Төймә лә бүләк, дөйә лә бүләк тә ул... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Төймә лә бүләк, дөйә лә бүләк тә ул...\nТөймә лә бүләк, дөйә лә бүләк тә ул...\nйәки Нисек итеп һөйгәндәрҙе ҡыуандырырға, әкиәтте ысынбарлыҡ итергә?\nТәбиғәт ыжғыр ҡыштан һуң яйлап яҙға күсә башланы, февралде март алмаштырҙы. Уның менән бергә бар донъяның ир-егеттәрен уйландырған, гүзәл заттарҙы һөйөндөргән яҙғы сафлыҡ һәм матурлыҡ байрамы – 8 Март та етеп килә.\nҺөйгәндәргә, кәләштәргә, әсәйҙәргә, һеңле-апайҙарға нимә бүләк итергә? Бергә эшләгән коллегаларҙы ла онотмаҫҡа, уларға ла берәй сюрприз әҙерләргә кәрәк. Ғөмүмән, кемде нисек ҡыуандырырға? Ҡыҫҡаһы, Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар байрамы ир-егеттәр өсөн үҙенә күрә оло мәшәҡәт, тип әйтергә мөмкин. Шулай ҙа беҙ гүзәл заттар өсөн тырышабыҙ, уларҙың тормошон йәмләйбеҙ. Иң мөһиме, ир-аттың иғтибары ҡатын-ҡыҙға һанап бөткөһөҙ ҡыуаныс килтерә, үҙ-ара мөнәсәбәттәргә йәм өҫтәй.\nГүзәл затты ҡыуандырыу өсөн иң мөһиме, бүләк оригиналь булһын, һеҙҙең һөйөүҙе һәм иғтибарҙы күрһәтһен. Күптәр кәнфит һәм сәскә биреп тә хушһына. Ләкин бының менән генә ҡатын-ҡыҙҙың тулыһынса ҡәнәғәт булмауы көн кеүек асыҡ. Айырым бүләккә сәскәләр өҫтәп бирһәгеҙ, тағы ла яҡшыраҡ буласаҡ.\nҠатын-ҡыҙҙарҙың барыһы ла 8 Мартта берәй мөғжизә көтә. Әгәр ҙә һөйгәнегеҙҙе тыңлап, иғтибар итһәгеҙ, ул ҡапыл ғына нимә теләүе хаҡында мотлаҡ әйтәсәк. “Аҡыллыға ишара ла етә” тигән һымаҡ, бына ошондай мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырыу яҙыҡ эш булыр ул. “Ошоно һатып алыр инем”, “Бына ғүмерлек хыялым!” тип берәй әйбер алдында йөҙө яҡтырып китеүе лә быны күрһәтә. Бары тик иғтибарлы булырға кәрәк. Ҡатын-ҡыҙ ул ғүмер буйы сер булып ҡала, ир заты үҙенең ғүмерен шуны асып үткәрә.\nӘйҙәгеҙ, бер нисә бүләк идеяһы менән танышып үтәйек. Моғайын, был әйтелгәндәр кемгәлер файҙа килтерер, туғандарын, һөйгәндәрен, әсәйҙәрен ҡыуандырырға ярҙам итер.\nСувенирҙар һәм оригиналь\nӘгәр ҙә һеҙҙең туғанығыҙ йәки кәләш-һөйгәнегеҙ Көнсығыш хушбуйҙарын яратһа, уға еҫ таратыусы лампа йәки хуш еҫле майҙар өсөн кулон бирергә мөмкин. Ғөмүмән, һуңғы йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар араһында Төркиә тауарҙарына иғтибар артҡанға күрә Көнсығыш стилендәге әйберҙәрҙе бүләккә биреү бик отошло.\nБайрамға бижутерия – матур мәрйен-муйынсаҡ, сәс ҡыҫтырғыс һәм башҡа биҙәүестәр алырға мөмкин. Ләкин был вариантты һайлаусылар бүләк алыусының нимә яратҡанын алдан белешһен ине. Бөтөнләй тап килмәгән йәки оҡшамаған әйбер алып, күңелһеҙ хәлгә тарып ҡуймағыҙ.\nКәләшегеҙгә йәки һөйгән ҡыҙығыҙға сифатлы һәм матур эске кейем дә бирергә мөмкин. Бары тик бер нисек итеп уларҙың үлсәмен белергә кәрәк. Реклама студиялары исем йәки һүрәт төшөрөп футболкалар, алъяпҡыстар һәм башҡа кейем әҙерләй. Ҡәҙерле кешегеҙҙең фотоһы, исеме булған кейем дә шәп бүләк.\n8 Март алдынан йомшаҡ уйынсыҡтар ҙа популяр.\nКосметика, ювелир әйберҙәр, көнкүреш техникаһы\nҠатын-ҡыҙ үҙ-үҙенә матурлыҡ тыуҙырырға һәләтле. Шуға ла был осраҡта иң ҡулайлы вариант – уларҙы махсус магазинға алып барырға. Һеҙгә тик түҙемлек тупларға һәм ул үҙенә кәрәкле косметиканы һайлап алғас, уның өсөн түләргә генә кәрәк.\nЮвелир әйберҙәрҙе үҙегеҙ һайлағанда ла яңылышыу хәүефе бар. Бит төҙөлөшөнә тап килеү, тәнгә яраймы-юҡмы, модалымы – ошондай меңләгән сәбәпте күҙ алдында тотоғоҙ. Иң отошлоһо – биҙәүесте әйҙә үҙе һайлап алһын. Үҙегеҙгә алырға тура килһә, йондоҙнамә билдәһе менән кулон, муйын, ҡул сылбыры, балдаҡ, һырға һайлау отошло.\nЙорт хужабикәләренә көнкүреш техникаһы бүләк итергә була. Былтыр, мәҫәлән, мультиварка бик популяр бүләк ине. Ҡатын-ҡыҙ нимә тураһында хыяллана, шуны алып тотторорға мөмкин.\nКемдеңдер аҡсаһы юҡ, йәки уйлап сығарыусылар өсөн\nТормош булғас, төрлө мәлдәргә тарыйбыҙ. Аҡса етмәгән осраҡтар ҙа була. Ә 8 Мартҡа бүләкте нисек әҙерләргә һуң?\nБыл осраҡта бер нисә вариант тәҡдим итергә була. Мәҫәлән, йорт эсендәге эштәрҙе үҙ иңеңә алыу.\nИр-егет ашарға бешерһә, фәрештә ҡанатын тыға, тиҙәр. Интернетта меңләгән аш-һыу өлгөһө, рецебы бар. Ниңә ошо мөмкинлекте файҙаланып, кулинария шедеврҙары әҙерләмәҫкә?\nКөндө ошолай үткәрһәгеҙ, кисте лә иҫ киткес итергә мөмкин. Шәм яҡтыһында табын, һөйләшеүҙәр һәм аҙаҡтан онотолмаҫлыҡ төн, мөхәббәт бүләк итеү... Бына ошондай ролдә ир-егет, бик шәп артист булараҡ, үҙенең берҙән-бер тамашасыһы – һөйгәне йәки кәләше алдында уңышлы сығыш яһай ала.\nСәскәләр, йорт хайуандары, спорт яратыусыларға\nТиҙ генә һулыған сәскә гөлләмәләренә ҡарағанда бүлмә гөлдәре бик шәп бүләк. Ғәҙәттә, байрам алдынан уларҙы сәскә атҡан килеш һаталар. Ҡарамаҡҡа ябай булып күренгән бындай бүләк оригиналь һәм ул оҙаҡ ваҡыт һеҙҙең турала иҫләтәсәк.\nСпортты үҙ итеүсе гүзәл затҡа велотренажер, йүгереү юлы, аҙымдарҙы, калорияны, йөрәк тибешен һанаусы электрон әйбер бирергә ярай. Бер ҡасан да үлсәү бүләк итмәгеҙ. Артыҡ ауырлыҡ ҡатын-ҡыҙҙар өсөн оло проблема, шуға ла бындай әйбер сәйер тойолор. Фитнес клубына йәки бассейнға абонемент та шәп сюрприз.\nЙорт хайуандарын бирергә теләүселәр алдан һөйләшһен ине. Аллергия булыу ихтималлығын, аҫрарға урын, тәрбиәләргә ваҡыт кәрәклеген онотмағыҙ. Балыҡ яратыусы ҡыҙҙарға аквариум алырға һәм уға алтын балыҡ һалып бүләк итергә мөмкин.\n8 Мартҡа ҡәҙерле кешегеҙгә яратҡан төркөмөнөң концертына йәки спектаклгә билет алып бирһәгеҙ ҙә, яңылышмаҫһығыҙ. Был вариантҡа айырыуса әсәйҙәр һөйөнөр.\nЙомғаҡлап әйткәндә, иң мөһиме – үҙегеҙҙең ниәтегеҙгә тәүәккәлләп тотоноғоҙ. Һеҙҙең бүләк ҡатын-ҡыҙҙың йөрәгендә урын аласаҡ һәм ул мотлаҡ мөхәббәт булып кире ҡайтасаҡ. Һөйгәндәрегеҙҙе ҡыуандырып, әкиәтте ысынбарлыҡ итегеҙ. Тәүәккәлләгеҙ һәм үҙегеҙгә ышанығыҙ!\nСығыу ваҡыты 7-03-2014, 05:01 | Ҡаранылар: 1585


Мәктәп коридорында баҫҡыстан ҡолаған үҫмер аңына килә алмай дауаханала ғүмере өҙөлгән\nУның ауыр хәлдә ятыуы тураһында беҙ яңылыҡтарҙың апрелдәге сығарылыштарының береһендә хәбәр иткәйнек инде. Ул көндө ауылдың 2-се урта мәктәбендә 11-се синыфта уҡыған Денис дәрес ваҡытында коридорға сыға һәм йығыла.\nБәхетһеҙ осраҡ белем усағындағы видеокүҙәтеү ҡоролмаларына теркәлгән. Шул йығылыуынан аңын юғалта. Ашығыс ярҙам машинаһында уны район үҙәк дауаханаһына илтәләр. Урындағы табиптар рентген тикшереүе үткәрә. Баш һөйәге-мейе йәрәхәте диагнозы ҡуйыла. Үҫмерҙең ғүмерен ҡотҡарыу өсөн табиптар бер айға яҡын көрәшә. Әммә апрелдең һуңғы көнөндә Денистың йөрәге тибеүҙән туҡтай.


Төбәктә эшләүсе пенсионерҙар өсөн пенсиялар артты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә эшләүсе пенсионерҙар өсөн пенсиялар артты\n17:46, 2 августа 2016 Иҡтисад\nТөбәктә эшләүсе пенсионерҙар өсөн пенсиялар артты Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 2 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\n3 августан 2015 йылда эшләгән пенсионерҙар арттырылған пенсия ала башлай. Яңы күләмдәге пенсияны 250 меңдән ашыу кеше аласаҡ. Түләүгә сығымдарҙы финанслау тулы күләмдә тәьмин ителгән, тип хәбәр иттеләр Пенсия фондының Башҡортостан бүлексәһендә.\nЭшләүсе пенсионерҙарҙың страховка пенсиялары күләмен ҡайтанан иҫәпләү тамамланған. Рәсәй Пенсия фонды идараһы ағзаһы, Башҡортостан буйынса идарасы Фоат Хантимеров аңлатыуынса, пенсия автоматик рәүештә иҫәпләнә.\nМаксималь өҫтәмә күләме өс пенсия балы суммаһына, йәғни 222,81 һумға тиң. Ағымдағы йылдың 1 февраленән пенсия балының хаҡы 74,27 һум тәшкил итә.\nГрафикка ярашлы, пенсия 3 августан 24-нә тиклем таратыла. Кредит ойошмаларына аҡса килешеүҙә билдәләнгән ваҡытта күсерелә.\nТеги: пенсия фонды,эшләүсе пенсионерҙар


Батыр рухын иҫкә алып\nӨфөнөң 48-се балалар китапханаһында башҡорт халҡының данлы улы, легендар лётчик-штурмовик, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевкә арнап патриотик акция үткәрҙек.\nКитапхана хеҙмәткәрҙәре герой тураһында мәғлүмәт һәм әҙәбиәт исемлеге яҙылған ҡағыҙ самолёттар таратты.\nБелеүегеҙсә,майор, авиация полкы штурманы Муса Гәрәевтең тыуыуына тиҙҙән 100 йыл тула. Ул 250 хәрби осош яһаған! Яу юлдарын һауала бөркөттәй уҙған яҡташыбыҙ хаҡында хәтер ил тарихына алтын хәрефтәр менән яҙылған.\nРимма ГӘРӘЕВА, 48-се балалар китапханаһы мөдире.


Ауыл халҡы байрам итә\nКрәҫтиән халҡының яҙмышы шундай инде ул, яҙҙан ҡара кө ҙгә тиклем көнө - төнө, алһыҙ - ялһыҙ бил бөгөргә тура килә.\nСәсеү, эшкәртеү һәм йыйып алыу эштәре - иң мөһим бурыстарҙ ың береһе. Хатта үҙҙәренең профессиональ байрамдарын да ауыл\nэшсәндәре ял көнө билдәләй. Быйыл, мәҫәлән, тантана шәмбегә\nБыйылғы яҙҙың республика халҡы аҙыҡ - түлек менән кәрәкле\nкимәлдә тәьмин ителмәйәсәк тигән күңелһеҙ күҙаллауҙары аҡла нманы. Был ғына ла түгел, Башҡортостан игенселәре быйылғы ҡо ро килгән йәй өсөн бик яҡшы уңыш йыйып алды. Үткән йылдағы к еүек үк, йыйылған иген һәм ҡуҙаҡлы культураларҙың тулайым кү ләме дүрт миллион тоннаға яҡынлашты, был республикала йәшәүс е бер кешегә бер тонна иген әҙерләнгән тигән һүҙ.\nБер һүҙ менән әйткәндә, быйылғы уңыш халыҡты ғына түгел, икмәк бешереү һәм кондитер сәнәғәте предприятиеларын тәьмин итеүгә, орлоҡҡа, быға тиклем республика ҡаҙнаһынан бүленгән кредиттарҙы ҡайтарырға, шулай уҡ малсылыҡ һәм ҡошсолоҡ өлкәһ ен иген менән тәьмин итергә лә етәсәк. Бынан тыш ауыл эшсәнд әренең артып ҡалған игенде теләүселәргә һатырға ла хоҡуҡтары\nбар. Игендең сифаты бик яҡшы булыуын да билдәләп үтергә кәр әк.\nРеспубликаның ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре шәк әр сөгөлдөрө һәм көнбағыш менән бар эшкәртеү предприятиелары н да тәьмин итә аласаҡ. Был турала ышаныс менән белдерерәг б ула, сөнки әйтелгән техник культуралар үткән йыл менән сағыш тырғанда байтаҡҡа күберәк йыйып алынған.\nРеспублика халҡына ит, һөт, йәшелсә менән тәьмин ителеш й әһәтенән дә борсолорға түгел. Һөт тә етерлек, мал аҙығы ла п ланда ҡаралғандан артығыраҡ әҙерләнгән.\nБер һүҙ менән әйткәндә, быйыл ауыл хужалығы тауарҙары ете штереүселәр генә түгел, эшкәртеүселәр ҙә үҙҙәренең финанс хә лен яҡшы яҡҡа үҙгәртеү мөмкинселегенә эйә. Шуныһы ҡыуаныслы,\nбыл беҙҙең янсыҡҡа бер нисек тә тәьҫир итмәйәсәк. Күҙаллауҙ арға ҡарағанда, икмәк изделиеларына, шәкәр һәм көнбағыш майы на хаҡтар артмаясаҡ.\nПрофессиональ байрамға иң яҡшы бүләк булып Мәскәүҙә үткән\n"Алтын көҙ" Бөтә Рәсәй агросәнәғәт күргәҙмәһе һөҙөмтәләре булды. Унда беҙҙекеләр 85 награда яуланы, уларҙың 52 - һе - алтын миҙал.


Йырсы - Юлдаш\nАбдуллина Гөлсирен, Абитов Азат Икәү\nБеҙ йәш саҡта - Рөстәм,Ләйлә Ғәлиевалар\nҺине генә яратам - Ғәлиханов Ришат\nТауыш - кешенең тыуған еренән, уны уратып алған тәбиғәттән, һауа торошонан, көн режимынан, туҡланыуынан тора. Бына нишләп бөтә күренекле йырсылар Башҡортостандан сыҡҡан! Сөнки беҙҙең тәбиғәтебеҙ иҫ киткес!\nЙырсы тиһәк, беҙ йыш ҡына эстрада йырсыһын күҙ алдына килтерәбеҙ. Ысынында йырсылар төрлө була. Мәҫәлән, опера, рок, рэп, джаз йырсылары. Гитара уйнап йырлаусыларҙы бард-йырсылар тип йөрөтәбеҙ. Хорҙа йырлаусылар була. Камера йырсылары тере музыкаль инструментҡа ҡушылып йырлай. Тағы ла сиркәүҙә йырлаусылар ҙа йырсы тип атала.\nБыл һөнәргә ҡайҙа уҡырға? Әгәр ҙә йыр-моңға һәләтегеҙ бар икән, махсус урта уҡыу йортона вокал бүлегенә уҡырға инегеҙ. Һуңынан белем алыуығыҙҙы институтта, академияла, консерваторияла дауам итергә лә була.\nЙырсыға ниндәй сифаттар кәрәк? Әлбиттә, матур моңло тауыш. Шулай уҡ, артистизм, матур дефектһыҙ телмәр, стресҡа ҡаршы тороусанлыҡ, ижади ҡараш, лидерлыҡ сифаттары һәм физик яҡтан һау-сәләмәт булыу ҙа бик мөһим.\nДуҫтар, ә беҙгә "Һөнәрмән фекерен" тыңларға ваҡыт етте. Бөгөн беҙҙең студия ҡунағы йырсы, "Премьер" вокал төркөмө солисы Айгиз Ханов!\nМилли көрәш буйынса тренер Илдус Нәҙершин\n:, 27 июн


Июль айында Башҡортостанда инфляция 0,3 процент тәшкил иткән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИюль айында Башҡортостанда инфляция 0,3 процент тәшкил иткән\n14:53, 9 августа 2016 Иҡтисад\nИюль айында Башҡортостанда инфляция 0,3 процент тәшкил иткән Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 9 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Олеся Серёгина/.\nИюль айында Башҡортостанда инфляция — 0,3, йыл башынан 3,7 процент тәшкил иткән. Рәсәй буйынса уртаса алғанда, хаҡтар 0,5 һәм 3,9 процентҡа артҡан. Башҡортостанстат мәғлүмәттәренә ҡарағанда, йыллыҡ иҫәпләмә буйынса (2016 йылдың июле 2015 йылдың июленә ҡарата) республикала инфляция — 6,3, илдә 7,2 процент кимәлендә.\nБер айҙа төбәктә аҙыҡ-түлеккә һәм аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙарға хаҡтар 0,1 процентҡа кәмегән. Июль айында хеҙмәттәр 1,4 процентҡа артҡан. Статистиктар билдәләүенсә, был секторҙа торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә хаҡтарҙың күтәрелеүе һиҙелерлек роль уйнаған.


Республиканың бер нисә районында көслө ел арҡаһында йорттарҙың ҡыйығы емерелгән // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nРеспубликаның бер нисә районында көслө ел арҡаһында йорттарҙың ҡыйығы емерелгән\n14:00, 13 мая 2016 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликаның бер нисә районында көслө ел арҡаһында йорттарҙың ҡыйығы емерелгән Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 13 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\nБашҡортостандың Краснокама, Яңауыл, Ҡалтасы, Мишкә райондарында көслө ел арҡаһында электр линиялары өҙөлгән, йорттарҙың ҡыйығы емерелгән. Был хаҡта республика буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хәбәр итте.\nКраснокама районының Суғанаҡ, Яңы Ҡабаҡ, Һахлау, Иҫке Әшит, Яңы Нуғай, Яңы Хажи, Яңы Мошто, Миняевка, Можары ауылдарында электр линиялары өҙөлгән. Шәхси ферманың, Шушнур ауылында ике ҡатлы урта мәктәптең ҡыйығы емерелгән. Ҡалтасы районындағы алты ауылда электр линиялары өҙөлгән, бер йорттоң һәм ике һарайҙың, Яңауыл районының Сөрауыл ауылында ике өйҙөң һәм бер һарайҙың ҡыйыҡтары емерелгән. Мишкә ауылында электр линиялары өҙөлгән, 26 йорт электрһыҙ ҡалған.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, зыян күреүселәр һәм һәләк булыусылар юҡ. Урынға зыянды асыҡлау һәм мәғлүмәт туплау маҡсатында янғын-ҡотҡарыу гарнизондары һәм район хакимиәттәренең оператив төркөмдәре ебәрелгән.\nТеги: башҡортостан буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының баш идаралығы


Ҡара һуған. Редис. Ҡуҙғалаҡ. Аша ла аша!\n29 Май 2020, 22:45\n100 г редиста организмға бер тәүлеккә кәрәк булған С витамины бар. Уның составында онкология сирҙәренә ҡаршы көрәшкән антиоксиданттарҙың булыуы мөһим. Ғалимдар әйтеүенсә, редисты даими ашаған кешеләрҙең рак менән ауырып китеү мөмкинлеге 65% әҙәйә. С витамины күп булғанға был йәшелсә иммунитетты көсәйтә. Ә В витамины нервы системаһына яҡшы йоғонто яһай, йоҡоно яҡшырта, тынысландыра. Шулай уҡ редискала фитонцид – тәбиғи антибиотиктар бар. Киҙеү мәлендә, редисты ошо ауырыуҙы профилактикалау өсөн ҡулланалар. Атеросклероз, инсульт, инфаркт һ.б. йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан да ярҙам итә ул. Редистың составында булған горчица майы тәбиғи антисептик булып, эске органдарҙағы зыянлы микробтарҙы үлтерә.\nҠар әрселер-әрселмәҫтән баш ҡалҡытҡан йәшел һуғанды һәр баҡсала күрергә була. Уның үҙенән-үҙе үҫкәненә күнегеп тә бөткәнбеҙ. Шул уҡ ваҡытта ҡара һуғандың бөйөрө, бауыры, йөрәге ауыртҡан кешеләргә бик файҙалы булыуын белеп тә етмәйбеҙ. Шулай уҡ уны быуындарға тоҙ ултырғанда (подагра), юғары ҡан баҫымынан, эс киткәндә ҡулланалар. Ул организмдағы артыҡ һыуҙы ҡыуып сығарыу сифатына эйә. Ҡара һуған аскорбин кислотаһына бай. Шул уҡ ваҡытта ашҡаҙан, гастрит, панкреатит менән сирлеләргә бар төр һуғанды ла һаҡ ҡулланырға кәрәк. Әйткәндәй, ҡара һуған Ҡытай мединицаһында киң ҡулланыла.\nҠара һуғанды үҫтереү бер ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Тик 5-6 йыл һайын уның урынын алмаштырыр кәрәк. Ул борсаҡлы культуралар, кәбеҫтә, ҡабаҡ, ташҡабаҡтан һуң ултыртҡан тупраҡты ярата. Ә бына томат, һарымһаҡ, башҡа төр һуған, ҡыяр, кишерҙән һуң ҡалған ергә уны сәсергә кәңәш ителмәй. Ҡара һуған ҡоролоҡто яратмай. Ағас көлө ашламаһында яҡшы үҫә. Ҡара һуғанды апрелдә, июндә, октябрҙә сәсергә була. Йыл дауамында ҡара һуғанлы булырға теләһәгеҙ, көҙгөһөн йәшниккә ултыртып, тәҙрә төбөндә лә ҡалдыра алаһығыҙ.\nҠайһы бер баҡсасылар ҡара һуғандың тиҙ һарғайыуына һәм ҡатыуына зарлана. Бының сәбәбе – һыу етмәү. Һыуһыҙ һуған тиҙ һарғая, ҡата һәм орлоҡ бирә башлай. Ҡара һуған үҫкән тупраҡҡа һыу 20 сантиметр тәрәнлеккә үтеп инергә тейеш. Ямғырҙарҙан һуң һуғандарҙың төбөн йомшартырға ла онотмағыҙ.\nҠара һуғанды бер миҙгелдә 2-3 мәртәбә ҡырҡып, йыйып алалар. Полиэтиленға һалынған һуған һыуытҡыста бер айға тиклем һаҡлана. Әгәр был йәшел тәмләткескә оҙағыраҡ һөйөнөргә теләһәгеҙ, уны йыуып, киптереп, ҡапҡаслы һауыттарға һалып, туңдырғысҡа ҡуйығыҙ. Шулай уҡ ҡара һуғанды киптереп тә һаҡлайҙар.\nКөҙҙөң һуңғы айҙарында ҡара һуғанды ҡырҡып, ҡышҡылыҡҡа әҙерләйҙәр. Тик төбөнә тиклем ҡырҡмағыҙ, сөнки тамырҙары ғына тороп ҡалған һуған ҡаты ҡыш айҙарында һәләк булыуы бар. Шуға күрә 2-3 см ҡалдырып ҡырҡығыҙ.\nБер урында 5 йыл үҫә ала. Уны тәрбиәләүе, үҫтереүе ауыр түгел. Иң мөһиме – дөрөҫ урынға ултыртыу. Ҡуҙғалаҡ тура төшкән ҡояш нурҙарын һәм 27 градустан артҡан эҫелекте яратмай. Шуға күрә уны ҡояш иртәле-кисле төшкән, күләгә төшкән урынға ултыртырға кәрәк. Түтәлдә һыу йыйылмаҫҡа тейеш. Сөнки бындай урында ҡуҙғалаҡтың тамырҙары серей башлай. Үҙенән алда петрушка, укроп, һуған, ҡабаҡлылар үҫкән ерҙә ул “ҡотороп” үҫә. Ҡуҙғалаҡты өс мәртәбә ашлар кәрәк. Март урталарында тиҙәкте 1:8 өлөш һыуға бутап, шуны һибеп сығалар. Май аҙағы – июнь башында фосфор-калий ҡушылмаларын, август айында калий тоҙон индерәләр. Ҡуҙғалаҡты көл менән ашларға тәҡдим ителмәй.\nҠуҙғалаҡты яҙғыһын йәки көҙҙөң һуңғы айҙарында күсереп ултырталар. Бынан бер аҙна алда уның япраҡтарын ҡырҡып алалар. Күсереү өсөн 2-3 йыллыҡ ҡуҙғалаҡты һайлап алығыҙ һәм уның тамырҙарын 10 сантиметрға тиклем ҡырҡығыҙ. Яҙғыһын шул рәүешле күсерелгән тәмләткесегеҙ бер айҙан уңыш бирә лә башлар.\nҠуҙғалаҡтың япраҡтарын 15-20 көн һайын ҡырҡып алырға кәрәк. Иртәле-кисле йыйылған япраҡтар тәмлерәк була. Ҡуҙғалаҡ сәскә атҡандан һуң уның тәме насарая. Сәскә биреп ултырған һабаҡтарҙы ҡырҡып ташлағыҙ. Был һеҙгә артабан да ҡуҙғалаҡты ҡулланырға мөмкинселек бирер. Ҡуҙғалаҡтарҙың төбөн 2-3 см һалам йәки бысҡы онтағы менән күмеп сығыу, уларҙы иртә сәскә атыуҙан һаҡлар.\nҠуҙғалаҡ организмдағы шлактарҙы сығарыуы, ҡанды таҙартыуы, ҡан баҫымын төшөрөүе, йөрәк-ҡан тамырҙарын, ашҡаҙан-эсәкте эшләтеүе, мейене активлаштырыуы, эске органдарҙағы, шул иҫәптән бауырҙағы шешеү процесын туҡтатыуы, бөйөрҙәрҙең эшен, тырнаҡ-сәсте яҡшыртыуы, энергия биреүе, иммунитетты күтәреүе, организмдағы шәкәрҙе һәм ҡандағы холестеринды әҙәйтеүе менән дан ала. Ауырлы ҡатындарҙы ул токсикоздан һаҡлай. Панкретатит, гастрит менән ауырығандарға ҡуҙғалаҡты ҡулланырға ярамай.\nЙыуылған, киптерелгән ҡуҙғалаҡты һыуытҡыста бер ай, оҙағыраҡ итеп туңдырғыста һаҡларға мөмкин.\n100 г редиста организмға бер тәүлеккә кәрәк булған С витамины бар. Уның составында онкология сирҙәренә ҡаршы көрәшкән антиоксиданттарҙың булыуы мөһим. Ғалимдар әйтеүенсә, редисты даими ашаған кешеләрҙең рак менән ауырып китеү мөмкинлеге 65% әҙәйә. С витамины күп булғанға был йәшелсә иммунитетты көсәйтә. Ә В витамины нервы системаһына яҡшы йоғонто яһай, йоҡоно яҡшырта, тынысландыра. Шулай уҡ редискала фитонцид – тәбиғи антибиотиктар бар. Киҙеү мәлендә, редисты ошо ауырыуҙы профилактикалау өсөн ҡулланалар. Атеросклероз, инсульт, инфаркт һ.б. йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан да ярҙам итә ул. Редистың составында булған горчица майы тәбиғи антисептик булып, эске органдарҙағы зыянлы микробтарҙы үлтерә. Шул уҡ ваҡытта панкреатит, гастрит менән ауырығандарға редисты ҡулланыуҙан тыйылырға кәрәк.\nРедисты сәскәндән һуң 3-4 аҙнанан уны ашай башларға була. Күп баҡсасылар уны 10 көн һайын сәсә. Шул рәүешле редис уңышы йәй дауамында була. Редисты марттан майҙың аҙағына тиклем сәсәләр. Ә бына июндән уны ултыртыу кәңәш ителмәй. Сөнки оҙон, эҫе көндәрҙә редис тиҙ генә сәскә ата, уңышы булмай тиерлек. Әгәр шуға ҡарамаҫтан был йәшелсәне июндә лә ашарға теләһәгеҙ, уның түтәлен киске 7-нән иртәнге 7-9-ға тиклем ҡара материал (спанбонд, лутрасил) менән ҡапларға кәрәк. Шулай уҡ тиҙ сәскә атмаған “Дуро”, “Дуро краснодарское”, “Малага”, “Ням-ням” сорттарын сәсергә була. Артабан редисты бер проблемаһыҙ августан үҫтерергә мөмкин. Яҙғыһын ултыртылған редисҡа – ҡояшлы, ә йәйгеһен ярымкүләгә кәрәк. Ташлы урындарҙы яратмауын онотмағыҙ. Редис ҡоролоҡто яратмай һәм уның ерен йомшартып торор кәрәк. Уны көл, ҡош тиҙәге (1:20), үләндәр төнәтмәһе (кесерткән, ромашка, пижма) менән ашлайҙар. Тәмле редисты төрлө бөжәктәр ҙә ярата. Уларҙан ҡотолоу өсөн, һыу һипкәндән һуң, йәшелсәгә көл һибеп сығығыҙ. Шулай уҡ 20 г һуған ҡабығына 1 литр эҫе һыу ҡойоп, 1 тәүлек төнәтегеҙ. Ошо шыйыҡса менән редисҡа һиптереү уны төрлө бөжәк-ауырыуҙарҙан һаҡлар.


Ил етәксеһе мөфтөйҙәр менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИл етәксеһе мөфтөйҙәр менән осрашты\n13:55, 23 октября 2013 Сәйәсәт\nИл Президенты Владимир Путин шишәмбе Өфөлә Рәсәй мосолмандар диниә назаратының мөфтөйҙәре менән осрашты. Дәүләт башлығы ислам руханиҙары менән дәүләт һәм мосолман дини ойошмаларының үҙ-ара килешеп эш итеүенә ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерҙе.\nРәсәй Президенты, Бөгөн Өфөлә мосолман диниә йыйылышын ойоштороуҙың 225 йыллығы билдәләнә, тине. Ул саҡта, 18-се быуат аҙағында, ислам Рәсәйҙә рәсми дин булып таныла. Ислам йәмғиәт тормошоноң мөһим өлөшөнә әйләнә.\nРәсми булмаған дини ойошмалар вәкилдәре күтәргән идеяларҙан айырмалы, бөгөн исламды яңынан социалләштереү мөһим, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рәсәй Президенты. Дин тотоусылар менән эшләүҙең яңы формалары сифатында Владимир Путин йәштәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн ислам клубтары булдырырға тәҡдим итте.\n«Рәсәй мосолман эшмәкәрҙәре тауышы донъя берләшмәһендә лә ишетелергә тейеш», тип билдәләне Президент.\nОсрашыу барышында ислам руханиҙары өсөн кадрҙар әҙерләү мәсьәләһе тикшерелде.\n— Инициатива һеҙгә күсергә тейеш, ә рәсми булмаған лидерҙарға түгел, —тип билдәләне ил башлығы. Радикал көстәр йәмғиәтте тарҡатырға тырыша, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.\nШуның менән бәйле, лайыҡлы мосолман дини тәғлимәт мәктәптәрен булдырыу мөһим, тип билдәләне Владимир Путин.\nМөфтөйҙәр йәштәргә рухи-әхләҡи тәрбиә биреүҙә ил Президенты билдәләгән проблемаларҙы хәл итеүгә ҡарата үҙ фекерҙәрен белдерҙе. Атап әйткәндә, Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты рәйесе, юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин Өфөлә Рәсәй мосолмандары академияһын ойошторорға тәҡдим яһаны.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда 21 октябрҙән 23-нә тиклем Ырымбур мосолман диниә йыйылышы – Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назаратынының 225 йыллығына арналған тантаналар үтә. Икеләтә байрам айҡанлы төп тантаналар Өфөлә уҙа. Юбилей сараһында 30 ил вәкилдәре – 500-ҙән ашыу кеше ҡатнаша.\nТеги: милли сәйәсәт,дин,рф президенты,мөфтөйҙәр


& Ҡунаҡтарға, сит-яттарға Өфө тураһында ниҙәр һөйләр инең?\nКиске Өфө гәзите·10 Jun at 2:41 pm\nЮлдаш ЙОСОПОВ, тарих фәндәре кандидаты: Ҡунаҡтарға, сит-яттарға түгел, хатта үҙемдең милләттәштәргә, ғүмер буйы Өфөлә йәшәгән халыҡтарға ла баш ҡалабыҙҙың боронғолоғо хаҡында һөйләп, ошоно раҫлаусы тарихи документтар, археологик табыштар менән уларҙы таныштырыр инем, сөнки күпме яҙыуыбыҙға, телевидение-радио аша һөйләүебеҙгә ҡарамаҫтан, күптәр Өфө тарихын белмәй. Был бик ҡыҙғаныс. Бөгөнгө менән генә, ашап-эсеүҙе ҡайғыртып ҡына йәшәй ҡайһы берәүҙәр, ә үҙҙәренең быуат-быуат тарихы булған боронғолоҡ аңҡып торған Башҡорт илендә йәшәүе хаҡында уйлап та бирмәгәндәр, битарафтар күп. Ҡабатлауҙан доға иҫкермәй, тигәндәй, баш ҡалабыҙ тарихы хаҡында ситтәргә лә, үҙебеҙҙекеләргә лә күпме һөйләһәң дә артыҡ булмаҫ. Өфөбөҙҙөң боронғолоғо рәсми кимәлдә танылыу алды. Археологик ҡомартҡылар, Европа, шәреҡ ғалимдарының яҙмалары, боронғо карталар хәҙерге Өфөнөң боронғо Башҡорт ҡалаһы нигеҙендә ултырыуын тулыһынса раҫлай. Башҡорттарҙың үҙҙәренең тарихи хәтеренән теркәлгән яҙмалар ҙа был инаныуҙы нығыта. Ҡасандыр әлеге Өфө урынында башҡорттарҙың бөйөк ҡалаһы булыуы хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе иҫләүе хаҡында Рычков та яҙа. Шулай уҡ "Сыңғыҙнамә" дастанында ла Өфө йылғаһы тамағында ҡала булыуы, унда хан йәшәүе бәйән ителә. Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың шәхси архивында ҡыҙыҡлы бер мәғлүмәткә юлыҡҡайным. Унда башҡорттарҙың етмеш ҡалаһы барлығы телгә алына. Унда әйтелеүенсә, заманында баш ҡала Башҡорт була һәм ул башҡа ҡалаларҙың үҙәге булып тора. Ошоларҙан сығып, күп йыллыҡ археологик эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһендә Өфөлә табылған - "Өфө-II" ҡаласығын Европа ғалимдары урта быуаттарҙа үҙ карталарында билдәләгән Башҡорт ҡалаһы тип әйтергә тулы нигеҙ бар. Быуат асышы тип танылған был "Өфө-II" ҡаласығы хаҡында "Киске Өфө" гәзитендә лә бик күп ҡиммәтле материалдар баҫылды. Кемдәр гәзит уҡый, улар был мәҡәләләр менән яҡшы таныштыр. Көньяҡ Уралда тарихи әһәмиәте буйынса Өфөгә тиң булған башҡа Урта быуат археологик ҡомартҡыһы юҡ, тип таный ғалимдар. Был йәһәттән уның боронғолоғо археологик һәм яҙма сығанаҡтарға нигеҙләнеп раҫланған Мәскәү, Новгород, Киев, Ташкент ҡалалары менән генә сағыштырырға мөмкин. Был хаҡта ентекләберәк белергә теләүселәр "Өфө-II ҡаласығы" музей-заповеднигына барып, тарихи материалдар, археологик ҡаҙылма табыштары менән таныша ала.\nРәмил ИШМӨХӘМӘТОВ, Өфө моторҙар эшләү берекмәһе эшсеһе: Ғәҙәттә, беҙ баш ҡалабыҙ хаҡында һүҙ сыҡҡанда уның тарихи һәм иҫтәлекле урындары, матур парктары, скверҙары, заманса архитектура буйынса төҙөлгән биналары - ғөмүмән, күберәк ҡаланың тышҡы күренештәрен генә күҙҙә тотабыҙ. Бер яҡтан, был дөрөҫтөр ҙә, сөнки Өфөлә ундай урындар бик күп. Мәҫәлән, музейҙарҙы ғына алайыҡ. Ғаиләм менән яңыраҡ "Музей төнө" үткәрелгәндә хатта иң-иңдәрен дә ҡарап сығып өлгөрмәнек, ҡыҙғанысҡа. Ә шулай ҙа беҙҙең Өфөнө бөтөнләй белмәгән кешеләргә, уның мәҙәни һәм тарихи урындарын ғына тасуирлап, һөйләп сығыу - ул бер ни ҙә һөйләмәү менән бер булыр ине, минеңсә, сөнки бындай урындар: музейҙар, парктар, фонтандар, театрҙар, һәйкәлдәр һ.б. бөтә ҡалаларҙың да мотлаҡ атрибутикаһы бит. Икенсенән, ҡаланың, ул ниндәй генә гүзәл булмаһын, фәҡәт тышҡы күренешен генә һүрәтләп, беҙ уның эске донъяһын - кешеләр тормошон ситтә ҡалдырабыҙ. Үҙебеҙҙең ҡала хаҡында һөйләгәнде тыңлаған кешелә, ә был ҡалала ниндәй кешеләр йәшәй икән, улар ни менән шөғөлләнә һәм, ғөмүмән, ниндәйерәк кешеләр икән ул өфөләр, тигән һорау тыумай ҡалмайҙыр. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы: мин үҙем ситтә ҡунаҡ булғанда йә үҙебеҙгә килгән ҡунаҡтарға, Өфөнө тәүләп күргән йә ҡала хаҡында һорашҡан кешеләргә әлеге тышҡы атрибутика менән бер рәттән, үҙем бына хәҙер ике тиҫтә йыллап эшләп йөрөгән Өфө моторҙар эшләү берекмәһе хаҡында һөйләр инем, сөнки ҡайһы берәүҙәрҙән "Моторҙар эшләү һеҙгә ғүмерҙә лә тәтемәҫ ине, әгәр һуғыш йылдарында Өфөгә ситтән заводтар эвакуацияланмаһа..." тигәндәрен ишетеп ғәрләнгәнем бер тапҡыр ғына булманы. Ул кешеләр ипләп кенә беҙҙең был предприятиеның тарихы менән ҡыҙыҡһынып ҡараһын ине, исмаһам. Өфөлә "Берләштерелгән двигатель төҙөү корпорацияһы" 1925 йылда уҡ ойошторола. Дөрөҫ, ул Рыбинскиҙың ваҡ авторемонт оҫтаханалары нигеҙендә барлыҡҡа килә, ләкин үҙаллы завод булараҡ, авиация моторҙары төҙөү эшенә 1928 йылдан ныҡлап тотона һәм ил буйынса 26-сы һанлы авиация сәнәғәте предприятиеһы булып документҡа инә. Дөрөҫ, Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Өфө заводы майҙандарына әлеге Рыбинскиҙан, Ленинградтан, өлөшләтә Мәскәүҙән бер нисә завод һәм Воронеждан конструкторҙар бюроһы күсерелә, ләкин был Өфө моторҙар заводы 15 йыл буйы үҙаллы эшләгәндән һуң була. Бөгөн иһә Өфө моторҙар эшләү берекмәһе авиация двигателдәре етештереүсе ярайһы ҡеүәтле Рәсәй предприятиеһы иҫәпләнә, унда бөтәһе 24 меңдән ашыу кеше эшләй. Предприятие СУ төркөмө самолеттары өсөн сериялы рәүештә турбореактив двигателдәр, "Ка" һәм "Ми" вертолеттары өсөн узелдар һәм агрегаттар, шулай уҡ нефть һәм газ сәнәғәте ҡорамалдары етештерә, ремонт-сервис эштәрен башҡара. Бының менән әйтергә теләйем: Өфө - матур, йәшәү өсөн уңайлы ҡала ғына түгел, ил ҡеүәтенә лайыҡлы өлөш индереүсе эшселәр сафы булған заманса мегаполис та ул.\nӘлфиә СӘЙФУЛЛИНА, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенты: Атай-әсәйем ваҡытында ауылдан килеп, баш ҡалабыҙҙа юғары белем алғандан һуң, Өфөлә йәшәргә тороп ҡалған, сөнки атайым аспирантураға уҡырға ингән. Әсәйем Өфө мәктәптәренең береһендә уҡыта башлай һәм әле лә ошо эшендә, ә атайым техник фәндәр кандидаты, үҙ һөнәре өлкәһендә танылыу яулаған фән эшмәкәре. Уны эше буйынса бер нисә тапҡыр Мәскәүгә саҡырһалар ҙа, әсәйем менән бер һүҙле булып, Башҡортостанды ташлап китә алмайҙар. Шулай итеп, мин тәүге быуын өфөлө булам инде. Матур, ылыҡтырғыс ҡалалар һәм мегаполистар күп донъяла, ләкин минең өсөн иң яҡыны - тыуған Өфөм. Дуҫтарым менән йыш ҡына ошо нигеҙҙә бәхәс килеп тыуа. "Әгәр ниндәйҙер уңышҡа өлгәшәм, тиһәң, Өфөлә тороп ҡалма, ситкә сығып кит", - ти улар һәм ситтә йәшәп, эшләп йөрөүсе Земфира, Шевчук кеүек яҡташтарыбыҙҙы миҫал итеп килтерәләр. Эйе, сәнғәт, шоу-бизнес өлкәһендә уңышҡа өлгәшеүе еңел түгелдер, шулай ҙа мин тыуған ерендә, үҙ тамырҙарына ерегеп уңышҡа өлгәшкән һәм иленә хеҙмәт иткән шәхестәрҙе өлгө итеп ҡуям үҙемә. Шуға ла ситтән килгән ҡунаҡтарға, таныштарға, дуҫ-иштәргә лә тап ана шул үҙ ерендә үҙен тапҡан шәхестәребеҙ хаҡында һөйләр инем. Мәҫәлән, донъяға билдәле опера йондоҙҙары Асҡар менән Илдар Абдразаҡовтар, Лондон операһы солисткаһы Айгөл Әхмәтшина, һәләтле кинорежиссер Айнур Асҡаров кеүек яҡташтарыбыҙ ситтә эшләп ижад итһәләр ҙә Башҡортостан, Өфө менән бәйләнештәрен өҙгәндәре, Өфөнө онотҡандары юҡ. Тыуған сәхнәләренә йыш ҡайтып, яҡташтарын ҡабатланмаҫ таланттары менән һоҡландырып, ҡыуандырып китәләр. Республикабыҙҙа йәшәп ижад итеүселәр араһында ла дандары сит тарафтарға киң таралған таланттар байтаҡ: Роберт Юлдашев, Зәйнетдин кеүек башҡарыусылар, "Арғымаҡ", "Йатаған", "Сал Урал", "Каруанһарай", "Дәрүиш Хан" кеүек этно-рок һәм эстрада коллективтарыбыҙ һәм уларҙың мәрхәмәтлек эшмәкәрлектәре хаҡында һөйләр инем, сөнки Өфө ҡалаһын тап улар йөҙөндә танып-белеүҙәрен теләйем.


Татарстанда һәләк булғандар араһында яҡташтарыбыҙ ҙа бар...\n10 Октябрь , 15:45\nВаҡиға урынынан килгән һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, самолетта бөтәһе 23 кеше булған һәм уларҙың 16-һының ғүмере өҙөлгән\nБөгөн Татарстанда еңел моторлы “L-410” самолеты Минзәлә ҡалаһынан алты саҡрым алыҫлыҡта ҡолауы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Татарстан буйынса Баш идаралығына был фажиғә тураһында мәғлүмәт 9:23 сәғәттә килгән.\nРәсәй үҙәк матбуғат саралары тәүҙә фажиғәлә 19 кеше һәләк булған тип хәбәр итә ине, әммә был һандар раҫланманы. Ваҡиға урынынан килгән һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, самолетта бөтәһе 23 кеше булған һәм уларҙың 16-һының ғүмере өҙөлгән, тип хәбәр итәләр. Парашютсылар исемлегендәге дүрт кеше Башҡортостандан, уларҙың икәүһе һәләк булған.\n“Татар-информ” мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә, иртәгә – 11 октябрь Татарстанда матәм көнө тип иғлан ителә, Татарстан Президенты Рөстәм Минниханов Минзәлә ҡалаһындағы штаб ултырышында шул хаҡта белдергән.\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Татарстан буйынса Баш идаралығында “ҡыҙыу бәйләнеш” телефоны булдырылған: 8 (843) 288-46-53.\nСамолет ҡолауы буйынса “Һауа судноһын ҡулланыу ҡағиҙәләрен боҙоу” статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған.\nӘлеге ваҡытҡа ҡарата фажиғә урынында ҡотҡарыу эштәре тамамланған, унда 47 ҡотҡарыусы һәм 15 техника йәлеп иткәндәр.\nЧехияла етештерелгән “L-410” самолеты 1987 йылдан файҙаланылған, тәүҙә СССР армияһында, һуңынан һаҡламға оҙатылған, ә аҙаҡ ДОСААФ-ҡа тапшырылған.\nЯҡынса фажиғә сәбәптәре билдәле.\n– 70 метр бейеклектә пилоттар һул яҡтан двигателдең ватылыуы тураһында хәбәр итә һәм мәжбүри ултырыуҙы һорай. Күреүебеҙсә, осош оҙаҡ булмаған, – тип белдерә Татарстан Президентының матбуғат хеҙмәте.


Республикала “Иң айыҡ ауыл” исеме аталды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБыйылғы конкурста башҡортостандың 49 районынан биләмәләр ҡатнашҡайны. Финал өлөшөнә иһә 15 ауыл уҙҙы. Сараның йомғаҡлау өлөшөн киң күләмле итеп уҙғармауҙың сәбәбе – короновирус таралыу.\nШуға ҡарамаҫтан, Хөкүмәт йортонда финалға сыҡҡан ауылдарҙы билдәләү тантаналы шарттарҙа үтте. Ярыштың төп бүләге 500 мең һум күләмендәге сертификат Ейәнсуралағы Башҡорт Үргене ауылына тапшырылды.\nИкенсе урында Баймаҡтың Йылым ауылы вәкилдере. Уларға 250 мең һум бирелә. Ә өсөнсө урын һәм 150 мең һум күләмендәге премияны Асҡын районындағы Ҡарткиҫәк ауылы яуланы.


Диплом ята кеҫәлә, була тыныс йәшәргә\n«Йәшлек» гәзите » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Диплом ята кеҫәлә, була тыныс йәшәргә\n30.08.2017 Диплом ята кеҫәлә, була тыныс йәшәргә\n1 сентябрь – Белем көнө етһә, мәктәп уҡыусылары ғына түгел, студенттар ҙа бер аҙ ауыр һулап ҡуя. Көн һайын таңғы сәғәт 7-лә тороп уҡырға барырға кәрәк, уҫал уҡытыусылар ҙа осрап ҡуя. Етмәһә һәр фәндән өйгә эш тә бирелә. Атай йорто алыҫ, ашарға бешереп көткән әсәй ҙә янда юҡ. Стипендия наҡыҫ. Ҡыҫҡаһы, хәлдәр мөшкөл...\nӘ кемдәргә еңел, беләһегеҙме? Әлбиттә, диплом алған белгестәргә. Эшкә урынлашһаң, аҡсаһы түләнә, эш сәғәтең бөттөмө– ҡайтып китергә була. Өйгә эш тә бирелмәй. Бына ҡайҙа ул рәхәтлек! Кисәге студенттарға йәштәр бер аҙ көнләшеп ҡарап ҡуя. Эстрадабыҙҙың байтаҡ ҡына йәш йырсыһы ла уҡыуын тамамлап, ҡулына диплом алған. Быйылғы белем байрамын улар тәүге тапҡыр йәш белгес булараҡ ҡаршы ала.\n1) Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетын тамамлаған йәш йырсы Гөлдәриә ҒИЗЗӘТУЛЛИНА йәй буйы “Йыһан” төркөмө менән Башҡортостандың төньяҡ райондарында гастролдә йөрөгәндән һуң, Бүздәк район мәҙәниәт йортонда режиссер булып эш башлаған. Өфө ҡалаһында үҫкән ҡыҙ тәжрибә туплау маҡсатында бындай аҙымға барған. Етмәһә, уның өләсәһе Тәслимә инәй ҙә бында йәшәй икән.\n– Бүздәк Өфөнән әллә ни алыҫ түгел, йыш ҡайтып йөрөргә мөмкинлек бар. Режиссер булараҡ эште нимәнән башлармын, әлегә әйтә алмайым. Шулай ҙа йырҙан айырылмаясаҡмын, ошо аҙнала ғына өр-яңы клибым донъя күрҙе. Шулай уҡ яңы йыр тамамланыу өҫтөндә. Уны башҡорт, татар һәм рус телдәрендә яҙҙырттым. Көҙ айҙарында уға клип төшөрөү өсөн ваҡыт бүләсәкмен, – ти Гөлдәриә.\n2) Ә “Гәлсәр һандуғас” телефестивалендә уңышлы сығыш яһап, эстрадала ҡанат нығытыусы Буранбай БИЛАЛОВ быйыл Сибай педагогия колледжының “Музыкаль белем биреү” бүлеген тамамлаған. Тик студент булып биш йыл уҡыу дәүерендә уҡытыусы һөнәренә һөйөүе һүрелгән. Шуға күрә әле һаман да рәсми рәүештә эшкә урынлашмаған. Әле ул “Гәлсәр һандуғас”тың быйылғы финалсылары менән Миәкә, Дәүләкән, Әлшәй, Бөрйән, Хәйбулла райондары буйлап гастролдә йөрөгән. Уға йырлап йөрөү ныҡ оҡшаған һәм йырсы булараҡ профессиональ белем алырға, юғары уҡыу йортон тамамларға, тигән теләк уянған. Быйылғы имтихандарға өлгөрмәгән, әммә киләһе йылда мотлаҡ үҙен һынап ҡараясаҡ. Тимәк, Буранбайҙы алда тағы ла студент тормошо көтә!\n3) Сабина КУЧАЕВА ла, диплом алыуына ҡарамаҫтан, уҡыуын дауам итергә теләй. Ул Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының музыка бүлеген ҡыҙыл дипломға тамамлаған һәм ошо уҡ уҡыу йортонда магистратураға документтарын тапшырған. Белемен бөтөнләй икенсе йүнәлештә камиллаштырырға ҡарар иткән. Тағы ла ике йылдан ул психология буйынса белгес буласаҡ.\nЙәйге ялын йәш ҡыҙ бик әүҙем үткәргән: әсәһе һәм һеңлеһе менән прокатҡа сыҡҡан яңы фильмдарҙы ҡараған, күргәҙмәләргә йөрөгән. Бик күп китаптар уҡыған һәм инглиз, корей телдәрен өйрәнеү буйынса курстар үткән. Тырыш кеше тырыш инде, ялда ла белем ала!\n4) Йылайыр ҡыҙы Илзирә ҠУДАШЕВА быйыл Өфө дәүләт сәнғәт институтының эстрада вокалы бүлеген ҡыҙыл дипломға тамамлаған. Тимәк, хәҙер профессиональ йырсы. Шулай ҙа уға еңел һуларға иртәрәк: институттың скрипка бүлеген тамамларға тағы ла бер йыл бар. Йәйге ялда Илзирә Тольятти ҡалаһының Йәштәр симфоник оркестрында эшләгән, сит илдәр буйлап гастролдә йөрөргә лә өлгөргән. Тыуған йортонда 12 көн генә ял иткән.\n– Быйыл скрипка буйынса сит илдә, Европаның берәй ҙур ҡалаһында белем алырға теләк бар ине. Шулай ҙа уйланғандан һуң, Өфө институтын тамамларға булдым. Данлыҡлы яҡташтарым Илшат Мөслимов, Айһылыу Сәйфуллина һәм башҡаларға белем биргән уҡытыусым, профессор Александр Шисмандан айырылғым килмәй. Икенсенән, ҡайҙа белем алыу мөһим түгел. Талант һәм тырышлыҡ булһа, беҙҙең институт та төплө белем бирә, – ти йәш ижадсы.\n5) Ҡурайсы, йырсы, бейеүсе, виртуоз музыкант Заһир ЗӘЙНЕТДИНОВ өсөн быйылғы йәй бик уңышлы булған. Тәүҙә ул Төркиәлә үткән халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашып, лауреат исемен алған. Аҙаҡ “Евразия йөрәге” фестивале барышында ойошторолған ҡумыҙсылар конкурсында гран-при яулап, көмөш ҡумыҙ менән бүләкләнгән. Тағы ла ул Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр бүлеген тамамлап, дипломлы булған. Заһир хәҙер беҙҙе режиссер булараҡ та шаҡ ҡатырасаҡ. Хыялы – үҙенең студияһын асып, “Zainetdin” тип аталған этно-шоу проектын популярлаштырыу. Тик әлегә уның был мәшәҡәттәр менән булышырға һис кенә лә ваҡыты юҡ: йәй буйы гастролдән ҡайтып инмәгән. Май айында юлға сыҡҡан Заһир бөгөн дә тәгәрмәс өҫтөндә. Дипломын да бер кискә генә ҡайтып алған. Башҡортостандың барлыҡ районында, хатта Төркиәлә лә сығыш яһап өлгөргән. Һабантуйҙарҙа, йыйындарҙа, йәштәр форумында, төрлө байрамда ҡатнашырға саҡырыуҙар яуып ҡына тора. Уның араһында йәш егет туйҙар үткәрергә лә ваҡыт таба. Ни әйтәһең, өлгөр, тырыш, шәп кеше ул!\n6) Дипломлы студенттар сафы арта бара. Йәш йырсы Буранбай АҠҠУЖИН да уҡыуын дауам итә. Башҡорт дәүләт университетының Эшҡыуарлыҡтың комплекслы хәүефһеҙлеге факультетында мәғлүмәт хәүефһеҙлеге һәм технологияһы профиле буйынса дипломын алған да, артабан башҡорт филологияһы факультеты магистратураһына уҡырға ингән. Артабан аспирантурала уҡырға ла теләге бар. Уҡыуҙан тыш, хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләргә лә ниәтләй. Ә йырларға ваҡыты ҡалырмы һуң?\nБуранбай уй-ниәттәре менән дә бүлеште:\n– Алла бирһә, уҡыуҙар башланғас, студенттар өсөн төрлө кисә, дискотека, концерт ойошторола. Быйыл шуларҙа әүҙем генә сығыш яһарға ине. Шулай уҡ яңы йырҙар яҙҙырырға, уларға клиптар төшөрөргә кәрәк. Теләк булһа, һәр эшкә ваҡыт табыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, төрлө сәбәп арҡаһында йәйге ялда гастролдә йөрөп булманы. Шулай ҙа ул бушҡа уҙманы: дуҫтарым, туғандарым менән аралашып, ял итеп, көс-ҡеүәт тупланым.


Францияла ҙур ҡайғы\nПариждағы Алла Анаһы соборындағы янғын бөтә донъяны тетрәндерҙе. Францияның иң билдәле һәм иҫтәлекле урындарының береһе кисә, 15 апрелдә урындағы ваҡыт менән киске сәғәт 7 тирәһендә яна башлағайны. Асыҡланыуынса, бында реставрация эштәре алып барылған.\nСоборҙың ҡыйығындағы төҙөлөш баҫмалары янып киткән. Яҡындағы биналарҙан кешеләрҙе шунда уҡ эвакуациялағандар.\nӘлеге мәлдә соборҙың ҡыйығы, шпиле һәм сәғәте тулыһынса емерелеп төшкән. Урындағы Эске эштәр министрлығы янғындың сәбәптәре тураһында әйтергә иртәрәк, ти. Ә бына Рәсәй эксперты Александр Гофштейн һүҙҙәренә ҡарағанда, янғынға илке-һалҡылыҡ сәбәпсе.\nТарихтан билдәле булыуынса, Нотр-Дам-де-Пари 1163 – 1345 йылдарҙа, Париждың беренсе христиан сиркәүе урынында төҙөлә.\nСобор бөйөк француз яҙыусыһы Виктор Гюгоның 1831 йылда яҙған ошо исемле романы арҡаһында киң танылыу яулай.\nФранция кешеләре был хәлдән ҙур тетрәнеү кисерә. Шулай уҡ туристар ҙа бина янынан китмәй икән. Бында илашҡан һәм доға ҡылған кешеләр байтаҡ, ти шаһиттар.\nӘйткәндәй, билдәле француз эшҡыуары Пино соборҙы реконструкциялауға 100 миллион евро аҡса бүләсәге хаҡында хәбәр иткән дә инде. Был турала Agence France-Presse агентлығы яҙып сыҡты.


Иҫәнгилде ағинәйе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > тарих, риүәйәттәр, легендалар > Иҫәнгилде ағинәйе\n« Зәки Вәлиди: Бөйөк шәйехтең һынауы\nХәләл тауыҡ йомортҡалары »\nИҫәнгилде ағинәйе, Зәйнулла ишан ҡомартҡыһын һаҡлай\nХәйбулла районының Иҫәнгилде ауылында йәшәүсе, быйыл 80 йәшен тултырыусы Бөртөкбикә Ғиниәтулла ҡыҙы Ғәлина менән осрашыуға яңыраҡ Баймаҡ үҙәкләштерелгән район китапханаһы һәм райондың «Ағинәйҙәр» клубы берлектә үткәргән «Өләсәй, әсәй, ейәнсәр»тигән сара-конкурс сәбәпсе булды. Ошо байрамда Баймаҡ районының Әбделкәрим ауылында йәшәүсе ҡыҙы һәм ейәнсәре менән ҡатнашыусы Бөртөкбикә инәй хәтеребеҙҙә ныҡ һаҡланып ҡалды. Ул үҙенең ейәнсәренә Зәйнулла ишан Рәсүлевтың олатаһына бүләк иткән хаж таяғын тоттороп, залдағыларға мөнәжәт уҡыны, вәғәз әйтте, үҙенсәлекле итеп сәңгелдәк йырын көйләп ишеттерҙе. Был хаҡта беҙ гәзитебеҙҙең 18-се һанында яҙып сыҡҡайныҡ.\nБашҡорт халҡының рухи короле Зәйнулла ишан Рәсүлевтың тормош юлына һәм эшмәкәрлегенә бәйле мәҡәләләр беҙҙең гәзиттә күп баҫыла килде. Әммә Зәйнулла ишандың ҡулы ҡағылған әйбергә бәйле был яңылыҡ беҙҙең өсөн көтөлмәгән асыш булды.\nБөртөкбикә инәй менән яҡынданыраҡ аралашыр-танышыр-белешер өсөн, күп тә үтмәҫтән, Баймаҡ район китапханаһы хеҙмәткәрҙәре Сәрүәр Иҙелбаева һәм Фәриҙә Иҙрисова менән Хәйбулла районының Иҫәнгилде ауылына юлландыҡ. Инәйебеҙ беҙҙе күптән көткән ҡунаҡтары күреп, ҡыуанып ҡаршы алды. Һигеҙенсе тиҫтәне тултырыуға ҡарамаҫтан, Бөртөкбикә инәй беҙ көткәндән зирәгерәк, етеҙерәк, тарихты күп белеүсе, белгәнен матур итеп һөйләп биреүсе, кәрәк саҡта — мәрәкәсел, кәрәк саҡта кинәйәле һәм етди һүҙ атҡарыусы, аҡ яулыҡлы, аҡ тешле ағинәй булып сыҡты. Ул үҙе хаҡында беҙгә түбәндәгеләрҙе һөйләне. Уның үҙенсәлекле лөғәтен һаҡларға тырыштыҡ.\nБеҙ — Бөрйән ырыуы башҡорттарыбыҙ. Беҙҙең ауылға хәҙерге Баймаҡ районының Ислам ауылынан күсеп килгән кешеләр нигеҙ һалған. Ислам ауылында йәшәгән Күҫәк ҡарттың бер өйөр йылҡыһы бер мәл ялан яғына китә. Өйөрө артынан «Өйөрөм ҡайҙа туҡтаһа, шунда маҡам ҡорормон», ти ҙә, Күҫәк ҡарт үҙе лә ғаиләһе менән өйөрө артынан ҡуҙғала. Шулай итеп, улар ошо беҙҙең ауыл урынында йылҡы өйөрө туҡталып ҡалған ерҙә төпләнә. Килеүҙәренә улдары тыуа, уға Ҡунаккол тип исем ҡушалар. Ауылдың тәүге исеме лә Ҡунаҡҡол. Ҡунаҡҡолдан Иҫәнгилде, Иҫәнгилденән Айытбай менән Мөхәмәҙиә тыуа. Беҙ Мөхәмәҙиәнән киткәнбеҙ. Мөхәмәҙиәнең улы — Сәғиҙулла, Сәғиҙулланың улы — минең атайым Ғиниәтулла. Иҫәнгилде ҡартатайым Рус-төрөк һуғышында ҡатнашып, Бөртөкбикә исемле үҙе һылыу, үҙе сая төрөк ҡыҙын кәләшлеккә алып ҡайта. «Иҫәнгилде улым яуҙан иҫән-һау ҡайтһа, уның исемен ауылға бирәм», тип әйтеү әйтеп көткән Ҡунаҡҡол, улы ҡайтҡас, ауылға Иҫәнгилде исемен бирҙертә. Бөр- төкбикә ҡартәсәйем һыбай йөрөүгә бик әүәҫ булып, бик йыш ҡына һунарға сыҡҡан. Бер мәл уны һунарҙа йөрөгән мәлендә ҡаҙаҡтар урлап алып китә. Юлда барғанда ҡартәсәйебеҙ Өлкәр йондоҙона ҡарап бара, йондоҙ уның уң яғында була. Уны көслөк менән бер ҡаҙаҡҡа дүртенсе ҡатынлыҡҡа биргәндәр. Ҡасмаһын өсөн табанын ярып, ҡыл һалғандар.\nУнда ҡартәсәйебеҙ 4-5 йыл йәшәгән, тиҙәр. Теге ҡаҙаҡ бишенсе ҡатыны менән ҡушылған төндә ул алдан әҙерләп ҡуйған атына менеп ҡаса. Ҡасҡанын һиҙеп ҡалған ҡаҙаҡтар уның артынан ҡыуа төшә. Ҡартәсәйебеҙ был юлы инде Өлкәр йондоҙон һул яғына ҡалдырып, Уралтау яғына елдерә. Яйыҡ йылғаһының шарлап ташып ятҡан сағы була. Ҡасып барыусы атының бауырлығын сисеп, йылғаны йөҙҙөрөп сыға. Ҡаҙаҡтар шул көйө һыуға төшә. Уларҙың ярһыуҙан тындары ҡыҫылып өҙлөккән менгеләре һыуға төшә тора, бата тора. Ошо ерҙә ҡарсәйебеҙҙең ат менеү тәртип-йолаһын яҡшы белеүе ҡотҡара.\nҠартәсәйебеҙ арманһыҙ булып, Иҫәнгилде ауылы янындағы Ишегалтауға килеп йығыла. Иҫәнгилде ҡартатай балалары менән уның янына тауға менә. Балалары: «Атай, әсәйебеҙ ҡаҙаҡ менән йәшәгәс, әйҙә, өйгә ҡайтмаһын, беҙ яңы Алмабикә әсәйгә (уның хаҡында алдараҡ) өйрәндек инде», — тигән белдереү яһай. Шул саҡта ғына Иҫәнгилде ҡартатайым уларҙың әсәләрен алыҫтағы Төрөк иленән алып ҡайтыуы, шуға күрә Бөртөкбикәнең иле һәм туғандары алдында мәрхәмәтһеҙ булып ҡалырға теләмәүе тураһында белдерә. Бөртөкбикә ҡартәсәйем, шулай итеп, байтаҡ ҡына ваҡыттан һуң иренең йортона ҡайта. Әммә оҙаҡ йәшәй алмай ул. Тән йәрәхәтенән бигерәк, йән йәрәхәтенән һарыға һабышып, донъя ҡуя. Көслөк менән ҡаҙаҡта ҡатын булып йәшәргә мәжбүр ителеүен нисек итеп аңлата алһын инде ул балаларына һәм башҡаларға. Иренең икенсегә өйләнеүен дә ауыр кисергәндер инде сая төрөк ҡатыны. Ҡәбере беҙҙең Ьыртҡы Иҫәнгилде ауылы зыяратында. Уны ҙурлап, ҡәҙерләп, зыяратына барып торабыҙ.\nМин Иҫәнгилде ҡартатайымдың бишенсе быуыны вәкилемен. Бөртөкбикә ҡартәсәйемдең исемен йөрөтәм. Атайым менән әсәйемдең миңә тиклем туғыҙ балаһы тыуа тороп, үлә торғас, унынсыға мин тыуғас, ҡартәсәйемдең исемен ҡушып, атайым мине йола буйынса кендек инәйемә мал әйтеп, тәҙрә аша һатып алған. Бөртөкбикә ҡартәсәйемдең исем ҡото менән мин иҫән ҡалғанмындыр инде. Сибайҙа уҡытҡан улым «Әсәй, төрөктәрҙең араһында нишләп һинең исемең бар, ә башҡорт исемдәре араһында бер ҙә осрамай ул?» тип һорай ҡуйҙы бер мәл. Балаларым уңайһыҙланһа ла мин исемемде алыштырманым. Йәшерәк саҡта Иҫәнгилдина Бикә булып йөрөнөм, хәҙер — Ғәлина Бөртөкбикәмен. Урта мәктәпте Юлдыбайҙа тамамланым. Йыл һайын һуңғы ҡыңғырауҙа һабаҡташтар менән осрашып торабыҙ. Хәҙер әҙ генә ҡалдыҡ. Юлдыбайҙың 800 йыллығын билдәләгәндә Президентыбыҙ Мортаза Рәхимов менән күрешеп ҡыуандым. «Ҡалай бәхетле булдым әле, тием. Ҡартәсәйем Бөртөкбикә, ана, ер аяғы ер башынан килеп, ошо ерҙә үҙ эҙен ҡалдырған. Ә мин, уның ейәнсәре Бөртөкбикә, Президентыбыҙ менән аҡ тирмәлә сәй эсеп, телевизорға төшөп ултырам», тием.\nҮҙемдең дүрт ҡыҙым, өс улым бар. Аллаға шөкөр, улар үҙ ояларын ҡороп, матур ғына йәшәп яталар.\nЗәйнулла ишандың хаж таяғы\nАтайым менән әсәйем коммунист булһалар ҙа, дини кешеләр ине. Беҙ ҙә намаҙҙан айырылманыҡ, намаҙлығыбыҙ шаршау артында булды. Намаҙ уҡығаныбыҙҙы ауылдағы кешеләр түгел, өйҙәге бәләкәй балалар ҙа күрмәне. Ата-әсәйебеҙ ғәрәпсә уҡырға-яҙырға ла өйрәтте. Беҙ дүрт бала үҫтек, ике һеңлем, бер ҡустым бар. Әсәйемдең бер туған ағаһына Зәйнулла ишан Рәсүлев тарафынан бүләк ителгән булған был таяҡ. Атайым 1887 йылғы ине, ул Зәйнулла Рәсүлевтың Троицкиҙағы мәҙрәсәһендә уҡыған, дини генә түгел, педагогик (донъяуи — Ә.Ү.) белем дә алған. Мәҙрәсәне тамамлағас, Аҡмулла кеүек, ҡаҙаҡтар яғында балалар уҡытып йөрөй. Аҙаҡтан, донъялар үҙгәргәс, Ырымбурҙа уҡып, ғүмере буйы мәктәптә эшләп, Ленин орденына лайыҡ булды. Тик орденын Өфөнән барып алырға ғына өлгөрмәне, һуғышта алған яраларынан донъя ҡуйҙы. Орденын Өфөләге Лениндың йорт-музейына ҡуйырға васыят әйтте. Хәҙер ҡайҙа яталыр ул, белмәйем.\n"Яңғыҙ булһам да, яңғыҙ түгелмен, Аллаһы Тәғәләм бар, ике яғымда ике фирештәм һаҡлай. Эргәмдә ишандан мираҫ серле таяғым бар... ", тиеп йәшәп тик ятам. Ауырып-мауырып китһәм, эргәмә һалып йоҡлайым. Хәлем еңеләйеп китә. Таяҡтың ырымы бар. Мал-һал ҡасһа, әсәйемдең өйрәтеүе буйынса һыртынан һыпырһаң, мал да ыҡҡа килә.\nБуранбай сәсән ҡәбере\nБөртөкбикә ҡартәсәйем ҡаҙаҡтарҙа ҡоллоҡта булғанында ҡартатайыбыҙ атаҡлы Буранбай сәсәндең бер туған апаһы Алмабикә исемле ҡыҙға өйләнә. Иҫәнгилде ҡартатайыбыҙ Буранбай сәсәндең бер туған еҙнәһе булып сыға. Әле Буранбай сәсәндең ҡәбере булған урында Иҫәнгилде ҡартатайҙың тирмөйө торған. Властарҙан ҡасып йөрөгән Буранбай сәсән ана шунда килеп ҡолаған, тиҙәр. Ныҡ яраланған булған ул. Ҡартатайыбыҙ уны тәрбиәләгән, артынан эҙәрлекләп килеүселәрҙән йәшереп тотҡан. Буранбай сәсән шунда вафат булғас, урынына ерләгәндәр. Беҙ бик бәләкәй саҡта ҡартәсәйҙәребеҙ менән шул тирәлә сейә тиргәндә сәсәндең ҡәберен күрһәтеп, тарихын һөйләй торғайнылар. Аят уҡый инеләр. Уларға был урынды үҙ әсәләре һәм ҡартәсәләре күрһәткән булған. Шуға күрә Буранбай сәсәндең нәҡ ошо урында күмелгәнен асыҡ беләбеҙ. Кешенең үлеме һәм ҡәбере хаҡындағы хәбәр бер ваҡытта ла алдыҡ булмай бит.\nСәсәндең ҡәбере ҡәҙерле урын, элек тә был урын изге һаналды, хәҙер мәктәп балалары уның ҡәберен шефҡа алды. Сәсәндең ҡәбере ятҡан тау Этҡара тип атала. Бөртөкбикә ҡартәсәйемде урлаған ҡаҙаҡ шул тауҙа йәшеренеп, уның һунарға сыҡҡанын аңдып ятҡан, тиҙәр.\nБуранбай сәсәндең ауылдаштары, Баймаҡ районының Буранбай ауылы кешеләре лә килеп тора. Ҡәбе ренә һәйкәл-таш ҡуйҙыҡ, был сарала буранбайҙар ҙа ҡатнашты. Үкенескә ҡаршы, шатлыҡҡа ҡайғы ла эйәреп йөрөй. Ьәйкәл-ташты асҡанда Сәйфулла ҡусты Дилмөхәмәтов көтмәгәндә вафат булып ҡуйҙы.\nЯман уй ҡартайта\nХоҙайымдан, уға бағышлап уҡыған намаҙымдан айырылғаным булманы. Аллаһы Тәғәлә һорағанымды алдыма сығара тора. Һаулыҡ та бирҙе. Ғүмеремдә мин әсе нәмә йотҡаным юҡ. Нисәмә туй үткәрмәнем, ниндәй генә мәжлестәрҙә ҡатнашманым, мин ул шайтан ризығынан алыҫ торҙом, һаулығымдың тағы бер сере ошонда. Өсөнсө сәбәбе иртә таңдан тороуымдыр, хәрәкәттә — бәрәкәт, тиҙәр бит. Аллаға шөкөр, ошо йәшемә етеп, ҡан баҫымы тигән нәмәне белмәйем. Артыҡ ҡайғырмайым, артыҡ шатланмайым, күңелемдә башҡа кешегә ҡарата яман уй йөрөтмәйем. Ҡайһы бер кеше алдына алғанын ҡуймайым, тип, үҙ-үҙен генә бөтөрә. Яман уй ҡартайта, яҡты уй ағарта. Берәрһенән яман һүҙ ишетһәм, ишетмәмешкә һалышам, йәки ыңғайы бер онотам. Кеше бит ул һүҙҙе һиңә яуызлығына барып әйтмәй, ирекһеҙҙең көнөнән әйтә, тип уйларға кәрәк. Һиңә ауыр һүҙ әйткәндең күҙенә ҡарап, яҡшы һүҙ әйтһәң, ул да ыңғайы бер ирей ҙә ҡуя.\nМинең эшем шул кеше менән һөйләшә белеүгә бәйле булды. Ғүмерем буйы госстрахта агент булып эшләнем. Еңел булманы. Шулай ҙа кеше менән һөйләшә белһәң, уның күңелен яулай алһаң ғына эшләп була ундай эштә. Госстрах агентының планы теле менән үтәлә. Ҡартайыңҡырағас, бер йәш кенә агент күршебеҙгә килеп ингән дә, һаулыҡ һорашыр-һорашмаҫтан, ниндәй эш менән йөрөүен әйтеп һалған. Үҙ теләге менән кем страховкаға ризалыҡ бирһен инде. Буш ҡул менән сығып киткән.\nКеше бит эшен ҡапҡаны асып ингәндә үк хужаның этен һәм ихатала уйнап йөрөгән балаһын һөйөүҙән башлай. Йортҡа ингәс тә, хужалар менән һаулыҡ һорашҡандан һуң, уларҙың тормошо, ундағы проблемалары хаҡында һораша, кәрәк икән, кәңәшен бирә. Яйы сыҡҡан һайын хужаларҙы маҡтап, ҡупайтып алырға ла кәрәк. Өҫтәл артына ултырырға саҡырһалар, баш тартмайынса, бергә ултырып сәйҙәрен эсергә лә кәрәк. Беҙҙең башҡортта ризығын ауыҙ иткәндең ихтыярына ҡаршы килмәйҙәр. Сәй эсеп бөтөп, «әпәр» иткәс кенә «һаҡланғанды Хоҙай һаҡлар», тип, йомошоңдо әйтә башларға ла була. Мин шулай итә инем. Күңелдәре ирегән хужалар һыйырҙарын, өйҙәрен генә түгел, үҙҙәрен дә бәхетһеҙ осраҡтан страховать иттерәләр ине. Беҙҙең халыҡҡа бына ошондай һығылмалылыҡ етеңкерәмәй. Беҙ бер эш ҡапыл килеп сыҡмай икән, шундуҡ унан төңөлөргә, ишектәрҙе шарт ябырға әҙер генә торабыҙ.\nХалҡыбыҙҙа борон-борондан ҡиәмәт туған алыу йолаһы булған. Ҡиәмәт туған алған кешегә ҡиәмәт көнөндә шәфәғәте тейә, еңеллек килә, тиҙәр.\nБишәүгә — бер әсмүхә\nҠайғырып ултырмайым, һәр саҡ нимәнәндер ҡыҙыҡ табып, кеше көлдөрөп, уларҙың ыңғайына үҙем дә күңелемде күтәреп ҡалдырырға тырышам. Минән пенсиямдың күләме хаҡында һорашһалар, һәр саҡ, «Биш меңгә бер әсмүхә тулмай», тип яуап ҡайтарам.\nБер мәл үҙем дә һиҙмәҫтән, ауылыбыҙҙы медсестралы иттем һәм бушлай тиерлек «Һәнәк» журналы алдыра башланым. Тарихы былайы раҡ булды. Өфөгә барғанымда «Башҡортостан ҡыҙы» журналы редакцияһына барып индем. Мине ҡабул итеүсе журналист ниндәй йомош менән йөрөүем хаҡында һорашҡайны, алдан әҙерләнмәгәс ни, үҙебеҙҙең ауылда яңғыҙ әбейҙәрҙең күбәйеүе, уларҙы ҡарарлыҡ кешеләре булмауы хаҡында һөйләнем дә бирҙем. Журналист телефонын алып, ҡайҙалыр шылтыратырға кереште. Мәсьәләне ыңғай хәл итте, шикелле, уға рәхмәт әйтеп сығып киттем. Матбуғат йортоноң шул уҡ ҡатында «Һәнәк» журналының да редакцияһы урынлашҡан икән. Коридорҙа бер егет осраны, һөйләшеп киттек. «Ҡана, ер аяғы ер башынан килеп, буш ҡайтҡансы, ауылыбыҙҙағы эскеселәрҙе яҙҙырып ҡайтайым», тип уға үҙебеҙҙең ауылдағы эскеселәр хаҡында һөйләнем. Сыҡмаҫ, тиһәм, бер мәл журналды алдырыусылар «Һин нимә яҙып ятаһың ул?» тип, күҙемде лә астырмай. Баҫылып сыҡҡан икән. Бер мәл 75 һум гонорары килеп төштө. «Хәрәмдеке хәрәмгә булһын, ана шул „Һәнәк“кә яҙҙырығыҙ ҙа ҡуйығыҙ», тип, журналға яҙылып ҡуйҙым. Ауылыбыҙҙа медсестра эшләй башланы.\nБер мәл вареньем әсеп, ҡызлап киткәс, ашлы һыуға һалып, кәзә тәкәһенә эсерҙем. Тәкәм иҫерҙе лә китте бер мәл. Аяғына баҫа алмаҫ булды ла ҡуйҙы. Салып һуйырға кеше алып килдем. «Юҡ, инәй, бының ҡолаҡтары төҙ тора, үлерлеккә оҡшамаған, иһереп ята бит был», ти теге кеше. Иртәгеһенә ейәнем: «Ҡартәсәй, был бит баш төҙәтергә һорап ята», — тип йәнә бер көлдөрҙө.\nӘхмәр ҮТӘБАЙ яҙып алды\nИҫәнгилде ауылында Бөртөкбикә инәйҙең нур бөркөлгән өйөндә булған өс сәғәтебеҙ өс йылдай оҙаҡ тойолдо. Инәйҙең сәйен тәмләп, Бөртөкбикә ҡартәсәһе, ауылы һәм нәҫеле тарихы, үҙенең тормош юлы хаҡында ихлас әңгәмәһен тыңлап, үҙебеҙҙе бер әкиәт илендә, легенда тарихында ҡатнашҡан кешеләй итеп тойҙоҡ. Шул тойғоға бирелеп, инәйҙә күҙ ҡараһылай һаҡланған Зәйнулла ишан Рәсүлевтың хаж таяғы хаҡында ла онотоп ебәргәнбеҙ. Был хаҡта инәйебеҙ үҙе иҫебеҙгә төшөрөп: «Һеҙ бит Зәйнулла Рәсүлевтың хаж таяғын күрергә килгәнһегеҙ, тотоп ҡарамайһығыҙмы ни?» тип әйткәс кенә, әкиәт иленән сыға алдыҡ.\nБеҙ шуны ла белдек, инәй үҙе лә был хаҡта әйтте: Зәйнулла Рәсүлевтың хаж таяғына бар кешенең дә ҡағылырға хаҡы юҡ икән. Хаж таяғы Мономах бүреге лә, популистик ҡомартҡы ла түгел. Күңелендә изге ниәттәр, яҡты уйҙар йөрөткәндәр генә уны күрергә ынтылһын. Башҡаларға Бөртөкбикә инәй был изге ҡомартҡыны күрһәтмәйәсәк. Беҙ Бөртөкбикә инәй менән үткәргән өс сәғәтте үҙебеҙгә һынау мөҙҙәте итеп ҡабул иттек. Һәм ошо һынауҙы уңышлы үтә алғаныбыҙға үтә шатбыҙ, сөнки ишандың хаж таяғын Бөртөкбикә инәй ҡулыбыҙға үҙе тотторҙо. Беҙ унан был хаҡта һораманыҡ.\nКиске Өфө, 2008 йыл, №22\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 26.01.2018 в 00:42, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nҠаһым түрә - 5 978 views\nӨс хат - 4 850 views


"Дан тыныслыҡҡа, дан!" - Тавакановский СДК - СДК - Каталог статей - Кугарчинский РДК\nПросмотров: 341 | Теги: Тавакановский СМФК\n"Дан тыныслыҡҡа, дан!"\nБөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына, Хәтер һәм Дан йылына арналған “Еңеү Салюты” Республика халыҡ ижады фестивале сиктәрендә ауыл биләмәләре араһында уҙғарылып килгән “Еңеү” район марафоны Теләүембәт ауыл биләмәһендә булып үтте.\nИлебеҙ азатлығы өсөн аяуһыҙ йылдарҙа ғүмерҙәрен аямай Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙы, яу яланында ятып ҡалғандарҙы, илгә еңеү алып ҡайтып, хәҙер инде йәнәшәбеҙҙә ҡалмаған ветерандарыбыҙҙы иҫкә алып, дәһшәтле йылдар шаһиттары булған тыл ветерандарыбыҙҙың батырлыҡтарына тағы ла бер тапҡыр һоҡланып, уларға дан һәм мәҙхиә йырлар өсөн, уларҙың түҙемлектәренә, сабырлыҡтары алдында баш эйер өсөн йыйылдыҡ был көн!\nМәҙәниәт йорто алдында полк штабы ойошторолдо. Һалдат палаткалары теҙелгән, усаҡта һалдат бутҡаһын бешә, ҡайнар сәй менән һыйланырға, мылтыҡ һүтеп йыйыу, силғау урау, һалдат хатын яҙышыу, һалдат йырҙарын йырлашыу мөмкинлеге булдырылды.\nБөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандарға арналған Хәтер стеллаһында Үлемһеҙ полк теҙелгән, һалдаттар тураһында шиғырҙар тыңлап, Теләүембәт ауыл биләмәһенән аяуһыҙ яуҙа ҡатнашыусыларҙы иҫкә алып үттек.\nАртабан марафон мәҙәниәт йорто фойеһында бай, тарихи күргәҙмәләр менән танышҡандан һуң тамаша залында дауам итте. Теләүембәт ауыл биләмәһенә ҡараған ауылдарҙан йыйылған 130 үҙешмәкәр артистар үткәндәргә алып ҡайтып күҙҙәрҙе йәшләндерһә, бөгөнгө тыныс, бәхетле тормоштоң, Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығы иң мөһим һәм ҡәҙерле байрамдарҙың береһе икәнен дәлилләне. Байрам сараһы барышында ауыл Хакимиәте башлығы Әбдрәхимов З.Р. тыл ветерандарына юбилей миҙалдарын һәм Подгорный ауыл биләмәһенә "Еңеү" марайоны штандартын тапшырҙы.\nИмен донъялар, тыныс көндәр насип булһын барығыҙға ла! Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығы менән!


Тамара Павловна Нечаеваның тәүге эше башҡорт колхозсыһы -\nсөгөлдөрсө, Социалистик Хеҙмәт Геройы Банат Хәйрулла ҡыҙы\nБатырованың ( 1902 йыл 16 декабрь - 1970 йыл 19 июль) скульптура портреты була.\nСкульптор алдында өлкән йәштәрҙәге ҡатын ултыра һәм күңелһеҙ булмаһын өсөн йыр һуҙа. Ә был йырҙа - уның изге күңеле кәүҙәләнә. Ҡатындан ҡыйыулыҡ рухы килгәндәй, йөҙөндә тәбиғәттән килгән аҡылы сағыла. Әммә нисек итеп балсыҡтан батырлыҡты, аҡылды һәм эшһөйәрлекте әүәләргә мөмкин.\nТамара Петровна Банат Батырова һәм уның әхирәттәренең көнкүрешен, хеҙмәт биографияһын өйрәнеүен һөйләй. Айырым эскиздар эшләй. Аҡрынлап рәссамдың ижади күҙаллауында шәхси һыҙаттарҙан мәхрүм булмаған колхозсы ҡатын - ҡыҙҙың дөйөмләштерелгән образы барлыҡҡа килә. Артабан инде - уйланғанды кәүҙәләндереү өҫтөндә мәшәҡәтле эш көтә.\nБатырованың скульптура портреты Мәскәүҙә үткән күргәҙмәлә\nграмота менән билдәләнә. Яҙыусы Йософ Гәрәй Социалистик Хеҙмәт Геройы хаҡында "Беҙҙең Банат" тигән документаль повесть яҙа, ул Мәскәүҙә һәм Өфөлә баҫылып сыға.\nКем һуң ул Банат Батырова Ҡырмыҫҡалы районында Иҫке Муса тигән ауыл бар. Банат шунда донъяға килә. Уның атаһы алпауытта урман ҡараусы булып эшләй. Яҙ көндәренең береһендә ул боҙло һыу аҫтына төшөп һәләк була һәм ете балаһын атайһыҙ ҡалдыра. Алты йәшлек Банат бай ғаиләһенә бала ҡараусы булып барырға мәжбүр була.\nИмпериалистик һуғыш, һуңынан Граждандар һуғышы башлана. Т ормош бик ауыр, аслыҡ - яланғаслыҡ хөкөм һөрә, әсәһе йыш ауырый. Ғаиләлә бик яратып йырланған йырҙар ғына күңелде бер\nӘммә яңы тормошҡа ла ваҡыт етә. 1932 йыл башында ярты ауыл халҡы колхозға яҙыла. Хеҙмәт көндәре һаны буйынса\nберенсе урында Банат һәм уның тормош иптәше Сәйетғәле бара.\nХужалыҡта шәкәр сөгөлдөрө үҫтереү менән шөғөлләнә башларға хәл ителә. Банатты районға курстарға уҡырға ебәрәлә р һәм звено башлығы итеп тәғәйенләйҙәр. Һигеҙ ҡатындан торға н звенола етәксе һәм һәр саҡтағыса йыр башлаусы Банат була.\nСөгөлдөрсөләр бер аҙ тәжрибә туплағас, гектарынан йөҙ центнер сөгөлдөр йыйып рекорд ҡуя.\nӘммә Бөйөк Ватан һуғышы башлана. 1941 йылда звенолағы һигеҙ ҡатын ирҙәрен фронтҡа оҙата. 1943 йылда һигеҙе лә тол\nӘммә тормош дауам итә. 1946 йыл башында Банат Батырова гектарынан биш йөҙ центнер сөгөлдөр йыйырға һүҙ бирә. Көҙөн "батырсылар" гектарынан 502 центнер сөгөлдөр ала.\nАлда Банат Хәйрулла ҡыҙы өсөн иҫтәлекле булған 1947 йыл көтә. Үҙ участкаларының гектарынан звено 611 центнер сөгөлдө р йыйып ала.\n1948 йылда Батыроваға Башҡортостан ҡатын - ҡыҙҙары араһында беренсе булып Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.\nБанат Батырова шәкәр сөгөлдөрө үҫтереүҙә 1960 йылға тикле м эшләй, тәжрибәле сөгөлдөрсөләр тәрбиәләй.


Бер быуатҡа тиң ғүмер\nОшо көндәрҙә Баймаҡ ҡалаһында йәшәүсе Ғәшүрә Татлыбаева 100 йәшлек юбилейын билдәләне. Юбилярҙы яҡындары ғына түгел, ил етәкселеге лә ҡотланы. Уға Рәсәй Президенты Владимир Путиндың Ҡотлау хаты тапшырылды.\nӘлеге ваҡытта балаларының ҡәҙер-хөрмәтендә йәшәүсе Ғәшүрә Татлыбаева һоҡланғыс ғүмер кисергән ил инәһе. Йәшләй етем ҡалған ҡыҙ тормоштоң әсе-сөсөһөн татып үҫә, мөхәббәтен осратҡас, ғаилә ҡороп, ике ҡыҙға ғүмер бирә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, ҡыҙҙарының атаһы яуға китә. Йәш ҡатын ауылдаштары менән бергә Ғәшүрә Татлыбаева колхозда арымай-талмай бил бөгә, Еңеү яҙы ла килеп етә. Тик ғаилә башлығы ғына яу ҡырҙарынан ҡайтып етә алмай, хәбәрһеҙ юғала. Яратҡан кешеләре уны ғүмер буйы көтә.\n30 йылдан ашыу инде Ғәшүрә Татлыбаева өлкән ҡыҙы Зөләйха менән йәшәй. Күҙҙәре күрмәй башлағанға ла 20 йыл ваҡыт үткән. Шуға ҡарамаҫтан, хөрмәтле ветеран әле булһа яҡындарына терәк-таяныс булып йәшәй.\nЙөҙйәшәр ҡатындың бөтә вариҫтары бергә йыйылған саҡтарҙа, өҫтәл артында урын да етмәй китә. Балалары әҙерләгән һыйҙарҙан өләсәй кеше һөт ризыҡтарына өҫтөнлөк бирә. Оҙаҡ йәшәүенең серен балалары әле булһа эҫе мунса төшөргә, йәшерәк сағында шифалы үләндәргә уранырға яратыуы менән аңлата. Ләкин төп сер йөҙйәшәрҙең рух ныҡлығында, тормош һикәлтәләрендә һәр ваҡыт яҡшылыҡҡа ышаныуында, кешеләргә изге мөнәсәбәттә булыуындалыр, моғайын.


Стәрлебаш районы — Башҡорт Википедияһы\nСтәрлебаш районы (рус. Стерлибашевский район) – Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль район. Административ үҙәге – Стәрлебаш ауылы.\nрус. Стерлибашевский район\n16 ауыл биләмәһе\nРахманғолов Рөстәм Камил улы\n3 Халыҡ һаны\n1930 йылда кантон системаһын район системаһына күскән саҡта райондарҙың исеме район үҙәгенән алынған. Стәрлебаш районының атамаһы район үҙәге Стәрлебаш ауылына бәйле. Стәрлебаш ауылы үҙ сиратында Стәрле йылғаһынан алынған.\n1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):\nАрыҫланғолов Барый Кинйәбулат улы (26.02.1926—6.10.1996), совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1973—1985 йылдарҙа КПСС район комитетының беренсе секретары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. КПСС-тың XXV съезы делегаты, Башҡорт АССР-ының 9-сы һәм 10-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, ике «Почёт Билдәһе» һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры. Иҫке Ҡалҡаш ауылынан.\nАрыҫланғолов Фәнил (Фаил) Тимерхан улы (1.04.1954), баянсы. 1981 йылдан Башҡорт дәүләт академия драма театрының баянсыһы, 1994 йылғаса — музыкаль бүлек мөдире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989). Волга буйы баянсыларының төбәк конкурсы дипломанты (Ульяновск, 1974). Иҫке Ҡалҡаш ауылынан.\nҒиззәтуллин Ринат Сәхи улы (19.03.1949), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1995—2000 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетының кафедра мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2005), профессор (2006). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2010). Стәрлебаш ауылынан.\nИҫәнғолов Афзалетдин Ғиззәтулла улы (14.09.1928—25.05.2004), хужалыҡ эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973). СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1972) һәм Дәүләт премияһы лауреаты (1972). Йәлембәт ауылынан.\nРәхимов Таһир Тимерхан улы (25.09.1953), театр һәм кино актёры. 1993 йылдан Мәскәүҙең «П. Фоменко оҫтаханаһы» театры актёры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2007), «Чайка» театр премияһы лауреаты (2004). Стәрлебаш ауылынан.\nТуҡаев Мөхәмәтшакир Мөхәмәтхарис улы (14.01.1862—1932 йыл), ахун, Өфө губернаһынан Рәсәй империяһының II һәм III саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, башҡорт. Стәрлебаш ауылынан.\nМерәсев Рәхим Зәки улы (14.1.1940 ), БДУ-ның роман һәм герман филологияһы факультеты деканы, филология фәндәре докторы. Әмир ауылынан\n↑ 1939 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Население Башкортостана:XIX-XXI века: статистический сборник. — 2008. — С. 448.\n↑ 1959 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 1970 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 1979 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 1989 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу\n↑ 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу\n↑ Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019. — С. 62.\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Арыҫланғолов Фәнил (Фаил) Тимерхан улы 2016 йылдың 5 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 28 март 2019)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ғиззәтуллин Ринат Сәхи улы 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 17 март 2019)\n↑ Рәхимов Таһир Тимерхан улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 22 сентябрь 2018)\nАсфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.\nСтәрлебаш районы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Стәрлебаш_районы&oldid=1057536 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 11 август 2021 в 13:31\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:31 11 август 2021 үҙгәртелгән.


12 Апрель 2019, 15:56\nАуылыбыҙ китапханаһында йыл да «Балалар китабы аҙналығы» уҙғарыла. Быйыл ул республикабыҙҙың һәм Мостай Кәримдең 100 йыллығына, Театр йылына арналды.\nБеҙ, I синыфтан Алмаз Шағаев, икенсенән Света Дәүләтова, Лилиә Миңлеғәлина, Рөстәм Ғәскәров, Илмир Миңлебаев, дүртенсенән Илнар Гәрәев, бишенсенән Айһылыу Мөхәмәтшина, Рената Гәрәева, Алина Ғиззәтуллина һәм мин, республикабыҙға арнап һүрәттәр төшөрҙөк, иншалар яҙҙыҡ, викторина һорауҙарына яуаптар таптыҡ. Шулай уҡ Мостай Кәримдең шиғырҙарын уҡыныҡ, яттан һөйләнек.\nТеатр йылына арнап «Шалҡан» әкиәтен сәхнәләштерҙек. Төрлө ҡыҙыҡлы уйындар уйнаныҡ. Китапханасы Ләйлә Ришат ҡыҙына шундай матур байрам ойошторғаны өсөн ҙур рәхмәт әйтке килә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАЙЫН ҺЫУЫ - 2022 - Мәҡәләләр\nҠайын һыуын көндәр йылынып, ҡар ирей башлағандан алып ағастар бөрөләнгәнгә тиклем йыйырға була. Һут иң шәп аҡҡан ваҡыт иртәнге ундан киске алтыға тиклем. Ғәҙәттә бер ҡайындан 2-3 литр һут алырға мөмкин. Ҡайын һыуы бик шифалы булыуын белеп, күберәк йыйырға теләгән осраҡта ла үтә һаҡһыҙ рәүештә бер ағасҡа күп тишектәр тишергә ярамай. Әгәр ҙә олононоң диаметры 20-25 см булһа - бер, 25-35 см - ике, 35-40 см - өс, 40 сантиметрҙан күберәк булған осраҡта дүрт тишек тишергә мөмкин.\nҠайын һыуының составында эфирлы майҙар, витаминдар, сапонин матдәләре, бетулол, ундан артыҡ төрлө органик кислоталар бар. Уны 2-3 аҙна дауамында даими рәүештә көнөнә өс тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда эсеү организмдың яҙ осоронда миктәүе, авитаминоз, онотоусанлыҡ, хәлһеҙлек һәм күңел төшөнкөлөгөнән арынырға ярҙам итә. Фитотерапия күҙлегенән ҡарағанда, ҡайын һыуы организмда матдәләр алмашыныуын яйға һалырға булышлыҡ итеүсе иң шәп әмәл. Ябай һыуҙан артыҡ айырмаһы юҡ кеүек булһа ла, ул ашҡаҙанға ла ыңғай йоғонто яһай. Төрлө микроэлементтарға бай ҡайын һыуын шулай уҡ тире, ҡан ауырыуҙары, быуындар һыҙлауы, тамаҡ шешеүе, бронхит, үпкә шешеүе һәм башҡа төр тын юлы ауырыуҙарын дауалауҙан тәҡдим итәләр. Бөйөр һәм бәүел ҡыуығында барлыҡҡа килгән ташты, ҡанды таҙарта, йоғошло ауырыуҙар менән яфаланған осраҡта организмдан зыянлы матдәләрҙе йыуып сығара. Ашҡаҙан язваһы, бауыр, бөйән, үт ҡыуығы ауырыуҙарын, түбән кислоталылыҡ, радикулит, ревматизм, быуын шеше, туберкулез, зәңге, баш ауыртыуын, венерик ауырыуҙарҙы дауалау өсөн эсергә мөмкин. Экзема, һытҡы сыҡҡанда тирене таҙартыу һәм дымландырыу йәһәтенән дә ярҙам итә. Тағы ла сәстәрҙәге ҡауаҡты бөтөрөү, уларға тәбиғи йомшаҡлыҡ индереү өсөн ҡайын һыуы менән йыуырға кәңәш ителә. Ҡаты тымау тейгәндә яңы ғына йыйылған ҡайын һыуын һәр көн иртәнсәк бер стакан, йүтәлләгәндә йә һыуыҡ тейҙергәндә һөт ҡушып йылытып, аҙ ғына он йәки крахмал бутап эсергә кәрәк. Шулай ҙа, ҡайын алҡаһы һеркәләренән аллергия булған кешеләргә, күкрәк һөтө имеүсе балаларға ҡайын һыуы эсеү зыянлы.\nӘгәр ҙә һеҙ һыуҙы йыйып алғандан һуң бер аҙ һаҡлап эсергә теләһәгеҙ, быяла һауытҡа тултырып, һыуытҡысҡа ҡуйырға кәрәк. Әммә 2-3 көндән артыҡ һаҡламау хәйерле, юғиһә, әсегән һыуҙың файҙаһынан зыяны күберәк булыр. Тағы ла ҡайын һутын быяла банкыларға ябырға мөмкин. Бының өсөн уны эмалле һауытта 80 градусҡа тиклем ҡайнатып, быяла банкыларға ҡойоп, тимер ҡапҡас менән ныҡлап ябырға. Шунан 15-20 минут тирәһе 85 градуслыҡ эҫе һыуҙа тотоп алырға һәм бүлмә температураһында һыуытырға. Һауыттарға ошо рәүешле ябылған ҡайын һыуы бер нисә ай шифаһын юғалтмай.\nҠайын һыуынан кеүәҫ тә эшләп эсергә була. Иң ябай ысулы шундай: яңы йыйылған ҡайын һыуын 1,5 литрлыҡ пластик шешәгә ҡойоп, эсенә 5-10 бөртөк йөҙөм төшөрөп, ҡапҡасын ҡаты итеп бороп ябабыҙ һәм йәйгә тиклем мөгәрәпкә төшөрәбеҙ. Кеүәҫ тиҙ арала әҙер булһын, тиһәгеҙ, ҡайын һыуын 35 градусҡа тиклем йылытып, 1 литрға 15-20 грамм сүпрә һәм 3 йөҙөм бөртөгө иҫәпләп һалырға кәрәк. Лимон ҡабығын өҫтәп ебәрергә лә мөмкин. Тәмле кеүәҫ 5-7 көн эсендә әҙер буласаҡ. Сәләмәтлекте, иммунитетты нығытыу өсөн 300 грамм ҡыҙыл көртмәленең һутын һығып сығарып, бер аҙ бал ҡушып һалып, 2 литр ҡайын һыуы менән бутап эсергә тәҡдим ителә. Ҡыҙыл көртмәле урынына үҙегеҙгә оҡшаған бүтән төр еләк-емештәр һутын һалырға мөмкин.\nҠайын һыуы нигеҙендә эшләнгән маска биткә бик файҙалы икән. 1 ҡалаҡ ҡаймаҡты 2 ҡалаҡ ҡайын һыуы һәм 1 балғалаҡ бал менән ҡушып бутарға. Масканы биткә һөртөп, 15 минут тирәһе тоторға һәм һалҡынса һыу менән йыуып төшөрөргә кәрәк. Биткә һытҡы, экзема сыҡҡан осраҡта ҡайын һыуына мамыҡты сылатып битте һөртөү килешә.\nЯҙылған: 29.04.22 | Ҡаралған: 69


Өфөлә Зорге һәм Халтурин урамдары киҫелешендә күп ҡатлы йорт янды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n30 сентября 2016 — 16:04 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә Зорге һәм Халтурин урамдары киҫелешендә күп ҡатлы йорт янды.\nҠара ҡуйы төтөн алыҫтан уҡ күренеп тора ине. Йорттоң барлыҡ ҡаттарын да ут ялмап алғайны. Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр тураһында хәбәр ителмәй. Зорге урамында автомобиль хәрәкәте тулыһынса туҡтатылды. Әлегә янғын сәбәптәре билдәле түгел.


Алһыу Фәйрүзова, һис шикһеҙ, бай ҡатын. Уның биш балаһы бар: өс малайы һәм ике ҡыҙы. Ошо көндәрҙә, Рәсәйҙә билдәләнәсәк Әсә көнө алдынан, Алһыу Марс ҡыҙы "Әсәлек даны" миҙалы менән наградланды.\nБеҙҙең геройыбыҙ Ҡырмыҫҡалы районының Шайморат ауылында йәшәй һәм эшләй. Хәтерләһәгеҙ, нәҡ был ауылда генерал-майор Минеғәли Шайморатов тыуған, ул Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы менән командалыҡ иткән.\nАлһыу Марс ҡыҙының биш балаһы бар, уларҙың өлкәне - 17 йәшлек Фидан әле Өфө урта махсус уҡыу йорттарының береһендә уҡып йөрөй. Ул балта оҫтаһы һөнәренә уҡый һәм шуға ла тик ял көндәрендә генә ҡайта. Фәйрүзовтарҙың икенсе улы - Алмаз, туғыҙынсы синыфта уҡый. Уның артынан икенсе синыфта уҡыған Айгөл, беренсе синыфта уҡыған Фидүс һәм ике йәшлек Наҙгөл килә.\nАлһыу Марс ҡыҙы күптән түгел тол ҡалды, бер кемдең дә ярҙамына иҫәп тотмай, биш баланы бер үҙенә аяҡҡа баҫтырырға тура килә. Ярай әле, кескәй Наҙгөлдө ҡалдырыр кешеһе бар. Ê¼ï áàëàëû œñœíå¾ 81 йәшлек ҡәйнәһе, ул эштә булған ваҡытта, Наҙгөлдө ҡарай.\nАлһыу Марс ҡыҙы һауынсы булып эшләй, һәм уның эш көнөн шартлы өс сәғәткә бүлеп була. Ул көн дә иртәнге бишенсе яртыла тора һәм иртәнге һауынға йүгерә. Һигеҙҙәр тирәһендә өйөнә ҡайта. Көн үҙәгендә һәм сәғәт дүрттә тағы ла эшкә бара...\nКүп балалы әсә һүҙҙәренә ҡарағанда, уға ярҙамсы хужалыҡта балалары ярҙам итә.\n- Элек, ирем иҫән саҡта, беҙ малды күп тоттоҡ, - ти Алһыу Марс ҡыҙы. - Әле был эшкә минең көсөм етмәй, мал аҙығы ла ҡиммәт. Бесән әҙерләргә, һалам килтеðергә кәрәк - ә был бер кешенең ҡулынан килә торған эш түгел. Шуға күрә бер һыйыр һәм бер быҙау тотабыҙ...\nФәйрүзовтарҙың торлаҡ шарттарын яҡшы тип әйтеп булмай. Алһыу Марс ҡыҙы балалары һәм ҡәйнәһе менән 40 квадрат метрҙан кәм булған бәләкәй йортта йәшәй.\n- Йорт бәләкәй, хатта артыҡ койка ҡуйырлыҡ урын юҡ, - ти күп балалы әсә. - Ә балалар үҫә, малайҙарға айырым бүлмә кәрәк, өлкән ҡыҙға - үҙенеке. Торлаҡ шарттарын яҡшыртыу үтенесе менән урындағы хакимиәткә мөрәжәғәт иттем, унда миңә, бындай ярҙам ҡаралмаған, тип яуап бирҙеләр. Шуға ла үткән йылда 18 айға 55 мең һум күләмендә кредит алдым. Был аҡсаларға һигеҙгә туғыҙ метрлыҡ ҙур йорт төҙөү өсөн блоктар һатып алдым. Әле нигеҙ һалынған, ә төп эште яҙын башларға торабыҙ. Белмәйем, беҙ уны нисә йыл төҙөрбөҙ - нисек килеп сығыр.\nФәйрүзовтар ғаиләһенең бюджеты ҡараусыны юғалтыу буйынса пенсиянан, балалар пособиеһынан һәм Алһыу Марс ҡыҙының эш хаҡынан йыйыла. Йәмғеһе - 18 мең һум тирәһе. Биш баланы иҫәпләгәндә, ә бер бала ҡалала уҡый, был сумма ҙур түгел. Плюс кредит ҡаплау - ай һайын аҡса янсығынан алтышар мең һум. Ярай әле, Алһыуҙың ҡәйнәһе бар, ул аҡса менән ярҙам итә.\nҘур сумма йыйып булмай, аңлашыла, шуға ҡарамаҫтан, Алһыу Марс ҡыҙы һаҡлыҡ кенәгәһенә әҙләп булһа ла аҡса һала бара. Был аҡсалар яҙын кәрәк буласаҡ бит. "Әсәлек даны" миҙалына ҡушып бирелгән аҡсаны Алһыу Марс ҡыҙы тотонмаҫҡа, ә счетҡа һалырға ҡарар итте. Йыйыла торһон. Күптән түгел һыйыр һуйҙылар - уның аҡсаһы ла счетҡа һалынды.\n- Нисек кенә тырышмайым, аҡса йыйыу менән шөғөлләнеп булмай, - тип көлә геройыбыҙ. - Барыбåр ҙœ тотонорға тура килә. Шуныһы яҡшы, беҙҙең ғаилә бушлай газ менән йылытыла - беҙ газ өсөн түләмәйбеҙ. Электр энергияһы менән файҙаланған өсөн беҙҙән ай һайын 110 киловатты алып ташлайҙар. Дәүләткә рәхмәт инде.\n- Алһыу Марс ҡыҙы, һеҙ киләсәктә балаларығыҙҙы нисек күрергә теләйһегеҙ?\n- Минең балаларым киләсәктә үҙҙәренең тормош юлын тапһын ине - был минең өсөн мөһим, - тине күп балалы әсә. - Балаларым өсөн ҡыҙараһым килмәй. Улар бөтәһе лә уҡыһындар, эшкә урынлашһындар, мине онотмаһындар ине. Өлкән улым техника ярата, йортта ла берәй нәмә ватыла ҡалһа, йәһәт кенә төҙәтеп ҡуя. Ауыл халҡы улдарымды маҡтай, улар эшсән. Иптәшем дә шулай ине. Ул ветеринар булып эшләне, ул үлгәс, уны бөтә ауыл оҙатты.\nАлһыу Марс ҡыҙы һүҙҙәренә ҡарағанда, үҙенең яҙмышын ул үҙе тапҡан. Әхирәте менән уның апаһына Шайморат ауылына килә һәм шунда тороп ҡала. Буласаҡ иптәше менән таныша һәм бер йылдан һуң уға тормошҡа сыға. Ул ваҡытта Кушнаренко ҡыҙына ни бары 21 йәш була.\n- Беҙ ирем менән ҙур, татыу ғаилә тураһында хыяллана инек. Мин, һәм минең иптәшем дә - икебеҙ ҙә күп балалы ғаиләнән. Балалар кемгә оҡшаған, миңә йәки иремә - әйтеүе ауыр, сөнки беҙ икебеҙ ҙә һары сәсле һәм зәңгәр күҙле. Балаларыбыҙ лайыҡлы, хөрмәтле кеше булып үҫһен - был мөһим.


1 сентябрҙә Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға дәғүә итеүгә заявкалар ҡабул итеү тамамлана // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n1 сентябрҙә Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға дәғүә итеүгә заявкалар ҡабул итеү тамамлана\n12:14, 31 августа 2012 Йәмғиәт\n1 сентябрҙә Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға дәғүә итеүгә заявкалар ҡабул итеү тамамлана. Башҡортостан Журналистар союзы мәғлүмәттәре буйынса, 30 авгусҡа 11 заявка ҡабул ителгән.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияны тапшырыу буйынса комиссия майҙа документтар ҡабул итеү тураһында иғлан иткәйне. Положениеға ярашлы, премиялар 2011 йылдың сентябренән 2012 йылдың авгусына тиклемге осорҙа донъя күргән журналистика өлкәһендәге иң яҡшы әҫәрҙәр өсөн журналистарға, шулай уҡ журналистар коллективтарына бирелә.\nБР Журналистар союзының яуаплы секретары Марат Саттаров хәбәр итеүенсә, киләһе аҙнала Шаһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға дәғүә итеүселәр исемлеге баҫтырыласаҡ.


Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡ халҡын ҡаланың 250 йыллығы менән ҡотланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡ халҡын ҡаланың 250 йыллығы менән ҡотланы\n9:43, 13 сентября 2016 Йәмғиәт\n11 сентябрҙә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре барышында ҡаланың барлыҡҡа килеүенә 250 йыл тулыуға арналған тантанала ҡатнашты.\nРөстәм Хәмитов ҡала халҡын мөһим ваҡиға менән ҡотланы һәм Стәрлетамаҡтың үҫешенә ҙур өлөш индергән кешеләргә Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы.\n– Стәрлетамаҡ Рәсәйҙең ил тарихында мөһим роль уйнаған терәк ҡалаларының береһе тип әйтергә мөмкин. Күп йылдар буйына Илек тоҙо 1766 йылда Екатерина II указы буйынса төҙөлгән Стәрлетамаҡ пристане аша илдең үҙәк төбәктәренә оҙатыла. Һуңынан ҡала өйәҙ статусын ала. Граждандар һуғышының һынылышлы йылдарында Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһының баш ҡалаһы була, – тине Рөстәм Хәмитов. – Бөгөн Стәрлетамаҡ – Башҡортостандың ҙурлығы һәм ҡеүәте буйынса икенсе сәнәғәт, мәҙәни, белем биреү үҙәге. Тап ҡаланың предприятиелары арҡаһында республика илебеҙҙәге химия тармағы флагмандарының береһе статусын һаҡлап ҡала.\nРеспублика Башлығы предприятиеларҙың инвестиция әүҙемлеге артыуын билдәләне. Быйыл алты айҙа инвестициялар күләме 50 миллиард һум самаһы тәшкил иткән, был уҙған йылдағы күрһәткестәрҙән 22 процентҡа күберәк. Дөйөм алғанда, һуңғы биш йылда ҡала иҡтисадына йәлеп ителгән инвестициялар 45 миллиард һумдан артҡан.\n– Ҡаланың үҫеш ҡеүәте ҙур. Үҫеш, ҡыйыу идеялар өсөн мөмкинлектәр бар. Тап Стәрлетамаҡта йәшәргә, ғаилә ҡорорға теләгән йәштәр күп. Һуңғы сирек быуат эсендә стәрлетамаҡтар яҡынса 30 мең кешегә артҡан. Бөгөн ҡалала 280 мең самаһы кеше йәшәй һәм эшләй. Ул 70-тән ашыу милләт вәкиле өсөн тыуған йортҡа әүерелде. Бында килге генә килеп тора. Ҡалала уңайлы шарттар етерлек, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк етәксеһе. – Халҡы алсаҡ, тәртипле, яуаплы. Улар менән осрашҡанда, яңы объекттарҙа, төҙөлөштәрҙә булғанда быға тағы ла бер тапҡыр инандым. Эштәрен яратып башҡарыуҙары күренеп тора. Лайыҡлы хеҙмәтегеҙ һәм тормошҡа ыңғай ҡарашығыҙ өсөн ҙур рәхмәт.


ҠОРБАН САЛЫУҒА ҠАҒЫЛЫШЛЫ ҺОРАУҘАРҒА ЯУАПТАР\n19 Июль , 10:05\n- Күмәкләп мал салғанда һәр ете кешенең дә ҡорбан салыу ниәте булырға тейешме, әллә ҡайһы берәүҙәре “ит кәрәк” тип ҡушылһа ла дөрөҫмө?..\n20 июлдә мосолмандарҙың төп байрамдарының береһе – Ҡорбан байрамы билдәләнә. Гәзит уҡыусыларыбыҙҙан ҡорбан салыу, байрамды үткәреү һ.б. буйынса һорауҙар күп килде. Бөгөн уларға райондың имам-мөхтәсибе Хәлил хәҙрәт Танһыҡҡужин яуап бирә.\n- Ҡорбан салыу ваҡыты бармы?\n- Ҡорбан салыу ваҡыты Ҡорбан байрамы көнөндә иртәнсәк (әммә мотлаҡ ғәйет намаҙынан һуң) башлана, һәм, барыһы өс көн дауам итеп, өсөнсө көндөң ҡояшы батҡанда тамамлана. Әгәр кемдер ғәйет намаҙынан алда салһа, ул ҡорбан салғанға һаналмай, ә ғәҙәти мал салған кеүек була. Шулай уҡ дүртенсе көнгә ҡалдырыу ҙа дөрөҫ түгел, сөнки ҡорбан салыуҙы ла мотлаҡ үҙенә тәғәйен ваҡытында башҡарырға кәрәк. Әгәр ниндәйҙер берәй ауылда ғәйет намаҙы уҡылмаһа, ул ерҙә ҡорбанды иртә таңдан уҡ сала башларға мөмкин.\n- Өс көндөң ҡайһыһында ҡорбан салыу хәйерлерәк?\n- Әлбиттә, беренсе көндә салыу икенсе көнгә ҡарағанда хәйерлерәк. Икенсе көндө башҡарыу иһә өсөнсө көнгә ҡарағанда яҡшыраҡ.\n- Һарыҡ менән кәзә нисә йәштә булырға тейеш? Улар нисә кеше исеменән салына ала?\n- Кәзә-һарыҡ бер йәштән дә кәм булырға тейеш түгел. Әгәр бер йәштән кәм булып, әммә кәүҙәләре ҙур булһа (йәғни ҡарап тороуға бер йәшлек һымаҡ күренһә), ул саҡта уларҙы ҡорбан итеп салыу рөхсәт ителә. Бер ваҡ мал бер кеше исеменән салына.\n- Эре малдан ҡорбан салынһа, уның итен нисек бүлергә?\n- Ҡорбанды бергәләп салған кешеләр араһында ул ит башта үлсәүҙәрҙә үлсәнелә, шунан һуң теүәл рәүештә иҫәпләп, бүлеп бирелә. Самалап ҡына бүлергә ярамай. Мәҫәлән, бер һыйырҙы ете кеше ҡушылып салһа, ә һыйырҙың ауырлығы 350 кг булһа, һәр кешегә 50-шәр кг ит тейергә тейеш. Шулай уҡ был осраҡта ит бүлеүсе кешенең ғәҙел булыуы шарт.\n- Күмәкләп мал салғанда һәр ете кешенең дә ҡорбан салыу ниәте булырға тейешме, әллә ҡайһы берәүҙәре “ит кәрәк” тип ҡушылһа ла дөрөҫмө?\n-Өлөшкә инеп ҡорбан салғанда һәр ете кешенең дә ҡорбан салыу ниәте булырға тейеш. Әгәр береһендә башҡа ниәт булһа, ҡалғандарының да ҡорбандары ҡабул булмай.\n- Эре мал нисә йәшлек булырға тейеш һәм улар нисә кеше исеменән салына?\n- Һыйыр малы – ике йәшлек, дөйә биш йәшлек булырға тейеш. Ундай хайуандарҙы бер кеше исеменән башлап, етегәсә кеше исеменән ҡорбан итеп салырға мөмкин.\n- Ҡайһы бер нескә күңелле кешеләр хайуанды ҡыҙғанып, үҙҙәре һуя алмай. Уларға икенсе кешенән салдырырға мөмкинме?\n- Әлбиттә ярай.\n- Ҡорбан хайуанының һөйәктәрен һәм ашарға ярамаған башҡа ағзаларын ҡайҙа ҡуйырға?\n- Был хаҡта аят һәм хәҙистәрҙә ишаралар юҡ. Мәҫәлән, эткә йә бесәйгә лә бирергә мөмкин. Иң хәйерлеһе – ергә күмеү.\n- Ниндәй хайуандарҙы ҡорбанға бөтөнләй салырға ярамай?\n- Кәмселеге шаҡтай күп, сиктән артҡан булһа, ундай малды ҡорбанға салыу дөрөҫ түгел. Улар иҫәбендә:\n-бер күҙе йәки икеһе лә бтөнләй күрмәһә;\n-йөрөй алмаҫлыҡ дәрәжәлә аҡһаҡ булһа; ҡойроғоноң яртыһынан күберәге ҡырҡылған булһа;\n-ҡолаҡтарының яртыһынан күберәге ҡырҡылған булһа;\n-еленендә имсәктәре булмаһа;\n-бик ныҡ ябыҡ булһа;\n-көтөүгә йөрөй алмаҫлыҡ дәрәжәлә ҡоторонған әйләнсек булһа.


Тирмән оно туҡлыҡлы\n9 Апрель 2019, 17:30\nӘлибайҙа тарттырылғаны ҡасан магазин селтәрҙәренә барып етер?\nРеспублика баҫыуҙарында иген үҫтереү йылдан-йыл ҡеүәтлерәк тиҙлектә бара: бураларға тонналарса ашлыҡ тултырыла, шул уҡ ваҡытта ситтә етештерелгән ондо һатып алабыҙ. Хәҙер Ҡаҙағстан, Ырымбур оно ñàóҙà кәштәләрен яулай башланы. Ә үҙебеҙҙең экологик яҡтан таҙа һәм сифатлы, бер ниндәй ҡатнашмалар ҡушылмаған туҡлыҡлы тирмән оно кибеттәргә әле булһа барып етмәй.\nХәйбулла районының Өфө ауыл биләмәһенә ҡараған Әлибай ауылында, ышанаһығыҙмы-юҡмы, он тартыусы тирмән эшләй. Уныһы ла ҡасандыр колхоз ваҡытынан ҡалып, оҙаҡ йылдар тирмәнсе булып эшләгән бер ағай арҡаһында һаҡланып ҡала. Әле тирмән ҡайтанан эшкә ҡушылған һәм халыҡты туҡлыҡлы, бәрәкәтле ризыҡ менән тәьмин итә.\nТирмән директоры Ишмөхәмәт Торошев оҙаҡ йылдар ауыл хужалығы тармағында эшләй. 2017 йылда ул күптән сафтан сыҡҡан ҡоролмаға ҡайтанан “йән” өрә. Әле унда өс кешегә хеҙмәт урыны булдырылған. Үҙ эшенең оҫтаһына әйләнгән тирмәнсе Надир Фәйзуллин көн һайын ҡоролманың төҙөклөгөн тикшерә, ондоң сифатын күҙәтеп бара. Урал Фәйзуллин менән Вадим Билалов, етештерелгән ондо үлсәп, “һә” тигәнсә тоҡтарға тултыра.\nКөнөнә 10 тонна он етештереү ҡеүәтенә эйә булһа ла, әле тирмәндә 3,5-4 тонна он тарттырыла. Бер тонна игендән 67 процент таҙа он сыға. Юғары сортының тоғо — 1200 һумдан, ә беренсеһе 1100 һумдан һатыла. Шулай уҡ теләүселәр өсөн көрпә лә тәҡдим ителә.\n— Төп проблема — етештерелгән ондо һатыу, — ти Ишмөхәмәт Айса улы. — Халыҡ ни өсөндөр экологик яҡтан таҙа һәм сифатлы ондо һатып алырға ашыҡмай, ситтән килтерелгәненә өҫтөнлөк бирә. Баҙар шарттарына ярашлы, күмәртәләп һатыу өсөн магазин селтәрҙәренә инеү еңелдән түгел. Күберәк үҙебеҙгә һатыу мәсьәләһе менән шөғөлләнергә тура килә. Бер тапҡыр беҙҙең ондо алыусылар йәнә һатып ала-алыуын, әммә тауар әйләнеше бик аҡрын бара. Аҡъярҙан башҡа, күрше Йылайыр районының Юлдыбай, Матрай ауылдарына үҙебеҙ машина менән алып барабыҙ. Магазин тотоусыларға ситтән килгән ондо һатҡансы, үҙебеҙҙекен тәҡдим итһәк тә, үҙ баҫыуҙарыбыҙҙа химияһыҙ үҫкән ҡаты сортлы бойҙайҙан етештерелгән сифатлы ондо алырға теләүселәр аҙ.\nСифатлы ондан бешкән икмәк кенә тәмле һәм туҡлыҡлы булыуын һәр кем яҡшы аңлай, шуға күрә тирмән онона киләсәктә èõòûÿæ буласағына ышаныс ҙур.


Ҡансыра — Башҡорт Википедияһы\n52°47′20″ с. ш. 55°44′15″ в. д.HGЯO\n80 239 860 004\n80 639 460 116\nҠансыра (рус. Канчура) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 181 кеше. Почта индексы — 453367, ОКАТО коды — 80239860004.\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Шәбағыш): 7 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Кумертау): 3 км\nҠансыра урамы (рус. Канчуринская (улица))\nТ. Имаҡов урамы (рус. Т.Имакова (улица))\nҠансыра бөгөн яңы урында — Ҡарағай-Кирәүле йылғаһы буйында, ә XVIII быуатта Көйөргәҙе йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан булған. 1834 һәм 1839 йылдар араһында башҡорт кантондары попечителе Леваневский рөхсәте менән ҡансыралылар ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында Тамъян еренә күсеп китә. Урам булып түгел, ә тыҡрыҡ, ҡабыҡ менән ябылған айырым йорттарҙа урынлашҡан. Быялалы тәҙрәләр урынына ҡарындыҡ ҡуйғандар. Өйҙәрҙә сыуалдар һалғандар. Голланд мейестәре һирәк булған. Өйҙәрен сыра, ә байҙар шәм яҡтыртҡандар.\nХалыҡ башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Әммә ул бөлгөнлөк хәлендә булған. 161 кеше йәшәгән 15 йортҡа 153 ат, һыйыр малы — 93, һарыҡ — 41, кәзә — 116 баш тура килгән. Ҡышҡылыҡҡа мал аҙығы әҙерләгәндәр. Бөтә 15 йорт та йәйләүгә сыҡҡан. Бесән сабыу июлдең башында башлана. Утыҙ — ҡырҡҡа тиклем күбәнән кәбән һалғандар һәм ул һайғау менән кәртәләнгән. Ҡыш бесәнде өлөшләп килтерәләр. Бесән сабыу ваҡытында байҙар эшселәр яллаған.\n1842 йылда 161 кешегә яҙғы игендең 72 сиреге (576 бот) сәселгән, был иген сәсеүҙең һүлпән барыуы тураһында һөйләй. Байҙар бер тиҫтәгә тиклем, ярлылар сиреккә һәм хатта ундан һигеҙ өлөшөнә тиклем сәскән.\nАуыл аҡрын үҫкән. 1816 йылғы VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса, унда 26 кеше була, X мәғлүмәттәре буйынса — 32. 1816 йылда 125 кеше йәшәй, 1859—192, 1920 йылда — 231 кеше. 1920 йылғы беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса — 53 йорт.\nАуыл Ҡыпсаҡ улусының Буғмаш түбәһенеке булған. Кантондар осоронда 26-сы йортҡа, 1864 йылдан — Ямаш ауыл йәмғиәтенә, 1919 йылдан Стәрлетамаҡ кантонының Көйөргәҙе улусына ингән.\nАуыл, күрәһең, бүгәсәүсе, старшина Канчура Мункиндың исемен йөрөтә. Ауылға нигеҙ һалыусының улы билдәле. 1816 йылда Юламан Канчуринға 60 йәш тула.\nҠансыра ниңә матур?\nҠансурала шәжәрә байрамы\nАуылдаштар байрамы 2004 йыл. Ҡансыра\nИмаҡов Таһир Ғилман улы (1895—1937) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.\n↑ Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — ISBN 978-5-295-04683-4. стр.75 — 76\n↑ Ауылдаштар 2004 год д. Канчура\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡансыра&oldid=1137143 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:31 21 май 2022 үҙгәртелгән.


14 Июнь 2019, 17:40\nИң алыҫ райондан булып, тыуған ауылға йылына ике генә ҡайтып әйләнер мөмкинселек табып йәшәгән студент йылдары. Һағынып ҡаршы алған әсәйем, юлға кире йыйына башлаған саҡта нимә генә әҙерләп бирергә белмәй өтәләнә торған ине. Мөмкин булһа ҡайнар йөрәген дә сумкаға һалып ебәрер ине. Ә Өфөгә барып еткәс, әсәй бешереп һалған ауыл күстәнәстәре менән сәй эсеүҙә-ә-әр!\nШундай тәмле, шундай бә-рәкәтле ине улар, дөйөм ятаҡта йәшәгән сәйхур ҡыҙҙарға ла, ауыҙҙары һалыулы әрһеҙ егет-тәргә лә етер ине. Шулай бер ваҡыт сумка төбөнән ҡыштырҙаҡ төргәк килеп сыҡты. Эсен асып ҡараһам, үлән сәйенә оҡшаған, үҙе ҡарараҡ төҫтә. Еҫкәп ҡараным: еләк еҫе лә, мәтрүшкә, йүкә сәскәһе еҫе лә сыҡҡан һымаҡ. Бал еҫе лә килгәндәй. Артыҡ әһәмиәт бирмәй генә шкаф төбөнәрәк тығып ҡуйҙым: әле ашарға ла, эсергә лә һәр төрлө, һәр ауылдан килгән әсәй күстәнәстәренең мул сағы. Тамаҡ туҡ, күңел көр.\nКүпмелер ваҡыттан төпкәрәк этеп ҡуйылған тәмлекәстәргә лә сират етте, улар берәм-берәм өҫтәлгә менеп ҡунаҡлай торҙо, үҙең күреп, тәмләп өлгөрһәң өлгөрөп ҡал, өлгөрмәһәң йылп итеп юҡҡа сыға. Ә теге төргәк һаман ята бирә: беҙҙе үлән менән һыйлайһыңмы ни инде, тип әйтер-ҙәр кеүек, уңайһыҙланам, үҙем-дең дә әллә ни эскем килмәй. Үлән сәйҙәренең шифаһын аңлар саҡтарым етмәгән әле күрәһең.\nШулай бер мәл эсер сәй ҙә бөттө, стипендия алыр ваҡыт етмәгән. Һыуытҡыс һәм шкафтар тыҡырлап торған бер мәлдә бүлмәләш ҡыҙ теге төргәкте һөйрәп сығарҙы: «Ҡыҙҙар! Бында тәмле үлән сәйе бар!» Тиҙ генә сәй ҡайната һалып, бәләкәй сәйнүгебеҙгә теге үләнде бешерә һалдыҡ. Аһ! Бүлмәгә иҫ киткес хуш еҫ таралды... Еләк бешкән ҡырҙар, йүкә сәскә атҡан урмандар, балы ташып торған умарта еҫе. Ә сәйе һуң, сәйе ниндәй тәмле ине! Бер ҙә генә лә арттырмай әйтәм, башҡаса ундай тәмле сәйҙе бер ҡасан да, бер ҡайҙа ла эскәнем булманы. Йәшел түгел, ә ҡыҙыл ҡара төҫлө булды ул, һөт ҡушып та, һөт ҡушмайса ла эсеп туйғыһыҙ. Тәмле нәмә күп буламы, ике көн тигәндә эсеп бөтөп тә ҡуйҙыҡ. «Әсәйеңә әйтә күр, тағы ла әҙерләп ебәрһен ошо сәйҙе»,—тип ялбарҙы ҡыҙҙар. Йәшлек алабарманлығы менән, ҡайтҡан саҡта ошо турала әйтергә лә, ҡабатлап һорарға ла ваҡыт тапманым, иҫтә саҡта һорай һалырға эргәлә телефон тигән мөғжизә юҡ. Айына бер яҙылған хаттарҙа ла ул турала онотола килеп, ҡыҙ-ҙарыма башҡаса ул сәйҙе эсерергә насип булмайса уҡып бөтөп тә ҡуйҙыҡ.\nДонъя көтөп йәшәй башлағас, әсәйемә шул хәлдәрҙе һөйләп, әллә нисә тапҡыр рецебын һораным. Ул миңә әйтә йөрөр ине, минең бер ҡолаҡтан инә барған, икенсеһенән сыға барған инде, шуны матурлап яҙып ҡуйырға, күңел һалып эшләп ҡарарға издиһатымды һалмағанмын. Эх, тиле йәшлек! Әсәй һәр саҡ кәңәштәрен биреп эргәмдә генә йөрөр, кә- рәк саҡта йүге-реп барып һорармын тип уйлағанмын инде.\nАуыҙ һыуым ағып хәҙер әсә-йемдең шул сәйен һағынам. Урыҡ-һурыҡ хәтеремдә ҡалған рецебын, эшләү тәртибен яңыртып, тәмле сәйҙе әҙерләп маташам. Әсәйемдеке кеүек тәмле килеп сыҡмай...\nИнтернет тигән мөғжизә барлыҡҡа килгәс, эҙләнеп, ул тәмле сәйҙең ферментланған сәй (ферментированный чай) икәнен аңлап ҡалдым. Еләк таҙалаған саҡта, уның күлдәген дә, япрағын да ташламай, йыйып, мәтрүшкәнең, йүкәнең иң йомшаҡ сәскә өлөшөн аҙ ғына ҡушып әүә-ләгәне хәтеремдә. Унан һуты сыҡҡан япраҡтарҙы икмәк бешереп алғандан һуң һүрелгән ме-йескә табаға һалып ултыртыр ине. Бер аҙ йылы мейестә ултырған, инде ҡарағусҡыллана башлаған япраҡтарҙы аҙ ғына бал менән әүәләп кире ултыртыр ине. «Беҙ бала саҡта ошолай итеп сәй яһай ине әсәйем»,—тип хәтирәләргә бирелеп, күңел йылыһын һалып әҙерләй ине ул был бик мәшәҡәтле сәйҙе. Ә беҙ, мул коммунизм осоро балалары, шундай шифалы, тәмле, кәүсәр һыуҙарына ғына тиң эсемлеккә әһәмиәт бирмәгәнбеҙ.\nБалаларына яҙып ҡалдырған васыятнамәһендә әсәйем: «Самауырымды бәләкәй ҡыҙыма бирерһегеҙ»,—тип әйткән икән, был изге ниәтемә кинәйәлер... «Өләсәйегеҙҙең сәйе»,—тиеп исем биргән был нәзәкәтле сәйҙе быйыл балаларыма әҙерләп тәмләтергә тигән ҙур теләгем, ниәтем бар, булдыра алырмынмы икән? Хоҙай ярҙамын бирер, моғайын...


Хәбәрҙәр: Найджел Фараж автобуста “Брексит” өсөн агитация үткәрә.\nНайджел Фараж автобуста “Брексит” өсөн агитация үткәрә.\nБританияның UKIP фирҡәһе башлығы Найджел Фараж, короллектең ЕС составынан сығыуы кампанияһын үткәреү өсөн, ил буйлап автобуста сәфәргә юлланды. 23 июнгә планлаштырылған референдумда Бөйөк Британияның Европа Союзындағы артабанғы яҙмышы хәл ителәсәк. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, Британия халҡының 41 проценты ЕС-тан сығыу идеяһын яҡлай, тик 47 проценты Европа берләшмәһендә ҡалыуҙы хуп күрә.\n-Истеблишмент вәкилдәре, байҙар, транснациональ корпорациялар һәм эре банктар - бына кемдәр һуңғы йылдарҙа яҡшы йәшәне, тап бына шулар ЕС-та ҡалырға теләй. Әммә халыҡ - ҡаршы,-тип белдерҙе Найджел Фараж.\nБритания евроскептигы турҙы Еврокомиссия вәкиллеге урынлашҡан Лондондағы Европа йортонан башларға булды. Үҙе белдереүенсә, уның автобусы был урынды ташлап китәсәк һәм Лондон үҙ мәсьәләләрен Брюссель консультацияларынан тыш хәл иткән киләсәккә юл тотасаҡ.\nНайджел Фараж евроскептиктарҙың еңеүенә шикләнмәй һәм референдум үткәреү көнөн Бөйөк Британияның яңы Бойондороҡһоҙлоҡ көнө тип атай.


Архивы Иҡтисад - Курай\nЯҡындағы йылдарҙа Башҡортостанда нефть химияһы өлкәһендә ҙур проекттар ғәмәлгә ашырыла. Был турала Рәсәй нефть-газ химияһы форумының пленар ултырышында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов хәбәр итте....\nБашҡортостан автотранспортты газ-мотор яғыулығына күсереү буйынса Рәсәйҙә алдынғы урынды биләй. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй нефть һәм газ химияһы форумының пленар ултырышында ошо хаҡта белдерҙе. –...\nРеспублика статистары Өфөләге яғыулыҡ ҡойоу станцияларында бензинға һәм дизель яғыулығына ҡулланыу хаҡтарын атаны. Башстаттың аҙналыҡ һайланма мониторинг мәғлүмәттәре буйынса, дизель яғыулығына уртаса хаҡ 40,57...\nБашҡортостанда «Трактор» операцияһы башлана\n17 июлдән Башҡортостанда йыл һайын уҙғарылған «Трактор» операцияһы башлана. Тейешле указға республика хөкүмәте премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов ҡул ҡуйҙы. Үҙ йөрөшлө машиналарҙы һәм уларҙың тағылмаларын...\nТөбәктә һөткә хаҡтар буйынса иң арзан ҡала аталды\nСтәрлетамаҡ республикала һөткә хаҡтар буйынса иң арзан ҡала тип танылды. Башҡортостанстат мәғлүмәттәре буйынса, июнь айында бында пастеризацияланған һөттөң бер литры уртаса 43,41 һум торған....\nРәсәй тимер юлдары диңгеҙгә билеттарға ташлама яһай\nРәсәй тимер юлдарының йолаға әйләнгән «Уңышлы шишәмбе» акцияһы сиктәрендә 4 июлдән 6 июлгә тиклем пассажирҙар көньяҡ йүнәлешендәге поезға билеттарҙы ташлама менән һатып алыу мөмкинлегенә...