Һаҡ булығыҙ, физкультура! » Башҡортостан гәзите\nҺаҡ булығыҙ, физкультура!\nБынан бер нисә йыл элек Өфөлә физкультура дәресендә 15 йәшлек үҫмер вафат булғайны. Математика буйынса үткәрелгән олимпиадаларҙа еңеп йөрөгән, спортсы, биатлонсы уҡыусының кинәт йөрәге туҡтауы барыһын аптыратты.\nУл көндө туғыҙынсы класс уҡыусылары Еңеү паркында саңғыла йөрөй. Кросс булмай. Үҫмер китеп барған еренән туҡтала ла быуыла башлай. Тәүҙә барыһы ла уны шаярта тип уйлай, сөнки малай класта иң һау-сәләмәттәрҙән һаналған. Ағарып киткән егеткә физкультура уҡытыусыһы йүгереп килеп уға тәүге медицина ярҙамы күрһәтә, йөрәк тирәһенә массаж яһап ҡарай. Әммә һуң була...\nҺуңынан табиптарҙың уға “миокарда дистрофияһы” тигән диагноз ҡуйыуы үҫмерҙең ата-әсәһе, бүтәндәр өсөн көтөлмәгән яңылыҡ була. Егет ике йыл тирәһе дауаханаға бөтөнләй бармаған, сәләмәтлегенә зарланмаған, хатта алдағы аҙнала үҙе белем алған лицей исеменән ҡала буйынса саңғы кросында ҡатнашырға әҙерләнгән. Йәнә шуныһы ғәжәп: мәктәпкә үҙенең сәләмәтлегенең шәптән булмауы хаҡында белешмә килтермәгән, физкультурала төп төркөмдә шөғөлләнгән.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, бындай аяныслы ваҡиғалар йыш күҙәтелә. Рәсәйҙең мәғариф министры Ольга Васильева ла, был хаҡта борсолоп, ҡот осмалы мәғлүмәттәр килтерҙе. Бары 2016 йылда ғына илдә физкультура дәрестәрендә 211 бала һәләк булған. Бында, әлбиттә, һүҙ ниндәйҙер йәрәхәт һөҙөмтәһендә түгел, ә ситтән ҡарағанда һау-сәләмәт, бығаса бер нәмәгә зарланмаған сабыйҙарҙың үлеме хаҡында бара. “Ни өсөн тәү ҡарауға һау балалар ғәҙәти физкультурала, әллә ни булмаған көсөргәнеш дәрестәрендә вафат була һуң? Бында атай-әсәйҙәрҙең, мәктәптең ғәйебе бармы?” – тигән һорау ҡуйҙы министр. Унан быға бер сама аңлатма ла бирҙе, илдә кешенең персональ мәғлүмәттәрен сер итеп һаҡлау сәйәсәте менән бәйләне. “Шул сәбәпле баланың ниндәй ауырыу менән яфаланыуын белә алмайбыҙ”, – тине ул. Был юҫыҡта эш алып барылыуы, тиҙҙән мәктәптәр менән табиптар араһында бәйләнештең нығынасағы, һәр баланың сәләмәтлеге хаҡында белем усаҡтарына хәбәр ителәсәген белдерҙе.\nӘйткәндәй, белгестәр билдәләүенсә, һуңғы йылдарҙа барлыҡ алға киткән илдәрҙә лә балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең кинәт вафат булыуы, шул иҫәптән физкультура дәресендә лә, һиҙелерлек артҡан. Шуның яртыһы – көтөлмәгән үлем. Табиптар быны медицинаның алға китеүендә һәм бөгөнгө балаларға саманан тыш көсөргәнештең арта барыуы менән аңлата.\nНи өсөн һаулыҡты нығытыу маҡсаты менән индерелгән дәрестә бәхетһеҙлек осраҡтары йыш теркәлә һуң? Бының сәбәптәре төрлөсә. Мәғариф министрының фекере лә дөрөҫ. Уҡытыусылар балаларҙың сәләмәтлеге хаҡында хәбәрҙар түгел. Икенселәр хроник ауырыуы була тороп та был хаҡта йәшерә, сөнки берәүҙең дә, бигерәк тә малайҙарҙың, иптәштәре алдында ауырыу булып күренгеһе килмәй. Сер түгел: мәктәп мөхитендә физкультура дәресенән азат ителгән балаларға түбәнһетеберәк ҡарағандар ҙа юҡ түгел. Һуңғы йылдарҙа ГТО нормаһын тапшырғандарға юғары уҡыу йортона ингәндә өҫтөнлөк бирелеүе лә быға булышлыҡ итә.\nАтай-әсәйҙәрҙең балаларының һаулығына битараф булыуы ла – бындай фажиғәгә килтергән сәбәптәрҙең береһе. Бәғзе берәүҙәр сиратта ваҡыт әрәм итмәҫ өсөн бер ниндәй тикшереүһеҙ-ниһеҙ белешмә яҙҙырып алыуҙы хуп күрә. Ә бындай битарафлыҡ иртәме-һуңмы фажиғәгә алып килә. Владимир ҡалаһында 15 йәшлек уҡыусының бокс ярышында һәләк булыуы шул хаҡта һөйләй. Егет бығаса етди йәрәхәт алған, был спорт төрө менән шөғөлләнеү бөтөнләй тыйылған була.\nВрач Луиза Мәүлетҡолова әйтеүенсә, хәҙер балалары даими стресс кисерә. Уҡыу программалары ҡатмарлы, бер туҡтауһыҙ Берҙәм дәүләт имтиханы менән ҡурҡытыуҙар, артта ҡалмау өсөн өҫтәмә дәрестәр алыу уҡыусының буш ваҡытын ҡалдырмай. Йәнә бөгөнгө уҡыусыларҙың һаулығы әүәлге тиңдәштәренән шаҡтай айырыла. Бында тирә-яҡ мөхиттең насарлана барыуы ла, аҙыҡ-түлек сифатының бик яҡшынан булмауы ла ҙур йоғонто яһай.\nНимә генә тимәйек, сабыйының сәләмәтлеге хаҡында иң тәүҙә балаһына ғүмер бүләк иткән атай-әсәй үҙендә яуаплылыҡ тойорға тейеш. Мәҫәлән, баланы артыҡ көсөргәнештән һаҡлау зарур, саф һауала булыу, туҡланыуға иғтибар итеү ҙә мөһим. Йәнә витаминдар биреп тороу кәрәк. Балаларҙың һәләк булыуы күпселек осраҡта йөрәктәге тайпылышҡа бәйле. Тап шуға ла йылына бер тапҡыр кардиологта тикшерелеү һәм, мәктәптә онотҡанда бер иҫәп өсөн генә үткәрелгән диспансеризацияны көтөп тормай, тейешле анализдарҙы ла тапшырыу мөһим.\nФизкультура дәресе фажиғәгә алып килмәһен!


Район агросәнәғәтенең ғорурлығы | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Район агросәнәғәтенең ғорурлығы\nРайон агросәнәғәтенең ғорурлығы\nРайонда ғына түгел, ә Урал аръяғы төбәгендә иң ҡеүәтле ауыл хужалығы предприятиеларының береһе булып танылған Ленин исемендәге АХК-ның бай эш тәжрибәһе республика кимәлендә лә киң билдәле. Рәсәй агросәнәғәтенең почетлы, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, оҫта ойоштороусы Ғәлим Булат улы Сәлимов етәкләгән был предприятие ҡатмарлы осорҙа ла алдынғы хужалыҡ итеүҙең асыҡ өлгөһө булып тора, производство һәм социаль мәсьәләләрҙе берҙәй уңышлы хәл итеүҙә башҡаларға үрнәк күрһәтә.\nКооператив үҫемлекселек һәм малсылыҡ тармаҡтарын йыодан-йыл рентабелле үҫтереүгә өлгәшә, алдынғы технологияларҙы файҙалана, перспектив йүнәлештәр өҫтөндә эшләй. Район кимәлендәге хеҙмәт ярыштарында ла лениндар бер ҡсан да алдынғылыҡты бирмәй. Хужалыҡ күп тапҡырҙар республика кимәлендә иң һөҙөмтәле эшләгән коллективтарҙың береһе булып танылды һәм БР Хөкүмәтенең Дипломдары менән бүләкләнде. Быйылғы хужалыҡ йылын да Ленин исемендәге АХК юғары һөҙөмтәләр менән тамамлай һәм берәүгә лә алдынғылыҡты бирмәй.\nТәбиғәт ҡуйған ҡаты һынауҙарға ҡарамаҫтан, Ленин исемендәге АХК быйыл да төп тармаҡтарҙы ойоштороуҙа рентабелле эшләне. Ауыл хужалығы продукцияһы етештереүҙән быйыл туғыҙ айҙа 45 млн 591 мең һум табыш алынды. Һөтсөлөк тармағы – 34 млн 518 мең һум, ит етештереү 5 млн 904 мең һум килем килтерҙе, саф табыш 3 млн 871 мең һум тәшкил итте. Производствоның рентабеллеге – 13,1 процент. Тулайым һауым 21 656 центнер булды, фураждағы һәр һыйырҙан 4331 кг һөт һауып алынды. Әйтергә кәрәк, бөтә күрһәткестәр буйынса ла яҡшы үҫешкә өлгәшелде.\nҠоро һауа шарттары бәкәлгә һуҡһа ла, хужалыҡтың үҫемлекселек тармағы быйыл да яҡшы уңыш үҫтереп алды. Иген культураларының тулайым йыйымы 21720 центнер тәшкил итте, гектар ҡеүәте иһә 18,1 центнер булды. Ураҡта игенселәр Зәки Ҡотлоғужин, Фәнил Ғәйетбаев, Ғәлим Ғәлин, Биктимер Килдин, Зөлфәр Кәримов, Дамир Үҙәнбаев ысын хеҙмәт ҡаһарманлығы күрһәтте.\nМалсылыҡ тармағы ҡышҡа яҡшы әҙерләнде, барлығы 13226 центнер бесән, 50089 центнер сенаж тупланды, етерлек һалам һәм фураж һалынды. Мал аҙығы әҙерләүҙә Айрат Туйсин, Самат Сәйетов, Хадарис Мортазин, Илдар Гөлбәйетов, Мостафа Салихов, Салауат Гөлбәйетов, Әхмәр Кәйекбирҙин, Ҡәнзәфәр Гөлбәйетов һынатманы. Әйткәндәй, малсылыҡ базаларында хәтһеҙ ремонт эштәре атҡарылды һәм ошо көндәрҙә мал ҡураларға ҡайтарылды.\nРайонда иң күп мал аҫраған хужалыҡ булараҡ (1500 баш һыйыр малы.-автор), Ленин исемендәге АХК малсылыҡ тармағын үҫтереү, тоҡомсолоҡто яҡшыртыу, малды яһалма ҡасырыу, барлыҡ уңайлы шарттар тыуҙырыу өлкәһендә маҡсатлы эшләй һәм ул үҙенең тос емештәрен бирә. Баш зоотехник Ҡәйүм Уразбаевтың уңған етәкселегендә малсылыҡ продукцияһы етештереүҙе арттырыу өсөн барлыҡ мөмкинлектәр күрелә. Һауынсылар Фәнүзә Байегетова, Айгөл Сәғәҙәтова, Фирүзә Буранбаева, Тәслимә Ғәлина, Гөлсирә Уразбаева, Хәҙисә Заманова, Мөслимә Балхина, Вилүрә Гөлбәйетова, Миләүшә Ҡотлоғужина, Рәмилә Ҡотоева, Зәлифә Моталлапова, Әлимә Усманова, Фирҙәүес Алтынбаева, Миңзифа Моталлапова хеҙмәт ярышында алдынғылыҡты бирмәй. Малсылар Данил Үҙәнбаев, Ғәфүр Абдуллин, Хәлил Тулыбаев, Рәйес Ишкинин, Ришат Сирбаев һәм Әхәт Алтынбаев маҡтауға лайыҡ.\nЛенин исемендәге АХК етәкселеге коллектив ағзаларының хеҙмәтен лайыҡлы баһалауға, социаль мәсьәләләрен хәл итеүгә һәр саҡ етди иғтибар бүлә. Һәр кампания уңайы менән хеҙмәт ярыштары ойоштороу һәм алдынғыларҙы күтәрмәләү бында матур йолаға әүерелгән. Быйыл удар 1, 3 көнлөктәр ойоштороуға, үҫемлекселек һәм малсылыҡ буйынса ярышта еңеүселәрҙе бүләкләүгә барлығы 700 мең һум аҡса тотонолған. Бындай социаль ярҙам менән райондың бер хужалығы ла маҡтана алмай.\nАуыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнөн Ленин исемендәге АХК бына шундай юғары ҡаҙаныштар менән ҡаршылай һәм ысын мәғәнәһендә районыбыҙҙың ғорурлығы булып тора.


Максим Галкинға Өфө ҡалаһының исеме оҡшаған\nЭйе, был ысынлап та Максим Галкин үҙе. Талантлы, музыкал ь, зыялы егет "Өфө уттары" сәхнәһендә сығыш яһай. Тамашасыла р шығырым тулған залда кемеһенеңдер кеҫә телефоны шылтырай\nбашлағас та ул әҙәплелектең үҙе булды. Үҙенә генә хас хәстәрлек менән ул былай тине:\n- Яуап бирегеҙ, бәлки был бик мөһим шылтыратыуҙыр! Һәм телефонығыҙҙы һүндермәгеҙ, нисек ту үҙегеҙгә ял итергә бирмәгеҙ!\nУның концертын күп баҫҡыслы бәйән итеү тип атарға булыр ине, тамашала беҙ быға тиклем телевизорҙан ишетеп өйрәнгән иҫке әйберҙәр ҙә, яңы көләмәстәр ҙә, музыкаль номерҙар ҙа етерлек булды.\nДуҫы Николай Басков тураһында һөйләй башлап, ул шул уҡ ваҡытта үҙенең Австралияла булыуы, унда ҡанһыҙ аборигендарҙың кеше ашаусылар йырҙарын башҡарыуы, йылы ҡаршы алыуҙары тураһында ла, Украинала шундайыраҡ уҡ мөхиттә үткән һайлау кампанияһы хаҡында ла һөйләп өлгөрҙө. Һәм сираттағы хикәйәләүенән тайпылғанда, ул даими рәүештә туҡтап, үҙенең Басков тураһында һүҙ алып барғанын онотмауы хаҡында хәбәр итте. Мәҫәлән, Киркоровтар - Бедрос һәм уның улы Филипп тураһында тарихты бәйән иткәндә, Максим Гурченко менән Моисеевҡа ҡағылған бер нисә нәзәкәтле генә һүҙ әйтеп китеүҙе урынлы тип тапты. Йыйылма концерттарҙа бер номерҙы\nике тапҡыр ҡабатламау йолаһына ҡарамайынса, улар үҙҙәренең мәйетханала яҙылған йырын ике - өс тапҡыр ҙа, бисҡа ла, үс и теп тә йырлайҙар, тине ул. Ниндәй йыр тураһында һүҙ барыуы н аңламағандарға, Галкин яғымлы ғына итеп төшөндөрҙө:\n- Я не буду, я не буду целовать холодных рук! Подогрейте труп, пожалуйста!\nӘммә ирония менән көлгәндә лә Галкин эстраданың ҡайһы бер\nвәкилдәре кеүек, тупаҫ мыҫҡыллауҙарға барып етмәне. Хәйер, шаярыу ябайыраҡ булған һайын уны аңлау еңелерәк, тимәк уның танылыу яулаясағы билдәле.\nЮмор яратыусыларға Галкин һары сәсле ҡатын - ҡыҙҙар тураһында әлеге ваҡытта популяр булған бер нисә көләмәс һөйләп ишеттерҙе. Мәҫәлән, һары сәсле ҡатын - ҡыҙҙы кәм\nтигәндә ярты сәғәт мауыҡтырыу өсөн уға ике яғына ла "Икенсе яғына әйләндер" тип яҙылған ҙур ғына ҡағыҙ киҫәге тотторорға кәңәш бирҙе.\nЙәки бына ике үтә лә һары сәсле ҡатын - ҡыҙ араһында әңгә мә: - Ҡыҙыҡ, ә самолеттарҙы нисек алып ҡасалар икән Улар\nғәйәт ҙур бит!\n- Уларҙы һауала, бәләкә - ә - ә - й генә саҡтарында алып ҡасалар ҙа инде!\nКүңел өсөн Максим Эдит Пиаф, Робертино Лоретти, Фрэнк Синатра һәм башҡа бөйөк артистар исеменән француз, итальян һәм инглиз телдәрендә йырлап ишеттерҙе.\nҮҙенең ижадын яратыусыларҙың автограф һорауын артист кире\nҡаҡманы, концерт барышында уҡ үҙенең ҡултамғаһын бүләк итте , шул уҡ ваҡытта:\n- Әлбиттә, мин рәхәтләнеп автограф бирәм, меңәрләгән тамашасы көтә бирһен әйҙә! - тип көлдөрөргә лә онотманы.\nГалкин Өфө һәм Башҡортостан тураһында ла бер нисә һүҙ әйтеп китте. Абзаҡтан алған ыңғай тәьҫораттары менән уртаҡлашты, концерт алдынан ул тау саңғыларында шыуырға ла\nөлгөргән икән. Әммә тауҙан шыуыу менән мауығып, сығыш яһар алдынан бөҙрәханаға барып өлгөрмәүен белдерҙе.\n- Бына көрттән сыҡтым да һеҙҙең янға килдем!\nГалкин күп кенә төрки телдәре менән таныш балһа ла, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә башҡорт телен белмәүе тураһында әйтте. Һәм шунда уҡ үзбәк телендә бер нисә һөйләм әйтеп, үҙенең бушты һөйләмәүен раҫланы. Әммә республика юлдары\nбуйлап килгән ваҡытта Галкин, үҙе әйтеүенсә, күп кенә башҡо рт йылғаларының исемен белгән. Урыҫ һәм башҡорт телдәрендә к үп кенә һүҙҙәр оҡшаш яңғырай икән, тип аптыраны ул.\n- Урыҫса ла, башҡортса ла оҡшаш яңғыраған йылғалар күп, т ик береһенең башында "р", икенсеһенекендә "й" хәрефе тора.\nӘммә барыһынан да бигерәк Максим баш ҡалабыҙ исеменең\nбашҡортса яҙылышы ҙур тәьҫорат ҡалдырыуы тураһында белдерҙе.\n- График йәһәттән бик матур күренә, - ти артист, - олимпи я ҡулсаларын хәтергә төшөрҙө.


Өфө эшҡыуарҙары шылтыратыусыға автоматик рәүештә мәғлүмәт ебәреүсе программа уйлап тапҡан\nМобиль ҡушымтаны улар үҙ эшендә ҡуллана. Йәғни, уларҙың тауары менән ҡыҙыҡһынып шылтыратҡан клиенттар шундап уҡ смс йәки башҡа мессенджерҙарына компания тураһында тулы мәғлүмәт ала.\nТәүҙә эшҡыуарҙар тауар менән ҡыҙыҡһыныусыларға үҙҙәре мәғлүмәт ебәреү менән шөғөлләнгән. Ләкин үҙ-үҙеңде рекламалау күп көс һәм ваҡыт сарыф иткән. Егеттәр был миссияны башҡарыу өсөн махсус программа уйлап сығарырға була. Мобиль ҡушымта барлыҡҡа килеү менән клиенттар кире шылтырата башлаған һәм тауар һатыу ҙа ике тапҡырға артҡан.\nВиталий Поляков, мобиль ҡушымта авторы: «Мобиль программа тәүҙәрәк смс хәбәрҙәр генә оҙата ине. Беҙ уны камиллаштырып торабыҙ. Хәҙер компания тураһындағы мәғлүмәт һәм визиткалар клиенттың социаль селтәренә лә, башҡа мессенджерҙарына ла оҙатыла».


ҠАЙҘА МИНЕҢ ГӘЗИТЕМ?\nКѳн дә тиерлек редакциябыҙҙың телефоны шылтырауҙан туҡтамай. Был тәү ҡарамаҡҡа аңлашыла: матбуғат баҫмаһы—ул фекер һәм мәғлүмәт менән алыш-биреш урыны. Тик, үкенескә ҡаршы, гәзит уҡыусыларыбыҙҙың күбеһе ниндәйҙер изге хәбәр еткереү йәиһә буласаҡ мәҡәләгә тема биреү маҡсаты менән түгел, ә «Атайсал»ды ала алмауға борсолоп шылтырата. Улай ғына ла түгел, кѳнѳнә әллә нисә кеше асыулы ҡараш, тѳшѳнкѳ кәйеф менән редакцияға килеп инә. Кѳйәләнгән гәзитебеҙ дуҫына ҡапыл ғына ни әйтергә лә белмәй ҡалабыҙ ҙа, тынысланғанын кѳтәбеҙ. Эйе, «Атайсал»ыбыҙ күптәрҙең ѳйѳнә барып етмәй. Әммә бында редакцияла эшләүселәрҙең бер генә лә ғәйебе юҡ. Почтаның теүәл ваҡытында йѳрѳү-йѳрѳмәүе хат ташыусыларға бәйле. Ә улар редакция хеҙмәткәрҙәре түгел. Ошо хаҡта һәр шылтыратыусыға һәм килеүсегә аңлатҡандан һуң, уларҙың адрестарын яҙып алып, почта бүлексәләренә үҙебеҙ шылтырата башлайбыҙ. Почтаның иһә бер яуап: хат ташыусылар етмәй. Был да аңлашыла кеүек. Ни ѳсѳн тигәндә почтальондарҙың эш хаҡы бик аҙ, шуға ла бында оҙаҡ эшләмәйҙәр, күрәһең. Әммә был гәзит уҡыусылар алдында аҡланырға сәбәп түгел. Кеше аҡсаһын түләп, матбуғат баҫмаһына яҙылған икән, ул уны алырға тейеш. Әйткәндәй, был проблема менән бер «Атайсал» гәзитенә генә хас түгел, республика гәзит-журналдарын да ваҡытында ала алмай аҙапланыусылар бихисап (бында «Сибайский рабочий» гәзите менән сағыштырыу урынһыҙ, сѳнки был редакцияның үҙ почтальондары бар). Ошо осо-ҡырыйы күренмәгән сетерекле мәсьәләгә гәзитебеҙҙең уҡыусыһы, журналистика ветераны Фәрит Әхмәров битараф ҡала алмаған. Бѳгѳн уның яҙғандарын һеҙгә тәҡдим итәбеҙ.\nЗаман заңы башҡа, ҡосаҡ тултырып гәзит-журналдар, ҡалын-ҡалын хаттар ташыған осор тарихта ҡалды, тиеүселәр хаталана. Ауыл тормошон почтальондарһыҙ әле лә күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Ҡалала ла уларҙың хеҙмәтенә ихтыяж ҙур. Ләкин…\nҺуңғы айҙарҙа Сибай ҡалаһында почтальондар эшенә дәғүә белдереүселәр һаны ҡырҡа артты. Тѳп бәлә—гәзит-журналдарҙы ваҡытында ала алмау. Һѳҙѳмтәлә кѳндәлек баҫмаларҙы яҙҙырыусылар иҫкергән, әһәмиәтен юғалтҡан мәғлүмәт менән хуш-һынырға мәжбүр.\n«Башҡортостан» гәзитен йыйып, аҙнаһына бер алып киләләр,—ти ҡалабыҙҙың почетлы гражданы Рамаҙан ағай Үтәғолов.—«Ватандаш» журналының 6-сы һанын юғалттылар. Июль һанының да яҙмышы билдәһеҙ. Таратыу бүлегенә барып тауыш күтәргәс, бер нисә кѳн ваҡытында килтерҙеләр ҙә тағы оноттолар. Бына бѳгѳн кесаҙна, ә был аҙнаның бер гәзитен дә күргән юҡ әле».\nҠалалаштарыбыҙ айырыуса урында донъя күргән «Атайсал» гәзитен ала алмауға зарлана. «Мин йыл да «Атайсал» гәзитен алдырып уҡыйым,—тип яҙа Сибай ҡалаһының хеҙмәт ветераны, III тѳркѳм инвалиды Дамир Талип улы Ғәлин.—Быға тиклем гәзит ваҡытында килә ине. Быйыл гел һуңлап, бер нисә кѳндән һуң ғына килтерә башланылар. Шул мәсьәләне хәл итеүҙәрен һорап бер нисә тапҡыр Сибай почтамты начальнигы А.М.Юлдашбаевҡа барҙым. Тикшерергә һүҙ биреп ҡала ла онота ла ҡуя. Һуңғы барғанда начальник урынбаҫары Елена Николаевна Половневаға индем. Ул: «Почтальондар етешмәй, эш хаҡы әҙ, бер кем дә эшкә килмәй»,—тине. Мин: «Был яуап түгел, мин гәзиткә яҙылғанмын, һеҙ ваҡытында алып килергә тейешһегеҙ»,—тип әйтеүемә ул: «Түләгән аҡсағыҙҙы кире алығыҙ ҙа, бүтән беҙҙең аша гәзиткә яҙылмағыҙ. Ана, киоскынан һатып алығыҙ,—тип аҡыра башланы. Матбуғат баҫмаларына яҙылыусыларға бындай ҡараш дауам итһә, тиҙҙән гәзит-журналдарға яҙылыусы кеше булырмы икән?». Хат авторы бик урынлы һорау ҡуйған. Ә минең, ундай кешеләр бындай яуаплы урында эшләргә хаҡлымы икән, тип ѳҫтәгем килә.\nСибай ҡалаһының Вокзал урамында йәшәгән Г.К.Ишмырҙин, Калачев урамынан А.К.Юлдашкилдин, Таусылар проспектынан Ф.Ә.Хәйбуллина икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылһалар ҙа, ошоға тиклем «Атайсал»дың бер һанын да ҡулына алмаған икән.\n«Почта менән эшләүе быйыл бик ҡыйын,—ти «Атайсал» гәзите хеҙмәткәрҙәре.—Һәр эш кѳнѳбѳҙ кемгә гәзит килмәгән, ни ѳсѳн килмәгәнен тикшереү менән башлана. Кѳн һайын 5-6 дәғүә. Аптырағас, яңы баҫылған гәзиттәрҙе, үҙебеҙҙең машинаға тейәп, сортировка бүлегенә түгел, тура таратыу бүлегенә алып бара башланыҡ. Һѳҙѳмтә булманы. Барыбер һуңлатып, ѳсѳнсѳ кѳнгә генә тараталар.Ҡыҙғанысҡа күрә, ошо уҡ хәл Хәйбулла, Йылайыр райондары почта бүлексәләрендә лә ҡабатлана. Гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһы осоронда почтаның насар эшләүе һѳҙѳмтәһендә беҙ икенсе ярты йыллыҡта 200 уҡыусыбыҙҙан ҡолаҡ ҡаҡтыҡ».\n«Ваҡытлы матбуғатты таратыу, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙгә килем килтермәй. Ләкин гәзит-журналдарға яҙылыусылар был йәһәттән бер ниндәй ҙә зыян күрергә тейеш түгел,—тигәйне «Башҡортостан» гәзитенә биргән әңгәмәһендә «Рәсәй почтаһы»ның Башҡортостан филиалы етәксеһе Ирек Миңлевәли улы Ғәлимов («Башҡортостан»,№ 122, 23 июнь, 2012 йыл). Сибай почтамты хеҙмәткәрҙәре ошо фекерҙең тәүге яртыһын ғына үҙләштергән, тигән фекер ҡала. Юғиһә, халыҡ тауышына әҙерәк булһа ла ҡолаҡ һалырҙар ине…


Химияһыҙ ғына » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Химияһыҙ ғына\nХимияһыҙ ғына 05.04.2013 // Баҡса\nАтҡаҙанған агроном В. Корнилов бер квадрат метр майҙанда ике килограмдан ашыу еләк үҫтереп алыуға өлгәшә. Сере лә ябай ғына — еләк түтәлен бер урында өс йылдан артыҡ тотмай. Үҫемлекте ул майҙан алып сентябргә тиклем өҙлөкһөҙ ултырта. Яҙын ҡышлап сыҡҡан мыйыҡтарҙы йә көҙҙән күмеп ҡалдырған үҫентеләрҙе күсерә. Йәй иһә еләк сәскә атҡанға тиклем ебәргән мыйыҡтарҙы үрсетә, көҙөн уңыш йыйғандан һуң шытҡан үҫентеләрҙе ултырта.\nТүтәл эшләгән саҡта бер квадрат метр майҙанға 4-6 кг "Бионекс" йәки 70 г "ГУМИ-ОМИ клубника" препараты һәм бер күнәк компост индерелә. Мыйыҡтарҙың тамыры ултыртыр алдынан "ГУМИ+Фитоспорин-М" иретмәһендә эшкәртелә. Ултыртыу схемаһы ике таҫма рәүешендә һуҙыла, һәр таҫмала икешәр рәт: рәт аралары — 70, таҫма араһы — 40, еләк аралары — 20 см.\nЙәш үҫентеләргә көн аша һыу һибергә кәрәк. Япраҡтар ебәргәс, аҙнаға бер ҙә етә. Беренсе йылда туҡландырмаһаң да ярай. Икенсе һәм өсөнсө йыл уңышты йыйғандан һуң "ГУМИ-ОМИ" менән ашлайҙар. Күберәк сәскәләнһен һәм сирҙәргә бирешмәһен өсөн бер-ике тапҡыр "Фитоспорин" менән эшкәртелә. Был саҡта еләк таҙа һәм эре буласаҡ.


Башҡортостан райондары араһында Иглин районы элек иң ар тта ҡалғандар рәтендә һанала ине. Һуңғы биш йыл эсендә был к үренеш ҡырҡа үҙгәрҙе. Райондың бар социаль-иҡтисади үҫеш күр һәткестәре лә - ауыл хужалығы продукцияһының тулайым күләме,\nуртаса айлыҡ эш хаҡы, төп капиталға инвестиция күләме үҫте.\nБәләкәй предприятиелар 322 процентҡа күберәк продукция етеш терә башланы, урындағы бюджет табышы 579 процентҡа үҫте. 200 3 йылда ғына бюджет һәм бюджет-ара фондтарға хужалыҡтарҙан и ке миллион һум аҡса ингән, үткән йылда ингән аҡса биш миллио н һум тәшкил итә.\n"Башинформ" мәғлүмәт агентлығында Республика көнөнә ҡарата\nуҙған матбуғат конференцияһында Иглин районы хакимиәте башл ығы Ришат Исхаҡов бына нимәләр һөйләне.\n- 2000 йылда ауыл хужалығы предприятиеларының 80 проценты т абышһыҙ эшләгән булһа, бөгөнгө көндә улар табышлы хужалыҡтар\nрәтендә. Иглин районы биш йыл инде дәүләт кредиты менән фай ҙаланмай, - тип һүҙен башланы Ришат Сәлмән улы.\nРайонда фермер хужалыҡтарына эшләү мөмкинлеге булдырылған,\nшәхси һәм кесе эшҡыуарлыҡ та хуплана. Шәхси капитал яңынан булдырылған ауыл хужалығы һәм сәнәғәт предприятиелары нигеҙе нә һалына. Бөгөнгө көндә районда сәнәғәт һәм ауыл хужалығыны ң бар тармағы ла һаҡланып ҡалынған, производство өлкәһенә ин вестициялар йәлеп ителгән. Былар барыһы ла эшләп килгән прои зводствоны, предприятие мөлкәтен һәм эш урындарын һаҡлап ҡал ыуға булышлыҡ итте.\nИглин районы эшҡыуарҙарының эштәре яйға һалынған, улар аҡса\nменән эш итә белә. Улар үҙ продукциялары ассортиментын яңыр тып, сифатын күтәреп торалар, һатыу юлдарын табалар. Һуңғы ө с йылда ғына эшҡыуарҙар райондың агросәнәғәт комплексы үҫеү тармағына 60 миллион һум аҡса индергән.\nРайонда йылдан-йыл эш урындары булдырыла, халыҡ тормошо яҡ шыра. Район средствоһы иҫәбенә социаль проблема - канализаци я төҙөлөшө хәл ителә.\n- Иглин районында һуңғы биш йылда 1,5 мең фатир төҙөлдө, 26 5 километр оҙонлоғонда газ үтте, 13 километрҙа һыу үткәргес уҙҙы. Райондың 15 ауылында фельдшер-акушер пункты асылды, һә р ауылда мәктәптәр асырға тырышабыҙ. Районда авария хәлендә\nмәктәп юҡ, 150 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы сафҡа баҫт ы, Турбаҫлы һәм Михайловка ауылдарында клуб төҙөлдө. Районда\nбулдырылғын урман хужалығында айыу, мышы һәм башҡа йәнлектә р йөрөй. Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығына ҡарата райондың алты Сов еттар Союзы Геройына бюст асылды, майҙан һуҡмағында кеше өҙө лмәй, - тип һүҙен тамамланы Иглин районы хакимиәте башлығы Р ишат Исхаҡов.


Илебеҙ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 72 йыллығын билдәләне | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nИлебеҙ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 72 йыллығын билдәләне\n10 мая 2017 — 15:27 ГТРК «Башкортостан»\nИлебеҙ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 72 йыллығын билдәләне.\nУл ысын мәғәнәһендә бөтә халыҡ байрамына әйләнде. Өфөлә генә “Үлемһеҙ полк” акцияһында 60 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Ошондай акция Республиканың барлыҡ район-ҡалаларында ла үтте. 4 йылға һуҙылған яуҙа рәсми мәғлүмәттәр буйынса 27 миллион кешенең ғүмере өҙөлөп, йөҙҙәрсә мең ауыл һәм ҡала ер менән тигеҙләнә. Башҡортостан ил азатлығы өсөн көрәшкә 700 меңгә яҡын ул һәм ҡыҙҙарын оҙата. Уларҙың һәр икенсеһе тыуған яҡтарына кире әйләнеп ҡайтмай. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн республиканан 278 яугир Советар Союзы геройы, ә 35 кеше Дан орденының тулы кавалеры исеменә лайыҡ була. Республикабыҙ башҡалаһында Еңеүҙең 72 йыллығына арналған саралар Еңеү паркында Советтар Союзы геройы Миңлеғәле Шайморатов менән Александр Матросовтың һәйкәлдәренә сәскәләр һалыуҙан башланды. Һуңынан унда ҡатнашыусылар һуғышта һәләк булғандарҙы бер минут тын тороп иҫкә алды. Өфө урамдары буйлап “Үлемһеҙ полк” та быйыл 60 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Бөйөк Еңеүгә арналған саралар Республиканың һәр район- ҡалаһында үтте. Учалыла Дан аллеяһында үткән митингтан һуң “Үлемһеҙ полк” акцияһы уҙҙы. Хәйбулла районында ла быйыл “Үлемһеҙ полк” акцияһында йөҙләгшән кеше ҡатнашты. Америка Ҡушма Штаттарының Чикаго ҡалаһы янында, беҙҙең яҡташтарыбыҙ “Үлемһеҙ полк” менән үтте. Сарала яҡынса 400 кеше ҡатнашҡан. Бөйөк Еңеүҙең 72 йыллығына арналған байрам салют менән тамамланды.


Билдәле ҡурайсы Рөстәм Шәрипов арабыҙҙан китеп барҙы - Культурный мир Башкортостана\nБилдәле ҡурайсы Рөстәм Шәрипов арабыҙҙан китеп барҙы\nШаршамбы, 19 июнь 2013\n2013 йылдың 18 июнендә башҡорт йыр сәнғәте һәм мәҙәниәте ҙур юғалтыу кисерҙе. Билдәле артист, ҡурайсы Рөстәм Шәрипов ваҡытһыҙ мәңгелеккә арабыҙҙан китеп барҙы.\nРөстәм Шәрипов Заһир Исмәғилов исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында ҡурайсы-солист һөнәрен үҙләштерә. Ижад юлын 2001 йылда студент студент сағында уҡ Башҡорт дәүләт филармонияһында башлай һәм бөгөнгәсә унда эшләй. Мәҙәни усаҡта тәүге йылдарҙа эшләү осоронда аккомпаниатор-концертмейстер була. 2003-2005 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының халыҡ ҡоралдары милли оркестрында ижад итә. 2005 йылдан алып ҡурайсы-солист булып эшләй. Был дәүерҙә “Далан” һәм “Йәдкәр” эстрада коллективтары составында ҡурайсы булараҡ сығыш яһай.\nЙәш булыуына ҡарамаҫтан тамашасы һөйөүен бик тиҙ яулап өлгөрә ул. Ҡурайсының репертуары бай йөкәмәткеле һәм күп яҡлы булыуы менән айырылып тора. Артистың ҡурайынан урғылған башҡорт халыҡ һәм башҡа бихисап халыҡтар көйө, эстрада, классик көйҙәр - барыһыла илаһи моң булып мәңгелеккә тамашасы күңелендә урын алды.\nРөстәм Шәрипов һәр ваҡытта камиллыҡҡа ынтылған, яҡты күңелле, ихлас кеше ине. Уның юғары башҡарыу оҫталығы, милли сәнғәтте пропагандалауға һалған көсө баһалап бөткөһөҙ. Ул сәнғәт оҫталары менән бер рәттән Төркиәлә уҙған Башҡортостан көндәрендә, Кубала, Эстонияла, Ҡаҙағстанда, Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Ырымбурҙа һәм башҡа ҡалалар һәм илдәрҙә тамашасыларҙы башҡорт моңона сорнаны. Шулай уҡ артист Республика конкурстары лауреаты исеменә лә күп тапҡыр лайыҡ була.\nРөстәм Шәрипов мәңгелеккә арабыҙҙан китһәлә уның ҡурай моңо, халҡы өсөн янып йәшәгән йөрәгенең йылыһы күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр.\n18 июндә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залы фойеһында ҡурайсыны һуңғы юлға оҙатыу тантанаһы булды. Бында билдәле сәнғәт әһелдәре, мәрхүмдең дуҫтары, уның ижадын үҙ итеүсе тамашсылар, коллегалары йыйылғайны.\nРөстәм Фазылйән улы Шәриповты 19 июнь көндө тыуған ере Йылайыр районы Юлдыбай ауылында ерләйәсәктәр.\nАртистың туғандарының, ғаиләһенең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ...\nБашкирская филармония им.Х.Ахметова подарит зрителям 11 оригинальных новогодних программ


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҮҘЕБЕҘГӘ ҮҘЕБЕҘ ҒӘҘЕЛҺЕҘЛЕК ҠЫЛМАЙЫҠ! - 2020 - Мәҡәләләр\nҮҘЕБЕҘГӘ ҮҘЕБЕҘ ҒӘҘЕЛҺЕҘЛЕК ҠЫЛМАЙЫҠ!\nХәрби табип булып хеҙмәт иткән дәүерҙә әленән-әле ОРВИ, грипп һымаҡ өҫкө тын алыу юлдарын зарарлаусы эпидемия осраҡтары ла булғылай торғайны. Һыуыҡ миҙгелдәрҙә дивизияға, хәрби ҡаласыҡта йәшәгән халыҡҡа бына шул инфекцияларҙың береһе килеп еткән осорҙа табиптар командованиенан һәр саҡ "изоляция" режимы булдырыуҙы талап итә башлай.\nБындай саралар, әлбиттә, частарҙа хәрби әҙерлек һәм башҡа көнкүреш эштәренә ныҡ ҡына ҡамасаулай. Шуғамылыр, командирҙарҙың табиптарҙың ошо эштәрен әллә ни өнәп етмәгәне һиҙелә ине (хатта бәғзе бер тупаҫ командирҙар табиптарҙы "зараза таратыусылар" тип атап, йәнде көйҙөрә торғайны). Әммә, һис бер нәмәгә лә ҡарамаҫтан, дивизияның медицина хеҙмәте башлығы комдивҡа ошондай карантин сараларының мотлаҡ кәрәк булыуын иҫбат итеп, уға бойороҡ проекты яҙып бирһә, генералға ҡултамғаһын ғына ҡуйырға ҡала. Проектты комдив раҫланы икән, эш кинәт кенә алға китә: шунда уҡ карантин хаҡында юғары командованиеның бойороғо сыға. Ана шул фарманға ярашлы, хәрби ҡаласыҡтағы казарма зоналарында һәр төрлө сикләүҙәр башлана (бөгөнгө бөтә донъяла барған хәлдәр бер аҙ ана шуны хәтерләтә). Һалдаттарҙы мөмкин тиклем казарманан сығармаҫҡа, подразделениелар-ара аралашыуҙарҙы тыйырға, сирлеләрҙе шунда уҡ госпиталдең инфекция бүлегенә һалырға, тигәнерәк мәғәнәлә була был бойороҡ. Госпиталдә урын етмәй башлай икән, тейешенсә йыһазландырып, табип һәм шәфҡәт туташтары ҡуйып, берәй казарманы ана шундай изоляторға әйләндерәләр. Һалдаттарға ашхананан ташып ашаталар...\nБына ошондай мәлдәрҙә һәр саҡ бер ҡыҙыҡ күренешкә иғтибар итә инем. Юғарыла әйтелгән һымаҡ, тейешенсә саралар күрелә башлау менән сирҙең инкубацион осоро (йоҡторған көндән алып, ауырый башлағанға тиклем ара) үткәс, ябай һалдаттар араһындағы әлеге инфекция таралыуы тиҙ арала туҡтала башлай! Ни өсөн, тигән һорауҙы һәр саҡ ҡуя инем үҙемә һәм тейешенсә һығымта ла яһай торғайным. Сөнки ябай һалдаттың, бойороҡто инҡар итеп, унда-бында йөрөү, йәғни карантин режимын боҙоу мөмкинлеге сикләнгән. Һалдаттарға ошо режим хатта килешеп тә ҡала: төрлө эштәрҙән арынып, улар "йоҡо туйҙырып" алалар. Ә иң ҡыҙығы шунда: һалдаттарҙан айырмалы, офицер коллективында инфекция оҙағыраҡ йөрөй. Ни өсөн? Сөнки, был контингенттың өйҙә тик ятыу мөмкинлеге һис кенә лә булмай торғайны. Һәр төрлө кәрәк-кәрәкмәгәнгә командир янында уҙғарыла торған кәңәшмәләргә йөрөүҙе дауам итә офицерҙар. Ғөмүмән, офицер һәм прапорщик коллективында әлеге әйтелгән "изоляция режимы" тигән нәмәне үтәү юҡ кимәлендә була.\nБынан тыш, башҡа һәр ерҙәге һымаҡ, ана шундайыраҡ эпидемик хәл миҙгелендә әрмелә лә хәрбиҙәргә төрлө профилактик прививкалар яһау кәрәк саҡтар булып тора. Был осраҡтарҙа ла поликлиникаға һалдат халҡын старшина дәррәү теҙеп алып килә. Ә инде медицина хеҙмәткәре уларҙы исемлек буйынса тикшереп, тейешенсә уколын да һалып сыға. Поста һәм башҡа наряд-фәләндәрҙә тороп ҡалған бер нисә һалдатты һуңынан санитар-инструктор медпунктҡа алып килә. Һөҙөмтәлә, теләйме-теләмәйме, бер һалдат та прививкаһыҙ ҡалмай. Ә инде әлеге лә баяғы офицер-прапорщиктарға килгәндә, кемдер әйтмешләй, әпәт шул уҡ проблема. Хатта бәғзеләр үҙҙәренсә хәйләләп, бындай сараларҙан "ҡасып" та ҡалғылай. Медиктарға уларҙы тотоп алыуы ҡатмарлыраҡ. Ҡайһы бер осраҡтарҙа, командирға тейешенсә рапорт яҙып, административ яза менән ҡурҡытып, шуның аша мәжбүри саҡыртып ҡына алырға тура килә. Әгәр профилактик прививканы часть командиры үҙе иң башта килеп яһата икән, быныһы - иң яҡшы осраҡ. Сөнки, үҙе укол яһатҡан командир башҡа бер офицерҙы ла "имен" ҡалдырмаясаҡ…\nБының менән нимә әйтмәксе булам, хөрмәтле яҡташтар. Бөтә донъяла, хатта илебеҙҙә лә COVID-19 тип аталған ҡурҡыныс вирус йөрөгәндә хөкүмәт органдары ана шундай сараларҙы мәжбүри рәүештә ойоштора икән, был - тик яҡшыға ғына! Үкенескә, талап ителгән сикләүҙәрҙе тотмағандар осрап тора. Кәрәкһә-кәрәкмәһә лә төрлө йәмәғәти урындарҙы ҡыҙырырға яратыусылар, урамдарҙа битлекһеҙ йөрөгәндәр, өйгә ингәс, ҡулдарын һабынлап йыуырға йыбанған йә иһә сирләп китеп тә был хаҡта йәшереп маташҡан кешеләр үҙҙәре генә түгел, ә балалары, туғандары өсөн дә хәүеф сығанағы булып тора. Илебеҙҙә килеп тыуған бына ошо ауыр ситуацияға айыҡ күҙ менән ҡарайыҡ. Үҙебеҙгә-үҙебеҙ ғәҙелһеҙлек ҡылмайыҡ!\nЯҙылған: 10.04.20 | Ҡаралған: 488


Шайтандың дүрт вәғәҙәһе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Шайтандың дүрт вәғәҙәһе\n« Хәтем доғаһы\nБашҡорт тарихы »\nШайтандың дүрт вәғәҙәһе\nБар ғәләмде юҡтан бар ҡылыусы, тәрбиә ҡылыусы Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәләгә хәмде-ҫәнә маҡтауҙарыбыҙ булһа ине. Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә илдәребеҙгә һәм көндәребеҙгә хәйерле именлектәр, тыныслыҡтар, ауырыуҙарға хәйерле шифалар, тәүфиҡһыҙ йөрөүселәргә, намаҙҙар уҡымаусыларға, динһеҙлектә йөрөүселәргә Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә тәүфиҡ-һиҙиәт (тура юлға килеүселәргә хас сифаттар: күркәм әҙәп-тәрбиә, яҡшы әхләҡ), истиҡамәттәрен (туралыҡ, намыҫлылыҡ, дөрөҫ йүнәлеш) насип ҡылһа ине. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафаға ﷺ күңелдәребеҙҙең түренән сыҡҡан салауат-шәрифтәребеҙ, доғаларыбыҙ ирешһә ине.\nМөхтәрәм ғәзиз ҡәрҙәштәрем, йома көндәребеҙ мөбәрәк булһын! Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә ике йома араһында вафат булған мосолман ҡәрҙәштәребеҙҙең рухтарына доғаларыбыҙҙы ирештерһен ине. Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә ике йома араһында никахлашҡан йәштәребеҙҙең күңелдәренә өлфәт-мөхәббәт һалып, мөхәббәттәрен дауамлы итеп, уларҙан тыуған балаларҙы ла Ватаныбыҙға, динебеҙгә, милләтебеҙгә игелекле, файҙа килтергән балаларҙан насип итһә ине.\nАллаһ Тәғәлә шайтанды йәннәттән Ергә төшөргәс, шайтан Аллаһҡа дүрт вәғәҙә бирҙе.\nБыл вәғәҙәләр «Нисә» сүрәһенең 119 аятында килә.\nҮә лә'үдыилләннәһүм ...\n«Мин уларҙы хаҡ юлдан аҙҙырырмын». «Нисә / Ҡатындар», 4:119\nЙәғни Аллаһтың диненән яҙырырмын, арттарынан, алдарынан, һул яҡтан, уң яҡтан килеп үәсүәсә ҡылырмын, дөрөҫ юлдан аҙырырмын, тине. Һәм ни ғәжәп, ул үҙенең шул вәғәҙәһен бөгөнгө көнгә тиклем үтәргә тырыша. Бөгөнгө көнгә тиклем нисә мең йыл уҙҙы, ә ул һаман үҙенең мәкерле эшен дауам итә. Бының дәлиле — «Йәсин» сүрәһенең 61-62 аяттары:\n61. Үә әниғбүдүүнии һәәҙәә сыираатум- мүстәҡиим.\n62. Үә ләҡад әдаллә миңкүм джибилләң кәҫииран ә фәләм тәкүүнүү тәғҡилүүн.\n«Эй Әҙәм балалары, Мин һеҙгә шайтанға ғибәҙәт ҡылмағыҙ тип ғәһед ҡылманыммы һәм белдермәнемме, үә уның һүҙе менән йөрөмәгеҙ, һис шикһеҙ, ул һеҙгә асыҡ дошмандыр. Һеҙ Миңә генә ғибәҙәт ҡылығыҙ: «Миңә генә ғибәҙәт ҡылыу һәм Мин күрһәткән юлдан ғына барыу — шулдыр тура юл», — тип әйтмәнемме? Тәхҡиҡ, ул шайтан һеҙҙән бик күптәрҙе аҙаштырҙы, аҙҙырҙы, шуны уйлап ҡарамайһығыҙмы?». «Йәсин», 36:61-62\nЫсынында, беҙҙең төп дошман — ул шайтан, шуға күрә Аллаһ Тәғәлә был аяттың мәғәнәһендә: «Миңә генә ғибәҙәт ҡылығыҙ, минең генә динем, юлым хаҡ, шайтандың вәғәҙәләренә алданмағыҙ, үәсүәсәләренә бирелмәгеҙ, Мине зекер ҡылығыҙ, бына был дөрөҫ юл булыр», — тип әйтә.\nШунан һуң Аллаһ Тәғәлә: «Шайтан күпселек халыҡты аҙаштырҙы», — тип әйтә, йәғни күпселек халыҡ аҙашыуҙа, тип әйткән Раббыбыҙ. Әгәр ҙә уйланһаң, беҙҙең халыҡта шундай һүҙ бар: «Күпселек кеше мәсеткә йөрөмәй, күбеһе шулай йәшәй, күбеһе шулай эшләй, бар кешегә намаҙ уҡырға тимәгән бит, шулай булғас, күбеһе дөрөҫ түгел тип әйтеп булмай бит, — тип әйтәләр. Әммә Раббыбыҙ: «Күпселек — аҙашыуҙа», — тип әйтә. Бөгөнгө көн статистикаһы буйынса, ер йөҙөндә ете миллиардҡа яҡын кеше йәшәй, шуның миллиард ярымына ғына Аллаһ Тәғәлә мосолман булыу бәхетен насип итте. Туҙан бөртөгө хәтле генә иман, ихласлыҡ булған кешеләрҙе һайлап алды. Аллаһ Тәғәлә «Әл-Әғраф» сүрәһенең 179 аятында беҙгә әйтә:\n179. Үә ләҡад ҙәраьнәә лиджәһәннәмә кәҫи- ирам-минәл джинни үәл-иңси ләһүм ҡулүүбүл- ләә йәфҡаһүүнә биһәә үә ләһүм әғйүнүл-ләә йүбсыируунә биһәә үә ләһүм әәҙәәнүл-ләә йәсмәғүүнә биһәә үләә'икә кәл'әнғәәми бәл һүм әдаллү үләә'икә һүмүл-ғаафилүүн.\n«Тәхҡиҡ, кешеләрҙән үә ендәрҙән күптәрҙе йәһәннәм өсөн бар иттек, уларҙың аҡылдары бар, ләкин хаҡты аңламайҙар, уларҙың күҙҙәре бар, ләкин ғибрәттәрҙе күрмәйҙәр, уларҙың ҡолаҡтары бар, ләкин Аллаһ һүҙҙәрен ишетмәйҙәр, улар хайуан кеүектәр, бәлки хайуандарға ҡарағанда ла файҙа менән зарарҙы айыра алмауҙа аҡылһыҙҙыраҡтар, сөнки бер генә хайуан да утҡа инмәй, ә динһеҙ кешеләр утҡа инергә әҙерләнәләр. Улар ысын мәғәнәһендә ғафилдар, үҙ киләсәктәрен тә бер ҙә уйлап ҡарамайҙар». «Әгъраф / Ҡәртәләр», 7:179\nБыл аяттан аңлашылғанса, халыҡтың күпселеге йәһәннәмгә барыр, сөнки күпселеге донъяның ләззәтен һайланы. Иблис ошо донъяны шул тиклем биҙәне, хатта кешеләр был донъя маҡсатынан башҡа бер генә мәғәнә күрмәйҙәр. Ҡыҙғаныс, әммә мосолмандар араһында ла аҙашҡан кешеләр әҙ түгел, төрлө фирҡәләргә бүленеп, намаҙҙың, доғаның, зекерҙе ләззәтен юғалтып, донъяны һөйөп йәшәйҙәр. Ысынында, мөхтәрәм мосолман ҡәрҙәштәрем, ғибәҙәттең ләззәтен, күңел менән донъянан ваз киҫмәһәк, татып булмай!\nИкенсе вәғәҙәһе. Ҡөръәндә әйтелә:\nүә лә-'үмәнний- әннәһүм ...\n«күңелдәренә төрлө батал, ялған һүҙҙәрҙе һалырмын». «Нисә / Ҡатындар», 4:119\nЙәғни был тормошҡа өмөттәр бағлап, хыял менән генә йәшәрҙәр: ҙур кеше булырмын, күп байлыҡ йыйырмын, тип. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә атай-әсәйҙәр балаларын бәләкәй саҡтан уҡ шул хыял менән йәшәргә, был донъяның дәрәжәһенә ирешергә өндәйҙәр. «Математиканы, физиканы, рус телен яҡшы итеп уҡы, үҫкәс ҙур кеше булырһың, етәксе, банкир булырһың, ә дин, мәсет юлы нимәгә инде ул һиңә, карьераны үҫтерергә кәрәк, тип балаларын диндән йырағайталар. Был донъя ғилемен алмағыҙ тип әйтә алмайым, киреһенсә, донъяуи белем дә, дини ғилем дә бер тигеҙ булырға тейеш, рухи ҡиммәттәрҙе оноторға ярамай, сөнки был берҙән-бер бәхет һәм ҡотолоу юлы.\nӨсөнсө вәғәҙәһе. Ҡөръәндә әйтелә:\nوَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ\nүә лә-'әмүраннәһүм фәләйүбәт-тикүн- нә әәҙәәнәл-әнғәәми ...\n«йәнә хайуандарығыҙың ҡолаҡтарын киҫегеҙ, тип бойороҡ бирермен». «Нисә / Ҡатындар», 4:119\nҒәрәптәр пәйғәмбәрлек килгәнсе ошо төр хайуандарҙы ололағандар. Әгәр ҙә уларҙа биш дөйә тыуып, дүртеһе инә дөйә булып, береһе ата дөйә тыуһа, шул ата дөйәгә теймәгәндәр, итен ашамағандар, башҡалар менән бер көтөүгә сығармағандар: «ҡолаҡтарын киҫегеҙ һәм быға ғибәҙәт ҡылағыҙ», — тип әйткәндәр.\nДүртенсе вәғәҙәһе. Ҡөръәндә әйтелә:\nوَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّ\nүә лә'әмүраннәһүм фә- ләйүғаййируннә хальҡа-ллааһи ...\n«Аллаһ яратҡанды үҙгәртергә ҡушырмын», — тип әмер бирермен». «Нисә / Ҡатындар», 4:119\nЙәғни, «Аллаһ халыҡ ҡылған нәмәләрҙе үҙгәртергә әмер итәм». Хәсән Әл-Басри тигән ғалим: «бында тәндәге рәсемдәр тураһында һүҙ бара», — тип әйтә. Ә икенсе ғалим «Рум» сүрәһенең 30 аятын килтерә:\n30. Фә'әҡим үәджһәкә лиддиини хәниифәң фитъратә-ллааһи-лләтии фәтара-ннәәсә ғәләй-һәә ләә тәбдиилә лихальҡи-лләәһи ҙәәликә-ддиинүл-ҡаййимү үә ләәкиннә әкҫәра-ннәәси ләә йәғләмүүн.\n«Йөҙөңде бер Аллаһтың диненә йүнәлт, кешеләрҙе шул ислам диненә яраҡлы итеп төҙөнө, йәғни кешеләрҙе Аллаһ ислам дине халыҡ өсөн генә ҡылды, тимәк кешенең ысын кеше булыуы ислам дине менәндер, юғалған кешелекте исламдан табып алығыҙ! Аллаһтың диненә үҙгәреү юҡтыр, был ислам дине бик тоғро, үтә көслө, Ҡиәмәткә тиклем ҡаим диндер, ләкин кешеләр күберәк исламдың хаҡлығын белмәйҙәр». «Рум», 30:30\nҺәм былай тип әйтә: «диндәрен үҙгәртерҙәр, дингә яңылыҡтар индерерҙәр». Әгәр ҙә иғтибар итеп ҡараһаҡ, бөгөнгө көндә ир менән ҡатындар үҙҙәренең енси ағзаларын да үҙгәртәләр — был инде һис тә бер төрлө лә ҡанунға һыймай.\nКүргәнебеҙсә, Шайтан үҙ маҡсаттарына иреште, үҙ вәғәҙәһендә тоғролоҡ күрһәтте, ә беҙ уға ҡаршы ни эшләйбеҙ?\nАллаһ Тәғәлә аяттың аҙағында әйтә:\n«Кемдер Аллаһ хөкөмдәрен ҡуйып, шайтан хөкөмдәренә эйәрһә, уны үҙенә вәли итеп алһа, ысынында, ул кеше асыҡ һәләк булыу менән һәләк булды, мәңгегә хәсрәттә ҡалды». «Нисә / Ҡатындар», 4:119\nАллаһ Тәғәлә беҙҙе шайтандың зарарынан, үәсүәсәһенән һаҡлап, Аллаһҡа ғына ғибҙәт ҡылып, Уңың рәхмәтенә ирешергә насип ҡылһа ине.\nИнтернет киңлегенән, Тимерғәли хәҙрәт Юлдашев, «Галиев» мәсете имам-хатибы, МДН бүлегенең баш белгесе.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 21.03.2019 в 23:27, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Порноигр Стратегик: Уйын Бушлай Инеп Ҡарай Ала Хәҙер Туранан-Тура Сексуаль\nПорноигра стратегик: хәҙер туранан-тура теркәлгән!\nСәләм, Стратегик һәм порноигра рәхим итегеҙ. Исеменән күренгәнсә,, беҙ-команда ҡомарлы уйын яратыусылар, уларҙы баҙарҙа ҙур айырманы күреп. Бер аҙҙан һуң беҙҙең һ хрустнуть, ышаныс барлыҡҡа килә беҙгә, беҙ донъяға порноигровой йүнәлеш ала класс йыйыу, стратегик яҡын исемгә бағышлап, ул, ысынлап та һеҙҙең һәләтен тикшереү. Шул уҡ ваҡытта күп кенә геймер теләйем,-тип тамамланы һәм ябай үп һәм бер нисә минут, беҙ тип уйлайым һатып аудиторияны үҙенә була, тип, ысын булған ҡыҙыҡһыныу бер ни тиклем ҡатмарлыраҡ., Шулай итеп, беҙ ошо стратегик порноигра менән төҙөлгән, бөгөн беҙ һеҙҙе уйынға саҡырам килде һәм ҡыҙыҡһыныусан коллекция һәм наслаждайся! Рәхим итеп, иғтибар, платформала беҙҙең инеү бушлай теркәү һәм абсолют тип, беҙ уның бер ҡасан да шулай плюс һаҡлау планлаштырылған. Беҙҙе шунда: моделдәр, һеҙҙең өлөш индергәне өсөн финанс мөмкинлектәре булмаған, һатып скирда, ярҙам пакетын һәм башҡаларға – бөтөнләй мәжбүри әйберҙәре, улар һеҙ түгел яһанылар тәжрибә ҡатмарлы ла уйын! Был еңеү өсөн түләй алмай: берҙән-бер еңеп сығыу ысулы-был, ысынлап та шайтан эше был!, Шулай итеп, бер ни биреү тураһында һөйләшер, йәғни, беҙҙең берләшмә шундай һоҡланғыс, мин һеҙгә ышанабыҙ һәм ышандырабыҙ аҙағында теркәлгән.\nОло исемен һайлау\nБында, эконом ваҡытта һәм эконом Strategy Porn, беҙ теләгән кеше инеп берләшмәһе тәҡдим итә, варианттар күп булды – беҙ уйлап, ташлай алмайым тип беҙгә ҡарағанда киңерәк, беҙ селтәрҙе, шул яҡшы! Әлеге ваҡытта беҙҙең бәләкәй китапханалар 23 уйын була, әммә уны бер аҙ киңәйтергә, сөнки һәр ай яҡынса 2 1 беҙ яңы уйын сығарып. Бынан тыш, эконом ваҡытта һәм эконом инструменттар һәм функциялары яңы porn strategy өйөмдәре өҫтәп, тағы ла һәйбәт эшләгән өсөн уйындарға инеү һәм ижады беҙҙең өсөн иң процесында преданный – һуңыраҡ был турала ентекле!, Хәҙер бер уйында булһа һәм шул уҡ 23 түгел был: беҙҙең 3 төрлө булған рәссамдар менән эшләү бүлеге ысынында, продюсер һәм артабан шулай булғас, наслаждайся был релиз шулай бер нисә аласыз, һеҙ, ысынлап та, ул туранан-тура һеҙҙең зауыҡты ҡәнәғәтләндермәй. Беҙ түгел, - тип әйтә, бында һәр наслаждаться уйындар һеҙҙең булып, беҙҙең һеҙ биргән ҡарар сығара һәм графикаһын киңәйтеүгә һәм бик күп проекттар тап шуға күрә беҙ һыу инеү өсөн һеҙ һайлаған, тип теләйем. Мөмкин булған яҡшы, тип күп стратегик уйынын сексуаль, улар аласыз һайларға?, Был иҫ киткес системаһы, һәм, бәлки, иң яҡшы өлөшө – рендеринг һәм был күләмле әҙәби әҫәрҙәре, беҙ уларға барып етә, - сикһеҙлеген материалдар тылсымлы!\nБыл күркәм графика түгелеп\nБеҙҙең команда, тигән фекер объектив бүлеге график сифаттар, моғайын, иң мөһим бурыс булып тора. Бына ни өсөн беҙгә ике баҫым булып визуаль эстетика һәм уйын уйын процессы. Яҡынса 60 проценты бюджет рәссам эше һәм иң 3d барыусы беҙҙең команда-рендеринг, ҡыҙыҡһыныусан һәм уйындар өсөн артыҡ күркәм булып күренде кеүек. Телисез икән, тип сәхнәгә трахаться был, дөрөҫөн әйткәндә, шуға күрә моделе ҡарағанда күберәк реалистик булған, шул яҡшы., Иғтибар, движок менән төҙөлгән бөтә уйындарҙы тиерлек беҙгә Unity ҡулланыла, шуға күрә, әгәр булды сездә ниндәй ҙә был хаҡта белмәй, белгән булһа икән, был ябай һәм уңайлы уйын ойоштороу невероятно яһау-бигерәк тә әгәр ул һеҙ телисез, таҙа, барлыҡ өсөн үземде. Рендеринг внутриигровой яҡшы тыш, беҙ шулай уҡ бер нисә фильм була, ул. бөтә уйын дауамында булған үрсей, һеҙ мөһим мәл етә. Улар на 100% беҙҙең өсөн эксклюзив селтәр, интернет һәм һеҙ улар күберәк бер ҡайҙа ла таба алмай. Шулай уҡ улар беҙҙең бөтә документлаштырылған тубал, тик төрө була: һеҙ боҙмаҫ, йәғни, беҙҙең ҡайһы бер уйын барған, уларҙың әгәр хәл ҡарап!, 97 видео унда ағымдағы булмаһын, улар сәғәт 3-кә тиклем өҫтәй һәм личное – бик текә, ә?\nРаят итеү стратегияһын яҡшы порноигр\nТәбиғи, сөнки беҙ уйын менән бер юлдан барыу буйынса билдәле бер жанр ҡарашҡа, мөһим, беҙҙең өсөн раят аспекттарын билдәләй. Шул булыр иң ҙур иғтибар беҙҙең тупланы, үҙен матур буласаҡ өсөн релиз – порно кәметмәҫкә булды. Бына ни дауамында барлыҡ бета-тестар уйын элементы индереүгә һәм өлкәндәр өсөн беҙ бер ниндәй ҙә бирә ул кешегә! Фантастик уйын буйынса ғына кире бәйләнеш аспекттары бар: бирҙек беҙ уны аңлап, үҙ эшеңде бик яҡшы үтәйһең, беҙ, беҙ, ысынлап та ышана һәм, тип, алға хәрәкәт, уйын һәм стратегик порноигра яҡшыра ғына эшләргә була., Иғтибар, беҙҙә бөтә нәмә бар вариант исемдән, "бер ҡул", улар һеҙ менюға индерергә мөмкин. Тимәк, әгәр берәйһе генә сысҡан менән һеҙ әйбәтерәк, һеҙҙән алам! Был ҡатмарлы хәлдә ҡайһы бер нисә функция бөтөрә аласыз, һәм, тик, тип һанай беҙ сағыштырмаса яҡшы переключатель үҙләштереүҙәренә ирешеү, шулай булғас, эйе – дрочить ла стесняйтесь, әлегә һеҙ ориентиры һәм донъялағы хәл, проблемаларҙы хәл һеҙ нисек теләй. Был реалист булмайынса, бер ҡулы менән режим һәм бөтә был маҡсаты тора, шулай бармы?\nПорноигр яҡшы ойошмалары стратегияһы\nӘгәр һеҙ застряла алып, әллә ниндәй уйын-тулҡынлана түгел. Ли күреп, бындағы абсолют берләшмәләре невероятно, һәм улар һәр саҡ ярҙам итергә әҙер, ҡасан һәм нисек ине лә кәрәк ине был. Был һеҙҙең өсөн, тимәк, сездә проблемалар буйынса ниндәй титулдары менән алға ла, әлегә башҡа форум һеҙҙең сервер аша йәки рәсми discord менән аралашты., Шулай булғас, беҙгә кодты-берләшмәләр, ул төҙөлгән, һеҙ уны табып ала һәм файҙалы ла, ул, моғайын, ныҡлап тикшерергә кәрәк һәм тағы бер нисә биттәр, сығанаҡтар ҡарағанда, уның тулы булыуын элек (тулҡынланып түгел: 6 ай дауамында планлаштырылған контент менән яҡын бында беҙгә ярҙам итә). Шулай уҡ беҙгә урында булған discord порно сервера өсөн, уларҙың оҡшаш һәм енси тарихында әйбер – урындар менән ярайһы ҙур 6500-ҙән ашыу ағза – сладко!\nШулай итеп, һеҙ әҙер иң яҡшы наслаждайся инә һәм нимә тәҡдим итә ала? Хәҙер туранан-тура ҡуя, һәм был кисәһен башлайбыҙ!


Католиктар сиркәүе (Таганрог) — Башҡорт Википедияһы\nКатоликтар сиркәүе (Таганрог)\nБөгөнгө хәле ғәмәлдән сыҡҡан\nКатоликтар костелы — Таганрог ҡалаһындағы католиктар сирәүе.\nТаганрогта сауҙа үҫешкәнлек арҡаһында булдылар Европалағы сит илдәрҙән кешеләр ҡалаға килә башлағандар. 1860 йылда төрлө флагтар аҫтында 20 — гә яҡын илдән ҡала диңгеҙ порты причалдарына туғыҙ йөҙ карап килеп туҡтаған. Шунлыҡтан ҡалала сит илдәрҙең консуллыҡтары асылған. Был ваҡытта уларҙың һаны ун алты булған: улар Австрия, Бельгия, Бөйөк Британия, Греция, Испания һәм Парма, Мекленбург-Шверин, Неаполитания, Нидерланды, Ольденбург Португалия, Рәсәй, Сардина , Тоскана, Төркиә, Франция һәм Швеция консуллыҡтары. Ҡалала төрлө дингә ҡараған кешеләрҙең булыуы бында төрлө дини йорттар һалыуҙы талап иткән.\nТаганрогта йәшәүсе католиктарҙың элек үҙ сиркәүҙәре булмаған. Ҡала башлығы барон Б. Б. Кампенгаузен үтенесе буйынса император Александр I католиктар өсөн ҡаҙна иҫәбенә Рим-Католик сиркәүен төҙөргә рөхсәт биргән. Император Александр I сиркәүҙе дөйөм төҙөлөш комитеты сығанаҡтарына төҙөргә ҡуша һәм был йорт төҙөү өсөн католик динендәге кешеләрҙән махсус рәүештә аҡса йыймаҫҡа бойора.\nСметаһы 17 мең һум тәшкил иткән бинаның проектын урындағы Рәсәй архитекторы эшләнгән. Сиркәүҙе төҙөү өсөн кирбес һәм эзбизды Кампенгаузен тарафынан төҙөлгән кирбес заводынан алғандар. 1807 йылдың май айында сиркәүҙең урыны изгеләндерелә. Сиркәүҙе сауҙагәр И. Тамбала төҙөй башлай, ә төҙөлөштө сотник Николаев тамамлай. Костелдың эске биҙәүен католиктар үҙ иҫәптәренә башҡара. Сиркәү ҡалала йәшәүсе өс йөҙҙән ашыу католикты хеҙмәтләндерә.\n1810 йылдың июль айында төҙөлөш тамамланғас, сиркәүҙе ҡулланыу төҙөлөш комитетына тапшырылған. Костелдың беренсе руханийы (ксендзы)— Серафим Гольфельд, ул Литва провинцияһынан ебәрелгән. Сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыу 1812 йылда башланған. Сиркәүҙә орган ҡуйылған.\n1907 йылдың май айында сиркәү үҙенең 100 йыллыҡ юбилейын билдәләп үтте. Юбилейҙа Тирасполь епискобы, 14 рухани һәм өс францискан ордены сиркәү монахтары ҡатнашты .\nҮҙ ваҡытында бинаның фронтонында латин телендә иератик яҙма менән яҙылған барельеф ҡуйылған: «£ r tuis bonis tibi offerrmus» («Һинеке һинекеләрҙән һиңә барыһы тураһында һәм барыһы өсөн дә килтерәсәк»).\nСиркәүгә йөрөүселәр араһында Чехов Антоний Ефимович (яҙыусы А. П. Чеховтың ағаһы Александр Павлович Чехов менән Владимир Митрофанович Чеховтың өйөндә гувернантка булып эшләүсе Анна Ивановна Хрущева-Сокольникованың никахтан тыш улы лабулған. Ул 1913 йылда Христиана Эрасмус менән никахҡа ингән.\n1993 йылда Таганрогта католиктар приходы тергеҙелеп эшләй башлаған. Тарихи сиркәү йортонда китапхана булғанлыҡтан, католиктар йәмғиәте 1997 йылда яңы адреслы Александровка, 135 йортонда католиктарҙың сиркәүен асҡан\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Католиктар_сиркәүе_(Таганрог)&oldid=675695 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:32 20 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Йондоҙнамә (16-22 сентябрь) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (16-22 сентябрь)\n16.09.2019 Йондоҙнамә (16-22 сентябрь)\nАҙна ҡыйыныраҡ башланып китер. Һеҙҙең тирәләге ваҡиғаларҙы аңлауы еңел булмаҫ. Уларҙы яйлап төшөнгәс, барыһы ла үҙ урынына ултырыр. Йондоҙҙар күберәк үҙегеҙ тураһында хәстәрләргә кәңәш итә.\nОсор һеҙҙең өсөн өмөтлө булырға оҡшай. Күптәр өсөн яңы мөмкинлектәр асылыр. Бәғзеләр етди мәсьәләне сисеү юлын аңлар. Кемдер башығыҙҙы бутарға ла тырышыр. Быға юл ҡуймағыҙ. Йомала ниндәйҙер бүләк алырһығыҙ.\nЭштәрегеҙ яҡшы барыр. Был арала һеҙҙе аңлаған һәм ярҙам итергә әҙер булғандарҙың һаны мотлаҡ күбәйер. Кире ваҡиғалар бөтөнләй көтөлмәй. Файҙалы эшмәкәрлек өсөн бөтә шарт та булыр. Кесе йомала ниндәйҙер өмөтлө һөйләшеү көтөлә.\nБашығыҙға өмөтлө күренгән төрлө фекер даими килеп торор. Тик уларҙы тормошҡа ашырыу әлегә мөмкин түгел. Шаршамбыла ашығыу арҡаһында кәрәкмәгән мәшәҡәт килеп сығыуы бар. Йомала бөтөнләй таныш булмаған кешенән ниндәйҙер файҙа күрерһегеҙ һымаҡ.\nАҙна барышында ныҡ тырышырға тура килер. Ләкин бының сауабы ла байтаҡ буласаҡ. Ғөмүмән, был көндәрҙә йондоҙҙар әүҙем кешеләргә һәр саҡ ярҙам итеп торор. Йомала өмөтлө танышлыҡтар булдырырһығыҙ.\nКөндәрегеҙ файҙалы үтер. Күптәр иң ауыр мәсьәләләрҙе лә еңел хәл итер. Эштәрегеҙ үҙҙәренән-үҙҙәре барған һымаҡ тойолор хатта. Бәғзеләр шәхси тормошон, ҡайһы бер мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыр. Ярҙам вәғәҙә иткән кешеләрҙең иҫтәренә был хаҡта төшөрөргә бер ҙә тартынмағыҙ.\nБыл арала йондоҙҙар уяулыҡ тураһында онотмаҫҡа ҡуша. Аҙға ғына иғтибарығыҙҙы кәметһәгеҙ, ваҡиғалар барышы шундуҡ кәрәкмәгән йүнәлеш алыр. Өйөгөҙҙә лә әллә ни ял итә алмаҫһығыҙ, ваҡ мәшәҡәттәр баҫыр.\nИкеле хәлдәр йышайып китер, моғайын. Улар күбеһенсә һеҙҙең файҙаға тамамланмаҫ кеүек. Яҡындағы кешеләр менән арағыҙ киҫкенләшеүе лә ихтимал. Шунан һуң эштәрегеҙ күҙгә күренеп яйланыр.\nАҙна барышында үҙегеҙҙең башҡаларға кәрәкле икәнегеҙҙе күрерһегеҙ. Күңелегеҙ ҙә күтәренке булыр, абруйығыҙ ҙа артыр. Бәғзеләргә ниндәйҙер яуаплы эш йөкмәтерҙәр. Йомалағы осрашыуҙан һуң боҙолған мөнәсәбәттәрҙе яңынан тергеҙерһегеҙ, бәлки.\nЙондоҙҙар был арала һеҙгә күтәренке кәйеф вәғәҙә итә. Һәр көндө ҡыуаныс менән ҡаршыларһығыҙ. Хатта шишәмбеләге мәшәҡәттәр ҙә күңелегеҙҙе төшөрә алмаҫ кеүек. Кесе йомала һатып алған әйберегеҙ мотлаҡ бәрәкәтле буласаҡ.\nАҡса менән бәйле мәсьәләләр һәйбәт хәл ителер. Һиҙгерлегегеҙ кәрәкмәгән сығымдарға юл ҡуймаҫҡа ярҙам итер. Ниндәйҙер мөһим эште уңышлы ғына башлап ебәрерһегеҙ һымаҡ. Йомалағы ҡаршылыҡтарға әҙер булыуығыҙ мөһим.\nАҙна башынан уҡ мөмкинлегегеҙҙе барлап сыҡһағыҙ, барыһы ла яҡшы барыр. Ҡайһы бер маҡсатығыҙҙы бер аҙға кисектереп торорға ла тура килер. Шаршамбылағы ваҡиғаларға әллә ни иғтибар бирмәгеҙ. Иң мөһиме – һеҙҙең өсөн артабан бара торған йүнәлеш асыҡланды кеүек.


Стәрлетамаҡ физкультура техникумы 80 йыллығын билдәләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡ физкультура техникумы 80 йыллығын билдәләй\n11:52, 6 июня 2012 Йәмғиәт\nСтәрлетамаҡ физик культура техникумы 80 йыллығын билдәләй. Ҡала мәҙәниәт һарайында техникумды һуңғы йылдарҙа тамамлаған сығарылыш уҡыусыларын йыйған юбилей кисәһе үтте. Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айҙар Ғәлимов, Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта, шулай уҡ Рәсәй төбәктәренең спорт профилендәге юғары уҡыу йорттары ректорҙары уның почетлы ҡунаҡтары булды.\n— Стәрлетамаҡ физкультура техникумының 80 йыллығы — беҙҙең республика өсөн дә, Рәсәй өсөн дә мөһим ваҡиға, — тип билдәләне Дәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова. — Барыһына ла билдәле булыуынса, Стәрлетамаҡ техникумы Башҡортостандың адаптив спортында башлап юл ярыусы булды. Башҡортостан спортсыларының бихисап спорт ярыштарындағы һәм Паралимпия уйындарындағы юғары ҡаҙаныштары — оҫта ойошторолған белем биреү процесының һәм педагогтар коллективы профессионализмының һөҙөмтәһе ул.\nБайрам кисәһе концерт һәм директор Миҙхәт Мусаҡаев менән техникум уҡытыусыларын тәбрикләү менән тамамланды. Быйыл йыл аҙағына тиклем Стәрлетамаҡ физкультура техникумының 80 йыллығын байрам итеү сиктәрендә республикала бер нисә спорт һәм фәнни саралар үткәреләсәк.


Республика хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү өсөн 218 миллион һум аласаҡ\nОшо маҡсатта федераль бюджеттан дөйөм күләме 320 миллион һумға яҡын тәшкил иткән субсидия Башҡортостанға, шулай уҡ Иванов һәм Һарытау өлкәләренә бирелә.\nХеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырыу өсөн республика бюджетынан өҫтәмә рәүештә 11 миллион һумдан ашыу аҡса бүленә. 2015 йылда мәшғүллек өлкәһендә өҫтәмә «көрсөккә ҡаршы» сараларға дөйөм дәүләт ярҙамы республика өсөн 230 миллион 269 мең һум самаһы буласаҡ. Аҡса республиканың алты предприятиеһына – «НефАЗ», «Искож», Мәләүездәге «Эколайн» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе, Учалы тегеү фабрикаһы һәм Белорет металлургия комбинатына ярҙам итеүгә йүнәлтеләсәк. Йәштәрҙең мәшғүллеген әүҙемләштереүгә 20 миллион һумдан ашыу бүленәсәк. Социаль проекттарын тормошҡа ашырыу өсөн ғариза биргән йәш эшҡыуарҙар 300 мең һум күләмендә грант аласаҡ.


Ер ҡуйынында ҡара май, тир түкмәһәң, сыға алмай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Ер ҡуйынында ҡара май, тир түкмәһәң, сыға алмай\nЕр ҡуйынында ҡара май, тир түкмәһәң, сыға алмай 28.08.2018 // Иҡтисад\nОшо көндәрҙә “Роснефть” нефть компанияһы” акционерҙар йәмғиәтенең “Башнефть” компанияһы Арлан ятҡылығын эшкәртә башлауҙың алтмыш йыллығын билдәләгән ошо идаралыҡтың объекттары буйлап “матбуғат туры” ойошторҙо. Нефть сығарыу, эшкәртеү һәм нефть химияһы тармаҡтарының Башҡортостан иҡтисадына иң күп өлөш индергән, социаль-иҡтисади мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә иң йоғонтоло ҡатнашҡан предприятиелар булыуын һәр кем белә. “Арланнефть” нефть һәм газ сығарыу идаралығының тәжрибәле белгестәрен, хаҡлы ялдағы ветерандарын, был абруйлы коллективтарға яңы килгән йәш эшселәрҙе киң мәғлүмәт саралары аша тағы бер күрһәтеп, компания етәкселеге бер юлы илдең һәм республиканың бөгөнгө иҡтисади торошо, төп сәнәғәт тармағының нисек тиҙ яңыра барыуы менән таныштырыуҙы ла маҡсат итеп ҡуйған.\nТарих һәр саҡ шәхестәр менән бәйле. Был осраҡта донъяға билдәле етәкселәр генә түгел, ә ябай эшселәр ҙә ҙур дәүләт кимәлендәге ваҡиғаларҙа төп урындарға сығырға мөмкин. Шәрифйән Сәхәпов – “Башвостокнефтеразведка” тресының Ҡалтасы быраулау контораһындағы ҡәҙимге мастер. Әммә тап уның бригадаһы хеҙмәтләндергән 3-сө скважинала 1955 йыл аҙағында сәнәғәт нефте ағымы барлыҡҡа килеүе бөтә ил өсөн әһәмиәтле булған яңы ятҡылыҡ асылыуын раҫлай. Арлан ятҡылығын эшкәртергә тотоноу Башҡортостандың ғына түгел, ә Советтар Союзының нефть тармағы өсөн дә ҙур үҫеш башланыуын аңлата.\nРеспубликаның көнбайышындағы Туймазы ҡалаһы тирәһендә 1944 йылда девон ҡатламдарында ҙур күләмдә нефть табылыуын иҫәпкә алып, Краснокама районындағы 3-сө скважинаны ла баштан уҡ ошо тәрән ҡатламдарҙан нефть эҙләү өсөн ҡоралар. Ләкин быраулау проектта иҫәпләнгән тәрәнлеккә еткәс тә был ҡатламдарҙа һыуҙың күп икәнлеге асыҡлана. Быраулау барышында, һис кем уйламағанса, “ҡара алтын”дың түбәнге карбонда булыуы беленә.\nТырышлыҡ бушҡа китмәй – скважинанан нефть урғыла башлай. Һөҙөмтә барыһы өсөн көтөлмәгәнсә була: скважинаның тәүлек килеме 145 тоннаға етә! Шунан һуң Ҡалтасы быраулау контораһының, Бөрө геологик эҙләнеүҙәр партияһының бөтә булған техник һәм аҡыл ҡеүәте Арлан ятҡылығына йүнәлтелә. Артабанғы биш йылда был төбәктәге Әшит ауылы тирәһендә тағы ла 11 ятҡылыҡ табалар. 1961 йылда ғына геологтарға шул билдәле була: бөтә был табыштар – осраҡлы асыҡланған нефть шишмәләре түгел, ә майҙаны буйынса ғәйәт ҙур булған ятҡылыҡтың айырым өлөштәре. 1954 йылда күршеләге Удмуртия ерендә табылған “ҡара алтын” запасы ла Арлан ятҡылығы тип иҫәпләнә. Вятка майҙансығының айырым ятҡылыҡ булыуын иғтибарға алып, ошо 3-сө скважинаны Арландың тәүге нефть ҡойоһо тип иҫәпләүҙе дауам итәләр.\n1957 йылдың 24 июлендә Башҡортостандың Халыҡ хужалығы советы ҡарары менән “Башнефть” составында республиканың төньяҡ-көнбайыш төбәгендәге ер аҫтын эшкәртеү өсөн “Арланнефть” идаралығы ойошторола. Уның тәүге эшселәре һәм хеҙмәткәрҙәре итеп быға саҡлы Туймазы, Шкапово тарафтарында тәжрибә туплаған нефтселәрҙе ебәрәләр. Был ҡарар сығырҙан бер нисә көн алдараҡ Касёво һәм Маринон ауылдары араһында ошо ятҡылыҡты үҙләштереүгә киләсәк нефтселәр, төҙөүселәр, башҡа һөнәр эйәләре өсөн палаткалар ҡаласығы барлыҡҡа килә.\nБыл тарихи ваҡиғанан һуң ике йыл уҙғас, Краснокама район советының башҡарма комитеты ултырышы Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советына ҙурая башлаған нефтселәр ауылын эшселәр ҡасабаһы тип үҙгәртеүҙе һәм уға Нефтекама тип исем ҡушыуҙы һорап мөрәжәғәт итә. Ә 1963 йылда Нефтекамаға ҡала статусы бирәләр.\nБөгөнгө Арлан ятҡылығы – “Башнефть” компанияһындағы иң ҙуры. Уның 888 нефть ятышы Дүртөйлө ҡалаһынан Киров өлкәһендәге Вятка йылғаһына саҡлы майҙанда урынлашҡан. Күп йылдар буйына түбәнге карбондағы терриген ҡатламы “ҡара алтын” сығарыуҙың төп объекты булып ҡала килгән, тик һуңғы осорҙа ғына элек перспективаһыҙ тип һаналған яңы урындарҙы үҙләштерә башлағандар икән. Мәҫәлән, “Башнефть” акционерҙар нефть компанияһы” йәмғиәтендә Скважиналар быраулауҙы хеҙмәтләндереү үҙәге төҙөлгәс тә быраулауҙың йоғонтололоғо һәм ер аҫтында горизонталь юл үтеүҙең аныҡлығы бермә-бер артҡан, сөнки бөтә майҙансыҡтарҙағы быраулау барышы тураһындағы мәғлүмәт теүәл үҙ ваҡытында ошо Үҙәккә йыйыла.\nШыйыҡ сеймал сығарыуҙың яңы технологияларын үҙләштереү һәм элекке терриген кимәлендәге эш күләмен һаҡлап ҡалыу менән бергә Кашира-Подольск ҡатламдарын да эшкәртергә тотоноу “Башнефть-Добыча” йәмғиәтенә ятҡылыҡта етештереү күләмен тотороҡло үҫтерә барырға ярҙам итә. Ә бында нефть сығарыу алты тиҫтә йыл бара бит... Былтырғы эшмәкәрлек йомғаҡтары буйынса Арлан ятҡылығында 2008 йыл менән сағыштырғанда бер миллион тоннаға күберәк нефть алынған!\nӘлеге көндә был ятҡылыҡтағы эш “Арланнефть” һәм “Саҡмағошнефть” нефть һәм газ сығарыу идаралыҡтары көсө менән башҡарыла. Улар дүрт меңдән ашыу сығарыусы һәм ҡыуҙырыусы скважиналарҙы файҙалана. Үткән йылғы һөҙөмтә 4,15 миллион тонна тәшкил иткән.\nҺөнәр... буяуҙан башлана\n...Юбилей саралары тәүге тонна нефть биргән әлеге 3-сө скважина янында башланды. Бында нефть тармағында оҙаҡ йылдар эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан ветерандарҙы ла, күптән түгел генә килгән йәш белгестәрҙе лә йыйғайнылар. Улар, ике быуын вәкилдәре, бер-береһенә мөйөш яһаған ике тигеҙ сафҡа теҙелгән.\nҒөмүмән, “Башнефть” системаһында тәртип ҡаты. Журналистарға килеү менән нефтселәр өсөн махсус тегелгән эш кейеме һәм каска бирҙеләр, хәүефһеҙлек буйынса инструктаж үткәрҙеләр. “Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ: бөгөн бер цехта ла өйрәнсек тревога үткәреү планлаштырылмаған, шуға күрә, теләһә ниндәй сирена ишетеү менән, һеҙҙе оҙатып йөрөгән белгес менән бергә объекттан сығып китергә ашығығыҙ”, – тине инструктор беҙгә хәүефһеҙлек класында дәрес уҙғарғанда. Артабан беҙҙе һәр объектта хәүефһеҙлек инструкторы ҡаршы аласаҡ һәм ошондайыраҡ һүҙҙәрҙе ҡабатлаясаҡ.\n– Күп йылдар дауамындағы тырыш хеҙмәтегеҙ өсөн бик ҙур рәхмәт һеҙгә, ныҡлы һаулыҡ һәм оҙон ғүмер теләйем. Теләгегеҙ булһа, хәҙер беҙҙең менән бергә элек үҙегеҙ хеҙмәт иткән объекттарҙы ла ҡарап сыға алаһығыҙ, тимәк, элекке менән бөгөнгөнө сағыштырыу форсаты ла буласаҡ, – тине “Башнефть-Добыча” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры Рөстәм Бакиров, ветерандарға мөрәжәғәт итеп.\nХаҡлы ялдағыларға юбилей бүләктәре тапшырғас, ул йәштәр янына килде. Шунда нефтсе һөнәренә бағышлауҙың “сере” асылды ла инде: генераль директор һәр йәш белгестең битенә нефть һөртөп сыҡты! Бармаҡ башына яғылған бер нисә тамсы ғына инде ул, әммә символик мәғәнәгә эйә – ошо углеводород сеймалы менән бысранмай тороп, ысын нефтсе булып иҫәпләнмәйһең.\nНефттең киләсәге бар!\n– Арлан ятҡылығында ошо алтмыш йыл эсендә 511 миллион тонна нефть сығарылған, – тине Рөстәм Бакиров журналистар алдында сығыш яһағанда. – Был ятҡылыҡ – һирәк осраған ҡаҙылма байлыҡ майҙаны, эшкәртелә башлаған тәүге осорҙа уҡ уның разведкаланған һәм геологик запасы 1 миллиард 200 миллион тонна тип күҙалланған. Бөгөнгө “Арланнефть” идаралығы үҫә барған предприятиеларҙан иҫәпләнә. Һуңғы ун йылда һурҙырып сығарылған сеймал арта бара. Былтыр, мәҫәлән, нефть сығарыу 10 процентҡа артты. Шул уҡ ваҡытта идаралыҡ биләмәһендә быраулау эштәре лә әүҙем бара. Ҡатламдарҙы гидрологик юл менән айырыу ҙа һүлпәнәймәй, хәрәкәтһеҙ ултырған скважиналарҙы “йәнләндереү”гә лә иғтибар кәмемәй.\nРөстәм Илгиз улы раҫлауынса, Арландың эшмәкәрлеге әүҙем булыуы һәм, улай ғына түгел, етештереү күләмен арттыра ла барыуы нефть эҙләүселәрҙең уңышлы хеҙмәте тураһында һөйләй. Әүҙем ғилми эҙләнеүҙәр, нефть сығарыуҙың алдынғы ысулдарын һәм технологияларын файҙаланыу тиҫтәләрсә йыл үткәс тә ятҡылыҡты уңышлы эшкәртеү, сығарыуҙы һәм сығарып булырлыҡ запасты арттырыу мөмкинлеге бирә. Сәнәғәт категорияһындағы сығарып булырлыҡ запасты 27,1 миллион тоннаға арттыра алдылар. Икенсе төрлө әйткәндә, идаралыҡ коллективтары йылына 4 миллион тоннанан ашыу “ҡара алтын” сығарыуын иҫәпкә алһаҡ, был запас ошо сығарылған күләмде биш тапҡырға ҡаплай.\n– Нефть сығарыуҙа экология талаптары күҙәтеләме?\n– Был йүнәлеш бер ваҡытта ла күҙ уңынан ысҡынмай, – ти генераль директор. – Үткән йыл беҙ инциденттар, йәғни көтөлмәгән хәлдәрҙе 17 процентҡа кәметә алдыҡ. Улар, нигеҙҙә, алыҫта урынлашҡан торба үткәргестәргә ҡағыла. Нефть йыйғыстарҙы, түбән һәм юғары баҫымлы һыу айырғыстарҙы капиталь ремонтлау шундай ыңғай һөҙөмтә бирҙе. Торба үткәргестәрҙең ышаныслылығын яҡшыртыу буйынса программа төҙөлгән, әле беҙ уны тулыһынса үтәйбеҙ тип әйтә алам. Нефть ағып сыҡҡан урынды тиҙ арала табыу, эшселәрҙе шунда тиҙ генә алып барыу һәм тәбиғәт бысранған урынды таҙарта һалыу буйынса беҙҙә ҙур тәжрибә тупланған. Һәр саҡ әҙер булыу өсөн авария бригадалары кадрҙар, матди-техник ресурстар менән тейешле кимәлдә тәьмин ителә.\n– Бындағы нефттең сифатына ҡарата ни әйтерһегеҙ?\n– Ер аҫтындағы нефттең сифатына беҙ, әлбиттә, йоғонто яһай алмайбыҙ. Үткән быуаттың илленсе йылдарында был сеймал менән проблема булған – Арлан нефте, билдәле булыуынса, артыҡ ҡуйы. Әммә 1958 йылда мәсьәлә хәл ителә: нефтте резервуарҙарға йыйғанда, уның сифатын яҡшыртыу өсөн, махсус технология ҡуллана башлайҙар. Хәҙерге ваҡытта был һис тә проблема түгел, эшкәртеүселәргә тапшырғанда ошо мәсьәлә буйынса бер ниндәй дәғүә тыумай.\n– Тәбиғәттә нефть запасы бөтөп килә, нефтселәргә алыҫ булмаған киләсәктә башҡа һөнәрҙәрҙе үҙләштерергә тура киләсәк, тип тә яҙалар. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ?\n– Юҡ-юҡ, нефть бөтмәйәсәк! – тип йылмайҙы “Башнефть-Добыча” етәксеһе. – Минең күҙаллауымса, тағы 200 йыл самаһына етәсәк әле. Билдәле булған запас – ул бөгөнгө күрһәткестәр генә бит. Ә геологик эҙләнеү партиялары был күләмде тулыландырыуҙы дауам итә.\nВетерандар скважинаны танымай\nИдаралыҡ объекттарын ҡарап йөрөгәндә, нефть тармағының ветерандары ла беҙгә ҡушылды, һәм улар менән танышыу форсаты ла бар ине. Улар, нигеҙҙә, был тарафтағы ятҡылыҡта юл башлап йөрөүселәр. Петр Аранцев, мәҫәлән, әлеге 3-сө скважинаны быраулаған мастер Шәрифйән Сәхәповтың вышкаһын һүтеп алыуҙа ҡатнашҡан. Артабан ул Ҡалтасы быраулау контораһында хеҙмәт итә, шунан һуң 20 йыл “Арланнефть” идаралығында мастер булып эшләй, артабан 13 йыл “Южарланнефть” идаралығына ҡараған капиталь төҙөлөш идаралығында өлкән инженер була.\nӘмир Фәрхетдинов та шул уҡ 3-сө скважинаны хеҙмәтләндергән, был мастер етәкселек иткән бригада оҙаҡ йылдар ул саҡтағы “Башнефть” берекмәһе буйынса алдынғылыҡты бирмәгән. Ул – оҙаҡ йылдар уңышлы эшләгәне өсөн берекмәнең шул саҡтағы генераль директоры Бронислав Сандурский “УАЗ” автомобиле бүләк иткән ике мастерҙың береһе. Нефть тармағында 26 йыл эшләгән Зәниф Ғилфанов был идаралыҡҡа Өфө финанс техникумын һәм Бөтә Союз финанс-иҡтисади институтын тамамлағас килгән, проект-смета төркөмөнөң өлкән инженеры, баш иҡтисадсы, Нефтекама быраулау эштәре идаралығы етәксеһенең иҡтисад буйынса урынбаҫары булған.\nАрлан ятҡылығының Вятка майҙансығын үҙләштереүҙә ҡатнашҡан Вячеслав Куршев, “Южарланнефть” идаралығының баш геологы булып оҙаҡ йылдар эшләгән Иван Плотников, “Арланнефть”тең Ветерандар советы рәйесе Рәмил Фазалов, ошо уҡ идаралыҡта операторҙан алып уҡытыу комбинаты директорына хәтлем юл үткән Анатолий Байгашев та әле лә егеттәрсә күренә һәм скважиналарҙа, башҡа объекттарҙа булғанда йәштәрҙән ҡалышмай менеп-төшөп йөрөнө. Замандың тиҙ үҙгәреүенә, нефтселәрҙең техник ҡоралланышы улар өсөн хәҙер аңлашылып бөтмәгән кимәлдә яңырыуына аптырап та ҡуйғыланы ветерандар.\n– Ә быраулау торбаһы өсөн иҙмәне ҡайҙа әҙерләйһегеҙ һуң? – тип һораны береһе быраулау вышкаһы янындағы мастерҙан.\n– Теге яҡтағы бина эсендәге айырым ҡоролма әҙерләй, һәм ул торба буйлап килә, – тип аңлатты тегеһе.\n– Беҙ, хәтерләйһеңме, вышка янында ерҙәге һауытта көрәк менән болғата инек, – тип ҡуйҙы ветеран икенсеһенә. Теге лә ғәжәпләнеүен йәшермәне һәм быраулауға компьютерҙар ярҙамында идара иткән вагонсыҡҡа инеп сыҡҡандан һуң тыуған тәьҫораттары менән уртаҡлашты. “Элекке эш урындарын танымай ҙа торҙом хатта, – тине ул. – Беҙҙең заманда вышка янында бер генә вагонсыҡ була торғайны, ә хәҙер тиҫтәнән ашыу...” Ысынлап та, быраулау урыны хәҙер вышканан һәм ул торбалар ярҙамында тоташҡан бер нисә вагонсыҡтан ғына тора. Тышта күҙгә салынған һәм, әлбиттә, тәбиғәткә кире тәьҫир итеү ихтималлығы булған артыҡ бер нәмә лә юҡ.\n– Нефтселәрҙең эш хаҡы башҡа тармаҡтар менән сағыштырғанда һәр ваҡыт юғарыраҡ булды, һеҙ пенсияғыҙҙан ҡәнәғәтме? – тип һорайым бер ветерандан.\n– Бик ҡәнәғәт! – тип ихлас йылмайҙы сал сәсле быраулаусы. – Үҙемә лә етә, ейәндәремә лә ярҙамлашам.\nТәгәрмәсле вышка ла була икән\n“Арланнефть” коллективының заманса объекттары күп, һәм улар менән ҡыҫҡаса булһа ла танышыу өсөн тотош бер көн кәрәктер, моғайын. Миҫалға ZJ-30 күсмә быраулау ҡоролмаһын ғына алайыҡ. Беҙ уны ҡуйы ҡарағай урманы эсендә тап иттек. Ғәйәт оҙон махсус йөк автомашинаһына урынлаштырылған был быраулау агрегаты ҡәҙимге вышка кеүек ҡороу-һүтеү өсөн ваҡыт һәм көс талап итмәй – машина өҫтөндә горизонталь урынлаштырылған ҡоролманы күтәреп ултырталар һәм ул быраулау эшенә тотона. Үҙ бурысын үтәгәс, вышкаһын “ҡырын һалып” китеп тә барасаҡ. Күсмә ҡоролма әлеге урында 1 420 метрҙы бырауларға тейеш икән. Уны вертикаль хәлгә ҡуйып эшләтеп күрһәтеүҙе һорағас, нефтселәр шунда уҡ кире ҡаҡты: “Һеҙ был урындан киткәс кенә башлаясаҡбыҙ, сөнки хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре ҡушмай”.\n– Ә ниңә башҡа урындарҙа эшләп ултырған үтә ҙур һәм килбәтһеҙ вышкалар урынына ошондай автомашиналар ғына ҡулланылмай?\n– Тотош куст булған ерҙә, йәғни бер нисә скважинаны быраулағанда электән эшләгән вышкалар ҡулайлыраҡ, сөнки улар вертикаль быраулаған хәлдән ер ҡатламын горизонталь тишә башлауға күсергә лә мөмкин, – тип аңлатты Нефтекама быраулау эштәре идаралығының 1-се бригадаһы белгестәре.\nҠорос ниңә тутыҡмай?\nНефтселәрҙең ҙур хужалығы скважиналар һәм вышкаларҙан ғына тормай. “РН-Ремонт НПО” тип аталған йәмғиәтенең филиалында (элекке Нефтекама нефть промыслаһы ҡорамалдары заводы) булғанда быға тағы бер тапҡыр инандыҡ. Был предприятие нефть сығарыу буйынса ҡорамалдарҙы механик йүнәтеүгә, торбаларҙы тутыҡҡа ҡаршы эшкәртеүгә, тәрәндән һурҙырғыс ҡорамалдарҙы хеҙмәтләндереүгә махсуслашҡан.\nБыл заводта торбаларҙың нисек эшкәртелеүен ҡарап тороу ҙа мауыҡтырғыс: уларҙың эсенә полимер һиптерәләр, тышын махсус изолента менән урайҙар. Тимәк, ер аҫтында бындай торбаларға коррозия бер нисек тә тәьҫир итә алмай – нефть ағымы ла, тупраҡтағы дымлы матдәләр ҙә. Улар “яланғас” йәки гудронланған үткәргестәргә ҡарағанда биш-алты тапҡырға оҙағыраҡ хеҙмәт итәсәк (предприятиелағы бер технолог әйтеүенсә, бындай резиналанған торбалар 25 йылға иҫәпләнгән).\nбарыһын да күрә\nНефть үткәргес торбалар ергә күмелә лә, шуның менән эш тә бөттө тип уйлайһығыҙмы? Юҡ икән шул – улар көнө-төнө күҙәтеү аҫтында. “Башнефть-Добыча” йәмғиәтендә 2014 йылдан алып нефть сығарыу объекттары өҫтөнән аэромониторинг алып барыла – торба үткәргестәрҙең хәүефһеҙлеген, уларға кемдәрҙер зарар килтерергә йәки урлашырға йыйынмаймы икәнен һауанан күҙәтеү ойошторолған.\nӘлеге ваҡытта пилотһыҙ осоу аппараттары дөйөм оҙонлоғо 3 216 километр булған 128 объектты һауанан контролдә тота. Уҙған өс йылдан ашыу ваҡыт эсендә был аппараттар дүрт мең самаһы осош яһаған һәм, дөйөм алғанда, 50 мең километрҙан ашыу ара үткән. Уларҙың һәр береһе күктә дүртәр сәғәт осоп йөрөй ала.\nӨҙөклөккә юл юҡ\nИдаралыҡ ер аҫтынан сығарған һәм торбалар буйлап ҡыуҙырған “ҡара алтын” ағымы “Ҡалтасы” нефть әҙерләү һәм тапшырыу пунктына (резервуарҙар паркына) килә. Был объектта хәүефһеҙлек техникаһы айырыуса иғтибар менән ентекле күҙәтелә. Уныһы аңлашыла ла: парк биләмәһендәге һыйышлыҡтарҙа йөҙҙәрсә тонна шыйыҡ яғыулыҡ тупланған, ә яғыулыҡтың тәғәйенләнеше – яныу һәм шартлау. Бынан тыш, юғары баҫымда эшләгән аппараттар, электр уты линиялары һәм башҡа хәүефле сығанаҡтар ҙа байтаҡ. Сеймалды ҡулланыусыға – “Транснефть” компанияһына – иҫән-имен тапшырыу өсөн бындағы коллектив бөтә шарттарҙы теүәл үтәй. Шуға күрә фотоға һәм видеоға төшөрөүҙе лә айырым майҙансыҡ менән сикләйҙәр.\nПарктағы торбаларҙың төрлө төҫкә буялыуы ла хәүефһеҙлек талаптарынан сығып эшләнә икән: ҡара торба – нефть үткәргес, һарыһы – газ килгәне, зәңгәр торбалар эсендә – һыу. Биләмәнең эсендәге ҙур бер резервуарға һыу ғына тултырылған – ул янғын һүндереү өсөн тотола һәм һыуын даими яңыртып торалар. Парк буйлап экскурсияла йөрөгәндә таҙалыҡҡа, һәр ҡоролманың буяуы яңы, бөтә ерҙә инструкция һәм иҫкәртеү билдәләре булыуына иғтибар итмәй ҡалмайһың. Нефтте ҡабул иткәндә ҡулланыусы уға үҙенең талаптарын ҡуя. Мәҫәлән, ҡышҡы мәлдә уны йылытыу өсөн ошо биләмәнең уртаһында урынлашҡан мейес аша үткәрергә кәрәк. Ә иң мөһиме – әлбиттә, тапшырыу ваҡыты һәм күләме. Бер генә тоннаны ла графиктан һуңға ҡалдырырға ярамай. Һәр сменала дүртәр операторҙан торған персонал был эште намыҫ менән башҡара, өҙөклөккә юл ҡуйылғаны юҡ.\nТап ошонда “Арланнефть” коллективының эш сылбыры тамамлана, улар ер ҡуйынынан сығарған “ҡара алтын” ағымы һатып алыусыға оҙатыла һәм бөгөн башҡарған хеҙмәткә йомғаҡ яһарға ла мөмкин.


Йәмен, тәмен татып ҡалығыҙ! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәғариф » Йәмен, тәмен татып ҡалығыҙ!\nОшо аҙнала кемдәрҙеңдер һағынып көткән, ә ҡайһы берҙәрҙең башҡа көндәрҙән әллә ни айырылмаған өп-өр яңы йылда студент байрамын ҡаршылаясаҡбыҙ. Ҡасан һәм нисек барлыҡҡа килгән был байрам? 17 ноябрҙә – Халыҡ-ара, ә 25 ғинуарҙа Рәсәй студенттары көнө тип билдәләнә. Бөгөн күптәребеҙ студенттар көнө тип 25 ғинуарҙы ғына һанай. Ә нилектән тарихта 17 ноябрҙе нәҡ Халыҡ-ара студенттар көнө тип яҙып ҡалдырҙылар икән?\nТарихи китаптарҙан асыҡланыуынса, был көн Чехословакияның баш ҡалаһында барған хәл-ваҡиғалар менән бәйле. 1939 йылдың 28 октябрендә Прага ҡалаһы студенттары үҙҙәренең уҡытыусылары менән берлектә Чехословакия дәүләте барлыҡҡа килеүгә теүәл бер йыл тулыу уңайынан байрам ойоштора. Тик байрам немец илбаҫарҙары тарафынан баҫтырыла. Байрамда Ян Оплетала исемле медицина университеты студенты һәләк була. Уның үлеме бик күп ризаһыҙлыҡтар тыуҙыра. Студенттарҙың күбеһе төрмәгә эләгә, ҡайһы берҙәре ҡаты язаға тарттырыла. Ошо хәлдән һуң байтаҡ йылдар үткәс, Лондонда нацизмға ҡаршы йыйылыш үткәрелә. 17 ноябрь көнөн Халыҡ-ара студенттар көнө тип иғлан итәләр.\n25 ғинуар көнө тураһында тарихи сығанаҡтарҙан бына нимә белергә мөмкин: 1755 йылда батшабикә Елизавета ҡарары буйынса Мәскәүҙә дәүләт университеты асыла.Шул көндән алып ул тәүҙә – Татьяна көнө, һуңынан университеттың тыуған көнө йәки Студент көнө тип атала башлай. Байрам уңайынан барлыҡ студенттарҙы байрамыбыҙ менән ҡотлап, ныҡлы һаулыҡ, уҡыуҙа уңыштар, шатлыҡ-ҡыуаныстар теләге килә. "Студент көнөн нисек ҡаршылайһығыҙ?" Һәм "Студент сағығыҙҙа булған, күңелегеҙҙә уйылып ҡалған ҡыҙыҡлы хәл" тигән һорауҙарға яуаптар табырға тырышып, бер нисә юғары уҡыу йорто студенттарына мөрәжәғәт иттем.\nНаҙгөл БИЛАЛОВА, БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты студенты:\n– Әле беренсе курста ғына уҡыйым. Имтихандар биреп йөрөйөм, түҙемһеҙлек менән үҙебеҙҙең байрам көнөн көтәм. Атай-әсәйем, шылтыратып, ҡотлар, тип уйлайым.\nИң ҡыҙыҡлы хәл беренсе уҡыу көнө булды. Дәрес башланырға ярты сәғәт ваҡыт бар. Түҙмәй, аудиторияға иртәнге һигеҙҙән үк барып ултырҙым, әйберҙәремде өҫтәлгә ҡуйҙым, үҙем эй көтәм, эй көтәм, береһе лә юҡ. Аптырана башланым. Уҡымайбыҙ, ахыры, тип ҡайтырға йыйынып йөрөгәндә ҡалғандар килеп инде.\nЛәйсән ҒАСИМОВА, БДУ-ның роман-герман факультеты студенты:\n– Әле геү килеп имтихандарға әҙерләнәм. Байрам көнөндә аҙаҡҡы имтиханыбыҙҙы бирәсәкбеҙ. Алла бирһә, уңышлы тапшырып, ҡышҡы сессияны япҡандан һуң, төркөмдәштәр менән һырғалаҡҡа барырға ине ниәт. Ә ҡыҙыҡлы хәлдәр көн дә булып тора инде. Ярты йыл буйы уҡырға тейеш әҫәрҙәрҙе ике-өс көн эсендә хатта ятлап бөтәбеҙ.\nДенис ҒИЛМАНОВ, БДПУ-ның башҡорт филологияһы факультеты студенты:\n– 25 ғинуарҙа мин, ғәҙәттә, төшкә генә уянам. Байрам башҡа көндәрҙән әллә ни айырылмай. Бына бөгөн генә ҡыҙыҡ хәлгә тарыным: йоҡом туймай барғайным, дәрестә бер нисә минутҡа йоҡлаған да киткәнмен. Үҙем эй татлы төш күрәм, үҙемдең көлгән тауышыма һиҫкәнеп уянып китһәм, барыһы ла миңә тексәйгән, ҡысҡырып көлөп ебәрҙеләр.\nРифмир ХӨСНӨТДИНОВ, Өфө дәүләт сәнғәт академияһы студенты:\n– Был байрамды бер ҙә ҡаршылағаным юҡ. Бына әле быйыл дуҫтар менән ҡулға гитара алып Студенттар көнөн билдәләргә уйлайым. Ятаҡта ҡыҙыҡ хәлдәр күп була. Мин үҙем йырларға яратам. Күрше бүлмәләгеләр ялҡып та бөтәлер инде, тик береһе лә, етер, йырлама, тип әйтергә ҡыймай, әллә ҡурҡалар. Бәлки, үҙҙәренә оҡшайҙыр, йә күнегеп тә бөткәндәрҙер.\nРәмзил ҒӨБӘЙҘУЛЛИН, РФ Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты студенты:\n– Мин студент көнөн билдәләмәйем, бәлки, студент түгел, курсант булғанғалыр. Ә иң күңелле ваҡиға Яңы йылды казармала ҡаршы алыу булды.\nРида ТИМЕРШӘЙЕХОВА, БДПУ-ның башҡорт филологияһы студенты:\n– Студенттар көнөндә әхирәттәр менән йыйылышып, байрам өҫтәле ҡорабыҙ, йә киноға, театрға, концертҡа барабыҙ. Ҡыҙыҡлы хәлдәр шул хәтлем күп, хатта ҡайһыныһын һөйләргә лә белмәйем.\nГөлназ ҒӘЛИАСТАНОВА, БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты студенты:\n– Студенттар көнө – иң яратҡан байрамдарымдың береһе. Ни өсөн тигәндә, иң яҡын әхирәтем тыуған көнөн билдәләй. Ошо көндә студент дуҫтарыма бүләктәр бирәм, уларҙан көтөлмәгән сюрприздар ҡабул итеү үҙе бер күңелле ваҡиға бит ул. Байрамда бүлмәләш ҡыҙҙар менән тауҙа шыуырға барабыҙ, ошо онотолмаҫлыҡ мәлдәр күңелдәрҙә мәңге һаҡланасаҡ.\nБДУ-ның башҡорт филологияһы һәм\nжурналистика факультеты студенты.\nСығыу ваҡыты 28-01-2014, 06:17 | Ҡаранылар: 1711\nСығарылыусы көнөн ҡабул итеүҙәре мөмкин


Ни өсөн беҙ ҡапыл байығандарҙы яратмайбыҙ? Әллә бөтәбеҙ ҙә фәҡир йәшәйекме?\n18 Март 2019, 11:38\nПсков өлкәһе ауылдарының береһенән 12 йәшлек ҡыҙ Рәсәй Президенты В. Путинға әсәһенә бәләкәй трактор алып биреүен һорап хат яҙған. Хат, бәлки, барып та етмәгәндер, ләкин ҡыҙға һәм уның әсәһенә ярҙам итергә теләүселәр табылған. Йомарт кешеләр ғаиләгә 90 мең һумға яҡын аҡса күсергән, әсә менән ҡыҙ мотоблок һатып алған.\nҒаиләнең ҡапыл һәм нигеҙһеҙ мандып китеүе ауылдаштарға оҡшамаған, улар ҡыҙҙы һәм уның әсәһен мутлыҡта ғәйепләп, эҙәрлекләй башлаған. Өлкә губернаторы хакимиәтендә был эшкә тағы ла етдиерәк ҡарағандар һәм комиссия төҙөгәндәр.\nҺөҙөмтәлә, ҡыҙ бала мәктәпкә йөрөмәй, ә уның әсәһен әсәлек хоҡуғынан мәхрүм итеүҙәре ихтимал. Әсә кеше ике урында эшләй, 12 мең һум самаһы эш хаҡы ала, баҡсала ер ҡаҙып арый, ә баҡса йәшелсә үҫтерергә кәрәк, сөнки ашарға аҙыҡ-түлек етмәй.\nАуылдаштар, ҡәнәғәтһеҙлек белдереп, сход үткәреп ала, мут ғаиләне етди тәнҡитләй, район етәкселәре лә утҡа кәрәсин һипкеләй.\nӘ һеҙҙең ауылда ошондай хәл булһа һеҙ ни эшләр инегеҙ?\nӘйткәндәй, В.В. Путинға күберәк эт, һис юғы, бесәй һорап мөрәжәғәт итә торғайнылар. Трактор, әйтәйек, ҙурыраҡ түгелме икән? Хәҙер Рәсәй дәүләте етәксеһенә хат яҙырға теләүселәр булырмы?


Әбйәлил районы үҙәге Асҡарҙа паркты төҙөкләндереү эштәре әүҙем бара\nБында ике тиҫтә йыл элек бөтә ижтимағи саралар үтәкәрелеп килгән. Оҙаҡ йылдар ташландыҡ хәлдә торған йәшел зона яңырыу осоро кисерә.\nЮлдарға тортуар плитәләрен һалыу, парк биләмәһен ҡороған ҡарт ағастрҙан таҙартыу, балаларға уйын, йәштәргә бейеү майҙансығын төҙөү. Был эштәр бөтәһе лә урындағы башланғыстарҙы хуплау Республика программаһына таянып башҡарыла. 2015 -cе йылда Асҡар ауылы халҡы был программала ҡатнашып, миллион ярым күләмендә субсидия алыуға ирешә. Эштәрҙең бер өлөшөн үҙ иҫәптәренә башҡара.\nРайон үҙәгендә һигеҙ меңдән ашыу халыҡ йәшәй. Был программаға ҡанашыуҙы күпселек хуплап сығыш яһаған. Төҙөкләндереләсәк парктың маҙаны ике мең квадрат метр, уны төҙөкләндереү июндә башланһа ла, августа тамамларға ниәттәре.


Ҡарама беләккә, ҡара йөрәккә\nБашҡортостанда иғлан ителгән «Герой балалар» марафоны тамамланды. Бөгөн еңеүселәргә республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов Рәхмәт хаттары, бүләктәр тапшырҙы. Әңгәмәләшеү формаһында үткән осрашыуҙа тиҫтәнән ашыу үҫмер төбәк башлығына үҙ ваҡиғаһын һөйләне, еңеүҙәре менән бүлеште.\nОҙайлы ултырыштар урынын мауыҡтырғыс хикәйәләр, ҡағыҙ-ҡәләмде сәй һәм тәмлекәстәр алыштырҙы. Кәңәшмәләр залында Республика башлығы ведомство етәкселәрен түгел, ябай балаларҙы ҡабул итте. Бәләкәй булыуҙарына ҡарамаҫтан, күптәренең күкрәгендә миҙал ялтырай. 11 уҡыусы араһында кеше ғүмерен ҡотҡарыусылар, енәйәт эшен асырға ярҙам итеүселәр бар. Никита Баранов иң йәш геройҙарҙың береһе. Урамда уйнап йөрөгәндә малай 3 йәшлек сабыйҙың һыу тулған тәрән соҡорға ҡолауын күрә. Оҙаҡ уйлап тормай ҡыйыу үҫмер ярҙамға ташлана.\nҮҙҙәре бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, йәш геройҙар оло йөрәкле булыуҙарын иҫбат иткән. Юлиә, Данил һәм Янис тап шундайҙарҙан. Мартта спорт майҙансығында муйыны арҡанға уралып аҫылынып торған малайҙы шаяра тип уйлап дуҫтар һүҙ ҡуша. Әммә яуап булмай. Хушһыҙ малайға тәүге ярҙам күрһәтәләр. Туймазы егете Виталий Черепанов күлдә батып барыусы баланы күрә. Үҙ ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, егет ярҙамға ташлана. Ярға сығарғас, тәүге ярҙам күрһәтә. Осрашыуға килеүсе һәр кемдең батырлығы маҡтауға лайыҡ, әммә үҫмерҙәр үҙҙәрен герой тип һанамай.\nҒәҙәттән тыш хәлдә юғалып ҡалмаған, ауыр сирҙе еңергә көс тапҡан ҡыҙҙар һәм малайҙар төбәк башлығы ҡулынан наградалар алды. Бындай батырлыҡҡа таҙа күңелле, ышаныслы кешеләр генә һәләтле, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\nОсрашыу һуңында геройҙар иҫтәлеккә фотоға төштө. Ысын йондоҙҙар балаларға ғына хас эскерһеҙлеге менән батырлыҡтары хаҡында журналистар менән бүлеште.\nОсрашыу наградалар һәм рәхмәт хаттары менән генә тамамланманы. Йәш геройҙарға Ҡырымға путевкалар ҙа тапшырылды. Ҡыҙҙар һәм малайҙар яңы уҡыу йылы башланыр алдынан өс аҙна диңгеҙ буйында ял итәсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РӘСӘЙ ТАРИХЫНДАҒЫ ТӘҮГЕ АВТОНОМИЯЛЫ РЕСПУБЛИКА УЛ – БАШҠОРТОСТАН - 2016 - Мәҡәләләр\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың 2019 йылда Башҡортостан автономияһы ойошторолоуҙың 100 йыллығын байрам итеү тураһындағы Указға ҡул ҡуйыуы хаҡында хәбәрҙарбыҙ. Эйе, 1919 йылдың 20 мартында Башҡортостан территориаль-милли автономияһын раҫлаған килешеү төҙөлә, ә инде 23 мартта килешеү тураһында мәғлүмәт матбуғатта баҫыла. Тап был көн Башҡорт автономияһы төҙөлөү көнө тип йөрөтөлә. Ошо тарихи акт Рәсәй федерализмына нигеҙ булып тора. Ерен, телен, ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалырға булышлыҡ иткән килешеүгә ҡул ҡуйыу халҡыбыҙ өсөн айырыуса әһәмиәтле дата. Был тарихи ваҡиғаны яҡтыртыусы һәм тикшереүсе фәнни эштәр ҙә, фекерҙәр ҙә аҙ түгел, әммә тарих ул шундай нәмә: ул ваҡыт үтеү менән майҙанға килеүсе йәш тарихсыларҙың яңыса ҡараштары, яңылыҡтар, асыштар менән байытылып тора. Беҙ ҙә бөгөн һөйләшеүгә йәш тарихсылар - Башҡортостан Республикаһының Китап палатаһы директоры Азат Ярмуллин менән БДУ доценты Рәсих ЗӘЙТҮНОВты саҡырҙыҡ. Ошо өлкәлә әүҙем эшләүсе һәм төплө аналитик сығыштары менән айырылып тороусы йәш ғалимдарыбыҙ өсөн Башҡорт автономияһы темаһы ғилми эшмәкәрлектәрендәге мөһим темаларҙың береһе ул.\nБашҡортостан автономияһының 100 йыллығы темаһы һеҙҙең, был мәсьәләнең бөтөн яҡтарын да ентекле өйрәнгән һәм аңлаған кешеләр ҡарашынан сығып әйткәндә, көнүҙәкме? Мөһимме беҙҙең милләткә ошо сараны билдәләү? Әллә уны сираттағы байрамдарҙың береһе итеп кенә ҡабул итергә буламы? Тарихи баһаһы, ҡиммәте ни ҡәҙәр?\nРәсих Зәйтүнов: Мин был Указ сығыуына ысын күңелдән ҡыуандым. Әлеге ваҡытта ҡайһы бер тарихсылар, был дата дөрөҫ түгел, юбилей 2017 йылға тура килә, тип тә әйтә. Әммә мин "дөрөҫ" тигән ҡараштамын, сөнки Башҡорт дәүләтселегенең төҙөлөүе 1917 йылдан башлап 1919 йылғаса дауам иткән. Әлбиттә, 1917 йылдың 15 ноябрендә автономия иғлан ителә һәм торараҡ башҡорттарҙың Ҡоролтайында раҫлана. 1918 йылда автономия бөтөн көсөнә эшләй, әммә шуныһы: "автономия" булғас, Үҙәк власть уны раҫларға ла тейеш бит. Ә 1918 йылда Үҙәк власть ҡайҙа? Һамарҙа Һамар хөкүмәте генә урынлашҡан була, уның менән ниндәйҙер килешеү була, тик уларҙың вәкәләттәре булмай әле. Шулай итеп, 1917-1918 йылдарҙа әле танылмаған автономия ғына була. 1919 йылда, ниһайәт, беҙҙең автономияны үҙәк власть рәсми рәүештә таный.\nСовет тарих фәне 1917 йылғы Башҡорт милли хәрәкәтен революцияға ҡаршы, реакцион булған, тип нарыҡлай. Совет тикшеренеүселәре башҡорт хәрәкәтен, халыҡ менән ныҡлы бәйләнеше булмаған һәм тик буржуаз-юғары ҡатлам мәнфәғәттәрендә ойошторолған, тип иҫбатларға тырыша...\nРәсих Зәйтүнов: Октябрь революцияһынан һуң, илдәге килеп тыуған сәйәси хәлгә ярашлы, Башҡорт Милли Шураһы бөтә башҡорт халҡына тәғәйенләнгән 1-се фарманды ҡабул итә (11 ноябрь, 1917 йыл). Унда Октябрь инҡилабына, бәреп төшөрөлгән Ваҡытлы хөкүмәткә баһа бирелә, автономия, ер һәм башҡа мәсьәләләргә ҙур иғтибар бүленә. Совет власының халыҡтарҙың үҙбилдәләнеш хоҡуғын яҡлап сығыш яһауына ҡарамаҫтан, большевиктар түңкәрелешенә лә, Ваҡытлы хөкүмәткә лә кире ҡараш белдерелә. Фарман буйынса, үрҙә күрһәтелгән ике көстөң бәрелеше кисектергеһеҙ булыуына иғтибар йүнәлтелә. Был осраҡта башҡорттар, әгәр илдә граждандар һуғышы башланһа, бер яҡҡа ла ҡушылмаясағын белдерә. "Беҙ большевик та, меньшевик та түгел, беҙ тик башҡорттар һәм бындай хәлдә үҙебеҙҙең мәнфәғәтте яҡларға тейешбеҙ", тигән фекер алға һөрөлә. Ошо принципҡа нигеҙләнеп, Башҡорт Милли Шураһы автономия иғлан итеүҙе һәм милли ҡораллы көстәр төҙөүҙе көн үҙәгенә ҡуя. 1-се фарманға ярашлы, 15 ноябрҙә Ырымбурға атаман Дутовтың казак ғәскәрҙәре килеп ингәс, шул уҡ көндә Шура үҙенең исеменән 2-се фарманды ҡабул итә. Был фарман "Ырымбур губернаһының Щадринск, Екатеринбург өйәҙҙәре башҡорттарына, округ һәм район башҡорт шураларына" тип атала һәм Ырымбур, Өфө, Пермь, Һамар губерналары сиктәрендә Баш-ҡортостандың ерле автономияһын иғлан итә. Башҡорт халҡы автономия иғлан итеүҙе ҙур шатлыҡ, оло ҡыуаныс менән ҡаршы ала. Темәс, Мораптал, Борай һәм башҡа ҙур башҡорт ауылдарында, Бөрөлә ошо айҡанлы йыйылыштар ойошторола һәм Ырымбурға ҡотлау хаттары, телеграммалар ебәрелә.\nБашҡорт халҡы өсөн "автономия" төшөнсәһе нимә ул? Аңлағанмы улар, һеҙҙеңсә, был төшөнсәне? Ҡабул итә йәки уға яраҡлаша алғанмы?\nАзат Ярмуллин: XVI быуаттың уртаһында Рәсәйгә ҡушылғандан һуң Башҡортостан шул уҡ автономияны тәшкил итә. Унда Рәсәй менән мөнәсәбәттәр бары яһаҡ түләү менән генә сикләнә. 1865 йылға, кантон системаһы юҡҡа сыҡҡанға саҡлы, башҡорт йәмғиәтендә автономия элементтары һаҡланған була әле. Йәғни халыҡ үҙ закондары менән йәшәй. 1865 йылдан һуң башҡорттар төрлө реформаларға дусар ителә. Әммә улар автономиялы йәмғиәтте хәтерендә һаҡлаған була әле. Башҡорт Өлкә Шураһының фарманында ла шулай тиелә: халыҡтың хәтерендә әле үҙаллылыҡ аңы һаҡланған. Шуға күрә лә, 1917 йылда автономия тураһында һүҙ күтәрелгәс, башҡорттар араһында "Ул нимә?" тигән һорау булмай. Хатта яңы ғәскәрҙе лә улар автономияның бер элементы булараҡ ҡабул итә.\nРәсих Зәйтүнов: Башҡорттар, башҡорт лидерҙары "автономия" төшөнсәһен бик киң аңлаған. Ул иң беренсе "аҫаба"нан башланғыс алған. Быға иһә сәбәпсе була ала бер генә мәсьәлә - ер. Тимәк, автономияны ата-бабаларыбыҙ иҡтисади күҙаллауҙарҙан, иҡтисади ихтыяждарҙан сығып яулаған. Улар ерҙәрҙе һаҡлап ҡалһаҡ, йәшәйәсәкбеҙ икәнде аңлаған. Һәр бер сәйәси, ижтимағи хәрәкәт иҡтисади барлыҡты тормошҡа ашырыу ул. 1917 йылда, Романовтар властан киткәндән һуң, аҫабалыҡты берәү ҙә гарантияламай. Шул осорҙа халыҡтан килгән иң беренсе импульс - ерҙәрҙе һаҡлап алып ҡалыу. Халыҡтың хәтере әле ҡайһы бер нәмәләрҙе яҡшы иҫләй. XIX быуаттың икенсе яртыһында Башҡортостанда ер мәсьәләһе буйынса "алтын лихорадка" була. Ерҙәрҙе тартып алалар, халыҡтың бар булмышын үҙгәртәләр. Элек иркенләп мал көтһәләр, күсенеп, йәйләп-ҡышлап йөрөй алһалар, шул мәлдәрҙә ерҙәр бүленеп, баярҙарға бирелеп, заводтар төҙөлөп, малсылыҡ системаһы юҡҡа сыға. Һәм 1917 йылда тағы ла ошондай ҡурҡыныс янаған мәлдә, зыялыларыбыҙ ошо иҡтисади афәтте дөрөҫ баһалап, региондарҙы яҡлау өсөн автономия төҙөүгә ынтыла. Шунлыҡтан, ҡабатлап әйтәм, әлеге сайттарҙа яҙылған ғәйеп ташлауҙар, сәйәси йөй эҙләүҙәр - буш һүҙ. Автономия яулауҙың төп маҡсаты - иҡтисади мәсьәләләрҙе хәл итеү булған.\nАзат Ярмуллин: Башҡорт милли хәрәкәте етәкселәре шундай сикләнгән ресурстар, мөмкинлектәр менән бөйөк эштәр атҡарыуға өлгәшкән. Әхмәтзәки Вәлиди был хәрәкәтте туплаусы, әйҙәүсе лидер булған. 1919 йылдың сентябрендә Ырымбур Губкомында большевиктар кәңәшмә үткәрә һәм шунда З. Вәлиди буйынса бик ҡыҙыҡлы фекер әйтелә. Башҡорт автономияһы төҙөлгәндә унда большевиктар булмай, уны улар төҙөмәгән. Һәм Совет власы килгәс, улар автономияны большевиклаштырырға маташа. Һәм улар шундай яҙма ҡалдыра: "Ҡаҙаҡ автономияһы менән артыҡ мәшәҡәт булманы, улар шундуҡ баш һалды. Ә бына башҡорттарҙы контролдә тотоуы ауыр, улар бер төптән, беҙҙең сәйәсәткә ыңғайламайҙар. Уларҙың Вәлидов тигән бәйғәмбәрҙәре бар". Йәғни, башҡорт халҡы әйҙәүсе, нимәгәлер күтәреүсе башлыҡтарына бәйғәмбәргә ышанғандай ышана һәм уның өсөн йән аямай утҡа ла, һыуға ла инә. Уларҙа шундай тоғролоҡ!\nРәсих Зәйтүнов: Бөгөн Вәлиди тураһында ниндәй генә фекерҙәр ҡалҡып сыҡһа ла, халҡыбыҙҙы мобилләштереп ғәскәргә туплауында, автономия эштәрен ойоштороуҙа уның роле баһалап бөткөһөҙ. Вәлиди хаҡында тарихты белмәүселәр тарафынан әйтелгән: "Ул бит ҡасып киткән", - тигән һүҙҙәргә яуап итеп: "Ә һеҙ уның урынында булып ҡарағыҙ. Хәленән килгәндең, мөмкин булғандың барыһын да эшләгән ул халҡы өсөн", - тип әйткем килә. Большевиктарҙың бер үҙенсәлекле алымы булған. Улар ҡурҡыныс янағандай лидерҙарыбыҙҙы Мәскәүгә саҡыртып алған да, халҡынан айырып, ситкә эшкә ебәргән. Вәлиди ҙә был хаҡта шулай тип яҙа: "Сталин саҡыртып алды ла: "Һеҙ шундай масштабтағы кеше, ул бәләкәй ерлектә нимә бар һеҙгә, әйҙәгеҙ, Рәсәй кимәлендәге мосолман халҡы менән шөғөлләнегеҙ", - тип, илемдән айырҙы..." Тимәк, Сталин Вәлидиҙең ҡеүәтен белгән. Шул уҡ ваҡытта Вәлиди ҙә эштең нимәгә юлланыуын аңлаған. Шулай итеп, уны Башҡортостанға ҡайтармайҙар. Артабанғы ваҡиғалар иһә беҙгә мәғлүм...\nАзат Ярмуллин: Иң мөһим факторҙарҙың береһе - башҡорттоң ғәскәри көсө. Ата-бабаларыбыҙҙың үҙаллы йәшәй белеү аҡылы был. Улар үҙаллылыҡтың ҡораллы ғәскәрһеҙ яҡлауһыҙ булырын белгән. Беҙҙе Совет хөкүмәте ғәскәрһеҙ танымаҫ та ине. Граждандар һуғышының ҡыҙған мәлендә уларға ана шул көс кәрәк була ла инде. Йәғни, төп фактор ошо була. Һәм ул ғәскәргә, йәғни башҡорт яугирына автономияның хаҡын төрлө фронттарҙа йөрөп "түләргә" лә тура килә. Шуға күрә лә, бер аҙ ситкә күсеп әйтеп киткем килә, автономияның гаранты булып, төрлө һуғыштарҙа, Ер шарының төрлө төбәктәрендә ятып ҡалған башҡорт яугирына һәйкәл ҡуйыу зарур.\nЛидерҙар мәсьәләһенә килгәндә, уларҙың артында ана шул эре ер хужалары, ер биләүселәр тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Граждандар һуғышы тоҡанғас, байҙарҙы ҡыра башлайҙар. Был Башҡорт хәрәкәте лидерҙарын таянысһыҙ ҡалдыра. Һуғыш осоронда ғына ла Башҡортостан туғыҙ тапҡыр аҡтарҙан - ҡыҙылдар, ҡыҙылдарҙан аҡтар ҡулына күсә. Унан ҡыҙылдарҙың еңере аңлашылғас, уңайлы мәлде тотоп, Башҡорт хәрәкәте Советтар менән килешеү төҙөй.\nТарихыбыҙҙың бик күп биттәрен белмәйбеҙ. Ул хаҡта аталарынан, олаталарынан ишеткән кешеләр булыуға ҡарамаҫтан, йөҙ йыл элек кенә булған был ваҡиғалар - Башҡорт автономияһын төҙөү тарихы ла онотола бара. Әммә бөгөн уларҙы хәтерләүгә сәбәп бар: 2019 йылда Башҡорт автономияһының 100 йыллығын байрам итәсәкбеҙ. Шул оло сара алдынан уҡыусыларыбыҙға хәтер һандығына күҙ һалырға тәҡдим итәбеҙ: кемдәрҙәндер ишеткән хәл-ваҡиғалар тураһында яҙып ебәрегеҙсе редакциябыҙға.\nЯҙылған: 19.09.16 | Ҡаралған: 715


Ут һүрелмәҫ шундай ҡыҙҙар барҙа! » Башкортостан кызы\nХалҡыбыҙҙың данын, бәҫен арттырыусы Бәндәбикә, көрәштә бил бирмәгән Маянһылыу, ире менән француздарға ҡаршы яуға юлланған Аҫылбикә ише аҫыл ҡатындар хәтергә килде, уның ил намыҫын яҡлап, Ҡырғыҙстандың Солпан-ата ҡалаһына Икенсе Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарына – уҡтан атыусылар ярышына юлланыуын ишеткәс. Гөлгөнә Баймырҙинаны, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрен, Республика халыҡ ижады үҙәгенең баш белгесен, мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһендә белмәгән кеше һирәктер. Тиҫтә йылдар дауамында гөрләп үткән «Салауат йыйыны», «Ашҡаҙар таңдары», «Шәжәрә байрамы», «Аҡмулла нәсихәттәре», «Йор үҙән», «Ауаз», «Дим буйы моңдары», «Башҡорт халыҡ уйындары» кеүек күпме бәйгеләр, фестивалдәр уның булышлығында бойомға ашырыла, күпме проекттар уның авторлығында донъя күрә! Йоҡоһоҙ төндәр, туҡтауһыҙ эҙләнеүҙәр, егәрлелек һөҙөмтәһе был. Иренә – терәк, улы менән ҡыҙына һөйөклө әсәй ҙә ул. Донъя йөгөн тигеҙ тартҡан ханым ҡул эштәренә маһир, башлыса селтәр яһау менән шөғөлләнгән ҡала ҡатындары өсөн «Хазина» студияһын асып ебәрҙе! Ихлас, моң һөйөүсән милләттәштәребеҙ шунда йыйылып, ҡул эштәре менән булып, сәй эсеп, халыҡ йырҙарын өйрәнеп таралыша.\n«Һауаларға уҡ сойорғоттом...»\n«Ҡырғыҙстан Республикаһы. «Ҡырсын» йәйләүе. Икенсе Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйыны фестивален асыу тантанаһы. Иҫ китмәле тамаша булды. Ошо солғаныш эсендә йөрөү ғәҙәти кеүек. Нисек бар – шулай. Каскадерҙар ҡолап китһә лә, халыҡ юғалып ҡалмай, тиҙ генә ысынбарлыҡтағылай уйнап ҡуя... Ғөмүмән, сценарий, режиссура, көй, бейеү, тарих бер бөтөн кеүек ҡабул ителә. Тамашаны юғары кимәлгә күтәреү өсөн матди сығымдар – Хөкүмәт иҫәбенән. Затлы кейемдәр, реквизиттар шаҡы-шоҡо түгел, тәбиғи материалдан, боронғо әйберҙәргә оҡшатып тектерелгән, реконструкцияланған! Ҡырғыҙҙарҙың ете өлкәһенән йыйылған ҡатнашыусы, «Ҡырсын» йәйләүендә үҙ халҡының эпостарын, тарихын, тормош-көнкүрешен, йәшәйешен, мәҙәниәтен, шәхестәрен данланы! Ҡырғыҙҙар йола һаҡлай белә! Аҡһаҡалдар, сәсән (аҡын, ҡайчи, сказитель) әйткәндәре халҡы менән, ил яҙмышы менән бергә алға атлай», – тип һоҡланып яҙған сәләмендә һыҙланыу ҙа һиҙелеп ҡала кеүек. Гөлгөнәнең үҙәк телевидение аша сығышын да ғорурланып ҡараныҡ. Ярышта Башҡортостан командаһының яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшеүен, беҙҙекеләрҙең дөйөм миҙалдар һаны буйынса 60-тан ашыу ил араһында туғыҙынсы баҫҡысҡа күтәрелеүен ҡыуанып күҙәттек. Республика бер алтын, өс көмөш һәм алты бронза миҙал яулап, Рәсәй йыйылма командаһының 4-се урынға сығыуында егәрле башҡорт һылыуының да өлөшө барлығына һөйөндөк.\n«Ҡырғыҙ ҡыҙҙары менән яҡындан аралашырға форсат тыуҙы. Беҙҙекеләр һымаҡ атта ла сабалар, бәйгегә лә сығалар, сәсәнлектә ярышҡандарын ғына аңғарманым. Уҡ атыуҙа ла, ҡыҙ ҡыуыуҙа ла хәтәр мәргәндәр, йылғырҙар. Беҙҙе «туғаным» тип кенә торалар. Беҙҙең һымаҡ ҡапыл ғына асылып бармайҙар, асылһалар, ихластар», – тип тәьҫораттары менән бүлешә Гөлгөнә Вәлит ҡыҙы.\nҠатын-ҡыҙҙарының кейемдәрен дә ентекле өйрәнә халыҡ ижады белгесе. Салма тышынан сикәлек кейеүҙәрен, уның төймә менән биҙәлеүен, елкәлектең башҡорт ҡашмауына тартыуын күҙәтә. Һырылып тегелгән яулыҡтың Ҡоншаҡ яғындағы сигеүҙәргә оҡшауын да аңғара. Ҡурған, Силәбе башҡорттарына хас традицион кейемдәрҙә мәрйен менән суҡтарҙа оҡшашлыҡтар булыуын билдәләй. Һөйләшеүҙәренә иғтибар итә. Юлда барғанда-ҡайтҡанда олораҡтарҙың «Манас»ты телдән төшөрмәүен, ер-һыу атамаларынан тарихи ваҡиғаларҙы иҫләүҙәрен дә һыҙыҡ өҫтөнә ала. «Аҡ кейеҙ өй, беҙҙеңсә тирмә, ғәҙәти. Йәй шунда күсәләр. Әрмәнстанда ер тетрәү булғанда, ҡырғыҙҙар байтаҡ тирмә ебәргән, ҡора белмәгәс, яндырғандар. Һатыуҙа презентацион тирмәләр барлыҡҡа килеүе лә шунандыр. Балалар ҙа хатта, миҙгеленә, айына ҡарап, төнлөгөн нисек ҡорорға тәжрибә туплай. Ашарға иң тәүҙә ололарға тараталар, шул йоланы йәштәре белә, боҙмай», – ти ул.\nЯрышҡа юлланыр алдынан Рафаэль Амантаев, Юлай Ғәлиуллиндар менән уҡ атыу буйынса өс тапҡыр семинар үткәреп йөрөүсе етәкселәрҙең береһе була Гөлгөнә. Ғафури районы Имәндәш ауылында «Мәргән уҡсы» асыҡ республика фестивале ошо оло бәйгегә әҙерлек булып тора. Сая ҡатын үҙе лә уҡ атырға оҫтарып ала. «Бәләкәй саҡта уҡ атып, ҡылыс айырышып уйнай инек. Шуғалырмы, бик еңел тойолдо. Еңеүселәрҙән команда төҙөнөк, әммә, аҡса бүленмәү сәбәпле, үҙ иҫәбенә бара алғандар ғына фестивалгә юл тотто, республиканан дүрт кеше сығып киттек. Унан алда ун көн тирәһе уҡ атыу буйынса ныҡ ҡына шөғөлләнеп алдыҡ. Төрлөбөҙ төрлөсә маһир. Уҡтың сәпкә тейеүен билдәләүсе егермеләгән фактор бар: кәйеф тә, ел дә, ҡул да тигәндәй... Үҙем һулаҡай менән тоҫмаллайым. Көн дә иртән сығып китәбеҙ, кис ҡайтып инәбеҙ. Тәңре тау итәгендәге ихлас мөхит бөтә ауырлыҡты, арыуҙы оноттора. Рухи күтәрелеш тояһың, көс эркелә... Ҡырғыҙ ҡыҙҙарын күҙәтәм. Нимәләр уйлайҙар икән? Ғаиләләре нисек? Утыҙлап ҡыҙ урындарҙа һайлау турҙары үтеп килгән. Тиҫтерем Асель тигән ҡатын һөйләй: «Ирем мәрхүм булды, ике балам бар. Үҙемде ҡайҙа ҡуйырға белмәгәндә, уҡ атырға ылыҡтым». Жазаим – журналист, минән ике йәшкә кесе, ике балаһы бар. Береһе йәш ҡыҙ ине. Әҙерлектәре һәйбәт. Йыл буйына көн һайын унышар сәғәт атҡандар! Бешкәктә һәйбәт тренерҙар улар менән шөғөлләнгән. Уҡ атыу ҡанда булғанғалыр, һынатманым, ныҡ итеп әҙерләнеп, иң алдынғы унау араһына индем. Ҡыҙҙарға биш метрға яҡыныраҡ тороп атырға рөхсәт ителә. Атыусылар йәйәүле, һыбайлыларға бүленде. Һуңғыларынан венгрҙар алдынғылыҡты бирмәне. Улар үҙҙәре үткәргән ҡоролтайҙа 1600 йәйәүле, 600 һыбай уҡ атыусы булыуын ғорурланып һөйләй. Чемпиондары күп. Татарстан командаһындағы бер ағай тамырҙары Башҡортостанға килеп тоташыуын әйтте. Үзбәкстанда оҙаҡ йылдар эшләп, күсеп ҡайтҡан. Уҡ атыу буйынса 25 тапҡыр чемпион булған!» – тип тәьҫораттары менән бүлешә Гөлгөнә ханым.\nҮҫмер сағында йүгереү буйынса рекорд ҡуйған кешегә ярыш ҡомары таныш.\nСелтәр, түшелдерек эшләргә йыр-моңға ғашиҡ кешеләр йөрөй. Табиптар, уҡытыусылар бар. Көҙгө эштәр тамамланыуға түңәрәк эше яңынан тергеҙеләсәк. Нажиә Аллаярова, Рәшиҙә Туйсина, Ишембайҙан Мәрйәм Солтанова, билдәле ҡурайсы Роберт Юлдашевтың әсәһе килеп, оҫталыҡҡа өйрәнеүселәрҙе дәртләндереп китә. Өфөлә йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн үҙе бер ваҡиға була ошо матур түңәрәктең барлыҡҡа килеүе. Белгәндәр бүлешә, белмәгәндәр өйрәнә. Гөлгөнә Өфө менән генә сикләнеп ҡалмай, район, ҡалаларҙа, республикабыҙҙан ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙең саҡырыуы буйынса барып, бихисап оҫталыҡ дәрестәре үткәрә. Боронғо төр менән бер рәттән замансалаштырып та яһауҙы күҙ уңынан ысҡындырмайҙар. Сит илгә сыҡҡанда үҙебеҙҙең башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары аҫылташтар менән биҙәлгән иҙеү, селтәрҙәр тағып күҙҙе ҡамаштыра. Көндәлек кейемдәребеҙгә тура килһен өсөн төрлө затлы таштарҙан эшләнә икән заманса иҙеү: фирүзә, яҡут, мәрүәт (перламутр), аҡыҡ, ҡортбаш – ниндәй таштар бар, барыһы ла ҡулланыла. Аҡыҡтың әллә нисә төрө барлығын иҫкә төшөрә Гөлгөнә Вәлит ҡыҙы. Альбина Исхаҡова, Гөлгөнә Рыҫҡолова, Факиһа Ишҡыуатова, Рима Абакова, Әлфиә Әхтәриева кеүек оҫталар булғанда, түңәрәк эше гөрләп бара. Ҡурсаҡтарҙы башҡортса кейендереп, күргәҙмәлә лә ҡатнашып өлгөргән егәрле апайҙар.\nҠандан күскән оҫталыҡ\n«Биш йәшлек сағымда ғына яҡты донъянан киткән атайым оҫта булған. Ул эшләгән бысаҡ, ҡумталар һаман да иҫемдә. Мине бәләкәйҙән тәрбиәләгән Хәфизә өләсәйем кейеҙҙәр, балаҫтар һуҡты. Иң өлкән ҡыҙының ҡыҙына – тәүге ейәнсәренә – бөтә төр эштәренең өлгөһөн бүләк иткән. Йәйге ялында Үтәгәндәге олатайыма Өфөнән ҡустыһы Әхмәт Лотфуллин килә ине. Иртәнән кискә тиклем һүрәттәр төшөргәнен ҡарап, янында уралып йөрөй торғайныҡ. Кистәрен олатайым, өләсәйем, Әхмәт апа оҙон-оҙаҡ һөйләшер ине, ҡайһы саҡ йыр һуҙалар... Шулай бер көн иртән сәй эскән мәлдәрендә минең турала һүҙ алып барғандарын ишетәм, Әхмәт апа өләсәйемдәргә мине Өфөләге музыка мәктәп-интернатына бирергә тәҡдим итә. Өләсәйем: «Ҡуй, балаҡайымды еҫкәп кенә, ҡосаҡлап ҡына ятам бит, әле беренсе класҡа ғына бара», – тип йәлләп ебәрмәне...» Мәшһүр рәссамдың эшен ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәткән ҡыҙыҡайға, әйтерһең, уның төҫтәрҙе тойоуы күсә. Халыҡ ижады үҙәгендә эшләгәндә милли кейемде белеү зарур. «Урал» галереяһы етәксеһе, хеҙмәттәше Кәримә Кайдалованың проекттарын күҙ яҙҙырмай күҙәтеп барыуы ла һөҙөмтә бирә. Яйлап милли кейемдең ҡайһы төбәктеке, ниндәй үҙенсәлектәре булыуын таный, күрә башлай. Башҡорт кейемдәрендә башлыса ике-өс төҫ – йәшел йә ҡыҙыл, ҡыҙыл йә ҡара – өҫтөнлөк итеүе, тәбиғи булмағандары ҡулланылмауын әйт әле һин! Буй балаҫтарҙы, биҙәктәрҙе күҙ алдына килтер. Зауыҡ, иплелек борондан килә халҡыбыҙҙа.\nСәсәнгә тиң кем икән?\nӨләсәһенең әйткәне мәҡәл дә таҡмаҡ. Шул мөхиттә үҫеү йор һүҙле кешеләргә ихтирам тәрбиәләгән. Хәнифә Әбүбәкерова, Вәсилә Садиҡова, Мәфтуха Мусина кеүек тел оҫталарын үҫтергән Үтәгәндән бит ул! Әбйәлил районынан сыҡҡан сәсәндәр тураһында хеҙмәт яҙып, уның «Ватандаш» журналы биттәрендә донъя күреүе лә был ҡыҙыҡһыныуы етди ғилми эшкә әйләнеүе хаҡында һөйләй. Ә инде 2003 йылда Баймаҡ районында Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге I Халыҡ-ара сәсәндәр бәйгеһен дә Гөлгөнә Баймырҙина ойоштороуын хәтергә төшөрөү ошо һүҙҙәргә ҡеүәт кенә.\n«Өләсәйем яғынан Ғәлиәхмәт Зарипов олатайым им-томсо булған. Ишкилде ауылына уны указлы мулла итеп ебәргәндәр. Халыҡ уға ағылып килгән. Кешенең эргәһендә ултырып торһа ла шифаһы тейгән. «Халыҡ дошманы» тип һөргөнгә ебәрелеп ғәйеп булған. Өләсәйемә уның һәләте күскән. Сәлмән олатайымдың әсәһе ныҡ ауырып киткән була. Хәфизә өләсәйемдең атаһына өшкөртөргә алып баралар. Име килешкәс, ҡыҙҙары бар икәнен белгәс, затты ҡотлатабыҙ, яҡшыртабыҙ, тип килен иткәндәр. Электән кәләште затына ҡарап алғандар бит инде. Атаһы данлы кеше булғас, тоҡом ҡото йоҡһон, тигәндәрҙер инде. Ете ҡыҙ, бер малай үҫтерҙеләр. Балалары уҡытыусы йә табип һөнәрен һайланы. Совет осоронда тыйылғас, улар дингә илтифат бирмәне. Өләсәйем ауырып киткәс, гел эргәһендә ултырҙым. Тәнәфес ваҡытында ғына дәрес әҙерләйем. Мал ҡарайым, һуң ятам. Өләсәй шаян булды. Түшәктә ятҡанда ла таҡмаҡтарын әйтер ине. Елене боҙолоп ҡайтҡан, тиһәм, һыйырҙы өшкөрөү доғаһын өйрәтте. Һөлөк һалды, кешеләрҙе дауаланы. «Ҡулы килешә», – тип һөйөнөрҙәр ине. Ошо һәләттәре хәҙер беҙҙең тоҡомда Нәзирә апайға күсте.\nӘсәйем Ҡаҙмаш май заводында директор, Асҡарҙағы май заводында мөдир булып эшләне, йыр-бейеүгә шәп булды. Өләсәйҙәрҙә үҫкәс, бала ғына булһам да, юҡ-юҡта һүҙ ишетә инем. Шул ваҡытта гел олатайымдың ниндәй ауырлыҡтар аша үткәнен иҫләнем: эш, бесәнлек бирмәй ыҙалаталар, бик ҡыйынға тура килде уға. Шуларҙы уйлайым да, был ғына нишауа, тип үҙемде дәртләндерәм. Һынау ҙа бирә, көс тә бирә Аллаһы Тәғәлә. Уларҙы үтмәһәң, нығынмайһың. Әсәйем яңы ғаиләһе менән Хабаровск өлкәһенә күсеп китте. Апайҙарым, инәйҙәрем минән күҙ яҙҙырмай – бер туғандары кеүек күрҙеләр. Сибайға уҡырға ингәйнем, ауырып түшәккә йығылған олатайымды йәлләп ҡайтып төштөм.\nӨләсәйем бер ҡасан да кешегә ҡаршы һүҙ әйттермәне. «Хоҙай бар бит, донъя – ҡуласа, әйләндерә лә баҫа», – тиер ине. Минең холҡомдағы сабырлыҡ – өләсәйҙән. Гел сабыр бул, сеү, тип тыйыр ине илаған, рәнйегән ваҡыттарымда», – тип хәтирәләргә бирелә Гөлгөнә ханым. Сәсәндәр мөхите, тормош ауырлыҡтары уны сыныҡтыра, ҙурыраҡ һынауҙар биреп, олораҡ еңеүҙәргә әҙерләй.\n«Балдан татлы балам...»\n«Гөлгөнә училищела йырсы сифатында ла бик иртә асылды: тәүге концертта уҡ ул үҙенең «Етеле шәм»е менән тотош залды илатып ҡуйҙы. Ошонан башлап бер концерт та уның йырынан тыш үтмәне. Гөлгөнәнең тауышы... Уны моңло тиеү аҙ. Унда – һағыш, йылылыҡ, наҙ, тағы аһәң. Быуаттар, батырҙар, сәсәндәр, йырауҙар йәшәгән төпкөлдән килгән аһәң. Шул аһәңде ул көсәнмәй-нитмәй, тәбиғи бер таһыл менән тыңлаусының күңеленә түгә, йөрәген яулай. Әммә йыр, тауышы ниндәй генә булмаһын, Гөлгөнә Баймырҙинаның төп эшенә, кәсебенә әйләнмәне», – тип яҙғайны шәкерте хаҡында Таңсулпан Ғарипова. Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡығанда Гөлгөнә «Икәүләшеп» йыры менән «Йәшлек-шоу» лауреаты булды. Барыһы ла уға йырсы карьераһы юрағанда, ул кейәүгә сыҡты, Бейеш улын тапты. Сәхнәгә үҙенә үҙе юлды япты, тине таныштары үкенес белдереп. Әммә ул ғалимәлек юлын, ғаилә бәхетен һайланы.\n«Яҙмышымды үҙем яҙам, тип әйтә алмайым. Юғары көскә ышанам, барыһы ла – Хоҙай ҡулында. Тырышыуың кәрәк, әлбиттә. Йырсы булыу бала саҡ хыялым ине. Студент саҡта йырлап йөрөнөм. Аҙаҡ йырлай алмауыма үкендем. Ҡыҙым Гөлйемеш тыуғас, ошо тойғо баҫылды. Ике ай ярымдан таҡмаҡ әйтеп һикерткәнгә моңдо тоя, тиҙ генә ятлап ала. Ике йәшендә «Әйһәйлүк» халыҡ йырын, «Уралтау» ҡобайырын өйрәнде. Хәҙер, үҫә төшкәс, ояла. Ҡыҙым менән күп нәмәгә өйрәнәм, ул мине уҡыта. Уҫалыраҡ булып киткәндә, «Әсәй, һин мине яратаһыңмы ул?» – тип һорап ала. Иң мөһиме – балалар иҫән-һау булһын. Ҡатын-ҡыҙ ғаиләлә йылы, асыҡ мөнәсәбәт булғанда сәскә ата. Иҫ киткес матур ҡатындар бар. Бөтөнләй үҙҙәренә ҡул һелтәп ҡуйғандары ла осрай. Гүзәл зат тышҡы матурлығын да хәстәрләргә тейеш. Сөнки беҙҙән матурлыҡ эҙләйҙәр», – тигәнендә уның рухи көсө лә, тормоштағы йөгө лә, киләсәге лә асыҡ сағыла. Рухиәтебеҙгә ҡот биреүсе, үҙенең йөрәген тыңлап йәшәүсе гүзәл ханыма тик бәхеттәр теләйек.