолоҡ, ышаныс нигеҙе булып тора. Ғөмүмән, республиканың яңы етәксеһе Радий Хәбировтың ярҙамы менән был изге эш тиҙ арала аҙағына барып етер, тип ышанайыҡ.\nОшо урында, “УРАЛ” хәйриә фондының мосолман ҡәрҙәштәргә генә түгел, ә ниндәй Аллаға инаныуҙарына ҡарамаҫтан, төрлө дини ойошмаларға ла ярҙам итеүен билдәләү фарыз. Мәҫәлән, бағыусы ярҙамында Өфөлә лютерандар кирхаһы тергеҙелгән, республика буйынса 46 православие ҡорамы, өс монастырь үҙгәртеп ҡоролған. Уйлап ҡараһаң, был бит бик ҙур эш! Һис шикһеҙ, күп милләтле Башҡортостандағы татыулыҡ, теләктәшлек нигеҙе ҡаҡшамаһын, халыҡ үҙ-ара берҙәм булһын өсөн, был эштәрҙең рухи әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.\n“Беҙ ҡулынан килгәндәргә ярҙам итәбеҙ”\nМортаза Рәхимов етәкселек иткән “УРАЛ” хәйриә фонды хаҡында, ғөмүмән, тәфсирләберәк телгә алыу фарыз. Эшмәкәрлеген 2006 йылдан йәйелдергән ойошма хаҡында республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә беләләр, ул тыуҙырған төрлө мөмкинлектәрҙән файҙаланалар, оло рәхмәт уҡыйҙар. Мәғлүмәт еткереүҙең иң уңайлы ысулдарының береһенә әүерелгән социаль селтәрҙәрҙә тиҫтәләрсә рәхмәт һүҙҙәре күренә. Бының сере ябай: “УРАЛ” хәйриә фондынан файҙа күргән, ауыр саҡта уның аныҡ ярҙамын тойған, яҙмыш һынауын уның хәстәре менән үткән меңдәрсә кеше йәшәй арабыҙҙа.\nМортаза Рәхимов етәкселегендәге “УРАЛ” хәйриә фонды – Рәсәйҙә үҙ финанс саралары һәм күрһәтелгән хәйриә ярҙамының күләме буйынса иң ҙур ойошмаларҙың береһе. Бында бик ябай, әммә хаҡ девизға таянып эш итәләр: “Беҙ ҡулынан килгәндәргә ярҙам итәбеҙ”. Тимәк, өҫтөнлөк – хеҙмәт һалынған, тормошто яҡшыртыуға йүнәлтелгән проекттарға.\nӘлбиттә, Фонд башҡа хәйриә ойошмаларын йә иһә власть структураларын алмаштырырға ынтылмай, сөнки һәр ҡайһыһының үҙ йүнәлеше, үҙ юлы бар. Ябай ғына миҫал: ауыр тормош хәлендә ҡалған күп балалы ғаиләгә ҙур булмаған фонд та ярҙам күрһәтә ала, ә сирле балалар өсөн махсус республика программаһы булдырыу йә иһә дауахана өсөн 100 миллион һум самаһы торған ҡорамал һатып алыу һәр ойошманың да хәленән килмәй.\nФонд ете төп йүнәлеш буйынса эшләй: һаулыҡ һаҡлау; мәғариф (шул иҫәптән балалар йорттары, мәктәп-интернаттар); спорт һәм физик культура тармағындағы проекттар; социаль программалар, инфраструктура проекттары; коммерцияға ҡарамаған һәм йәмәғәт ойошмалары; дини берекмәләр; мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениелары.\nҺандарға туҡталайыҡ. Тиҫтә йылдан ашыу эшмәкәрлеге осоронда бағыусы хәйриә маҡсатында 30,2 миллиард һум аҡса тотонған, ҡаҙнаға 18,8 миллиард һум һалым түләгән.\nБәлә ҡыңғырау тағып килмәй...\nӨҫтөнлөк ғәмәлдә төрлө сиргә дусар булғандарға, ауыр тормош хәлендә ҡалғандарға бирелә. Мәҫәлән, йәшәү менән үлем араһындағы балаларға тиҙ арала операция яһау талап ителһә, йә иһә янғын сығып, ғаилә бер нәмәһеҙ урамда тороп ҡалһа, тәбиғи бәлә-ҡазанан һуң кешеләр мөлкәтенән яҙһа, “УРАЛ” фондының бындай аяныслы ваҡиғаларға битараф ҡалғаны юҡ.\n...2014 йылда Краснокама, Яңауыл, Ҡалтасы райондарында ҡот осҡос дауыл сығып, кешеләрҙең йылдар буйы төҙөгән йорттарын, хужалыҡтарын пыран-заран туҙҙырҙы, 76 кеше зыян күрҙе. “УРАЛ” хәйриә фонды был бәләнән ситтә тороп ҡалманы – зыян күреүселәр иҫәбенә 12 миллион һум аҡса күсерҙе.\nЯңауылдағы йортта газ шартлауҙан зыян күргәндәргә (2015 йыл) – биш миллион һум, Белорет районында ташҡында мөлкәтен юғалтыусыларға (2013) – ике миллион һум, Күгәрсен районында тәбиғәт касафатын кисергәндәргә (2012) 1,8 миллион һум күсерелгән. Шулай уҡ Фонд Краснодар крайында ташҡында зыян күргәндәргә лә ярҙам күрһәткән.\n...2011 йылда Иглин районының Урман ҡасабаһына ҡот осҡос фажиғә килде. Хәрби келәттәрҙәге шартлау һәм янғын арҡаһында бик күптәр торлаҡһыҙ, мөлкәтһеҙ тороп ҡалды. Әйтеүе генә анһат – ғүмер буйы тупланған мал бер нисә сәғәт эсендә көл булып күккә осҡан кешеләрҙең хәлен яҙып та, әйтеп тә аңлатырлыҡ түгел. Ошондай ауыр осорҙа ла “УРАЛ” хәйриә фонды Урман халҡы бәләһенән ситтә ҡалмаған – алты миллион һумлыҡ донъя кәрәк-ярағы, йыһаздар, көнкүреш техникаһы һатып алған һәм кешеләргә тапшырған.\nБарыһы ла – кешеләр өсөн\nАуыл халҡына, ер кешеләренә ярҙам итеү – “УРАЛ” фондының тағы бер өҫтөнлөклө йүнәлеше. Был аңлашыла ла: Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов үҙе лә ауылда тыуып үҫкән, ер кешеләренең тынғыһыҙ фиҙакәр хеҙмәтен аныҡ белгән, уларҙың йәшәйеш ҡиммәттәрен, тормош ынтылыштарын төптән аңлаған шәхестәрҙән, шуға күрә Фонд сараларын ауыл биләмәләрендә дүрт ҙур физкультура-һауыҡтырыу комплексы, биш яңы мәктәп һәм балалар баҡсаһы төҙөлөшөнә, 20 мәғариф учреждениеһына капиталь ремонт үткәреүгә һәм уларҙы йыһазландырыуға, ике тиҫтәнән ашыу медицина учреждениеһына заманса ремонт үткәрергә ярҙамлашыуға һәм уларҙы ла шулай уҡ заманса медицина ҡорамалдары менән тәьмин итеүгә йүнәлтеүенә һис тә аптырайһы түгел.\n“УРАЛ” хәйриә фондының Һуғыш ветерандары өсөн республика клиник госпитале тураһында даими хәстәрлек күреүе – айырым әйтеп үтелә торған ғәмәл. Ул – республиканың барлыҡ ветерандары өсөн медицина ярҙамы күрһәтә торған төп учреждение, бында төрлө хәрби низағтарҙы кисергән төрлө йәштәге һәм категориялағы кешеләр дауаланыу һәм реабилитация үтә. Йыл әйләнәһенә унда уртаса һигеҙ мең кеше – стационар, 60 мең кеше амбулатор шарттарҙа һаулығын нығыта. Бағыусының финанс саралары ярҙамында ошо учреждениеның матди-техник базаһы тамырынан үҙгәреш кисергән, госпиталгә яңы ҡорамалдар, йыһаз һатып алынған, дауаланыу шарттары камиллаштырылған, баш ҡаланың К. Маркс урамында 80 койка-урынлыҡ Медицина реабилитацияһы һәм дауаланыу үҙәге төҙөлгән. Әйтергә кәрәк, мөмкинлектәре буйынса был үҙәк илебеҙҙә ошондай берҙән-бер учреждение булып тора.\nДаими хәстәр тойоп\nБюджет хеҙмәткәрҙәренә адреслы ярҙам күрһәтеү йәһәтенән дә “УРАЛ” хәйриә фонды башҡарған эштәргә етеүсе юҡ. Әле 2009 – 2010 йылдарҙа уҡ ошо өлкәлә хеҙмәт иткәндәр өсөн махсус республика программаһы буйынса 3200 йортҡа иҫәпләнгән дүрт ҡасаба төҙөлгән. Ил кимәлендә тиңе булмаған был социаль программа, ысынлап та, йөҙҙәрсә ғаиләгә торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, йәшәү кимәлен күтәреү мөмкинлеге бирҙе, сөнки был ҡасабаларҙағы йорттар бюджет тармағында эшләгәндәрҙең көсө етәрлек хаҡҡа һатылды, ташламалар системаһы эшләне. Әммә бағыусының изге эшмәкәрлеге бының менән генә сикләнмәне: төҙөлөш мәшәҡәттәренә сумған ғаиләләргә газ, һыу, йылылыҡ кеүек төп уңайлыҡтарҙы булдырыу йәһәтенән адреслы финанс ярҙамы күрһәтелде. Дөйөм алғанда, был маҡсат өсөн 318 миллион һум аҡса йүнәлтелде.\n2013 йылдан иһә “УРАЛ” хәйриә фонды һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уникаль проектты тормошҡа ашыра. Ул һәләтле балаларға ярҙам итеүгә ҡайтып ҡала. Ошо йәһәттән Өфө эргәһендә “Сәлих” социаль-белем биреү үҙәге төҙөлгән. Ул ниндәйҙер кимәлдә Рәсәйҙәге “Сириус” проектына ауаздаш. Үҙәктең төп маҡсаты – һәләтле, даланлы балаларға белемен камиллаштырырға ярҙам итеү, талантын үҫтереү. “Сәлих”те тамамлаусылар йыш ҡына халыҡ-ара олимпиадаларҙа, конкурстарҙа ҡатнаша, илдең абруйлы юғары уҡыу йорттарына уҡырға инә.\nСпорт – сәләмәт йәмғиәт нигеҙе\n“УРАЛ” хәйриә фондының балалар һәм йәштәр араһында спортты үҫтереүгә индергән өлөшө лә баһалап бөткөһөҙ. Бер һанды ғына атау ҙа етә: бағыусы ошо йүнәлештә 18 спорт төрөн үҫтереүгә булышлыҡ иткән. Был иҫәпкә спорт клубтарына адреслы ярҙам, боҙ һарайҙары, бассейндар, хоккей майҙансыҡтары һәм башҡа спорт объекттарын төҙөү инә. Әйткәндәй, “УРАЛ” фонды ярҙам күрһәткән хоккей командаларында, дөйөм алғанда, ете меңдән ашыу бала уйнай.\nХоккей тигәндән, бер кемгә лә сер түгел: Фонд оҙаҡ йылдар республикабыҙҙың йөҙөн билдәләгән, милли батырыбыҙҙың исемен йөрөткән “Салауат Юлаев” хоккей командаһының бағыусыһы булды. Уның ярҙамында республиканың “Торос”, “Толпар”, “Батыр” командалары ла тотороҡло үҫеште, уңыштарға өлгәште. Ошондай эҙмә-эҙлекле ярҙам, даимилыҡ республикала көслө хоккей спорты системаһын булдырыуға этәргес бирҙе, ерлегебеҙҙә үҫтерелгән профессионалдарға таяныу мөмкинлеген булдырҙы. Әлеге ваҡытта Фондтың мөмкинлектәре самалы, шуға күрә республиканың төп хоккей командаһы тураһындағы хәстәрлекте “Башнефть” компанияһы үҙ ҡарамағына алған, ә бағыусының ярҙамы күберәк мөмкинлектәре сикләнгән спортсыларға ярҙам күрһәтеүгә ҡайтып ҡала.\nАбруйҙы һәр кем үҙе булдыра\nӘлбиттә, бер гәзит мәҡәләһендә генә республика халҡы мәнфәғәтендә ҙур эштәр башҡарған, социаль яҡлау талап иткәндәргә даими ярҙам күрһәткән, миһырбанлыҡ йәһәтенән күптәргә өлгө булып торған “УРАЛ” хәйриә фондының эшмәкәрлеге хаҡында һөйләп бөтөү мөмкин түгел. Шуныһы мөһим: Фонд ойошторолған көнөнән алып ҡуйған маҡсаттарынан ваз кискәне юҡ, заман елдәре ҡайһы яҡтан ғына иҫмәһен, һайлаған изге юлынан тайпылмай.\nҺис шикһеҙ, олуғ шәхесебеҙ, милләтебеҙҙең арҙаҡлы улы Мортаза Рәхимов етәкселегендәге Фонд Башҡортостанда күптән инде изгелек һәм мәрхәмәтлелек символына әүерелгән.


Автобустар телде беләме?\n28 Август 2019, 12:09\nБашҡортса “һөйләшкән” автобустар.\nӨфө ҡалаһының урамдарында йөрөгән автобустарҙа туҡталыштарҙы рус һәм башҡорт телендә иғлан итеүҙәрен ишетеп, күңелде ғорурлыҡ тойғоһо солғап алды. Ысынлап та, ҡала маршруты автобустарында туҡталыштарҙы башҡорт телендә иғлан итеү Республикабыҙға Мортаза Ғөбәйҙулла улы етәкселек иткән саҡта индерелгәйне. Ләкин етәкселек алмашынғас, был мөһим мәсьәләгә ҡул һелтәнеләр, шикелле.\nАллаға шөкөр, һуңғы ваҡытта дикторҙың яғымлы тауышы туҡталыштарҙы башҡортса ла иғлан итә. Бәлки, үҙ телебеҙҙә “һөйләшкән” автобус берәү генәлер тип шик тыуғас, башҡаларына ла ултырып ҡараным. Былары ла башҡортса “һөйләшә”!\nХәйер, бөтә автобустар ҙа башҡорт телен “белә” тип уйламайым. Шулай ҙа әлеге башланғыс ҡыуандырҙы.\nҺеҙҙә хәлдәр нисек? Башҡортостандың баш ҡалаһында ғына түгел, республикабыҙҙың башҡа ҡалаларында ла автобустар дәүләт телен белергә тейеш! Телебеҙгә, республиканың төп халҡына ихтирамдың бер күрһәткесе был!\n© 2020 Сайт издания "Агидель"


Башҡортостандың 37 районында иген сәсеүлектәре һәләк булыуы сәбәпле ғәҙәттән тыш хәл режимы индерелде\nРеспублика етәкселеге ямғырлы һәм һалҡын йәйҙән күрелгән зыян күләмен 500 миллион күләмендә баһалай. Юҡҡа сыҡҡан сәсеүлектәр майҙаны 22 мең ярым гектар. Июндә Башҡортостанда яуым-төшөм күләме ике айлыҡ нормаға еткән.Синоптиктар фекеренсә, ямғырҙар төньяҡ-атлантика циклоны әүҙемлеге һөҙөмтәһендә күҙәтелгән.\nҺауа торошона бәйле ураҡ эштәре лә кәм тигәндә бер айға һуңланы. Шулай булһа ла, ямғырҙар ҡайһы бер хужалыҡтарға файҙаға ғына булған. Уңыш былтырғыға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк булмаҡсы. Быны беҙҙең ижади төркөм Стәрлетамаҡ районының ауыл хужалыҡтары миҫалында күрҙе. Ҡайһы бер баҫыуҙарҙа уңыш бер гектарҙан 60 центрға тиклем барып етә.\nСтәрлетамаҡ районы баҫыуҙарында техника тауышы тынмай. Рощинский совхозында ғына утыҙ комбайн урып-йыйыу эштәрен башҡара. Хужалыҡта һоло, арыш, ужым культуралары йыйып алына. Баҫыуҙа хеҙмәткәрҙәр эшләге генә килеп тора, тип һөйөнә. Сөнки быйыл һолоноң гектар ҡеүәте 40 центрға барып баҫа. Был күрһәткес былтырғыға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк.\nҮләндең актив үҫкән осоронда ҡойма ямғырҙар яуыуыуңдырышлыҡҡа булышлыҡ иткән. Ужым культураһы Калинин исемендәге агросәнәғәт предприятиеһы баҫыуҙарының береһендә хатта гектарына 60 центрға барып етә. Хеҙмәткәрҙәр ҙә бындай күрһәткес булғанда рәхәтләнеп эшләге генә килә, тип һөйөнә.\nИген әлегә дымлы. Әммә был хужалыҡҡа хәл итмәҫлек мәсьәлә түгел. Күптән түгел предприятиела яңы орлоҡсолоҡ комплексы эшләй башлаған. Производство тулыһынса автоматлаштырылған. Комплекста дымлы ашлыҡты киптереү, таҙартыу эштәре башҡарыла.\nАлександр Степанов, Октябрьский ауылының иген һаҡлағысы мөдире: «Әгәр ҙә быға тиклем заводта төрлө хеҙмәткәрҙәр эшләһә, хәҙер бөтә нимә тулыһынса автоматлаштырылған. Залда бер оператор, киптереү урынында бер хеҙмәткәр эшләй. Комплекс урып-йыйыу эштәре ваҡытында беҙгә бик кәрәкле. Беренсел эшкәртеү машинаһының ҡеүәте бер сәғәттә 100 тоннаға барып етә».\nУңыштың билдәле бер өлөш орлоҡҡа һәм һаҡлауға һалына, ҡайһы берҙәре ҡатнаш аҙыҡ етештереүгә ебәрелә. Хужалыҡта эре мөгөҙлө малдың һаны 8 меңгә барып етә. Хеҙмәткәрҙәр уларға ҡышҡылыҡҡа аҙыҡ әҙерләү ысулдарының төрлөһөн ҡуллана.\nМахсус ҡапсыҡтарға ашлыҡ, тары ярмаһы һәм башҡа культураларҙы дым кимәле 25-30 процент булғанда тултырырға мөмкин. Хужалыҡ был ысулды тағы ла өс урында ҡулланырға иҫәп тота.


Урып-йыйыу эштәренә йомғаҡ яһалды\n5 Ноябрь 2020, 17:26\nБилдәле булыуынса, коронавирус пандемияһы менән бәйле, республикала, шул иҫәптән беҙҙең районда ла халыҡты күпләп йыйған төрлө саралар үткәреү тыйылды. Ошоно күҙ уңында тотоп, йыл да ойошторолған Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө быйыл бәләкәй форматта үтте. Хеҙмәттә юғары ҡаҙаныштарға ирешкән, урып-йыйыу эштәрендә иң яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшкән агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәрен район етәкселәре урындарға барып тәбрикләне. Район хакимиәте башлығы Фәнис Әминев һәм ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Айнур Вәлишин “Илгиз Байегетов” КФХ-һы, Ленин исемендәге АХК һәм “Салауат” ЯСЙ-һында булып, алдынғыларҙы бүләкләү тантанаһында ҡатнашты.\nБилдәле булыуынса, коронавирус пандемияһы менән бәйле, республикала, шул иҫәптән беҙҙең районда ла халыҡты күпләп йыйған төрлө саралар үткәреү тыйылды. Ошоно күҙ уңында тотоп, йыл да ойошторолған Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө быйыл бәләкәй форматта үтте. Хеҙмәттә юғары ҡаҙаныштарға ирешкән, урып-йыйыу эштәрендә иң яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшкән агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәрен район етәкселәре урындарға барып тәбрикләне.\nРайон хакимиәте башлығы Фәнис Әминев һәм ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Айнур Вәлишин “Илгиз Байегетов” КФХ-һы, Ленин исемендәге АХК һәм “Салауат” ЯСЙ-һында булып, алдынғыларҙы бүләкләү тантанаһында ҡатнашты.\nАуыл хужалығы производствоһында яҡшы күрһәткестәргә өлгәшкәне һәм агросәнәғәт комплексын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн Ҡуянтауҙан крәҫтиән-фермер хужалығы башлығы Илгиз Байегетов Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамотаһына һәм аҡсалата премияһына лайыҡ булды.\nБашҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Ғәлим Сәлимов етәкләгән Ленин исемендәге АХК урып-йыйыу эштәре, мал аҙығы әҙерләү, орлоҡ һалыу һәм ер эшкәртеү буйынса район хеҙмәт ярышында йәнә еңеүсе булып танылды һәм II дәрәжә диплом менән бүләкләнде. Хужалыҡтың алдынғы механизаторы Самат Сәйетов оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте өсөн һәм тармаҡты үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамотаһына һәм аҡсалата премияһына лайыҡ булды. Предприятиеның баш инженеры Ғәле Сәғәҙәтовҡа иһә Башҡортостан Республикаһы Гостехнадзор инспекцияһының Рәхмәт хаты һәм бүләге тапшырылды.\n-Ленин исемендәге ауыл хужалығы кооперативы район агросәнәғәт комплексының ғорурлығы булып тора, - тип билдәләне тәбрикләү тантанаһында Фәнис Ғәбдрәшит улы, - бының нигеҙендә уның етәксеһе Ғәлим Булат улы Сәлимовтың производствоны оҫта ойоштороуы, коллективты яңы үрҙәргә рухландырыуы һәм алға аныҡ маҡсаттар ҡуйып эшләй белеүе ята. Тәбиғәт ҡуйған ҡаты һынауҙарға ҡарамаҫтан, кооператив игенселәре, шулай уҡ райондың башҡа ауыл хужалығы предприятиелары һәм фермер хужалыҡтары, йылына күрә ярайһы уңыш үҫтереп алды, етерлек орлоҡ һәм фураж әҙерләп һалды, малға ла етерлек аҙыҡ тупланды. Үҫемлекселек һәм малсылыҡ тармаҡтарын берҙәй уңышлы үҫтереүгә өлгәшкән Ленин исемендәге АХК башҡа хужалыҡтарға үрнәк булып тора.\nАртабан район етәкселәре “Салауат” ЯСЙ-һында булды. Район хакимиәте башлығы Ф.Ғ. Әминев ауыл хужалығы производствоһында өлгәшкән уңыштары һәм тармаҡты үҫтереүгә тос өлөш индергәндәре өсөн “Салауат” ЯСЙ-һының тәжрибәле механизаторы Зәбир Рамазановҡа, шулай уҡ фермер хужалығы башлығы Сергей Мичуновҡа Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почет грамотаһын һәм аҡсалата премияһын тапшырҙы.\nФәнис Ғәбдрәшит улы атап үтелгән хужалыҡ етәкселәрен һәм алдынғыларын бүләкләү тантанаһында тармаҡтың бөгөнгө һулышы, мал ҡышлатыу, киләһе уңыш тураһында хәстәрлек күреү кеүек мәсьәләләр менән яҡындан ҡыҙыҡһынды. Һөйләшеүҙә шулай уҡ агросәнәғәт комплексындағы иң актуаль мәсьәләләр, шул иҫәптән ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеү, ҡаралды.


Стәрлетамаҡ районының Яңы Отрадовка ауылы халҡына юлһыҙ ҡалыу янай\nАуыл хакимиәте кеше файҙаланған урамдың бер өлөшөн шәхси эшҡыуарға төҙөлөш өсөн биргән. Һөҙөмтәлә бер нисә йорт оло юлдан ситтә тороп ҡала, уларға янғын һүндереүселәр ҙә, тиҙ ярҙам автомобилдәре лә барып етә алмауы бар. Өҫтәүенә эшҡыуар участкаһында үҫкән йөҙләгән йүкә ағасын юҡ иткән. Хәҙер былай ҙа юл буйында йәшәүсе халыҡ экологик шарттарҙың насарайыуын көтә.\nҒәҙәттә юлдың эргәлә булыуына ҡыуаналар. Тик был осраҡта түгел. Яңы Отрадовка ауылының Придорожный урамында йәшәүселәр быға юл ҡуймау өсөн бөтә көсөн һала. Трасса эргәһендә урынлашҡан ауыл бизнес вәкилдәренә май һөртөлгәндәй. Бына сираттағы йүнсел юлдың бер өлөшөн кәртәләп алып, йәшеллеккә ҡул күтәрә.\nБынан тыш хәҙер урам халҡы үҙ көсө менән тәртипкә килтергән юлдан ҡолаҡ ҡаҡҡан. Яңы хужа участканы әлегә таҫма менән генә сикләгән, ләкин ерҙең кемдеке икәнен иҫкәртеүсе яҙыуҙар шаяртыу түгел. Эшҡыуар ҡулында документтар, рөхсәт ҡағыҙҙары бар.\nЮл буйындағылар бирешергә уйламай. Бәхәсле ҡарарҙы улар тейешле органдарға мөрәжәғәт итеп кире ҡағырға иҫәп тота.\nӘйткәндәй прокурор тикшереү участка бүленгән саҡта хаталар ебәрелгәнен асыҡлаған да инде. Мәҫәлән уның ҡуртым хаҡы кәметелеп күрһәтелгән, ә ерҙе биреү тураһында мәғлүмәт гәзиттә баҫылып сыҡмаған. Ә бына Отрадовка ауыл биләмәһе башлығы Рәшит Мәсәғүтов осраҡ буйынса йәмәғәт тыңлауҙары булыуын аңлата, протоколы ла бар. Бынан тыш хакимиәт эшҡыуар менән килешеү төҙөгән дә икән.\nЫсынлап та, ауылда күптән түгел фельдшер пункты ябылған, һәм уға мохтажлыҡ әлбиттә бар. Ләкин ни өсөн урам өлөшөн биреп ағаслыҡты юҡҡа сығарырға кәрәк булыуын кешеләр аңламай. Ауыл биләмәһе башлығы иһә халыҡҡа хоҡуҡтарын судта яҡларға кәңәш итә. Сөнки эшҡыуар был эште башлаған да инде.


Хәбәрҙәр: Париж “йөрәгенә”-850 йәш.\nПариж “йөрәгенә”-850 йәш.\nПариждың Ғайса пәйғәмбәр әсәһе cоборы- Франция баш ҡалаһының һәр кемгә лә билдәле символы- ошо көндәрҙә үҙенең 850 йыллыҡ юбилейын билдәләй.\nИзге Людовиктың Ғайса пәйғәмбәрҙең Констонтинополдән алып ҡайтылған сәнскеле веногын кейеп уҡыған доғалары, революция осоронда абруйы төшөү, таланыу, Наполеонды император итеп иғлан итеү-Париждың географик һәм рухи “йөрәге”үҙ ғүмерендә бик күпте күргән.\n“Париждың Ғайса пәйғәмбәр әсәһе соборы- халыҡты үҙенә ылыҡтырып торған Францияның иҫтәлекле урыны, йыл һайын ул 14 миллион кешене ҡабул итә. Ул француздар өсөн генә ҡеүәтле символ түгел, донъяның төрлө мөйөштәренән дини кешеләр, туристар килә бында,-”тип хәбәр итә сиркәү алдындағы майҙандан хәбәрсебеҙ Джованни Маджи.\nЕмерелеүҙән Виолла-ле-Дюк реставрацияһы арҡаһында ҡотолоп ҡалған собор, әйтергә кәрәк, ошо исемдәге Гюго романындағы уның һоҡланғыс портреты ла быға булышлыҡ иткәндер, һигеҙ ярым быуат эсендә иҫәпһеҙ картина, китап, фильмдар һәм данлыҡлы “Нотр-Дам де Пари”мюзиклы геройына әүерелде.\nСобор- ысындан да, башланғыстарҙың башы, сөнки бөтә француз юлдарының нуленсе километры ошо бина алдында урынлашҡан.


Даны быуаттар артылыр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Даны быуаттар артылыр\nДаны быуаттар артылыр 08.12.2015 // Йәмғиәт\nҠымыҙ бешеү күсмә халыҡтарҙа борондан булған, әммә ул сер итеп һаҡланған. Сит-ят кеше ҡымыҙҙың нисек яһалыуын белеп ҡалмаһын, тип хәүефләнгәндәр.\nҠымыҙҙы әсетеү һәм уның кеше организмына шифалы тәьҫире хаҡында тәү тапҡыр 1253 йылда француз сәйәхәтсеһе Вильгельм Рубрикиус яҙып ҡалдырған. Һуңынан итальян сәйәхәтсеһе Марко Поло (1254 –1323) был эсемлекте “аҡ шарап” менән сағыштырған.\nРәсәйҙә ҡымыҙ тәүге тапҡыр Ипатовтың йылъяҙмаларында телгә алына. Игорь Северской ҡыпсаҡтарҙа 1182 йылда әсирлектә булғанда, һаҡсылар ҡымыҙ эсеп иҫереп йоҡлап киткәс, ҡасҡан. Башҡа йылъяҙмала Тверь кенәзе Михаилды әсир булараҡ ҡымыҙ эсергә мәжбүр итеүҙәре, 1245 йылда Батый хандың кенәз Даниил Галицкийҙы ҡымыҙ менән һыйлауы ла телгә алына.\nУрыҫ сәйәхәтсеһе Паллас 1770 йылда: “Башҡорт далаһына ҡымыҙ эсергә Московиянан һәм Дондан төрлө халыҡ йыйыла, сөнки һаулыҡҡа уның файҙаһы бик ҙур”, – тип яҙа. Был файҙалы эсемлек тураһында заманында мәшһүр урыҫ яҙыусылары В. Даль, С. Аксаков, Л. Толстой һәм башҡалар үҙ һүҙҙәрен әйтеп ҡалдырған. Ҡымыҙҙы пропагандалаған инглиз Дж. Каррик хатта башҡорт аттарын Англияға ла алып ҡайтҡан.\n“Ҡымыҙ һәр ваҡыт уға ярҙам итте. Атайым башҡорт тирмәһендә Робинзон тормошо алып барыуы тураһында ҡыуанып һөйләй торғайны. Ул ҡымыҙ яратты һәм күпләп эсте... Башҡорт тағы ла һала, тағы ла... Йыш ҡына бер ултырыуҙа һигеҙәр кәсә йә унан да күберәк эсә ала ине”, – тип яҙа Л. Толстойҙың улы.\nРәсәйҙә ҡымыҙ менән дауалау учреждениеһы тәүге тапҡыр 1890 йылда С. Аксаковтың ейәнсәре О. Аксакова тарафынан төҙөлә. 1892 йылда Шафран тимер юл станцияһы тирәләй шифаханалар селтәре барлыҡҡа килә. 1898 йылда “Андреевский” тигәне асыла.\nБөгөн Башҡортостан – ҡымыҙ менән дауалау үҙәге. “Шафран”, “Йоматау”, “Әлкә”, “Глуховская”, Чехов, Аксаков исемендәге шифаханалар бар. Һуңғы йылдарҙа милли эсемлек етештереүгә айырым хужалыҡтар, ғаиләләр ҙә тотондо. Тимәк, ҡымыҙҙың киләсәге, үткәне һымаҡ уҡ, быуаттар артылыр...


Октябрьский ҡалаһында хирургтар өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрелде - Bash.News\nОктябрьский ҡалаһында хирургтар өсөн оҫталыҡ дәресе үткәрелде https://bash.news/news/100515_oktyabrskij_alaynda_xirurgtar_sn_otaly_drese_tkrelde\n12 июл 2019, 22:24\nУны Башҡорт дәүләт медицина университеты профессоры, хирург Мәхмүт Тимербулатов уҙғарҙы.\nТәжрибәле белгес коллегаларына ике яҡлы йәки ҙур бүҫерҙәргә лапароскопия ысулы менән операция яһау үҙенсәлектәрен күрһәтте. Был алымды ҡулланғанда бүҫер пациенттың тәненә бәләкәй генә уйым яһап алына, тән ҡырҡылмай. Бындай операцияларҙан һуң сирленең аяҡҡа баҫыу, йәғни һауығыу ваҡыты ҡыҫҡара.\nОктябрьский ҡалаһында операция яһалған пациенттың өс бүҫере бар, сандырында ике яҡлы һәм тағы берәү кендегендә. Мәхмүт Тимербулатов операция барышныда был операцияның үҙенсәлектәре хаҡында ла һөйләне. Ул республикала лапороскапия алымын хирургияға ныҡлап индергән белгестәрҙең береһе.\nМәхмүт Тимербулатов, Башҡорт дәүләт медицина университетының кафедра мөдире, профессор: “Диагноз ҡатмарлы ғына ине, әммә операция уңышлы үтте һәм пациент тиҙ арала аяҡҡа баҫасаҡ тип әйтергә мөмкин. Шулай уҡ Октябрьский дауаханаһының заманса ҡоролмалар менән йыһазландырылыуын билдәләп үтер инем, яңы ысулдарҙы ҡулланғанда уңайлы шарттар булыуы ла мөһим”.\nРеспубликала яҡын арала 10 фельдшер-акушер пункты асыла\n15:00, 09 авг\n22:37, 02 авг


«Башинформ» агентлығы журналисы Халыҡ-ара тарихи экспедицияла ҡатнашты // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Башинформ» агентлығы журналисы Халыҡ-ара тарихи экспедицияла ҡатнашты\n10:19, 18 сентября 2017 Мәҙәниәт\nАстанала «Хэнтэйҙан Олотауға ҡәҙәр: тарихи хәтерҙе яңыртыу» ІІІ халыҡ-ара экспедиция тамамланды. Тарихи проектты Халыҡ-ара Төрки академия (TWESCO) ойошторҙо.\nҺуңғы этапта өс көн эсендә 40 кешенән торған төркөм Астананан Еҙҡаҙғанға һәм Олотауға тиклем Ҡаҙағстандың үҙәге буйлап 2 мең саҡрым самаһы юл үтте. 18 сентябрҙә Астана ҡалаһындағы Милли академия китапханаһында экспедицияға йомғаҡ яһала.\nЭкспедицияға Академия президенты Дархан Ҡыдырали етәкселегендә Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Төркиә, Азербайжан, Рәсәй (Башҡортостан) ғалимдары-тикшеренеүселәр, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, археологтар, журналистар инде. Экспедиция эшендә журналист, «Башинформ» агентлығы күҙәтеүсеһе Ләйлә Аралбаева ҡатнашты.\nЭкспедиция Жошыхан, Алашахан һәм Домбауыл мавзолейҙарында, Олотауҙа Хан урҙаһы һәйкәлендә, Сатпаев ҡалаһындағы музейҙа булды, академик Каныш Сатпаевтың һәйкәленә сәскәләр һалды, Олотауҙың арҙаҡлы шәхестәре менән осрашыуҙа ҡатнашты.\n«Хэнтэйҙан Олотауға ҡәҙәр: тарихи хәтерҙе яңыртыу» экспедицияһы 2016 йылдың август айында Монголияның баш ҡалаһында Улан-Баторҙа башланды. Экпедицияның маршруты Сыңғыҙхандың тыуған төйәгенән – Монголияның Хентей аймағындағы Бурхан Халдун ерлегендә башланды. Халыҡ-ара экспедицияның төп маҡсаты – Ҡаҙағстан Президенты Н.А. Назарбаевтың «Киләсәккә ҡараш: йәмәғәттең аңын яңыса ҡороу» мәҡәләһендә айырым иғтибар бүленгән хөрәфәти әһәмиәткә эйә булған иҫтәлекле урындар менән бәйләнештәге тарихи аңды уятыу.\nТеги: халыҡ-ара проекттар,тарих