Тәнгә – шифа, йәнгә – ял » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Тәнгә – шифа, йәнгә – ял\nТәнгә – шифа, йәнгә – ял 13.07.2018 // Иман\nТупраҡтан ниҙер баш ҡалҡыта, үҫә, нығына, аҙаҡ емеш бирә. Һәр береһенең үҙенсәлекле еҫе, тәме бар. Үҫентеләр ерҙән кеше өсөн иң кәрәкле минералдарҙы ала. Аллаһ Тәғәлә үлән-сәскәнең, емеш-еләктең төҫөн дә матур, әҙәм балаһының күңеленә ял бирерлек итеп яралтҡан. Кешегә ошоно күрә, дөрөҫ файҙалана, һаҡлай белергә генә кәрәк.\nҮҫемлектәр араһында Ҡөрьәндә телгә алынғандар ҙа бар. Ундай йәшелсә-емеш, мәҫәлән, кеше организмына ыңғай тәьҫир итә, күп ауырыуҙы дауалай. Шуларҙың бер нисәһен йәнә бер ҡат хәтергә төшөрөп үтәйек.\n“... Һеҙҙең өсөн финик пальмалары һәм виноград үҫтерҙек, уларҙың һутлы емешен ҡыуанып ашарһығыҙ” (“Әл-Мөьминун” сүрәһенән).\nЙөҙөм витаминға, минераль матдәләргә бай иң ҡиммәтле емештәрҙең береһе һанала. Уның 20 – 25 проценты глюкозанан тора, шунлыҡтан виноград ауыр физик һәм аҡыл көсөргәнеше кисергән кешеләр өсөн айырыуса файҙалы. Йөҙөмдә шулай уҡ тимер күп. Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, виноград составындағы ҡайһы бер химик бәйләнештәр яман шеш барлыҡҡа килеү хәүефен кәметә.\nАйырым тәм бирелгән\n“Ерҙә бер-береһенә тоташып ятҡан, бер үк һыу менән һуғарылған виноград яландары, баҫыуҙар, пальма урмандары бар. Улар араһынан бер емешкә айырым үҙенсәлек, тәм бирҙек” (“Әр-Раад” сүрәһенән).\nБыл сүрәлә финик хаҡында әйтелгән. Уның яртыһын глюкоза тәшкил итә. Финик организмда бик тиҙ үҙләштерелә, көсөргәнеште бөтөрә. Аллаһ емеше мейе эшмәкәрлеге өсөн айырыуса файҙалы, сөнки ул аҡһымға, А, В1, В2 витаминдарына бай. Ошо өҫтөнлөгө арҡаһында финик иммунитетты, һөйәкте, тештәрҙе, күҙ мускулдарын нығыта, организмдың күҙәнәктәрен яңырта.\nШифалы ла, туҡлыҡлы ла\nҠөрьәндә телгә алынған емештәр араһында банан да бар. Ожмахтың матурлығы һүрәтләнгән аяттарҙа шундай һүҙҙәр әйтелгән: “Банан пальмалары ботаҡтары рәткә теҙелгән һутлы емештәрҙән бөгөлә...” (“Әл-Вәкиә” сүрәһенән).\nМәғлүм булыуынса, банан туҡлыҡлы булыуы менән билдәле, уның 75 процентын һыу, ҡалған өлөшөн аҡһым, май, калий, углеводтар тәшкил итә. Был емеш – күп ауырыуҙан дауа, айырыуса тән температураһы күтәрелгәндә, ашҡаҙан эшмәкәрлеге боҙолғанда ярҙам итә. Банан шулай уҡ ҡан баҫымын төшөрөү, аллергиянан арыныу өсөн ҡулланыла.\nЕмештә В6 витамины күп. Мәғлүм булыуынса, организмға ул етмәһә, кеше тиҙ арый, ҡыҙып китә, йоҡлай алмай интегә, ҡан баҫымы түбән була. Шул уҡ ваҡытта бөйөрҙә таш барлыҡҡа килеүе, тиренең насарланыуы ихтимал.\nЙөрәккә көс өҫтәр\n“Инжир һәм зәйтүн ағасы менән ант итәм” (“Әт-Тин” сүрәһенән).\nИнжир фосфор, кальций, тимер, калий, магнийға, шулай уҡ А, В1, В2,В3, В6, С витаминдарына бай. Ошо арҡала емеш физик һәм аҡыл эшенә күп көс һалған кешегә тиҙ арала яңы ҡеүәт өҫтәй. Шул уҡ ваҡытта инжир мускулдарға һәм нервы системаһына ыңғай йоғонто яһай, холестеринды кәметә. Ул минералдарға ифрат бай. Был емеште даими ҡулланған кеше бер ваҡытта ла йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуына зарланмаҫ.\nКиптерелгән бер сынаяҡ инжир кальций күләме буйынса бер стакан һөттө алыштыра ала.\n“...Тәлгәшләнеп һалынып торған һары сейә ботаҡтары...” (Әл-Вәкиә” сүрәһенән).\nБыл емеш организмды шлактарҙан, ағыуҙан таҙарта. Бөйөрҙәрҙең эшмәкәрлеген яҡшырта, тимәк, тәндән йыйылған һейҙек кислоталарын, тоҙҙарҙы бүлеп сығарыуҙы тиҙләтә. Һөҙөмтәлә ревматизм, остеохондроз, ҡан тамырҙарының төйөрләнеүе һ.б. ауырыуҙарҙы иҫкәртә. Шул уҡ ваҡытта һары сейә бөйөрҙә таш, ҡом барлыҡҡа килеүенә юл бирмәй, уларҙы юҡҡа сығарыуға булышлыҡ ҡыла. Ҡанды таҙарта.


Төркиәнән һәм Һиндостандан 50 турист Башҡортостанға ҡайтты\n22 Апрель 2020, 10:59\n22 апрелдә иртән рәсәйҙәр менән ике рейс Ҡазан аэропортына төштө. Береһе – Һиндостандың Гоа штатынан, икенсеһе – Төркиәнең Анталья ҡалаһынан.\nБеренсе самолетта Башҡортостандан – 21, икенсеһендә 29 пассажир ине. Өфөләрҙе һәм республикала йәшәүселәрҙе Башҡортостандың Туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Салауат Нафиҡов үҙе ҡаршы алды.\n«Туристарыбыҙҙы тыуған иленә алып ҡайтыу өсөн ике «Башавтотранс» автобусы йәлеп ителде, — тине дәүләт комитеты етәксеһе. – Бөтәһен дә обсерваторға – «Йәйғор» шифаханаһына алып барабыҙ».\nҠайтҡан пассажирҙар араһында «Спутник ФМ» радиостанцияһының популяр алып барыусыһы, шоумен Борис Быстров та бар.\n«Беҙҙе Салауат Таһир улы үҙе ҡаршы алды. Бөтәһенә лә ҡоро паек килтергән, шуға бер кем дә ас ҡалманы, — тине «Башинформ» агентлығына бер ай урынына ике ай Һиндостанда булған Гоа-Ҡазан рейсы пассажиры. – Башҡортостан туристары үҙҙәрен һәйбәт хис итә, береһенең дә температураһы һәм коронавирустың башҡа билдәләре юҡ».\nБынан алда Таиландтан ҡайтҡан туристарҙы Өфө обсерваторына урынлаштырыуҙары тураһында хәбәр ителгәйне.


Өфөлә башҡорт халҡының милли геройы Салауат Юлаев һәйкәлен мәсхәрәләгәндәр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 августа 2018 — 15:46 ГТРК «Башкортостан»\nБыл видеоны шаһиттар төшөрөп алған. Күреүегеҙсә, әлегә билдәһеҙ кешеләр постаментҡа, хатта һәйкәлдең иң бейек нөктәһенә тиклем менгән. Был ҡәтғи тыйыла һәм милли герой һәйкәлен мәсхәрәләү, тип ҡабул ителә. Социаль селтәрҙә был зәңгәр береттарҙың ҡырын эше тигән хәбәр бар. Әммә десантсылар мәғлүмәтте кире ҡаҡты.Рәсәй Енәйәт кодексына ярашлы, һәйкәлдәрҙе мәсхәрәләгән кешеләргә 40 мең һум күләмендә штраф ҡаралған йәки уларҙың өс айға тиклем ҡулға алыныуы ихтимал.


Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 273 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Страница 273\nҠыйыҡтарҙағы боҙҙан һаҡ булығыҙ!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 18:16\nБөгөн Өфөнөң Комсомольская урамында йәмәғәт мунсаһының ҡыйығынан боҙ килеп төшөп, өлкән йәштәге ирҙең өҫтөнә килеп төшә. Фажиғә урынына медиктар килеп етһә лә, ул кешенең ғүмере өҙөлә. Әлеге ваҡытта унда хоҡуҡ һаҡлау органдарының тикшереү төркөмө эшләй.\nҮлгән кешенең шәхесе әлегә асыҡланмаған, уға 60 йәш тирәһе.\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 16:48\nБР «Тәбиғәт» ДУП-ы ЭКА хәрәкәте әүҙемдәре ойошторған «Субботка-переработка» экология акцияһында ҡатнашасаҡ. Ошо шәмбелә үтәсәк акция халыҡта экологик мәҙәниәт үҫтереүҙе, тирә-яҡ мөхиткә иғтибар итеүҙе маҡсат итеп ҡуя.\n30 мартта барлыҡ теләүселәр макулатура, полиэтилен, пластик һәм алюминий ҡалдыҡтарын килтереп тапшыра ала. Улар артабан икенсел эшкәртәүгә ебәреләсәк.\nАкцияла БР «Тәбиғәт» ДУП-ы ла ҡатнашасаҡ. Тимәк, үҙегеҙ менән сафтан сыҡҡан энергияны һаҡсыл исрафлаған лампалар, люминесцентлы яҡтылыҡ сығанаҡтары һәм терегөмөшлө термометрҙар килтереп тапшыра алаһығыҙ.\nСара иртәнге сәғәт 11-ҙә башлана һәм көндөҙгө сәғәт 1-ҙә тамамланасаҡ.\nҠалдыҡтарҙы йыйыу урындарының адресы:\n- Республика балалар экология-биология үҙәге - Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 14\_1.\n- БР «Тәбиғәт» ДУП-ы - Өфө ҡалаһы, Ст.Кувыкин урамы, 102.\nҠыш һаман да үҙенекен итә\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 16:45\nИртәгә һәм иртәнән һуң республикала көслө ҡар, боҙлауыҡ һәм тиҙлеге секундына 15-20 метр булған ел иҫеүе мөмкин. Рәсәй Гидрометцентры белдереүенсә, яуым-төшөм аҙна аҙағына ғына туҡтауы ихтимал. Дүшәмбе менән шишәмбелә көндөҙ ноль градус, төндә - 5-7 градус һыуыҡ булып, сағыштырмаса йылы торасаҡ. Артабан һауа температураһы яйлап төшәсәк, ҡайһы бер райондарҙа төндә 15-16 градус һыуыҡ булыуы күҙаллана....\nҺин үҙ хоҡуҡтарыңды беләңме?\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 16:41\nКүптәр аҙыҡ-түлек һәм башҡа тауарҙарҙы супер - һәм гипермаркеттарҙа һатып алырға күнеккән. Үҙ-үҙеңде хеҙмәтләндереү сауҙа нөктәһенең уңайлыҡтары күп – кәрәк нәмәне традицион магазиндағы һымаҡ һатыусынан инәлеп алаһы түгел, тауарҙы әйләндереп ҡарап, ҡулланыу ваҡытын, составын тикшерергә мөмкин. Шулай ҙа бындай сауҙа төрөндә иң ныҡ хоҡуҡ боҙоуҙар теркәлә - урлашыуҙар, һаҡ хеҙмәтенең тентеүҙәре, самаһыҙ хаҡтар, ҡулланыу ваҡыты үткән аҙыҡ-түлек.\nБашҡа өлкәлә лә ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтары күп боҙола. Электр, электроника әйберҙәре, кейем-һалым, халыҡты көндәлек хеҙмәтләндереү, йәмәғәт туҡланыу урындары һәм башҡалар – тап ошо тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең сифаты халыҡты борсой....\nТарихсылар тамаша ҡуясаҡ\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 16:23\n26 мартта Башҡорт дәүләт филармонияһында «Студент яҙы-2013» фестивале сиктәрендә Башҡорт дәүләт университетының тарих факультеты концерты үтә. Ул Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылына арнала. Студенттар үҙҙәренең һәләттәрен, төрлө сараларҙы тейешле кимәлдә үткәреү оҫталығын күрһәтәсәк. Әйтергә кәрәк: тарих факультеты концерттары һәр ваҡыт матур ойошторола һәм дуҫтарса мөхиттә үтә. Концерт сәғәт 3-тә башлана.\nҺәр почтальонға – рация\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 12:36\n«Рәсәй почтаһы» ойошторған «Идеялар конвейеры» проектында Башҡортостан хеҙмәткәрҙәре лә ҡатнашты. Йыл да үткәрелгән был сарала почта хеҙмәтенә һәм клиенттар менән мөғәләмә итеүгә эшлекле тәҡдимдәр индерелә, тейешлесә ҡарарҙар ҡабул ителә. Былтыр шундай 1600 идея тормошҡа ашырылһа, быйыл өс меңдән ашыу инновацион тәҡдим почта эшендә ҡулланыласаҡ.\nӘ быйылғы ярышта беҙҙең республика пенсия таратыусы һәр почтальон рация менән тәьмин ителһен тип бик тә кәрәкле тәҡдим менән сығыш яһаны. Сер түгел, ҙур суммалы аҡсалар менән эш итеүсе хеҙмәткәрҙәргә енәйәтселәр һөжүме янай. Әгәр ҙә был хәл була ҡалһа, портатив радиостанция аша почтальон оператив рәүештә полиция менән бәйләнешкә инә ала. Был бик шәп тәҡдим хуплау тапһа, уның авторы аҡсалата приз аласаҡ, ә Рәсәй почта хеҙмәткәрҙәре – рациялар менән «ҡоралланасаҡ».\nСалғы тота беләһеңме? Әйҙә ярышҡа!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 25-03-2013, 12:30\nБыйыл 13 июлдә Свердловск өлкәһенең Арти районында салғысыларҙың III Халыҡ-ара асыҡ турниры булыуы көтөлә. Үҙенсәлекле ярышта былтыр Рәсәй төбәктәре менән Франция, Черногория һәм башҡа илдәр ҙә ҡатнашҡан. Башҡорт салғысылары йыл да ярышып, призлы урындарға лайыҡ була.\nТурнирҙың тап Арти районында үтеүе осраҡлы түгел. Тап бында үҙенең төп продукцияһы – салғылары менән борондан дан ҡаҙанған механика заводы бар. Был предприятие Рәсәйҙең берҙән-бер салғылар эшләүсеһе булып тора. Бынан тыш унда 100-гә яҡын ауыл һәм баҡса хужалығы инструменттары сығарыла.\nЯрыш тәртибе менән http://kosari.ru/ сайтында танышырға мөмкин.\nГраждандар һуғышынан ҡалған ҡурҡыныс «ҡомартҡы»\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 22-03-2013, 18:33\nОктябрь революцияһынан һуң ХХ быуаттың 20-се йылдарына тиклем илебеҙҙә барған Граждандар һуғышының ауазы һаман да тынмаған әле. Кисә Ишембай районы полицияһына Әхмәр ауылы кешеһе мөрәжәғәт итеп, үҙендә снаряд барлығын белдерә. Әйтелгән адрес буйынса саперҙар төркөмө ебәрелә һәм улар ысынлап та калибры 76 миллиметр булған артиллерия снарядына юлыға. Был боезапас ҡороулы, йәғни шартларға әҙер булған. Граждандар һуғышы «ҡомартҡы»һы бик һаҡлыҡ менән ауылдан ситкә алып сығылған һәм полигонда юҡ ителгән.\nТаныш булайыҡ, «Фолиант» китапхана гәзите!\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 22-03-2013, 18:30\nБР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы Башҡортостан Китапханалар ассоциацияһы менән берлектә махсуслаштырылған гәзит сығара башланы. Уның биттәрендә тармаҡтың торошо анализланасаҡ, республикала һәм ситтә үткән төрлө сараларға баһа биреләсәк. Тәүге һан, мәҫәлән, БР Мәҙәниәт министрлығы коллегияһы ултырышына арналды. Гәзит мәҡәләләре китапхана хеҙмәткәрҙәре тарафынан әҙерләнә һәм баҫыла. Ул ике айға бер тапҡыр сығасаҡ, күләме А4 форматында дүрт бит буласаҡ.\nӘлеге ваҡытта редакция коллективы республика китапханалары хеҙмәткәрҙәре һәм китап уҡыусылар менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер.\nКадастр хеҙмәте халыҡҡа яҡыная\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 22-03-2013, 18:24\nРосреестрҙың Башҡортостан буйынса кадастр палатаһы эксперимент рәүешендә клиенттарҙың үҙҙәренә барып хеҙмәтләндереүҙе ойошторҙо. Әлегә был мөмкинлек менән Өфө ҡалаһы һәм районы халҡы ҡуллана ала, хеҙмәтләндереү түләүле. Тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн Росреестрҙың Башҡортостан буйынса кадастр палатаһының сайтына мөрәжәғәт итергә мөмкин....\nАртҡа 1 ... 269 270 271 272 273 274 275 276 277 ... 320 Алға


Өфөлә беренсе мәктәп йәрминкәләре эшләй башланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә беренсе мәктәп йәрминкәләре эшләй башланы\n13:00, 21 июля 2010 Йәмғиәт\nРеспубликаның баш ҡалаһында ата-әсәләр балалары өсөн мәктәп формаһы, аяҡ кейеме, портфелдәр, канцелярия тауарҙары һатып алырға күнеккән мәктәп баҙарҙары асыла башланы.\n— Хәҙер баҙар мөнәсәбәттәре төп роль уйнай, — тип аңлатма бирә Өфө хакимиәтенең ҡулланыусылар баҙары идаралығы начальнигы урынбаҫары Зөлфиә Ишбулатова. — Шуға күрә предприятиелар ҡулланыусылар һорауына ориентир яһай һәм сауҙаны ҡасан башларға кәрәклеген үҙҙәре хәл итә.\nКейем тегеү буйынса эре һәм ҙур булмаған шәхси фирмалар йыш ҡына мәктәп формалары коллекцияһын төрлө сауҙа майҙандарындағы үҙҙәренең сауҙа нөктәләрендә һатыуҙы өҫтөн күрә. Ә шәхси эшҡыуарҙар, ҡағиҙә булараҡ, импорт варианттар тәҡдим итә. Балалар һайлауһыҙ ҡалмаясаҡ: бында төрлө килемле кешенең зауығын ҡәнәғәтләндерерлек мәктәп тауарҙары тәҡдим ителә.\nКиров урамы, 15-се йорт адресы буйынса урынлашҡан Республика фәнни-технологик һәм мәғлүмәт комплексындағы мәктәп йәрминкәһендә уртаса хаҡтар:\nӨлкән класс уҡыусыһы өсөн «совет» күлдәге — 1500 һум.\nӨфө предприятиеһында етештерелгән башланғыс класс ҡыҙҙары өсөн сарафан — 800 һум, жакет — 500 һум.\nБашланғыс класс ҡыҙҙары өсөн импортлы сарафан — 1100 һум, блузка — 850 һум.\nМалайҙар өсөн күлдәк — 300-400 һум.\nТеги: мәктәп, йәрминкә


Сит ил техникаһына Башҡортостан предприятиеларында етештерелгән лайыҡлы алмаш | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСит ил техникаһына Башҡортостан предприятиеларында етештерелгән лайыҡлы алмаш\n17 июня 2016 — 15:44\nБашҡортостан предприятиеһы бейек биналар төҙөлөшөн еңеләйтеүсе яңы ҡоролма уйлап тапҡан.Уның ярҙамында илдә 50-60 ҡатлы йорттар һалыу мәмкинлектәре киңәйәсәк. Туймазы автобетон насостары заводында 150 метр юғарылыҡҡа тиклем бетон ҡыуа торған яңы ҡоролма эшләп сығарғандар. Ошонда уҡ нефть резервуарҙарында янғын һүндереү өсөн махсус техника етештереүҙе яйға һалғандар. Камаз платформаһында эшләнгән бетон ҡыуғыс тәү ҡарашҡа бик ябай күренһә лә предприятие уға ҙур өмөттәр бағлай. Бетононасос илдә төҙөлөш тармағын яңы кимәлгә күтәрергә тейеш. Рәсәйҙә әлегә бындай техника бөтөнләй юҡ. Техниканың осһоҙ килеп сығыуы күпселек деталдәрҙең үҙебеҙҙә етештерелеүенә һәм ҡатмарлы механизмдарҙың булмауына бәйле. Импортты алмаштырыу идеһы менән барлыҡҡа килгән ҡоролма ҡулланыуҙа бер аҙ мәшәҡәтлерәк, сөнки бетон ҡыуа торған торбаларҙы стена буйлап ҡулдан ҡорорға тура килә. Шулай ҙа техниканың уңайлы яҡтары ла етерлек. Был иһә бетон ташыу машиналарын йыйыу цехы. 1980 йылда төҙөлгән завод тәүге көнөнән үк ошо йүнәлеш буйынса эшләй. Айына предприятие 350 берәмек ҡоролма йыя ала. Аҙаҡ ул Камаз шассиларына урынлаштырылып һатыуға сығарыла. Ҙур яуаплылыҡ менән Земфир Хәбиров һәр деталде ентекләп иретеп йәбештерә. Был мискә бетон болғауыстың бер өлөшө генә. Өс өлөштән торған һауыт бергә ҡушыла, артабан тигеҙләү, унан буяу цехына оҙатыла. Туймазы заводы төҙөлөш өсөн кәрәкле ҡоролмаларҙың бөтә циклын етештерә. Бында күсмә бетон заводын да, материалды ташыусы техниканы ла уны төҙөлөш майҙанына күтәреүсе насос станцияларын да йыялар. Етештереүселәр бер урында тормай. Бетон ҡыуғыс насос нигеҙендә эшләнгән был янғын һүндереү техникаһы ла ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уны хатта сит илдәрҙән дә һатып алырға теләүселәр бар. Етештереү сылбыры бер ҡыйыҡ аҫтында урынлашҡан. Яҡшы уйланылған логистика транспорт сығымдарын кәметергә һәм продукцияның хаҡын тотҡарларға мөмкинлек бирә. Шуға ла завод 35 йылдан ашыу Рәсәй һәм яҡын сит ил баҙарында алдынғы урынды бирмәй, әйткәндәй беҙҙең илдә бетон ташыусы техника етештереүсе был берҙән-бер предприятие булып тора.


12 января 2017 — 17:01 ГТРК «Башкортостан»\nРәсми Мәскәү Американың һайланған президенты Дональд Трамҡа Рәсәйҙең компроматы бар тигән хәбәрҙе ике яҡлы мөнәсәбәттәргә аяҡ салырға тырышыу, тип баһаланы. Трамп киң мәғлүмәт сараларында баҫылған был мәҡәләләрҙе ялған тип белдергән һәм “сәйәси һунар” тип атаған.\nЯңы С-400 системаһы менән йыһазландырылған зенит-ракета полкы Мәскәү өлкәһендә хәрби һаҡҡа баҫты. Рәсәй оборона министрлығы Һауа-космос көстәре ошондай тағы ла 4 система менән тәьмин ителәсәк, тип хәбәр итте. Яңы С-400 системаһы Мәскәү һәм илдең үҙәк сәнәғәт райондарын һауа һөжүменән һаҡлаясаҡ.\nГермания канцлеры Ангела Меркельдың рейтингтары түбән тәгәрәй. ДПА агентлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, кисә генә Меркель рейтингы 3 процентҡа түбәнәйгән. Бундестагтағы сығанаҡтар хакимлыҡ итеүсе коалиция канцлер вазифаһына икенсе кандидатура тәҡдим итергә йыйына, тип хәбәр итә.\nДакар раллиһының тағы ла бер өлөшө булмаясаҡ. Көслө ямғырҙар сәбәпле ер ишелгәс ойоштороусылар 977 саҡырымға һуҙылған туғыҙынсы этапты үткәрмәҫкә булған. Быға тиклем алтынсы этап үтмәне, бишенсе һәм етенсе этаптар ҡыҫҡартылғайны. хәҙер инде унда ҡатнашыусылар төрлө юлдар менән унынсы этапҡа старт биреләсәк унырға барып етергә тейеш.


Республикала полиция хеҙмәткәре үҙ йортонда үле килеш табылған // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n11:16, 7 апреля 2021 Хәл-ваҡиғалар\nРеспубликала полиция хеҙмәткәре үҙ йортонда үле килеш табылған Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостанда полиция хеҙмәткәре үҙ йортонда үле килеш табылған. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ир үҙ-үҙенә ҡул һалған. Хәҙер хоҡуҡ һаҡлаусылар уның ни өсөн был аҙымға барғанын асыҡлай.\n«Рәсәй Эске эштәр министрлығының Иглин районы буйынса бүлеге хеҙмәткәре өйөндә үле килеш табылған. Урынға тәфтиш-оператив төркөм килгән. Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығы аппараты хеҙмәткәрҙәре осраҡты тикшерә башланы», — тип белдерҙеләр Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nТеги: Башҡортостан Республикаһының Эске эштәр министрлығы


Әсә ҡарынынан тура телевизорға\nӨфөлә яңы ғына тыуған сабыйын күтәреп сыҡҡан атай Владимир Путин менән тура бәйләнешкә эләкте. Бындай билдәлелек тураһында эстрада артистары ла хыяллана алмай. Ә икенсегә атай булған Артем Сухарев һәм уның яңы тыуған улы Михаил тураһында бөтә үҙәк телеканалдар һәм интернет сәхифәләре һөйләй. Нисек улай килеп сыҡҡан һәм тотош илгә билдәле сабый үҙен нисек тоя?\nЯҡты донъяға тыуып та өлгөрмәгән, әммә уны бар Рәсәй халҡы таный. Әсә ҡарынын яңы ҡалдырған сабый ғына артистар хыялланырлыҡ билдәлелекте аңламай. Ә бит уны хәҙер Путин үҙе белә. Кескәй Михаил икенсегә уллы булыу бәхетен кисергән атаһы менән көтмгәндә тура эфирға эләгә.\nМихаил Сухаревтар ғаиләһендә көтөп алынған бала. Ҡустыһын бигерәк тә өс йәшлек ағаһы Георгий көттө, ти Артем. Әле яңы тыуған сабый, операция юлы менән алынһа ла, үҙен яҡшы тоя һәм татлы әүен баҙарында.\nЯңы тыуған балаһын күтәргән Артем клиник госпиталь хеҙмәткәре Руслан Ғарифуллиндың Рәсәй Президентына тура эфирҙа һорау биргән ваҡытта эләгә. Табип ил башлығынан «Әсәлек капиталы» тураһында һорашты.\nВладимир Путин яуабында икенсе бала өсөн бирелгән дәүләт ярҙамы «Әсәлек капиталы»ның мөһим роль уйнауын билдәләне. Программаның ниндәй формала дауам ителәсәге яҡын арала хәл ителәсәк, тине ил башлығы.\nӘйткәндәй, ил башлығына оҙатылған һорауҙар буйынса Башҡортостан Мәскәү һәм Санкт-Петербургтан ҡала лидерҙар рәтендә. Халыҡты башлыса социаль, иҡтисади, коммуналь мәсьәләләр һәм көнкүреш һорауҙары борсой. Президент менән тура бәйләнеш дүрт сәғәт дауам итте. Ошо ваҡыт эсендә Путин 73 һорауға яуап бирҙе. Мөрәжәғәттәр төрлөсә. Тышҡы сәйәсәттән алып шәхси проблемаларға тиклем. Әйткәндәй, уларҙың береһе лә иғтибарһыҙ ҡалмаясаҡ, тине ил башлығы. Хәйер, төбәктәрҙә күп кенә мәсьәләләр тура бәйләнеш тамамланғасы уҡ хәл ителә башлағайны инде. Тағы ла ошондай саралар ойоштороласаҡмы тигән һорауға президент булһа тик тура ғына буласаҡ, тип яуапланы.


Балалар уңайлы шарттарҙа уҡырға тейеш\nМалаяҙ ауылы халҡы, гимназияның тәҙрәләрен яңыртыу проектын яҡлап, йәнә район мәҙәниәт йорто ҡаршыһындағы майҙанға йыйылды. Сарала балаларҙың уңайлы шарттарҙа белем алыуына битараф булмаған 750-нән ашыу кеше ҡатнашты.\nБынан алда үткән граждандар йыйылышында район үҙәге халҡы былтырғыса Малаяҙ башҡорт гимназияһын төҙөкләндереү проектын һайлағайны. Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһына ярашлы, белем усағының тәҙрәләрен алмаштырыу ҡарала. Гимназия директоры Розалия Латипова белдереүенсә, бинаның барлыҡ тиерлек тәҙрәләре иҫкергән, рамдары серегән, быялалары ҡойолорға тора. Шуның арҡала бүлмәләрҙә ҡышын һыуыҡ, йәйге осорҙа тынсыу. Бөтәһе 100-ҙән ашыу тәҙрәне яңыртыу талап ителә. Проект буйынса гимназияның алғы яғындағы һәм беренсе ҡаттағыларын алмаштырыу күҙаллана. Программа аша республика ҡаҙнаһынан бер миллион һум бүленһә, күпмелерен район бюджетынан хакимиәт бирә, ҡалған өлөшөн ауыл халҡы, ата-әсәләр һәм бағыусылар индерергә тейеш.\nМайҙандағы халыҡ бер тауыштан был мөһим проектты тормошҡа ашырыуҙы хупланы. Кешеләр, гимназияны төҙөкләндереү көнүҙәк мәсьәлә икәнлеген күрһәтеп, һүрәттәр, транспаранттар ҙа тотоп сыҡҡайны.


Баш ҡаланың Затон биҫтәһендә лә байрамса кәйеф хакимлыҡ итте\nТантанала Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы студенттары «Дуҫлыҡ» бейеүен башҡарып, өфөләрҙе татыулыҡҡа, тыныслыҡтың ҡәҙерен белергә әйҙәне. Патриотик рухтағы концертта һәр сығышта йөрәк түренән сыҡҡан уй-кисерештәр менән һуғарылды, ветерандарға меңдәрсә рәхмәт һүҙҙәре еткерелде.\nЕңеү байрамы сиктәрендә балалар флешмоб, төрлө конкурстарҙа ҡатнашып кинәнде. Бынан тыш, Рәсәй Гвардияһы вәкилдәре ялан кухняһын ойоштороп, халыҡты һалдат бутҡаһын тәмләргә саҡырҙы. Затонда йәшәүселәр авиашоу программаһын ҡарап та күңелле ял итте.


Фото теркәлгән танышты - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nЯуап: мөнәсәбәт оҙайлы 18 төрө Бар, уларҙан ҡотолорға ашыу ир-Егет һәм бер тейеш. Күпселек осраҡта мөнәсәбәттәр-был пландар бу...\nҮҙе тураһында: минең исемем-Мария, Мин 20 йыл, 165-се Юғары, тәм ябай, матур, башҡа Буйынса тасуирлау һләкин, мин күп, өйгә лә Ваҡыт бында, күрәһең, мин ресница оҫтаһы. Отчет: юғары бейеклегенә ни тиклем Юғары йәки аҙ булыуын, шулай Уҡ белем матур һәм яғымлы Көтөгөз,һеҙ нисек.\nБыл көрәш, кеше өсөн уның Әһәмиәте юҡ.\nшул кеше үҙе теләп мин Эҙләү дауам итә, урамда кемдеңдер Сикәһен теләп, йылмайған булды менән Сикһеҙ фильм бар, уларһыҙ эшләү Мөмкин ул был төндә улар Булған...\nҡыҙҙар өсөн Инструмент, мәҫәлән .\nПолнотекстовый миҫалдар: 178.442\nДжессикаТерапевт мөнәсәбәт ҡултығы һәм районы Буйынса консультант сан-франциско. 10 йылдан артыҡ психотерапевт лицензирование-Ул никах һәм ғаилә йәйге Дауалау тәжрибәһе эшләй. Артыҡ ине беҙгә 10-ғаилә Менән эште йәйге тәжрибә терапевт Һәм терапевт лицензия ғаилә күтәрелде. ҡыҙға кеше хәленә инә стрессовый Өйрәнергә кәрәк һеҙҙе, бигерәк тә Етди мөнәсәбәттәр булыу еңел флирт Нимә эшләргә йәки, әгәр ҙә белмәй. шулай уҡ ул ҡыҙҙың иң Яҡшы селтәре б...\nИр-аттар Өсөн Индур Таныштырҙылар: бушлай теркәлгән.\nБеҙҙең сайт биттәрендә түләүһеҙ теркәлгәнир-егет өсөн был яңы Танышыу сайттары, улар һеҙ телисез-Се телефон номерын раҫлай ала. Иң яҡшы ир-егет һәм Шулай уҡ ир-аттар өсөн Ҡулланһа һәм селтәрҙәрҙә бушлай тора. Һәм беҙҙең сайтына хат килгән Кешеләр һанын сикләү юҡ, ялған Был иҫәп яҙмаһы. Был илде һеҙгә бер-береһен Белмәгән кешеләр таныша һәм был Ысул менән афарин. Әгәр һеҙ үҙенең телефон номерын Ала һәм яңы бәйләнештәр раҫларға Теләйем, һеҙ элемтә...\nТелефондарҙан Шылтыратыу бушлай Булыуы\nӘлеге ваҡытта был сайтта башҡа Бушлай яҙырға кәрәк булғандар менән осрашаҠарау, фотоһүрәттәр хәбәрҙе өҫтәй. Яңы ысулы булып яңы ағзаларына Танышырға тәҡдим веб-сайттар телефон Номерын, был ресурстарға идара итеү Һәм бүлеүгә бәйле иң яҡшы Берекмәһе был. Һәм башҡа бушлай таныша сайтында Теркәлеп, унда фотоһүрәт, телефон номерын Һәм хәүефһеҙлек функцияһын үтәй алмай. Тағы ла ҡыҙҙы эҙләргә мөмкинлек Деконструкция Виджаявад ә, фотографиялар ҡарау Һәм и...\n: Ҡатын-Ҡыҙ һәм Ир-егет Яуап итеп, Осрашыуҙа Глазго\nГлазго ХалыҡтарИнтернет менән файҙаланған һәр көнө Мең ҡатын-ҡыҙ һәм ир-Егет, иң матур һәм мөһим Роль уйнауы мөһим. Ҡатнашыусы онлайн-осрашыу һәм тәм-Том алырға. Рәхим итеп, яңы дуҫтар күрһәтеү, Улар һеҙ телисез эйә. Мин беләм, мин ошо компанияға Тура килә. Бәлки, һинән ярҙам һорарға теләмәй. Скачать үҙ йүнәлеше, фотоһүрәттәр, тәьҫораттар, Бына бер нисә әйберләр, улар Аласыз яһарға һәм уны ҡулланыу. Глазго ҡалаһында ике секцияла була: Өсөн бер йылға, ә икенсе Биналары һәм ҡоролмалары ө...\nШулай итеп, Мәҫәлән\nЛәкин ул элеккесә йәш һәм матур\nУның өсөн, кем белә, мальта Кеүек ҡулланылғанда, өсөн проблема түгел Был, теге, бәләкәй милләт вәкиле Кем менән танышБер яҡтан, һөйөклөләренән килгән һәм Шулай уҡ иң йыш ҡулланылған Йәки мальта мальта мальта, ҡатын-Ҡыҙ өсөн. Урамда, пляж бар, дискотека, автобус Йәки казино. Был алымдары һәм уны ҡулланыу был. Һеҙ хәл итергә тейеш, шул Тиклем һәм башҡалар, улар һеҙ Һайлай ала. төймәһенә. Икенсенән, һеҙ шулай уҡ урындағы Именлек туризм менән үткәр...\n- Рулетка Өсөн видео-Сат\nБында 500.000 һөйләшеүгә нөктә\nМин интернет менән аралашырға яратам Мин уйлайым, бында бонус юҡ, Мәғлүмәт, бында күрһәтеп, был сайтты Тикшереү булмай, бындай ауыл донъяла Ҡиммәттәре менән, хатта ҡайҙалыр кеше Менән видео, беҙҙең заманда, хәҙерге Заманда һәр кеше менән аралашыу Дөйөм алғанда, йәмғиәт менән, әгәр Һеҙ белә түгел, был етерлекМиңә лә эшләгән, үҙ эшен Бик биләй.\nАшағыһыҙ булыр ине, мин булған Кешеләр өсөн, уларға йылы аңланым Һәм яраттым, был уны онотмағанд...\nСливен Флирт, һәм Бөтөнләй бушлай инеү. 18.\nБезгә ҡулланғанда сайттың инеү бушлай Таныша һәм башҡа социаль селтәрҙә Теркәлгән теркәлгән, сөнки декрет түләү Формаһы эҙләп күрһәтә: ир-аттар Һәм ҡатын-ҡыҙ бала: әһәмиәткә Эйә түгел, йәше малай һәм Ҡыҙ: саҡырым: Сливен, фотоһүрәттәр, болгария Ваҡытты ала Хәҙер ир-егеттәр Ир-егеттәр, ҡатын ҡыҙ яңы Йылдың икенсе яртыһын эҙләүҙәре йөҙөнә Ҡала буйынса аныҡ параметрҙарВторникот башында һәр шатлыҡ булып, Тәүге осрашыуҙа һөйләшә өсөн ҡыҙыҡлы Менән үткәрелә.\nКешенең ни өсөн ҡурҡа, ти...\nҠулланыусы исеме: Алекс Сәләм\nХәҙер был яңы мөмкинлек бер яңы һәм Урындағы берләшмәләр барлыҡҡа килгән:бөтә подписчиктарға разослать push-Хәбәр, мәғлүмәт бюллетене, Amino контент һәм ҡыҙыҡлы Ваҡиғалар тупланғанБыл яңы мөмкинлектәр: push-рассылкаотправлять бөтә яңылыҡтар Абоненттарға, Amino контент һәм ҡыҙыҡлы ваҡиғалар тупланған.\nЕңел журналына ебәрҙем, - тип шул сәбәптәр буйынса Һеҙҙең фекерҙәрегеҙҙе ишетергә сорванец Жаль, ҡарарҙар ҡабул Итеп, ябай кеше булырға тейе...\n40 йәшлек Ир-егет Һәм ҡатын-Ҡыҙ өсөн Үлем ассоциацияһы Етди булды\nسایت دوستیابی, لائوس یک موضوع جدی برای رایگان خود را لاس زدن\nбашҡа ҡыҙҙар менән ч рулетка сайтында танышырға видео чат чатта теркәлергә онлайн башҡа ҡыҙҙар менән рулетка өлкәндәр өсөн видео-таныштырыу чатта теркәлергә видео онлайн без 18 башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән видео чат альтернатива видеочить башҡа бушлай теркәү видео чат 18 ч плюс рулетка видеочивать ҡыҙы менән онлайн


Дәүләтбаевтың дәүләте ныҡлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Ауыл хужалығы » Дәүләтбаевтың дәүләте ныҡлы\nХужалыҡ етәкселеге егәрлеләрҙе дәртләндереүҙең төрлө алымдарын ҡуллана.\nАуылда шөғөлдөң юҡлығына зарланыу һүҙҙәрен, колхоз-совхоздарҙың тарҡалыуы, кешеләрҙең ситкә китеүе тураһында хәбәрҙәрҙе ялҡауҙан ғына ишетергә мөмкин. Арҡырыны буй алып һалыу урынына кире күренештәрҙе ҡуйыртыусылар бар әле. Ә бына Дүртөйлө районын егәрлеләр төбәге тип әйтеү ысынбарлыҡҡа тап килә. “Ғөмүмән, беҙҙә ирҙәр аҡса табыр өсөн ситкә китмәй, үҙ ерендә ни менәндер мәшғүл”, – тип һөйләй райондың ауыл хужалығы идаралығы начальнигы Илгиз Зиннәтуллин.\nҒәҙәттә, октябрь аҙаҡтары – ноябрь баштары баҫыуҙар, ат сабышынан һуң тынып ҡалған ипподромды хәтерләтә. Был ваҡытта ерҙе туңға һөрөү тамамланыу алдында, малдар фермаға ҡайта, бесән-һалам ташыла. Әйткәндәй, айырым алғанда, быйыл райондың Ленин исемендәге яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте игенселәренең гектарынан 30 центнерға яҡын уңыш йыйыуы – яҡшы күрһәткес.\nХужалыҡ иген культуралары майҙанын йылдан-йыл киңәйтә. Идаралыҡ Һыуыҡҡул ауылында урынлашҡан. Төп йөктө бөтәһе 130 эшсән тарта.\nХужалыҡ етәкселеге эшһөйәрҙәрҙе дәртләндереүҙең төрлө алымдарын ҡуллана. Беренсенән, бында йәштәр бихисап. Уларҙың һәр береһе үҙ төйәгендә ҡалырға ынтылып тора, туған хужалығының киләсәге өсөн көсөн дә йәлләмәй, ваҡыты менән дә иҫәпләшмәй.\n– Кемгә генә туҡталмайыҡ, маҡтауҙан бүтән бер һүҙ ҙә еткерә алмайым, – тип һөйләй йәмғиәт рәйесе Альберт Дәүләтбаев. – Шәхсән минең өсөн уларҙың барыһы ла бер тигеҙ, айырып ҡарау тигәнде ҡабул итмәйем. Әгәр ҙә тырышалар икән, ниңә уларҙы һәр йәһәттән дә дәртләндермәҫкә?! Ҡыҫҡаһы, эшсәндәр үҙенең донъяһын нығытһын өсөн ҡулдан килгәнсә ярҙам итәбеҙ, ә һәр кешенең хужалығы ныҡлы булғанда ғына дәүләт һәм йәмәғәт эштәренә күңеле ашҡына.\nМәҫәлән, йәш белгес Илшат Сәлихов бында күптән тир түгә. Егет Эльвира исемле һылыуҡайға өйләнгән. “Эштән йәм табыу – беҙҙең өсөн ҙур бәхет”, – ти улар. Сәлиховтар йәмғиәт тарафынан һәр йәһәттән дә яҡлау тапҡан.\nКашаповтар тураһында ла шулай әйтергә мөмкин. Заманса өй һалып сыҡҡандар, бәләкәй генә булһа ла үҙҙәренең хужалығы бар.\nИнженер Линар Кашапов хужалыҡҡа саҡырылғас, егеткә 100 мең һум күләмендә “подъемный” бирелгән, бынан тыш ер майҙаны алған, әле республикабыҙҙың Ауыл хужалығы министрлығы ете мең һум өҫтәмә хеҙмәт хаҡы түләй. “Кәләшем Лилиә лә был йәмғиәттә бухгалтер йөгөн тарта, икебеҙ ҙә уртаҡ мәнфәғәттәр менән янабыҙ. Дәүләтбаев булдырған дәүләтебеҙ ныҡ һәм төҙөк”, – ти йорт хужаһы.\nБында эштәрҙең күбеһе автоматлаштырылған. Антенна ярҙамында һауын һыйырының хәл-торошон компьютерҙан күҙәтеүе, малдарҙың аяғына “шагометр” беркетелеүе, бесән-силосты роботтың этеп йөрөүе һәм башҡалар күпте һөйләй. Ҡыҫҡаһы, бында һәнәк-көрәк тотоп йөрөүсене күрмәҫһең, шуға күрә лә хужалыҡҡа эшкә килергә атлығып торалар.\nРайон: Дүртөйлө районы


Хыялдарын ысын иткән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Хыялдарын ысын иткән\nХыялдарын ысын иткән 07.07.2015 // Йәмғиәт\nҮткән ғүмеренән, башҡарған эштәренән ҡәнәғәт булып, улар менән ғорурланып йәшәүселәр аҙ түгел беҙҙең арала. Уларҙың барыһы ла – йәшлек хыялын тормошҡа ашырыусылар, ҡуйған маҡсаттарына өлгәшеүселәр. Рәсәйҙең Федераль именлек хеҙмәтенә ҡараған Сик буйы ғәскәрҙәренең запастағы полковнигы Роберт Шәйеховты нәҡ шундайҙар иҫәбенә индерер инем.\n— Ысынлап та, яҙмышымдан уңдым, — ти өс тиҫтә йылға яҡын ғүмерен хәрби хеҙмәткә арнаған милләттәшебеҙ. – Атай-әсәйемдән, туғандарымдан башлап бик күп яҡшы кешеләр осраны тормош юлымда, уларҙың һәр ҡайһыһынан үҙемә фәһем алдым, кәңәштәренән файҙаландым...\nКраснокама районының Яңы Хажи ауылында, Сталинградтан алып Австрияға тиклем шанлы һуғыш юлы үткән ветеран-яугир Биктимер Шәйех улы менән уңған колхозсы Тәхиә Дүлфий ҡыҙының ете балалы ғаиләһендә үҫә Роберт. Үҙенән оло өс ағаһынан һәм ике апаһынан бар яҡлап өлгө ала, бәләкәйҙән уларҙың һәр һүҙен тыңлап, аңына һеңдерә бара. Шуға ла Роберт буй еткереүгә төрлө өлкәлә үҙаллы хеҙмәт менән шөғөлләнгән ағай-апайҙарының “беҙҙең ғаиләлә хәрбиҙәр генә юҡ” тип шаярыу ҡатыш әйткәне үҫмер күңеленә тиҙҙән шытасаҡ орлоҡ булып ята. Әллә ни алыҫ булмаған Ҡазандағы танкистар училищеһына китеү теләге уяна башлаһа ла, атай тәҡдиме өҫтөнлөк итә: мәктәпте тамамлағас, ул ваҡытта бөтөн илгә таныла башлаған Нефтекама автозаводына эшкә бара. Өйрәнсек итеп алалар, бер йыл тигәндә токарь һөнәрен ныҡлап үҙләштерә, предприятиеның иң мөһим цехтарының береһендә алдынғылар рәтенә сыға. Оҙон буйлы, тыныс холоҡло, тырыш егет үҙенең тейешле органдарҙың күҙ уңына эләккәнен белмәй әле. Хәрби комиссариатҡа саҡырып, көҙгә комсомол путевкаһы менән СССР Дәүләт именлеге комитетының Сик буйы ғәскәрҙәренә алынасағын әйткәндә лә хеҙмәтенең 28 йылға һуҙылып, тормошоноң төп осорона әйләнәсәген күҙ алдына ла килтермәй...\n— Үткәнде яңынан ҡабатлау мөмкинлеге булһа, бер ҙә икеләнмәй шул уҡ юлды һайлар инем, — ти Роберт Биктимер улы. – Сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәтем ябай уҡсынан башланды, артабан хәрби училище һәм академия бөтөрҙөм. Полковник булып, сик буйы отрядының штаб начальнигы вазифаһынан хаҡлы ялға сыҡтым.\nУл ваҡыттағы Советтар Союзының, һуңынан Рәсәйҙең йөҙҙәрсә мең километрға һуҙылған дәүләт сиктәрен төрлө тарафтарҙан һаҡларға тура килә Роберт Шәйеховҡа. Балтик диңгеҙе ярҙарында саҡырыу буйынса ике йыл хеҙмәт иткәндән һуң йүнәлтмә менән Сик буйы ғәскәрҙәренең Алматылағы Юғары хәрби училищеһын тамамлай. Махсус белем алған йәш офицер Польша, Швеция һәм Финляндия, аҙағыраҡ Афғанстан һәм Иран менән СССР араһындағы дәүләт сигендә хеҙмәт итә. Һуңыраҡ яҙмыш уны Рәсәйҙең Эстония, Ҡытай, Монголия һәм Ҡаҙағстан менән булған сиктәрен һаҡлауға ебәрә. Төньяҡ Кавказдағы ваҡиғаларҙан да ситтә ҡалмай ул: махсус төркөм етәксеһе вазифаһында именлек органдарының Дағстан һәм Чечен республикалары биләмәләрендә террорсыларға ҡаршы үткәргән операцияларында ла туранан-тура ҡатнаша. Ҡыҫҡаһы, Ватанды һаҡлауҙы ғүмерлек һөнәре итеп һайлаған хәрби хеҙмәткәр етәкселек кәрәк тип тапҡан һәр ерҙә үҙ алдына ҡуйылған бурысын намыҫ менән тейешле кимәлдә үтәй.\nХаҡлы ялға сығып, Нефтекамала төпләнгән сик буйы һаҡсыһының иҫтәлектәре бихисап. Һуңғы бер нисә йылда ҡаланың 2-се мәктәбендә йәшәйеш хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре буйынса дәрестәр үткәргәндә башынан үткән төрлө хәл-ваҡиғаларҙы йыш ҡына иҫкә төшөрөп, теге йәки был теманы аңлатҡанда бик тә урынлы ҡуллана. Йәш быуында илһөйәрлек тойғолары тәрбиәләүҙә, егет һәм ҡыҙҙарҙы үҙаллы тормошҡа әҙерләүҙә бынан да ҡиммәтерәк тағы ниндәй материал бар һуң? Мәктәп йылдарынан башлап үҙешмәкәр драма түңәрәгенә йөрөгән, ҡайһы берҙәрҙең ике ғүмеренә торошло тәжрибә туплаған, хәтерендә күп нәмәне һаҡлаған запастағы полковник-уҡытыусының дәрестәре нисек үтеүен күҙ алдына килтереүе бер ҙә ҡыйын түгел. Мәҫәлән, Памир, Кавказ һәм Алтай тауҙарында, Төркмәнстан ҡомлоҡтарында сик буйы һаҡсыларының тормошо һәм хеҙмәте күп яҡтан фәһем алырлыҡ ваҡиғаларға бай. Наркотиктарҙың организмға зыяны тураһында һөйләгәндә Роберт Биктимер улы Афғанстандан беҙҙең илгә был ағыулы матдә индерергә тырышҡан сик боҙоусыны нисек тотҡандарын бәйән итә.\nӘрмегә барыу-бармау хаҡында фекер алышҡанда илебеҙҙең дәүләт сиктәрен уяу һаҡлаған йәш һалдаттар тураһында күберәк һөйләй, мәктәпкә барғансы заставала үҫеп, йәштәре еткәс, ҙур теләк менән хәрби хеҙмәткә киткән ике улын да өлгө итеп килтерә. Ҡыҫҡаһы, һәр мәғлүмәтте тормошҡа бәйләп аңлата. Запастағы офицерҙың мәктәптә уҡытыу-тәрбиә эшен дә уңышлы атҡарыуы тураһында уның хәрби хеҙмәт өсөн алған миҙалдарына һәм бихисап маҡтау ҡағыҙҙарына уҡыу йорто, мәғариф идаралығы һәм ҡала хакимиәте етәкселәре ҡул ҡуйғандары йыл һайын өҫтәлеп тороуы ғына ла бик асыҡ һөйләй...\nРайон: Нефтекама ҡалаһы.


Өфөлә «Һөт оҫтаханаһы» асыласаҡ\n24 Август 2011, 13:32\n«Һөт иле — 2011» Бөтә Рәсәй фестивале сиктәрендә Өфөлә 3 сентябрҙә балалар өсөн «Һөт оҫтаханаһы» асыласаҡ. Ул әүәләп яһау, һаламдан үреү һәм буяу буйынса мастер-кластарын үткәреү өсөн махсус зона буласаҡ. Аниматорҙар көн дауамында балалар өсөн бүләктәр менән төрлө конкурстар үткәрәсәк, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Оҫтаханала грим һалыусылар ҙа эшләйәсәк. Улар билдәле йәнһүрәттәр буйынса балаларҙың битенә сағыу һүрәттәр төшөрәсәк. Ә балалар ҙур яһалма һыйырҙарҙы буяуҙа ҡатнаша аласаҡ.\nФестивалдә ҡатнашыусы Бәләбәй һөт комбинаты, «Вимм-Билль-Данн» һәм «Ағиҙел» компаниялары ла балалар өсөн махсус программалар әҙерләгән.\nТеги:ауыл хужалығытөҙөүһөт иле-2011


Еңеү көнө балҡып килде Тыуған илебеҙгә!\n9 май – ысын мәғәнәһендә бөтә халыҡ байрамы. Ул тарихыбыҙға ғорурлыҡ тойғоһо уята, бар милләттәрҙе берләштерә. Был көн Салауат районында ла киң билдәләнә.\nФәнил Байышев – башҡорттарға иман йорто ҡапҡаларын асҡан, халыҡ күңелен байытҡан,\nһәр йортҡа ҡот өҫтәгән изге кеше ул\nКемерево, беҙ һеҙҙең менән!\n25 мартта Кемерово сауҙа үҙәгендә янғын сығып, барыһы 64 кеше һәләк булды.\n“Сейәлетау – янар йөрәк” булып уйылды күңелдәргә\nНәзифә Ғабдулла ҡыҙы Пестрикованың юл фажиғәһенә осрап, кинәт беҙҙең арабыҙҙан китеүенә бөгөн, 2 мартта, 1 йыл тула.


Француженка нисек тәьҫир итә: (һүрәттәр менән) - француз ҡыҙы таныштырҙы\nФранцуженка нисек тәьҫир итә: (һүрәттәр менән) — француз ҡыҙы таныштырҙы\nҺәр кем үҙ мәҙәниәтенә эйә булды, һәм был нимә эшләргә Дос түгел сүгәләне. Был романтичный береһе тип һанарға мөмкин булыр ине.\nһөмһөҙ еңел булыр тип ҡарарға мөмкин. Ахыр сиктә, ҡайтыр булды был, берәй күрергә тип, тейешле (йәки түгел), әммә был боль, ни өсөн белергә мәҙәниәт кешеләре тураһында, улар һеҙ булдылар. Әгәр кеше был француз ҡыҙы була, бына бер нисә файҙалы кәңәштәр. француз ҡыҙы таныш-код, Википедия оҡшай, тимәк, беҙгә бергә бик күп мәҡәләләр яҙа. Был мәҡәлә өсөн булдырылған, иркен эшләүсе авторҙар өсөн, ваҡыт үтеү менән уны үҙгәртә һәм йәшерә. Был мәҡәләһенә ҡарап, шулай булғас, бер тапҡыр. Һәр кем үҙ мәҙәниәтенә эйә булды, һәм был нимә эшләргә Дос түгел сүгәләне. Был романтичный береһе тип һанарға мөмкин булыр ине.\nһөмһөҙ еңел булыр тип ҡарарға мөмкин. Ахыр сиктә, ҡайтыр булды был, берәй күрергә тип, тейешле (йәки түгел), әммә был кеше тураһында бер ни ҡамасауламай мәҙәниәтен белеп, улар һеҙ булдылар. Әгәр кеше был француз ҡыҙы була, бына бер нисә файҙалы кәңәштәр. Американдар хатта әгәр һин түгел, һинән ҡотолоп яҡшы характеристика булыр»ваз», кеүек: мыҫҡыллы итеп ҡысҡырып, зарланмай, сөнки ул әйберҙәр йортҡа айырылып, артыҡ небрежно һәм кейгән. Күлдәк ни яҡшы ғәҙәттә. Көндәлек кейем (спорт аяҡ кейеме, бейсболка, толстовка, футболка, джинсы, шорты йәки) түгел, сөнки франция таралған. Француз ҡыҙ, һиңә кем оҡшар, күрәһең кейеп түгел, ул залдағылар менән түшәккә йәки как будто ғына баҫыуҙарынан ҡайтҡандар.\nҺин тейеш түгел\nМаҡтана алмай, юғалтҡас иларбыҙҙа, үҙең менән бәхәсләшеү иптәштәрҙең ҡысҡырып, йәки яһап, барыһының иғтибарын үҙенә йәлеп итә, тип, һеҙҙән башҡа ла күреүселәр француздар эшләй. Француздар, ғөмүмән, бик халыҡтар перенос. Әгәр сездә сәйәси һәм дини консерватив ҡарашлы, аңлап, француженка был, моғайын, либераль ҡарашлы эйә булды. Аргумент итеп алыр өсөн, бөтә»кәрәк»- был романтика, ябай ысул менән үлтерелә. Әҙер булыуын әйтте, француз журналисы, уның ике яғына ла, Заир ҡатын-ҡыҙҙар менән осрашыу, тип билдәләне мәҙәниәтенең ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙы (бигерәк тә америка) эйә ‘договорлы’ таныша барһын, тип теләйем уларҙы белергә, ниндәй хәл була-ошо йәһәттән, бәлки, һеҙ табылған һәм унда был һ. б. булырһың, тип түгел, француз ҡыҙы, coyer һәм мөнәсәбәтен билдәләү өсөн тыныс булырға мөмкин һәм, һеҙ күнеккән. Әгәр был борсолорға сюрприздар һеҙҙең өсөн, был ярҙам итә ала, уҡыған китап өсөн автор тураһында һөйләне, шул тиклем ҡатын-ҡыҙ дата француз, тип билдәләнеләр кисәлә һәм кеше улар менән таныша йөрөүҙе хуп күрә ине, ә рәсми датаһы түгел, уларҙың хис-тойғо, күрәһең на собеседование күберәк\nвидео чат рус →


Ике ярты – бер бөтөн (хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Ике ярты – бер бөтөн (хикәйә)\n07.12.2017 Ике ярты – бер бөтөн (хикәйә)\nАлтын туйҙары биш ай элек булырға тейеш ине. Үткәрттермәй торҙо.\n– Уттай ҡыҙыу эш мәле, туй ҡайғыһы юҡ. Ҡасып бармай әле. Бесәнде бөтөгөҙ, ташып алығыҙ. Шунан – картуф, ҡош-ҡорт, шунан – һуғым. Эштән күп нәмә юҡ. Үткәрербеҙ әле ҡышҡыһын, – кәңәшкә тип йыйылған балаларына шулай тине Мәрүәрә. Уның был һүҙҙәрен дөрөҫләп, ире Ғүмәр:\n– Дөрөҫ әйтә. Эйе, шулай, – тип баш ҡағып ҡына ултырҙы. Ул, ғөмүмән, аҡыллы ҡатынының һүҙенән сыҡмай.\n– Закун һинең яҡта инде, – тип көлә лә ҡуя.\nҠыш та етте, Яңы йыл да үтте. Балалары, оҙон ялды файҙаланып ҡалырға теләп, ниһайәт, әсәләренең ризалығын алып, зыҡ ҡубып әҙерлек эштәрен башланы. Ошо йомаға, ун дүртенсе ғинуарға, тәғәйенләнеләр байрамды. Көн һайын төшкә ҡарай киләләр ҙә, кискәрәк машиналарына тейәлешеп ҡайтып китәләр. Ауылда берәүһе лә төпләнмәне, өсәүһе – ҡалала, өлкән улдары район үҙәгендә йәшәй.\n– Мәлендә үткәртһәң, ҡотолор ҙа ҡуйыр инек, – арманһыҙ булып диванға килеп ятҡан Мәрүәрәһен Ғүмәр йәлләп ҡуйҙы.\n– Мәле уның ошо ун дүртенсе ғинуар шул, Ғүмәр, шуға үткәртмәнем.\n– Ни эшләп ғинуар? Августа, йәйге селлә сыҡҡас, барып әйттерҙек, бер аҙнанан һуң ҡоҙа үткәреп, оҙатып алып ҡайттым. Иртәгәһенә икәүләп кәбән ҡойорға барҙыҡ. Август аҙағы ине!\nКемдең туйы ҡасан булған, кем нисәнсе йылда, ҡайһы айҙың нисәнсе көнөндә тыуғанды һис яңылышмай әйтеп бирә алған, бөтөн ҡара иҫәпкә унан да шәп булмаған ҡатынының үҙ туйының көнөн онотоуына ышанғыһы килмәй, Ғүмәр хәбәрен һөйләй-һөйләй Мәрүәрәнең эргәһенә килеп баҫты. Йоҡлап киткән икән. Ярай, уянғас әйтер.\nОҙаҡ йоҡлағандыр Мәрүәрә. Утты һүндергәндәр, өҫтөнә юрған япҡандар. Үҙҙәренең мөңгөр-мөңгөр һөйләшкәндәре ишетелә. Иртә менән ҡош итен бешереп әҙерләп ҡуйырға, башҡаһын эшләргә кәрәк, тип оло улы менән килене ҡайтмай ҡалды. Өлкән итте бөгөн үк бешереп ҡуйҙылар. Ҡәйнәһенең мул ҡуллы икәнен белгән Гөлмирә итте күпме бешерергә хәҙер белә.\n– Сумарт кешенең ите ҡаҙанда: “Тегеләйерәк ят, тегеләйерәк шыл”, – тип һыймай ятып бешер, ти, һарандыҡы: “Һин ҡайҙа, һин ҡайҙа?” – тип баҫтырышып йөрөр, – тип төшөндөрөп бөттө килендәренә Мәрүәрә.\nУл уянһа ла, тороп сыҡманы. Хәҙер, етмешен тағатҡанда, яҙмышынан риза икәнен аңлай Мәрүәрә, ике һүҙҙең береһендә шөкөрана ҡыла. Дүрт йәшендә әсәһенән етем ҡалды ҡыҙыҡай.\n– Әсәң үлһә, атаң еҙнә була, – тип йәлләп һөйә торғайны уны Бейәсмә инәһе, атаһының бер туған апаһы. Бәләкәй саҡта теле урамай Бибиәсмә инәһен Бейәсмә тигәйне, ғүмер буйы шулай өндәште. Хәҙер юҡ инде, йәне йәннәттә булһын.\n– Бейәсмә инәй, ни эшләп, әсәң үлһә, үҙ атаң еҙнә була, ти торғайның ул? – тип бер һорай ҡуйҙы Мәрүәрә, кейәүгә сығып йәшәй башлағас, инәһе ҡунаҡҡа килгәндә.\n– Һуң, шулай булмайса. Үгәй әсәйҙе кеше, апай, ти бит. Апайыңдың ире һиңә еҙнә була инде,– тип көлдө инәһе. – Йәнә атайҙары үҙ балаларына һыуынып, ситләшкәнгә лә әйткәндәрҙер инде, балам. Һыуынырһың да, йәш бисәң түшеңә ятып, ҡолағыңа шыбырлай башлаһа...\nАғаһы, апайҙары ҙурайып ҡалғас, бирешмәгәндәрҙер. Бер-бер артлы йәһәтләп башлы-күҙле булып, атай йортонан башҡаландылар. Ә Мәрүәрә әсәйһеҙ етемлектең әсе һурпаһын күп һемерҙе. Ауылындағы башланғыс мәктәпте тамамлағас, башҡалар кеүек күрше ауылдағы һигеҙ йыллыҡҡа бара алманы, ебәрмәнеләр. Уҡыуҙа сибек булды шул. Йәш әсәнең бер-бер артлы тыуған балаларын ҡарашып, дәрескә лә йүнләп әҙерләнеп йөрөй алманы. 3 – 4-се кластарҙы икешәр йыл уҡыны. Шуға башланғысты бөткәндә ул ун икенсе йәш менән бара ине инде. Атаһы менән үгәй әсәһе эшләгән фермаға ул да быҙау ҡарарға сыҡты. Эшкә былай ҙа иртә егелә ине ауыл балаһы.\nХәҙер үгәй әсәһе Нурикамалға бер үпкәһе лә юҡ Мәрүәрәнең. Минән өйрәнгәндәрең киләсәктә бик тә кәрәк буласаҡ, тип һыуға ҡараған тиерһең:\n– Эшең минең өсөн булһа ла, өйрәнеүең үҙең өсөн! – тип ҡуша торғайны Мәрүәрәне үҙе лә бөтмөр Нурикамал. Таҙа, саф тотто донъяһын, һәпрә, ялҡауҙарҙы яратманы. Мәрүәрәне лә йомшай белде. Йөн иләһә, ҡолғаның бер яғына орсоҡ тоттороп ҡыҙҙы ултырта, май бешһә, әллә нисә һыуын алмаштырып, тасҡарға ҡуша.\nҺыйыр һауырға йәйҙәрен йәйләүгә сыға башлағас, әҙерәк тын алып ҡалды Мәрүәрә. Еткән ҡыҙ йәшенә еткәс, уның да күңеле иләҫләнә, ҡайҙалыр ашҡына, кемделер көтә башланы. Күрше ауылдың леспромхоз егеттәре килә торғайны йәйләүгә, әхирәттәре уларға берәм-берәм кейәүгә сығып, китеп бөттө. Йәш һауынсы ҡыҙҙар өсөн егерме ике йәшен тултырған Мәрүәрә хәҙер апай. Уға ултырған ҡыҙға ҡарағандай йәлләп ҡарайҙар. Берәй сәбәп сығып һүҙгә килешһәләр, әсе теллеләре күҙгә ҡарап:\n– Һин сатанды кем алыр тиһең? Кемгә кәрәгең бар? – тип әйтер ине. Һауынсы халҡы хәтер һаҡлап тормай шул.\n– Мин уны һорап алмаған. Балаңа һаулыҡ телә! – ти торғайны ундайҙарға Мәрүәрә.\nМәрүәрә тороп ултырҙы.\n– Эйе шул. Мин сатанды кем алыр ине, Ғүмәр алмаһа? Ул сатанға кем барыр ине, мин сыҡмаһам?.. Ике ярты бер бөтөн булып йәшәнек инде, Аллаға шөкөр. Алты ағзаһы теүәл тоҙ елкәләрҙән, һау-һаҡ ялҡауҙарҙан биш артыҡ йәшәйбеҙ! Беҙ булырға әле...\nӘҙ ишетмәне Мәрүәрә кәмләү һүҙҙәрен. Шуныһы ҡыҙыҡ, нығыраҡ һылтыҡлаһа ла, Ғүмәргә һүҙ тейҙермәйҙәр ине. Ҡатынға, тел-тешлерәк кешегә, икеһен дә яҡларға тура килде. Саҡ ҡуйҙылар инде, әллә күҙҙәре өйрәнде.\nМәрүәрәнең һул аяғы сәңгелдәк таҡтаһы араһына ҡыҫылып ятҡанды күрмәгән әсәһе мәрхүмә төндә, йоҡо аралаш, уянып илап ебәргән ҡыҙын, имеҙәйем тип, күтәреп алған. Тыммай ярһып илаған сабыйын имеҙеп саҡ йоҡлатҡан. Шул төндә Мәрүәрәнең аяғы әллә сығып, әллә һөйәге ярсылып ҡалған, өс йәше тула яҙғансы атлай алмай ултырған. Мөхәммәт ағаһы бәләкәй этмә арба эшләп биргәс кенә һул аяғына һаҡ ҡына баҫып атлай башлаған. Әле яңыраҡ ҡына баҙарҙа йөрөгәндә бер ауылдашы хәтерен ҡалдырҙы. Ғүмәренә йылы итек һайлап тора ине, берәү арҡаһына төрттө.\n– Һаумы, әй! – Зәйнәп икән.\n– Һау әле. Үҙең? Ҡайҙан танып ҡалдың?\n– Ыста, һине лә танымағас! Туңҡанлап атлап барыуың әллә ҡайҙан таныулы бит!\n– Ҡалай атлаһам да, һинең һымаҡ эсеп туңҡайып ятмағас булған урам буйында. Эсә, тип ишеткәйне, кәрәк кенә саҡта шул иҫенә төштө. Тороп ҡалды Зәйнәп, ҡайҙан әйткән көнгә төшөп.\nӘ Ғүмәр колхозда ат башында йөрөгән. Күбә тарттырғанда, ҡолап ҡалып, күбә арҡанына аяғы эләгеп, һөйрәлеп барған. Өркөп, сығынлап сапҡан атты саҡ тотоп алған кәбәнсе ирҙәр. Ҡурҡыуҙан тотлоғоп һөйләшә башлаған малай, аяғы ла зәғифләнгән.\nҒүмәр бөтөнләй ҙә уҡымаған, тотлоҡҡас, уҡый ҙа алмағандыр инде. Яҙа ла белмәй, хатта ҡултамға ла ҡуя алмай, пенсия ҡағыҙына Мәрүәрә ҡул ҡуя. Уның ҡарауы, эштең ҡанын ҡоя: ете баш йылҡыһы, дүрт һауын һыйыры бар, ваҡ малды ғүмер буйы көттө. Утын-бесәне артып ҡалһа ҡалды, етмәй торманы. Эсеү-тартыуҙың нимә икәнен дә белмәне. Икеһе лә донъясыл, бөтмөр булды.\nУларҙың өйләнешеүҙәре үҙе бер тарих. Һауынсы ҡыҙҙар бер көндө ауылға мунса төшөргә ҡайтты. Арттырып йыйған майын Нурикамал апаһына бирҙе, ул иретеп ҡышҡылыҡҡа йыя. Мунса инеп сыҡты ла йоҡларға ятты, ҡояштан алда тороп йәйләүгә китергә кәрәк бит. Күпме йоҡлағандыр, Бейәсмә инәһе уятты:\n– Тор әле, Мәрүәрә, кеше килгән һиңә. Әйҙә, сығайыҡ әле эргәләренә.\nЕүеш оҙон сәстәрен яҙа-йоҙа тарап, кәкре тараҡ менән ҡыҫтырҙы ла, башына шәл һалып төпкө өйгә сыҡты. Урындыҡҡа ашъяулыҡ йәйгәндәр, ризыҡ теҙгәндәр, самауыр ҡайнай. Түрҙә ирле -ҡатынлы икәү, уларҙың эргәһендә бер егет ултыра.\n– Беҙҙең ҡыҙ ошо инде, – тине тегеләргә атаһы. Мәрүәрә Нурикамал апаһының яурыны аша ҡунаҡтарға күҙ һалды. Ҡыҙҙар кеүек һылыу егетте күреп, тыны ҡыҫылды. Сикәләре алһыуланып торған ап-аҡ йөҙ, һыҙған һымаҡ ҡыйылып киткән ҡап-ҡара ҡаштар, битен күләгәләп торған оҙон керпектәр... Быларҙың береһе лә Мәрүәрәлә юҡ. Оҙон буйлы, мыҡты һынлы, ә ҡыҙ төпөш кенә. Бындай егеткә ни эшләп төндә ҡыҙ һоратып килгәндәр икән? Ярай, ҡалай килһәләр, шулай ҡайтырҙар. Кире сыҡҡанда тулҡынланыуҙан нығыраҡ һылтыҡланы шикелле ҡыҙ.\nБер аҙнанан ҡоҙа килде.\n– Урыны сыҡҡанда бирә һалайыҡ, йә кире уйлап ҡуйырҙар, – тип ашыҡтырҙы ирен Нурикамал. Егет яғы ни өсөн ҡабаланғанын Мәрүәрә аҙаҡ аңланы. Оҙатылып килде лә килен арбаһына егелде ул. Бер уттан икенсеһенә инде. Ҡәйнәһе уҫал булды, саманан сыҡҡан мыжыҡ, һәр эштән ғәйеп табыр ине мәрхүмә.\n– Кеше бисәне туҡмап тота! Эшкинмәгән! Һыртлат әле, һыртлат, елкәңә менеп ултырһа, белерһең! – тип ҡотҡо биреп кенә торҙо.\nБер көндө нимәлер тип ҡаршы әйткәйне, ҡәйнәһе ярһып китте. Ғүмәр Мәрүәрәгә һуғып ебәрҙе. Йәш ҡатын илап ишеккә ташланғайны, ҡәйнәһе келәне элеп өлгөрҙө.\n– Һуҡ, нимә ҡарап ҡаттың? – тип екерҙе улына.\n– Теймә миңә, Ғүмәр...\n– Һуҡ, тим!\nИке ут уртаһында ҡалған Ғүмәр нимә эшләргә белмәй торҙо ла кәләшенә уҡталды. Мәрүәрә тәҙрәне яра һуҡты ла сығып ҡасырға теләне. Ҡул суғы тамырынан урғылған ҡара ҡанды күреп ҡото осто, һуштан яҙып йығылды. Ғүмәрҙең әсенеп ҡысҡырғанын ғына ишетеп өлгөрҙө:\n– Әсәй, сыҡ! Кит!\nҠәйнәһе өй алып, сығып китте, башҡа килеп ҡыҫылып йөрөмәне. Ысын донъяла хәҙер. Ризалығын биреп китте килененә, Ғүмәре тырнаҡ менән дә сиртмәне башҡаса. Биш балаға ғүмер бирҙеләр, бала ҡайғыһы ла күрҙеләр. Әсәһе ҡулында баҫылып үҫкән Ғүмәренең дә башын төҙ тоторға өйрәтте ҡатыны.\n– Мунсаға бар, тандыр ғына ҡалған. Һәйбәт кенә, – ҡатыны уянғандыр бығаса тип уйлап, Ғүмәр килеп инде.\n– Кисә генә төштөк бит. Нисек тәүҙә бергә мунсаға барғанды онотманыңмы, әй? – Мәрүәрә Ғүмәренә яратып ҡараны.\nҒүмәр ул-был иткәнсе төшөп өлгөрә һалайым тип, йүгереп инеп киткәйне мунсаға Мәрүәрә. Сисенгәйне генә ҡып итеп Ғүмәр килеп инде. Мәрүәрә эске күлдәген кейеп өлгөрҙө.\n– Миңә ҡарама, атыу өҫтөңә эҫе һыу һибәм! Ыштаныңды сисмә! Миңә артың менән ултыр!\nШул мунсаны иҫтәренә төшөрөп, һүҙһеҙ генә йылмайып ҡуйҙы ир менән ҡатын.\n– Әйҙә ятайыҡ, ял итәйек. Иртәгә ял эләкмәҫ беҙгә.\n– Эйе. Шулай.\nӨйләнешеп бергә йоҡлай башлағас та береһе – егет, береһе ҡыҙ көйө ҡалды был икәү. Ғүмәр үтә ҡыйыуһыҙ ине, Мәрүәрә иһә иркәләү-наҙлауҙың нимә икәнен дә белмәй үҫте. Бер-береһенә арҡаларын ҡуйып йоҡлап китәләр ине. Ғүмәр яйлап арты менән боролоп ятҡан кәләшен үҙенә бороп һала башланы. Уныһы ла әкренләп иренең наҙлауына күнегә барҙы, уның ҡулы тәненә тейһә, тертләмәй башланы. Биш ай шулай бер-береһенә яйлап өйрәнде, ылыҡты улар. Ун дүртенсе ғинуарҙа ҡушылдылар. Мәрүәрә өсөн Ғүмәрҙән дә, Ғүмәр өсөн кәләшенән дә ҡәҙерлерәк, ғәзизерәк башҡа берәү ҙә булмаясағын аңланылар. Ғүмәр шул төндә кәләшенә тәүге тапҡыр:\n– Мин һине яратам, Мәрүәрә, – тип әйтте.\nИке яртының бер бөтөн булыуына илле йыл тула бына хәҙер.\n– Ғүмәр... Беҙҙең ысын алтын туйыбыҙ саҡ килеп етте бит.


Мәргәндәр Иглиндә йыйыла | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nМәргәндәр Иглиндә йыйыла\nБашҡортостанда йәйәнән уҡ атыу буйынса халыҡ-ара ярыштар үтә. “Мәргән уҡсы” бәйгеһе июль башында Иглин ҡасабаһында ойошторола. Ярышҡа республика һәм Рәсәй, шулай уҡ Германия, Төркиә, Ҡытай, Словакия, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан вәкилдәре йыйыла. Бәйгелә ҡатнашыусылар милли костюмдарҙа сығыш яһай. Мәргәнлектә ярышыуҙан тыш, улар фестивалгә килеүселәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре лә үткәрәсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘШ ҒҮМЕРЕМ ЭСКЕЛЕКТӘ ҮТКӘН ДӘ КИТКӘН - 2015 - Мәҡәләләр\nЙӘШ ҒҮМЕРЕМ ЭСКЕЛЕКТӘ ҮТКӘН ДӘ КИТКӘН\nӘхмәр Үтәбайҙың "Мин эсеүемде ташланым" тигән ошо яҙмаларын уҡып, ғибрәт алғандар мотлаҡ барҙыр. Шулай уҡ үҙенең дә тәүбә һүҙен ишеттеререргә теләгәндәр булыр, моғайын. Шундайҙарҙың береһе - "йәшел йылан" арҡаһында йәшлеген, һаулығын, бынамын тигән ғаиләһен юғалтҡан элекке эскесенең һөйләгәндәрен "Киске Өфө"нө уҡыусыларға тәҡдим итергә булдым.\n-Минән йыш ҡына, эсеүҙе нисек ташланың, тип һорайҙар, - тип һөйләп китте ул. - Был дөрөҫ һорау түгел. "Ни өсөн эсә башланың?" тип һораһалар, дөрөҫөрәк булыр ине. Элек бит байрамдар күп булды: Октябрь байрамы, Яңы йыл, 8 Март, 1 Май, тыуған көндәр, туйҙар, ҡоҙалашыуҙар һ.б. Ҡунаҡлашыуҙар, мәжлес ҡороуҙар йыш үткәрелде. Бындай саралар өсөн һәр өйҙә мискә-мискә бал ҡойолдо. Тәү тапҡыр, 8 класта уҡығанда, 1 Май байрамын билдәләргә урманға сыҡҡанда эсеп ҡараныҡ. Тәмен бер татығас, ҡуйманыҡ. Бынан һуң һәр кемдең тыуған көндәрен билдәләү, армияға оҙатыуҙар ҙа эскеһеҙ үтмәй башланы. Армиянан ҡайтҡас, эске мәжлестәре ғәҙәти күренешкә әйләнде. Утын, бесән алып килһәң дә, һуғым һуйһаң да, бесән сапһаң да, мотлаҡ бал менән һыйларҙар ине. Ә инде кәбән һалғас, уны "йыуып" ҡуймаһаң, ҙур яҙыҡ һаналды. Бер ваҡыт һәр кемдең һөнәри байрамын да билдәләй башланыҡ. Йәштәр күп, араларында кемдәр генә юҡ: шахтерҙар, ауыл хужалығы эшсәндәре, төҙөүселәр, водителдәр, әрмелә моряк, десант, пограничник булып хеҙмәт иткәндәр. Һәр мәжлес шешәнән башлана. Берәүҙәр бер-ике рюмка эсә лә туҡтай, кемгәлер етмәй ҡала. Бына шул һуңғыларына, бер-береһенә шешә аша хөрмәт белдереп, ҡалыпҡа һалынған традицияны боҙмай, эсеүен дауам итеүселәр араһына мин дә инә башланым. Иртәгәһенә күп эсеүҙән сатнап килгән башты йүнәтеү ҙә яйлап ғәҙәткә инеп китте. Эсеп алһаң, донъя тубыҡтан, эшең түгел, ниңә донъяң ҡыйралып ятмай икән. Рәхәт, бер хәсрәтең юҡ. Атым юҡ аранда, ҡайғым юҡ буранда, тип йырлау ҙа нәҡ беҙҙең турала ул. Минең өҙлөкһөҙ эсеүем, йәғни "запой"ға китеүем ҡасан башланды һуң? Уйлана башлаһаң, әллә ҡасанғы хәлдәр иҫкә төшә. Мин дә эскесе булып тыумағанмын. Ябай эшселәр ғаиләһендә тәрбиәләндем. Атай менән әсәй көнө-төнө совхоз эшендә булды. Беҙ, балалар, һәр кемебеҙ үҙ ҡарамағында. Кисен, бөтә ғаилә йыйылған арала ғына атай-әсәй үҙҙәренең өгөт-нәсихәтен биреп ҡалырға тырыша. Бигерәк тә уларҙың, кеше әйберенә ҡул һонмағыҙ, төймә урлаған да, дөйә урлаған да берҙәй ғәйепле, тигәне аңға ныҡ һеңеп ҡалған. Хәҙер шуныһы үкендерә, ниңә шунда эске менән мауығыу - бәлә, шешәгә үреләһе булмағыҙ, барлыҡ бәләләрҙең башы шунда, "йәшел йылан" бәхетегеҙҙе, һаулығығыҙҙы ғына түгел, ғүмерегеҙҙе лә алып китер, тип ҡурҡытмағандар икән. Ул саҡта балаларын аяҡҡа баҫтырам тип эштән арынмаған атай-әсәйҙең башына ла инеп сыҡмағындыр инде ҙур өмөт бағлап үҫтергән улдарының киләсәктә башы эскенән сыҡмаҫы.\nНиндәйҙер көнгә тиклем ап-арыу егет инем. Мәктәпте тамамланым, хеҙмәт иттем. Бынамын тигән ҡыҙға өйләндем. Өр-яңы КамАЗ машинаһында эшләнем. Ул ваҡытта бындай машинала йөрөү егеттәрҙең иң кәттәһенә генә эләгә ине. Клубта үткән уйын-кисәләрҙең дә уртаһында булдым. Аҡсаны көрәп эшләнем. Кеҫә ҡалын булғас, дуҫ-иштәр ҙә күбәйеп китте. Үҙем әллә ни эсмәһәм дә, тегеләрҙең маҡтауына бирелепмелер, барыһын да һыйлайым. Иғтибар үҙәгендә фыртауай егет булып йөрөй торғас, яйлап ҡына үҙемдең дә хәмер ҡоллоғона бирелеүемде һиҙмәй ҡалғанмын. Эскән иргә ниндәй ҡатын түҙеп торһон инде - яратып өйләнгән кәләшем дә ташлап ҡайтып китте. Бер көн эшләп, ике көн юғалып йөрөгән кешене эштә лә тоторға теләмәнеләр. Шулай эшһеҙ, аҡсаһыҙ ятам ауылда. Ул ваҡытта ауылдарҙа бензин бысҡыһы бик һирәк кешелә генә бар ине, булғандары ла үҙенән арттырманы. Аҡса күп саҡта мин дә һатып алғайным уны. Кеҫәлә елдәр уйнағанда бик ярап ҡалды шул нәмә. "Дружба"ны йөкмәп алам да, йөрөйөм өй беренсә утын бысып. Эш башлағанда үҙең генә тотонһаң да, утынды бысып бөтөр саҡта эргәңдә йөҙ грамм өмөт иткән әллә күпме "ярҙамсы" йыйылып китә. Ауылдаштарҙан хаҡ һорау уңайһыҙландыра, сөнки эш хаҡын кейем һалым, аҙыҡ-түлекләтә алған кешеләрҙең ниндәй аҡсаһы булһын. Ул ваҡытта минең дә һаҡлыҡ кассаһында ятҡан аҡсаларым янғайны. Әллә нисә йыл йыйған аҡсама ни бары бер литр араҡы алып эстем. Шуға күрә, заманына ҡарап, эшең өсөн араҡылата, спиртлата алыу бер ҙә ғәжәп түгел ине. Исмаһам, алған араҡың сифатлы булһасы, уның да халыҡ телендә "самопал" тип танылғаны. Эскән саҡта шул араҡы яңылыштан ғына түгелеп китһә, иҙәндең буяуы ҡап-ҡара төҫкә инеп китә торғайны. Ә беҙ ул турала уйлап та тормайбыҙ. Етмәй ҡалһа, спирт йә самогон һатыусыларға тағы ла йүгерәбеҙ. Һатыусылары ла, ярамағанмы алкаштарға, типтер инде, спирттарын, самогондарын теләһә ниндәй бысраҡ һауытҡа ҡойоп бирә. Шешә төбөндә ятҡан төрлө бөжәк, бысраҡты алып ташлайбыҙ ҙа, көслө градусҡа микроб сыҙамай ул, тип, сәкәштереп эсеп ебәрәбеҙ...\nҠалалағы бер әбейҙән йыш ҡына көмөшкә һатып ала торғайныҡ. Бер саҡ сираттағы эскенән һуң, етмәй ҡалғас, шунда йүгерҙек. Барһаҡ, әбей өйҙә юҡ. Өгөтләй торғас, ейәнсәрен көмөшкә һатырға тәки күндерҙек. Ҡасан сығара һала инде, тип көтөп торһаҡ, килеп сыҡты был. "Мәгеҙ, быныһының күпме һалырға самаһын белмәйем, үҙегеҙ генә һиптереп алығыҙ", - тип, "дихлофос" бирә. "Рәхмәт, быныһын һиптереп тормайбыҙ. Шулай булғас, көмөшкәң дә осһоҙораҡ булырға тейеш", - тип, ярты хаҡын ғына бирҙек тә тиҙерәк ҡаса һалдыҡ. Йүнле кеше булһа, дихлофослы көмөшкә эсеп, күптән үлгән булыр ине. Күрәһең, иҫәпкә бар, һанға юҡ меҫкен бәндәләренә Хоҙай үҙе лә ҡул һелтәгән. Шундай теләһә нәмә эскәс, нисек кенә аҡылыңды юймаҫһың да, ауырымаҫһың инде.\nКүп эсеп, минең дә күҙгә теләһә нәмә күренеп, илергән саҡтар күп булды. Бер ваҡыт шулай иҫереп өйҙә ятам. Шул саҡ мейестең аҡланған стенаһынан телевизор экранындағылай йәнле һүрәттәр күренә башланы. Шулар араһында үҙемде лә күрәм. Ҙур йөк машинаһында күпер эргәһенән китеп барам. Унда бик күп машиналар йыйылған. Туҡтап, эргәләренә барһам, йәп-йәш матур ғына ҡыҙҙы машина тапаған. Бөтәһе лә миңә ябырылды. Иҫерек башың менән рулгә ултырып, һин үлтергәнһең, тиҙәр. Әле генә килеп туҡтаным бит, минең бер ғәйеп тә юҡ, тиеп ҡарайым, ышанмайҙар. Үҙемде ҡапшап, семеткеләп тә алам, уяумын, йоҡламайым. Ошо һаташыуҙы бер түгел, әллә нисә тапҡыр кинолағылай асыҡ итеп күрҙем. Ғәҙәттә, ҡояш байығас башлана төрлө ғәләмәттәр, күҙгә теләһә нәмәләр күренеү. Элек күрше әбейҙең, кешенең ике яурынында ике фәрештә бар, береһе - яҡшы, икенсеһе яман эштәрҙе яҙып ултыра, тигәненә ышанмай көлә торғайным. Әле мейес стенаһында бына шул фәрештәләрҙе лә күрә башланым. Береһе бик яғымлы һөйләшә, эргәһендә күңелле итеп балалар уйнай, уның эргәһендәге төҫтәр ҙә бик сағыу, матур, ә икенсеһе иһә, һине шул уҡ минутта үлтереп ташларға теләгәндәй, уҫал ҡылана. Эргәһендә ҡап-ҡара төтөн сығып тора, үлгән мал һөйәктәре, эт, бесәй үләкһәләре ята. Ошо уҫалдары килеп сыҡһа, яҡшы фәрештәләр шунда уҡ юҡҡа сыға. Уҫалдар менән аралашыуы ҡурҡыта, ә изгеләренә үҙемдең һорауҙарымды бирәм. Мәрхүм атайым тураһында һорағас, улар мине үҙҙәре менән осороп алып китте. Күрәм, атайым тыныс ҡына йоҡлап ята. Күҙҙәрен асҡас, мине күреп ҡалды ла иҫе китте. "Бында килергә һиңә иртә әле. Бар ҡайт, йөрөмә", тип, мине ҡыуа. Шунда уҡ фажиғәле рәүештә үлеп ҡалған ике кешене лә күрһәттеләр. Улар ниндәйҙер оҙон плащ кейеп алған, йөҙҙәре йәмрәйгән...\nТеге донъяла йөрөп килеү миңә ҡыҙыҡ та, ҡурҡыныс та була торғайны. Шулай ике донъяла йөрөй торғас, өн менән төштө лә тамам бутап бөттөм. Яңылыш хәбәр һөйләүҙәр йышайҙы. Фәрештәләрҙән күпме йәшәүемде лә һорағайным. Уҫалдары килеп сыға һала ла 44 тип яҙып күрһәтә. Улар китһә, тегеләре, изгеләре килә. Улар эргәһендә матур итеп кейенгән әбейҙәр, күңелле итеп ҡурсаҡ уйнаған бала-саға күренә. Мине йыуаталар, ҡурҡма, тиҙәр һәм 70-те үтәһең, тип ымлайҙар. Шуныһы ҡыҙыҡ, бәлки, ҡыҙғаныстыр ҙа, тилереп ятҡан саҡта мал баҡырған, эт өргән тауыштар ҙа аңлашыла. Себендәрҙең бызылдауы матур көй булып ишетелә. Уларға ҡушылып, һөйләшеп ятҡан саҡтар ҙа булды.\nУҫал фәрештәләр 44-те күрһәткәс, көн һайын үлемемде көттөм дә йөрөнөм. Миңә ул саҡта ни бары 42 генә йәш ине. Барыбер үләм, тинем дә донъяның бөтә араҡыһын эсеп бөтөрөрҙәй булып, туймай эстем дә эстем. 44 йәш тулғас, ике тапҡыр үлемдән ҡалдым. Береһендә, һаташып, әсәйемә барғанмын. Өйҙә әсәйемдән башҡа бер кем дә булмаһа ла, бөтә балаларыңды ла йыйғанһың, мине генә ситләткәнһең, яратмайһың мине, тип үпкәләгәнмен. Ябығып, ҡаҡ һөйәккә ҡалған улының күҙенә юҡ нәмә күренеүенән ҡурҡҡан әсәйем фельдшер саҡыртҡан. Ошо ятыуҙан 10 көн тора алмай яттым. 7 көн йоҡлай алманым, күҙҙе йомоуоң була, теләһә нәмә күренә, күптән мәрхүм булған кешеләр килә, һаташтыра башлай. Бер нәмә ашамайым, һыу эсәм дә ҡоҫам. Аллаға шөкөр, уҫал фәрештәләрҙең юрағаны юш килмәне. Хоҙай үлемдән һаҡланы. Шунан алып, Аллаһы Тәғәләнең барлығына тамам ышандым. Йүнәлгәс, бер ай иҫемә килә алмай, тамсы ла эсмәй йөрөнөм. Тик ай үтеү менән онотолдо барыһы ла. Элекке тормош яңынан башланды...\nҺыуыҡ ҡышҡы көндә урам буйлап китеп барам. Эске килә, тик кеҫәлә һуҡыр тин дә юҡ. Күрәм, Сәлимә әбейҙең Силәбелә йәшәгән кейәүе машинаһы эргәһендә соҡсона. Еҙнә, тигән булып, киттем эргәһенә ҡылын тартҡыларға.\n- Исмаһам, бер еҙнәлегеңде күрһәт, төҙәт ҡәйнешеңдең башын, - тием. Һөйләшкеһе килмәй тегенең.\n- Мин ҡунаҡҡа килгәнмен, үҙең һыйла, - ти. Кемдәндер Силәбелә эскелектән дауалаған әбей барлығын ишетеп ҡалғайным, шуны иҫкә төшөрөп:\n- Улай булғас, ултыртып алып ҡайт, әбейгә барып дауаланам, - тим. Үҙем эстән генә, мине барыбер бер ниндәй гипноз да, кодировка ла алмай, ултыртып алып ҡайтыуын ҡайтһа, унда йәшәгән ағай-эне буш ҡалдырмаҫ әле, тип уйлайым. Еҙнә кеше, бер-ике сәғәттән кил, тигәс, тиҙ генә ҡайтып, әсәйҙе күндерҙем.\n- Әйҙә, йыйын, киттек Силәбегә, эскелектән дауаланам, - тигәс, әсәй ауырыҡһынып торһа ла, ҡыуанып, тиҙ генә йыйына башланы. Дауаланырға мин һеҙгә алкашмы әллә, теләһәм, былай ҙа эсмәйем, тип ҡаршылашҡан улының кире уйлап ҡуйыуынан ҡурҡҡандыр инде. Шулай итеп, дауаланам тигән һылтау менән Силәбегә баш төҙәтергә сығып киттек. Юлда әсәйҙе төрлөсә өгөтләп, бер шешә һыра алдырайым тиһәм, еҙнә туҡтамай. Саҡ түҙҙем 4-5 сәғәтте. Шулай ҙа барып еткәс, күстәнәсһеҙ уңайһыҙ, тип, барыбер ҙә бер сикүшкә алыуға күндерҙем. Силәбеләге ағай-эне етеш йәшәй. Үҙҙәренсә, туғандарына хөрмәт күрһәтәбеҙ, тип уйлайҙарҙыр инде, әле береһе, әле икенсеһе табын әҙерләп, саҡырып ала. Миңә артыҡ һый-ниғмәт кәрәкмәй, эсергә булһа, еткән.\nШулай бер тәүлек ҡыл да ҡыбырлатмай ғына һыйландым. Шәмбе килгәйнек, дүшәмбе әбейгә барырға кәрәк. Әсәйҙе ышандырып алып килһәм дә, дауаланырға бер ҙә барғы килмәй, төрлө хәйлә уйлап ҡарайым. Бәхеттән әбей гриптан ауырып, беҙҙе ҡабул итмәне. Тик ҡыуаныс оҙаҡҡа барманы, апайым икенсеһен тапҡан. Эскеселәр күп, уларҙан да бигерәк дауалаусылары күп икән, тип, теләр-теләмәҫ кенә киттем әбейгә. Ҡытай ысулы менән эскегә ҡарамаҫлыҡ итеп сығарҙылар. Электричка менән ҡайтырға юлландыҡ. Тамбурға тәмәке тартырға сыҡтым. Тышта ябалаҡлап ҡар яуа, һауа саф, тирә-яҡ матур. Күңелдә шундай еңеллек, баш та ауырымай, эске лә килмәй. Шул саҡ, эскелек менән үткән бөтә тормошомдо, күңелдәге бөтә бысраҡты аҡ ҡар менән күмеп ташлағы килде. Был 2004 йылдың март айы ине. 10 ай үткәс, тәмәкене лә ташлап, бөтөнләй сәләмәт тормошҡа күстем.\nБөгөн бигерәк тә эскән йәштәрҙе күреп, үҙәк өҙөлә. Бер көн килеп, минең кеүек айнып китерҙәр ҙә ул, тик бушҡа уҙған ғүмерҙәрен генә кире ҡайтара алмаҫтар. Эскелектән ҡотолоу кәрәклеген үҙе аңламайынса, унан тамам ваз кисмәйенсә, бер кемде лә был һаҙлыҡтан көсләп тартып сығарып булмай. Әбейҙәргә йөрөтһәләр ҙә, код менән дауалаһалар ҙа, көсләп астырған күҙҙең яҡтыһы күпкә етмәйәсәк. Иҫерек егеттәргә үҙемдең баштан үткәндәрҙе һөйләп, аҡылға килтерергә тырышам. Эйе, минән көлөүселәр ҙә бар, нимә, хәҙер кеше булдыңмы, тиҙәр. Эйе, Аллаға шөкөр, кеше булдым. Һуңлап булһа ла тәүбәгә килеп, кешеләрсә йәшәй башланым. Өй һалдым, техника алдым. Тик ғүмер үткән дә киткән. Бик үкендәрә лә бит, кирегә генә юл юҡ.\nЭльза МӨХӘМӘҘИЕВА яҙып алды.\nЯҙылған: 16.11.15 | Ҡаралған: 830


Тыуған көндә аят уҡытайыҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Иман » Тыуған көндә аят уҡытайыҡ\n24.05.2019 Тыуған көндә аят уҡытайыҡ\nБаймаҡ районы, Билал ауылынан Гөлдәр хажиә ӘЛИБАЕВА яҙған:\nТыуған көн тураһында уйҙарымды яҙып үткем килә. Сөнки кешенең ғүмер байрамдары күмәкләп хәмер эсеүгә тағы бер сәбәп булып китте.\nТыуған көн үткәреү – урыҫтан килгән йола. Иисус Христостың тыуған көнөн йыл да иҫкә ала улар. Тимәк, ул – өлгө, йәнәһе лә, беҙгә лә ҡабатларға кәрәк...\nБашҡортта бындай йола булманы. Элек әбей-бабайҙар үҙҙәренә нисә йәш икәнен әйтмәне: «күҙ тейә» йә «мыҫҡыл тейә» тиҙәр ине. Тыуған көндәрен дә «ураҡ ваҡыты» йә «аҡман-тоҡманда ине», ти торғайнылар. Мин дә тик бишенсе класта ғына тыуған көнөм бар икәнен белдем. Әсәйем ҡотлап, муйынсаҡ алып бирҙе. Ҡабат тыуған көндө иҫләмәнем дә. Иҫкә төшөрһәләр ҙә, яратмайым.\nХәҙер балаларға сабый ғына сағынан, тыуған көнөң тип, мәжлес йыйып бер булалар, ҙурайғас, үҙҙәре үк йыйылыша башлайҙар. Тәүҙә һут эсәләр, ә аҙаҡ...\nБәләкәй ваҡыттарында йыл да бүләк алғас, аҙаҡ талап итә башлайҙар. Олатай-өләсәйҙең ейән-ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәрҙәре күп булһа (күп булыуы һәйбәт), тик пенсиялары резина түгел шул.\nБер көн Фәриҙә апай: «Иртәгә тыуған көнөм, аят уҡытам», – тине. «Бик сауаплы эш башҡараһың!» – тип хупланым үҙен.\nИкенсе көндө Ҡөрьән сүрәләре, аяттар уҡып, Фәриҙә апайға һаулыҡ, бәрәкәтле ғүмер теләп, ата-әсәһенең рухына аяттар бағышлап, бүләктәр бирешеп, сәй эсеп, риза булып таралыштыҡ.\nБер нисә көндән Сәрүәр апай: «27-һендә бабайымдың тыуған көнө», – ти. Мин: «Әйҙә, аят уҡыт, Фәриҙә апай һымаҡ», – тинем.\nШулай итеп, ата-әсәһе, ҡайны-ҡәйнәһе рухына, ғүмер биреүселәргә, бабайына арнап, ул да аят уҡытты.\nҒүмер байрамдарын билдәләгәндә Ҡөрьән уҡытыу йолаһы булдырғанда һәйбәт булыр ине. Әйҙәгеҙ, тыуған көнөбөҙҙә атай-әсәйҙәргә, олатай-өләсәйҙәргә аяттар уҡытып, башҡортса үткәрәйек. Урыҫса хәмер эсеп түгел. Һәр беребеҙ, йылына бер тапҡыр булһа ла, өйөндә аят уҡыта бит. Тыуған көн дә бер генә, ә икенсеһен ҡушып үткәреү бик яҡшы булыр бит. Яңыраҡ Темәстә бер ҡатын: «Ҡабаланам, апайымдың тыуған көнө, аят уҡыта», – тине. Был хәбәренә ҡыуанып тороп ҡалдым.\nМин балаларымдың тыуған көндәрен үткәрмәнем. 12, 16 йәштәрендә бүләк бирҙем дә, шуның менән бөттө. Ҡыҙым: «Ана, ҡәйнәм тыуған көнөн өс тапҡыр үткәрә», – ти. Ә мин: «Тыуған көн тип, аҡса түгеп килеп тә йөрөмәгеҙ, ваҡытығыҙ булһа, килегеҙ, эшегеҙҙе өҙмәгеҙ», – тим.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИНГЛИЗ ТЕЛЕН ТУҒАН ТЕЛ НИГЕҘЕНДӘ ӨЙРӘНӘБЕҘ - 2017 - Мәҡәләләр\nИНГЛИЗ ТЕЛЕН ТУҒАН ТЕЛ НИГЕҘЕНДӘ ӨЙРӘНӘБЕҘ\nБыл тормошта һәр кемдең яҙмышына яҙылған тәғәйенләнеше була. Кемдер дан артынан ҡыуа, кемдер эшенең, йәшәйешенең, хеҙмәтенең баһаһын уҡыусыларында күреп, уларҙың ҡаҙаныштары менән ҡыуанып, ғорурланып йәшәй. Эйе, бөгөнгө ауыр заманда ул да һөнәрен алмаштыра йәки аҡсалы эш артынан китә алыр ине, әммә уның тормош рәүеше - балаларға белем биреү. Рубрикабыҙҙың бөгөнгө әңгәмәсеһе - өс тиҫтә йылға яҡын ғүмерен балаларға инглиз телен өйрәтеүгә арнаған, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы, Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала Башҡорт гимназияһының инглиз теле уҡытыусыһы Диана ЗАКИРОВА. Уның менән бала сағына сәйәхәт ҡылыуҙан башлап, телдәрҙе өйрәнеү мәсьәләләренә асыҡлыҡ индермәксебеҙ.\nБөгөн ҡалала башҡорт мәктәптәре, етерлек булмаһа ла, бар, һеҙҙең осорҙа улар бик булмаған да. Ҡайһы мәктәптә белем алдығыҙ, уҡыу йылдары ни яғы менән хәтерегеҙҙә ҡалды?\n- Баш ҡаланың әле үҙем эшләгән 20-се башҡорт мәктәбендә белем алдым. Унда Ильяс ағайым уҡый ине, беҙҙән һуң Светлана һеңлем, өс ҡустым да ошо мәктәпте тамамланы. Мәктәп йылдарын әле лә һағынып, йылмайып хәтерләйем. Башланғыс класта һәйбәт уҡыһам да, уҡыуға бик әҙер булмағанмын, күрәһең, күберәк хистәргә бирелә торғайным. Инәйем: "Беренсе көн мәктәптән ҡайтҡас та, "Шуларҙың каникулдары ҡасан башлана һуң", тип һораның", - ти. Икенсеме, өсөнсөмө синыфта иртән трамвайҙа сумкамды онотоп ҡалдырып киткәнемде лә яҡшы хәтерләйем, һуңынан инәйем менән депоға барып, эҙләп алып ҡайтҡайныҡ. Класташтарымдың күбеһе менән бер балалар баҡсаһына йөрөгәнлектән, бер-беребеҙҙе белә инек. Ата-әсәләребеҙ тиҫтер, йә курсташтар булды. Белеүемсә, улар ата-әсәләр йыйылышына күберәк бер-береһен күрер, аралашыр өсөн йөрөгән, хатта йырлашып та ултырғандар.\nБеренсе уҡытыусыма - Рәзинә Фәрхетдиноваға ҙур рәхмәтлемен, ул беҙгә ныҡлы белем биргән, бик талапсан ине, унан хатта ҡурҡа торғайным. Әлеге ваҡытта ла уның күҙҙәре менән генә йылмайған йөҙө, күлдәге күҙ алдымда ап-асыҡ тора. Үҙем мәктәптә эшләй башлағас, ни тиклем көслө уҡытыусыларҙа уҡығанымды бигерәк тә нығыраҡ аңланым. Урта һәм өлкән кластарҙа Марат Хафизовтың, Зөһрә Ҡотошованың - тарих, Фәнзиә Сәләхованың - рус һәм рус әҙәбиәте, Мөхәммәт Моратовтың, Мәүлиха Ислахованың, Вилүрә Йәнтүринаның - математика, Татьяна Пегованың, Фәриҙә Бикбаеваның, Рина Уразаеваның инглиз теле дәрестәрен яратып уҡыным. Уҡыусының мәктәпкә, уҡытыуға ҡарата һөйөүе көслө, тәрән белемле, эшен, балаларҙы яратҡан уҡытыусынан тора, бигерәк тә беренсе уҡытыусынан. Үкенескә күрә, әлеге ваҡытта ундай уҡытыусылар бик әҙ.\nБөтөн нәмә ғаиләләге тәрбиәнән килә, тиҙәр. Ғаиләлә ниндәй тәрбиә алдығыҙ, башҡорт яҙыусыларының китаптарын уҡый инегеҙме, ғаиләлә башҡортса һөйләштегеҙме?\n- Инәйем дә, атайым да эште беренсе урынға ҡуйҙылар. Атайым, Дияс Хатип улы Йәндүрин, бөтә көсөн, ғүмерен Башҡорт дәүләт университетына бирҙе, тарих фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Инәйем - Тәнзилә Аҫылғужа ҡыҙының сығышы Тәтегәс бей нәҫеленә барып тоташа, Юрматы ырыуынан, дүрт балалы ғаиләлә тыуып-үҫкән. Аҫылғужа олатайым 1942 йылда һуғышта хәбәрһеҙ юғала, бөтә ауырлыҡ Фатима өләсәйемә төшә. Йәйгеһен беҙ уның янында йышыраҡ була, уға "әсәй" ти инек. Инәйем оҙаҡ йылдар балалар йортонда эшләне, унда аҡсаһы ла күберәк, иң мөһиме - күп балалы ҡатын өсөн эштең сменалы булыуы ҡулайлы булғандыр. Сөнки өй эше лә, магазинға йөрөү, бала ҡарау уның өлөшөнә күберәк төштө. Беҙ, ике ҡыҙ, уға бәләкәйҙән ярҙам итергә тырыштыҡ. Ул эштә ваҡытта одеалдарҙан, ултырғыстарҙан өй ҡороп уйнайбыҙ ҙа, уның ҡайтыр ваҡыты етә башлаһа, йүгереп йөрөп өй йыйыштырабыҙ. Иҙән йыуыу, туҙан һөртөү беҙҙең бурыс булды. Атайым инәйемдән иртәрәк ҡайта ла, тәмле итеп ашарға бешерә ине. Беҙҙән бер ваҡытта ла - дөйөм ятаҡта йәшәгәндә лә, фатирға күскәс тә, кеше өҙөлмәне. Атайым менән инәйем һәр килгән кешегә ярҙам ҡулын һуҙҙы, байрамдарҙа ла ҡунаҡтар килеп тула ине. Ғаиләбеҙ ҙур булһа ла, инәйемдең йүнселлеге һөҙөмтәһендә өҫтәлебеҙҙә ризыҡ һәр саҡ мул булды. Ағайымдың дуҫтары, минең, һеңлемдең әхирәттәре беҙгә килеп, ҡунып та ҡала инеләр. Бәлки, шуға ла беҙ ҙә кешеләргә ҡарата асыҡ, ярҙамға әҙер булып үҫкәнбеҙҙер.\nӨйҙә бәләкәйҙән башҡортса һөйләштек, йәй ваҡытында инәйем яғына, Ғафури районының Яугилде ауылына ҡайта торғайныҡ. Бала саҡта инәйем һөйләгән "Саҡ-Суҡ" бәйетен илап, Туҡайҙың "Һыу инәһе"н иҫебеҙ китеп тыңлай инек. Инәйем шиғырҙырҙы ла матур итеп, үҙәккә үткәрерлек итеп һөйләне, йырға ла оҫта булды. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙгә, тегене уҡығыҙ, быны уҡығыҙ, тип тылҡып тороусы булманы. Өйҙәге ҙур китапханалағы китаптарҙы һәр беребеҙ үҙ ваҡыты, үҙ теләге менән уҡый башланы. Китаптарҙан тыш, һәр саҡ бер ҡосаҡ гәзит-журнал алдырҙыҡ. Атайым да, инәйем дә буш ваҡыттарында гел уҡыны.\nТыуған ерҙән торған ер яҡшы, тиҙәр. Ҡалала иң яратҡан урынығыҙ? Мөмкинлегегеҙ булһа, нимәне үҙгәртер инегеҙ? - Атайым менән әсәйем университетты тамамлағас, Ильяс ағайымды күтәреп, үҙ теләктәре менән атайымдың ауылына эшкә киткәндәр. Мин - Лағырҙа, Светлана һеңлем Малаяҙҙа тыуа. Атайым аспирантураға уҡырға ингәс, ҡабат Өфөгә ҡайтҡанбыҙ, шуға ла аңлы йылдарым Өфө менән бәйле. Ун йылдан ашыу БДУ-ның беренсе дөйөм ятағында йәшәнек, һуңынан - Октябрь проспектында, аҙаҡтан Ғафури урамына күстек. Шуға ла баш ҡалала яратҡан ерҙәрем ошо урындар менән бәйле - Ғафури, Луначарский парктары, Ағиҙел буйы, Салауат Юлаев монументы, Коммунистик урамын бик ныҡ яратам. Мөмкинлегем булһа, Вәлиди урамындағы элекке заводты һәм әлеге "Мир фирмаһы"ндағы тегеү фабрикаһын ҡабаттан тергеҙер инем, сөнки халыҡҡа эш урыны булдырырға кәрәк. Юҡһа, хәҙер бөтөн кеше һатыу итә, үҙҙәре текмәй, етештермәй, өйҙәр төҙөй - һатып ала алмай, ир-егеттәр эшһеҙ эсеп йөрөй, ауырлыҡ күберәген ҡатын-ҡыҙ иңенә төшә.\nУл осор башҡорт интеллигенцияһына хас булғанса, һеҙ күп балалы ғаиләлә тәрбиәләнгәнһегеҙ. Бөгөн һәр кем үҙе өсөн генә йәшәгәндә, нимә ул һеҙҙең өсөн туғанлыҡ хисе, туғанлыҡ тойғоһо?\n- Ысынлап та, беҙҙең ата-әсәләр, күп ваҡытта хатта балаларын, ғаиләләрен иғтибарҙан мәхрүм итеп, "эш", тип, "халҡым", тип йәшәне. Бөгөн кеше матди яҡҡа күберәк иғтибар бирә. Минеңсә, иң тәүҙә үҙеңде, ғаиләңде хәстәрләргә кәрәк, аҙаҡ инде хәлеңдән килгәнсә, туғандарыңа, яҡындарыңа һәм халҡыңа хеҙмәт итеү бурыс булып торорға тейеш. Йәһүдтәрҙе алайыҡ - улар балаларына бәләкәйҙән үк дөрөҫ йүнәлеш бирергә тырыша. Атайым менән инәйем ғүмер буйы намыҫлы эшләп, дача, машина, бүтән байлыҡҡа эйә булманылар, уларҙы маҡсат итеп тә ҡуйманылар, кешеләргә ярҙам итеп, үҙҙәре ярҙам һорай белмәнеләр. Беҙҙә лә ундай сифаттар юҡ, бөтә нәмәне үҙ көсөбөҙ, тырышлығыбыҙ менән яулайбыҙ. Һеңлем менән арабыҙ бик яҡын, сит илдә йәшәһә лә, йыл һайын тигәндәй бер-бер артлы уның янына ҡунаҡҡа барабыҙ. Салауат ҡустым да бөтәбеҙгә лә ярҙам итергә әҙер. Ҡалған ике туғаным үҙҙәре ярҙамға мохтаж, фатирҙары юҡ, атай-инәй менән торалар. Шулай итеп, арабыҙҙа ҡайсаҡ төрлө мөнәсәбәттәр булһа ла, бер-беребеҙгә ярҙам итеп, терәк булып йәшәйбеҙ.\nҺеҙ - инглиз теле уҡытыусыһы. Башҡорт телен белһәң, инглиз телен өйрәнеүе еңелерәк, тиҙәр. Ошо фекергә ҡарашығыҙ нисек? Ғөмүмән, телдәрҙе өйрәнеү өсөн нимә кәрәк?\n- Башҡорт дәүләт университетының роман-герман бүлеген тамамлағас, туған мәктәбемә ҡайтып, хәҙер инде унда 27 йыл эшләйем. Тәүге йылдар бик ауыр булды - кабинетым юҡ ине, кабинеттар эҙләп ҡаттан-ҡатҡа йүгергән ваҡыттар ҙа булды, барыбер бирешмәнем, сыныҡтым ғына. Уҡытыусыларымдан өйрәнергә тырыштым, йәш булғанғалыр, үҙемә лә ышанысым ҙур ине. Аҙағыраҡ биш йыл инглиз теле буйынса директор урынбаҫары булып, Хәйбуллин Хисам Салауат улының ҡулы аҫтында эшләнем. Талапсан, көслө администратор, алдынғы ҡарашлы, баш эймәҫ кеше менән эшләргә, бер яҡтан, ауырыраҡ булһа ла, күп нәмәгә унан өйрәнеп ҡалдым. Әлбиттә, үҙ телен яҡшы белгән кеше сит ил телен дә яҡшыраҡ үҙләштерә. Инглиз һәм башҡорт телдәрендә оҡшаш өндәр бар - был яҡтан башҡорттарға һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтергә, дөрөҫ ятларға еңелерәк. Икенсе яҡтан, башҡорт телен белгән кеше генә инглиз телен еңелерәк өйрәнә, тип тә әйтеп булмай. Телде өйрәнеү күп нәмәнән тора: беренсенән, уҡытыусынан, икенсенән, кешенең һәләтенән, өсөнсөнән, иң мөһиме - уның тырышлығынан. Уҡытыусы йүнләп уҡытмаһа, башҡорт теле һиңә нисек ярҙам итһен? "Башҡорт теле аша инглиз телен уҡытабыҙ", тигән фекер ҙә йөрөй. Мин бының менән һис тә риза түгелмен, башҡорт теле нигеҙендә, тиһәк - дөрөҫөрәктер. Беҙҙең осраҡта ҡала балалары күберәк русса аралаша, шуға ла башланғыс синыфта инглиз телен күп осраҡта рус теле нигеҙендә индерәбеҙ. Ғөмүмән, инглиз телен тик инглиз теле аша ғына өйрәнеп була. Бында шуны ла әйтеп китер инем: 2004 йылда гимназия нигеҙендә Рәсәйҙә беренсе булып халыҡ-ара гуманитар программаны тормошҡа ашырыу башланды. Был программаның маҡсаты - Өфө ҡалаһының социаль яҡтан аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрендә тәрбиәләнгән үҫмерҙәр өсөн инглиз телен бушлай өйрәтеү, уларҙың лидерлыҡ сифаттарын үҫтереү ине. Был эштең уңышлы булыуына элекке директорыбыҙ Хисам Хәйбуллин, Америка-Башкорт интерколледжы директоры Вячеслав Швайко күп көс һалды. Гимназиянан проекттың координаторы булып эшләү бәхете миңә тейҙе. Әлеге ваҡытта был халыҡ-ара программа Рәсәйҙең утыҙҙан ашыу төбәгендә уңышлы алып барыла. Ошо йылдар эсендә үҫмерҙәр аҙнаһына ике тапҡыр инглиз телен төрлө ысулдар аша үҙләштерҙе. Программаның иң күңелле өлөшө булып йәйге лагерь тора. Быйыл ул 13-сө тапҡыр үҙенең ишеген 28 бала өсөн асты. Ошо программа арҡаһында балалар йыл буйы американдар менән аралаша, телмәрҙәрен үҫтерә, үҙҙәренең телен, мәҙәниәтен сит ил мәҙәниәте менән сағыштырып өйрәнә ала. Уҡытыусылар өсөн дә был программа бик файҙалы, йыл һайын йәйге лагерь эсендә Өфө ҡала инглиз теле уҡытыусылары өсөн Интерколледж менән берлектә Американан йәки икенсе инглиз телендә һөйләшкән илдән саҡырылған лектор-ҡунаҡтар ҡатнашлығында семинарҙар ойошторола.\nШулай итеп, йыл һайын гимназияла инглиз теленән дәүләт имтихандары иң юғары һөҙөмтә бирә. Күп уҡыусыларыбыҙ инглиз телен үҙҙәренең һөнәре итеп һайлай. Бының менән нимә әйтергә теләйем, беҙ, башҡорттар, үҙ телебеҙҙе генә түгел, мотлаҡ рәүештә сит ил телдәрен, башҡа фәндәрҙе яҡшы белергә тейешбеҙ. Шул саҡта ғына әлеге ысынбарлыҡта юғалып ҡалмаясаҡбыҙ.\nЯҙылған: 18.07.17 | Ҡаралған: 1004


Рәшит ШӘКҮР - Журнал Агидель\n1989 – 1990 йылдарҙа илдә социаль-иҡтисади хәлдең киҫкенләшә барыуы, Үҙәктең милли республикалар мәнфәғәттәрен һанға һуҡмауы, экологик ситуацияның ҡатмарлашыуы халыҡ араһында социаль һәм милли ғәҙелһеҙлек тойғоһоноң көсәйеүенә булышлыҡ итте. Милли мөнәсәбәттәр мәсьәләһендә көсөргәнешлектең артыуына яуап итеп, Совет етәкселеге Кавказда (Тбилисиҙа, Таулы Ҡарабахта) барлыҡҡа килгән конфликттарҙы көс ҡулланыу юлы менән хәл итергә ынтылды. Был иһә республикаларҙа милли хәрәкәттәрҙе бары тик әүҙемләштереп кенә ебәрҙе. 1990 йылда СССР Юғары Советы Президиумы Конституцияға милләттәрҙең үҙбилдәләнешкә хоҡуғын, шул иҫәптән Союздан айырылып сығырға хоҡуҡлы булыуын раҫлаған үҙгәрештәр индерҙе. Күп кенә союздаш республикаларҙа суверенитет өсөн көрәш хәрәкәте көсәйеп китте, ә Балтик буйы республикаларында төрлө партиялар, халыҡ фронттары СССР составынан сығыу талабын ҡуя башланылар. Башҡорт йәмәғәтселеге лә илдә барған сәйәси ваҡиғаларҙан ситтә ҡала алмай ине, әлбиттә. Дөйөм башҡорт милли ижтимағи ойошмаһын төҙөү идеяһы «Урал» Башҡорт халыҡ үҙәге формалашҡанға тиклем күпкә алдан барлыҡҡа килде.\nБилдәле йәмәғәт эшмәкәре Тәлғәт Ғәли улы Исҡужин хәтерләүенсә, бындай ойошманы төҙөү мәсьәләһе 1988 йылдың майында уҡ барлыҡҡа килә: тарих фәндәре кандидаты Рафаэль Миһран улы Ағишев менән кәңәшләшеп, улар ойоштороу эшен башлап ебәреүҙе маҡсат итеп ҡуялар. Бәләкәй генә инициатив төркөм барлыҡҡа килә, уның составына тарих фәндәре кандидаты, доцент Марат Мәхмүт улы Ҡолшәрипов, философия фәндәре докторы, профессор Дамир Жәүәт улы Вәлиев, аспирант-юрист Зөфәр Ирғәле улы Йәнекәев килеп ҡушыла. Төркөм иң элек Исҡужиндарҙың фатирында йыйыла, артабан осрашыуҙар Арғаяш башҡорто, үҙ халҡының патриоты подполковник Рафаэль Сөләймәновтың баш ҡалабыҙҙың Эшсе хәбәрселәр урамындағы өс бүлмәле иркен фатирында үткәрелә башлай1. Ошо ваҡыттан, 1989 йылдың февраль-март айҙарынан, был төркөмдөң ултырыштарында мин дә ҡатнашып киттем. Төркөмдөң эшендә йәнә Иҙел Ағишев, Мөхәмәт Исҡужиндар ҡатнашты. Ултырыштарҙы үткәрер өсөн Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетындағы берәй аудиторияла, Матбуғат йортонда – «Башҡортостан» гәзите редакцияһы бүлмәләрендә йыйылған саҡтар ҙа булды. Эште закон нигеҙендә юлға һалыу өсөн ижтимағи-сәйәси ойошманың уставын һәм программаһын әҙерләргә кәрәк ине. Был документтарҙы төҙөүгә Дамир Вәлиев һәм Зөфәр Йәнекәев ҙур өлөш индерҙе. Әммә ундай үҙәк ойоштороу партия өлкә комитетының ризалығын алмайынса мөмкин түгел ине. Беҙгә был мәсьәлә буйынса өлкә комитеттың идеология буйынса секретары Ә.М. Дилмөхәмәтовҡа, пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире М.Т. Хәкимовҡа бер нисә мәртәбә барырға тура килде. Улар милли ижтимағи-сәйәси үҙәк ойоштороуға ҡаршы торҙолар. Үҙебеҙҙең ниәттәребеҙҙе оҙаҡ ҡына аңлатырға тырышып ҡарағандан һуң бер мәлде Милләт Ташбулат улына (үҙе лә бик шәп кеше, исеме лә Милләт ине бит әле!) минең, аптырап: «Бына беҙ икебеҙ ҙә тап-таҙа башҡортса һөйләшәбеҙ, ә нишләп бер-беребеҙҙе аңлай алмайбыҙ икән?» – тигән һорау биреүем ныҡ иҫтә ҡалған. Ул, бәлки, аңлауын аңлағандыр ҙа, ләкин уның, Әхнәф Мөҙәрис улы нимә ҡушһа, шуны үтәмәйенсә сараһы булмағандыр. Дилмөхәмәтовҡа буласаҡ ойошмабыҙҙы һис юғында Башҡорт мәҙәниәте йәмғиәте тип атарға тәҡдим итеп ҡараным (йыйындың документтарын йәмғиәт исеменән әҙерләгәйнек), йәмәғәт һүҙе абруйлы була бит, тинем, уныһын да ҡырҡа кире ҡаҡты. Хатта иртәгә йыйын була тигән көндә, 1989 йылдың 19 майында, бөтөн эште ташлап, бер файҙаһыҙға ике мәртәбә уның кабинетында приемда булдым. Был ваҡиғалар айҡанлы М.М. Ҡолшәриповтың иҫтәлеген дә килтереп үтәйем:\n«Беҙ иң тәүҙә кәңәшләшер өсөн Башҡортостан өлкә комитетының идеология секретары Әхнәф Дилмөхәмәтовҡа барҙыҡ. Уға республикабыҙҙың статусын күтәреү, башҡорт милләтен тергеҙеү һәм үҫтереү өсөн шундай йәмәғәтселек ойошмаһы төҙөргә ниәтләнеүебеҙ хаҡында белдергәйнек: «Әгәр ҙә ундай ойошма төҙөй ҡалһағыҙ, һеҙҙең эшмәкәрлек мәҙәниәт, мәғариф, сәнғәт мәсьәләләренә генә арналырға тейеш, сәйәсәткә бөтөнләй ҡағылырға тейеш түгелһегеҙ. Башҡорт халыҡ үҙәге түгел, ә республика башҡорт мәҙәниәте клубы ғына ойоштороғоҙ», – тип әйтеп сығарҙы».\nШулай итеп, 1989 йылдың 20 майында баш ҡаланың Нефтселәр мәҙәниәт һарайында Республика башҡорт мәҙәниәте клубын ойоштороу йыйыны булып үтте. Уның эшендә Башҡорт АССР-ында һәм күрше өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттарҙан өс йөҙҙән ашыу кеше ҡатнашты. Йыйынды алып барыу М.М. Ҡолшәриповҡа йөкмәтелде. Мин иһә «Милли тел, мәҙәниәт һәм халыҡ яҙмышы» тигән темаға ғәйәт ҙур (сәғәт ярымлыҡ) доклад менән сығыш яһаным. (Доклад һуңғараҡ, 2002 йылда, «Быуаттар аманаты» тигән китабымда баҫылып сыҡты)1.\nДокладта Башҡортостандың артабанғы үҫешен тотҡарлап торған социаль, иҡтисади, экологик проблемалар фонында башҡорт халҡының этнодемография, тел, мәҙәниәт, мәғариф өлкәһендә тиҫтәләрсә йылдар буйы йыйылып килгән мәсьәләләр анализлана. Республикала йәшәүсе халыҡтар араһында социаль үҫеш йәһәтенән диспропорцияны, республиканың иҡтисади райондары араһындағы тигеҙһеҙлекте бөтөрөү, төп милләт халҡы араһынан кадрҙар үҫтереү, һайлап алыу һәм тәғәйенләү, халыҡтың милли үҙ аңын һаҡлау һәм үҫтереү, башҡорттарҙың милли-тел тупланышын, башҡорт әҙәби теле нигеҙендә консолидацияланыуын тәьмин итеүгә йүнәлтелгән тәҡдимдәр әйтелә. Илдә милли мөнәсәбәттәрҙе камиллаштырыу мәсьәләһе буйынса фекер алышыуҙар барышында республикабыҙҙың суверенлығын арттырыу, автономиялы республикаларҙың хоҡуҡтарын союздаш республикалар менән тиңләштереү тураһындағы тәҡдимдәрҙең, һорауҙарҙың һәм талаптарҙың бик ваҡытлы булыуы билдәләп үтелә. «Беҙҙеңсә, әгәр ҙә ундай мәсьәлә күтәрелә икән, Башҡортостан, әлбиттә, үҙенең иҡтисади һәм мәҙәни потенциалы йәһәтенән союздаш республикалар кимәлендә тора һәм ул бындай статусты алырға хаҡлы»2, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алына. Докладта, күренеүенсә, тәүгеләрҙән булып рәсми трибунанан тороп Башҡортостанға союздаш республикалар статусын талап итеү мәсьәләһе күтәрелә. М.М. Ҡолшәрипов менән З.И. Йәнекәевтең ҡушма докладтарында ла, фекер алышыу ваҡытындағы сығыштарҙа ла был мәсьәлә көн үҙәгенә ҡуйыла.\nАртабан республиканың төп халҡының теленә дәүләт теле статусын биреү, республикала йәшәгән бүтән халыҡтарҙың телдәрен һәм мәҙәниәтен үҫтереүгә булышлыҡ итеү, Башҡортостандың һәм башҡорт халҡының тарихын өр-яңы кимәлдән тороп өйрәнеү, милли йолаларыбыҙҙы һәм традицияларҙы тергеҙеү, Башҡорт милли энциклопедияһын эшләүгә тотоноу мәсьәләләре билдәләп үтелә. Киләсәктә үҙебеҙҙең ижтимағи-сәйәси халыҡ үҙәген ойоштороу, уның маҡсаттары һәм бурыстары тураһында ла ғәйәт ҡыҙыҡлы фекерҙәр әйтелә. «...Беҙ 1988 йылда уҡ әле, – тиелә унда, – республикабыҙҙың төп халҡының хәҙерге хәлен һәм уның үҫешендәге ихтыяждарҙы, мохтажлыҡтарҙы иҫәпкә алып, Башҡортостанда ... Башҡорт халыҡ үҙәге ойошторолорға һәм үҙенең эшен йәйелдерергә тейеш тигән һығымтаға килдек»1. Үҙәктең исемендә халҡыбыҙҙы меңәр йылдар буйы бер ҡорға йыйып, туплап тороусы изге төшөнсә – Урал атамаһы булырға тейеш тигән фекерҙән сығып, ойошмабыҙҙы шул ваҡытта «Урал» Башҡорт халыҡ үҙәге тип атарға тәҡдим иттем. Тәҡдим хуплап ҡаршы алынды. Был исемгә боронғо Оло Башҡортостан, йәғни Тарихи Башҡортостан тупрағында – ул ваҡыттағы Башҡорт АССР-ында һәм күрше өлкәләрҙә йәшәп ятҡан башҡорттарҙы берләштереү идеяһы ла һалынғайны. Ысынлап та, шулай килеп сыҡты. Тиҙҙән республика район һәм ҡалаларында, күрше өлкәләрҙә – Ырымбурҙа, Силәбелә, Магнитогорскиҙа, Мейәстә, Свердловскиҙа ойошторолған башҡорт милли-мәҙәни үҙәктәре һәм йәмғиәттәре үҙҙәренең эшен «Урал» үҙәге тирәһенә тупланып дауам иттеләр.\nЙыйында фекер алышыуҙарҙа Мәләүездән Ғ. Ҡалмурзин, Магнитогорскиҙан Ф. Байбулатова, Стәрлетамаҡтан Р. Ниғмәтуллин, Белореттан М. Сәлимов, Ырымбурҙан Д. Амангилдин, Өфөнән Ә. Әбдрәзәҡов, С. Әлибаев һ.б. ҡатнашты, КПСС өлкә комитеты хеҙмәткәре Т.Н. Сәғитов, КПСС-тың Киров район комитеты секретары Р.И. Солтанова, Башҡорт АССР-ының мәҙәниәт министры С.Х. Әминев сығыш яһаны. Уларҙың сығышында беҙҙең был ойошма сәйәсәткә ҡыҫылмаҫҡа, ә иң элек милли мәҙәниәтте тергеҙеү мәсьәләһе менән шөғөлләнергә тейеш тип билдәләп үтелде. Әммә, шулай булһа ла, йыйындың ҡарарына һәм резолюцияһына республикабыҙ статусын союздаш республикалар кимәленә күтәреү мәсьәләһе айырым пункт булараҡ индерелде, абсолют күпселек бының өсөн ыңғай тауыш бирҙе. (Әйткәндәй, тиҙҙән бөтөн республикала был мәсьәлә буйынса ҡултамғалар йыйыу эшен ойоштороп ебәрҙек. Халыҡ был тәҡдимде дәррәү күтәреп алды. 1989 йылдың йәйге-көҙгө айҙарында йөҙәр меңләгән ҡултамға йыйылып, илдең юғары органдарына ебәрелде. Тәлғәт Исҡужин үҙенең алда телгә алынған мәҡәләһендә ошондай ҡыҙыҡлы мәғлүмәт килтерә: 1989 йылдың июлендә, ти ул, беҙ Хәлил Барлыбаев менән икәүләп КПСС Үҙәк Комитетына республикабыҙ статусын союздаш республикалар кимәленә күтәреүҙе талап иткән 50 меңгә яҡын ҡултамға тапшырҙыҡ (59-сы бит).\nЙыйын Республика мәҙәниәте клубының (РБМК) Уставын һәм программаны раҫланы, резолюция һәм Башҡорт халҡына Мөрәжәғәт, йәнә КПСС Үҙәк Комитетына Хат ҡабул итте. Мөрәжәғәт тексын профессор Ғайса Хөсәйенов, хатты Марат Ҡолшәрипов уҡып ишеттерҙе.\nАсыҡ тауыш биреү юлы менән 51 кешенән торған Клуб советы һайланды. (Шул иҫәптән Пермь һәм Төмән өлкәләре башҡорттары өсөн 7 кешелек квота ҡалдырылды.) Ойошманың рәйесе итеп мине һайлап ҡуйҙылар. Клуб советы аҙаҡ 16 кешенән торған идара һайланы. Рәйес урынбаҫарҙары итеп Марат Ҡолшәрипов, Дамир Вәлиев, Рим Ниязғолов, директор-администратор вазифаһына Иҙел Ағишев, идараның секретары итеп Тәлғәт Шаһманов һайланды. Совет ултырышында ошондай 10 секция һәм уларҙың рәйестәре раҫланды: социаль-иҡтисади (рәйесе Тәлғәт Исҡужин), мәҙәниәт (Тайфур Сәғитов), фольклор (Салауат Галин), һаулыҡ һаҡлау һәм экология (Шәрифйән Ишемов), мәғариф (Ғәлим Хисамов), балалар баҡсалары (Мөхәмәт Исҡужин), кадрҙар (Рамаҙан Ҡотошов), башҡорт энциклопедияһы (Ғайса Хөсәйенов), йәштәр эштәре буйынса (Марат Тулыбаев), законсылыҡ, хоҡуҡ һәм тәртип һаҡлау (Зөфәр Йәнекәев). Идара составына, алда һанап үтелгәндәрҙән тыш Азия Күсимова, Гөлфиә Янбаева индерелде. Өс кешенән торған ревизия комиссияһы – Рәшит Латипов (рәйес), Әлфиә Аҡбутина, Тамара Ғәниева (ағзалар) һайланды.\nШулай итеп, йыйын киң халыҡ хәрәкәтен башлап ебәрҙе, унда милләтебеҙ яҙмышы өсөн мөһим проблемалар күтәрелде. Йыйында ҡабул ителгән документтар араһында Республика башҡорт мәҙәниәте клубының Уставы беҙҙең артабанғы эшмәкәрлегебеҙҙе законлы нигеҙҙә алып барыу йәһәтенән таяныс булды. Устав шул уҡ көндәрҙә, 23 майҙа, Башҡорт АССР-ы Мәғариф министрлығында теркәлде (теркәү һаны: 4). Уның беренсе пунктында, клуб ағзаларының хоҡуҡтары һәм бурыстары менән бергә, яңы ойошманың маҡсаттары билдәләнә. «Республика башҡорт мәҙәниәте клубы, – тиелә унда, – башҡорт халҡын милли-мәҙәни, тел, социаль йәһәттән тергеҙеү һәм үҫтереүгә бөтөн яҡлап булышлыҡ итеү ниәтен алға ҡуйып эш итә». Уставта РБМК-ны ойоштороу формалары, уның хоҡуҡи хәле, финанс сығанаҡтары күрһәтелә. Дөйөм алғанда, клуб эшмәкәрлегендә төп йүнәлеш мәҙәниәт, тел, мәғариф һәм башҡорт халҡының тарихы мәсьәләләре менән билдәләнә.\nЙыйында ҡабул ителгән «Башҡорт халҡына мөрәжәғәт» тигән документта яңы ойошманың милләтебеҙ алдында торған мөһим бурыстары, ошо рәүешле айырым пункттарға бүлеп, билдәләп үтелә:\n«Ҡәҙерле тоҡомдаштарыбыҙ – башҡорттар! Башҡорт мәҙәниәте йәмғиәтенең съезы һеҙгә мөрәжәғәт итә:\n1. Халыҡты халыҡ иткән, ата-бабаларыбыҙҙың беҙгә аманат итеп ҡалдырған иң изге рухи байлығы – туған башҡорт телебеҙҙе һаҡлап ҡалыу һәм үҫтереү өсөн һәр беребеҙ конкрет хәстәрлек күрәйек: балаларыбыҙҙың ғаиләлә башҡортса телен асайыҡ, башҡорт балалар баҡсалары, башҡорт мәктәптәре булдырыуҙы кисектермәй бергәләп юлға һалайыҡ. Башҡорт мәҙәниәте йәмғиәтенең республикабыҙ ҡалаларында һәм райондарында төҙөлгән бүлексәләренең эшенә ошо йүнәлештә ярҙам итешәйек, ул йәмғиәттең ағзалары булып та ҡатнашайыҡ.\n2. Башҡорт АССР-ының, милләтебеҙҙең социаль-иҡтисади хәлен, республиканың социаль инфраструктураһын яҡшыртыу һәм илебеҙҙәге милләттәр менән фактик тиң хоҡуҡлылыҡты тәьмин итеү өсөн автономиялы республикабыҙҙың статусын союздаш республикалар кимәленә күтәреү мәсьәләһен илебеҙ хөкүмәте алдына ҡуяйыҡ.\n3. Башҡорт АССР-ынан ситтә йәшәгән башҡорттарҙың мәнфәғәтен күҙәтеү ҙә мәҙәниәт йәмғиәтенең уртаҡ бер бурысы. Был тәңгәлдә күрше ҡәрҙәштәр – Силәбе, Ҡорған өлкәләрендә йәшәгән башҡорттарҙы берләштереү маҡсатында Арғаяш милли округын яңынан аяҡҡа баҫтырыу мәсьәләһе менән СССР Юғары Советына мөрәжәғәт итәйек.\nБашҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү, халҡыбыҙҙың данлы тарихын һәм бай рухи мәҙәниәтен, донъяла тиңе булмаған йырын, моңон ҡәҙерләү, бүтән милләттәр араһында туған халҡыбыҙҙың абруйын һәм дәрәжәһен һаҡлау, милләтебеҙ менән хаҡлы ғорурлана белеү – беҙҙең һәр беребеҙҙең намыҫ эше. Интернациональ дуҫлыҡ, туғанлыҡҡа шундай шарттарҙа ғына өлгәшергә мөмкин.\nӘйҙәгеҙ, республикабыҙҙың сәскә атыуы, милләтебеҙҙең күтәрелеше, үҙгәртеп ҡороуҙың еңеүле аҙымдары өсөн изге эшкә бергәләп ең һыҙғанып тотонайыҡ!»\nЙыйын үтеү менән, уның ҡарарҙарын, унда индерелгән тәҡдимдәрҙе бойомға ашырыу өсөн ысынлап та ең һыҙғанып эшкә тотондоҡ. Ултырып эшләрлек урыныбыҙ булмаһа ла, аҙна һайын, хатта аҙнаһына икешәр тапҡыр йыйылып, бихисап көндәлек мәсьәләләр менән дә шөғөлләндек, мөһим проблемаларға арнап, идара ултырыштарын үткәрҙек, тикшерелгән мәсьәләләр буйынса власть органдарына хаттар, мөрәжәғәттәр ҡабул иттек. (Ултырыштарыбыҙ күп ваҡыт Башҡортостан Яҙыусылар союзының кескәй генә залында үткәрелде. Беҙгә рөхсәт биргәне өсөн Союз рәйесе Динис Бүләковҡа беҙ һәр ваҡыт рәхмәтле булдыҡ.) 8 июндә, мәҫәлән, идара ултырышында, республика мәктәптәрендә туған телде уҡытыу мәсьәләһе тикшерелде. Сығыш яһаусылар башҡорт телендә уҡытыу өсөн бик мөһим предметтар буйынса уҡытыусыларҙың етешмәүен билдәләп үтте. Күп кенә райондарҙа айырым етәкселәрҙең, уҡытыусы кадрҙарҙың, уҡыу әсбаптарының етешмәүен һылтау итеп, башҡорт теленең уҡытылмау факттары асыҡланды. Мәғариф органдарынан мәктәптәрҙе һәм башҡа уҡыу йорттарын тейешле кадрҙар һәм кәрәкле уҡыу әсбаптары менән тәьмин итеүҙе талап иткән ҡарар ҡабул ителде.


2015 йылға Рәсәйҙә кәм тигәндә 20 бушлай цифрлы телеканал буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n2015 йылға Рәсәйҙә кәм тигәндә 20 бушлай цифрлы телеканал буласаҡ\n12:03, 22 ноября 2012 Йәмғиәт\n21 ноябрҙә Башҡортостан Хөкүмәтендә телевидение буйынса көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде. Республикала «2009-2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһында телерадиотапшырыуҙарҙы үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһын тормошҡа ашырыу буйынса эш кәңәшмәһе БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов рәйеслегендә үтте.\nПрограмманы тормошҡа ашырыуҙың башланғыс этабында мотлаҡ дөйөм ҡулланылыштағы телеканалдар пакетын тапшырыу буйынса цифрлы селтәр булдырыу ҡаралған.\n— Пакетҡа «Первый канал», «Россия-1», «НТВ», «5 канал», «Россия-2», «Россия-Культура», «Россия-24» мәғлүмәт каналы, «Карусель» балалар-үҫмерҙәр каналы, шулай уҡ бер төбәк телеканалы инәсәк. Йәмәғәт телевидениеһы булдырылғас, ул дөйөм ҡулланылыштағы пакеттың унынсы телеканалы буласаҡ, — тип хәбәр иттеләр БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән. – 2015 йылға бушлай цифрлы телеканалдар исемлегендә кәм тигәндә 20 канал буласаҡ. Рәсәйҙә цифрлы телевизион тапшырыуҙар DVB-T2 стандартында күрһәтеләсәк.\nЭш төркөмөнөң киләһе ултырышы 2013 йылдың беренсе кварталында үтә.


Кушнаренко районы Рәсмәкәй ауыл биләмәһендә милли проект ярҙамында юл төҙөкләндерелгән\nСифатлы һәм хәүефһеҙ. Кушнаренко районы Рәсмәкәй ауыл биләмәһендә милли проект ярҙамында төҙөкләндерелгән автомобиль юлы участкаһын йәмәғәтселек вәкилдәре ҡабул итте. Күсмә юл лабораторияһы һәм тикшереү һөҙөмтәләре менән танышҡандан һуң улар барлыҡ талаптар теүәл үтәлгән тигән һығымта яһаны.\nМәскәүҙән Өфөгә осоусы самолет кире аэропортҡа әйләнеп ҡайтырға мәжбүр булған\nБөгөн көндөҙ UTair авикомпанияһы самолеты «Внуков» аэропортына әйләнеп ҡайтҡан. Бының сәбәбен экипаж командиры ҡоштарҙың һауа судноһы тәҙрәһенә бәрелеүе менән аңлатҡан. Әлеге ваҡытта самолетты алмаштырырға ҡарар ителгән.\nӨфөлә урман китапханаһы асылды\nЕңеү паркына килеп ял итеүселәрҙең хәҙер асыҡ һауала нәфис әҙәбиәт менән танышыу мөмкинлеге бар. “Российская газета” баҫмаһының был социаль проектын баш ҡалала йәшәүселәр ҙә хуплай. Әйткәндәй, газетаға урман хужалығы министрлығы ла ярҙам күрһәтте. Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте етәксеһе Айрат Искәндәров һөйләй.\nЯңы биҫтәгә заманса спорт майҙансығы\nХәйбулла районы үҙәге – Аҡъяр һуңғы йылдарҙа йылдам үҫә. Уның төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә айырым биҫтә барлыҡҡа килде. Бында 25-ләп урам иҫәпләнә. Быйыл яңы биҫтәлә “Уңайлы ҡала мөхите” сиктәрендә парк төҙөкләндерелә. Район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән Сәлимә Байгилдина һөйләй.\nСибайҙа “Алға” берҙәм транспорт картаһы эшләй башланы\nҠала хакимиәте башлығы Рөстәм Афзалов карта ярҙамында йәмәғәт транспортында ҡулаҡсаһыҙ иҫәпләшеү өҫтөнлөктәрен тикшереп ҡараған.\nКиләһе йылғы уңышты ҡайғыртып\nРеспублика аграрийҙары ужым сәсә башланы. Тәүгеләрҙән булып был эшкә Көйөргәҙе районының “Искра” хужалығы тотондо. Хужалыҡтың баш агрономы Рәүеф Абдуллин һөйләй.\nБыйыл байрамға килгән халыҡты 12 тонна һөт менән һыйлаясаҡбыҙ, ти ойоштороусылар. Башҡортостан һөт берлеге рәйесе Илдар Фәйзуллин һөйләй.\nӨфөлә велосипед һәм самокаттар прокаты була\nПроектҡа 85 миллион һум самаһы инвестиция һалына. Документ буйынса, ҡалала станция-парковкалар урынлаштырыу ҡарала. Баш ҡала мэры Өлфәт Мостафин инвестиция проектын хупланы һәм яуаплы ойошмаларға велопарковка урындарын билдәләү бурысын йөкмәтте. Инвесторҙар проектты киләһе йылда тормошҡа ашырырға ниәтләй.\nЮНЕСКО эксперттары Башҡортостан геопарктарында булды\nАбруйлы ҡунаҡтар Салауат районында “Янғантау” геопаркын ҡараны, шулай уҡ Ишембайҙа эшсе төркөм ултырышын үткәрҙе. Унда Торатауҙа геопарк булдырыу мәсьәләһе ҡаралды.\nРадий Хәбиров район һәм ҡала башлыҡтарына халыҡтың ял итеү урындарын тәртипкә килтерергә ҡушты\nБыл турала Республика етәксеһе социаль селтәрҙәрҙәге сәхифәһендә белдерҙе. Радий Хәбиров эш сәфәре менән Благовещенда булды. Бында ул ҡала быуаһын ҡараны. Район хакимиәте башлығы Олег Голов белдереүенсә, Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы билмәне тәртипкә килтереү буйынса конкурсҡа заявка биргән.\nМ5 федераль трассаһында ремонт 15 сентябргә тиклем барасаҡ\nҺамар-Өфө-Силәбе автомобиль юлының айырым өлөштәрендә асфальт ҡатламы яңыртыла. Шулай уҡ юл үткәүеле конструкцияларын буяу, таҙартыу, үлән сабыу эштәре башҡарыла. Юлсылар эшен БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмилә Исмәғилева күҙәтте.\nҠырмыҫҡалы районының Иҫке Шәрәй халҡы һыу артынан күрше районға йөрөй\nҠырмыҫҡалы районының Иҫке Шәрәй ауылында һыу юҡ. Ике тиҫтә йыл дауамында ауыл халҡы күрше райондан эсәр һыу ташырға мәжбүр. Һыу үткәргестәре ҡасан эшләй башлар БСТ каналы хәбәрсеһе Әлфинә Килдейрәрова асыҡланы.\nБашҡортостанда #ШАЙМОРАТОВ флешмобы башланды\nИҫке стиль буйынса 15 август данлыҡлы 112-се башҡорт атлы дивизияһы командиры, генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовтың тыуыуына 120 йыл. Ошо уңайҙан Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы легендар комдив хөрмәтенә флеш мобта ҡатнашырға саҡыра.\nӨфө ҡалаһында инвалид балаларға байрам ойошторолдо\nӨфө ҡалаһы инвалидтары йәмәғәт ойошмаһы, мөмкинлектәре сикләнгәндәр һәм оло йәштәгеләрҙең «Аҫаба» хәйриә фонды бағыусылар ярҙамында балаларға инклюзив байрам ойошторҙо.\nҒафури районында малдары һәләк булған ғаиләләргә ярты миллион һумлыҡ зыян килгән\nҒафури районы Юлыҡ ауылында һигеҙ ғаиләнең 15-ләп эре малы ташҡын мәлендә иҫке пантон күпер терәүҙәренә тығынға эләгеп һәләк була. Яңы бетон күпер капиталь ремонтҡа ябылған була. Ҡаза көтөлмәгәндә килә.Күҙ терәп торған мал-тыуарынан яҙған ғаиләләргә ярты миллион һумлыҡ матди зыян килгән. Йылға ташыуы арҡаһында һәләк булған мал хужалары страховка, йә булмаһа компенсация алырмы? Тулыраҡ БСТ каналы хәбәрсеһе Гүзәл Борханова яҙмаһында.\nЭсәр һыу сифатын яҡшыртыу буйынса төбәк программаһы ҡабул ителде\nБашҡортостанда «Таҙа һыу» федераль проекты тормошҡа ашырыла. Уға ярашлы, киләһе алты йылда Әлшәй, Баймаҡ, Бишбүләк, Ҡыйғы һәм башҡа райондарҙа һыу менән тәьмин итеү системалары яңыртыла.\nБашҡортостан ауыл һәм ҡалаларында регистраторҙар эшләй\nХалыҡ иҫәбен алыу алдынан белгестәр урамдар атамаһы, йорттан һаны буйынса аныҡлыҡ индерергә тейеш. Регистраторҙар, йәғни теркәүселәр ошо эш менән мәшғүл. “Ике ай дауамында улар үҙҙәренә тәғәйен биләмәне ҡарап сыға”, ти Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу барышында мәғлүмәти-аңлатыу эштәрен ойоштороусы Фәнил Ҡоҙаҡаев.\nБөгөн Археологтар көнө\nБашҡортостанда ҡаҙылма асыштар яһалып тора. “Өфө – 2” ҡаласығында табылған ҡомартҡылар - шулар иҫәбендә. Улар иҫбатлауынса, хәҙерге баш ҡала урынында борон да үҙ заманы өсөн үҫешкән ҙур ҡала булған. Инде бер нисә йыл бында ғилми тикшеренеүҙәр, ҡаҙыу эштәре алып барыла. Археолог булыр өсөн бер нисә һөнәргә эйә булырға кәрәк,ти “Боронғо Өфө” музей-ҡурсаулығы белгесе Марсель Шәмсетдинов.\nХәмер һатыусыларға ҡаршы рейд һөҙөмтәләре иғлан ителде\n“АнтиДилер” Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы йәмәғәт хәрәкәте Өфөлә бер ай дауамында тикшеренеү алып барҙы. Уның һөҙөмтәләре менән Рәсәй Йәмәғәт палатаһы вәкиле һәм хәрәкәт етәксеһе Дмитрий Носов таныштырҙы. Уның әйтеүенсә, ҡайһы бер осраҡтарҙа хоҡуҡ һаҡсылары ялған спиртлы эсемлектәр һатыуға күҙ йомоп ҡарай.\nСит өлкәләрҙә йәшәгән башҡорттар Өфөлә\nБөгөн милләттәштәребеҙ Башҡортостанда милли мәғарифты үҫтереү статегик сессияһында ҡатнаша. Ул Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия-интернатында үтә. Татарстан башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ғәли Хәсәнов әйтеүенсә, был осрашыу дуҫлаштыра, үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе яҡшырта.


Стәрлетамаҡтағы күп фатирлы йорттарҙың береһендә этте бысаҡ менән сәнскеләйҙәр\nБыл ҡот осҡос күренеш эҙемтәләренә подъезда йәшәүселәр, шул иҫәптән балалар ҙа шаһит була.\nМәктәптән ҡайтып килгән балалар йорт эсендә эттең өрөп, сыйылдаған тауышын ишетеп, ҡоттары оса. Подъезда йәшәүселәр менән бергә улар тиҙ арала фатирҙарҙың береһендә йәберләүҙәрҙән интеккән хайуанды ҡотҡарырға ашыға. Әммә һуң була. Полиция хеҙмәткәрҙәре килгәс кенә, фатир хужалары ишек аса. Ночка ҡушаматлы эт иҙәндә үлек килеш табыла. Асыҡланыуынса, ул был өйгә ҡунаҡҡа килгән ир ҡулынан һәләк була. Фатирҙа йәшәүселәр асоциаль тормош алып барыуы ла билдәле.\nАнгелина Сазонова, шаһит: «Ихата алдында гел йөрөгән был этте барыбыҙ ҙа яҡшы белә инек. Беҙҙең өсөн был ҙур юғалтыу. Уны ашата торғайныҡ, мин һәр ваҡыт кәтлит менән һыйланым. Мәктәпкә тиклем оҙатып ҡуя торғайны. Был көндө уны күп фатирлы йортҡа әүрәтеп алып киткәндәрен күргән кешеләр ҙә булған».\nБыл осраҡ балаларға һәм үҫмерҙәргә психологик яҡтан насар тәьҫир итә. Эйәһеҙ эт булһа ла, уны ихата балалары ғына түгел, ололар ҙа яратҡан. Хайуанға прививкалар ҙа яһалған булған, даими рәүештә ветеринарға күрһәткәндәр. Стәрлетамаҡта тиҫтәгә яҡын ирекмән урамда йөрөгән ҡырҡтан ашыу этте иҫәпкә ҡуйып, күҙәтеү аҫтында тота.\nТатьяна Мерзлякова, ирекмән: «Полиция хеҙмәткәрҙәре Ночка ҡушаматлы этте сәнскеләп үлтереү буйынса минән «Хайуандарға аяуһыҙ мөнәсәбәт» статьяһы буйынса енәйәт эше асыуға ғариза алды. Тик был фатирҙа йәшәгән кешеләрҙе иртәгәһенә үк иреккә сығарҙылар. Енәйәт составы юҡ тип, язаһыҙ ҡалыуҙары бар бит. Шунан ҡурҡам».\nВәхшилек күренеше хаҡында яңылыҡ иһә ҡалала ғына түгел, республика буйлап тарала. Стәрлетамаҡ ирекмәндәре әлегә интернетта петиция яҙған. Улар ғәйеплеләрҙең законға ярашлы яуаплылыҡҡа тарттырылыуын һорай.\nУрындағы халыҡ билдәләүенсә, һуңғы ваҡытта ҡалала йорт хайуандарына ҡарата аяуһыҙлыҡ күрһәтеү осраҡтары йышайған. Әйтәйек, тап ошо сүп-сар контейнерҙарында был март айында өс эттең тиреһе табыла.\nУл ваҡытта ла полиция хеҙмәткәре саҡыртыла, әммә енәйәт составы юҡ тип бер ниндәй ҙә эш ҡуҙғатылманы,-ти ирекмәндәр. Кем белә, бәлки, был йүнәлештә енәйәт яуаплылығы көсәйтелһә, вәхшилек күренештәре лә кәмер ине. Әлегә Дәүләт думаһында «Хайуандарға аяуһыҙ мөнәсәбәткә» ҡағылышлы закон проекты тәүге уҡыу үтте. Уға ярашлы, ғәйепле тип танылғандарға яза - биш йылғаса иректән мәхрүм ителеүгә тиклем күтәрелеүе ихтимал. Хоҙайбирҙин урамында йәшәүселәр иһә әлегә башҡа урам эттәре бәләгә тарымаһын өсөн, уларҙы һағалап ҡына йөрөй. Берәҙәк түгелдәр, был хайуанҡайҙарға бар ихата хужа.\nСтәрлетамаҡта эйәһеҙ эттәрҙе урынлаштырыр өсөн бер генә шәхси приют бар. Уныһы ла тулған. Шуға күрә ирекмәндәр ҡыш ҡына түгел, йыл әйләнәһенә был хайуандарға ҡарата йылы мөнәсәбәттә булырға саҡыра. Улар ҙа бит - тере йән эйәләре.


Эй мәктәбем, ишектәрең асып, Ҡосағыңа беҙҙе алаһың!\n5 Сентябрь 2018, 13:50\nОҙайлы йәйге каникулдар артта ҡалды, балалар ҡабат мәктәп партаһы артына ултырҙы. 1 сентябрҙә район мәктәптәре яңы уҡыу йылына 3350 уҡыусыны ҡабул итте. Ә шуның 50-һе Урмансы төп мәктәбенә килде.\nБелем көнө! Оҙайлы йәйге каникулдар артта ҡалды, балалар ҡабат мәктәп партаһы артына ултырҙы. 1 сентябрҙә район мәктәптәре яңы уҡыу йылына 3350 уҡыусыны ҡабул итте. Ә шуның 50-һе Урмансы төп мәктәбенә килде.\nРайон вәкиле булараҡ, быйыл Белем көнөндә үҙемдең тыуған мәктәбемдә булыу бәхете тейҙе. Байрам тантанаһы тыштағы майҙансыҡта үтте. Уҡыусыларҙы, уҡытыусыларҙы, ата-әсәләрҙе Урмансы төп мәктәбе мөдире Айгөл Шәймырҙина ҡотлау һүҙҙәре менән сәләмләне. Ул төрлө конкурстарҙа призлы урындар алыусы балаларға Почет грамоталары тапшырҙы. Ауыл советы депутаты, клуб мөдире Сафуан Сәйетғәлин “Етегән” халыҡ ҡумыҙсылар ансамбле составында әүҙем ҡатнашып йөрөгән уҡыусы ҡыҙҙарҙы, ҡурайсы егеттәрҙе Маҡтау грамоталары менән бүләкләне. Педагогик хеҙмәт ветераны Шәрифә Закирова йәш быуынға изге теләктәрен еткерҙе.\nӘлбиттә, тәүге ҡыңғырау беренсе кластар өсөн яңғырай. Быйыл Урмансы мәктәбенә тәү тапҡыр белем алырға дүрт уҡыусы: Айнур Моратов, Динислам Солтанов, Нәзирә Дилмөхәмәтова һәм Ләйсән Фәйзуллина килде. Уларҙы башланғыс кластар уҡытыусыһы Светлана Дилмөхәмәтова ҡабул итте. Беренселәргә мәктәпкәсә төркөм тәрбиәсеһе Гөлнәзирә Солтанова уҡыу кәрәк-яраҡтары бүләк итте. Кескәйҙәргә өлкән класс уҡыусылары “Әлифба” китабын таратты, уларға шиғыр-йырҙар бағышланы. Еҙ ҡыңғырау шылтыратыу хоҡуғы мәктәптең уҡыу алдынғылары: 9-сы кластан Салауат Мөхәмәтйәров менән 2-се кластан Раушания Нурмөхәмәтоваға бирелде.\nУрмансы мәктәбенең ике ҡатлы бинаһының тәҙрәләре, ишектәре алмаштырылып, төҙөкләндереү эштәре тамамланыу өҫтөндә ине. Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы буйынса, ауыл халҡы, мәктәп, клуб коллективы тырышлығы менән балалар хәҙер уңайлыраҡ шарттарҙа белем аласаҡ. Бында мәктәпкәсә төркөм дә урынлашҡан. Балалар баҡсаһына 15 тәрбиәләнеүсе йөрөй.