Эттәр һәм кешеләр (Ғибрәтнамә)\n2 Сентябрь 2019, 17:56\nСыңғыҙ Әхәтович, байтаҡ йылдар ҡала прокуратураһында тәфтишсе булып эшләгән дәүерендә төрлө хәл-ваҡиғаларҙы күп күргән, әле утҡа, әле һыуға ташлап сыныҡтырылған тимерҙәй бешеккән ир, һуңғы араларҙа үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй үрһәләнде. Хәйер, уның был үрһәләнеүҙәре тышҡа бәреп сыҡманы, кеше күҙенә салынманы, ә эсендә, күңелендә йоҙаҡланды: булмышы шундай, һөнәре лә шулай ғәҙәтләндергән. Дауамы:\nСыңғыҙ Әхәтович, байтаҡ йылдар ҡала прокуратураһында тәфтишсе булып эшләгән дәүерендә төрлө хәл-ваҡиғаларҙы күп күргән, әле утҡа, әле һыуға ташлап сыныҡтырылған тимерҙәй бешеккән ир, һуңғы араларҙа үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй үрһәләнде. Хәйер, уның был үрһәләнеүҙәре тышҡа бәреп сыҡманы, кеше күҙенә салынманы, ә эсендә, күңелендә йоҙаҡланды: булмышы шундай, һөнәре лә шулай ғәҙәтләндергән.\nЙәкшәмбе көн. Ғәҙәттә аяҡ тауышы тынмаған прокуратура коридорҙары шымып ҡалған. Иртәгә Сыңғыҙ Әхәтович үҙ ғүмерендәге иң ғибрәтле енәйәт эшен (“дело” тип русса атарға күнегелгән), судҡа йүнәлтер алдынан раҫлап ҡул ҡуйҙыртыр өсөн прокурор өҫтәленә индереп һаласаҡ. Тикшерәһе тикшерелгән, теркәләһе теркәлгән, ғәйепләү һығымтаһы кире ҡаҡҡыһыҙ итеп дәлилләнгән. Нимә тип килеп ултырҙы инде бөгөн бында, ял итмәй?\nСейфын асып, өҫтәленә әллә нисә том итеп тегеп төпләнгән “дело”ны сығарып ҡуйҙы. Асып ҡарарҙан, яңынан күҙҙән йә хәтерҙән үткәрерҙән дә түгел, ә йәненә тынғы бирмәгән тойғоларҙан нисек арынырға белмәүҙән. Ҡот осҡос ваҡиғалар һаман башынан сыҡмай, аҡылы танығанды, йөрәге ҡабул итмәй ҡаршылаша: әҙәм ышанмаҫлыҡ!\nАры-бире йөрөндө. Тирә-йүнде солғап алған тынлыҡта юрамал кинәнеп шығырлаған һымаҡ бынау иҙәне лә. Ишек ҡырындағы күн диванға йүнәлде, ыңғайында тышҡа күҙ һалып үтте, ихатала темеҫкенеп йөрөгән эткә иғтибар итте лә ирекһеҙҙән көрһөнөп ҡуйҙы. Эт тә уны шәйләне булыр, туҡтап бер арый мөлдөрәп ҡарап торҙо. Мәхлүктең зарлы ҡарашына башҡа бер ваҡытта фәһем бирмәҫ тә ине, моғайын, ә бөгөн тертләп ҡуйҙы, ҡырҡа боролоп өҫтәл янына килде, тағы тертләне: әйтерһең, “дело”нан да уға инәлесле күҙҙәр баға... Папкаларҙы асырҙай, тағы бер аҡтарып ҡарап сығырҙай булды ла кире уйланы. Ни фәтүә?! Диванға барып ултырҙы, ахырҙа һуҙылып төшөп ятты, түшәмгә текләне. Унда саҡ ҡына йәмшәйеп күренгән һары тапты шәйләне. Яңыраҡ Азаматов килгәйне, шампан шешәһе тотоп, асҡанда бөкөһө ырғығайны, шуның касафаты. Ә Азаматов ул заманында Сыңғыҙ Әхәтовичты эшкә өйрәткән кеше. Хәҙер пенсияла. Барыбер, йыш ҡына ингеләп йөрөй бында. Шуға иғтибар итте Сыңғыҙ Әхәтович: ҡарт, үҙе әйтмешләй, юл айҡан ғына һуғыла элекке эш урынына, әммә тап шул ваҡытта ҡалала халыҡ теленә инерлек, хоҡуҡ һаҡлау органдарын тотош аяҡҡа баҫтырырлыҡ енәйәт ҡылынған була. Юҡҡа ғына таҡмағандар уға “тәфтиш бүреһе” тигән ҡушаматты. Анау, бынан ике ай элек, килеүендә лә: “Яңы йыл алдынан ҡулыңды ҡыҫып сығырға ине ниәт”, – тигән була, ә үҙенең йөҙө ҡылыс һымаҡ үткер һәм һалҡын, енәйәтсенең елегенә үтеп дер ҡалтырата торған ҡарашы иһә – ул саҡта асылып ҡына торған әлеге “дело” хаҡында хәбәрҙәр икәненә ап-асыҡ ишара. Белә икән: “Агентурам тик ятмай”, – тип кенә ҡуйҙы. Төпсөндө, ара-тирә, ғәҙәтенсә, сәнсә бармағын, кемгәлер янағандай, һелккеләп, ыңғайына: “Сәрт... сәрт!” – тип ултырҙы ла, әлеге бармағын ҡапыл юғары күтәрҙе һәм шул килеш ашығып сығып китте. Эҙгә төштө булыр, тип уйлап ҡалды остазының холҡон яҡшы белгән Сыңғыҙ Әхәтович.\nКүҙҙәре йәнә түшәмдәге һары тапҡа текәлде. Ҡарай торғас, ул гүйә, ҙурая, ҡалыная башланы... Өҫтәлдә том-том ятҡан папкаларҙағы факттар: һорау алыу, экспертиза һөҙөмтәләре, фотолар, шаһитнамәләр һәм башҡа иҫбатламалар тәфтишсенең хәтерендә лә “тегелгән”дәһә, ана шулар, әйтерһең дә, күҙ алдында пәйҙә булып тауыш бирергә, хәрәкәт итергә тотондо...\nНи өсөндөр, хәтер кәртләнсеге башта иң төптә ятҡан күптәнге бер ваҡиғаны ҡаҙып сығарҙы. Сыңғыҙ Әхәтовичтың прокурутарала практика үтеп йөрөгән сағы. Телефон шылтыраны. Азаматов: “Выезжаю! Ребенок?! Свидетели? Судмедэксперт?.. – тип, шәп-шәп русса һөйләште лә, трубканы һалыр-һалмаҫтан, уға өндәште: “Практикант, әйҙә, эйәр, боевое крещение үтәһең бөгөн!”\nИке ҡатлы йорт алдында байтаҡ халыҡ йыйылған, үҙ-ара: “Мылтыҡ... Ҡатынын атҡан...”– тип шыбырлашалар. Ул саҡта кешеләр, бер-бер хәл була ҡалһа әлеге ише ярыҡ-йороҡҡа йәшенгән тараҡандар шикелле ҡасып-боҫоп бөтмәй, ә күргән-ишеткәнен әүәҫ һөйләп бирә, теләктәшлек күрһәтә ине.\nАзаматовты милиция сержанты ҡаршы алды, практикант уларға эйәреп фажиғә булған бүлмәгә инде. Һәм ишек төбөндә шаҡ ҡатты. Бағаналай ҡатты. Күҙҙәре өнһөҙ шаһитлыҡ ҡылып тирә-йүнде байҡаны. Сержант карауатта ятҡан мәйеткә ябылған ҡанға мансылған простыняны асты. Меҫкен ҡатындың ярты башы юҡ. Бер толомо күкрәгендә һуҙылып ята, икенсеһе карауат башында һәленеп тора, түбә ҡапҡасының яртыһы ла шунда... Сыңғыҙҙың күҙ ҡарашы шалт-шолт килеп бүлмәне төшөргән эксперттың фотоаппараты ыңғайына стенаға күсте. Унда ҡан һәм әллә ниндәй һорғолт киҫәксәләр йәбешеп ҡатҡайны. Мейеһе бисара ҡатындың, мейеһе!? Был уй уның быуынын бәлтерәтте, башы әйләнде, ашҡаҙаны алҡымына килде. Уҡшып, борхотоп ҡоҫоп ебәрҙе. Ҡулъяулығын сығара һалып ауыҙын һөрттө, бүлмәләгеләргә күҙ һалды. Берәү ҙә уға аптырап ҡарап тормай ине. Милиция вәкилдәре, Азаматов, шаһиттар... Тыныслана төштө. Эсендә оялаған имәнес тойғо ҡоҫҡолоҡ менән тышҡа сыҡҡас, хәле еңелләште. Мәлйерәгән зиһене ҡыймырланы. Тәненә иҫ йүгерҙе. Өр-яңы папкаға практикаға тип асҡан зәңгәр тышлы ҡалын дәфтәрен һалып алғайны, шунда нимәлер яҙып ҡуйҙы.\nПрокуратураға әйләнеп ҡайтҡас, яҙғанын асып уҡыны: “Ошонан да яманыраҡ йыртҡыслыҡ юҡтыр?! Булмаҫ!” – тигән икән. Үҙ ҡулын үҙе таныманы, почеркы ят һымаҡ күренде.\nАзаматов ул көндө практикантына ҡарата оторо ҡырыҫ ҡыланды. Башта ҡаты итеп әрләне: – Күрмәнеңме ни, һинең тиҫтерең сержант бер ҙә ебеп төшмәне, – тине лә, йомшағыраҡ итеп өҫтәп ҡуйҙы: – армияла булған ул, ә һин...\nШул тамамланмай ҡалған һөйләм оҙаҡ иҫенән сыҡмай йөрөнө: уға нимә тип әйтергә уйланы икән талапсан остазы? Телмәрендә “бешмәгән, һары томшоҡ, соҡор елкә, слабак, балласт” һәм башҡа башҡортса-урыҫса тоҙло-боросло һүҙҙәр тулып ята ине ятыуға. Әй, ни тиһә лә таман булған ул саҡта! Уның ҡарауы, үҙе ҡушҡанды үтәгәс, енәйәт урынында нимә күргәнен-ишеткәнен теҙеп яҙырға ҡушҡайны, маҡтаны: “Күҙәтеүсәнлегең бар, сәрт! – тине, – айырым деталдәрҙән фабула ҡорорға, тотош картинаны күҙалларға өйрәнһәң генә һинән йүнле тәфтишсе сығасаҡ, шуны онотма”.\nЭйе ул енәйәттең “картинаһын” Сыңғыҙ Әхәтович әле лә, егерме йылдан ашыу ваҡыт үткәс тә, яҡшы хәтерләй.\n...Ҡалаға терәлеп торған районда егерь булып эшләгән бер ир көн буйына биләмәләрен ҡарап йөрөп, арып-талып өйөнә ҡайта. Асыуы ҡабарған, тамағы ас. Бер тейенде атып алмаҡ була, һыртына тейҙереп, тиреһен боҙғас, ырғытып китә. Тейендең күҙенә генә ата ла бит мәргән һунарсы! Юлда, етмәһә, кемдер ҡуян-фәләнгә тип ҡуйған ҡапҡанға ҡаба яҙа. Ерҙе ябыр-япмаҫ ҡына көрпәк ҡар яуған да, тайып китмәйем, тип таяҡ тотҡан була ярай ҙа, шул таяғы эләгә ҡапҡанға. Ҡайтып инһә, ҡатыны ашарына бешереп ҡуймаған. Өлгөрмәгән. Имсәк балаһын һыу ҡойондороп маташа, ҡасан биләй бәпесен, ҡасан ҡаҙан аса әле... Ир, мылтығын сөйгә элә лә боролоп сығып китә. Һөйәркәһенә барып тамаҡ туйҙырыу, кәйеф-сафа ҡороу ниәте менән. Магазинға инеп араҡы ала, ҡалғаны һөйәркәһендә гелән мул була – ашханала эшләй. Барып етеп ишек ҡаға, тауыш-тын ишетелмәй. Бик ныҡ дөбөрҙәткәс, асалар. Ишек буйы булып бер ят ир сығып баҫа: Мужик, һиңә кем кәрәк?” Һөйәркәһенең: “Һине көтөп күпме ғүмерҙе заяға уҙғарҙым, берәү ҡармаҡ һалып маташа, шуға барам да ҡуям”, – тигәне ысын, имеш...\nҮҙ фатирына кире ҡайтып ингәнсе, ярты төн етә. Ҡатыны уның шулай сығып китеүенә күнеп бөткән, тиҙ үк әйләнеп ҡайтыр, тип уйламағандыр инде, аш һалып тормаған, бутҡа ғына бешергән, уныһы ла һыуынған. Шуны бер аҙ ҡапҡылап, ир стаканға аштыра тултырып араҡы ҡоя ла ғоңҡолдатып эсә. Төпкө бүлмәгә, ҡатыны менән балаһы янына, инеп тормай, үтеп-һүтеп йөрөй торған яҡтағы әрһеҙ диванға барып ята. Көндөҙ үк ҡабарған асыуы баҫылмаған, йөрәге ярһыған. Сөйҙә эленеп торған яһаулы мылтыҡ уны үсекләгән кеүек күренә. Теге тейендең тиреһен боҙғас, мылтығын ергә һалып тапағайны, шуға мыҫҡыллай микән? Ир һикереп тороп мылтыҡты сөйҙән ала. Башы һуҡҡан яҡҡа атлай. Башы кухня яғына һуға. Ә унда өҫтәл түрендә араҡы шешәһе ҡуҡырайып ултыра. Бер мәлгә ир уны яланғас бисәгә оҡшатып ҡуя, ҡомһоҙланып шыма муйынынан барып тота. Тағы стакан тултырып араҡы эсә. Күҙ алдары томалана. Мылтығын һөйрәп төпкө бүлмәгә йүнәлә. Ҡатыны әлеге лә баяғы бала менән мәшғүл, уныһы тәз-төз килеп илаған ише итә. Бер ҡайғылары юҡ быларҙың! Ашайҙар ҙа йоҡлайҙар. Ә ул көнө буйы эшләп, арманһыҙ булды. Хурланды. Ҡарынында бүре олой. Күҙе аларған ирен күреп ҡото осҡан ҡатыны биләүле бәпесен ҡосаҡлап карауатка менеп баҫа, мөйөшкә һырлыға: ә уныһына ҡатыны баянан бирле теге тейен һымаҡ күренә. Тоҫҡағансы тик тормай, һикерәнләп һикерәнләй, ҡәһәрең. Юҡ инде, ҡасып ҡотолоу юҡ һиңә! Маңлайыңа ғына сәпәйем!\nҠолаҡ тондорғос шартлау ҡапыл ирҙе айнытып ебәргәндәй итә, әммә хәүеф тойғоһо уның башында ҡара болотто телгән йәшендәй ялтырай ҙа һүнә. “Тейен” бейектән ауып төшә, ҡулындағы бәпәйе тубырсыҡ шикелле ситкә тәгәрәй. Ир ҙә гөрҫ итеп иҙәнгә һуҙылып ята. Ул аяҡ аҫтындағы төргәктәге йән эйәһенең тәзелдәүен дә ишетмәй – дөм иҫерек йоҡлай...\nСыңғыҙ Әхәтович күн дивандан ҡалҡынды ла ни өсөндөр оҙаҡ итеп ятҡан урынына ҡарап торҙо. Ялпашыбыраҡ ҡалған диван яйлап ҡына ҡабарҙы, тигеҙләнде. Сыңғыҙ Әхәтовичтың да күңеленә әҙме-күпме һиллек урынлашты. Өҫтәленең аҫҡы тартмаһын асты, иң төптә ятҡан күптәнге зәңгәр тышлы ҡалын дәфтәрен һәрмәп алды. Беренсе битен асып күҙ йүгертте: “Ошонан да яманыраҡ йыртҡыслыҡ юҡтыр?! Булмаҫ!” Был инде – архив. Уны төҙәтеү мөмкин түгел. Ҡайта-ҡайта уйлауҙан да файҙа юҡ кеүек. Шулай ҙа, ул элекке яҙмаларын (көндәлеккә тартым улар) йыш ҡына ҡуҙғата, уҡый, хатта бәғзе бер саҡта үҙгәрткеләп тә ҡуя: нимәнелер өҫтәй, һыҙып та ырғытҡылай. Сөнки, ваҡыт үтеү менән, бер үк ваҡиғаға икенсе төрлө ҡарауың да ихтимал. Ә тәүге дәфтәрҙәге тәүге яҙыу һаман шул көйө ҡала килде. Бөгөн иһә тәфтишсе уны юйып ташларға, үҙгәртергә уҡталды. Юйманы, үҙгәртәмәне. Тәғәйен һүҙен тапманы. Сараһыҙҙан шунда ҙур итеп һорау билдәһе ҡуйҙы ла дәфтәрен тағы аҫҡы тартмаға һалды.\nСыңғыҙ Әхәтович кабинетының тотош бер стенаһын биләп торған ҙур тәҙрә эргәһенә килеп баҫты. Ҡар яуа икән. Март башы. Ҡыш буйына ҡаланың керен үҙенә алып ҡарайған көрттәргә, әйтерһең, ап-аҡ селтәр ябыла. Селтәр күктән һәлмәк кенә һуҙылып төшә. Бына ул ҡапыл өҙөлдө лә ҡаршылығы йорттар күренде, арыраҡ юлда туҡтауһыҙ йөрөп ятҡан машиналар шәйләнде. Ҡайҙалыр аҙашып ҡалған ике ҡар бөртөгө тәҙрә алдында өйөрөлдө өйөрөлдө лә, күҙәтеп торған кешенең керпегенә килеп ҡунмаҡ булды, ахырыһы. Килеп сыҡманы, быялаға йәбешеп тороп ҡалдылар. Сыңғыҙ Әхәтович туп-тура шул ике бөртөккә текләне. Улар ҙа гүйә, уға ҡараны, иланы, күҙ ҡаралары иреп аҡты... Тағы күҙҙәр, зарлы күҙҙәр...\nЮҡ, тиҙ генә арынып, мейеңдән һыҙып ырғытып булмай шул әлеге “дело”ны. Унда теркәлгән хәлдәр, кино кадрҙары кеүек алға теҙелеп баҫа, тәьҫорат-кисерештәр йәнде айҡай. Иң башта шаһитнамәләр исемлегендә беренсе торған Мәҡсүт Ҡырымғужин телгә килә. Сыңғыҙ Әхәтович уның ҡарасман йөҙөн, ҡалын ялбыр ҡаштарын, ике тубығына ҡуйған көрәктәй ҙур ҡулдарын күрә, борма-борма итеп һөйләгән хәбәренең асылына төшөргә, кәрәк кенәһен эләктерергә тырыша. Һәм остазы Азаматов өйрәткәнсә, фабула ҡора. Ыңғайына, “сәрт!” тип әйтә яҙа бәғзе урында. Әйткәндәй, “тәфтиш бүреһе”нең был һүҙен прокуратурала бик һирәк коллегалары ғына ҡабатламайҙыр. Практикантына ул башта уҡ аңлатып ҡуйғайны: һәр енәйәт эше, енәйәтсе үҙе лә – сәтләүек кеүек, тыштан ғына күрәһең башта, эстә нимә – самалайһың... Бәғзе сәтләүекте ярам тип тешеңде һындырыуың бар! Ҡорал кәрәк, ә ҡоралың нимә – белем, тәжрибә, интуиция, факттарҙы туплай, анализлай, сағыштыра белеү. Ҡоралың мәргән, үткер булһамы – сәрт итеп асыла сәтләүегең! (Сейфта ятҡан “дело”лағы енәйәт сәрт кенә асылманы. Дүрт йыл тиерлек “висяк” булып аҫылынып торҙо ул.)\n...Мәҡсүт үҙенә бик йәпле кәсеп тапты: йәй үк күмәртәләп ташкүмер һатып ала ла, көҙөн шуның менән сауҙа итә. Хәҙер ҡала ситендә айырым йорт һалып йәшәүселәр, дачаһында ҡыш сығыусылар күбәйҙе – шулар ала ташкүмерҙе. Әлдә анау осор сосайып ҡалды үҙе. Бер туған ағаһы колхоз рәйесе ине, хужалығы көрсөккә терәлде лә, барлы-юҡлы техникаһын һатып бөтөп, фермаларын әллә кемгә ҡуртымға биреп, ҡалаға күсеп килде. Үҙе лә ҡоро ҡалманы ағай кеше, ҡустыһына ла өлөш сығарҙы, әллә ни күп тә йөрөмәгән самосвалды инселәне. Изгелеген күрә генә ул машинаның Мәҡсүт. Әле лә ташкүмер тейәп берәүҙәргә китеп барышы. Йорттары күркәм уларының. Аҫҡы ҡаты кирбес, өҫтө – ҡарағай бурама. Подвалдары ла бар. Икәүҙән-икәү алпауыттай йәшәп яталар. Баҡсалары шәп. Былтырмы әле, сентябрь уртаһында килтереп ауҙарғайны ташкүмерен, алмағастарын күреп һушы китте – алмаларын саҡ күтәреп ултыралар. Һаталарҙыр инде. Ә һарандар ҡайһылай, шунда бер-ике алма ла өҙөп бирмәйҙәр.\nАна ул йорт. Хужабикә ишек алдына уҡ сығып көтөп тора. Хужа күренмәй, күпселек уның менән эш итә торғайны. Мәҡсүт машинаһын ташкүмерҙе бушата торған подвал яғына борҙо, ундағы ҡалын тимер ҡапҡас менән бикле уйымға ыңғайлатты. Ҡапҡасты был юлы Мәҡсүт асты, хужабикә көсәнеп ҡарағайны ла, ҡулынан килмәгәс, уны саҡырҙы. Аҫта ташкүмер яға торған мейес инде, эргәлә тағы бүлмә бар икән, ишеге ярым асыҡ тора. Шул саҡ Мәҡсүттең ҡолағына бер тауыш салынды! Юҡ-барға иҫе китеп бармаған һере генә кеше булһа ла, уның сәстәре үрә торҙо: әллә эт шыңшый, әллә әҙәм балаһының сеңләүе?! Ялт итеп хужабикәгә ҡараны:\n– Эйе. Көсөк.\n– Асмы әллә?\n– Моғайын. Хужа ҡайтҡас ашатыр әле.\nХужабикәне тәү күреүе түгел Мәҡсүттең. Йорттарына инеп аҡса алғаны булһа ла, һөйләшеп-фәлән торғандары юҡ. Хисаплашыр ҙа, ишек төбөнән генә бороп ебәрер ине ғәҙәттә.\nӘле саҡ ҡына бүтәнсәрәк килеп сыҡты. Самосвалын йәпләп ҡуйып, ташкүмерен бушатыуға, хужабикә тауыш бирҙе:\n– Люкты яп, мин аҡса алып сығырға онотҡанмын.\nШулай тине лә, янғын сыҡҡандай ҡабаланып өйөнә йүгерҙе. Нимәгә ашыға шулай, тип ғәжәпләнде Мәҡсүт. Үҙе теге ҡапҡасты ябырға кабинаһынан сыҡты. Шунда ҡолағына тағы баяғы сәйер ауаз килеп инде. Саҡ ҡына тоноғораҡ ишетелде был юлы. Мәҡсүт инде ҡыҙыҡһыныуын тыя алманы, тауыш килгән яҡты аңдыны: подвал ҡабырғаһында тағы бер тәҙрә барлығын белә, шуға күҙ һалды. Бығаса кабинаһынан төшөп тә тормай, йөгөн ауҙара ла китә ине.Тәҙрә теге ишеге ярым асыҡ бүлмәнеке, ахыры. Эйелеп, эскә текләне лә ҡапыл артҡа тайшанды: саң баҫҡан бысраҡ быяла аша уға... туп-тура ике күҙ ҡарап тора ине! Ул күҙҙәрҙә хайуани ҡурҡыу һәм нарасайлыҡ бергә ҡушылғайны. Сабый йән ҡарашы ине был. Мәҡсүт, ҡырҡты ҡыуып килгән олоғара ир, ҡурҡып китте, күҙҙәрен сырт йомоп, башын һелккеләне лә тағы тәҙрәгә баҡты: быялаға йәбешеп ҡатҡан бысраҡ юлаҡтарҙан башҡа бер ни ҙә юҡ ине был юлы. Әллә күҙенә күрендеме икән?!\nУл арала йорттоң теге яғында хужабикәнең тыпырҙап тупһанан төшкәне ишетелде. Нимәгә шулай өтәләнә?\nМәҡсүт өҫкә күтәрелде, кейемен ҡаҡҡылап, кабинаһына менеп ултырҙы. Хужабикә уға аҡса һондо ла ҡапҡа асырға йүнәлде.\nЙөрәген шом алды Мәҡсүттең. Ни күрҙе ул? Ни ишетте? Аңлата алмай. Ен күрендеме әллә күҙенә? Булыр ҙа... Юҡтыр... Шул тиклем йәлләткес итеп, зарығып ҡарап торҙо ти ҙәһә һиңә ен.\nИке-өс көн яфаланды шулай. Ятһа-торһа – уйында бер нәмә. Ахырҙа күршеһе Сергейға һөйләп эсен бушатты.\n– Серега, бисәмә лә әйтмәнем, һиңә генә һөйләйем, – тине лә, аштырмай-шаштырмай теге хәлде бәйән итте.\n– Милицияға хәбәр итәйек, ни ғәләмәт икән ул, тикшерһендәр, – Сергей шулай кәңәш бирҙе.\n– Әгәр минең күҙгә генә күренгән булһа?\n– Белая горячка, чтоли, йә һин берәй шизикмы?\n– Түгел дә...\n– Короче, күршелә генә бер ушлый опер йәшәй, давай уға һөйләйек башта.\n– Давай, әтеү.\nКискеһен Сергейҙың шул танышына инделәр. Участковыйға ғариза яҙығыҙ, тине уныһы. Мәҡсүттең, нилектәндер, ҡурҡҡаны милиция – баш тартты. “Опер” участковый менән үҙе кәңәшләшергә, берәй нәмә уйлап табырға вәғәҙә итте.\nҺәм уйлап таба ла: янғын хәүефһеҙлеге органдары баяғы йорт ултырған урамға рейд яһай. Тегеләрҙең подвалын астырып ҡарайҙар. Һәм ундағы бер бүлмәлә...\nХужалар ул бүлмәнең асҡысын бирмәй маташа, юғалтҡандар, йәнәһе. Табылыр әле, шунан асырбыҙ, унда ҡапылғара кәрәгерҙәй әйбер ятмай, тиҙәр. Кеше ҡаралтыһын емереп булмай бит инде, закон тыя. Боролоп китә башлайҙар. Шул саҡ эстән тауыш ишетелә. Көсөк сыйнаған һымаҡ та, бала илағанға ла оҡшап ҡала. Рейдтағы өс кеше был көтөлмәгән ауазға иғтибар итә. Һуңынан иҫләүҙәренсә, эс-бауырҙарына шомло һалҡынлыҡ үтеп инә. Былай булғас, боролоп китеү юҡ инде, ишекте емереп асырға ла сәбәп бар. Араларында участковый ҙа булғас – тәүәккәлләйҙәр. Йоҙаҡты һуғып асалар ҙа эскә үтәләр һәм… Форма кейгән өс ир (икәүһе – ажғырып ут бөрккән дейеүҙән дә ҡурҡынысыраҡ янғындарҙы күргән, өсөнсөһө енәйәтселәр менән бысаҡҡа бысаҡ алышҡан) күҙҙәре менән күргәнгә ышана алмайынса, телһеҙ ҡала.\nНиһайәт, уларға оҙаҡ тойолһа ла, ғәмәлдә берәй минут ҡына үткәндер, ихтыяр көсө ысынбарлыҡҡа ҡайтара. Участковый шулай хәл итә: хужаларҙы әлеге бүлмәгә бикләй, янғын һүндереүселәрҙе һаҡҡа ҡуя, үҙе эске эштәр бүлегенә хәбәр итергә телефонға йүгерә. Енәйәттең ҡатмарлы икәнен нисек, ниндәй һүҙҙәр менән аңлатып бирә алғандыр ул, – милиция, прокуратура вәкилдәре, “Тиҙ ярҙам” машинаһы бер юлы килеп етә.\nПрокуратуранан Сыңғыҙ Әхәтовичты ебәрҙеләр. Ҡолағына ингән оператив мәғлүмәт юҫығында юл буйына уйланып барҙы тәфтишсе, төрлөсә фараз итте, күҙаллап маташты, әммә алдан фекер төйнәй алманы. Һөнәренең асылын ул яҡшы белә, факттар булмай тороп, күрәҙәлек итергә тейеш түгел. Ләкин, үҙенең тойомон һынап ҡарамаҡ, енәйәт урынына барған саҡта уҡ төрлө версияларҙы аңында “уйната” башлай. Ғәҙәт. Был осраҡта версия тыуманы.\n…Подвал ишеген астылар. Ярым ҡараңғы. Бер мөйөштә ир менән ҡатын ултыра. Эргәләрендә дүрт аяҡлы йән эйәһе. Әллә илай, әллә шыңшый үҙе. Эт тиһәң, йөнө юҡ. Тиреһен һуйып алмағандарҙыр ҙаһа, ул осраҡта үлер ине. Электр үткәрелгән икән, лампочканы тоҡандырҙылар. Йән эйәһе Сыңғыҙ Әхәтовичҡа табан башын борҙо. Күҙҙәре уға төбәлде. Ә ҡарашы, моңһоу, һағайыулы, ғазаплы, ялбараулы ҡарашы, йөрәкте телгән зарлы ҡарашы! Әҙәми зат ҡына шулай ҡарай ала, бары тик әҙәми зат күҙендә генә шунса тойғолар сағыла ала лаһа?\nЫшанырға телә-теләмә, зиһенең ҡарышһын-ҡарышмаһын, факт: оҙон тимер сынйырҙа эт түгел, әҙәми зат ине. Дүрт-биш йәштәр самаһындағы бала. Малай. Көсөк һымаҡ сыйнай, өргәндәй ҙә итә, алдындағы тимер сеүәтәне еҫкәп ала ла, шыңшып ҡуя. Хас та эт инде. Ана ул хужабикәнең ҡулын ялай... Шунан бүлмәгә килеп тулған кешеләргә ҡарай. Аптырай, ятһына һымаҡ. Маңлайы сирыла, әле бөтөнләй һүнеп бөтмәгән интеллект сырамытымы быныһы?\nКүргәндәре ни тиклем генә ғибрәтле булмаһын, тәфтишсегә үҙ эшен атҡарырға кәрәк. Протокол төҙөлдө, пүнәтәйҙәр килтерелде, башҡа тейешле процедуралар башҡарылды. Йән эйәһе махсус медицина учреждениеһына оҙатылды. Хужалар ҡулға алынды. Енәйәт эше ҡуҙғатылды.\nҺәм Сыңғыҙ Әхәтович эшенең иң мауыҡтырғыс, күңеленә иң оҡшаған өлөшөнә тотондо: рәссам һымаҡ, айырым фрагменттарҙан тотош картина хасил итеүгә, яҙыусы һымаҡ, фантазияһын эшкә егеп, сюжет ҡороуға. Тәфтишсе һөнәре ижадтан алыҫ түгел, бер ҡараһаң. Айырма шунда: рәссамдың төшөргән картинаһы ахырҙа шул сүрәттә ҡатып ҡала, яҙыусының геройҙары ла нисек яҙылған, артабан шулай йәшәй. Ә тәфтишсе ғәйепкә тарттырыусыларҙы үҙе танып дөрөҫләгәнде, ҡул ҡуйғанды ла иҫбатларға тейеш, сөнки енәйәт ҡылыусылар йыш ҡына судта әйткән һүҙҙәренән баш тарта. Еренә еткереп ҡоролмаһа, “дело” ватылған быяла өлгөһө кеүек ҡойола ла төшә.\nМәҡсүтте ҡат-ҡат һөйләтте. Ул шул мәғлүм булғандан артыҡты өҫтәй алманы. Теге әҙәмдәрҙең күрше-күләне менән әңгәмәләште. Был ихатала ҡатындың әсәһе йәшәгән, хәҙер мәрхүмә, былар өс-дүрт йыл самаһы элек икенсе яҡтан күсеп килгәндәр икән. Икәүҙән-икәү, кеше менән аралашмай йәшәгәндәр. Уларҙан башҡа бер йән эйәһен күреүсе лә, ишетеүсе лә юҡ. Асыҡтан-асыҡ һүҙ йөрөтмәне Сыңғыҙ Әхәтович, ваҡиға әлегә сер итеп тотолдо. Шулай ҙа кешеләрҙең күҙ ҡарашынан, ым-йымдарынан нимәлер аңғарыуҙары, имеш-мимеш таралыуы һиҙелеп тора ине.\nИр менән ҡатын бер һүҙҙе тылҡыны: имеш, ҡыш уртаһында уларҙың ишек алдына шул ҡиәфәттәге баланы ырғытып киткәндәр ҙә, былар, йәлләп, өйгә алып ингәндәр. Ашатып-эсереп, хәл индергәс, милицияға хәбәр итергә ниәтләнгәндәр, әммә ҡурҡып, өндәшмәгәндәр. Кире сығарып ташларҙар ине, туңып үләсәк. Йәй еткәс, шым ғына вокзал тирәһенә алып барып ҡалдырырбыҙ тип уйлағандар. Уңарсы эҫенгәндәр, үҙ балаһы һымаҡ ҡабул иткәндәр.\n– Улай яҡын күргәс, ниңә өйҙә тотманығыҙ, ниңә ҡараңғы подвалда сынйырға ултыртып ҡуйҙығыҙ?! – Сыңғыҙ Әхәтович шулай тип аҡырып ебәргәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Үҙ күҙе менән күрмәһә бер хәл ул йән эйәһенең ни көнгә төшөрөлөүен.\nБыл бәндәләрҙең йөҙөндә мәрхәмәт остоғо күренмәй. Күҙендә моң юҡ, тиҙәрме әле халыҡта ундайҙар хаҡында? Моң... Ошо урында өҙөлә лә ҡуя сюжет ебе. Факттар етешмәй. Ҡайҙан, ҡасан, кемдеке? – һорау күп, яуап юҡ. Тап шул мәлдә Азаматов “юл айҡан һуғылды”. Мут ҡына төҫтә килеп ингәйне, һалҡын, зәһәр аҡыллы ҡарашы менән өшөтөп сығып китте. Юҡ, өшөтөп түгел, ә һағайтып. “Тәфтиш бүреһе” Сыңғыҙ Әхәтовичты өйөнә саҡырҙы: “Ҡыҙрасов, кискеһен инеп сыҡ!” – тине ул өҙөп кенә. Ҡарт, моғайын, сюжет ебен ялғамаҡсы, тип һиҙенде Сыңғыҙ Әхәтович һәм яңылышманы.\n– Һин беләһең, минең өйөмдә лә картотека бар, – тип тупһанан уҡ һүҙен башланы Азаматов, күренеп тора, нимәлер “ҡаҙып сығарған”.\n– Ул бәндәләр элек енәйәт ҡылмаған, тикшерҙем, – тине Сыңғыҙ Әхәтович, үҙе Азаматовтың эш өҫтәлендә ятҡан һарғайған гәзиттәргә иғтибар итте.\n– Мә, уҡы! – Азаматов шул гәзиттәрҙең береһен алып уға һуҙҙы.\nУнда тимер юл станцияһы булған ҙур ғына бер ҡасабала һигеҙ айлыҡ ир баланың юғалыуы хаҡында яҙылғайны. Төрлөсә фараз иткәндәр: баланы урлап алып киткәндәрме, йә ул, имгәкләп барып йорт артындағы ярлауға ҡолаған да һыуға ағып киткәнме? Сыңғыҙ Әхәтович гәзиттең датаһына иғтибар итте: июнь айы. Өс йыл ярым элек...\n– Мин нимәгә ыңғайлатам һине, Ҡыҙрасов, шәйләйһеңме?\n– Ултырған да шыуған! – Азаматовтың теге йылғыр бармағы, кемгәлер янағандай, күккә сөйөлдө. Иртәгә үк шул ҡасабаға йүнәл. Ҡолағыңдың сайырын таҙарт, танауыңды яҡшылап йыу. Сәрт! – Сыңғыҙ Әхәтович ҡарттың төртмә теленә өйрәнеп бөткән: ҡолаҡты ҡарпайтып тыңларға, еҫкәнергә кәрәк, йәғни. – Мине ваҡиғалар үҙәгендә тот. Үҙем дә тик ятмам. Күрәһең бит, ҡарсыҡ та өйҙә юҡ, Мәскәүгә ҡыҙыбыҙҙың фатирын ҡарауылларға китте, улары ғаиләһе менән Төркиәлә ял итә,байығандар, ахырыһы. Так что ваҡыт күп, ҡыймырлдармын.\nИртүк тороп поезға йыйына башланы Сыңғыҙ Әхәтович. Радионы асты, яңылыҡтарға ҡолаҡ һалды. Бер депутат Дәүләт Думаһында “юристар аҡсаны күп ала, йәмәғәт транспортында түләп йөрөһөндәр, льготаларын бөтөрөргә кәрәк” тип хәбәр һалған да, шуны сурыталар икән. Көндө төнгә ялғап эшләп, йәмғиәттең иң әшәке ҡатламында ҡаҙынып ҡараһын ине әле ул депутат. Бәғзе көндә унарлаған урынға йөрөп сығаһың, прокуратура – милиция – суд – морг – изолятор – лаборатория – психиатр һ.б., ахырҙа – шаһиттар менән осрашыу, эҙ юллап төрлө адрестар буйлап сабыу.\nПоезд ҡуҙғалды, тәгәрмәстәрен тигеҙ генә тыҡылдатып алға елде. Сыңғыҙ Әхәтовичтың уйҙары ла күнегелгән рельстарға күсте: анализ-синтез... Ниһайәт, барып етте. Башта милиция участкаһына һуғылды. Теге гәзиттә яҙылған ваҡиғаны бында берәү ҙә онотмаған икән. Бәлиғ булмағандар эше буйынса комиссияның инспекторы, лейтенант званиеһындағы йәш ҡатын, уны балаһын юғалтҡан ғаилә йәшәгән урамға алып китте.\n– Унда барыуҙан файҙа булмаҫ, улар күрше ҡалаға күсте, шул йылды уҡ, – тине инспектор юл ыңғайы.\n– Күршеләре менән һөйләшербеҙ.\nТәфтишсе һиҙеме Сыңғыҙ Әхәтовичҡа картинаның төп фрагменты тап ошонда ята, тип шыбырлай ине. Азаматовҡа рәхмәт, эште тиҙләтте. Тәфтишсегә көнө түгел, сәғәте ҡәҙерле. Йыш ҡына ваҡыт уның ярҙамсыһына йәки, киреһенсә, дошманына әүерелә.\nКөрт ярып, муртайған яҙғы ҡарға бата-бата, баҡса артына барҙылар. Ҙур булмаған йылғаның текә генә ярында тирә-яҡты байҡап торҙолар. Аҫта, һыу буйында, өйкөм таллыҡ. Һиҙелә, тал сыбыҡтары миҙгелде шәйләй. Улар, гүйә, һығылмалы сайҡалышып, үҙҙәренең иҫән-имен ҡыш сығыуҙарын белгертә. Бәлки, был талдар теге фажиғәнең шаһитылыр?\nҺигеҙ айлыҡ баланың күп тигәндә йөҙ-йөҙ илле метр араны имгәкләп үтеүе мөмкин бит. Был ярлауға етһә, тәгәрәй инде, суп итеп йылғаға барып төшә... Ә кәүҙәһе ҡайҙа һуң? Йәй уртаһы булған, кешеләр һыу инеп, кисеүләп йөрөп тора: берәй урында ҡалҡып сығыр ине?\nКүршеләрҙе йөрөп әйләнде. Балаһын юғалтҡан ғаилә лә, сиктәш йәшәгән ир менән ҡатын да бер үк осорҙа күсеп киткән икән. Уларҙың өйөн һатып алған яңы хужалар әйтеүенсә, әлеге шул яҡындағы ҡалала төпләнгәндәр, шикелле. Иң тулы мәғлүмәтте өс өй аша йәшәгән ҡарсыҡ еткерҙе.\n– Ул ике күрше тынышманы, – тип башланы һүҙен ҡарсыҡ. – Берәүҙәре – оло, икенселәре кесе була белмәне. Апаруҡ өлкән йәштә ләһә анауҙары, балаһыҙҙары, тим, сығышы менән ҡаланан инеләр, яңылышмаһам. Ире тимер юлында эшләне, бисәһе өйҙә ҡыштырҙаны. Дәү эттәре бар ине. Тоҡомло эт, тинеләр, дуҡмы шунда, туҡмы? Күргеләнем ул этте. Тиреһе йылҡылдап тора. Дәү үҙе, быҙау дәүлек. Абау!\n– Дог тигән тоҡомдан булғандыр,– тип һүҙ ҡыҫтырҙы Ҡыҙрасов һәм ҡарсыҡтың бәйәненә үҙенә кәрәк йүнәлеште бирергә тырышты – шулай бик ҡурҡыныс инеме ул эт?\n– Яман ине, яман! Хәйер... Дөрөҫөн һөйләргә кәрәк, алдаҡсы тип йә ултыртып ҡуйырһығыҙ, ул дуҡтың көсөк сағын да беләм дәһә. Урамға алып сыҡһалар, бала-саға урата һала, шулар менән харап матур уйнай торғайнысы. Һис уҫалға оҡшамағайнысы.\nШул арала Сыңғыҙ Әхәтович эттәр тураһында уҡып белгәндәрен иҫләй һалып алды. Ҡарсыҡ әйткәнсә, был тоҡом агрессив түгел, үҙен аҫраған ғаиләгә, балаларға ныҡ эйәләшә, уларҙы һаҡларға әҙер. Улай ҙа, дог – һунар эте, төпкө инстинкттарын ҡуҙғатһаң...\n– Ә бала юғалған мәлде хәтерләйһегеҙме, инәй?\n– Нисек хәтерләмәйем, ти?! Тегеләрҙең, шул дуҡты аҫрағандарҙың, күршеләре Заһира менән Әлфирҙең тәүге балалары лаһа. Малай ине. Шул ике күрше тынышманы, тинем дәһә... Халыҡ күмәкләп эҙләне, тотош тирә-яҡ урманды һөҙөп сыҡтылар, йылғаны арҡырыға-буйға кисеп, һыуын иләктән генә үткәрмәнеләр. Ай күрҙе, Ҡояш алды сабыйҙы... Әй, иҫемә төштө, көсөк сағында шул дуҡ ауырып киткән, мал духтыры “үпкәһенә һыуыҡ тейгән” тигән, былар, эттең эйәләре инде, икәүләшеп миңә килде, кәзә һөтө һорап. Һыйыр аҫрарҙай хәлем юҡ ине шул. Хәҙер кәзә лә тотмайым, ҡартайҙым. Әй һөтлө ине Мәликәкәйем.\n– Кәзәмә, яҙыҡ булһа ла, әҙәм исемен ҡушҡайным. Себерҙә улым бар, шунда, ете ят яҡта, төпләнде инде, тамырланды, хәҙер күсенеп ҡайтмаҫ та, тим. Башы һау булһын, ҡайҙа ла – бер ҡояш... Шул улым шаярта торғайны, “Мәликәң, әсәй, үҙе бер фабрик”, тип. Фабрик шул, ул һөтө, ул мамығы.\n– Инәй, теге ир менән ҡатын кәзә һөтө һорап килгәндәр, шунан? – Сыңғыҙ Әхәтович тағы ипләп кенә кәрәкле ыҙанға төшөрҙө ҡарсыҡты.\n– Ай буйына эттәренә Мәликәмдең һөтөн эсерҙеләр. Аҡса кәрәк булғас, һаттым инде. Аҡса өсөн түгел имеш әле ул, ер һөрә торған мәтәйҙәре бар ине, шуныһына инәлеп. Баҡсамды эшкәртеп бирҙеләр, йәпле булды уныһы. Ә аҡсаға бигүк мохтажлығым юҡ, Себерҙә ҡалын аҡса бирәләрҙер, улым, рәхмәт төшкөрө, һалып тора.\n– Эт йүнәлдеме?\n– Йүнәлде, быҙау дәүмәллек булып китте, әйттем дәһә. Шунан ҡапыл ғына үлде лә ҡуйҙысы...\n– Нимәнән үлде икән һуң ул?\n– Ағыу һалғандар, тигәнерәк һүҙ йөрөнө. Быяла онтағы ашатҡандар, тип тә фараз иттеләр. Эйәләре ул дуҡты бала һымаҡ күреп тәрбиәләй ине. Әйттемме әле, балалары юҡ ине, тип?\n– Әйттең, инәй. Бер аҙналап ваҡыт уҙғас, сабый юғалдымы?\n– Эйе. Эт ғауғаһы саҡ тынып бара ине, унан да былай ҡаза тыуҙы. Тағы милициялар килде.\n– Ярай, инәй, рәхмәт ярҙамығыҙға. Хәтерегеҙ шәп икән.\n– Хәтерем Аллаға шөкөр ҙә ул. Тик бына әйберҙе ҡайҙа һалһам, шунда онотам. Бөгөн көн буйына йоҙағымды эҙләп арманһыҙ булдым. Лавкаға бара алмай ултырам. Хәҙер заман хөртәйҙе, өйҙө бикләмәй китһәң, эт-ҡош баҫырға тора.\n– Йоҙағың тышта, ишек тотҡаһында элеүле тора, инәй, – тине Сыңғыҙ Әхәтович һәм урынынан ҡуҙғалды.\nҠарсыҡ оҙата сыҡты, йоҙағын табып ҡыуанды. Сослоғон юғалтмаған теремек күҙҙәрен тәфтишсегә туп-тура текләп торҙо ла хәтер йомғағының тағы бер осон тартып сығарҙы:\n– Әй... Ул бахыр дуҡтың үлемендә минең дә ғәйебем барҙыр? Бер шулай бала-саға уйнаған тирәлә ҡояшҡа сығып ултырғайным, шул ыңғайы йоҡоға талғанмын да сыр-сыуға уянып киттем: малайҙар шуҡ була бит, сабый ятҡан кәләскәне ярлау яғына эткән дә ебәргәндәр ҙә, үҙҙәре ҡурҡып ҡасҡан, имеш. Минән башҡа оло кеше лә юҡ эргә-тирәлә, әмәлгә таянғандай. Ҡуҙғалып, кәләскә артынан тәнтерәкләнем, ә нисек ҡыуып етәйем? Шул саҡ эргәмдән теге дуҡ эре-эре һикереп үтеп китте, бер-ике баланы, мине лә бәреп йыҡты ыңғайында, уның ҡарауы теге кәләскәне туҡтатты, ҡырыйынан тешләп алды ла ысҡындырманы. Уңарсы бер яҡтан аһылдап дуҡтың хужабикәһе, икенсе яҡтан сабыйҙың әсәһе килеп етте. Мин ни, йығылған еремдән тороп, итәк-еңемде ҡаҡҡыланым да өйөмә ыңғайланым.\n– Шунан? –Тын алырға туҡтаған ҡарсыҡты ашыҡтыра төштө Сыңғыҙ Әхәтович, фекере өҙөлөп ҡуймаһын тип борсолоп.\n– Шунанмы? Иртәгәһенә иртүк ҡалала ҡыҙында йәшәгән йәшлек әхирәтем ҡунаҡҡа килеп алды ла аҙна буйы ҡайтарманы. Шул. Ҡайтыуыма, ишетәм, дуҡты ағыулап үлтергәндәр, имеш тә ул гел бала-сағаның ҡотон алып йөрөй. Уны бик урамға ла сығармайҙар, йортта аҫрайҙар ҙаһа, келәм өҫтөндә генә. Мамочкаһы, хужабикәһен күршеләре үҙ-ара шулай атайҙар ине, урамға бергә сыға ине, теге юлы ҡайҙа тороп ҡалғандыр?\n– Бәй, инәй, ни ғәйебең...\n– Һүҙем бөтмәне әле. Бүлдең. Минән башҡа шаһит юҡ ине ләһә, теге ҡотҡарылған сабыйҙың әсәһе бер минутҡа ғына өйөнә ингән булған, сыҡһа, яр ситендә кәләскәне тешләп торған дуҡты күргән дә шул эт һәләк итә яҙған баланы, һөйрәп алып киткән, тип хәл иткән дә ҡуйған.\nИнспектор ҡатынды, туҡтауһыҙ сәғәткә ҡарай башлағас, Сыңғыҙ Әхәтович ҡайтарып ебәргәйне. Дөрөҫ эшләгән, ҡарсыҡ менән әңгәмә оҙаҡҡа һуҙылды. Ә ялҡытманы, һөйкөмлө инәй, хәтерле.\nКөн кискә ауышҡайны. Ашығып хакимиәт бинаһы яғына атланы. Унда Әлфир менән Заһираның, Сәғәҙәтовтар икән, ҡайҙа күскәндәрен теүәл белеште лә ҡайтырға сыҡты, һуңғы электричкаға саҡ өлгөрөп ҡалды.\nҠайтышлай, бөтә ишеткән-белгәнен ҡағыҙға теркәне, бер епкә теҙҙе. Томан таралып, был “дело” төҫмөрләнә башланы кеүек.\nТөнгө сәғәт берҙәрҙә, өйөнә инеп кенә торғанда, телефон шалтыраны. Азаматов.\n– Версияң бармы? – ти, уратып-суратып тормай.\n– Бар. – Ҡыҙрасов, өйрәнсеклектән күптән сыҡһа ла, был кешенең абруйы алдында кеселекле булыуҙан туҡтамаҫын белә. Азаматов ҡәнәғәт тауыш менән:\n– Сәрт! – тип ҡысҡырҙы ла трубканы һалды. Һис шикһеҙ, үҙенең дә версияһы бар һәм ул уны Ҡыҙрасовтыҡы менән сағыштырырға ашҡынып йөрөй.\nЙәш ғаиләне табыу ҡыйын булманы. Ҡасабала исем-фамилияларын, тыуған йылдарын һәм хатта яңы адрестарын да билдәләй алғайны бит. Башта дөйөм ятаҡта йәшәгәндәр, аҙаҡ фатир алғандар. Әлеге көндә Әлфире заводта эшләй, Заһираһы бала менән өйҙә ултыра. Йәш ярымлыҡ ҡыҙҙары бар.\nҺуңғы мәғлүмәт Сыңғыҙ Әхәтовичтың эсенә йылы йүгертте. Шомло эшкә юлыҡты, йөрәге өшөп тора. Үҙенең тәфтишсе практикаһында түгел, ғөмүмән, донъяла булмаған хәлдер ул уның ҡулындағы енәйәт эше.\nҒәҙәти эш булһа, саҡыртып повестка ебәрер ине. Ә был осраҡта? Нимәнән, нисек башларға ғаилә менән аралашыуҙы? Хайуан хәленә төшөрөлгән нарасый йән эйәһен күрһәтеп, “был һеҙҙең балағыҙмы?” тип һорап булмай ҙаһа. Әхлаҡи-этик нормалар бар. Ул йән эйәһенең күҙҙәрен, үҙәгеңә үтеп ингән моңһоу ҡараштарын күреп булат ҡоросолай ҡатынҡыланған Ҡыҙрасов үҙе ҡалай тетрәнде. Бәлки, Сәғәҙәтовтарҙың ул йән эйәһенә бөтөнләй ҡатнашлығы юҡтыр. Версия – иҫбат ителгән факт түгел әле...\nТәүәккәлләмәй сараһы юҡ – тәүәккәлләне. Өйҙәренә барҙы. Заһира балаһын йоҡлатып ҡына тора ине. Ят кешегә асмайым, тигәс, үҙенең кем икәнен әйтергә тура килде Ҡыҙрасовҡа. Ҡатындың күҙ ҡарашында өмөт һымаҡ бер сырамыт шәйләне.\nХәл-әхүәл һорашты. Башҡортса һөйләшкән ағай кешенән әллә ни ҡурҡынманы йәш ҡатын, өҫтәл артына саҡырҙы.\nСыңғыҙ Әхәтович баш тартманы. Күренеп тора, Заһира ла, ҡыҙын йоҡлатып, иркенләп сәй эсергә ниәтләнеп йөрөгән: плитәлә сәйнүк шыжлағаны ишетелә.\n– Ҡыҙмы, малаймы, – тине ул, – кескәй карауат яғына ымлап. Белә күрә һораны.\n– Ҡыҙыҡай, – тип яуапланы Заһира. Тағы нимәлер әйтергә уҡталды ла, тыйылды.\nОнотмаған, әлбиттә, теге фажиғәне, тип уйланы тәфтишсе. Һәм һүҙен дауам итте:\n– Ҡыҙ бала әсәһенә ярҙамсы була инде. Малай ҙа ҡасмаҫ, йәшһегеҙ бит әле.\n– Малайыбыҙ бар ине лә, ағай...\n– Малайығыҙмы? – Ҡыҙрасов үҙенең дөрөҫ һуҡмаҡ һайлағанын һиҙҙе.\n– Эйе. Юғалттыҡ беҙ уны. – Ҡатындың тауышы ҡалтыраны, матур шыма яңаҡтарынан йәш тәгәрәне.\nКүңеле болоҡһоп, бер һөйләшергә зар булып ултырған әллә? Ҡасабалағы ҡарсыҡ мәғлүм иткәндәргә ныҡ оҡшаш ине уның һөйләгәндәре.\nАхырҙа Заһира, ышаныр-ышанмаҫ ҡына һорап ҡуйҙы:\n– Әллә беҙҙең улыбыҙ табылдымы, ағай?! Башта уҡ һорарға иткәйнем дә, ҡыйманым.\n– Һеңлем, эш былай: төрлө сәбәптәр арҡаһында юғалып, күпмелер ваҡыттан һуң табылған балалар юҡ түгел, ундай хәлдәр ил өҫтөндә булып тора. Һеҙгә, икегеҙгә лә, ДНК анализына ҡан тапшырып ҡуйырға кәрәк буласаҡ, мин тейешле ҡағыҙҙар бирермен. Юғалған балалар бит ундарса йыл розыскала була. Кем белә...\nШулай килештеләр. Шулай эшләнеләр.\nАнализ һөҙөмтәһе Сыңғыҙ Әхәтовичтың версияһын нығытты. Әйткәндәй, Азаматовтыҡын да.\n...Теге хәлдән һуң догтың да, уның хужаларының да көнө бөттө, алама дандары таралды.\n– Харап итә яҙҙы баламды! – тип өҙмәне лә ҡуйманы Заһира.\n– Хоҙай белеп бала бирмәгән һеҙгә, эткә табынып ултыраһығыҙ! – тип ҡысҡырып ҡалыр булды хәлдең айышына төшөнөп бөтмәгән күрше – күлән, догты эйәртеп сыҡҡан “мамочка”ның артынан...\nӘ бер нисә көндән Әлфир ҡәнәғәт төҫ менән ҡайтып инде.\n– Ағыу юллап таптым, шуны ашатам ул сволочь эткә, – тине ул ярһынып.\n– Булашма, – тип тыйҙы Заһира. – Малдың рәнйеше төшә, ишеткәнем бар.\nИртәгәһенә күрше ҡатындың күккә ҡарап аһ ороуы, ирҙең алама һүгенеүе менән тирә-яҡ тулды. “Кайзер, бәпесем, Кайзер!” – тип үкһене ҡатын, эттең ҡушаматы шундай. Тапҡандар... Тоҡомо ла немецтыҡы, исеме лә.\nУрам халҡы бошонманы. Кайзерҙан шөрләй башлағайнылар. Дүрт аяҡлы фашист тип кенә торалар ине.\nБесән мәле етте. Эшкә ингән бөтә кеше салғы тотоп, һәнәк-тырма өҫтөрәп әрәмәлектәргә таралды. Ҡасаба ерендә мал тотһаң ғына мандыйһың. Ҡаланан һөт, ҡатыҡ, ит-май һатып килеп алыусы байтаҡ. Поезд туҡтағанда ла әҙ-мәҙ кәсеп итеп өлгөрәләр. Әлфир ҙә, көҙгә тана алып ебәрмәк, сабынлыҡ биләргә китте. Заһира бәпесен имеҙеп әлеге коляскаға һалды, ишек алдында сығарып ҡуйҙы. Ҡояш бешермәһен тип, колясканы аҡ селтәр япма менән ҡапланы. Үҙе, ҡулы бушаған арала картуфҡа тын алырға ирек бирмәгән колорадо ҡуңыҙын сүпләргә, баҡсаға сыҡты.\nБер арый шул мәшхәрҙе биҙрәгә һелккеләп йыйып йөрөгәс, әйләнеп килде. Ҡулын йылымыс һыуҙа оҙаҡ итеп йыуҙы, шулай ерәндергес ул ҡуңыҙҙар, шулай хәшәрәт – әллә нисә ҡат һабынлап ышҡыһаң да, тирегә һеңеп ҡалған еҫе бөтмәгән кеүек. Йыуынғысҡа һыу өҫтәйем тип сүмескә үрелде, уныһы ҡаҙаҡта саҡ эленеп торған әллә, кәлтерләп төшөп китте. Уяна инде, тип бәпесе ятҡан коляскаға ҡараны. Коляска буш?! Селтәре шыуып төшкән...\nӘ был мәлдә күрше йортта теге догтың хужабикәһе шәрбәт һыуға йоҡо дарыуы ҡушып тора ине. Һыуҙы шешәгә тултырып, имеҙлек кейҙерҙе лә, карауатта ятҡан балаға бирҙе. Эттәрен көсөк сағында шул имеҙлектән имеҙгәйнеләр. Бала, сарсаған, ахырыһы, шешәне ике ҡуллап тотоп, сәпелдәтеп имә башланы...\nЕнәйәттең башы Сыңғыҙ Әхәтовичтың, ҡулында булған шаһитнамәләргә таянып, алдан фаразлауына бик яҡын ине. Ә бына артабан ни ҡылғандар – быға бер генә, хатта иң гениаль тәфтишсенең дә, фантазияһы етмәҫтар! Йә йыртҡыс, йә сирле булырға кәрәктер гипотезаң ул йүнәлештә үҫеш алһын өсөн.\nӘллә быларҙың, дог хужаларының, психик сире бармы? Әлеге еңңнәйәт эшенән хәбәрҙәр һәр кемдә тыуҙы был һорау. Ҡағиҙә булараҡ, медико-психологик экспертиза үткәрелде. Һап-һау – икеһе лә.\n...“Мамочканың” олоғайған әсәһенә күсенеп килделәр. Баланы ныҡ йәшерҙеләр, кеше күҙенә салындырманылар. Әбейҙең өйө бик иҫке ине, шуға ла килеү менән ағас-таш йүнләп, кеше ҡушып, ҙур коттедж һалдыра башланылар. Аҡсаң булһа, оҙаҡмы һуң инде, күп тә үтмәне, аҫтында тәрән кирбес подвалы булған мөһабәт йорт ҡалҡып сыҡты. Ир менән ҡатын әлеге подвалда алмашлап үҙҙәренең ҡара маҡсаттарын бойомға ашырырға тотондо. Шул арала яйын табып, әбейҙе шифаханаға ебәрҙеләр. Аяҡтары һыҙлап яфаланған әбей бик риза булып йөрөп ҡайтты. Берсә ышанды был изгелектәренә, берсә ышанманы. Үҙҙәре лә олоғайып бара, хәлемә инеүҙәре шулдыр, тип уйланы.\nӘбейҙе кухняла, аш-һыу тирәһендә булаштырҙылар. Һикһәнгә етһә лә, ҡартлыҡ миңрәүлеге теймәгәйне уға. Хәйер, үҙенең ниндәйҙер сәйер хәлгә тарыуын миңрәү ҙә тойор ине. “Ниндәй бала? Кем сабыйы? Балалыҡҡа алдыҡ, тиҙәр, әтеү ниңә көнгә күрһәтмәй подвалда бикләп аҫрайҙар?” Әбейҙең мейеһен шундай һорауҙар бырауланы. Кейәүенең дә, уның һыңары – ҡыҙының да ҡаты бәғерле икәнен белә ул. Ҡарт көнөндә анау ҡасабаларында бергә йәшәтһәләр була ине ләһә, ошонда нисәмә ҡыш иҫке, йылы тотмаған өйҙә япа-яңғыҙ ҡышланы. Шуларҙы иҫенә төшөрһә, өндәшер еренән өндәшмәй ҙә ҡуя: әле шөкөр бит, йорт яңы, йылы, ризыҡ мул, яныңда тере йәндәр бар.\nЛәкин бер көндө ҡыҙыҡһыныуын еңә алманы әбей. Кейәүе ҡалаға киткән, ҡыҙы серем итергә ятып торған арала подвалға төштө. Тәүләп төштө. Ике ишек күҙенә салынды. Береһен асты – ташкүмер бүлмәһе икән, оло ауыҙлы мейес тора, шуны яғып йылыталар инде йортто. Стенаға көрәк, һоҫҡо, тәртешкә һөйәп ҡуйылған. Мейескә яға башланылар, ноябрь башы бит инде. Яңыраҡ берәү, ҡарасман ғына башҡорт ирекәйе, Мәҡсүт ине шикелле исеме, ташкүмер килтереп китте... Икенсе ишеккә йоҙаҡ аҫылғайны. Алдаҡ ҡына түгел, ысынлап бикләнгән, асҡыс менән бороп. Ғәҙәт иткәнсә, ишек башын үрелеп һәрмәне. Әһә, асҡыс шунда икән. Әллә ҡулындағы асҡыстың һалҡын тимере шулай тәьҫир итте, ҡапыл боҙ төштө әбейҙең йөрәгенә: ҡолағына сабыйҙың сеңләп илағаны ишетелде.\nАсып инде. Дүрт һанына баҫып, ишек төбөндә тиерлек бер тере йән эйәһе тора ине. Әбей менән ул күҙгә-күҙ текләште. Икеһе лә бер-береһен ят итеп, ҡурҡып ҡараны. Әбей иҫен йыйып алды, тирә-яҡты байҡаны: ҙур ғына бүлмә, мөйөштәрәк эт ояһына оҡшаған бер ҡаралты тора, стенала – уймаҡ тәҙрә, тышҡа ҡарай. Ә ҡайҙа теге сабый? Илағандай ине ләһә, ишетте ләһә? Төпкәрәк үтмәксе булды, иҙәндә һуҙылып ятҡан нәмәгә эләгеп йығыла яҙҙы. Тимер сынйыр имеш.\n– Ярабби! Ярабби!!! – әбейҙең тауышы сыҡманы, уның эсендәге булмышы шулай асырғанып һөрән һалды.\nБыуындары бәлйерәп, иҙәнгә тубыҡланды. Теге аңлайышһыҙ йән эйәһе менән уның ҡаршыһында тубыҡланған әбей тағы бер-береһенә текләне. Күҙҙәр... Берәйһе күрһә, уларҙың ҡараштарында бик күп оҡшашлыҡтар табыр ине, моғайын. Сабый һәм ҡарсыҡ. Ярҙамһыҙ, сараһыҙ икәү.\nӘбей ҡаршыһындағы йән эйәһен тотоп ҡапшап сыҡты. Тегеһе ҡарышманы, өркмәне. Ярабби! Был анау бала лаһа!? Атларға өйрәнә торған ғына сағында уны кем тығып ҡуйған бынау ҡурҡыныс ҡалыпҡа: сер яланғас көйө, дүрт һанына баҫтырып, турая алмаҫлыҡ итеп?\nӘ күҙҙәресе сабыйҙың, түҙеп торғоһоҙ зар эркелгән күҙҙәре... Әбей ҡайыш, ҡаҙаҡ менән ҡоршап, ағастан яһалған ғәләмәт ҡалыпты емерергә уҡталды, бармаҡтарын имгәтеп бөттө – бер ни ҙә ҡыла алманы. Зиһене буталды, рухы ғажиз булды. Тирә-яҡты һөрөм баҫты... Ҡаты итеп төртөүҙән ауыртынып иҫенә килде. Ишек буйы булып ҡыҙы баҫып тора ине. Ҡыҙымы, әллә Ғазраилмы? Юҡ, Ғазраил ул тиклем ҡурҡыныс түгелдер, ни тиһәң дә, фәрештә бит әле – бурыстың ғына ауыры төшкән уға...\nӘбей шыуышып барып стенаға һырынды. Йөҙөндә үсле ҡиәфәт ҡатып ҡалған бер ҡатын (юҡ-юҡ – уның ҡыҙы булмаҫ!) сыбыртҡы шартлатты. Баяғы нарасый йән, оҙон сылбырын һөйрәп, эт ояһы яғына тәнтерәкләне. Уның бит турайып баҫҡыһы киләлер – әҙәм балаһы лаһа! Ошо уй әбейҙең былай ҙа бәлтерәгән йөрәген бысаҡ булып телде. Уның һүнеп барған аңына килеп ингән һуңғы күренеш гүйә фоторәсем кеүек үҙгәрмәҫ бер рәүештә ҡатып ҡалды: ҡатын-ҡыҙ килбәтендәге яуыз берәү кескәй йән эйәһенә киҙәнде, яман итеп аҡырҙы: “Кайзер, место! Место, Кайзер!..”\nҠатындың ҡаҡ иҙәндә йән-тәслим булған әсәһендә ҡайғыһы юҡ. Әлфир менән Заһираның ғәзиз балаһын, әҙәм затын, көсөк тип һанап, ахырҙа унан эт яһау – бар көҫәгәне шул. Кайзер тип үлгән эттәренең ҡушаматын да йәбештереп ҡуйҙы. Ә бит малайҙың мулла ҡушҡан исемен дә белә ине: Айнур. Онотолдо Айнур, юҡ ителде, эт ителде...\nӨс йылдан ашыу әйләндерәләр эткә Айнурҙы, туҙға яҙылмаған, ҡолаҡ ишетмәгән был енәйәтте ҡылған ике вәхшиҙең тәфсирләп һөйләгәндәрен тыңлау Сыңғыҙ Әхәтовичтың ихтыяр көсөнә иң ҙур һынау булғандыр, бәлки. Ул икәүҙе үлтерә һуҡҡыһы килде уның. Закон һағында тороусы вазифалы кеше булмаһа, атып йығыр ине һымаҡ шуларҙы. Сөнки ул күрҙе бит Кайзер ителгән Айнурҙы. Күрҙе бит уның түҙеп торғоһоҙ зарлы күҙҙәрен. Эйе, зар бар ул күҙҙәрҙә һәм улар моңһоҙ ҙа түгел. Тимәк, өмөт бар? Консилиум уҙғарған профессорҙар бик өмөтләндермәне шул. Һөйәктәре утыҡмаған, быуындары ла тал сыбыҡтай әле, уны арт һанына баҫтырырға, турайтырға, ғөмүмән, анатомияһын төҙәтергә мөмкин дә булыр, ә бына психикаһын... Шундайыраҡ фекерҙәләр. Аңлай Сыңғыҙ Әхәтович – иң ауыры зәғифләнгән рухты сәләмәтләндереү, имгәнгән күңелде имләү. Тормош һынауҙарын еңә алмайынса, шарт һынған имәндәй ирҙәрҙең яҙмышы ла әҙ теркәлмәне уның ҡулынан үткән “дело”ларҙа.\nАйнурҙы (ул бит – Айнур!) әле ата-әсәһенә күрһәтмәнеләр. Суд та, моғайын, ябыҡ булыр, баланы унда килтермәҫтәр. Фотографиялары менән эш итерҙәр. Бөтә ҡалаға мәғлүм инде был фажиғә, ундай ғибрәтле эштәрҙе, сейфта тотһаң да, барыбер халыҡ белеп ҡала. Уйҙырмалар артыҡ ҡабармаһын өсөн, ысынын гәзиткә яҙырға тура килер. Суд ҡарары булғас инде уныһы...\nСыңғыҙ Әхәтович янына бер хәбәрсе лә килеп урағайны. “Ниндәй сәбәптәр арҡаһында шундай бәғерһеҙгә әйләнгән ул ир менән ҡатын?” – тип төпсөндө. Әйтерһең, ундай һорауға теүәл генә яуап биреп була. Әйтерһең, тәфтишсенең йөрәген игәмәй ул һорау. Игәй, әле һаман, “дело” осланғас та, игәй. Балалары булмаған, шуға күңелдәренә шәфҡәт ояламағанмы? Балалары булыр ине, ҡатын тәүгеһенә аборт яһатҡан, имгәнеп ҡалған. Бәлки, шул аборт булғандыр ҙа ул икәүҙең тәүге енәйәте.\nСыңғыҙ Әхәтович белә, ул икәү үҙҙәрен ғәйепле лә тоймай: “Беҙ кеше үлтермәгән, Кайзерыбыҙ иҫән булһа, нимәгә кәрәк ине беҙгә ул имгәк?” – тиҙәр. Ниндәй генә һирәк тоҡомдан булмаһын, эт башы менән кеше башы тиң була алмай! – аңламайҙар. Әлфирҙең ҡылығы ла әҙәмсә түгел, шул арҡала ғаиләһен ниндәй оло ҡайғыға һалды.\n...Телефон шылтыраны. Сыңғыҙ Әхәтович, уйҙарынан арынып, тағы ла тышҡа күҙ һалды. Ҡабаттан ябалаҡлап ҡар яуырға тотонған. Күк һаман да ерҙәге бысраҡты ҡапларға, ағартырға тырыша.\n– Дежурһыңмы? – Азаматов гелән шулай киҫәк кенә һөйләшә.\n– Ә, теге “дело” тынғылыҡ бирмәйме?\n– Иртәгә прокурорға тапшырам.\n– Тиҙ генә ҡотолоп булмаҫ әле...\n– Аңлайым. Шулай ҙа башыңдан уны тиҙерәк сығар.\n– Практика үткәндә ҡот осҡос енәйәт ҡыланғайны ҡалала, шуны хәтергә төшөрөп ултырҙым.\n– Ә-ә, мин дә иҫләйем. Шунан?\n– Ул саҡта иң ҡурҡыныс ваҡиға шул булған минең өсөн.\n– Иртәгәләрҙә юл айҡан...\nАзаматов, ғәҙәтенсә, трубкаһын ҡырт ҡына һалып ҡуйҙы.\nҠыҙрасов өҫтәлдәге папкаларҙы кире сейфына йәшерҙе. Төйөн төйнәлгән, енәйәт иҫбатланған. Ҡалғаны – суд хөкөмөнә.\nӨҫтәленең иң аҫҡы тартмаһын асты. Төптә ятҡан зәңгәр тышлы ҡалын дәфтәрҙең тәүге битен асты. Уҡыны: “Ошонан да яманыраҡ йыртҡыслыҡ юҡтыр?!” Шунан әлеге һүҙҙәр тәңгәлендә аҡайып торған һорау билдәһенә текләне. Бер ҡарарға килергә кәрәк ине уға – һорауға яуап бирергә.\nСтенаға уҡмашҡан мейе һәм ҡан, иҙәнгә тәгәрәп төшкән имсәк балаһы, карауат башында эленеп торған һыңар толом... Ҡот осҡос енәйәтте ҡылған атай кеше, ҡулға алынғас, йәтим ҡалған сабыйын, ҡыйралған яҙмышын ҡыҙғаныптыр, йән әсеһе менән үкереп иланы. Араҡы зәһәре, боҙоҡ күңеле, ҡулында шул минутта ҡороулы мылтыҡ булыуы, һөйәркәһе тарафынан кәмһетелгән ирлеге – бөтәһе-бөтәһе бергә ҡушылып, ҡәһәрле бер сәғәт һуғып, уны енәйәткә этәргән. Аңы буталған, ҡоһоро ҡайнаған, һыуынырға әмәле табылмаған. Аҡлап булмай, аңлатып, һәр хәлдә аңлатырға тырышып була уның енәйәтен. Ә Айнурҙы һәләк итеүселәрҙе – аҡлау түгел, аңлау ҙа мөмкин түгел! Уларҙың ҡара ниәттәренән кире сигенергә, тәүбәгә килергә ваҡыттары минуттар менән сикләнмәгән бит. Әсәй һынлы әсәй йән биргәс тә аҡылға килмәгәндәр. Дүрт йылға яҡын, меңдәрсә көн, ап-айныҡ баштан атҡарғандар енәйәттәрен!\nҠыҙрасов зәңгәр тышлы дәфтәрҙе йәнә ҡулына алды. Теге һорау билдәһе эргәһенә яуап яҙҙы, бер генә һүҙ: “Бар”. Яҙғанын дәлилләп, әлеге “дело”ның номерын теркәне.


26 Ноябрь 2019, 17:30\nӘсәлек капиталының суммаһы быйыл 453 мең 26 һум тәшкил итә. Киләһе йылда ла уның файҙаланылмаған өлөшө йыллыҡ инфляция дәүмәленә компенсацияланасаҡ. Әгәр ҙә ата-әсә сертификатты файҙаланмаған икән, бөтә сумма индексациялана\nӘсәлек капиталының суммаһы быйыл 453 мең 26 һум тәшкил итә. Киләһе йылда ла уның файҙаланылмаған өлөшө йыллыҡ инфляция дәүмәленә компенсацияланасаҡ. Әгәр ҙә ата-әсә сертификатты файҙаланмаған икән, бөтә сумма индексациялана. Күпмелер өлөшө айлыҡ түләүҙәргә тотонолған булһа, иҫәптәге ҡалдыҡ аҡса компенсациялана.\nБылтырҙан алып аҙ килемле ғаиләләргә әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәр алырға рөхсәт бирелде. Киләсәктә уны баҡса төҙөүгә лә тотонорға мөмкин буласаҡ. 2020 йылда сертификат суммаһы 466 мең һум тәшкил итәсәк. Ошо йылдың туғыҙ айында республиканың ҡала һәм райондарында әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәр алыуға меңгә яҡын ғариза килгән, был үткән йылдағынан ике тапҡырға күберәк тигән һүҙ. Бөтәһе 1635 ғаилә айлыҡ түләүҙәр алыу өсөн мөрәжәғәт иткән. Быйыл уның күләме 9182 һум тәшкил итә. Йәмғеһе айлыҡ түләүҙәргә 113 миллион һум аҡса йүнәлтелгән.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ата - әсә сертификатты икенсе һәм артабанғы сабыйы тыуғандан йәки уллыҡҡа алынғандан һуң алырға хоҡуҡлы. Уны торлаҡ шарттарын яҡшыртыу, әсәнең пенсияһын формалаштырыу, шулай уҡ инвалид балаларҙы йәмғиәткә ылыҡтырыу маҡсатында файҙаланырға мөмкин.


Материалы за 13.05.2008 » Архив газеты "Йәшлек"\nКитапханасыларҙы – Өфөгә\n15 майҙа БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы Өфөлә Башҡортостан китапханалары: бөгөнгө хәле һәм үҫеш перспективалары тип аталған китапхана белгестәренең I төбәк-ара ғилми-ғәмәли конференцияһын үткәрә.\nУнда пленар һәм секция ултырыштары ҡаралған. Сара сиктәрендә шулай уҡ төбәктәрҙәге китапханаларҙың бөгөнгө хәле, үҫеше мәсьәләләре буйынса фекер алышыуҙар буласаҡ һәм дөйөм резолюция ҡабул ителәсәк.\nавторы: Нур | 13 мая 2008 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nБаш ҡалала Еңеү эстафетаһы гөрләне ---\nЙыл һайын уҙғарылған был бәйге Бөйөк Еңеүгә дан йырлаусы сараға әүерелде. Старт алдынан эстафетаны асыу тантанаһындағы тәбрикләүендә БР физик культура, спорт һәм туризм министры Владимир Самородов Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына күрhәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн рәхмәтен белдерҙе һәм бөгөнгө быуындың аяҙ күк аҫтында тик спорт ареналарында ғына көс һынаша алыуын ҙур бәхет, тип билдәләне.\nЭстафетала ҡатнашыусыларҙы һәм ҡунаҡтарҙы «Молодежная газета» редакцияһының баш мөхәррире Татьяна Сырвачева ла сәләмләне.\nБыйылғы йыл икеләтә юбилейлы: гәзиттең сыға башлауына – 85 йыл, йолаға әүерелгән май эстафетаһы ойошторолоуға 60 йыл тулған. Уның беренсе ҡатнашыусыларының бөгөнгө байрамда булыуы сараға айырыуса йәм өҫтәне. Бөйөк Еңеүгә бағышланған эстафета оҙаҡ йәшәр һәм сәләмәт тормош эстафетаһы быуындан-быуынға тапшырыла килер, тигән өмөтөн белдерҙе Татьяна Николаевна.\nКисә РФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин командаһына инәсәк төп министрҙар һәм вице-премьерҙарҙы атаны.\nШулай итеп, Виктор Зубков менән Игорь Шувалов – беренсе вице-премьерҙар. Александр Жуков, Сергей Иванов һәм Игорь Сечин – вице-премьерҙар. Сергей Собянин – вице-премьер, Хөкүмәт аппараты башлығы.\nАлексей Кудрин, Сергей Лавров, Анатолий Сердюков, Рәшит Нурғәлиев, Сергей Шойгу, Дмитрий Козак, Татьяна Голикова, Алексей Гордеев, Андрей Фурсенко һәм Юрий Трутнев элекке вазифаларында ҡалды.\nЯңыларға килгәндә, Игорь Щеголев – элемтә һәм киң коммуникациялар, Александр Авдеев – мәҙәниәт, Рәсәй футбол союзы башлығы Виталий Мутко – өр-яңы министрлыҡ, Спорт, йәштәр һәм туризм эштәре министрлыҡтары башлыҡтары итеп тәғәйенләнгән.\nСәнәғәт һәм энергетика министрлығы икегә – Сергей Шматко етәкләйәсәк Энергетика министрлығына һәм Виктор Христенко етәкләйәсәк Сәнәғәт министрлығына бүленгән.\nӨфө тамашасыhы Хворостовскийға алҡышланы Мәҙәниәт\nАфишаларҙа Рәсәйҙең халыҡ артисы, РСФСР-ҙың Дәүләт премияhы лауреаты Дмитрий Хворостовскийҙың исемен уҡып, башта, моғайын, Өфө халҡы ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәгәндер. Нимә генә тимә, Рәсәйҙең «алтын баритоны» исемен яулаған был йырсыны донъяның hәр мөйөшөндә ихласлыҡ менән көтөп алалар.\nДонъяға танылыу Дмитрий Хворостовскийға 1985 йылда «Би-Би-Си» үткәргән «Донъя йырсыhы» телевизион конкурсынан hуң килә. Унда ул еңеп сыға. Ә Кардиффта (Бөйөк Британия) ул берҙән-бер призға hәм «Иң шәп тауыш» титулына лайыҡ була.\n1990 йылда Нью-Йорктың «PhiIips CIassics» компанияhы йырсы менән контракт төҙөп, уның 20-нән ашыу альбомын донъяға сығарҙы. Д. Хворостовскийҙың «Очи черные» альбомы 1992 йылда (дирижеры Н. Калинин, Осипов исемендәге халыҡ музыка ҡоралдары оркестры уйнай) Европала hәм АҠШ-та иң шәптәрҙең береhе, тип танылды.\n2005 йылда йырсы киң билдәле «Соотечественник года – 2005» премияhының лауреаты булды. Уны Рәсәйҙән ситтә йәшәгән, әммә Ватаны менән ижади бәйләнештәрен өҙмәгән шәхестәргә бирәләр. Бөгөн йырсы ғаиләhе – ҡатыны Флоранс hәм балалары менән Лондонда йәшәй. Үҙе әйтеүенсә, аҡ ҡайындарҙы күргән hайын hәр ваҡыт Рәсәйҙе hағыныу тойғоhо солғап алыуын йәшермәй.\nТөньяҡта хәлдәр нисек? Яңылыҡтар\nБР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев республикабыҙҙың төньяҡ райондарында эш сәфәрендә булды. Хөкүмәт башлығы Бөрө, Борай, Балтас, Асҡын, Ҡариҙел һәм Мишкә районы предприятиеларының эшмәкәрлеге менән танышты. Раил Сарбаевтың иғтибары үҙәгендә ошо көндәрҙә яҙғы сәсеү эштәрен тамамлаусы ауыл хужалығы предприятиелары торҙо.\nБөрө спирт-араҡы комбинаты – Премьер-министрҙың эш сәфәренең тәүге объекты. Раил Сарбаев заводтың етештереү эшмәкәрлеге, һауыт әҙерләү цехында яңы һауыт йыуыу машиналары менән танышты.\nСувенир продукциялар цехы – предприятиеның тағы бер байлығы. Бында Премьер-министрға заводтың ике төр сувенир продукцияһы күрһәтелде.\nБөрө районының Никитин ҙур булмаған индивидуаль предприятиеһы тәүлегенә 40 тоннаға яҡын һөт эшкәртә. Раил Сарбаев һөт заводы менән дә танышты, уның етештереү цехтарын ҡараны.\nЕңеү еңелеү менән йәнәш йөрөй Башҡортостан » Хәтер\nҺиҙәhегеҙҙер, 45-тең майы алыҫлаша барған hайын Еңеү байрамдары хислерәк, ихласлыҡҡа йомартыраҡ шарттарҙа үткән hымаҡ. Батырҙар баҡый юлынан китеп бөтөп барғанда, бәлки, күңелдәребеҙ нескәрәлер, намыҫ йөрәккә яҡынаялыр. Кеше, шулай, ҡәҙерленең ҡәҙерен уны юғалтҡас ҡына аңлай. Ваҡыт ағышын туҡтатып торор әмәлдәр юҡ: Бөйөк Ватан hуғышы кешелек тарихында бер сәхифә генә булып ҡалған кеүек, уның яугирҙарын да хәтерләп кенә алыр көн килмәҫ тимә.\nГәзит хәбәрҙәренә ышанған хәлдә, Европала, Америка Ҡушма Штаттарында Икенсе донъя hуғышы йәшерәк быуын хәтерендә бөтөнләй тоноҡланған икән. Бик теләгәндә, онотмаҫты – оноттороп, бахырҙы батыр итеп тә була. Фашистик Германияны совет халҡы, уның Ҡораллы Көстәре теҙ сүктерҙе, тип ышанып йөрөhәк, Көнбайышта, Гитлерҙың арт hабағын американ-инглиз-француз hалдаттары уҡытты, тип раҫлайҙар. Хәйер, сәйәсәт ялғанға – хәҡиҡәт кейемен, ә хәҡиҡәткә ялғанлыҡ кейемен кейҙерә, тиҙәр бит. Заман hәм ысынбарлыҡ быны раҫлай килә. Ул ғына ла түгел, бер яҡтан, Көнбайыштағы ҡайhы бер даирәләр Икенсе донъя hуғышы йомғаҡтарын йә онотторорға, йә бөгөнгө сәйәси конъюнктура мәнфәғәттәренән сығып баhаларға ынтылhа, икенсенән, үҙ кешеләребеҙ араhында ла Бөйөк Ватан hуғышын, изге Еңеүҙе кәмhетергә маташыу күренә. Йәш быуында халыҡтың фажиғәhе hәм ҡаhарманлығы беҙ аңға hәм ҡанға hеңдереп үҫкәнсә тетрәнеү уятмай. Бәлки, был минең шәхсән тойомлауым ғыналыр.\nӘгәр кешелек тарихын күҙ алдынан үткәрhәк, hил тип иҫәпләнгән йылдарҙың сираттағы hуғышҡа әҙерлек осоро ғына булыуына ышанырбыҙ. Ә заводта мылтыҡ эшләнә, пуля ҡойола икән, ул мотлаҡ атырға тейеш. Кешелек был йәhәттән ғүмер баҡый хаҡ йә нахаҡ яза көтөп йәшәй. Гүзәл донъяға ҡыуанып ҡына йәшәргә тыуған кеше өсөн күтәрелгән ҡылыстың ҡасан төшәсәген фаразлап көн күреү – ысын мәғәнәhендә яза.\nСиләбелә лә байрам матур үтте Башҡортостан » Хәтер\nЙәшлеген дәhшәтле Бөйөк Ватан hуғышы фронттарында илебеҙ, халҡыбыҙ азатлығы өсөн көрәшеп үткәргән быуын кешеләренең сабыр ҙа, рухлы ла булыуы hөйөндөрә.\nҮкенескә күрә, йылдан-йыл илебеҙҙе фашизм ҡоллоғонан азат итеүселәр сафы hирәгәйә бара. Fүмерҙәре ағышын бары тик Бөйөк Еңеү байрамы менән бәйләп: «Икенсе Еңеү байрамына хәтлем йәшәhәм, тағы бер йыл уҙа», – тип әйтеүсе олатай, өләсәйҙәр өсөн был көндөң ни тиклем әhәмиәтле икәнен аңлайбыҙ.\nБөйөк Еңеү көнө Силәбе өлкәhендә лә тантаналы hәм тулҡынландырғыс итеп үтә. Бындағы бер генә район да, ауыл да байрам сараларынан ситтә ҡалмай.\nОшо көндәрҙә өлкәнең Ҡоншаҡ hәм Арғаяш райондарында hуғыш ветерандарына оло хөрмәт күрhәтелде.


Скачать Бушлай видео Чат-видеочинать Өсөн бушлай - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nСкачать Бушлай видео Чат-видеочинать Өсөн бушлай\nДонъяла кеше ҡыҙыҡ һөйләне\nҺеҙ беләһегеҙме, нимә эшләргә, һеҙ Бер ҡасан да күңелһеҙ булмайӘгәр һин теләйһең ч рулетка Там, наверху смартфон һәм башҡа Йәһәттән һеҙҙең менән, осраған кеше Менән аралаша һәм бөтә донъяға килә. Аҡыл менән яңы танышыуҙар, яңы Ҡыҙыҡлы кешеләр менән танышыу өсөн расслабиться. Әлегә тиклем, рулетка топ ч тергеҙеү. Был яңы дуҫтар альтернатива яуланы.\nБашҡа ҡушымталар эшләү мөмкин булған Иң ябай онлайн-конференцияһы бер Үк ваҡытта тиҫтәләгән мең файҙаланыусы Араһында ҙур ваҡиға һәм иң Күп йәлеп итеү.Шулай уҡ иң яҡшы деконструациядеконструкция Видеочивать эйә кулланыусылар өсөн, бәйләнеш Булдырыу һәм уларға өҫтөнлөк бирелә. Был иң яҡшы вариант өсөн Өҫтәмә файҙалы йәки башҡа социаль Селтәрҙәр менән аралашты. Был ҡыҙыҡлы кеше күп булһа, Кеше үҙ фекерен һәм хистәрен Улар яңы быуынға тапшырыу һәм Ҡабул обама ҡыҙыҡлы. Әгәр сездә ниндәй ҙә булһа Һораусылар, рәхим итеп, святитель етәксе Һ ә л стесняйтесь.\nсекс без танышты теркәлгән ҡыҙы менән шунда танышҡан. эротическое видео чат видеочивать эротическое башҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат кейәүҙә таныштырҙы. 18 ч бушлай рулетка етди бушлай таныша видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч онлайн видео чат


Цимлянск — Башҡорт Википедияһы\nЦимля́нск — Рәсәйҙең Ростов өлкәһендәге ҡала (1961 йылдан).\nЦимлянск ҡала биләмәһе\n47°38′48″ с. ш. 42°05′41″ в. д.HGЯO\n↗14 643 кеше (2016)\n60 657 101 001\nЙөҙөм баҡсалары байрамындағы урам, Дон ғәскәре ере II Цимлянская станицаһы, 1875—1876 йылдарҙағы фото.\nЦимлянскиҙың тарихи үҙәге\nРостов өлкәһе Цимлянский районының һәм Цимлянск ҡала биләмәһенең административ үҙәге.\nХалҡы — 15 028 кеше (2010), өлкәнең халыҡ һаны буйынса иң кескәй ҡалаһы.\n2.1 Нигеҙ һалыныуы\n2.3 Ҡаласыҡтан станицаға\n2.4 Йөҙөм (виноград)\n2.6 Суднолар йөрөй торған канал\nҠала Ростов өлкәһенең көнсығышында, Цимлянск һыуһаҡлағысының көнбайыш ярында, Дон һәм Ҡомшаҡ йылғаларында, Волгодонскиҙан 20 километрҙа һәм Дондағы Ростовтан 236 километрҙа урынлашҡан.\nЦимлянск (1950 йылға саҡлы — Цимлянская станицаһы) дон казактары Усть-Цимла тип аталған казак ҡаласығына нигеҙ һалған. Ҡаласыҡтың нигеҙ һалыныу ваҡыты тураһында төгәл мәғлүмәт юҡ. Тарихи документтарҙа Усть-Цимла (Цимла-Тамаҡ) тәүге тапҡыр 1672 йылда иҫкә алынған, әммә ҡайһы бер тарихсылар Цимлянскиҙың йәше байтаҡҡа өлкәнерәк тип иҫәпләйҙәр. Станица Цимлянская станицаһы Хазар ҡағанлығына ҡараған Саркел ҡәлғәһе (һуңғараҡ рустарҙың Белая Вежаһы) урынында барлыҡҡа килгән, ә ҡәлғә диуарҙарын казактар, үҙҙәренең курендарын төҙөгәндә, емереп ташығандар.\nҠаласыҡ, Цимла йылғаһы тамағында ултырғанлыҡтан, йылға исемен алған. «Цимла» һүҙенең килеп сығыуы буйынса бер нисә фараз бар. Берәүҙәр уны «чим» (лай, ылымыҡ), «чым» (кәҫ) йәки «сым» (һәйкәл, ҡәберлек) тигән төрөк һүҙҙәренән килеп сыҡҡан, тип иҫәпләй. Икенселәр «Цимла» һүҙе, тәржемә иткәндә, «даға» тигәнде аңлата тип уйлай, сөнки Кумшацкая (Ҡомшаҡ) һәм Цимлянская станицалары аралығында Дон йылғаһы, формаһы менән дағаға оҡшаған, боролош яһай.\nТатарҙарҙың йыш баҫып инеүе һәм яҙғыһын Дон йылғаһының ярҙарынан ташып сығыуы Цимлының тәүге килеп ултырған кешеләрен күсеп йөрөргә мәжбүр иткән. Из походного журнала Пётр I поход журналынан күренеүенсә, Цимлян ҡаласығы 1696 йылда Дондың уң яғында ултырған булған. Ул ваҡытта ҡала, алғы яғы ергә ҡаҙып урынлаштырылған оҙонса ярылған бүрәнәләр һәм күгән (тёрн) ағасы менән үрелгән ситән кәртә менән нығытылған ер өйөмө менән сикләнгән, кескәй квадрат хасил иткән. Аҡрынлап ер өйҙәр (землянка) урынында яҡшы сифатлы, ныҡ йорттар, хужалыҡ ҡаралтылары ҡалҡып сыҡҡан. Ҡаласыҡ ҙур биләмәгә — станицаға әйләнә барған. Урындағы халыҡ ер эшкәртеү һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Манычтан тоҙ килтергәндәр һәм был шөғөлдән байтаҡ килем алғандар. Цимлянск йорто Дон Ғәскәре өлкәһенең 1-се Дон округына ҡараған.\nЙылы көньяҡ климаты сыбыҡсалары Венгриянан, Ирандан, Рейн ярҙарынан килтерелгән йөҙөм үҫтереүгә яҡшы шарттар тыуҙырған . Бер ҡыҙыҡлы мәғлүмәт бар: 1709 йылдың апрель айында Старочеркасск (Черкасск) ҡалаһына китеп барған Пётр I, һауа шарттары боҙолоу сәбәпле, төндә Цимлянская станицаһында урындағы казак Клеменовта туҡтаған. Хужа, батшаны ябай офицерға һанап, уның менән ғали йәнәптәренең Донда урынлаштырған яңы тәртиптәре тураһында бик оҙаҡ бәхәсләшкән. Икенсе көнгә Пётр I ҡарттарҙы йыйған һәм, серен асып, сит илдә күргән виноградниктар тураһында һөйләгән. Шунан үҙ ҡулдары менән бер нисә ҡыуаҡ йөҙөм ултыртҡан. XIX быуат башына уҡ станицала 30 меңгә яҡын ҡыуаҡ йөҙөм үҫкән.\nТимер юлдарынан йөҙәр километрҙар алыҫлыҡта ятыуына, ҡыш айҙарында хатта һыу юлынан да мәхрүм ҡалыуына ҡарамаҫтан, Цимлянская шулай уҡ сауҙа станицаһы ла булған. XIX быуат аҙағында — XX быуат башында Цимлянскаяла бөтөн Рәсәй сауҙагәрҙәрен йыйған йәрминкәләр йыл һайын үткәрелгән.\nСуднолар йөрөй торған каналҮҙгәртергә\nЦимла Дондың күтәренке уң ярында Цимла 300 йылға яҡын йәшәп килгән. Һәм, В. И. Ленин исемендәге Волга-Дон суднолар йөрөү каналы һәм Цимлянск һыуһаҡлағысы төҙөлөшө башланғанлыҡтан, Цимлянская станицаһын күсереп ултыртыртырға тура килгән. 1950 йылда, Волга-Дон каналын төҙөү маҡсатында, был ерҙәргә эшселәр килгән, йөктәр килтерелгән. Суднолар йөрөү каналы һәм Цимлянск гидроузлы бөйөк төҙөлөшө тамамланғандан һуң, күп төҙөүселәр бында төпләнеп ҡалған.\n1950—1952 йылдарҙа Цимланың атамаһы Цимлянск ҡасабаһы тип үҙгәртелгән , ә 1961 йылдан уға ҡала статусы бирелгән.\nХәҙерге Цимлянскиҙа шарап, балыҡ эшкәртеү, Цимлянский суднолар төҙөү механик заводтары эшләй. Цимлянский районында биләмәнең иҫтәлекле урыны булған Цимлянск гидроэлектростанцияһы (ГЭС) эшләй.\nЦимлянский районында бойҙай, арпа, тары, ҡарабойҙай, көнбағыш, мал аҙығы культуралары, йәшелсә, емеш, йөҙөм үҫтергәндәр. Малсылыҡ, ҡошсолоҡ тармаҡтары үҫешкән, һөт һәм ит етештерелә.\nМинераль һыу сығанаҡтары.\nЦимлянск шулай уҡ иң һәйбәт ял урыны булып танылған. Был ерҙә ҡояшлы көндәрҙең күп булыуы, уның минерал һыуҙарға байлығы бында тулы ҡанлы ял итеү шарттарын бирә.\nБынан тыш, Цимлянск үҙенең шараптары менән, бигерәк тә «Цимлянск шарабы» ААЙ-ы эшләп сығарған бызырҙап торған (игристое)"Цимлянск шарабы" менән дан тота.\n«Морозовск—Куберле» һыҙатындағы Цимлянский тимер юл станцияһы. Транспорт бәйләнеше автомобиль, тимер юл һәм һыу транспорты ярҙамында тормошҡа ашырыла.\nҠала эргәһендә «Волгодонск» аэропорты бар, әммә 1990-сы йылдарҙан унан регуляр рәүештә пассажирҙар йөрөтөлмәй.\nҠала эсендә һәм ҡала янында пассажирҙар йөрөтөүгә автобустар һәм маршрут таксиҙары йәлеп ителгән.\nҠаланың «энергетиктар ҡаласығы» тип йөрөтөлгән микрорайоны Ростов өлкәһенең башҡа провинциаль ҡалаларынан үҙенең архитектураһы менән айырылып тора. Ул 1950-се йылдарҙа барлыҡҡа килгән курорттар, сталин ампиры, стилендә төҙөлгән. Ҡаланың административ биналары һәм ГЭС шул уҡ стилдә төҙөлгән. 2000 йылда ҡалала Изге Никольский храмы төҙөлә башлаған.\nМакаров Александр Максимович — ракеталар төҙөүсе.\nРябышев Дмитрий Иванович — совет хәрби начальнигы.\nСолод Алексей Пудович — Дан ордены тулы кавалеры, Цимлянский районының почётлы гражданины (бюст Цимла геройҙары Аллеяһында урынлаштырылған).\nРостов өлкәһенең Цимлянск ҡалаһында региональ әһәмиәтле күп кенә мәҙәни объекттар бар. Бына улар:\nЦимлянск гидроузлын төҙөү иҫтәлегенә обелиск;\n1952 йылда В. И. Ленин исемендәге Волга-Дон каналын (Цимлянск гидроузлын) төҙөү иҫтәлегенә бағышланған обелиск. Обелиск авторҙары — скульпторҙар Г. И. Озолина, А. С. Кондратьев һәм Михаил Константинович Аникушин.\nТимер һәм бетондан ҡойолған обелискыларҙың бейеклеге 30 метрға яҡын. Ҡабырғаларына 5 метр бейеклегендәге фигуралы скульптур композициялар урынлаштырылған. Һәр обелиск композицияһында ике кеше фигураһы — тимер юлсылар, проектирлаусылар, төҙөүселәр һәм геологтар. Обелиск эмблема менән тамамланған. Обелиск эсендә музей эшләгән.\nМәҙәни иҫтәлекле урындарға түбәндәгеләр ҡарай:\nРотондалы Приморский паркы тарихи-архитектур ансамбле — тарих, архитектура һәм ҡала төҙөлөшө һәйкәле, 1954—1956 йылдарҙа төҙөлгән;\nРайон Мәҙәниәт йорто бинаһы, 1955—1956 йй. (Яр буйы урамы, 2-се йорт);\n«Цимлянский» шифаханаһы бинаһы (140 урынлы), 1954—1955 йй. (Яр буйы урамы, 13/2-се йорт);\nМәктәп-интернат корпусы бинаһы, 1954—1956 йй. (Ял йорто, Яр буйы урамы, 11/1-се йорт);\nПриморский паркы ротондаһы бинаһы, 1954—1955 йй.;\nПриморский паркындағы флигелле Үҙәк арка бинаһы, 1954—1955 йй.;\nЦимла геройҙары Аллеяһы. Аллея ҡоролмаларын төҙөү халыҡтан һәм урындағы предпрятиеларҙан аҡса йыйыу методы менән атҡарылған. 2006 йылда беренсе бюст асылған. Аллеяла, 28 батыр панфиловсының взвод командиры Иван Евстафьевич Добробабин бюсын индереп, 11 герой бюсы ҡуйылған (1913—1996). Добробабин Цимлянск ҡалаһында йәшәгән һәм вафат булған;\nИзге Никольский храмы (2000).\nРотонда в Приморском парке г. Цимлянск ҡалаһының Приморский паркында Ротонда\nXX быуат башында Цимлянская станицаһы\nАллея героев Цимлы.JPG\nЦимла геройҙары Аллеяһы\nЖД Вокзал в Цимлянске.JPG\nЦимлянская тимер юл станцияһы\nПриморский парк в Цимлянске.JPG\nЦимлянскиҙың тарихи үҙәге. Приморский паркы\nЭлекке пионерҙар йорто, хәҙерге Цимлянскрыбвод хужалығы бинаһы\nФОК в Цимлянске.JPG\nЦимлянский шарап заводы\nКинотеатр Комсомолец в Цимлянске.JPG\nЭлекке «Комсомолец» кинотеатры, хәҙер - ҡала халыҡтың ялын ойоштороу үҙәге\nӨҙөмтә хатаһы: <references> билдәһенең "gks2010" исемле <ref> билдәһе үрҙәге текста ҡулланылмай.\nҠалып:Ростов өлкәһенең Цимлянский районы Ҡалып:Ростов өлкәһе ҡалалары Ҡалып:Дон буйы тораҡ пункттары\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Цимлянск&oldid=751635 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 5 октябрь 2017 в 21:06\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:06 5 октябрь 2017 үҙгәртелгән.


Бушлык өсөн түләү\n13 Декабрь 2018, 18:17\nҠәҙерле редакция! Һеҙгә халыҡты икмәк-ҡалас ризыҡтары менән тәьмин итеү мәсьәләһе буйынса мөрәжәғәт итәм. Эш шунда, һуңғы ваҡытта (инде алты айҙан ашыу) Бәләбәй икмәк комбинаты беҙҙе буш икмәк менән туйындыра.\n. «Нисек?» — тип һорарһығыҙ. Бына шулай: һоро түңәрәк икмәк һатып алаһың, 24 һум түләйһең hәм был икмәкте өйгә алып ҡайтып, уны киҫкәс, эсендe ҙур бушлыҡ күрәһең. Был нәмә? Һатып алыусыларҙы мыҫҡыллаумы? Ни өсөн бына шундай матур hәм сифатлы икмәк буш булған һуң? Беҙ был мәсьәлә менән Бишбyләктәге сауҙа нөктәләре хеҙмәткәрҙәренә бер нисә тапҡыр мөрәжәғәт иттек. Улар елкәләрен генә йыйыра, улар икмәк бешермәй, уларҙың эше һатыу ғына. Ә «Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында» закон нисек һуң? Ни өсөн халыҡ буш икмәк өсөн түләргә тейеш? Һәм беҙ ҡасан яҡшы, сифатлы, тәмле Бәләбәй икмәген көтөп ала алырбыҙ? Тейешле тәртипте кем урынлаштырыр?\nРөстәм Әхмәт-Ша Әбү-Зәри.\nБәләбәй ҡалаһының «Бәләбәй икмәк продукттары комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генеральный директоры Азат Кәрим улы Бәшәров яуап бирә:\n— Беҙҙең комбинатта ҙур эш тәжрибәһе булған технологтар hәм ашнаҡсылар эшләй. Бындай осраҡтар йыш булмай. Кеше факторы. Икмәкте боронғоса ҡомалаҡ сүпрәһенән бешерәбеҙ hәм бының менән ғорурланабыҙ. Беҙҙең өсөн табыш түгел, ә продукцияның сифаты мөhим.\nИкмәк сифаты ҡәнәғәтләнерлек булмаған осраҡта, һатыусылар кире ҡайтаралар. Ҡулланыусылар килеп тыуған мәсьәлә буйынса hәр киоскта булған номерҙар буйынса шылтырата ала. Беҙ һөйләшеүгә әҙер. Хат авторы шул уҡ көндө беҙҙең менән туранан-тура элемтәгә инә ала ине. Хәҙер икмәктең ҡасан, ниндәй сменала бешерелгәнен асыҡлай алмаясаҡбыҙ. Әлбиттә, бер кемде лә язаға тарттыра алмайбыҙ. Алынған сигналды иғтибарға алабыҙ hәм сығарылған продукцияның сифатын контролдә тотасаҡбыҙ.


Үтә лә яуаплы һөнәр эйәләре » Сайт деревни Бишаул-Унгарово Кармаскалинского района РБ\nБишаул.РУ » Новости » Үтә лә яуаплы һөнәр эйәләре\nҮтә лә яуаплы һөнәр эйәләре\nКатегория: Новости | 25-04-2012, 18:08 | Просмотров: 2515\nДонъяла бик күп һөнәри байрамдар бар. Уҡытыусы, сауҙа хеҙмәткәре, тимер юлсылар һәм башҡа хеҙмәт тармағында эшләүселәр көнө... Әлбиттә, секретарь кеүек мөһим һөнәрҙең дә үҙ көнө булырға тейеш. Быйыл Халыҡ4ара секретарҙар көнө 25 апрелдә билдәләнә. Байрам көнө үҙгәреп тора, ул апрелдең һуңғы аҙнаһының шаршамбыһына тура килә һәм административ хеҙмәткәрҙәр аҙнаһы сиктәрендә үткәрелә.\nТәүге тапҡыр секретарҙар кө нөн Америкала 1952 йылда бил дә ләйҙәр. Штаттың офис хеҙмәт кәр ҙә ренең эшен популярлаш тыр ған һәм йәмәғәтселек ал дында улар ҙың статусын үҙгәртеү өсөн байтаҡ көс һалғанГарри Клемфусс тигән публицистары була. Ул секретарҙарҙы таны лыу ға һәм ихтирамға лайыҡ кешеләр, тип иҫәпләгән һәм уларҙың хеҙмәтен баһалауға өлгәшкән.\nҠайһы берәүҙәргә секретар ҙың бурыстары еңел генә эш кеүек күренәлер – шылтыра тыу ҙар ға яуап бирәһең дә, ҡәһүә яһап килтерәһең. Ләкин былай тип уйлаусылар төптө яңылыша. Ысынында иһә, сек ретарь хеҙ мә те бик мөһим һөнәр. Уларҙың иңен дә шылтыратыуҙар ҡабул итеүҙән алып, ҡиммәтле ҡағыҙ ҙар менән эшләүгә тиклем оло хеҙмәт ята. Заманса секре тар ҙар – эште тотҡарлыҡһыҙ алып барған административ хеҙ мәт кәр ҙәр ҙә. Улар һәр кемде йылы ҡар шы ларға, һәр фактты иҫтә ҡал ды рырға һәм мөһим документ тар ҙы тиҙ генә эҙләп табырға тейеш.\nРайон хакимиәте башлығы ның ҡабул итеү бүлмәһендә эш ләүсе мөләйем ҡыҙҙар & совет ап па ратының әйҙәүсе белгесе Гөлнара Әхмәт ҡыҙы Зари по ва һәм сек ретарь Зарема Раил ҡыҙы Вәлиеваның да бер минут бушторғандары юҡ. Улар ҡабул итеү бүл мәһенә килгән һәр кемде их лас йылмайып, итәғәтле итеп ҡар шы ала. Етәксе бул маған осраҡтала, барыһының да һорауҙарын иғтибар менән тыңлап, уларға кәрәкле мәғлүмәт биреп сығаралар. Аҙна һайын үт кә рел гән ҡабул итеү көнөндә утыҙ ға яҡын кешенең һорауын яҙып алып, хакимиәт башлығына һәм тейешле хеҙмәт етәкселәренә ебә рәләр. Эшлекле этикет ҡағи ҙә ләре буйынса, секретарь ингән кеше менән тәү башлап иҫән лә шергә, “зинһар”, “ғәфү итегеҙ”, “рә хим итегеҙ” ти гән һүҙҙәр ҡул ланырға, документ күрһәтергә бул һа, быны уры ны нан тороп эш ләргә, кешенең күҙенә ҡарап һөйләшергә, таныш кешеһе бул һа, исеме һәм ата һының исеме ме нән өндәшергә тейеш. Әлбит тә, был исемлек сек ре тарҙарҙың бурысына ин гән дәр ҙең бер өлөшө генә.\n& Уларға кешелеклелек, яғым лы лыҡ, мөләйемлелек, кеше ләр менән эшләй белеү сифат тары хас. Гөлнара Әхмәт ҡыҙы һәм Зарема Раил ҡыҙы & һәйбәт психолог та, яҡшы кәйеф өлә шеү се ләр ҙә, ҡот һәм йәм биреүселәр ҙә. Ғөмүмән, ҡабул итеү бүлмә һен дәге аураның миңә лә, килеү се ләргә лә йоғон тоһо ҙур, & тиха кимиәт башлығы Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов.\nГөлнара Әхмәт ҡыҙы Йоматау аграр техникумының юриспруденция факультетын тамамлаған, һуңынан ситтән тороп Мәскәү иҡтисади үҙгәрештәр инсти ту тының “Дәүләт муниципаль ида ра лығы” факультетында белем алған.\n& Эшемде бик яратып башҡа рам. Был өлкәлә эшләгән һигеҙ йылым һиҙелмәйенсә лә үтте. Электрон почтаны тикшереп тороу, осрашыуҙарға, кәңәшмә ләр гә саҡырыуҙар ебәреү, хаттар ҙы теркәп барыу ҙа беҙҙең бурыс ҡа инә. Етәксенән алдараҡ ки лер гә, һуңыраҡ ҡайтырға тура кил гән осраҡтар булһа ла, 4&се клас та уҡыусы ҡыҙым Азалияға һәрсаҡ ваҡытымды бүлергә ты ры шам. Бүлмә гөлдәре, сәскәләр үҫ те реү менән мауығам, & тиҠыр мыҫ ҡалы ауылы ҡыҙы Гөлнара Зарипова.\nЗарема Раил ҡыҙыиһә был эштә яңы кеше. Уның бын да эшләүенә бер йыл да тул ма ған әле. Шуға ҡарамаҫтан, ул үҙен тырыш, яуаплы хеҙмәткәр итеп күрһәтеүгә өлгәшкән. Зарема Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.\nЯҡшы секретарь алтын бәрә бә ренә тиң, тиҙәр. Был иҫбатлау ысынлап та, дөрөҫ, сөнки нәҡ сек ретарҙар етәкселәрҙең уң ҡулы, алыштырғыһыҙ ярҙамсы ла ры. Форсаттан файҙаланып, был үтә лә яуаплы хеҙмәт эйә лә рен һөнәри байрамдары менән ҡот ла йбыҙ, яҡшы кәйеф, түҙем лек һәм уңыштар теләйбеҙ.\nДим СЕРБАЕВ фотоһы.\n[url=https://bishaul.ru/news/353-1198t1241-l1241-yauaply-12111257n1241r-yej1241l1241re.html]Үтә лә яуаплы һөнәр эйәләре[/url]


Быйыл Башҡортостанда 10 мең 800-ҙән ашыу янғын теркәлгән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 декабря 2019 — 18:32 ГТРК «Башкортостан»\nБыл уҙған йыл менән сағыштырғанда өс тапҡырға тиерлек күберәк. Һандарҙың ҡапыл үҙгәреүенә законға төҙәтмәләр индереү сәбәпсе. Утта һәләк булыусылар ҙа артҡан. Быйыл Башҡортостанда теркәлгән янғындарҙа 244 кешенең ғүмере өҙөлгән. Уларҙың унауһы – балалар. Уҙған йылда утта 44 кешегә аҙыраҡ ҡорбан булған. Балалар араһында ла ике тапҡырға кәмерәк ине. Ғәҙәттән тыш хәл осраҡтары Яңы йыл байрамдарында һәм каникулдары ваҡытында йыш теркәлә. Уларҙы булдырмау маҡсатында республикала 25-се ноябрҙән “Яңы йыл” операцияһы башланды.\nБыйыл янғындарҙың артыуына законға төҙәтмәләр индереү сәбәпсе. Хәҙер, баҡсала сүп-сарҙы яндырһаң, ул да янғын тип иҫәпләнә. Ә 1-cе декабрҙән янғын хәүефһеҙлеген күҙәтеү менән шөғөлләнгән органдар балалар күп булған һәм пиротехника һатылған урындарҙы ныҡлап тикшерә башлай. Был эш план буйынса түгел, ә айырым алып барыла. Рейдтар закон боҙоуҙарҙы асыҡлау маҡсатында уҙғарыла. Ә Яңы йыл байрамдарында бөтә оператив хеҙмәттәр көсәйтелгән тәртиптә эшләйәсәк.\nЯңы йылға бер ай самаһы ваҡыт бар, ә республикала электр гирляндыһынан янғын сыҡҡан. Әле ваҡиға буйынса тикшереү бара, әммә, шуныһы асыҡ билдәле, ут Яңы йыл биҙәүесенән башланған. Статистика буйынса, янғындарға иң тәүҙә ут менән һаҡһыҙ эш ите= сәбәпсе. Икенсе һәм өсөнсө урында электр ҡоролмалары һәм мейестәр менән дөрөҫ файҙаланмау, уларҙың төҙөк булмауы һәм башҡалар. Шуға күрә, барыһын да ваҡытында тикшереп торорға кәңәш итә белгестәр.


Саңғыларҙа елдәй елеп\n19 Март 2018, 14:21\nЙолабыҙға тоғро ҡалабыҙ. Эйе, бына 1977 йылдан алып беҙҙең гәзит призына республика саңғы ярыштары уҙа. Рәхмәт инде ойоштороусыларға! Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт, Мәғариф министрлыҡтары тейешле ярҙамын күрһәтә. Ә быйылғыһы Күмертау ҡалаһында үткәрелде.\nБеҙ ни шунда уҡ ярыш урынына ашыҡтыҡ. Күрҙек, таныштыҡ спортсылар, тренерҙар менән. Был юлы ҡаланыҡыларҙан ауылдыҡылар күберәк булыуы ҡыуандырҙы.\nАна, берәүҙәр саңғыларын ҡулдарына тотоп, тренерҙары эргәһенә йыйылды. Үҙҙәре саф башҡортса һөйләшә бит әле! Йүгерҙек яндарына.\n– Беҙ Әбйәлилдең Әбделмәмбәт мәктәбенекеләр булабыҙ, – тип ихлас таныштырҙы командаһы менән Фәйезйән Мөҙәрис улы Тайсин. – Балаларҙы ярышҡа Илнур Ирмәк улы Ташбулатов менән икәүләп алып килдек. Бының өсөн мәктәп директоры Илдар Рәйес улы Ғибәҙәтовҡа рәхмәт әйтәбеҙ. Спортты үҙе лә ярата. Шәп етәксе, беҙгә һәр саҡ ярҙам итә.\nМәктәбебеҙҙә саңғы секцияһы эшләй. Унда I – XI синыфтарҙан 30 бала шөғөлләнә.\n– Ә һәйбәт ярыш саңғыларын, таяҡтарын, ботинкаһын ҡайҙан алдығыҙ? – тип ҡыҙыҡһынабыҙ.\n– Уларҙы беҙгә ата-әсәләр үҙҙәре һатып алып бирә, ә саңғы майҙарын, парафинды – райондың спорт мәктәбе. Бер ҡыйынлыҡ кисермәйбеҙ.\n– Ҡалай шәп тә ул! Башҡа райондарҙа ла шулай булһын ине, – тип әбйәлилдәр өсөн ныҡ һөйөндөк.\nКөйөргәҙе районының Аҡһары мәктәбенән Карина Матҡорбанова һәм Камила Аҡсурина менән дә таныштыҡ.\n– Беҙҙән был ике ҡыҙыбыҙ ғына ҡатнаша, – тине тренерҙары Марат Булат улы Сәликбаев. – Февраль айында командабыҙ республика буйынса алтынсы урын алғайны. Бында ла һынатмаҫҡа иҫәбебеҙ бар.\nАҡһары мәктәбендә «Спартак» спорт клубы эшләй. Уны Марат Булат улы етәкләй. Спорттың күп төрө буйынса шөғөлләнәләр. Ә бына ҡышҡыһын саңғыға баҫалар. Район хакимиәте ярҙамынан өҙмәй икән.\nБеҙ бында Ейәнсура башҡорт гимназияһы йәш саңғысыларын да осраттыҡ. Уларҙы ярышҡа Йәғәфәр Йәдкәр улы Хәсәнов әҙерләй ине. Саңғыларҙы тегеләй-былай әйләндереп, һәр береһен тотоп ҡарап, ентекләп тикшерә, үҙе шул арала кәңәштәрен бирергә лә өлгөрә.\nЕйәнсурала саңғы спортына иғтибар етешмәй, күрәһең. Райондың ике мәктәбендә – әлеге гимназияла һәм Күгәрсен ауылында ғына етди шөғөлләнәләр. Шуғалыр тик ошо ике коллектив араһында бара икән иң-иңдәрҙе асыҡлау. Бер уҙышта күгәрсендәр еңһә, икенсеһендә – гимназияныҡылар.\n– Хәл итәһе мәсьәләләр бар инде. Яҡшы ярыш саңғылары етмәй. Ҡайһы ваҡыт бер парҙы алмашлап кейеп тә ярышырға тура килә. Ҡиммәтле саңғы майҙары ла кәрәк. Бөтәһен дә гимназия үҙе генә хәл итә алмай, – тип зарланып та алды ейәнсуралар.\nӨфө районының Шамонин мәктәбенән быйылғы ярышҡа ҡыҙҙар командаһы ла килгәйне. Ә былтыр тик малайҙар ғына ҡатнашҡайны. Бәй, улар араһында Данияр Хәйретдиновты ла тап иттек. Бына бит нисек! Атаһы Булат Хәйретдинов «Йәншишмә»лә эшләп киткәйне, ошо ярыштар тураһында ла яҙа торғайны. Әле улы саңғыға баҫҡан, Күмертауға ла килеп еткән. Афарин!\nУҙған йыл Бәләбәйҙә ҡалтасылар һоҡландырһа, быйыл учалылар ҡыуандырҙы. Призёрҙарҙың иң күбе улар араһынан ине.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, Рауил ағай ярышҡа үҙе килә алманы. Учалынан бында тиклем аралар алыҫ ҡына шул.\nҒәҙәттәгесә, ике көн буйы көс һынашты йәш саңғысылар. Тәүгеһендә шәхси беренселектә иң-иңдәрҙе асыҡлаһалар, иртәгеһенә – эстафета! Был юлы икенсе төрлөрәк үтте ул. Ҡатнаш эстафета тип аталып, 2 ҡыҙ һәм 2 малай команда өсөн тырышты. Кесе төркөмдә лә, оло төркөмдә лә әлеге лә баяғы учалыларға етеүсе булманы. Дәғүәселәрен күпкә артҡа ҡалдырҙы улар.\nКүмертауҙа «Йәншишмә» гәзите призына уҙған саңғы ярыштары еңеүселәрен бүләкләүҙә ярҙам иткәндәре өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Әмир Миңләхмәт улы ИШЕМҒОЛОВҡа, «РИА-Медоптик» офтальмология үҙәге директоры Рәшит Хөсәйен улы ИСКӘНДӘРОВҡа һәм «Башбланкиздат» асыҡ акционерҙар йәмғиәте директоры Гөлсәсәк Ҡадир ҡыҙы ӘЛИБАЕВАға рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №18, 6 - 12 май, 2017 - Информационные страницы\n№18, 6 - 12 май, 2017\nЙәшерелгән сит-ят күҙҙәрҙән,\nӨсмөйөшлө хаттар -\nҺағыш тама һеҙҙең һүҙҙәрҙән.\nКүпме ҡайнар хистәр\nҺеҙгә теҙеп яҙған батыр ир:\nЯрты донъя гиҙеп,\nЕңеп ҡайтыр, көтһөн тыуған ер!\nҺандыҡ төптәренән алалар…\nҺуғыш күрмәһендәр балалар!\nБЕҘ БЕЛГӘН ЯУГИРҘАР\nЕтмеш икенсе тапҡыр Еңеү яҙын ҡаршылайбыҙ. Ер йәшәреп, тәбиғәттең уяныу мәленә тап килеүе лә хатта Бөйөк Еңеүебеҙҙең тормошто раҫлаусы көсө, бөтөн тереклекте ҡурсыусы тыныслыҡ символы булыуына бер ишара. Ваҡыт арауығы беҙҙе тарихыбыҙҙа ҡалған 1945 йылдың 9 майынан алыҫайтҡан һайын, күңелебеҙгә, аңыбыҙға тағы ла тәрәнерәк һеңеп, рухыбыҙға яҡыная ғына бара ул көн.\nҒүмер буйы төшөмә шундай күренеш инде: далала таң ата, ҡолағыма ат тояғы тауышы ишетелә, бына һыбайлы ла күренә, ҡараһам, ул сапҡын мин үҙем, йөрәгем шундай елкенә, күңелем өҫкә-күккә күтәрелә, мин сабам, сабам, сабам...\nмин белгән яугир\nИКМӘКТЕҢ ҮҘЕН КҮРМӘНЕК, ӘММӘ АТАМАҺЫН ОНОТМАНЫҠ\nБыл һуғышҡа 28 генә йорттан торған Ташаҫты ауылы 37 ир-азаматын оҙата. Уларҙың 20-һе һуғыш яланында һәләк була йә хәбәрһеҙ юғала. Сәлимгәрәй Әбүзәровтың Имаметдиндан тыш, тағы ике улы һуғышҡа китә.\nУл күрһәткән батырлыҡтары өсөн II дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены, "Ҡыҙыл йондоҙ" ордены менән наградлана, бик күп миҙалдары бар. СССР Ҡораллы Көстәренең баш командующийы Сталиндың шәхси рәхмәт хаты әле лә ғаилә архивында ҡәҙерләп һаҡлана.\nИШЕТЕЛГӘНДӘЙ АТАЙ ТАУЫШЫ...\nӘкренләп фронтовиктар ҙа ҡайта башлағайны. Был командир беҙгә боролоп инде лә, минең алдымда туҡтап ҡалды. Бер һүҙ ҙә өндәшмәне, бары тик ҡулымдағы йәймәне һындырып ҡараны һәм ләм-мим өндәшмәйенсә, өйгә табан атланы.\nАрхангел районынан бик күп ир-егетте, шулар иҫәбендә ҡарт олатайымды ла, Шишмә районының Әлкә ҡасабаһына хәрби әҙерлек үтергә ебәрәләр. Унан Дим ҡасабаһында тупланған 112-се Башҡорт атлы кавалерия дивизияһына ҡушалар. Артабан ҡаты һуғыштар барған Сталинград ҡалаһына оҙаталар.\nМЫСАЙ ИКМӘГЕ АШАП...\nХәлеңде белергә, юбилейың менән ҡотларға барҙым өйөңә. "Миңә 80 йәш, Мусич! Һикһән!" - тинең тантана менән. Нисектер, юғары үрҙәр яулағандай, ундай йәшкә етмәҫмен ул, тигән ҡурҡыу-өркөүебеҙҙе бушҡа сығарғандай булды был ауаз.\nВласть вәкилдәренә башҡорт телен белеү мотлаҡ талап булһа, хәл үҙенән-үҙе үҙгәрер ине. Халыҡ, йәмәғәтселек кенә бында бер нәмә лә үҙгәртә алмай, власть кимәлендә телдең абруйын күтәрергә кәрәк.\nҺӨНӘРЕҢДЕ ДӨРӨҪ ҺАЙЛАУ КӘРӘК\nНишләптер, максималист холҡо насар һыҙат итеп ҡабул ителә. "Ул әле йәш, максималист, үҫә төшкәс, аҡылға ултырыр", тиҙәр. Киреһенсә, кеше ғүмер буйы максималист булып ҡалырға, янып йәшәргә тейеш.\n"АРҒЫМАҠ"ТАР ЮҒАРЫ БАҺАЛАНДЫ\nКонцертта яңғыраш алған "Зәйнулла" поэмаһы өсөн рәхмәт, тине ул. Мин иһә быны ҡала башлығының "Арғымаҡ" тың сығышы өсөн биргән баһаһы тип ҡабул иттем.\nБЫУЫНДАР БӘЙЛӘНЕШЕ ӨҘӨЛМӘҺӘ...\nБөйөк Ватан һуғышында совет һалдаттары Еңеү яуламаһа, бөтә донъяла фашизмды еңеү өсөн көрәшмәһә, бөгөн беҙҙең тормош ниндәй булырын күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Уларҙы нисек хөрмәт итмәҫкә, рәхмәтле булмаҫҡа мөмкин!\nОҘАҠ ҺАҠЛАНЫР ХӘТИРӘ\nБабич вәхшиҙәрсә үлтерелә. Экранда быны күрһәтеү мөмкин булмаҫын ижади коллектив аңлаған, күрәһең. Шуға ла беҙ Шәйехзада менән Әбделхайҙың Йылайырҙа үлтерелеү сәхнәһен күрмәнек. Шулай итеп, Бабич 24 йәшендә һәләк була.\nҺуңғы осорҙа, әллә йәлләп, әллә яҡын күреп, ҡәйнәмдең миңә "балам", тип өндәшкеләй башлауы күңелгә шундай рәхәт, үҙем дә алтмышҡа етеп барған кеше булыуыма ҡарамаҫтан...\n"ТАМЫР" – УЛ ТАЛАНТ, АҠЫЛ, МИЛЛӘТ, ЫРЫҪ, РУХ\n25 йыл дауамында "Тамыр" талантлы, аҡыллы, милләттең киләсәген тәшкил иткән ырыҫлы, рухлы балалар тәрбиәләүсе ойошмаға әйләнде. "Башҡортостан" дәүләт концерт залында үткән "Бейеклектәр яулайбыҙ" исемле байрам концерты тамашасыны ошо хәҡиҡәткә тағы бер тапҡыр инандырҙы.\nШАЯРТА БЕЛӘЛӘР БИТ!\nДүртенсе йыл рәттән республиканың мәктәп уҡыусылары Башҡорт Юниор КВН лигаһының миҙгел уйынында ҡатнашып, тамашасыларын иң шәп көләмәстәре менән ҡыуандыра. Уйындың сираттағы финалы ошо көндәрҙә баш ҡаланың Конгресс-холл бинаһында үтте.


Онлайн-осрашыу. Беҙ быны Эшләй, бирмингем, Англия һәм Башҡа - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nОнлайн-осрашыу. Беҙ быны Эшләй, бирмингем, Англия һәм Башҡа\nЯҡшы урыны булдырыу өсөн яңы Дуҫ булараҡ та билдәлеИнтернет менән файҙаланған һәр көнө Мең ҡатын-ҡыҙ һәм ир-Егет, иң матур һәм мөһим Роль уйнай. Ҡатнашыусы онлайн-осрашыу һәм тәм-Том алырға. Әгәр һеҙ эҙләсе яңы дуҫтар, Зинһар, конкрет була. Мин беләм, мин ошо компанияға Тура килә. Бәлки, һинән ярҙам һорарға теләмәй. Әгәр ҙә һеҙ белә, эҙләй, Һеҙгә һәр ваҡыт ярҙам һорап Мөрәжәғәт итә ала.\nӘгәр һеҙ футбол яратыусылар, төп Стадион футбол был ҡыры, йорт Стадионы утрауҙары, команда.\nМөмкин булһа, һеҙ дуҫ йәки һөйөүселәр. Һеҙ булғанға беҙ бәхетле белергә, Бирмингем музейы һәм сәнғәт галереяһы-Викторина осоронда был бина. Был эше европа һәм британия Рәссамдары була, алыҫ түгел йәшәгән Лос-Анджелес интернетҡа сығыу өсөн, Теркәү һәм дуҫлыҡ дуҫлыҡ һәм Үҙ киңәйтеү. Хәүеф булған һәм ҡыйыу ҡурҡып Түгел, осрашыуға килде. Бушлай теркәй.\nТрулоло танышыу Сайты түләүһеҙ. Красноярскиҙа Пантовый\nනිර්මාණය ආලය වෙබ් අඩවිය. නිර්මාණය නගරය.\nетди бушлай таныша кейәүҙә таныштырҙы. видео чат бушлай онлайн трансляция ир-аттар өсөн етди мөнәсәбәт менән таныштырҙы. етди мөнәсәбәттәр танышыу өсөн ҡатын-ҡыҙ онлайн видео чат танышты башҡа өлкәндәр өсөн видео теркәү танышты ҡыҙ менән чатрулетка башҡа ҡыҙҙар менән һәм бушлай теркәү видеочивать


Материалы за 09.04.2013 » "Урал" гәзите\n9-04-2013, 16:27 / Тәртип һағында\nҮткән аҙнала Белорет полицияһында 516 хәбәр теркәлгән, шуларҙың 91-е криминаль характерҙа. Патруль-пост хеҙмәткәрҙәре Айрат Ғәфиев һәм Рәмил Иҡсанов Үҙәнбаш ауылынан 22 йәшлек кешене ҡулға алды. К. Маркс урамы буйлап төнгө патруль хеҙмәтен үтәгәндә полицейскийҙар “алтынсы” моделле автомобилдең ярыҡ тәҙрәһенә иғтибар итә. Машинаның номеры буйынса хужаһын табыу әллә ни ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Оҙаҡламай хужа транспортын ҡарау өсөн саҡыртыла, автомобилдең аккумуляторы урланған була....\n9-04-2013, 16:25 / Тәртип һағында\nСүп-сарға күмелеп йәшәмәйек\nБеҙ бала саҡтағы мул һыулы йылғалар, ҡуйы урмандар хәҙер иҫкә алып һѳйләрлек кенә ҡалып бара. Йылғалар һайыға, урмандар ҡырҡыла. Киләсәк быуынға ни ҡалыр һуң тип борсола оло быуын. Йәш саҡта үҙебеҙ ҙә һаҡһыҙ ҡыланғанбыҙҙыр....\n9-04-2013, 16:23 / Алмаш\nТѳлкѳ - тәрбиәсе\nБер ваҡыт Тѳлкѳ ауыл эргәһенән үтеп барһа, һап-һары себештәрен эйәртеп, сиҙәмдә тибенеп йѳрѳгән Тауыҡҡа тап булған. - Һауғынамы, Тауыҡбикә, апайым! - тигән Тѳлкѳ юхаланып. - Ҡайһылай ҙа йомшаҡтар, һарыҡайҙар, матурҙар!...\n9-04-2013, 16:22 / Алмаш\nБайрамдар күңелле үтә\nТуҡан мәктәбендә байрам саралары күңелле үтә. Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арнап тантаналы линейкаға уҡыусылар ихлас әҙерләнде. Ватан, атайҙар, ағайҙар, батырҙар тураһында шиғырҙар һөйләнеләр, йырҙар йырланылар. Линейканы VIII класс уҡыусылары Бурдова Дарья һәм Авдеев Антон алып барҙы....\n9-04-2013, 16:20 / Алмаш\nБар беҙҙең класта бик уңған ҡыҙ…\nБеҙҙең класта бик уңған бер ҡыҙ уҡый. Уның исеме - Әнилә. Һәр яҡлап та килгән ѳлгѳр ҡыҙ тик «5» билдәләренә генә уҡый. Ул класташтарына ѳлгѳ булып тора, иптәштәренә ярҙамсыл. Мәктәптән тыш, Әнилә ҡурай серҙәренә тѳшѳнә. Ҡурай класы уҡытыусыһы Дамир Басир улы Хәсәнов та Әниләне маҡтап ҡына телгә ала....\n9-04-2013, 16:18 / Алмаш\nЯҙғы каникул ваҡытында лицей-интернаттың шахмат буйынса тренеры Мешков Сергей Андреевич 4 уҡыусынан торған команданы Ѳфѳгә, республика балалар шахмат турнирына алып барҙы....\n9-04-2013, 16:15 / Яҙмыштар\n«Мине балалар йортона бирегеҙ!»\nҒинуарҙың һуңғы кѳндәрен барлағанда редакцияға таныш булмаған ағай: “Урында булһағыҙ, хәҙер барабыҙ. Күреп һѳйләшергә ине”, - тип шылтыратты. Оҙаҡ кѳттѳрмәне... Уларҙы күргәс, алтмыш йәштәр тирәһендәге ир, унан саҡ ҡына йәшерәк ике ҡатын һәм бер малайҙан торған “делегация” юҡ ҡына мәсьәлә менән йѳрѳмәйҙер инде, тигән уй баштан үтте. Һиҙемләүем юҡҡа булмаған икән....\n9-04-2013, 16:12 / Иҡтисад\n“Белсталь” ОАО-һы: уйҙырманан - ысынбарлыҡҡа\nБелоретта инвестицион проекттың бойомға ашырылыуын тикшерҙеләр 23 мартта Белоретта Башҡортостан Республикаһы Президенты Рѳстәм Хәмитов эш сәфәре менән булып китте, тип яҙғайныҡ инде. Президенттың хакимиәттең зур залында үткәрелгән Белорет активы менән осрашыуында “Белсталь” ООО-һы генераль директоры Рәмил Бигновтың металлургия комплексы тѳҙѳлѳшѳ проектын ғәмәлгә ашырыу тураһында отчеты тыңланды....


26 Октябрь 2010, 15:21\nБеренсе конкурс, ғәҙәттәгесә, таныштырыу. Кемдең нимәгә маһир икәне шунан уҡ беленә. Нефтекама менән Стәрлетамаҡ ҡунаҡтары бында ысын КВН «йондоҙ»ҙары булып балҡыны. Былай ҙа тәмлекәс кенә юморҙары йыр һәм бейеүҙәр (их, нисек килештерәләр бит әле!) менән дә бергә бирелгәс, иҫ киткес тәмле бер «аҙыҡ» килеп сыҡты. Шаян һүҙҙәргә һыуһап килгән тамашасылар, ауыҙ һыуҙарын ҡойоп, тәмләп-тәмләп «ашаны» был «ризыҡ»ты.\nИкенсе конкурс триатлон тип аталды. КВН яратҡан кешеләр был ярыш менән яҡшы таныш. Һәр команда үҙенең көләмәстәрен уҡый, кемдеке жюри ағзаларына оҡшамай, шулар конкурстан төшөп ҡала. Ә бүтәндәре инде үҙ-ара «разминка»ла ярыша. Был бәйгелә «Три шурупа» командаһына етеүсе булманы – һорауҙарға иң шаян һәм иң тиҙ яуап биреүселәр тамашасыларҙы күҙҙәренән йәштәр сыҡҡансы көлдөрҙө.\nРекламаға арналған өсөнсө конкурс тағы ла күңеллерәк үтте. Бында нимә генә рекламаламанылар: ул үҙе һабын, үҙе шампунь, үҙе мүк урынына ҡулланырға яраған Волгоград йыуғысы булһынмы, шул йыуғыс менән «дуҫ» Тамбов зонтымы – һанай китһәң... Кеше араһындағы мөнәсәбәттәргә лә барып еттеләр. Ә Стәрле егеттәренең шотланд итәктәрен кейеп сығып, етмәһә, шотландса бейеп күрһәтеүҙәрен дә иҫәпкә алһаң, көлөп, эсең ауыртып бөтөр. Сығыштар, иң мөһиме, көлкөлө генә түгел, ә мәғәнәле, ниндәйҙер проблеманы сағылдырыусы ла бит әле. Афарин, ҡыҙҙар-егеттәр!\nТабындың һуңында ҡунаҡтарға, ғәҙәттә, нимә тәҡдим итәләр? Дөрөҫ, десерт. КВН-дың һуңғы конкурсы ла «Йырлы-моңло десерт» тип атала ине. Командалар иҫ киткес итеп йырланы. Тамашасыларҙың күбеһе уларға ҡушылып йырлап, көлөп, сәпәкәйләп ултырҙы. Ә әлеге лә баяғы шул стәрлеләр йырлай башлағас, зал бөтөнләй йәнләнеп китте. Йыр конкурсының был тиклем үк күңелле булғанын күргәнем юҡ ине әле – ҡыҙҙарҙың күбеһе был сығыштан һуң Стәрлетамаҡ килене булырға ла риза булып бөткәндер.\nҺөҙөмтәләр ҙә көтөлгәнсә булды. Жюри ағзаларының ҡуйған билдәләренең дөрөҫлөгөн тамашасыларҙың теге йәки был команда өсөн ҡул сабыуы, ҡысҡырыуы, тыпырлауы, һыҙғырыуы дәлилләне. Биш команда араһынан, шулай итеп, финалға өсәүһе – «Стерхи», «Три шурупа» һәм Нефтекама йыйылма командалары үтте. Афарин! Тимәк, декабрь айында үтәсәк финалда яратҡан командалары өсөн «ауырыусы»ларҙы көтөп ҡала КВН. Әйткәндәй, был КВН-ды телевизион лига тип атағайныҡ. Шуға ла тиҙҙән сығыштарҙы телевизорҙан да ҡарай аласаҡһығыҙ.


Еңеү паркына ҡайһы берҙә Ағиҙелдән аҡсарлаҡтар осоп килә. Үҙҙәренсә нимәлер ҡысҡырып, бина өҫтөндә түңәрәк яһайҙар ҙа кире осалар. Был бинала Республика Хәрби Дан музейы урынлашҡан.\n18 майҙа билдәләнгән Халыҡ-ара музейҙар көнө айҡанлы беҙ уның тураһында һөйләмәксебеҙ. Бының өсөн сәбәп бар: Музей үҙе 2000 йылдың 8 майында асылды, ғөмүмән, май айы ла Еңеү байрамы билдәһе аҫтында үтә бит.\nШулай, 2000 йылдың 8 майында, гитлерсы Германияны Еңеүҙең 55 йыллығы алдынан, Еңеү паркында Республика Хәрби Дан музейын асыу тантанаһы үтте. Митингыла БР Президенты Мортаза Рәхимов сығыш яһаны. Ул:\n- Был яҙ көндәрендә бөтә ил тантаналы рәүештә халыҡ байрамы - фашистик Германияны Бөйөк Еңеүҙең 55 йыллығын билдәләй. 9 май көнө батырлыҡ һәм фиҙаҡәрлек, Тыуған илгә эскерһеҙ һөйөү символына әүерелде, - тине. - Башҡортостандарҙың киләһе быуындары өсөн дә илен һаҡлаған һәм цивилизацияны нацизмдан ҡотҡарған халыҡ батырлығы ысын патриотизм һәм ҡаһарманлыҡтың сағыу өлгөһө булып торасаҡ...\nПрезиденттың 1999 йылдың 25 апрелендәге Указы буйынса Республика Хәрби Дан музейы төҙөлә.\nАрхитектор Дмитрий Вилькельмандың проекты уңышлы килеп сыға. Ул үҙ алдына халҡыбыҙҙың Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә юлы ниндәй ауыр һәм ҡан ҡойошло булыуын күрһәтеү маҡсатын ҡуя. Ошо нигеҙҙә бинаның танкка ҡаршы кәртә йәки хәрби карапты (тап шуға күрә бында аҡсарласаҡтар осоп килмәйме икән?) хәтерләтеүсе формаһы һайлана ла инде. Биҙәү өсөн материал да осраҡлы һайланмай: ҡыҙыл һәм ҡара гранит, ҡара төҫтәге быяла һәм тутламаусы ҡорос.\nБинаны төҙөү бик йылдам алып барыла. Унда тиҫтәнән ашыу ойошма һәм фирма ҡатнаша. 2000 йылдың ғинуарында нигеҙ һалына, ә 8 майҙа инде музей асыла ла.\nАсҡан саҡта орден һәм миҙалдар таҡҡан сал сәсле ветерандар республиканың һәр районынан һәм ҡалаһынан тоҡсайға ер тултырып килтереп, уларҙы залдың уртаһында урынлаштырылған һауытҡа һалды. Был ҡалаларыбыҙҙан һәм ауылдарыбыҙҙан фронтҡа киткән 700 меңдән ашыу башҡортостандарға ихтирам билгеһе булды. Ә йәнәштә, армияға саҡырылып, фашистарға ҡаршы һуғышта һәләк булған яҡташтарыбыҙҙың иҫәбе тураһында иҫкәртеүсе Башҡортостан картаһы.\nРеспублика Хәрби Дан музейы ике экспозициянан тора. Беренсе ҡатта Башҡортостан халҡының Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы хеҙмәт батырлығы тураһында һөйләүсе экспонаттар һәм документтар урынлашҡан. Икенсе ҡатта музейға килеүселәр, ҡоралдарҙы ҡарап һәм экскурсоводтың Башҡортостандан яугирҙарҙың хәрби батырлыҡтары тураһында һөйләгәнен тыңлап, оҙағыраҡ тотҡарлана.\nҺуғыш йылдарында Башҡортостанға илебеҙҙең төрлө төбәктәренән 172 сәнәғәт предприятиеһы эвакуациялана. Улар араһында - Рыбинск моторҙар эшләү, Одесса станоктар эшләү заводтары, уларҙа хәрби техника етештерелә. Тау ҡорамалдары заводында миналар өсөн ҡулсалар, шартлатыу механизмдары әҙерләйҙәр. Паровоз ремонтлау заводында дүрт бронепоезд ҡоралар, Ҡырымда һәм Курск дуғаһында улар фашистарҙың ҡотон ала ла инде. Ишембай һәм Туймазы нефтселәре нефть сығарыуҙы арттыра. Был нефть Өфө һәм Ишембай нефть эшкәртеү заводтарында эшкәртелә. Һәр өсөнсө танк Башҡортостан яғыулығы менән заправкалана.\nМузейҙа хаҡлы рәүештә Башҡорт кавалерия дивизияһына айырым урын бирелгән. Уны ойоштороу 1942 йылда тамамлана. Дивизияны һуғышҡа легендар генерал Миңлеғәли Шайморатов алып бара. 1943 йылдың 23 февралендә ул батырҙарса һәләк булғас, командалыҡ итеүҙе полковник Георгий Белов ҡабул итә. Дивизия элиталы ғәскәрҙәр иҫәбенә индерелә, 16-сы гвардия дивизияһы итеп үҙгәртелә, һуғыш аҙағында Берлинды штурмлауҙа ҡатнаша.\nМузейҙа Илеш районынан дан яулаған летчик, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтың хәрби формаһы һаҡлана. 1945 йылдың 30 апрелендә 22 сәғәт 40 минутта Рейхстаг ҡыйығында беренсе булып еңеү ҡыҙыл байрағын элгән Мишкә районынан яҡташыбыҙ Ғазый Заһитов тураһында документтар бар.\nМузейға ҡайһы берҙә Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, фашистар "ҡара генерал" тип исем биргән һәм әсиргә алған өсөн бик күп күп аҡса вәғәҙә иткән тере легенда Даян Мурзин килеп китә.\nРеспублика Хәрби Дан музейы директоры урынбаҫары Зәлифә Әмирханова коллективтың эше тураһында мәғлүмәт менән уртаҡлашты. Баҡһаң, музей фондында, документтарҙы ла индереп, ете меңдән ашыу экспонат һаҡлана икән. 2000 йылдан алып 2007 йылға тиклем музейҙа 220 меңдән ашыу кеше булып киткән, залдар буйлап ике меңдән ашыу экскурсия үткәрелгән.


Республикала бөгөн дә тотороҡһоҙ һауа торошо һаҡлана\nБашҡортостандың Гидрометеорология үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, яуым-төшөм туҡтамаясаҡ, көньяҡ-көнсығыш райондарҙа ҡойма ямғырҙар үтеүе, йәшен йәшнәүе, боҙборсаҡ яуыуы ихтимал. Ел көньяҡ-көнбайыштан, урыны менән секундына 23 метрғаса көсәйеүсән. Һауа температураһы 19-24 градус йылы.\nГөлназ Заһитова, Башҡортостан гидрометеорология үҙәгенең бүлек етәксеһе: «Алдан күҙаллауҙар буйынса, республикала көндәр бер аҙнанан йылыта. Июлдең икенсе яртыһында температура күтәрелер, яуым-төшөм кәмер тип көтөлә».


Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһын артабан да Хәйҙәр Вәлиев етәкләйәсәк\nБөгөнгө тәүге ултырышта комиссия ағзалары уның кандидатураһын бер тауыштан хупланы. Комиссияла барлығы 12 кеше, ҡануниәткә ярашлы, составтағы кандидатураларҙың яртыһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай, яртыһы Башҡортостан башлығы тарафынан тәғәйенләнгән.\nУлар сәйәси фирҡәләр, муниципаль берәмектәр, Рәсәй һәм Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияларының тәҡдимдәренә ярашлы һайланған. Бөгөн яңы состав йәшерен тауыш биреү юлы менән рәйес һайланы, киләһе биш йылда Республиканың һайлау комиссияһына ошоға тиклем дә рәйес булып эшләгән Хәйҙәр Вәлиев етәкселек итәсәк. Ултырышта рәйес урынбаҫары менән секретарь ҙа һайланды. Яңы состав алдында мөһим бурыстар тора. Быйыл көҙ Белорет һәм Бөрө ҡалалары, Өфө районының Йоматау ауыл советтарына депутаттар һайлана. Шулай уҡ Ағиҙел ҡалаһында өҫтәмә һайлауҙар үтә. 2018 йылда Рәсәй Президентын һайлау компанияһы ла етди әҙерлек талап итә, тине Хәйҙәр Вәлиев.


Белорет районында Туризм буйынса федераль агентлыҡ грантына төҙөлгән турбаза асылды\n25 Ноябрь , 13:01\nҒаилә алты ай эсендә ике йорт һалған.\nБелорет районы Николаевка ауылында «Дом61» турбазаһы асылды.\nПроект Туризм буйынса федераль агентлыҡтан эске һәм тышҡы туризмды үҫтереүгә субсидиялар конкурсында 3 миллион һум грант алғайны.\n«Федераль, республика ярҙам саралары менән берлектә быйыл Башҡортостанда тиҫтәнән ашыу төрлө проект эшләй башланы. Төбәктә туризмды үҫтереү менән ҡыҙыҡһынған инвесторҙар һәр ваҡыт Башҡортостандың Туризм буйынса дәүләт комитетына консультация ярҙамы һорап мөрәжәғәт итергә мөмкин», — тип билдәләне Башҡортостан Республикаһының Туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын башҡарыусы Ринат Фәтҡуллин.\n«Беҙ турбазаға туристар килә торған урын тип кенә ҡарамайбыҙ. Ҡунаҡтарға Николаевка ауылының үҙенсәлеген, уның тирә-яғын күрһәтергә теләйбеҙ. Ҡунаҡтар беҙгә тағы ла килһен өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә тырышырбыҙ. Ял көндәрендә генә түгел, ә отпускыла ла, балаларын алып килһендәр», — тип һөйләне проектты ойоштороусыларҙың береһе Рина Гринберг.\nҠунаҡтарҙы урынлаштырыуҙан тыш, эшҡыуарҙар партнерҙар аша Ирәмәл, Баҡты тауҙарына экскурсиялар ойоштора.


Баш ҡалала БРИКС һәм ШОС илдәре лидерҙары хөрмәтенә Рәсәй Президенты исеменән ҡабул итеү ойошторолдо // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала БРИКС һәм ШОС илдәре лидерҙары хөрмәтенә Рәсәй Президенты исеменән ҡабул итеү ойошторолдо\n11:59, 10 июля 2015 Йәмғиәт\nБаш ҡалала БРИКС һәм ШОС илдәре лидерҙары хөрмәтенә Рәсәй Президенты исеменән ҡабул итеү ойошторолдо Фото: Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан\nӨФӨ, 2015 йыл, 10 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nКисә Өфөлә БРИКС саммитында һәм Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләт башлыҡтары Советы ултырышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә Рәсәй Президенты исеменән рәсми ҡабул итеү ойошторолдо. Унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты.\nТантаналы сара Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында уҙҙы, тип хәбәр иттеләр республика Башлығының матбуғат хеҙмәтенән.\n— Илдәребеҙҙе һәм халҡыбыҙҙы дуҫтарса мөнәсәбәт кенә түгел, шулай уҡ донъябыҙҙа тыныслыҡ булдырыу, тотороҡло үҫеш өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыу теләге берләштерә. БРИКС, ШОС һәм Евразия иҡтисади союзы кеүек күп яҡлы ойошмалар сиктәрендә эшләүҙең, ике яҡлы бәйләнештәр булдырыуҙың төп асылы шунда, — тине сәләмләү һүҙендә Рәсәй Президенты Владимир Путин. — Бында күрһәтелгән дәүләттәрҙең күбеһе Евразияла урынлашҡан. Был — беҙҙең йортобоҙ, барыбыҙ ҙа ошо йортта тыныслыҡ, муллыҡ булыуын, экстремизмға юл ҡуйылмауын теләйбеҙ. Башҡортостандың баш ҡалаһында эшләү һөҙөмтәләре ошо маҡсаттарҙы ғәмәлгә ашырыуға ҙур өлөш индерер, тип ышанам.\nТеги: саммиттар,шос,брикс,рәсми ҡабул итеү


Ауыл ерлегендә эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә тос ярҙам\nКүмертауҙа, Ҡариҙел һәм Ейәнсура райондарында булдырылған «Район-ара эшлекле оҙатыу үҙәк»тәре бизнес менән шөғөлләнеүселәргә профессиональ яҡтан белемен камиллаштырыу, тәжрибә туплау майҙансығына әйләнде. Ойошма эксперттары үҙ эшен башларға йыйыныусыларҙы килемле йүнәлештәр менән таныштыра, эшҡыуарҙарҙы иҡтисади көрсөктә үҫеш юлында булырға өйрәтә.\nОҫта ҡуллы ашнаҡсы пиццаны туҡлыҡлы һәм тәмле итеп бешерергә тырыша. Кафе клиенттары көтөргә яратмай, эште оҙаҡҡа һуҙыу ҙа урынһыҙ. Ҡариҙел ауылында алты йыл элек асылған дөйөм туҡланыу урынын бигерәк тә мәктәп уҡыусылары, йәштәр үҙ итә. Бында пиццанан тыш, суши, роллының да ике тиҫтәнән ашыу төрөн әҙерләйҙәр. Райондың башҡа кафеларында бындай ризыҡты тәмләп ҡарармын тимә.\nКафе етәксеһе Рөстәм Шәйхетдинов район үҙәгендә йәштәр өсөн заманса йыһазландырылған ял итеү урыны булдырыуға күп көс һала. Был бизнесты ул 2011 йылда тап пиццаны өйгә ташыуҙан башлай. Артабан дуҫы менән кредиттарға сумып, дөйөм туҡланыу урынын булдыра. "Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә" уларға дәүләттән 300 мең һумлыҡ субсидия ла бирелә. Был аҡса аш-һыу бүлмәһенә ҡиммәтле ҡорамалдар һатып алыуға тотонола. Бөгөн кафела тиҫтәгә яҡын хеҙмәткәр иҫәпләнә, ашнаҡсылар йыл да квалификацины күтәреү курстарына йөрөп тәжрибәһен арттыра. Меню ассортменты ла яңыртылып бара.\nӘлегә кафеға автоматлаштырыу системаһын индерергә кәрәк. Был яҡтан Рөстәм Шәйхетдиновҡа уңыш йылмайҙы тиһәк тә була. Декабрҙә Ҡариҙелдә "Район-ара\nэшлекле оҙатыу үҙәге" асыла. Районды социаль-иҡтисади яҡтан үҫтереүҙе төп маҡсат итеп ҡуйған ойошма хеҙмәткәрҙәре эшҡыуарҙарға бында һәр яҡлап ярҙам күрһәтә. Бигерәк тә, бизнесын яңы ғына башлаусылар тәжрибәле белгестәр менән интернет аша бәйләнешкә инеп, үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап таба ала. Документация тултырыу йәһәтенән дә, закондағы үҙгәрештәр хаҡында ла бында консультацияларға яҙылырға мөмкин.\nӘлегә йөҙгә яҡын эшҡыуар эксперттарҙың ярҙамын алған. Үҙәк белгестәренең эшмәкәрлеге башлыса фәнни тикшеренеүҙәргә нигеҙләнгән. Шуға бизнес менән шөғөлләнеүселәрҙе лә улар ябылырға түгел, ә киреһенсә, нисек аҡсалата зыян күреүҙәрҙән ҡасырға өйрәтә, тәжрибәләренә ҡарап, ниндәй яңы йүнәлештәр буйынса эшләргә файҙалы кәңәштәр ҙә бирелә.\nЭшҡыуарҙар өсөн бында төрлө оҫталыҡ дәрестәре, семинарҙар ойошторола. Үҙ эшен асырға теләүселәр ҙә түңәрәк өҫтәлдәрҙә ҡатнашып, килемле йүнәлештәр менән таныша ала. Яңыраҡ ҡына районда Беренсе сауҙа һәм туҡланыу фестивале уҙғарыла. Унда ҡатнашыусылар араһында хәләл ризыҡтар менән һатыу итеүсе Флүрә Нурмөхәмәтова ла була.\nӘйткәндәй, Ейәнсура районында һәм Күмертау ҡалаһында ла ошондай үҙәктәр булдырылған. Был ойошма хеҙмәткәрҙәре, тәү сиратта, ауыл ерлегендә эшҡыуарлыҡ әүҙемлеген арттырырға тырыша. Ҡариҙелдәрҙең төп маҡсаты иһә урында туризмды үҫтереүгә йүнәлтелгән. Был йәһәттән Елена менән Илдар Нартдиновтар ҙа дөрөҫ юлда бара. Уларҙың кафелары Павловка һыуһаҡлағысы янында урынлашҡан. Ғаилә понтон һатып алып, быйыл һыу өҫтөндә лә клиенттарын ҡабул итергә йыйына.\nҺыу өҫтөндә дөйөм туҡланыу урынын булдырыу бик ҡатмарлы процесс. Шуға Нартдиновтар ғаиләһе документация һәм закондар яғынан хаталанмаҫ өсөн районда асылған «Эшлекле оҙатыу үҙәге»нә мөрәжәғәт иткән. «Ярҙам ҡулы булғанда, бизнес алып барыу ҙа күпкә еңелерәк»,- ти улар.


Порно Уйын Бушлай Телефоны – Мобиль Уйын Браузер Өсөн Секс\nПорно Өсөн Бушлай Интерактив Уйын Барышында Gnu На Телефон\nИғтибарлы булды! Порно уйын бушлай телефон-был исем беҙҙең сайт, һәм уның уртаһында өтөр юҡ. Беҙ порноигра һәм телефондан бушлай тараталар, шуға күрә беҙ был реклама түгел, ялған ғәйепләүҙәр. Ләкин беҙгә ғәйәт ҙур коллекция булып порноигр, телефон һәм башҡа түләүҙәрҙе уйнай унда һеҙ үҙегеҙ ниндәй ҙә шарттар. Беҙ бер кем дә беҙҙең сайтта церебраль һорамайбыҙ, йәки һеҙҙән ни кәрәк түгел скачивать ҡуйҙылар, һәм барыһы ла, был уйын өсөн кәрәк тип һеҙ телефон эшләтәйем,-браузер был хәҙерге заман. Нисек кенә һеҙ быны эшләмәһәгеҙ, был HTML5-һеҙ уйын булды. Һәм улар бик күп., Беҙ былтырғы йылдың ошо коллекцияға тупланыуы, уларҙың уйын беҙҙең аҡса эҙләй, ә аҙаҡ улар бер нисә протестировать кеҫә телефоны нисек эшләй өсөн Android һәм iOS, күңел, сөнки һеҙ түгел, хата һәм етешһеҙлектәрҙе ала. Теләһә ниндәй ҡоролошта уйын яҡшы эшләргә тейеш, әммә хата барлыҡҡа килергә мөмкин, әгәр һеҙ түгел, улар алдан протестировать.\nҺәр китапхана сайты беҙҙе шатландырып ала, ни өсөн соло сессия ваҡыты һәм тиҙ ҡул аҫтында телефон булһа. Бөтә уйын беҙҙең өсөн булһа, беҙгә кем килә ала, - булмауға ҡарамаҫтан, бармы йәки улар натурал ҡыҙы булған, парһыҙ, тел секс атландырып ул-уйын, йәки гей бисексуал, транссексуал йәки хатта лесбиянки һәм транс-ир-егет. Был иң порноигра инклюзив мобиль сайттар, улар һеҙ интернетта таба. Хатта беҙҙең өсөн уйын ялбыр булып, платформала беҙҙең уларға эләгә, бөтөн булыуы беҙҙең өсөн бөтә төр һайлауҙарҙа табы һәм уларҙы ҡолдарҙан һәм доминатор бдсм.\nИң Күп Уйын Төрлө Стиль\nЙәғни беҙҙең коллекцияла төрлөлөгө менән генә сикләнеп ҡалмай, был уйындарҙа кем өсөн тәғәйенләнә. Шулай уҡ жанрҙың беҙҙең уйындар күп буласаҡ, улар раят барыһы төрлө стиль менән килә. Уйындары беҙҙең иң ябай сайты-был башватҡыстар, һуғыш һәм кәрттән в казино порноигр. Уларҙың ҡайһы берҙәре хентай күрһәтеп, ә ҡайһы бер билдәле шәрәм башҡа бүләктәр менән килде. Кәрт уйыны бар енси бөтә хәрби тематикаһын, герой өсөн түмәр менән һәләтен боҙасаҡ.\nЯбай тел наслаждаться әгәр һеҙ ниндәйҙер эш-хәрәкәттәрен туранан-тура енсә, беҙгә һеҙ кәрәк секс береһе-симулятор. Нисек инде хәүефле, үрҙә телгә алынған, беҙҙең бөтәбеҙ өсөн уйын булды. Булып, һәр хәлдә, секс-һәр береһе өсөн симулятор сексуаль ориентациялы өҫтә, ялбыр лесбиянки һәм егеттәр өсөн хатта. Шулай уҡ беҙҙең менән булған уйындарҙың көй меню ҙур, төрлө персонаждар һеҙ бында булдырыла, теләмәй ул (ир-егеттәр, ҡатын-ҡыҙҙар, транс, красавчик, транссексуал һ. б.), Ә унан һуң һеҙ һайлай алаһың, ниндәй телисез икән, аватар була. Был уйын иң многословный яһай, уның коллекцияһын.\nҠасан һезгә генә кәрәк тарихын яҡшы, беҙ текст уйын тәҡдим итә. Һәм тулҡынланыу, текстты уйын түгел, Trial Oregon кеүек. Төп романы. был график, улар һеҙҙең ҡараштар менән төп герой оҡшай, с контролдә тотоу тыш, нисек хәрәкәт йәйелдерелә.\nНиһайәт, беҙҙең жанрҙарында, уйын сексуаль хәрәкәткә булараҡ тәҡдим итә, шулай уҡ иң яҡшы сюжет һыҙығы, улар аҫтында RPG теги табырға мөмкин. Әгәр һеҙ ҡасан, ниндәй уйын уйнау-йәки иртә видеоуйындары, ә һеҙ беләһегеҙме, нимә ул RPG. Настроить һеҙҙең аватар, ә унан сығып китеүселәр, мажараға. Шулай уҡ был уйын коллекцияһы менән асыҡтан-асыҡ картаһы булған, тиҫтәләгән персонаждар һәм уларҙың төрлө булыуын, ул һеҙҙең менән бәйләнешкә нисек социаль ла, енси план. Был алышта хатта эпик уйын булғас, еңеүселәр һәм еңелеүселәр трахнуть мөмкинлеген алыр, сөнки беҙ, ахырҙа, был порно сайттар.\nҺәм Бөтә Был Һинең Телефон\nОблекать мин был һүҙ, ысынлап коллекция һәм экспансивный яңғырай, һәм ҡәҙерле. Тик әллә тулҡынланыу, мин поддубныйҙы. Был һаман да бушлай порно сайттар, улар аласыз наслаждаться булып теркәлә, һәм, бынан тыш, һәр китапханала аҙна яңы загружаться был уйын булды. Сайттар, улар тәҡдим итә, беҙ бөтә был контент, шулай уҡ яҡшы эшләй. Бөтә функцияларын һеҙҙең ала, тиҙ һәм һөҙөмтәле ҡарау өсөн кәрәк.;, һеҙ аласаһы күп функциялы хәүефһеҙлек, сәйәсәт һәм шәхси иҫәптән мәғлүмәт булмауы шифрлау үтә, шулай уҡ ҡорал берләшмәһе, башҡа улар һеҙгә ярҙам менән бәйләнеш уйынсылары менән бөтә алмай.