Максим Чудов ысынлап та мөғжизә күрһәтте\nХалыҡ, алтын ҙур булмай, тип белмәй әйтмәгән. Максим Чудов тырышлығы һәм ныҡышмалылығы арҡаһында донъя биатлоны бейеклектәренең береһенә күтәрелде барыбер. Донъя чемпионатының тәүге ике шәхси стартында "алтын" һәм "көмөш" яулап, ул бөгөн ирҙәр араһында наградалар иҫәбендә алда килә. Хатта бөйөк һәм ҡеүәтле Уле Эйнар Бьорндалендың да "алтын" һәм "бронза" ғына.\nСпринттан һәм эҙәрлекләү уҙышынан һуң Швецияның Остерсунд ҡаласығы Ағиҙелдең һул яҡ ярынан етеҙ егетте оҙаҡ хәтерләйәсәк әле. Әйтеп тораһы ла юҡ, урындағы халыҡтың шатлығының иге-сиге булманы.\nҠалған рәсәйҙәр ҙә биатлон элитаһына ҡарай. Ләкин Швецияла улар артыҡ ҙур уңыш күрһәтә алманы - шәхси наградалары бөтөнләй юҡ. Спринтта Иван Черезов чемпионатта иң үкенесле дүртенсе урынды яуланы - миҙалға илтеүсе лифт ишеге танауыңдың төбөндә генә ябылһын әле!\nЭҙәрлекләү уҙышында Дмитрий Ярошенко ла ошондай һөҙөмтә күрһәтте. Ул өсөнсө булып йүгереп килә ине, ләкин немец Александр Вольф уны уҙып китте - хатта уның финиш һыҙығына еткәнен дә күрмәнек.\nТимәк, хәҙер, күпмелер ваҡытҡа булһа ла, Чудов Рәсәй йыйылма командаһының лидеры булып тора. Ул үҙен Дмитрий Ярошенконан ҡала икенсе тип иҫәпләй, әлбиттә - ләкин беҙ ысынбарлыҡты күреп торабыҙ бит. Максим Чудовтың һуңғы ике уҙышын күҙәтеүсе Рәсәй тамашасылары был биатлонсының тотороҡло лидер булып формалашыуына шаһит булды.\nЭлек ул эстафетала донъя чемпионы һәм эҙәрлекләҙә донъя чемпионатының көмөш призеры булғайны. Ләкин хәҙер, Швециялағы ике уңышынан һуң, Максим Чудов - ике тапҡыр донъя чемпионы һәм бер нисә тапҡыр чемпионат призеры. Бындай ҡаҙаныштар менән һәр танылған ветеран да маҡтана алмай. Тулы бәхеткә ирешеү өсөн уға Олимпиада уйындарында "алтын" яуларға һәм тағы бер нисә награда алырға ғына ҡалды.\nДөрөҫөн әйткәндә, Чудов ут рубежында һынатып ҡуймаһа ярар ине, тип шөрләгәйнек. Ләкин чемпионаттың беренсе старты уҡ, спринт, Чудовтың әҙәби персонаж Следопыттан насар атмауын күрһәтте.\n10 километрҙы Чудов һуңғыларҙың береһе булып йүгерҙе. Немец Андреас Бирнбахер менән норвег Халвард Ханевольд дистанцияны мәргән атып уҙғас, Максим хәҙер ҡыуып етә алмаҫ инде, тип уйланыҡ. Шулай ҙа Уле Эйнар Бьорндален, ике тапҡыр яҙа тейҙереп, икенсе һөҙөмтә менән килгәс, мин, тиҙ йүгереүсе Чудов атыуҙа бер-ике тапҡырҙан артыҡ яңылышмаһа, миҙалға дәғүә итә ала, тип уйланым.\nЛәкин яҙа атыу тураһында уйларға ла кәрәк булмаған икән. Швеция телевидениеһы кемдеңдер финишын күрһәткән арала, Макс ятып атыуҙа бөтә сәптәрҙе лә япты.\nТороп атҡанда мин биатлонсыбыҙ өсөн шул тиклем борсолдом, хатта уның менән бергә тын алмай торҙом. Күп тамашасылар тулҡынланыуҙан шулай иткәндер тип уйлайым. Чудов бөтә сәптәргә лә мәргән атып, "алтын" артынан йүгерҙе. Финишта беренсе булып барған Ханевольд йүгереүҙә Максимға етәме ни.\nЧудов финишҡа килеп еткәнсе, берәй нәмә булып ҡуймаһын тип борсолоп, күҙҙе лә алмай көттөк. Шөкөр, ҡурҡыныс бер нәмә лә булманы, Чудов көндөҙгө тантанала сәскә һәм кисен алтын миҙал алды.\nМатбуғат конференцияһында ул:\n- Бөгөн минең фамилиям (Чудов) ысынбарлыҡҡа әйләнде - бәләкәй генә мөғжизә (чудо) булды. Мин үҙ-үҙемә ышандым. Ут рубежында бөтә иғтибарымды тупланым, һәм барыһы ла яҡшы килеп сыҡты.\nЯрыштарҙың икенсе көнөнә Чудовҡа эҙәрлекләүселәрҙән ҡасырға кәрәк ине. Ханевольдты Макс стартта уҡ - 20 секундҡа, Бьорндаленды 30 секундҡа уҙып китә.\nБеренсе атыуҙа уҡ яҡташыбыҙ өҫтөнлөгөн юғалта - ике тапҡыр яҙа ата, һәм, әлбиттә, ул беренсе түгел, ә өсөнсө, Бьорндалендан 24 секундҡа ҡалыша.\nИкенсе рубежда инде Чудов барыһында ла сәпкә тейҙерә, шулай ҙа Уле Эйнар алда бара.\nБеренсе ятып атыу. Бьорндален тағы бер тапҡыр, ә Чудов ике тапҡыр яҙа ата. Тейешле штраф түңәрәктәрен үткәндән һуң рәсәйле тағы ла өсөнсө.\nҺуңғы атыу. Уле Эйнар бөтә сәптәргә лә мәргән атып, Норвегия флагын күтәреп, финиш һыҙығын үтә. Макс та был юлы мәргәнлек күрһәтә һәм, Бьорндалендан 10 секундҡа ғына ҡалышып, финишҡа икенсе булып килеп етә. "Көмөш" - шулай уҡ бик яҡшы һөҙөмтә.\nЯрыштан һуң уҙғарылған матбуғат коференцияһында Бьорндален:\n- Һуңғы атыуҙа бишәүһенә лә тейҙереү минең өсөн ысынлап та яҡшы һөҙөмтә булды. Һуңғы түңәрәктә Максимдың бик шәп йүгерәсәген белә инем, шуға күрә лә миңә был саф атыу бик кәрәк ине, - тине.\n- Хәҙер мин үҙемде яҡшы тоям, ләкин хәлдән тайыу һуңыраҡ киләсәген беләм.\nҺуңғы түңәрәктә мин Улены эҙәрлекләмәнем, хатта маташманым да. Мин үҙемде ҡыуып етергә маташыусыларҙан өҫтөнлөгөмдө һаҡланым. 20 секундҡа артта ҡалыуҙы ҡыуып етеп булмаясағын һәр атлет белә.\nРәсәй йыйылма командаһы тренеры Владимир Аликин Чудовтың һөҙөмтәләренә шатланып бөтә алмай. Әлбиттә - ирҙәр йыйылма командаһына планлаштырылған өс миҙалдың икәүһен яуланы бит Макс.\nАлда әле күп старттар буласаҡ, Чудов, уларҙың барыһында ла ҡатнашыр инем, тип белдерҙе. Егеттә сәм етерлек, тик бына көсө етерме?


Материалы за 07.05.2013 » "Урал" гәзите\n7-05-2013, 14:13 / Мәғариф\nБашҡорт рухы һүнмәһен һиндә, гимназия!\n1995 йылда, Башҡортостан республикаһының суверенитет алыуға 5 йыл тулыуын байрам иткәндә, Белорет муниципаль район хакимиәте ҡарары менән ҡалала тәүге башҡорт гимназияһы асыла. Нәҡ шул йылы, бөгөнгө 25-се «Тирмәкәй» башҡорт балалар баҡсаһы бинаһының дүрт бүлмәһендә 64 башланғыс класс уҡыусыһы өсөн ҡыңғырау тауышы яңғырай. Милләтебеҙҙең энтузиаст уҡытыусылары башҡорт балаларын милли рух, үҙ традицияларыбыҙ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ нигеҙендә уҡытыу һәм тәрбиәләүгә ең һыҙғанып эшкә тотона....\n7-05-2013, 13:36 / Ял минуттарында\nХәтеремдә бала сағым, Урамда уйнай инем. Шәшке ярсыҡтары теҙеп Нимәлер яһай инем. Миҙал таҡҡан олатайҙар Байрамдан ҡайтып килә. Йѳрәк әллә нишләп китте, Олатай кәрәк миңә! Олатайлы ҡыҙҙар бар ҙа, Кемдекелер икәүҙәр....\n7-05-2013, 13:34 / Ял минуттарында\nҺуғыштан һуң тыуған баламын\nҺуғыштан һуң тыуған баламын мин, Һуғыш афәтен мин күрмәнем. Ишетмәнем пуля һыҙғырыуын, Траншеялар ҡаҙып йѳрѳмәнем. Оҙатманым яуға егеттәрҙе, Еңеп ҡайтыуҙарын кѳтмәнем....\n7-05-2013, 13:26 / Яңылыҡтар\nУлар Бѳйѳк Еңеүҙе яҡынайтты\nБѳйѳк Ватан һуғышы илебеҙҙең бер ғаиләһен дә урап үтмәй. Белорет ҡалаһында йәшәүсе Зариевтар ғаиләһе лә ул йылдарҙы яҡшы хәтерләй....


“Сәләмәтлек көндәлеге” эстафетаһы – Түбәлә! — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\n“Сәләмәтлек көндәлеге” эстафетаһы – Түбәлә!\nЙомаш ауыл биләмәһе делегацияһы биләмә башлығы Йәнбирҙин Р.Р. етәкселегендә Түбә ауылына эстафета тапшырҙы, түбәләр үҙ сиратында Сәләмәтлек һәм әүҙем оҙон ғүмерлелек йылына арналған сара үткәрҙе. Түбәләр элек-электән оҫта быйма баҫыусылары менән билдәле. Клуб фойеһындағы күргәҙмәлә тәү сиратта хужалар Ағинәйҙәр ҡоро ағзаһы, быйма баҫыусы Фәрзәнә Мөхәмәтғәлина, уның ҡул эштәре — сәскәләр, биҙәктәр төшөрөлгән быймалар, быймабаштары, ат, республика әләме төшөрөлгән кейеҙ картиналар менән таныштырҙы. Фәрзәнә апай быйма баҫыу буйынса оҫталыҡ дәресе күрһәтте. Ағинәйҙәр ҡул эштәрен тәҡдим итте. Күптән түгел сарыҡ эшләргә өйрәнгәндәр. Любовь Сибряеваның ирланд техникаһы менән бәйләнгән (ирландская вышивка) күлдәктәре, кофталары күҙҙең яуын алып торҙо. “Өй йәме” һәм “Ер еләге” түңәрәктәренең ҡул эштәре, бай йөкмәткеле милли аш-һыу ризыҡтары, шифалы үләндәр, Юлай Үлйәбаевтың талдан үрелгән кәрзин, һауыт-һаба һәм башҡ көнкүреш әйберҙәре күргәҙмәләре лә иғтибарҙы йәлеп итте.\nСәхнәлә биртек йыйыу йолаһы сағылдырылды. Сығыш яһаусы Рима Ғибәҙәтова биртек йыйыу йолаһының шифаһы тураһында һөйләне, биртек йыйып, биле ауыртҡан кешене һыйлап, ыуып, уға еңеллек килеүе хаҡында тормоштан миҫалдар килтерҙе. Сафия Мәүлитова күҙ тейеүҙән доғалар уҡыны.\nАуылдың спорт тормошо менән биләмә башлығы Хәлитова Әлфирә Самат ҡыҙы таныштырҙы. Түбәлә элек-электән спортҡа айырым иғтибар бүленә, тине сығыш яһаусы. 1925-1926 йылдарҙа Константин Сальманов етәкселегендә ауылда спорт хәрәкәте старт ала. Йәштәр үҙ көстәре менән стадион төҙөй, яҡын-тирәләге ауылдар, ҡаланан командалар саҡырып, ярыштар уҙғарыла. Яҡуп Йәнтилин 1934 йылда Урал-Кузбасс спартакиадаһында 100, 800 метрлыҡ дистанцияларҙа йүгереү буйынса еңеү яулай. Василий һәм Ольга Аносовтар, Мария һәм Павел Леоновтар, Охотников, Долгоногова, Йәнтилин, Ғайсин, Буранбаевтар 1935 йылда Чита ҡалаһында үткән Бөтә Союз спартакиадаһында ҡатнашып еңел атлетика буйынса призлы урындарға сыға. Ауылда әле волейбол, баскетбол, хоккей кеүек команда уйындары айырыуса үҫешкән, 2015 йылдан хоккей ҡумтаһы эшләй. Аксенов Валерий Викторович етәкселегендәге “Ҡараташ” хоккей командаһы район, район-ара ярыштарҙа ҡатнашып һәр саҡ алдынғылар рәтендә сығыш яһай. Артабан һүҙҙе команда тренеры Валерий Аксенов дауам итте. Команданың йәш һәм өлкәндәр составы бар. Йәш хоккейсылар тәүге йылдарҙа Баймаҡтың “Комета” командаһынан ярыштарҙа еңелһә лә, ныҡышмалылыҡтары, еңеүгә ынтылыштары үҙенекен итә, бөгөн улар башлыса еңеү яулай, район йыйылма командаһы составында “Ҡараташ”тан 7 кеше уйнай. Түбә хоккейсылары “Гильза” фильмында төшкән. Быйыл Асҡарҙа үткән беренселектә “Ҡараташ”тың йәш хоккейсылары төрлө райондарҙан һәм ҡалаларҙан йыйылған 7 команда араһында Магнитогорск хоккейсыларынан ғына еңелеп, 2-се урын яулай. Муниципаль район хакимиәте командаға ҡапҡасы экипировкаһын бүләк итә. Йәнә бер комплектты хоккейсылар үҙ тырышлығы, халыҡ ярҙамы менән һатып алған. Уйынсыларҙың экипировкаһы ла күмәк көс — уйынсылар, команда тренеры, ауыл халҡының, ҡырҙа эшләп йөрөүсе ауылдаштарҙың тырышлығы, хакимиәт ярҙамы менән алына.\n“Китап – рухи сәләмәтлек һаҡсыһы” бүлегендә түбәләр Гөлсирә Ғиззәтуллинаның “Ҡайт, ҡотом, ҡайт!” әҫәренән өҙөк сәхнәләштерҙе. Ҡатын-ҡыҙ эскелеге – айырыуса әсендергес. Йәшел йыландан арбалған ҡатын үҙ асылына ҡайтырмы? Сара “Рябинушка”, “Өй йәме” ансамблдәренең, Гөлдәр Халфинаның сағыу сығыштары менән үрелеп барҙы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №38, 19 - 25 сентябрь, 2020 - Информационные страницы\n№38, 19 - 25 сентябрь, 2020\nӨфө ҡайҙа? Өфө Ағиҙел буйында, тау башында. Эйе, көньяҡ ҡапҡанан беҙ баш ҡалаға Ағиҙел күпере аша, бейек йорттарға, мәсет манараһына, мөһабәт булып ҡалҡып ултырған Хөкүмәт йортона, арыраҡ иһә Салауатыбыҙ һәйкәленә үрелеп бағып, һоҡланыулы күҙ уҡтарын атып, гүзәллектән күңел ирәйеп килеп инәбеҙ. Хәҙер иһә ирәйергә тағы бер шәп сәбәп, дөрөҫөрәге, күренеш хасил булды - Ағиҙел буйы заманса стилдә төҙөкләндерелде, юлдар, объекттар һалынды...\nТөҙөкләндереүҙе дауам итеп, яр буйындағы объекттарҙы халыҡҡа хеҙмәт иттереү, уларҙы баш ҡала халҡының һәм ҡунаҡтарҙың ихтыяжына тап килтереү эштәре Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров контролендә буласаҡ. Был турала ул БР Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә белдерҙе: "Беҙҙең алда торған төп бурыс - Ағиҙел яры буйына тормош һулышы өрөү. Был эш БР Мәҙәниәт министрлығына ла, Өфө ҡалаһының социаль блогына ла ҡағыла. Ләкин был яр буйы бизнес өсөн дә ҡыҙыҡһыныу тыуҙырасаҡ..."- тине Радий Фәрит улы. Уның белдереүенсә, киләһе йәй аҙағына яр буйында тәүге стационар ресторандар, ял һәм спорт объекттары барлыҡҡа килергә тейеш. "Кем дүрт миллионлы республиканың миллионлы ҡалаһының яр буйы мәнфәғәте өсөн үҙенең яҡшы идеяларын тормошҡа ашырырға теләй, мөрәжәғәт итһендәр", - ти республика Башлығы.\nӘйткәндәй, үтеп барған йәйҙә башҡорт йәштәре Ағиҙел яры буйында үҙ инициативалары менән "Самауырлы ритайым" кисәһе ойоштороп, ошондай сараның ҡала халҡына ла, ҡунаҡтарға ла ҡыҙыҡлы булыуын иҫбат иткәйне инде. Был сара Башлыҡ күрергә теләгән яҡшы идея булараҡ ҡабул ителер, Ағиҙел буйындағы иң матур, айыҡ ял итеү өлгөһөнә әйләнер, тип ышанғы килә.\nНиңә башҡорт теленән дәрес әҙерләү бала өсөн көс етмәҫлек хәлгә әйләнгән һуң? Ни өсөн башланғыс класс уҡыусыһына мотлаҡ башҡорт телен, грамматик ҡағиҙәләрен яҡшы белгән филолог ярҙам итергә тейеш?\nҺуңғы ике йылда республикала дәүләт һәм урындағы үҙидаралыҡ органдары эшендә башҡорт телен ҡулланыу мөмкинлектәрен киңәйтеү йәһәтенән һөҙөмтәле һәм тәртипкә һалынған, маҡсатлы эш алып барыла.\nШул саҡ окопта ятҡандарҙан кемдер аңлашылмаған телдә ҡысҡырып ебәрҙе. 20-ләп башҡорт һалдаты окоптан күтәрелеп, разведчиктарға ярҙамға ташланғайны, улар артынан баяғы ғәскәрҙең бөтә башҡорт һалдаттары күтәрелде.\nБашҡортостандың да үҙенә генә хас ҡабатланмаҫ, уникаль ҡаҙаныштары, рухи һәм матди байлығы күп. Халыҡтың ошо мираҫын матур төргәккә төрөп, беҙгә һәйбәт килем бирерлек итеп туристарға һатыу - беҙҙең өсөн төп мәсьәлә.\nҠапыл эргәлә генә ниндәйҙер ыңғырашыу ишетелде. Дим ипләп кенә телефонын тауыш яғына борҙо. Фонарик яҡтыһы иҙәндә ятҡан ҡыҙ һынын ялманы. Ул яланаяҡ һәм еңел йәйге күлдәктән генә.\nшағирәгә өс һорау\nЙыраҡтарҙан ҡайтҡанда илем территорияһына аяҡ баҫыу менән күңелем урынына ултыра. Республикамдың энергетикаһы көслө, яҡты. Унда йәшәгән халҡымдың йөҙө лә нурлы, шундай ҡәҙерле һәм яҡын.\nЯңы ҡабул ителгән "Башҡортостандың матди булмаған мәҙәни мираҫы" тигән законға таяныпмы, башҡа юридик нигеҙләмәләр ярҙамындамы, башҡорт милли кейеме өлгөләрен патентлау тураһында һүҙ башлау ваҡыты етте\nБыл тамашала Миңлеғәли Шайморатов һәм уның кавалерияһының аҫыл егеттәрен тәрбиәләй алған ябай, әммә көслө рухлы халыҡтың йыр-бейеү, ым-ишара аша эскерһеҙ мөнәсәбәттәрҙә ҡоролған ҡәҙимге тормошо сағыла.


Кешеләр тереләй янған: Башҡортостанда юл фажиғәһендә «ГАЗел»дең дүрт пассажиры һәләк булған // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n17:03, 23 сентября 2021 Хәл-ваҡиғалар\n23 сентябрҙә Мәләүез районында Р-240 Өфө — Ырымбур трассаһының 166-сы саҡрымында, Салауат ҡалаһынан 2 саҡрым көньяҡтараҡ үлемесле юл фажиғәһе булған. Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Renault Master Ырымбур өлкәһе ойошмаһының «ГАЗель» менән бәрелешкән. Юл-транспорт ваҡиғаһында автобус янып киткән.\nУрынға Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре, башҡа ашығыс хеҙмәттәр килеп еткән. Янғын һүндереүселәр ут ялмап алған машинаны һүндергән. Аварияла «ГАЗел»дең дүрт пассажиры һәләк булған тигән фараз бар. Renault Master водителе йәрәхәтләнгән.\nБашҡортостан Республикаһы буйынса Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһының яҡынса мәғлүмәттәре буйынса, автобуста водитель һәм өс пассажир тереләй янып үлгән. Башҡа зыян күреүселәр тураһында мәғлүмәт юҡ.


Ҡурсаулыҡта - күнекмәләр.\n25 Апрель 2021, 11:32\nКөнъяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы территорияһында урман янғындарына ҡаршы янғын-тактик күнекмәләр уҙҙы.\nКүнекмәләрҙә ҡурсаулыҡтың Янғын-химик станцияһы, Ямашты, Бирҙеғол, Лапышты урмансылыҡтарының дәүләт инспекторҙары, Инйәр ҡасабаһының һәм Межгорье ҡалаһының янғын һүндереү частары ҡатнашты. "Янғын һүндереүҙә" 15 берәмек техника, янғынды асыҡлау өсөн 1 квадрокоптер ҡулланылды, барлығы 55 кеше йәлеп ителде.\nКүнекмәләрҙең легендаһы буйынса, ҡурсаулыҡтың Ямашты урмансылығында урман янғыны барлыҡҡа килә. Ут ҡурсаулыҡтың Үҙәк усадьбаһына һәм Рәүәт ауылына хәүеф тыуҙыра. Урман янғыны менән көрәшергә етәкселек өсөн штаб булдырылды, барлыҡ көстәр шартлы янғын урындарына юлланды.\nКүнекмәләр барышында янғын һүндереү техникаһы, элемтә саралары менән эшләү алымдары һынау тотто, барлыҡ хеҙмәттәр өсөн берҙәм саҡырыу сигналдары базаһы булдырылды. Һуңынан, янғын һүндереү хеҙмәте вәкилдәре ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәренең һорауҙарына яуап бирҙе, яңы алымдар өйрәтте.\nХәүефле урман янғындары осорона әҙерлек барлыҡ хеҙмәттәрҙә лә әүҙем бара, барлыҡ бурыстар теүәл үтәлә - тип күнекмәләргә йомғаҡ яһаны Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының директоры Фәнүр Хажиғәли улы Әлибаев. - Бөгөнгө сара янғынға ҡаршы әҙерлек күләмен билдәләргә һәм уларға яҡшыраҡ әҙерләнергә мөмкинлек бирә. Күнекмәләр яҡшы кимәлдә үтте.\nИҫкәртеп үтәбеҙ, урман янғынын асыҡлаһағыҙ, 8-800-100-94-00 телефоны буйынса "Урман һағының тура линияһына", йәки Көньяҡ Урал ҡурсаулығының Урман һаҡлау бүлегенә (34792) 7-68-10, 7-68-11 телефондары буйынса хәбәр итеүегеҙ һорала.\nКөньяҡ Урал ҡурсаулығының методисы.


Өфөлә мамыҡ бураны...\n19 Июнь , 16:00\nӨфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, тирәк мамығын көн һайын һурҙырғыс техника ярҙамында йыялар...\nБаш ҡалаға эҫе көндәр башланыу менән бергә тирәк мамығы миҙгеле лә килде. Беҙ йәшәгән Затон биҫтәһендә мамыҡ бураны ғәҙәттәгесә башланды, хатта ямғырҙар ҡойоп үтеүе лә өрпәк мамыҡтарҙың һауала өйрөлөүенә ҡамасаулай алманы. Уларҙың үрге ҡаттарҙа йәшәүселәргә лә тынғылыҡ бирмәүе билдәле, тәҙрәләр, балкондар аша нисектер һиҙҙермәй генә фатирҙарға үтеп инәләр. Юл ситтәрендә аҡ мамыҡ “көрттәре”. Уларҙы күргән һайын “бала-саға ут төртөп ебәрмәһә ярар ине” тип хафаланаһың. Бындай хәлдәрҙе элегерәк күрергә тура килгәнгә күрә күңелдә хәүеф тойғоһо бар.\nТәбиғәттең был үҙенсәлекле осоро тиҙҙән үтеп китер, ә бына аллергия менән яфаланыусыларға улар өсөн ябай булмаған осорҙа ни эшләргә?\nӨфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, тирәк мамығын көн һайын һурҙырғыс техника ярҙамында йыялар. Был эшкә “Горзеленхоз” яуаплы. Майҙан ҙур ғына – 39,895 гектар. Әйткәндәй, үҙгәртеп ҡороу барған “Дим” ял паркында ҡарт тирәктәрҙе ҡырҡыу бара, тиҙәр. Бындай юл менән мамыҡ буранынан ҡотолоу дөрөҫ булмаҫ, июнь селләһен был үҙенсәлекле күренештән башҡа күҙ алдына килтереүе лә ауыр, һағындырыр әле йәйге тәбиғәт бурандары!\nТирәк мамығы үҙенән-үҙе аллерген була алмай, әммә һеркәһе тымау тейеүенә, күҙҙәр ҡыҙарыуына килтерә. Аллергологтарҙың ябай кәңәштәрен тотһағыҙ, был миҙгелде еңелерәк үткәрерһегеҙ. Урамға сыҡҡанда күҙлек кейергә кәрәк, был күҙҙең лайлалы тиресәһен мамыҡтан һәм һеркәһенән һаҡлар. Был осорҙа урамға йүнәлгәндә кремдарҙан файҙаланмай тороғоҙ, тип иҫкәртә табиптар, сөнки мамыҡ биткә йәбешеп тирене ҡуҙғытасаҡ. Ел сыҡҡанда, һауалағы һеркә концентрацияһының юғары күтәрелеүен дә иҫкә алығыҙ. Бар ышаныс ямғырҙа ғына, ул мамыҡты ла, һеркәне лә еңә ала.\nФото: ngs55. ru


Булгаков ауылында сыуаш халыҡ ижады фестивале булып уҙҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБулгаков ауылында сыуаш халыҡ ижады фестивале булып уҙҙы\n10:04, 23 ноября 2009 Йәмғиәт\nӨфө районының Булгаков ауылында “Йырла, бейе, күңел!” сыуаш халыҡ ижады фестивале иң яҡшы сығыштарҙан төҙөлгән гала-концерт менән тамамланды. Фестивалдә республика ҡалалары һәм райондарынан 46 ижади коллектив ҡатнашты.\n— Ҡатнашыусыларҙы беҙ жанрҙар буйынса сикләмәнек, — тине Башҡортостан сыуаштары Кәнәше башҡарма комитеты рәйесе Валерий Сидоров . — Шуға ла фестивалдә хореография, фольклор коллективтары, яңғыҙ йырсылар ҙа сығыш яһаясаҡ, ғөмүмән, халыҡ ижадының төрлө төрҙәре күрһәтеләсәк. Фестивалгә республиканың төрлө төбәктәренән үҙенсәлекле ижади коллективтар йыйылды. Улар Ишембай, Бишбүләк, Дәүләкән, Йәрмәкәй, Ҡырмыҫҡалы,Стәрлетамаҡ, Саҡмағош һәм башҡа райондарҙан, Октябрьский, Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат, Өфө ҡалаларынан.\n— Бөгөн беҙҙең республиканың йәмғиәт тормошонда үтә мөһим ваҡиға, — тине БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығының милли сәйәсәт бүлеге начальнигы Шәфҡәт Тутаев.- Сыуыш халҡының үҙенсәлекле мәҙәниәте Урал һәм Волга буйы халыҡтарының тарихы менән тығыҙ бәйләнгән. Ә беҙҙең һәр беребеҙ яҡын күршеләребеҙҙең нисек йәшәүҙәре тураһында белергә тейеш.\nСыуаштар Башҡортостан Республикаһы территорияһында йәшәүсе халыҡтарҙың күпселеген тәшкил иткән халыҡтарҙың береһе. Уның традицияларын үҫтереү өсөн республикала байтаҡ эштәр атҡарыла. Башҡортостан сыуаштары сьезы башҡарма комитеты, төрлө клубтар эшләп килә, сыуаш мәҙәниәте музейы һәм мемориаль комплексы бар, халыҡ ижады конкурстары һәм фестивалдәре үткәрелә, туған телдәрендә гәзит сығарыла.\n— Минең ҡарашҡа, фестиваль уңышлы үтте ,- тине Өфө районы башлығы Владимир Незнанов. — Күптәр үҙ сығыштарында юғары оҫталыҡ күрһәтте. Был сыуаштарҙың үҙ традицияларына һаҡсыл ҡарауҙары тураһында һөйләй. Ә инде фестивалдә ҡатнашыусылар араһында йәштәрҙең һәм балаларҙың күп булыуы икеләтә ҡыуаныс. Тимәк, улар ата-бабаларының йолаларына, тарихына һаҡсыл ҡарашта. Үҙенең мәҙәниәтен онотмаған халыҡ ер йөҙөнән бер ҡасан да юғалмаясаҡ.


Яратыумы был? Юҡ, мауығыу ғына...\n29 Апрель 2019, 10:39\n«Бер егет менән дуҫлашып йөрөгәйнек. Ул хәҙер йыраҡта, ҡалала уҡып йөрөй. Үҙенә – 17 йәш. Уны бүтәндәрҙән ныҡ көнләшәм. Бер ҡасан да ташламайым, тигәйне. Кискеһен: «Нимә эшләйең?» – тип һорап яҙһам, яуабы: «Урамда йөрөйөм...» Бер үҙе түгел икән. Юля менән. Ул – яҡын дуҫым, ти. Бер ҙә егетемде улай йөрөткөм килмәй. Ни эшләргә икән? Мине тыңламай. Юля менән дуҫлашма, тиһәм, үпкәләп, үҙемде ташлап ҡуйырмы инде?» А., 16 йәш.\nҺиңә шундай кәңәш. Үҫмер саҡта шулай ғашиҡ булаһың, дуҫлашып йөрөй башлаһаң, яратам, тип уйлайһың инде ул. Тәүге һөйөү хистәре килеп ишек ҡаҡҡан икән, ҡыуанырға ғына кәрәк. Әммә, яҙыуыңа ҡарағанда, һин егеткә үҙең башлап SMS-хәбәрҙәр ебәрәһең. Ярай әле яуап яҙа. Әгәр һиңә ҡарата хистәре булһа, ул үҙе белдерер, шылтыратыр ине, моғайын. Өҫтәүенә, Юля менән йөрөйөм, тип тураһын әйткән, ситләтеп кенә ҡыҙы барлығын белдерергә тырышҡан бит. Был егеттең һинең менән ваҡытлыса ғына мауығып, дуҫлашып йөрөгәнен аңларға кәрәктер. Ҡайғырма, юҡҡа эсең бошмаһын. Киләсәктә ысын мөхәббәтеңде мотлаҡ осратырһың. Ә әлегә был матур егет тураһында оноторға тырыш. Социаль селтәрҙә уның диуарына инеп, фотоларын ҡарап ултырма. Хистәрҙең онотолоу үҙенсәлеге бар ул, тик бер аҙ ваҡыт кәрәк. Иғтибарыңды күберәк уҡыуға бүл, яратҡан шөғөлдәрең менән бул, төрлө сараларҙа ҡатнаш. Бик ҡыйын булһа, серҙәреңде иң яҡын кешеңә һөйлә, кәңәшләш. Әгәр был турала бер кемгә лә белдермәҫкә теләһәң, Бөтә Рәсәй балалар ышаныс телефонына шылтырат: 8-800-2000-122. Һине тәжрибәле белгес тыңлап, кәңәштәрен әйтер. Ғорур бул, А. һылыу. Егеттәр үҙҙәре һинең иғтибарыңды яулап алырға тырышһын.


Рәсәйҙең ғилми берләшмәһе 8 февралдә һөнәри байрамын билдәләй\nБыл көндө республикала фәнни эштәр конкурсы еңеүселәре тәбрикләнәсәк. Быйыл республика гранттары 38 йәш ғалимға тапшырыла.\nБыл турала бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында иғлан ителде. Фәнни эштәре һәм ҡаҙаныштары өсөн 90 мең һумлыҡ 20 грантҡа айырым йәш ғалимдар ҙа, ғилми коллективтар ҙа дәғүә итә. Осрашыуҙа билдәләнеүенсә, Башҡортостанда ярайһы уҡ үҫешкән ғилми-мәғариф комплексы булдырылған. Республикала мөһим тикшеренеүҙәр бар. Тәү сиратта улар нефть сығарыу, нефть эшкәртеү, машиналар эшләү өлкәһендәге технологияларға, биология, биотехнологияларға һәм социаль өлкәгә ҡағыла.


Хәйбулла районында «Театр яҙы-2010» район фестивале үтә\n9 Март 2010, 15:59\nХәйбулла районында Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығына һәм райондың 80 йыллығына арналған «Театр яҙы-2010» район фестивале үтә.\n«Башинформ» агентлығына Хәйбулла районының мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Лилиә Ғатауллинаның хәбәр итеүенсә, Әбүбәкер, Федоровка, Быҙаулыҡ ауылдарының мәҙәниәт йорттары коллективтары үҙенең эшен беренселәрҙән булып күрһәткән. Улар Ибраһим Абдуллиндың «Айһылыуҙың айлы кистәре», Әсхәт Мирзаһитовтың «Әсәләр көтәләр улдарын» һәм Әнғәм Атнабаевтың «Әсә хөкөмө» пьесалары буйынса хәрби тематикаға спектаклдәр тәҡдим иткән.\nТеатраль коллективтарҙың уйынын тамашасы ғына түгел, актерҙар оҫталығын, декорацияларҙы, спектаклдең музыкаль биҙәлешен билдәләүсе компетентлы жюри ла баһалай.\nҺәүәҫкәр театр сәнғәтен, милли йолаларҙы, традицияларҙы һәм мәҙәниәтте һаҡлау һәм үҫтереү, район драма түңәрәктәре етәкселәренең һөнәри оҫталығын, һәүәҫкәр актерҙарҙың башҡарыу оҫталығын күтәреү «Театр яҙы-2010» район фестиваленең төп маҡсаты иҫәпләнә.\nФестиваль йомғаҡтары буйынса Гран-при, 1-се, 2-се һәм 3-сө урындар биреләсәк, шулай уҡ «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле», «Иң яҡшы ир-егет роле», «Иң һәйбәт музыкаль биҙәлеш», «Иң оҫта кире герой роле», «Иң яҡшы спектакль», «Иң яҡшы спектакль сценографияһы» номинацияларында еңеүселәр билдәләнәсәк.


Ҡан тапшырыу акцияһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҠан тапшырыу акцияһы\n17 июня 2015 — 17:22\nНаркотиктар әйләнешен күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре, наркоманияға ҡаршы көрәш алып барыусы хәрәкәт ирекмәндәре һәм йәмәғәт ойошмалары ағзалары донорлыҡ акцияһын ойошторҙо. Акция Бөтә донъя донор һәм наркоманияға ҡаршы Халыҡ ара көрәш көндәренә бағышланды. Ҡан тапшырыу станцияһына килеүселәрҙең сәләмәтлеген табиптар һәр саҡ ентекләп тикшерә. Тик табиптарҙың рөхсәте менән генә ҡан тапшырырға мөмкин. Кешеләрҙе бында гражданлыҡ тойғоһо, ауыр хәлдәгеләргә ярҙам итеү теләге алып килә. Бөгөнгө акцияны ойоштороусылар шулай уҡ кешелекле булыу менән бер рәттән сәләмәт тормош алып барыуҙың да мөһим икәнлеген күрһәтеүҙе маҡсат итеп ҡуйҙы.Табип янына сират көтөп тороусыларҙың күбеһе йәштәр, ҡайһы берҙәре бөгөн ғүмерҙәрендә беренсе тапҡыр ҡан тапшыра. Араларында акцияла ҡатнашмағандар, үҙ теләктәре менән йә иһә сараһыҙҙан килгәндәре лә бар.Ошо минуттарҙа кемгәлер ярҙам кәрәклеген һәм уның яҙмышын бәлки улар тапшырған ҡан ҡотҡарасағын аңлаған егет-ҡыҙҙарҙың йөҙҙәрендә ҡәнәғәтлек сағыла. Акция көн дауамында барасаҡ. Өс сәғәт эсендә 100-гә яҡын донор ҡан тапшырҙы. Әгәр ҙә һәр кешенән 450 гр. ҡан алынһа, тимәк ҡан банкы 45 литрға тулыланған.


Башҡортостанда туғандары һәм тәрбиәгә алған ата-әсәһе баш тартҡан сирле ҡыҙ вафат булған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:28, 21 июня 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 21 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанда «Беҙҙең балалар» хәйриә фондының кескәй тәрбиәләнеүсеһе яҡты донъя менән хушлашҡан. Ауыр яҙмышлы ҡыҙыҡай хаҡында алдан яҙғайныҡ инде.\nЛиана Даун синдромы менән тыуған, әсәһе бала табыу йортонда уҡ унан баш тартҡан. Күпмелер ваҡыттан һуң сабыйҙы бер ғаилә тәрбиәгә алған, һәм барыһы ла яҡшы булырға тейеш кеүек ине, ләкин яңы бәлә һағалап торған икән. Уға лейкоздың ауыр формаһы тигән диагноз ҡуйыла, былай ҙа һаулығы шәптән булмаған ҡыҙыҡайҙың сире көсәйә генә. Яңы ата-әсә яҙмыш һынауына ҡаршы тора алмай, баланы дауаханаға химия терапияһында ҡалдырып китә.\nОнкогематология бүлексәһендә ҡыҙыҡайҙы «Беҙҙең балалар» һәм «Юғалтыуҙар юҡ» фондтары бала ҡараусылары тәрбиәләп тора. Табиптар бер нисә ай дауаланғандан һуң Лиананың һауығыуын фаразлай. Ләкин ауырыу көслөрәк булып сыға, ул ике йәшкә тиклем дә йәшәмәй.\n«Күпселек «ҡояшлы» балалар кеүек, Лиана бик яғымлы ҡыҙыҡай ине, кешеләргә тартылды, — тип һөйләйҙәр уның хаҡында фондта. — Күҙ алдына килтереүе лә ҡурҡыныс — әгәр эргәһендә бер кем дә булмаһа, уның һуңғы көндәре һәм сәғәттәре ниндәй ауыр булыр ине. Беҙ Лиана өсөн бала ҡараусыларҙың эшенә түләргә ярҙам иткәндәрҙең һәммәһенә лә рәхмәт белдерәбеҙ. Һеҙҙең ярҙамығыҙ менән ҡыҙыҡай һуңғы көнөнә тиклем хәстәрлекле ҡулдарҙа булды».\nТеги: балаларҙан баш тартыу, дауаханалағы балалар


ҺЫҒЫЛЫП - ҺЫҒЫЛЫП СЫҒА КҮҘ ЙӘШЕ\n23 Июня , 23:58\n... - Әллә кем булып. Түш киреп. Кешене мат ҡурып. Кем белмәгән Сафия?..ХикәйәТаңһылыу ҠарасуринаУйҙарының ошо ерен ҡапыл ҡысҡырып әйтеп ебәргән Мәзүнә ян - яғына ҡарай һапды - берәйһе ишетеп ҡалмаһын."Был бисара үҙ алдына һөйләнә башлаған, икән", - тигән яманат китер шунан. Берәйһе шулай тиһә, икенсеһе:- Ул ни әллә ҡасандан бирле шулайта бит ул,.. - тип өҫтәр.- Ба-ахыр ғына... Ҡуй инде... Уның урынында булһам, мин әллә ҡасан...Тағы әллә нимәләр тип сурытырҙар, Мәзүнәне йәлләгән булып. Бисәләргә изем генә булһын.\n"Киртләс - киртләс була тау ташы,\nЙоморо - йоморо була һыу ташы.\nҺығылып - һығылып сыға күҙ йәше." (Халыҡ йыры.)\n... - Әллә кем булып. Түш киреп. Кешене мат ҡурып. Кем белмәгән Сафия?..\nУйҙарының ошо ерен ҡапыл ҡысҡырып әйтеп ебәргән Мәзүнә ян - яғына ҡарай һапды - берәйһе ишетеп ҡалмаһын.\n"Был бисара үҙ алдына һөйләнә башлаған, икән", - тигән яманат китер шунан. Берәйһе шулай тиһә, икенсеһе:\n- Ул ни әллә ҡасандан бирле шулайта бит ул,.. - тип өҫтәр.\n- Ба-ахыр ғына... Ҡуй инде... Уның урынында булһам, мин әллә ҡасан...\nТағы әллә нимәләр тип сурытырҙар, Мәзүнәне йәлләгән булып. Бисәләргә изем генә булһын.\nАлай ҙа урман ситендә берәү ҙә юҡ. Кем йөрөһөн үҙ малын Мәзүнә шикелле үҙе көтөп. Иртәнсәк ҡыуып сығаралар ҙа көтөүҙән алда йыйып алалар. Ә Мәзүнә йөрөй. Һарыҡтарын, быҙауын иртәнсәк сығара ла, эҫе төшә башлаһа алып ҡайта. Төш ауғас, тағы сығара. Тағы барып ала.\n- Йөрөйһөң үҙеңә эш яһап. Йыбанмай, - тиҙәр уға кем генә күрһә лә. Ә Мәзүнәгә шул ғына кәрәк. Уға яңғыҙ рәхәт.Уй уйларға берәү ҙә ҡамасауламай. Ҡулында бәйләме. Энәләренә ҡарамай ҙа ул, күҙ ҙә ҡалдырмай семәрҙәрендә яңылышмай шәленең - ҡулдары кәлеп булып бөткән шәл бәйләп.\nКүкрәгенә һыймай шул уйҙары.кем белә уның эсендә нимә ҡайнағанын. Иң йәне көйөп үртәлгән, йә иң үкенгән саҡтары иҫенә төшһә, бына әлегеләй, үҙе лә һиҙмәҫтән, ысҡына ла китә теленән уйҙары. Уйҙар бит тауыҡтарға һалған емгә килеп ябырылған әрәм тамаҡ күгәрсендәр ҙә, әрһеҙ турғайҙар ҙа түгел усты усҡа һуғып көш! тип ҡурҡытып осороп ебәрергә. Сафияның магазинынан йәне көйөп ҡайҡайны иртәнсәк. Бер башҡа тоҙ өсөн генә йомошо төшкәйне. Көтөп кенә торған, тиерһең, эт тиреһен башына ҡапланы, ниндәй генә ғәйеп таҡманы. Алған тоҙо ла онотолоп ҡалған хатта.\n- Нишләп шунан нахаҡҡа таланаһың, Сафияның ирен һин һалдырып алған мәллә? Һинең телең юҡ мәллә? Әйтер һүҙең юҡ мәллә? Һиндә лә тел низнай бит! Мин һинең урыныңда булһам.. .- тип аптырай магазиндан бергә сыҡҡан бисәләр. Бер ни булмағандай, йылмайып атлаған Мәзүнәнән яуап көтәләр ҙә бер - береһенә ҡарашалар.\n- Йөрөһөн әйҙә зәһәренә ҡатып. Ә мин һүҙемде әрәм итмәйем.\nБисәләрҙең иртәнге һүҙенә яңы саҡ яуап бирҙе Мәзүнә. Шулайтып үҙе менән һөйләшә шул. Кешегә сер һатмай, өйөндә һөйләшеп ултырыр кешеһе юҡ. Ире үлде, малайы бар ҙа, ул - ир бала. Уныһы ла ошо арала әллә ҡайҙа йөрөй олағып. Кис кенә арманһыҙ булып ҡайта ла тамағына ла йүнләп ашамай, тәгәрәй\n- Һинең урыныңда булһам, тигән була ла торалар. Миңә нимә булған икән? Минең урын эләкһен әле һеҙгә.\nМалдарын ҡураға индереп япты ла, ҡулъяулыҡ осона ҡуша бәйләп кеҫәһенә һалған асҡысын ҡапшаны. Юҡ асҡыс. Тағы төшөп ҡалған. Инде нисәнсеһен юғалта. Табылмаһа, тағы йоҙаҡ яңырта икән....\n- Әллә ниндәй үсем бар ошо асҡыс тигән нәмәлә. Асҡыс юғалтам да, балдаҡ юғалтам ғүмер буйы.\nҮҙ алдына һөйләнә - һөйләнә яңы ҡайтҡан юлынан кире үргә, урман яғына, атланы. Башын да ҡалҡытмай аяҡ аҫтын ҡарап бара ине:\n- Йә, тағы асҡысыңды юғалттыңмы? - тигән тауышҡа терт итеп ҡалды.\nӨс өй аша күршеһе Әсфәр икән. Бейәһен тышарға үтеп киткәйне бая янынан.\n- Ҡайһы ерҙә төшөп ҡалған?\n- Нуҡата, эйәһе булмаһа, миңә бата!. Бер самауыр сәйең йәлме. Мә. Ултырған түңгәгең төбөндә ята ине. Ике нуҡата әле - энәң дә төшөп ҡалған шунда.\nҺүҙһеҙ генә барҙылар бер килке. Әсфәр урап тотҡан йүгәне менән итегенең ҡуңысына һуға - һуға атлай, үҙе эстән генә йыр мөңрәй.\n- Теге йырыңмы?\n- Шул инде. Моңһоҙҙоң да була өс йыры, тиҙәр. Минеке берәү.\n- Берәү булһа ла берәгәй. Уҙған ғүмеркәйҙәрҙәге үкенестәр күҙ йәшен һығыр ул...\n- Үкенестәрҙән алда хаталары, алйотлоғо йөрөй уның...Һуңынан, эш үткәс, күҙ йәш һығыуҙан ни файҙа..\n- Шулай инде. Уны беҙ икәүҙән һорағыҙ, тигән бул.\nМәзүнәнең кәртә артына еттеләр.\n- Самауыр ни, ҡайнап ултыра ул, әйҙә, борол. Сафияң яр һалып килеп етмәһә... Иртәнсәк былай ҙа...\n- Енләнеп ҡайтып бара ине шул. Минең көстө һиңә төшөрәлер. Өйҙә түгел мин.\nӘсфәрҙең һуңғы һүҙҙәрен ищетмәне Мәзүнә, ишеген асты ла өйөнөң эсенә үтте. Әсфәр соланда шыжлап ултырған самауырҙың түбәсәйен алып күмеренә өрҙө лә, торбаһын ҡуйҙы.\nӨҫтәлдәге батмусҡа Әсфәр самауырҙы ултыртҡанды көтөп торған Мәзүнә сәй һалып әҙерләп ҡуйған сәйгүненә ҡайнар һыу алды ла уны самауыр башына ҡуйҙы. Ситтән ҡарап торһаң, был икәүҙе ирле - ҡатынлылар тиерһең. Өндәшмәй - нитмәй һәр береһе үҙ эшен белеп эшләй былар. Әсфәр икмәк телде, һыуытҡыстан алып биргән һалҡын итте тураны. Мәзүнә тәм - том, һөт - ҡайиаҡ, башҡа ризыҡтарҙы теүәлләне. Өнһөҙ - тынһыҙ өҫтәл әҙерләгән был ике күршенең сәйер ҡылығы үҙҙәренә һис тә сәйер тойолмай.\nЫсынлап та, ирле - ҡатынлы ине Әсфәр менән Мәзүнә. Ун йыл бергә йәшәгәс, айырылышып ҡуйҙылар. Хәҙерге бөтмәҫ - төкәнмәҫ сериалдарҙағы һабынлы - күбекле яһалма хәсрәттәргә ышанып, ҡайғырып, илай - илай ҡараусыларға был ғаилә тарихын кино итеп төшөрөп күрһәтһәң:\n- Тормошта ундай хәлдең булыуы мөмкин түгел, алдыҡ был, - тип әйтеүселәр буласаҡ.\n- Бер үҙеңә ауыр булыр, берәй лайыҡ кеше килеп сыҡһа, индереп ал һин дә, тип әйтеп йөрөнө Әсфәр Мәзүнәгә. Мәзүнә лә, өс йыл яңғыҙ йәшәгәс, икенсе иргә сыҡты.\nСыҡмаһа сыҡмаҫ та ине, Сафия тынғы таптырманы Әсфәрҙе ҡыҙғанып.\n- Сафия минән ауырлы, Мәзүнә. Тыуыр баланы етем итмәйек, һин мине ғәфү ит. Башҡаса булдыра алмайым.\nШул булды Әсфәрҙең бөтә һүҙе өйҙән сығып киткәндә.\nӘ Мәзүнә Миһранды йортҡа индерҙе.. Армиянан һуң ауылда күп тә тормай, хеҙмәттәшенең саҡырыуы буйынса Магаданға эшкә сығып киткән класташы Миһран пенсияға сығып ҡайтҡайны, шуны индерҙе үҙенә ир итеп Мәзүнә. Шыпа ят бауыр ҙа түгел, Әсфәрҙең дә олаталаш ағаһы. Мәрйә ҡатыны был яҡҡа килеп йәшәүҙән баш тартҡан.\nИке яңғыҙ бер булып йәшәп киттеләр. Ете айҙан һуң Мәзүнә бәпәй тапҡас, бөтә ауыл аһ итте. Ун йыл бергә йәшәп тә, балаһы булмағас, ғәйепте, әлбиттә, Мәзүнәлә күрҙеләр. Әсфәрҙән ана бит Сафия ҡыҙ тапты бит.\nӘ зәңгәр күҙле, ҙары ебәк сәсле ҡыҙсыҡты Әсфәрҙеке түгел, тип, кемдән ҡалмаған Сафия, тип, артабан нимәләр булыр икән, тип һағайып йәшәгән ауыл Мәзүнә өсөн ихлас ҡыуанды, Сафияның ауына эләккән бер ҡатлы Әсфәрҙе әрләне, хатта үсәне.\nЙәше үтеп тапҡанғалыр инде, Мәзүнә менән Миһрандыү малайҙары сибек кенә ине, һаулыҡҡа туйманы бәләкәй саҡта. Ҡайҙарға ғына алып йөрөмәне улын Миһран. Уның ҡарауы, хәҙер Илһамдан һау, Илһамдан һылыу үҫмер юҡ ауылда. Миһран ғына ваҡытһыҙ китеп барҙы. Магадан һалҡындары эҙһеҙ үтмәгәндер инде.\nСәй эсеп бөттөләр Әсфәр, ғәҙәтенсә, мыйыҡтарын һыпырып, бөхтәләп ҡуйҙы, сәсен артҡа һыйпаны, ҡулъяулығын алып, ҡулдарын һөрттө. Тамағын ҡырғылап, өҫтәлдән ситкә шылып ултырҙы.\n- Сафияң нишләп тиреһенә һыймай йөрөй һуң?\n- Мин унан сығып киттем бит. Ун көн булды, ҡайтҡаным юҡ.\n- Аһ - аһ... Ҡайҙа йөрөйһөң һуң?\n- Миһран ағайымдың өйөн тәрбиәләп йөрөйөм. Үҙе лә әйткәйне әллә ҡасан уҡ.\n- Әйтәм, һуңғы араларҙа шунда күренәһең шул. Ун көн, тиһеңме? Әйтәм, асҡаҡһығаның. Әйтәм, йыпырып һалдың. Ашағаныңа ҡарап ҡыуанып ултырҙым.\nУңайһыҙланып киткән Әсфәр, Мәзүнәнең һуңғы һүҙҙәрен ишеткәс, йылмайып ебрәҙе\n- Илһамың да эргәлә йөрөй. Атайымдың өйөн эшләшәм, ти. Ҡыуып та ҡайтарып булмай. Әрләмә Илһамыңды. Туғандарбыҙ бит. Шәп улың бар, Мәзүнә.\n- Ниңә, һиндә лә шәп ҡыҙ үҫеп килә. Бәхетле булыр, һиңә бик оҡшаған.\n- Аҡыллы егет булмағсы Илһамың. Һиңә ярҙамсы үҫә, Мәзүнә.\n- Һин тағы... Теге саҡтағы һымаҡ...\n- Ултыр. Ашыҡма. Ултырып тыңла.\n- Ә ул шәп малай һинеке ул, Әсфәр.\nУрынынан тороп баҫҡан Әсфәр ултыра төштө.\nБер торҙо, бер кире ултырҙы. Мәзүнәнең ҡулдарын шыҡырайта тотоп йөрәгенә ҡыҫты. Күҙҙәрендәге мәңге иремәҫ һағышы ҡайнар күҙ йәше булып һығылып сыҡты. Тубыҡланды ла Мәзүнәнең аяҡтарын ҡосаҡланы.\n- Тор, Әсфәр...Ҡуй, нишләйһең ул? Ебәр аяҡтарымды... Тор!\n- Һығылып - һығылып сыға күҙ йәше, - тип йырлай инең. Илаттым һине, Әсфәр. Ҡасан да булһа, әйтер инем. Быны һин белергә тейеш бит.\n- Мәзүнә... Илһам минең улыммы? Нисек? Ҡасан?.. Ә?\n- Һине онота алмай оҙаҡ ғазапландым мин, Әсфәр. Урамдан үтеп барһаң ҡорған ярығынан ҡарап ҡалам, кәртәңдә йөрөһәң, кәбән артына ышыҡланып, һине күҙәтәм, тауышыңды тыңлайым. Инде лә ауылда ҡала алмаҫ инем - аҡылдан шашыр сиккә еткәйнем. Һине һуңғы тапҡыр күреп киткем килде. Һиңә биреләһем килде минең, Әсфәр... Шунан китермен, юғалырмын, юйылырмын юлыңдан, тип уйланым. Балаһыҙ булғас, ҡалайтайым, китәйем дә барайым, тинем. Мин юҡта өйөмә күҙ - ҡараҡ, ҡолаҡ - һаҡ булып торорһоң әле, тип саҡырып индерҙем, мин эшкә китәм, тинем. Ҡайтарманым һине шул төндә, хәтереңдәме? Сафия ер йыртып килеп инһә лә ысҡындырмаҫ инем һине ҡосағымдан - шул тиклем һағынғайным мин һине, Әсфәр. "Китмә..."- тип наҙланың һин мине шул төндә, һөйәркә булырға ла риза икән, тип уйлағанһыңдыр бәлки. Ә мин шул төндән һуң үлһәм дә үкенмәҫ инем, Әсфәр.\nИртәнсәк уянып киткәнемдә һин юҡ инең янымда.\n- Киткәнеңде күрмәҫ өсөн сығып ҡастым. Һин китһәң, мин дә ҡалмаҫ инем ауылда, Мәзүнә. Ара - тирә бер күҙ күрешкәнгә риза булып, яғымлы тауышыңды бер ишетеүгә интизар инем мин дә, Мәзүнә. Өйҙө һатып, ҡалаға китәйек, тигәненә бер ҡайҙа ла китмәҫ өсөн мең сәбәп табып, ауылда йәшәнем һинең өсөн.\n- Эш эҙләп йөрөп ҡараным, яраҡлыһын тапманым. Үҙем дә артыҡ тырышманым эш табырға, нимәлерме, кемдерме ебәрергә теләмәгән кеүек булып тик торҙо.\nШунан Миһран ҡайтты. Уға сыҡҡанда ике айлыҡ ауырым бар ине, Әсфәр. Ете айлыҡ булып тыуған, тигән хәбәрҙе дөрөҫләп торманым инде. Беҙ түлһеҙ булмағанбыҙ, Әсфәр. Беҙ шул төндө көткәнбеҙҙер, күрәһең. Һинән башҡа бер кем дә кәрәкмәй ине миңә, Әсфәр. Миһранға ла һинең тоҡомоң булғанға барҙым, һеҙ бер берегеҙгә оҡшаған өсөн генә. Кемдән тыуған - шунан тыуған, тиһендәр өсөн. Миһранға мең рәхмәт, миңә риза булып ятһын инде..\n- Их, Мәзүнә! Теге төндө лә быуылып ятҡан нимәлер урғылып ташҡайны... Мәзүнә, әле лә шул ташҡын күңелемә һыймай. Инде үлһәм дә үкенмәҫмен, Мәзүнәкәй!.\n- Үлергә ярамай әле беҙгә, Әсфәр, иртә әле. Илһамыбыҙ бар. Ул да яңғыҙ булмаһын, беҙ түлһеҙ түгел, Әсфәр.


Archives for Ноябрь 17th, 2017 | Йәншишмә\nАрхив записей за 17 ноября 2017\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:15\nБына тағы ла бер уйын үтте. Сираттағы еңеүселәрҙең дә исемдәре билдәле булды. Шулай итеп, графин һәм стакандар йыйылмаһы Баймаҡтан – Илдус Зәйнуллинға, ә салат һауыттары Дүртөйлө районының Исмаил ауылынан Гүзәлиә Закироваға сыҡты. Еңеүселәребеҙҙе ысын күңелдән ҡотлайбыҙ! Ҡәҙерле дуҫтар! Гәзитле лә, бүләкле лә булғығыҙ килһә, әйҙәгеҙ, әүҙемлек күрһәтәйек. Бының өсөн «Йәншишмә»гә яҙылып, квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә …\nТағы ла бер яңы мәктәп!\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:12\nБаш ҡаланың Октябрь районына ҡараған Нуғай ауылында өр-яңы белем усағы үҙенең ишектәрен асты. Ул 1 мең 250 балаға иҫәпләнгән. Ике уҡыу һәм бер спорт менән шөғөлләнеү өсөн блоктарҙан тора. Заманса техника менән йыһазландырылған компьютерҙар кабинеты, интерактив комплекс, 504 урынға иҫәпләнгән тамаша залы, 402 урынлыҡ ашханаһы бар. Ике йыл дауам иткән төҙөлөштө Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм …\nContinue reading ‘Тағы ла бер яңы мәктәп!’ »\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:10\nУҡыу йылы әле яңы ғына башланған кеүек ине. Беренсе сирек һиҙелмәйенсә генә үтеп тә китте. Көҙгө каникулда барыбыҙ ҙа өйҙәребеҙгә таралыштыҡ. Баш ҡалала уҡығас ни, тыуған яҡтарға ҡайтыуҙы ашҡынып көтөп алдым. Ауылда дуҫтарым менән күрештем, яратҡан һеңлеләрем менән көнөмдө күңелле итеп үткәрҙем. Өләсәйемә ҡунаҡҡа ла барып килдем. Каникулым шулай тиҙ үтеп китте…\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:08\nРеспублика Башлығы Рөстәм Хәмитов Яңы йыл байрамдарын үткәреү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, уҡыусылар өсөн төп Шыршы байрамы 22 декабрҙә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында үтәсәк. Унда уҡыу алдынғылары, олимпиада һәм спорт ярыштары еңеүселәре, фестиваль лауреаттары, үҙ бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрбиҙәрҙең, аҙ тәьмин ителгән күп балалы ғаиләләрҙең балалары саҡырыла. Республикабыҙҙың төрлө район, ҡалаларынан йыйылған …\nContinue reading ‘Төп Шыршы байрамы’ »\nӨфөнөң Ленин майҙанында металл конструкцияларынан 300 килограмм ауырлыҡтағы «Магнолия» һәм 200 килограмм ауырлыҡтағы «Йондоҙ» Яңы йыл шыршылары ҡуйыласаҡ. Баш ҡалала боҙ һарайҙарын һәм һындарҙы эшләү өсөн 724 квадрат метр боҙ талап ителәсәк. Байрам мәшәҡәттәренә ҡала хакимиәте 6 миллион 95 мең һум аҡса бүлгән. «Конгресс-холл» эргә-тирәһен яңы йылса биҙәүҙе хакимиәт 6 миллион 745 мең һумға баһалаған. …\nContinue reading ‘Күңелле мәшәҡәттәр’ »\nЯңы йыл бүләктәре\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:07\nБыйыл Яңы йыл бүләктәрен биш һәм унан да күберәк бала тәрбиәләүсе ғаиләләр ҙә аласаҡ. Шулай уҡ етем, һөнәрселек белем биреү учреждениеларында уҡып йөрөүсе, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларға ла матди ярҙам күрһәтеләсәк.\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:04\n20 ноябрь – Халыҡ-ара бала хоҡуҡтарын яҡлау көнө 1989 йылдың 20 ноябрендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан «Бала хоҡуҡтары тураһында конвенция» ҡабул ителә. Беҙҙең илдә 1994 йылда үҙ көсөнә инә. Төп мәсьәлә булып һәр баланы һаҡлау, яҡлау һәм улар өсөн һәйбәт йәшәү шарттары булдырыу тора.\nБишенселә – «бишле»гә генә!\nНаписал в 17 ноября 2017, 11:02\nТик «бишле»ләргә генә уҡыған балаларға һоҡланмау мөмкин түгел. Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, улар, ғәҙәттә, һәр яҡлап өлгөр, тырыш, ҡыҙыҡһыныусан була. Барыһына ла етешәләр: өйҙә атай-әсәйҙәренә лә ярҙам итәләр, спорт менән дә шөғөлләнәләр, төрлө түңәрәктәргә йөрөргә лә ваҡыт табалар. Китап уҡып ҡына ултыралар, тип һис әйтеп булмай.\nОҙон тәнәфес оҙонайырмы?\nНаписал в 17 ноября 2017, 10:59\nБашҡортостан мәктәптәрендә тулы кимәлле төшкө аш ваҡыты булдырыу тураһында һүҙ алып барыла. Йәғни эш урындарындағы кеүек, уҡыусыларға ла бер сәғәтлек тәнәфес тейеш. Был башланғысты «Берҙәм Рәсәй» партияһы тәҡдим итте. «Балаларға – сәләмәтлек» проекты сиктәрендә уҙғарылған «түңәрәк өҫтәл»дә ошо хаҡта һөйләшеү төп темаларҙың береһенә әйләнде. Уны индерер алдынан йәмәғәтселек фекере ентекләп өйрәнеләсәк.


Беренсе ҡала балалар ҡоролтайы үтәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБеренсе ҡала балалар ҡоролтайы үтәсәк\n11:04, 15 апреля 2010 Сәйәсәт\n"Киләсәк беҙҙән башлана!" – 2010 йылдың 28 апрелендә Башҡортостан баш ҡалаһында ошондай девиз аҫтында Беренсе ҡала балалар ҡоролтайы үтәсәк. Өфө хакимиәтенең мәғлүмәт һәм гуманитар сәйәсәт буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ул ватансылыҡ тәрбиәләү һәм үҫеп килеүсе быуындың гражданлыҡ әүҙемлеген яҡлау маҡсатында үткәрелә.\nБаш ҡала уҡыу йорттарында балалар ҡоролтайына әҙерлек башланды ла инде. 1 апрелдән 15-нә тиклем әҙерлек этабы үткәрелде, был осорҙа делегаттар һайланды, ойоштороу комитетына заявкалар һәм авторлыҡ программалары тапшырылды. 15 апрелдән 27-еһенә тиклем үтәсәк икенсе этапта ойоштороу комитеты тапшырылған авторлыҡ программаларын ҡараясаҡ.\nI башҡорт ҡала балалар ҡоролтайын үткәреү тураһында Положениела, балалар ҡоролтайы пленар ултырыш формаһында башҡорт телендә үткәрелә, унда белем биреү учреждениеларынан һайланған делегаттар, саҡырылған ҡунаҡтар, уҡытыусылар, йәштәр ойошмалары һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнаша, тиелә.\nҠоролтайҙа делегаттар тәҡдим иткән иң көнүҙәк мәсьәләләр һәм проблемаларҙы тикшерергә планлаштырыла. Сығыштар һәм тикшереүҙәр йомғаҡтары буйынса резолюция ҡабул ителәсәк, уны ойоштороу комитеты “Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)” Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге Башҡарма комитетына ебәрәсәк.\nБалалар ҡоролтайында Өфө белем биреү учреждениеларының 8 — 11-се синыф уҡыусылары ҡатнаша ала. Һәр һайланған делегат “Ҡоролтайға мөрәжәғәт” авторлыҡ программаһы әҙерләргә тейеш. Программала күтәрелгән проблема йәки мәсьәләнең социаль, мәҙәни, ижтимағи әһәмиәте, актуаллеге, новаторлығы, уны бойомға ашырыу мөмкинлеге, был проблемаларҙы хәл итеү буйынса тәғәйен тәҡдимдәр билдәләнергә тейеш.\nТапшырылған авторлыҡ программаларын конкурста һайлап алыу йомғаҡтары буйынса балалар ҡоролтайының пленар ултырышы программаһы төҙөлә. Делегаттарҙың бөтә программалары балалар ҡоролтайы материалдары менән брошюрала баҫылып сығасаҡ.\nБеренсе ҡала балалар ҡоролтайын баш ҡала Мәғариф идаралығы, Фәнни-мәғлүмәт методик үҙәге, Өфөнөң балалар һәм йәштәр ойошмалары ойоштора.


Башҡорт теле Викиманияла яңғыраны » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Башҡорт теле Викиманияла яңғыраны\nБашҡорт теле Викиманияла яңғыраны 15.07.2016 // Сәйәсәт / Йәмғиәт\nВикимания-2016 – донъя викимедиасыларының сираттағы XII халыҡ-ара конференцияһы Италияның төньяғында урынлашҡан Эзино-Ларио ауылында үтте. Алты көн дауамында барған сарала биш ҡитғаның төрлө илдәренән килгән меңдән ашыу ирекмән, шул иҫәптән Өфөнән Рөстәм Нурыев һәм Мәскәүҙән Ришат Сәйфетдинов ҡатнашты.\n– Рәсәй викимедиасыларының йәмәғәт ойошмаһы “Викимедиа РУ” биргән грант иҫәбенә сараның төп өлөшө булған конференцияла ҡатнаштым. Өс көн дауамында программала ҡаралған бихисап сығышты тыңланым, Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре викимедиасылары осрашыуында булдым. Үзбәк һәм төрөк википедияһы вәкилдәре менән төрки телле ирекмәндәр осрашыуын ойошторҙоҡ. Беҙҙең бәләкәй сарала украин, бүрәт ирекмәндәре, Викимедиа фондының телдәр комитеты вәкиле Әмир Аарони ҡатнашты. Был осрашыуҙа Башҡортостан викимедиасылары эшмәкәрлеге менән таныштырҙыҡ, киләсәктә төрки телле википедияларҙың хеҙмәттәшлеген йәнләндерергә килештек. Алжир, бүрәт, белорус, йәһүд, македон, непал, румын, серб, төрөк, урыҫ, украин, үзбәк ирекмәндәре менән шәхсән аралашыуҙар, тәжрибә уртаҡлашыуҙар ҙа йөкмәткеле үтте.\nБашҡорт ирекмәндәре эшмәкәрлеге юғары баһаланыуға ҡарамаҫтан, әлегә башҡараһы эштәребеҙ тағы ла күберәк икәненә инандым. Халыҡ-ара сараларға башҡорт викимедиасыларын йышыраҡ ебәрергә кәрәк тигән фекергә килдем. Август һуңында Әрмәнстандың Дилижан ҡалаһында үтәсәк Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре викимедиасылары осрашыуына башҡорттарҙан ике кеше барыуы тураһында ойоштороусылар менән килешелде. Октябрь айында Санкт-Петербургта буласаҡ Рәсәй викимедиасылары конференцияһына вәкилдәр һайларға һәм юл сығымдарын ҡаплау өсөн грантҡа дәғүә итергә һөйләшелде. Австрияның Вена ҡалаһында йыл һайын хакатон үткәрелә икән, киләһе йылғы сараға тәжрибәле һәм йәш ботоводтар, йәғни компьютер программалары ярҙамында Википедия мәҡәләләрен яҡшыртыусылар, саҡырыласаҡ. Ә беҙҙә, башҡорт википроекттарында әлеге ваҡытта ундай белгестәр юҡ. Шуға күрә быйыл уҡ йәш башҡорт ботоводтарын табыу маҡсатында урында викихакатон ойошторорға кәрәк.\nХалыҡ-ара конференцияла ҡатнашыуым һөҙөмтәле булды. “Where are you from?” – тиһәләр, “I’m from Bashkortostan!”– тип ғорур яуаплап йөрөнөм. Гәзит уҡыусыларын башҡорт телендәге википроекттарҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырам. Теләге һәм һәләте булғандар мәҡәләләр яҙһын, мөмкинлектәре булғандар ирекмәндәргә рухи һәм матди ярҙам күрһәтһен ине.\n– Донъяның төрлө илдәренән килгән Викимедиа проекттарында ҡатнашыусылар менән осрашыу бик файҙалы булды. Википедияла үҙаллы яҙышып ултырыу – бер нәмә, ә фекерҙәш-теләктәштәр менән осрашып һөйләшеү бөтөнләй башҡа икән. Һәр беребеҙ үҙ илендә, үҙ телендә яҙышһа ла, уртаҡ һыҙаттарыбыҙ күп, алдыбыҙҙа торған ҡыйынлыҡтар ҙа, уларҙы сисеү ысулдары ла оҡшаш булып сыҡты. Техник сараларҙы өйрәнеү, тәжрибә уртаҡлашыу, Викимедиа проекттарының дөйөм фәлсәфәһе, рухиәте тураһында һөйләшеүҙе мөһимерәк тип күрҙем: википедия (һәм туғандаш проекттар) – ирекле белем тупланған урын, уны тулыландырыуҙа һәр кем ҡатнаша ала; википедия – ул, асылда, энциклопедия, ундағы мәғлүмәт, ғилми ҡараштарға нигеҙләнеп, абруйлы сығанаҡтарға таянып яҙыла. Ниһайәт, мәғлүмәт уртаҡ ҡарашта бирелергә, ниндәй ҙә булһа бәхәстәр тыуһа, бер-береңә ихтирам нигеҙендә хәл ителергә тейеш.\nБашҡорт Википедияһы бөгөн сабый йәшенән уҙһа ла, эшләнер эштәре әлегә бик күп. Мәҫәлән, унда Башҡортостандың һәр ауылы тураһында мәҡәлә бар. Һәр кеше үҙ ауылы тураһында мәҡәләгә бер-ике һөйләм мәғлүмәт өҫтәһә, тос ҡына дөйөм өлөш тупланыр ине.\nВикипедияның туғандаш проекттарының береһе Викиһүҙлек тип атала, уны ла һәр ҡыҙыҡһыныусы тулыландыра ала. Мин үҙем был проекттың инглиз теле бүлегендә башҡорт һүҙҙәренә аңлатмалар төҙөйөм, һүҙҙәрҙең әйтелешен тауыш менән яҙҙырып һалам. Викиһүҙлектең башҡорт телендәге бүлеге әлегә инкубаторҙа, яңы проекттарҙы башлап ебәреү урынында ята. Башҡорт телен яҡшы белгән, проект өҫтөндә даими эшләргә теләге булған ирекмәндәр берләшһә, ул да юғары сифатлы, үҙаллы мәғлүмәт сығанағына әйләнер ине. Тәү сиратта, төп бер-ике мең башҡорт һүҙе өсөн мәҡәләләр яҙырға һәм проектты инкубаторҙан сығарырға кәрәк. Артабан, шул нигеҙгә таянып, мәғлүмәт базаһын мөмкин тиклем киңәйтергә, башҡа тел һүҙҙәренә аңлатма бирергә кәрәк булыр.\nӘлбиттә, һүҙлек төҙөү ябай эш түгел. Башҡорт һүҙҙәрен башҡортса уҡ аңлатыу ҡайһы саҡта көтөлмәгән ауыр мәсьәләгә әйләнә. Әммә башҡа телдәрҙә булған мәғлүмәт сығанаҡтары янында башҡорт телендә Викиһүҙлектең булыуы бик тә мөһим. Үҙен рухлы башҡорт тип иҫәпләгән һәр кешене википроекттарҙа ҡатнашырға өндәйем.


Милли кейем көнө - БРГИ1\nМилли кейем — халҡыбыҙҙың ҡәҙерле ҡомартҡыһы, уның эске булмышының, күңел донъяһының, көнкүрешенең сағылышы. Борондан милли кейем нәҫелдән-нәҫелгә күскән оло байлыҡ, ҡәҙерле ҡомартҡы һаналған. Улар әле лә үҙҙәренең матурлығы, сағыулығы менән күҙҙең яуын алып тора.\nОшо уңайҙан Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты Милли кейем көнөндә ҙур теләк менән ҡатнашты. Дәрестәр милли кейемдәрҙә илһам, күңел күтәренкелеге менән гөрләп үтте. Гимназия коллективының һәм уҡыусыларыбыҙҙың был сарала бергәләп ҡатнашыуы бик күңелле һәм фәһемле булды. Бөгөнгө саралар милләтебеҙҙең рухи байлығын тағы арттырыр, күңелдәребеҙҙе күтәрер, халҡыбыҙҙың яҡты киләсәгенә өмөт уятыр, тигән теләктә ҡалабыҙ.


Ул һәр баланың күңеленә юл таба белә\n29 Апрель , 19:00\nЭтҡол ауылының “Дуҫлыҡ” балалар баҡсаһында утыҙ йылға яҡын тәрбиәсе булып эшләүсе Зөһрә Салауат ҡыҙы Арсланбаева тураһында булыр һүҙебеҙ.\nУл һәр баланың күңеленә юл таба белә. Алсаҡ, йылы һүҙле тәрбиәсе балаларға бөтә йөрәген биреп эшләй. Үҙе йыр-бейеүгә лә оҫта, балаларҙа ла шул сифаттарҙы тәрбиәләй. Йыл һайын тәрбиәләнеүселәре төрлө кимәлдәге конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулайҙар.\nУның тәрбиәләнеүселәре мәктәпкә ныҡлы әҙерлек менән сыға. Тәрбиәсе булып эшләү балалар менән генә түгел, ата-әсәләр менән дә уртаҡ тел табыуҙы талап итә. Зөһрә Салауат ҡыҙы ата-әсәләрҙең оло хөрмәтен яулаған да инде. Көләс, һәр ваҡыт йылмайып торған тәрбиәселәрен балалар ихтирам итәләр һәм яраталар.


Рәсәй киноһы йылының рәсми логотибы раҫланды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРәсәй киноһы йылының рәсми логотибы раҫланды\n13:40, 9 декабря 2015 Мәҙәниәт\nРәсәйҙең Мәҙәниәт министрлығы Рәсәй киноһы йылының рәсми логотибын эшләне. Ведомствоның рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, унда йыртмалы билет һәм Рәсәй флагы төҫөндәге өс дүртмөйөш һүрәтләнгән. Рәсми символика кино индустрияһының бөтә өлөштәрен сағылдыра — продакшн (кинопленка), дистрибуция (экрандар) һәм тамашасылар (билет).\n«Логотипта кинематографистар быуынының күсәгилешлелеге, иҫке һәм яңы технологиялар сағыла. Һул яҡта кино төшөрөүҙе символлаштырған һәм илдәге кинематографияның иң яҡшы традицияларын һаҡлауҙың мөһимлеге хаҡында һөйләгән кинопленканы күрергә мөмкин, — тип билдәләне Рәсәй Мәҙәниәт министрлығының матбуғат секретары Елизавета Анисимова. — Шул уҡ ваҡытта һул яҡта кино донъяһына асылған өс тәҙрә — экрандар. Образ осраҡлы һайланмаған, сөнки Кино йылының төп проекты — Рәсәйҙең бәләкәй ҡалаларында кинотеатрҙар селтәрен үҫтереү. Бынан тыш, ҡыҙыл һәм күк тәҙрәләрҙе 3D-күҙлек булараҡ ҡабул итергә мөмкин. Был — кинематографта инновациялар образы».\n2015 йылдың 7 октябрендә Рәсәй Президенты Указы менән киләһе йыл Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Уның сиктәрендә төбәктәрҙә һәм тәү сиратта халҡы 100 мең кешенән артмаған бәләкәй ҡалаларҙа кино күрһәтеү системаһын үҫтереүгә айырым иғтибар биреү күҙ уңында тотола.


Эш артынан ҡоллоҡҡа эләгеү\nБылтыр республиканан 140 мең тирәһе кеше сит өлкәләргә киткән. Ҡайһы бер райондарҙа халыҡ һаны 22 процентҡа тиклем кәмегән. Әгәр шулай дауам итһә, был муниципалитеттар биш йыл эсендә генә бөтөнләй юҡҡа сығыуы ихтимал. Республикала миграция башҡа төбәктәр менән сағыштырғанда, ике тапҡырға юғарыраҡ. Айырыуса, ауыл хужалығы эшсе көстәрен йылдам юғалта. Ситкә китеү сәбәбе аҡсаһыҙлыҡ һәм эш юҡлығы. Ә бит күпме халыҡ вахта ысулы менән эшләй.\nЯрты ғүмерҙәрен тыуған еренән ситтә, һалҡын себерҙә бил бөгөп үткәргән ир-егеттәр әҙме ни? Ғаиләһен туйындырыу өсөн ниндәй ҙә булһа эшкә егелергә әҙерҙәр. Күп осраҡта фәлән ерҙә алтын бар, тип саҡыралар ҙа, барһаң баҡыры ла булмай сыға. Алданып ҡайтырға ла аҡсаһы булмай ятҡандары ла бар. Ул ғына ла түгел, ҡоллоҡҡа эләгеп... Ниндәй ҡоллоҡ, урамда егерме беренсе быуат тиерһегеҙ? Бар икән шул хеҙмәт тотҡононда булғандар. Был аҙнала Ишбулды ауылына ярты йыл самаһы элек юғалған Шамил Боҫҡоновты алып ҡайттылар. Егет эш эҙләп сығып китеп ҡоллоҡҡа эләккән. Яҡташтары уны Дағстандан барып алды.\nИшбулды ауылында йәшәүсе Кинйәбикә Боҫҡонованың бер нисә көн элек кенә айҙар буйына юғалып йөрөгән улы өйөнә ҡайтҡан. Шамилдың табылыуы тураһында хәбәр йәшен тиҙлегендәй бөтә Әбйәлилгә таралды. Эшкә тип ғинуар уртаһында Мәскәүгә юлланыусы байҙаҡ егет һуңғы тапҡыр ата-әсәһе менән 7 февралдә һөйләшә. Шул ваҡыттан алып уның менән бәйләнеш тулыһынса өҙөлә.\nЭшкә китеүсе яҡташыбыҙ илдең баш ҡалаһындағы Ҡазан вокзалында юғала. Бөгөн Мәскәүҙең тимер юлы станцияларын хеҙмәт биржалары тип атаһаң бер ҙә хата булмаҫ. Сөнки бындай урындарҙа төрлө тарафтарҙан килеүсе эшсе ҡулдар менән асыҡтан-асыҡ һатыу итәләр. Шамил менән дә шунда уҡ хәл килеп сыға, ул үҙе лә аңғармаҫтан ошондай намыҫһыҙ кешеләрҙең ауына эләгә.\nШулай итеп яҡташыбыҙ меңдәрсә километр алыҫлыҡтағы заводҡа барып эләгә. Предприятиела Шамил кеүек ҡоллоҡҡа дусар ителгән тиҫтәләрсә кеше бил бөгә. Замандашыбыҙ әйтеүенсә, бындай урындарҙан ҡасыу мөмкин түгел. Ҡасҡан хәлдә лә улар барыбер ҡулға алына. Ул саҡта инде хеҙмәткәргә ҡарата тағы ла етдиерәк саралар күрелә.\nҠоллоҡҡа эләгеүсе осраҡлы рәүештә генә табыла. Урындағы участковый рейд барышында Шамилды осратып, уның Рәсәй буйынса туғандары тарафынан эҙләнеүен белеп ҡала. Ул шунда уҡ был турала Әбйәлилгә шылтыратып хәбәр итә. Көслө егеттәрҙәр торған бер төркөм оҙаҡ уйлап тормай Дағстанға юл тота. Алдан билдәле булған адрес буйынса уларға Шамил эшләгән заводты табыу артыҡ ҡыйынлыҡ тыуҙырмай.\nҠайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, әлеге ваҡытта Дағстанда кирбес сығарыусы ошондай 600 самаһы завод иҫәпләнә. Уларҙың һәр икенсеһендә тиерлек 50-гә яҡын бушлай эшсе көстәр ҡулланыла. Шулай булғас әлеге ваҡытта күпме кешенең ҡоллоҡта булыуын төҫмөрләргә генә ҡала.\nӘлбиттә, бындай хәлдәр юҡтан ғына барлыҡҡа килмәгән. Уның нигеҙендә тәү сиратта бар ауылдарға ла хас булған эшһеҙлек мәсьәләһе ята. Бөгөн республикала йәшәүсе күп кенә ир-егеттәр аҡса эшләйем тип сит тарафтарға китергә мәжбүр. Әммә уларҙың береһенә лә беҙҙең герой кеүек ауырлыҡтарға тарырға яҙмаһын.


Шағир күңелендә — халыҡ рухы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Шағир күңелендә — халыҡ рухы\nШағир күңелендә — халыҡ рухы 02.06.2017 // Шәхестәр\nИрек Кинйәбулатов... Уның тәүге шиғырҙарын республика гәзит-журналдарында уҡығандан һуң был исем “шағир” тигән синоним булып күңелдә тороп ҡалды. Шиғыр ятларға, һөйләргә әүәҫ уҡыусы булараҡ, ун йәштәр тирәһенән үҙемә оҡшаған матбуғатта баҫылып сыҡҡан яңы шиғырҙарҙы киҫеп алып, дәфтәрҙәремә йәбештереп, авторҙары менән ҡыҙыҡһынып, уларҙың фоторәсемдәрен йыйып бара инем. Улар, бала саҡтары һуғыш йылдарына тура килеп, Еңеү яҙынан һуң өйкөм-өйкөм булып гөрләп үҫеп киткән имән үҫентеләре һымаҡ, әүҙем күтәрелеп сыҡты. Яңыса фекерләй, яңыса хисләнә белгән, шиғырҙарында башҡаларҙы ла яңылыҡҡа, матурлыҡҡа, изгелеккә саҡырыусы, уйландырырлыҡ, моңландырырлыҡ шиғырҙар яҙыусы йәш шағирҙар: Рәшит Назаров, Рәшит Әхтәров, Рауил Бикбаев, Ғәзим Шафиҡов, Рәшит Шәкүров, Вафа Әхмәҙиев, Тимер Йосопов, Сафуан Әлибаев, Ҡәҙим Аралбаев, Риф Тойғонов, Миәссәр Басиров, Рәшит Сабитов һәм башҡаларҙың шауҡымы көслө булғандыр, бер заман беҙҙең, уҡыусы ҡыҙҙарҙың да, шиғырҙары матбуғат биттәрендә күренә башланы.\n“Студент саҡтан әүҙем ул”\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ил яҙмышын иңдәренә алып ижад иткән өрлөктәй ағайҙарыбыҙҙың күбеһе арабыҙҙа юҡ инде. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ирек Кинйәбулатовтың фанилыҡтан баҡый донъяға күсеүенә лә ошо көндәрҙә бер йыл тула. Дүрт йәшендә атайҙан етем ҡалып, ғүмер буйы үҙ юлын күкрәге менән ярып, бары тик үҙ көсөнә, мөмкинлегенә генә таянып, һис ҡасан зарланмай, һыҡтамай ғүмер иткән, ергә ныҡлап тамыр йәйеп, көслө ботаҡтарында һутлы япраҡтар шаулатҡан, башҡаларға ла таяныс булырлыҡ ғорур, мөһабәт имәнде хәтерләткән шағир ағайыбыҙға 79 йәш тулған булыр ине. Яҙаһы әйберҙәре, киләсәккә пландары күп ине уның, 80 йәшен лайыҡлы ҡаршылау хаҡында ла уйҙары менән уртаҡлашҡайны. Тәҡдир тигән төшөнсә лә бар шул донъяла. Ауыр тупрағың еңел, гүрҙәрең яҡты булһын, Ирек Лотфый улы! Ижади әҫәрҙәрең – күптәрҙең китап кәштәһендә, исемең – халыҡ күңелендә.\n...Түбәндә бәйән ителәсәк мәҡәләне мин әле “Китап” нәшриәтендә сират көтөп ятҡан “Илһамлы яҙмыштар” исемле китапҡа индерер өсөн яҙғайным. Уны Ирек ағай үҙе лә уҡып сығып, ҡәнәғәтлеген белдергәйне.\n...Раевка башҡорт урта мәктәбенең туғыҙынсы класында уҡып йөрөйөм. “Беҙҙең мәктәпкә шағир-практиканттар килгән!” тигән шатлыҡлы хәбәр күҙ асып йомғансы бөтә кластарҙа ла таралып өлгөрҙө. Осрашыу-шиғыр кисәһе лә ойошторолдо. Хатта мине лә сәхнәгә сығарып, бөтә мәктәп алдында шиғырҙарымды уҡыттылар. Тағы ла бик күп ҡыҙыҡлы кисәләр ойошторҙо, дәрестәрҙә күренекле яҙыусылар тормошонан ҡыҙыҡлы һәм фәһемле хәлдәр һөйләне, үҙҙәренең уй-фекерҙәре менән уртаҡлашты, беҙҙе лә йәшәү мәғәнәһе, ҡатмарлы тормош күренештәре хаҡында бәхәскә йәлеп итте студент ағайҙарыбыҙ.\nУлар ҡайтып киткәс, мин дә мотлаҡ БДУ-ның филология факультетына уҡырға барырға хәл иттем. Күреп-белгән кешеләрҙең ижадын күҙәтеп барыу тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ. Беҙгә килгәндәрҙән Ирек Кинйәбулатов тигәненең шиғырлары тәүҙә үк нисектер күңелгә ятышлыраҡ та, яҡыныраҡ та күренде. Мин БДУ-ға уҡырға ингән саҡта Ирек ағай һуңғы курста уҡып йөрөй ине әле. Шиғыр кисәләрендә әүҙем ҡатнашып, республика матбуғатында әленән-әле күләмле очерктар, проблемалы мәҡәләләр, матур-матур шиғри шәлкемдәр сығарып, Мостай Кәрим, Баязит Бикбай, Зәйнәб Биишева, Ғайса Хөсәйенов, Кәтибә Кинйәбулатова, Муса Ғәли, Рәми Ғарипов, Фәрит Иҫәнғолов һымаҡ күренекле яҙыусылар менән һин дә мин аралашып йәшәүе беҙҙең алда уның абруйын бермә-бер күтәреп ебәрҙе. Университетҡа тиклем Хәрби-диңгеҙ флотында хеҙмәт итеп ҡайтҡанғалыр, үҙе лә йәш ҡәләмдәштәренә кәңәштәрен бирә, яңы шиғри шәлкемдәребеҙҙе гәзит-журналдарҙа тәҡдим итеп, хәстәрләп йөрөй. Уның һис тә эреләнмәүе, беҙҙе мәктәп эскәмйәһенән яңы сығып вузға аяҡ баҫҡандарҙы тиң күреп һөйләшеүе үҙебеҙгә лә шағир ағайыбыҙ менән әҙәби ижад хаҡындағы уй-пландарыбыҙ менән һис тә ҡурҡмайынса уртаҡлашырға, аралашырға мөмкинлек бирҙе.\nУҡыусы ғына сағында кескәй йөрәгендә ҡабынған шиғри осҡон һүнмәҫ-һүрелмәҫ шиғри ялҡынға әйләнеп, шағирға ғүмер буйы тыныс ҡына йәшәргә ирек ҡуйманы: яңынан-яңы юлдарға, сәфәрҙәргә саҡырҙы, фәһемле, ҡыҙыҡлы яҙмышлы кешеләр менән осраштырҙы. Уларҙың күңеленә лә шағир йөрәгендәге ялҡындан ғәм, сәм, өмөт осҡондары һибелде. Өшөгән күңелдәрен йылытты, атыр таңдарын яҡтыртты. Юҡҡа ғына:\nМин бит кеше түгел кешеһеҙ, –\nтимәй бит ул үҙенең ҡырҡ биш йыллыҡ ижад өлгөләрен туплаған яңы ғына донъя күргән “Замана тауышы” тигән китабының эпиграфы урынына баҫылған шиғырында. Был юлдар шағирҙың үҙенең йәшәү девизы, тормош мәғәнәһе, ижад асылы булып яңғырай.\nТетрәндерерлек шиғри юлдар...\nИжадта алдашыу мөмкин түгел. Был шиғриәттә бигерәк тә ныҡ күҙгә ташлана. Ысынлап та, үҙенең асылында булмаһа, нимә хаҡында яҙһа ла, ышандыра алмай бит инде был ҡәләм тирбәтеүсе уҡыусыны. “Башҡалар йөрәгенә ут ҡабыҙыр өсөн үҙең янырға кәрәк”, тиҙәр. Ысын шиғриәт нигеҙендә ихласлыҡ ята. Шуға ла шағирҙың ижады биографияһынан айырылғыһыҙ була.\n...Ҡамыллы ҡыр шул саҡ атайымдың\nЯңаҡтары төҫлө тойолдо.\nБыл юлдарҙы бары тик сабый сағында атаһын һуғышта юғалтҡан кеше генә яҙыуы мөмкин. Ирек Лотфый улы атаһын алыҫтарҙа ҡалған томан аръяғында кеүек кенә хәтерләй. Ә инде өс балаһын ауыр замандарҙа яңғыҙ үҫтерергә насип булған әсәһенең донъя көтәм тип интегеүҙәре иҫендә. Бәлки, сабый сағында был хаҡта тулыһынса аңлап та еткермәгәндер, ә инде үҙе лә олоғайғас, бигерәк тә Рәйфә инәй баҡыйлыҡҡа күскәс, ул мәлдәр үҙәктәрҙе өҙөп иҫкә төшә.\nДөрөҫ, ҡәҙерлеһе иҫән саҡта ла байтаҡ яҙҙы Ирек Кинйәбулатов үҙ әсәһенә һәм башҡа ҡатын-ҡыҙҙарға арналған әҫәрҙәрен. Ә инде уның “Сыйырсыҡтар бала осора” исемле поэмаһы башҡорт поэма жанрын яңы баҫҡысҡа күтәрҙе, тиһәк тә хата булмаҫ.\nСыйырсыҡтың балаларын үтеп,\nҠанат еткерҙеләр улдарың.\nБеҙ осабыҙ инде\nУңһын ғына тиеп юлдары,\nҠаш өҫтөндә һаман\nтигән ғәзиз әсәләргә арналған юлдар ниндәй генә йөрәктәрҙе тетрәндермәй ҙә кемде генә уйландырмай!\nҠырмыҫҡалы районының Абдулла башланғыс мәктәбендә лә балалар һаны аҙ булған башҡа бәләкәй мәктәптәрҙәге һымаҡ, 1 – 3-сө, 2 – 4-се кластар бергә белем ала. Һәйбәт уҡый яугир улы. Икенселә уҡығанда инде дүртенселәге уҡыусыларға ла өйрәтеп ултыра башлай. Яңылыҡ асылмағас, дәрестәр ҙә күңелһеҙ. Ирек шиғыр яҙып Өфөгә “Пионер” журналына ебәрә. Бер ни тиклем ваҡыттан тышына ташҡа баҫылған хәрефтәр менән “Пионер” тип яҙылған конвертта уға тәғәйенләнгән хат килеп төшә. “Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шиғырҙарыңды журналда баҫа алмайбыҙ...” тип башланһа ла, шатлыҡтың сиге юҡ. Ҡанатланған малай тағы ла бер нисә шиғыр яҙа һалып, редакцияға ебәрә лә икенсе көнөнән үк почта урынлашҡан өс саҡрым алыҫлыҡтағы Алайғыр ауылына хат килгәнен белешергә йүгерә. Килтереп тапшырғандарын көтөп йөрөп булмай ҙа инде! Тағы ла ала әле “ҡыҙғанысҡа ҡаршы...” тип башланған хаттарҙы.\nЯйлап йәш ҡәләм тирбәтеүсе ижад эшенән һүрелә башлай һәм башҡаса шиғыр яҙмаҫҡа хәл итә. Һәм көтмәгәндә, ниндәй бәхет: “Пионер” журналында уның “Шыршы” исемле тәүге шиғыры баҫылып сыға. 1953 йылдың февраль айында була был ваҡиға. Ошо кескәй генә шиғыр малай йөрәгенә яҡты өмөттәр тоҡандыра. Киләсәк яҙмышына ла йоғонтоһо ҙур булғандыр, моғайын. Шиғри шәлкемдәре менән бер рәттән мәктәп, колхоз тормошо, ауылдаштары хаҡындағы мәҡәләләре республиканың башҡа баҫмаларында һәм район гәзите биттәрендә йыш ҡына донъя күрә башлай.\nИрек Кинйәбулатов тигән исемгә “Йәш шағир”, “Йәш хәбәрсе” тигән һүҙҙәр ҙә өҫтәлә. Киләсәк һөнәре лә саҡырып, әйҙәп торғандай: ул, әлбиттә, журналист, яҙыусы буласаҡ! Был хыял көндәлек ығы-зығыны ла, аслы-туҡлы көн күреүҙәрҙе лә, башҡа ауырлыҡтарҙы ла икенсе планға күсерә. Етмәһә, уға мәктәп директоры Зәки Шафиҡовтың фатиха, юрау кеүек һүҙҙәрен дә ишеттерәләр. Эш былай була. Р. исемле класташ малайға ниндәйҙер шуҡлығы өсөн директор исеменә аңлатма яҙырға ҡушалар, ә ул ярҙам һорап Ирек дуҫына мөрәжәғәт итә. Аңлатманы ғәйепле малай яҙмағанын тиҙ төшөнә тәжрибәле педагог, ә, бәлки, кем эше икәнен дә һиҙенгәндер: “Был аңлатманы йә яҙыусы, йә буласаҡ яҙыусы ғына яҙырға мөмкин”, — ти.\nФлотта рулевой булғаны\nИрек Лотфый улы яҙмышҡа ышана. Бәлки, шуғалыр ҙа бала саҡтан уҡ уның теләктәренең күбеһе тормошҡа аша бара.\nЕтенсе класта уҡып йөрөгәндә, ул саҡта “халыҡтар атаһы” тип йөрөтөлгән И. Сталиндың үлеме хаҡындағы хәбәр бөтә донъяны тетрәндерә. Был ваҡиғаға мәктәп коллективы ла, үҙ мөнәсәбәтен белдереп, етенсе синыф уҡыусыларын комсомолға инергә дәртләндерә. Патриот рухлы ихлас үҫмерҙәр бик теләп ризалаша һәм, епшек ҡар ярып, йәйәүләп район үҙәгенә комсомолға инергә килә. Бына шунда инде йәш комсомол Ирек Кинйәбулатов буласаҡ күренекле шағир, журналист яҡташы Рәсих Ханнановты осрата. Юҡ, белмәй әле улар был мәлдә икеһе лә киләсәктә бер үк ижади юлдарҙан китәсәктәрен дә, “Матбуғат йорто” тигән урында тиҫтә йыл буйы күрше редакцияларҙа эшләйәсәктәрен дә.\nИректе иң һоҡландырғаны Рәсихтең өҫтөндәге моряк формаһы була. Их, был кейемдең егеттәргә килешеп тороуҙары! Тымыҡ диңгеҙ флотында хеҙмәт итеүсе Рәсих Ханнанов ялға ҡайтҡан да комсомол комитетына йомош менән килгән икән. Үҙе өсөн быға тиклем гел өлгө булған Әхәт ағаһы ла флотта хеҙмәт иткәнлектән, Иректең ”моряк булам” тигән хыялы, Рәсихте күргәс, тағы ла дөрләп китә.\nҠабул була уның теләге: егеттең һаулығын, буй-һынын, белем кимәлен тикшергәс, Ҡара диңгеҙ флотына алалар. Унда үткән дүрт йыл ғүмере Ирек Лотфый улын тормошто, кешеләрҙе нығыраҡ аңларға, ысын дуҫлыҡтың ҡәҙерен белергә, ауырлыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа, үҙеңдең көсөңә нығыраҡ ышанырға өйрәтә.\nЭшләп үҫкән кешегә флот хеҙмәте ауыр тойолмай. Шиғыр яҙыуын дауам итә. Флот гәзитендә мәҡәләләре лә даими сығып тора. Карапта рулевой, рулевойҙар командаһы старшинаһы була. Өлгөлө хеҙмәте өсөн караптың Почет кенәгәһенә индерелә. Командующийҙың Почет грамотаһы менән бүләкләнә.\nДиңгеҙ элекке моряктың күңелендә гелән шаулап, төштәренә инеп һиҫкәндереп, һағындырып тора. Рәсәй менән Украинаның, күптән түгел генә бер илдәге ике туғандаш республиканың, бөгөн инде күрше илдәрҙең Ҡара диңгеҙ флоты өсөн тартҡылашыуын ауыр кисерҙе ул.\nҺин бит шундай бөтөн донъя,\nӨйрәнгәнһең сикһеҙ, иңһеҙ.\nБүлешкәндә йәнең нисек\nТүҙә һинең, Ҡара диңгеҙ...\nтип өҙгөләнә шағир йөрәге.\nИжад утында янып йәшәлгән бәхетле йылдар\n...Республика гәзит-жуналдарында эшләүсе өлкән яҙыусылар, йәш ҡәләм тирбәтеүселәрҙең һәр береһен иҫәпкә алып, уларға иғтибар күрһәтә, ярҙам ҡулы һуҙа ине ул саҡта. Ирек тә ҡәләмдәш тиҫтерҙәре менән дә, өлкән яҙыусылар менән дә хат алыша. Эйе, уға мотлаҡ артабан уҡырға кәрәк. Шуға ла флот хеҙмәтенән өйөнә лә ҡайтып тормай, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына имтихандар тапшыра. Ә инде уның студент булып китеренә үҙе лә, башҡалар ҙа шикләнмәй. Ысынлап та, оҙаҡламай ул гөрләп, ҡайнап торған студент тормошона инеп сума. Ижади бәхәстәр, БДУ-ла һәм башҡа вуздарҙа, эшсе-йәштәр ятаҡтарында үткән онотолмаҫ шиғыр кисәләре, ваҡыты-ваҡыты менән республика гәзиттәрендә эшләп йөрөүҙәр, күмәкләшеп спектакль һәм концерттарға, кинотеатрҙарға барыуҙар, күпме ваҡыт үткәнен дә һиҙмәйенсә, китапханаларҙа ултырыуҙар һағынып хәтерләрлек гүзәл мәлдәр булып иҫкә төшә һуңынан.\nСтудент саҡ мөхәббәтһеҙ була тиме ни! Ғүмерлек йәре итеп һайлаған ҡыҙҙы ла БДУ-ла тапты Ирек. Алһыу йөҙлө, оҙон ҡоңғорт сәсле, көләкәс зифа буйлы Әй һылыуы Лида география факультетында уҡый ине. Ғашиҡ пар оҙаҡламай ғаилә ҡороп ебәрҙе.\nБыға тиклем дә Башҡортостан радиоһында, республика гәзиттәрендә эшләп, үҙен һәләтле журналист итеп танытҡан Ирек Кинйәбулатов вуз тамамлағас, “Совет Башҡортостаны” гәзитенең (хәҙер “Башҡортостан”) Урал аръяғы райондары буйынса үҙ хәбәрсеһе итеп ебәрелә. Йәштәр Сибай ҡалаһына килеп төпләнә. Сит яҡтарҙа хеҙмәт итеп ҡайтҡан Ирек өсөн был эш донъя, республика тормошо менән яҡынданыраҡ танышыу урыны һәм ижади илһам сығанағы булһа, Лидаға ҡыйынғараҡ тура килә, әлбиттә: сит ер, халыҡтың менталитеты ла был яҡтарҙа башҡасараҡ, әсәй, туғандар алыҫ. Поездар йөрөмәй ул саҡта, телефон юҡ... Ярай әле оҙаҡҡа һуҙмай ғына фатир бирәләр.\nӘле килеп утыҙ һигеҙ йыл ғүмерен балалар уҡытыуға бағышлаған, Башҡортостан мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы исеменә лайыҡ булған Лида Заһит ҡыҙы Сибайҙа йәшәгән, эшләгән осорҙо “иң бәхетле йылдарым” тип хәтерләй. 1968 – 1980 йылдарҙа йәшәй Кинйәбулатовтар Сибайҙа. Балалар шунда үҫә. Йәшлектең иң матур, иң дәртле, иң емешле ваҡыттары.\nҮҙ хәбәрсе булып эшләгән осорҙа замандаштары, хеҙмәт батырҙары хаҡында шиғырҙар, поэмалар, очерктар, мәҡәләләр яҙыла. Уларҙың һаны юҡ. Киләсәктә ошо ижад емештәрен китап итеп туплап, нәшерләү хаҡында иҫәп тота Ирек ағай.\nХалыҡ айырым кешеләрҙән тора\nТормош тәжрибәһен туйғансы туплаған Ирек Кинйәбулатовтың шиғриәтендә ул мөрәжәғәт итмәгән тема юҡтыр ул. Кешеләр яҙмышы, туған тәбиғәт, Ватан, туған тел, әсә, тыныслыҡ, мөхәббәт, хеҙмәт, үткәндәр, бөгөнгө һәм киләсәк... Ә инде тыуған ер, Башҡортостан темаһы уның ижадының нигеҙен тәшкил итәлер, моғайын. Шағирҙың үҙенең тыуған яҡтары Ҡырмыҫҡалыға арналған шиғырҙары ла байтаҡ, Бөрйән, Хәйбулла, Баймаҡ, Сибай, Бәләбәй, Дүртөйлө төбәктәренә лә арналған, айырым шәлкемдәре донъя күргән. Мәскәү, Ырымбур, Сыуашстан тарафтары ла шағир иғтибарынан ситтә ҡалмай. Был шиғырҙар образдары, төҙөлөштәре, оҫталыҡ алымдары менән төрлө-төрлө булһа ла, улар бөтәһе лә ысын шиғриәт өлгөләре. Ихлас күңелле патриот шағир ғына ил-көн яҙмышы тип йәшәй, ысын күңелдән һыҙланып, уның яҙмышы өсөн борсола. Тәбиғәт, тормош күренештәре, кешеләр менән ғорурлана һәм һоҡлана ала. Һәм, әлбиттә, был хис-тойғоно уҡыусыларына ла еткерә белә. Шиғриәттең әһәмиәте лә шунда бит инде.\nИрек Лотфый улы өсөн халыҡ төшөнсәһе һис тә абстракт түгел. Уның өсөн халыҡ айырым кешеләрҙән тора. Шуға күрә лә “Замана тауышы” йыйынтығына ингән арнау-шиғырҙарҙы мин бер һөйләм менән: “Улар халҡыбыҙ хаҡында яҙылған”, – тиер инем. Арнау-шиғырҙар, тигәндә, беҙ уларға ниндәйҙер бөҙрә маҡтауҙарға, ябай теләктәргә ҡороп, рифмаға һалынған юлдар тип ҡарарға күнеккәнбеҙ. Ә Ирек Кинйәбулатовтың ниндәй генә шиғырын алма, улар — ысын шиғриәт өлгөләре. Уның геройҙары араһында Һәҙиә Дәүләтшина, Зәйнәб Биишева, Мостай Кәрим, Хәким Ғиләжев, Нәжиб Асанбай, Рауил Бикбаев, Ғайса Хөсәйенов, Әхмәт Сөләймәнов, Таңһылыу Ҡарамышева, Динис Бүләков, Сергей Чекмарев, Рәшит Назаров кеүек бик күп ҡәләмдәштәре лә, артист һәм ғалимдар ҙа, ил, республика, район һәм колхоз етәкселәре лә, ябай эшселәр ҙә бар. Ҡатын-ҡыҙҙарға махсус арналғандары ла һанап бөтөргөһөҙ, һәр кемдең үҙенә генә хас образдар табылған, үҙенсәлекле характерҙары асылған, һәр шиғыр оптимистик рух менән һуғарылған һәм яңы фәлсәфә һалынған. Уларҙың ритм-рифмалары ла уҡығанда уҡ көйгә һалынып, йырлап тора. Ғәжәп хәл бит: тиҫтәләрсә арнау-шиғыр, ләкин уларҙың бер юлы ла, бер фекере лә, бер образы ла ҡабатланмай. Бындай арнауҙар – башҡорт шиғриәте өсөн үҙе бер асыш ул. Улар шағирҙың кешеләрҙе яратыуы, киң күңеллелеге, һәр кемде донъяның бер сатҡыһы, тормошобоҙҙоң ҡабатланмаҫ шәхесе итеп күреүе хаҡында һөйләй. Кешеләр күп саҡ бер-береһе менән һаулыҡ һорашырға ла ваҡыт тапмай, ауырлыҡтарҙан, көндәлек ығы-зығыларҙан, донъяуи мәшәҡәттәрҙән ҡасып, үҙ-үҙенә бикләнергә тырышып йәшәгән осорҙа шағирҙың ошондай иғтибары кешенең кеше булараҡ бәҫен, абруйын күтәрә, уҡыусыларҙы ғүмерҙең мәңгелек түгеллегенә, бер-беребеҙҙең ҡәҙерен белеп йәшәргә кәрәклеге, һәр кемдең ҡабатланмаҫ булыуы хаҡында уйланырға мәжбүр итә, хеҙмәт һәм ижад кешеләренә хөрмәт уята. Мәҫәлән:\n...Башҡорт ере һымаҡ янған йөҙөң,\nОшо ерҙәй йәнең тапалған.\nҮҙең әлдә бирешерлек түгел,\nИсемең ныҡ дөрөҫ аталған.\n(“Исеменә күрә – есеме” – Тимер Йосоповҡа).\n...Янған йөрәктәрҙе баҫыр өсөн\nХалҡым табып бирер ут кеше.\nТуңған саҡта йәндәр өрә алыр,\nЯлҡын бәрә алыр ут күршем.\n(“Ут күрше” – Фәүзиә Рәхимғолова апайға).\nБыл юлдарҙы бер-береһе менән бутау мөмкинме һуң!\n...Дуҫтарына һәм үҙ күңеленә ҡарата тоғролоҡло, ғәҙел кеше булды Ирек Лотфый улы. Йыйылыштарҙа, табындарҙа, бәхәстәрҙә булһынмы, ул ышандырырлыҡ дәлилдәр менән ҡыҙмай-туҙмай ғына үҙ позицияһын яҡлай алды. Был сифат ҡайһы яҡтан ел иҫеүгә ҡарап, ҡараштарҙың да үҙгәргән осоронда бигерәк тә ҡиммәт ине. Ярты быуаттан ашыу аралашып йәшәп, мин уның ғәйбәт һөйләгәнен, кемделер нахаҡҡа рәнйеткәнен, таныштарының артында берҙе һөйләп, алдарында ялағайланып торғанын күрмәнем. Ирек ағай һуңғы йылдарҙа бигерәк тә емешле эшләне. Китаптары даими баҫыла торҙо. Шулар араһында “Ғүмер китабы” тигән ҙур йыйынтығы, руссаға тәржемә ителгән шиғыр, поэма, мәҡәләләрҙән торған “Слово” исемле китабы айырыуса иғтибарға лайыҡ.\nИжады кешенең холҡонан айырылмай тинек, үрҙә әйтелгән сифаттар уның ижадында ла сағыла, әлбиттә. Шиғырҙары ла тәбиғи һәм ихлас Ирек Кинйәбулатовтың. Сәхнәләрҙән илһамланып шиғыр уҡығанда ла, сығыш яһағанда ла, мәртәбәле табындарҙы алып барғанда ла күренде уның ихласлығы. Һыҙландырып, көлдөргән дә, көлдөрөп, уйландырған саҡтары ла күп булды уның.


Йәшел Башҡортостан, йәшел Әлшәй өсөн\nРайон халҡы ағас ултыртыу буйынса республика акцияһында әүҙем ҡатнашты\nЙөҙҙәрсә әлшәйҙәр - өлкәндәр ҙә, балалар ҙа “Ағас ултырт – ғүмер бүләк ит!” девизы менән үткән йәшел хәрәкәткә ҡушылды. Бер көндә район территорияһында 17514 төп шыршы, ҡарағай, йүкә, миләш, ҡайын, тал һәм алмағас үҫентеләре ултыртылды. Акцияла алты йөҙҙән ашыу кеше ҡатнашты. Ике сәғәт эсендә 7,5 гектар ер йәшелләндерелде.\nАғас үҫентеләре Түбән Әүрез ауылы эргәһендә күпләп ултыртылды. Урман зонаһының өс гектарында 218 кеше, уларҙың күбеһе муниципаль хеҙмәткәрҙәр ине, 12 меңгә яҡын ҡарағай үҫентеләре ултыртты. Район мәҙәниәт һарайы артистары сарала ҡатнашыусыларҙы йыр-моңдары менән дәртләндереп торҙо.\nӨмәгә әлшәйҙәргә ярҙам итеү өсөн ауыл хужалығы министры урынбаҫары Рәмил Нуриәхмәтов та килде. Иртәнән алып акция тамамланғанға тиклем ул район халҡы менән бергә ағас ултыртыуҙа ҡатнашты.\n- Өмә юғары кимәлдә ойошторолдо. Көндөң йылы, ҡояшлы булыуы кәйефте күтәрә. Ултыртылған ағастарҙың гөрләп үҫеп китеүҙәрен генә теләргә ҡала, - тине Рәмил Рәмзил улы.\nТүбән Әүрез халҡы һәм башҡа ауылдарҙан даими гәзит уҡыусыларыбыҙ ҙа йәшел хәрәкәттән ситтә ҡалманы. Гәзиттән акция уҙғарылыуы тураһында уҡып, ағас ултыртырға Балғажынан 11 йәшлек улы Тимур менән Дамир Тимерхан улы Хажиев, Раевканан бөтә ғаиләһе менән Альмира Хөсәйенова, алты йәшлек ейәнсәрҙәре Камилла менән Әлиә һәм Салауат Ғәйзуллиндар килде. Йәштәр менән бергә ағас ултыртыуҙа ветерандар ҙа ҡатнашты, Түбән Әүрез ауылынан 84 йәшлек Минислам Шәрәпов та изге эштән ситтә ҡалманы. Оҙаҡ йылдар урман хужалығында хеҙмәт һалған Минислам Миңлеғәли улы ауыл эргәһендә уҙғарылған сарала ҙур теләк менән ҡатнашты. Ағас ултыртырға улы Флүр һәм 8 йәшлек ейәне Алмаз да килгәйне. Акция тамамланғандан һуң район хакимиәте башлығы Дамир Мостафин изге эштә ҡатнашҡандарҙың барыһына ла рәхмәт белдерҙе.\n“Йәшел Башҡортостан” акцияһына райондың бөтә ауыл биләмәләре халҡы ла ҡушылды. Урман зоналарында, парктарҙа, автомобиль юлдары эргәһендә, мәктәп территорияларында, урамдарҙа, зыяраттарҙа ағас үҫентеләре ултыртылды.


Ямғыр һәм зекер | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ямғыр һәм зекер\n« Ситек, мәсех\nЕңеләйтелгән намаҙ »\nНимә ул ямғыр? Ямғыр ул Аллаһы Тәғәләнең беҙгә оло бер бәрәҡәте һәм ҙур бер рәхмәте. Беҙҙең был донъялағы төп йәшәү сығанағы – һыуҙарыбыҙҙы тулыландырып торған бөтмәҫ ниғмәт үә мөғжизә ул. Хатта яңы тыуған баланың тәне 90- 97 процент һыуҙан тора һәм кеше ҡартая килә 60-80 йәштә уның кәүҙәһендә һыуҙың кимәле 50 процентҡа ҡала. Ғалимдар әле һаман һыуҙың нимә икәнен аңлата алмайҙар. Ул Аллаһ Тәғәләнең бөйөк мөғжизәһе ул.\nАллааһул-ләҙии халәҡас-сәмәәүәәти үәл-арда үә әңзәлә минәс-сәмәә׳и мәә׳әң фә׳ахраджә биһи минәҫ-ҫәмәраати ризҡальләкүм үә сәххара ләкү-мүлфүлкә литәджрийә фил-бәхри би׳әмриһи үә сәххара ләкүмүл-әнһаар.\nАллаһ Күктәр менән Ерҙе бар иткән, күктән һыу яуҙырып, һеҙҙе ризыҡландырыр өсөн емеш үҫтергән, Үҙенең әмере менән дингеҙҙә йөрөһөн өсөн һеҙгә караптарҙы буйһондорған, һеҙгә йылғаларҙы буйһондорған. Ибраһим сүрәһе 14/32\nЯмғыр яуһа — һауа сафлана, бөтөн донъя терелеп китә; үле ер терелеп, уның өҫтөндә төрлө үҫемлектәр үҫеп ер йөҙөнөң гүзәллеге асыла. Һәм шул сағында тәбиғәттең хикмәтле матурлығын һөйләп биреүгә тел һәм һүҙ запасы етмәйҙер. Бар Ер йөҙө, бөтә тәбиғәт һәм уның бөжәк-хайуандары ла һәм әҙәм балалары ошо һыу – ямғыр тамсыларына бик мохтаж, унһыҙ йәшәй алмайбыҙ, үлемгә дусарбыҙ.\nШуныһын беләбеҙ, ямғыр яумаған ерҙәрҙә тәбиғәт үҫемлектәренән дә, хайуандарҙан да азат, буш булалыр; сөнки ерҙә булған мәхлүктарҙың йәшәйеше һыуһыҙ мөмкин түгелдер. Ерҙәге бөтә үҫемлектәр һәм хайуандар ҙа ямғыр менән тәрбиәләнеп торалыр. Игендәрен һәм баҡсаларын йылғалар һәм күлдәр һыуҙары менән һуғара торған ҡәүемдәрҙең ерҙәрендә булған үҫемлектәр һәм хайуандарҙа ҙа ямғыр менән тәрбиәләнәләрҙер, сөнки йылға — күлдәрҙең һыуҙары ла ямғыр һыуынан тәшкил ителәләрҙер; яуған ямғыр ергә һеңеп, ер аҫты йылғаларына йыйылып, шишмәләргә йыйылырҙар, ә шишмәләрҙән иһә йылғалар хасил булыр.\nАллаһ Тәғәлә «Ғәбәсә» сүрәһе (80), 25-32-се аяттарында:\nӘннәә сабәбнәл-мәә׳ә саббәә.\nСүммә шәҡаҡнәл-арда шәҡҡаа.\nФә׳әмбәтнәә фииһәә хәббәә.\nҮә ғинәбәү-үә ҡадбәә.\nҮә зәйтүүнәү-үә нахләә.\nҮә хәдәә׳иҡа ғулбәә.\nҮә фәәкиһәтәү-үә әббәә.\nМәтәәғәл-ләкүм үә ли׳ән-ғәәмикүм\n«Ысынын да, Беҙ мул итеп ямғырҙар яуҙырҙыҡ. Унан һуң Беҙ тупраҡты яҡшылап ярҙыҡ (һөрҙөк). Шулай итеп Беҙ шунда орлоҡ үҫтерҙек. Йөҙөмдәр, ашай торған төрлө-төрлө үләндәр, зәйтүн ағастары, емеш баҡсалары. Күп һәм ҡуйы булып үҫкән емеш-еләк баҡсалары. Еләк-емеш һәм бесәндәр үҫтерҙек. (Быларҙың һәммәһен дә Беҙ) һеҙгә һәм мал-тыуарҙарға файҙа булһын тип бар иттек ».\nФән ғалимдары тарафынан һаналған шул мәғлүмәт билгеле: Ер өҫтө йөҙөнән секундына 16 миллион тонна һыу парға әйләнә һәм шул самалы һыу кире ергә ямғыр һәр ҡар рәүешендә ҡайта. Ямғырҙың иң түбәнге әллә нисә мең тонна булған болоттары күктә 1200 метрҙа аҫылынып тора. Ана шул бейеклектән ямғыр тамсыһына — форма һәм ауырлығы менән тиң булған әйбер тиҙлеген шәбәйтеп сәғәтенә 558 километр менән төшә. Ә 10 мең километр өҫтә булған ямғыр болоттарынан айырылып төшкән тамсы ергә яҡынайған һайын күпмегә тиҙлеген артырыр ине һәм ерҙәге булған бар нәмәгә бәрелеп ни зыян килтеререн күҙ алдына килтерәһегеҙме? Әммә Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте һәм хикмәте менән ямғыр тамсыһы үҙенсәлекле форма алып ер өҫтөнә күктәге болоттың бейеклегенә ҡарамай аҫҡа табан 8-10 км/сәғәтенә генә төшә. Был яйлап йүгереп барған кешенең хәрәкәтенә тиң. Ана шуға ла беҙ ямғырҙарҙың тамсылары ҡойоп яуған мәлдә шулар араһында бәрелеп, ҡоламай осоп йөрөгән бөжәк-ҡоштарға хайран ҡалып ҡарайбыҙ. Шуныһы ҡыҙыҡ: атмосферала, болоттар араһында температура 400 градуска төшһәлә һыу тамсылары туңмай һәм беҙҙең өҫкә боҙ яумай. Һыу тамсыһының туңмауы уның тап-таҙалығына бәйле. Ары ошо тамсылар күктә тоҙҙар һәм саңдар менән берләшеп ямғыр тамсыларына әйләнәләр, болоттарҙан айырылып яуа башлайҙар.\nوَهُوَ الَّذِي أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً\nҮә һүүәл-ләҙии әңзәлә минәс-сәмәә׳и мәә׳ә...\nУл күктән ямғыр яуҙыра. Шул арҡала беҙ төрлө нәмә үҫтерәбеҙ. Беҙ йәшел үҫемлек үҫтерәбеҙ ҙә, унан теҙелеп торған орлоҡтар алабыҙ. Хөрмә ағасының суҡ-суҡ булып һалынып торған емеше була. Емеше оҡшаш һәм оҡшашы булмаған йөҙөм, зәйтүн, анар баҡсалары үҫтерәбеҙ. Шул баҡсаларҙың емешләнгән, емеше бешкән саҡтарын күрегеҙ! Ысынлап та, иманлы кешеләргә бында аяттар бар. Әл-Әнғәм сүрәһе, 6/99.\nКүктән төшөүсе ямғыр Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәтенә бәйле. Кеше ни тиклем тырышмаһын, ул күктән ямғырҙы үҙе теләгән ваҡытта яуҙыра алмай. Быйыл ҡытайҙар һәм ғәрәптәр фән ҡаҙаныштары ярҙамында ямғырҙар яуҙырырға маташты. Нимәгә килтерҙе был тырышыуҙары? Күктән ағылған һыу даръяһы донъяларын ағыҙҙы, ғәләмәт зыян килтерҙе һәм уларҙа ғүмерҙәрендә булмаған һыуыҡтар булып ҡар яуа башланы. Ямғырҙы бары тик Аллаһ Тәғәлә Үҙе генә теләгән ваҡытта һәм урында яуҙыра. Күктән төшә торған һыу сөсө, әгәр ҙә Аллаһ Тәғәлә теләһә, уны әсе һәм тоҙло итер ине. Ваҡыт-ваҡыты менән Аллаһ Тәғәлә беҙгә бының шулай булыуын күрһәтә лә. Ҡайһы бер ваҡытта күктән боҙлауыҡ яуып үҫеп сыҡҡан үҫентеләрҙе юҡ итә, ә иһә кислоталы ямғырҙар яуа һәм үҫемлектәр ҡорой. Хатта ауылдың бер осонда ямғыр яуа, ә икенсе осонда ҡоро дауыл, йә күршелә һибәләй, йә иһә һәр бер өй аша боҙлауыҡ яуа, урыҫса полоса үтә тейҙәр. Һәм зыянын килтереп үҫемлектәрҙе, хатта шәхси хужалыҡтарҙағы ҡош-ҡорттарҙы һәләкәт итә. Аллаһ Тәғәлә бына шулай Үҙенең бөтә нәмәгә Ҡөҙрәтле Зат икәнлеген күрһәтеп тора, иманһыҙ йә гонаһ бәндәләрен һайлап зыянын һала.\nАллаһ Тәғәлә «Әл-Ваҡиға» сүрәһендә Үҙенең ҡөҙрәтен күрһәтеүсе ямғыр тураһында ла әйтә:\nӘ фәра׳әйтүмүл-мәә׳әл-ләҙии тәшрабүүн.\nӘ әңтүм әңзәлтүмүүһү минәл-мүзии әм нәхнүл-мүңзилүүн.\nЛәү нәшәә׳ү джәғәлнәәһү үджәәджәң фәләү ләә тәшкүруун.\n«Һеҙ эсә торған һыуҙы күрәһегеҙме? Һеҙ уны болоттан яуҙырағыҙмы әллә Беҙ һуғарабыҙмы? Әгәр ҙә Беҙ теләһәк уны әсе, тоҙло итер инек. Ни өсөн һуң һеҙ шөкөр итмәйһегеҙ (Был ниғмәттәрҙең Аллаһтан икәнлеген танымайһығыҙ)?» (Әл-Ваҡиға сүрәһе, 56/68-70 аяттар).\nШуға күрә беҙ Аллаһ Тәғәләнең биргән ниғмәттәренә шөкөр итеп, Уға ғибәҙәт ҡылып, Аллаһыны һәр саҡ зекер итеп йәшәргә тейеш.\nالرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ\nҮә арсалнәр-рийәәхә ләүәәҡихә фә׳әңзәлнәә минәс-сәмәә׳и мәә׳ән фә׳әсҡайнәә-күмүүһү үә мәә әңтүм ләһү бихаазиниин.\nБеҙ (үҫемлектәрҙе һеркәләндереүсе) елдәр ебәрҙек, күктән һыу яуҙырып, һеҙҙе эсерҙек, ләкин уны һаҡлаусы һеҙ түгел. Әл-Хижер сүрәһе, 15/19 аят.\nӘммә шул бәрәҡәтле, бар донъяны терелткән ямғырҙар ни эшләп яумай һуң? Әлбиттә быға кеше үҙе ғәйепле. Һуңғы йылдарҙа ер тетрәүҙәр, ғүмере булмаған эҫелек, янғындар, ҡойоп ямғырҙар яуыуы, һыу ташып донъялар ағыуы йә иһә йәй буйы бер тамсы һыу төшмәүе билгеле һәм башҡаһы, шундай афәттәр күбәйҙе. Ни сәбәпле икән? Был турала Ҡөръәндә әйтеләме? Аллаһ ниңә зыянын ебәрә?\nӘйе, был турала аят бар. «Рум» сүрәһе, 30/41-се аятта Аллаһы Тәғәлә:\nҘаһараль-фәсәәдү фил-барри үәл-бәхри бимәә кәсәбәт әйдин-нәәси лийүҙииҡаһүм бәғдал-ләҙии ғәмилүү ләғәлләһүм йарджиғүүн.\n«Кешеләрҙең ҡылған эштәре (аҙғынлыҡ, харам эшләр, һуғыштар, йоғошло ауырыуҙар, талауҙар, алдауҙар, урлашыуҙар, динһеҙлек) арҡаһында ҡоро ер өҫтөндә, ер аҫтында һәм диңгеҙҙәрҙә тәртип боҙолдо. Бәндәләрҙең ҡылмыш гонаһтарына күрә, Аллаһынан ахирәттә бирелә торған язаларҙың бер өлөшө был донъяла бирелә. Был ғибрәттәрҙән һуң бәлки улар тәүбә ҡылып иманға килерҙәр», — тип әйтә.\nИзге Ҡөръәнде асып үткән тарихҡа, быуаттар төпкөлөнә, кешелектең был донъяға килеү сәбәптәрен уҡып ҡараһаҡ, шуныһы мәғлүм: Йәнәттән Ер өҫтөнә ҡыуылған Әҙәм ғәләйһиссәләмдең балалары һәм вариҫтарының иң башта бары тик Бер Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылалар һәм Уға бер ниндәй ҙә тиңдәшлек ҡылмайҙар ине. Кешеләр берҙәм халыҡ булалар, уларҙың аталары Әҙәм ғәләйһиссәләм, Раббылары – Аллаһ Тәғәлә ине. Тик Әҙәм ғәләйһис-сәләм ваҡытынан һуң арыуыҡ ваҡыт үткәс, Иблис мәғлүн боҙоҡ мәкерен тормошҡа ашыра башлай. Кешеләр араһында бер Аллаһҡа ғына көндөҙҙәрен һәм төндәрен табына торған, Уны ярата торған Аллаһ Тәғәләнән ҡурҡыусы, изгеләр була. Аллаһ Тәғәлә лә Үҙенең изге ҡолдарын ярата һәм уларҙың доғаларын ҡабул итә. Был кешеләрҙе бөтәһе лә яратҡан һәм хөрмәт иткән. Быларҙы бик яҡшы белгән Иблис, ошо изгеләрҙең үлеменән һуң, кешеләрҙең уларға ҡарата мөхәббәтенән ҡулланмаҡсы була. Шайтан кешеләргә яҡынлаша һәм уларҙың иҫтәренә төшөрә башлай:\n– Их, ниндәй изге кешеләр ине!\nӘлбиттә әҙәм балалары бының менән ризалашалар:\n– СөбханаАллаһ! Әлбиттә, улар ысын мәғәнәһендә изге кешеләр һәм әүлиәләр инеләр шул! Аллаһ Тәғәлә уларҙың доғаларын ҡабул итә ине һәм уларға ни һораһалар, шуны бирә ине! Һәм һуңыраҡ изгеләләрҙең рәсемдәре урынына кешеләр уларҙың һындарын яһай башлайҙар. Ваҡыт үтә килә, быуындар алмаша торғас улар һындарға ғибәҙәт ҡыла башлайҙар, уларҙан хәжәттәрен һорайҙар, уларға бағышлап ҡорбан салалар. Шулай итеп, таш һындар поттарға әүерелә. Һәм дә шул поттар күбәйеп китеп, төрлө исемдәр йөрөтәләр, шуға өҫтәп ул заман быуаттары үтә килә, кешеләр утҡа, ҡояшҡа, хатта хайуандарға ла табына башлайҙар. Аллаһ Тәғәлә был ғәмәлдәре өсөн кешеләргә ныҡ асыулана һәм уларҙы ләғнәт итә. Кешеләр ысынлыҡта Аллаһ Тәғәләнең асыуына һәм ләғнәтенә дусар булалар. Шуның өсөнмө Ул уларҙы бар итте?! Шуның өсөнмө Ул уларҙы ризыҡландырҙы? Аллаһ Тәғәләнең ерендә булып, Аллаһ Тәғәләгә көфөрлөк ҡылыр өсөнме?! Аллаһ ризыҡландырған ниғмәттәр менән йәшәп, Уның алдында ширек ҡылыусы мөшриктәр булыр өсөнме ни?! Был – бик ҙур ғәҙелһеҙлек! Аллаһ Тәғәлә уларға асыуланып, ямғыр бирмәй башлай, ризыҡтарын кәметә. Уңыш кәмей, бала табыу һаны аҙая. Ләкин кешеләр бының сәбәбен аңламайҙар һәм тәүбәгә килмәйҙәр.\nШул тәүге ваҡытта Аллаһ Тәғәлә уларға тик Үҙенә генә ғибәҙәт ҡылыусы, тәрән аҡыллы, киң күңелле Нух ғәләйһиссәләмде ебәрә. Аллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә әйтә:\n"Беҙ Нухты уның ҡәүеменә ебәрҙек: үҙеңдең халҡыңды, ауыр ғазаптар килмәҫ борон халҡыңды өгөтлә". (71-се сүрә, 1 аят) Нух ғәләйһиссәләм үҙенең ҡәүеме ҡаршына сыҡты һәм:\n– «Эй минең халҡым! Ысынында, мин һеҙҙең өсөн киҫәтеүсе һәм өгөтләүсе, дәғүәтсе», – тине. (71-се сүрә, 2 се аят).\n– Мин дә һеҙҙең кеүек үк кеше. Минең дә, һеҙҙең кеүек үк ашайһым-эсәһем килә, ҡайһы ваҡыт ауырып та алам, үләсәкмен, Аллаһҡа доға ҡылам һәм зекерҙәр әйтәм. Ни өсөн һуң һеҙ Уға ғибәҙәт ҡылмайһығыҙ һәм Уны зекер итмәйһегеҙ?!! – тип киҫәтә башлай. Шул ваҡытта кешеләр бер ниндәй ҙә аҡлау таба алмайҙар һәм быға ҡаршы бер нәмә лә әйтә алманылар.\nАна шулай, әгәр ҙә бер ерҙә гонаһтар күп ҡылынһа, Аллаһтың әмерҙәре үтәлмәһә, Ул уларҙы ямғырҙан мәхрүм итә. Шул рәүешле Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе гонаһтарҙан туҡтатырға һәм тура юлға күндерергә теләй. Был элек тә шулай булды һәм әле лә шулай. Һәр Аллаһының халҡына ебәрелгән илсеһе һәм пәйғәмбәре Хаҡ Тәғәләнән халҡы өсөн ямғыр һораны һәм Аллаһ мөғжизәһен күрһәтеп Ерҙе һуғарҙы, хәйерле елдәрен ебәреп ямғыр яуҙырып, һыуҙар ағыҙҙы.\nӘгәр ҙә әҙәм балалары биш ваҡыт намаҙ уҡыһа, ҡылған гонаһтары өсөн Аллаһтан ғәфү һораһа, зәҡәт һәм ғөшөрҙәрҙе түләһә, Ул уларға күктән үҫемлектәрҙе үҫтереүсе бәрәкәтле ямғыр яуҙырасаҡ. Бының тураһында Ҡөръәндә лә вәғәҙә итә:\n«Нух үҙенең халҡына әйтте: «Раббығыҙҙан гонаһтарҙы ғәфү итеүҙе һорағыҙ. Дөрөҫөн әйткәндә, Ул ғәфү итеүсе. Шул ваҡытта Ул һеҙгә күктән мул ямғыр яуҙырыр, байлыҡтар һәм балалар бирер, баҡсалар үҫтерер һәм йылғаларҙы сөсө һыу менән тәьмин итер».\nБыл ваҡиғаларҙан һуң меңәр йылдар үтте. Халыҡ тәүбәгә килде, Аллаһты зекер итте, йәнә онотто, йәнә пәйғәмбәрҙәрен һәм әүлиәләрен ебәрҙе. Был хәлдәр күп тапҡыр ҡабатланды һәм бына һуңғы пәйғәмбәрен, Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмде, һуңғы изге китабы Ҡөръән Кәрим менән ебәрҙе.\nМөхәммәд Пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм әйтте: «Әгәр ҙә кешеләр байлыҡтарынан зәҡәт түләмәһә, ғөшөр саҙаҡаһын бирмәһә, улар күктән ямғыр яуыуҙан мәхрүм ителәсәк. Әгәр ҙә хайуандар булмаған булһа, уларға бер тамсы ла ямғыр ҙа яумаҫ ине» (Ибн Мәжжәһ хәҙистәр йыйынтығы).\nТулыраҡ был хәҙис ошолайҙыр: «Әгәр ҙә кешеләр үлсәүҙә хыянат итһәләр – тормоштарында ауырлыҡ күрерҙәр, аҙанға иғтибар итмәһәләр – тыныслыҡ тапмаҫтар, тейешенсә (Аллаһ ҡушҡанса) кейенмәһәләр (ғәүрәттәрен ҡапламалар йә иһә зинаны асыҡтан-асыҡ ҡылһалар) – Аллаһы Тәғәлә уларға күҙ күрмәгән, ҡолаҡ ишетмәгән ауырыуҙар ебәрер, тейешле зәҡәт-ғөшөрҙәр бирмәһәләр – ямғырҙы ваҡытында яуҙырмаҫ (ямғыр яуһа ла, үҫемлек-хайуандар хаҡына булыр)». Үлсәүҙәрҙә хыянат итеүе, уның аҫты-өҫкә килеүҙе нисек аңларға? Ғәҙәттә үлсәү-мизан ул дөрөҫлөк берәмеге, хатта мәхкәмә, хөкөм, суд, прокуратура тигәс тә, унда үлсәү тора. Ул борондан ғәҙеллекте күрһәткән. Һәм хисап көнө еттә килә, ахырзаман алдынан үлсәүҙәрҙең аҫты-өҫкә килер, йәғни дөрөҫлөк тип аталған үлсәүҙәр дөрөҫ күрһәтмәҫ. Шуға күрә кешеләр ялғансыны дөрөҫ һөйләүсе тип әйтерҙәр, ә ысын, хаҡты һөйләгән кешене был ялғансы тип әйтерҙәр; аҡты ҡара тип, ҡараны аҡ тип әйтерҙәр: яҡшылыҡты яуызлыҡ, яуызлыҡты изгелек икән тип әйтерҙәр ти. Бөгөн беҙ шуларҙы күрәбеҙ бит. Изгелектәре, хәйерле эштәре булмаған булмаған кешеләрҙе, түргә күтәреп: «Бына был шәп кеше!»- тип маҡтайбыҙ, ҡаршы бер һүҙҙә әйтмәйбеҙ һәм уны Аллаһы Тәғәләнең ала ҡашҡа тәкәһе тип һанайбыҙ. Ә инде шул әҙәмгә һүҙ күтәргән иманлыны ғәйбәтсе, мосолманға ҡаршы гонаһ ҡылыусы тип ярһыйбыҙ.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръәндә Үҙенең ҡөҙрәтен төрлө миҫалдар менән аңлата. Иң беренсе сиратта Ул Үҙенең ҡөҙрәте менән Ҡиәмәт көнөнең булыуын һәм үлгәндән һуң терелеү буласаҡлығын иҫбатлай. Мәҫәлән, Был Әл-Ваҡиға сүрәһендә әйтә:\n"Һеҙ нимә сәсеүегеҙ тураһында уйлайһығыҙмы? Һеҙ уны үҫтерәһегеҙме йәки Беҙ уны үҫтерәбеҙме. Әгәр ҙә Беҙ теләһәк, уны ваҡлап була торған ҡороған хәлгә әйләндерәбеҙ һәм һеҙ быны күреп ғәжәпләнәһегеҙ. «Дөрөҫөн әйткәндә, беҙ һәләк булыуға дусар ителдек. Беҙ ризыҡтан мәхрүм ҡалдыҡ», — тип әйтәһегеҙ.«(Әл-Ваҡиға: 63-67).\nАллаһ беҙҙе һыу бәрәҡәтенән, ямғыр ниғмәтенән мәхрүм итеп һынай, иманыбыҙҙы, сабырлығыбыҙҙы тикшерә, иманһыҙҙар шөкөр итмәҫтәр микән тей. Ҡыш менән яҙҙы алмаштыра, йәй менән көҙҙө алмаштырып тәбиғәтте үле итә. Йылыһын һәм ямғырын ебәреп бар нәмәне терелтә.\nФәңҙур иләә әәҫәри рахмәти-лләәһи кәйфә йүхйил-арда бәғдә мәүтиһәә иннә ҙәәликә лә-мүхйил-мәүтәә үә һүүә ғәләә күлли шәй׳иң ҡадиир.\nАллаһ рәхмәтенең эҙҙәрен үлгән ерҙең терелеп киткәнендә күр. Ысынлап та. Ул үлгәнде терелтә. Ул һәр нәмәгә ҡөҙрәтле! Әр-Рум сүрәһе,30/50.\nШулай уҡ Аллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә:\nҮәл-ләҙии нәззәлә минс-сәмәә׳и мәә׳әмбиҡадәриң фә׳әңшарнәә биһи бәлдәтәм-мәйтәң кәҙәәликә түхраджүүн.\nКәрәгенсә күктән һыу төшөрөп, Беҙ үлгән илде тергеҙҙек. Шуның һымаҡ, һеҙ ҙә ҡалҡып сығырһығыҙ! («Әз-Зухруф», 43/11 аят)\nАллаһ Тәғәлә был аяттарҙа миҫал булараҡ тәбиғәттең бер күренешен килтерә. Ул да булһа, ул ерҙә үҫеүсе үҫемлектәр. Ысынлыҡта, орлоҡтан үҫемлекте үҫтереүсе Зат Ул Аллаһ Тәғәлә. Кеше нихәтле тырышмаһын ул үҫемлектәрҙе орлоҡтан сығара алмай. Ул бары тик ултыртыусы ролен башҡарыусы ғына. Әгәр ҙә Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте ҡатнашмаһа орлоҡтан үҫемлектәр шытып сығып, емеш-еләк бирмәҫ ине. Шуға күрә Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм: Берегеҙ ҙә: „Мин быны үҫтерҙем“, — тип әйтмәһен, ә ултырттым тиһен. Ысынында, үҫемлекте үҫтереүсе Зат ул Аллаһ. (Бәззәр). Әйе, үҙебеҙҙең миҫалдарҙан беләбеҙ: Ағас ултыртабыҙ, бисмиләһен әйтмәйбеҙ, иншаАллаһ үҫер тип әйтмәйбеҙ – һөҙөмтәһе – уңышлы, еүеш тупраҡтағы үҫенте ҡорой, ә таш-ҡая битендә Аллаһ ҡөҙрәте менән ағас үҫә. Ғәләмәт. Ошо аятта Аллаһ:\nИғләмүү әннә-ллааһа йүхйил-арда бәғдә мәүтиһәә ҡад бәй-йәннәә ләкүмүл-әәйәәти ләғәлләкүм тәғҡилүүн\n«Белегеҙ: Аллаһ ерҙе уның үлеменән һуң терелтә. Беҙ һеҙгә аяттарҙы аңлаттыҡ. Бәлки, һеҙ аҡылға килерһегеҙ», – тип әйтә. («Тимер» сүрәһе, 57:17).\nҠоро ерҙе ямғыр яуҙырып терелткән кеүек, Аллаһ Тәғәлә ҡатҡан йөрәктәрҙе лә Ҡөръән аяттары һәм зекер аша йомшарта, терелтә. Хәсән әл-Басригә бер кеше килгән дә: «Әй Әбү Сәғит! Үҙемдең ҡаты бәғерлегемде нишләтергә икән?» – тип зарланған. Хәсән әл-Басри уға: «Йөрәгеңде Аллаһты зекер итеү ярҙамында ирет», – тигән.\nАна шул фани донъяның нәфсеһенә батҡан йөрәктәребеҙҙе иретер өсөн иң башта зекерҙәрҙең иң ҙуры шәһаҙәт кәлимәһен әйтеп: «Ләә иләәһә илләллааһү Мөхәммәдүр-расүлуллааһ», Аллаһыны таныйыҡ. Ошо зекерҙән һәр бер ағзабыҙ үҙ өлөшөн алһын, унан шифа тапһын. Уға ғибәҙәт ҡылайыҡ.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръәндә:\nФәғләм әннәһү ләә иләәһә иллә-ллааһу үәстәғфир лиҙәмбикә үә лил-мүьми-ниинә үәл-мүьминәәти үә-ллааһу йәғләмү мүтәҡалләбәкүм үә мәҫүәәкүм.\n»Шуны бел, ысынында, Унан башҡа ғибәҙәт ҡылырға лайыҡлы Зат юҡ һәм мөьмин ирҙәр һәм ҡатындар өсөн Аллаһтан ғәфү итеүҙе һора. Аллаһ һеҙҙең көндөҙ һәм төндә ни эшләгәнегеҙҙе белә". (Мөхәммәд – 47/19).\nБыл аят туранан-тура кешеләргә Аллаһ Тәғәләнең Бөйөк, Ҡөҙрәтле Зат булыуы тураһында әйтә. Быға иң беренсе сиратта Аллаһ Тәғәләнең Барлығына һәм берҙән-бер Бөйөк Зат булғанлығына ишара итеүсе ғәләмәттәр, Уның күркәм исем-сифаттарының мәғәнәләрен белеү кәрәк. Бер хәҙистә Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм шулай тип әйткән: «Ысынын да, Аллаһтың берҙән башҡа йөҙ йәғни туҡһан туғыҙ исеме бар. Кемдә кем уны һанаһа Йәннәткә инә». (Бохари).\nАллаһ Тәғәлә мине ғәфү ҡыл, йә Раббыбыҙ тип, тәүбә-истиғфәргә килеп, йөрәгебеҙ менән зекер итәйек, иншаАллаһ доғаларыбыҙ ҡабул булыр.\nИстиғфар ҡылыуҙың фазиләте бик күп. Кеше гонаһтарынан таҙара һәм ундай кешегә Аллаһ мул ризыҡ, иҫәнлек-һаулыҡ һәм балалар бирә. Истиғфар ҡылыусы халыҡҡа Аллаһы Тәғәлә бәрәкәтле мул ямғыр ебәрә. Мөхәммәд пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм әйтте: «Кем дә кем күп истиғфар ҡыла, Аллаһ уға һәр ауырлыҡтан һуң еңеллек бирә, һәр ҡыйынлыҡтан сығыу юлын күрһәтә һәм көтмәгән ерҙән уға ризыҡ бирә». Әгәр ҙә гонаһ ҡылған кеше ихластан үкенһә, артабан был гонаһты эшләмәм тип, үҙенә һүҙ бирһә һәм теле менән әстәғфируллаһ, йәғни Аллаһтан ғәфү һорай тип әйтһә, Раббыбыҙ уны ғәфү итә. Әгәр ҙә инде ул теле менән әстәғфируллаһ тип әйтеп, гонаһ ҡылыуынан туҡтамаһа йәки күңеле менән шул гонаһты ҡылырға теләһә, был һүҙҙәрҙе әйтеүҙән файҙа булмаясаҡ. Фудаиль ибн Ғыйәд исемле бер ғалим әйтте: «Гонаһтан туҡтамайынса ғына әстәғфируллаһ әйтеү – ялғансы кешеләрҙең тәүбәһе».\nАна шул тәүбә итеп, Аллаһ Тәғәләгә яҡынайып, Уға зекер итергә онотмайыҡ. «Әл-Исра» сүрәһенең, 44 се аяттында: «Ете ҡат күктәрҙәге бөтөн фәрештәләр, ер өҫтөндәге кешеләр, бәғзе ендәр Аллаһыны маҡтап зекер әйтә. Уны маҡтамаған, зекер итмәгән кем дә, бер нәмә лә (хатта йәнһеҙ есемдәр ҙә) юҡ. Аллаһ Ул — сабыр һәм ярлыҡаусы», — тиелгән.\nТимәк, ғаләмдәге бөтә мәхлүкәт, бөтөн тере йән эйәләре уның хужаһы Аллаһы Тәғәләне үҙ телдәре менән зекер итәләр икән, һис шикһеҙ, кеше, бөтә тормош эйәләре кеүек үк, Раббыһын зекер итергә тейеш. Йәшәйешебеҙҙең һәр миҙгелендә Уға мохтаж булған кешеләр Аллаһыны иҫкә алып зекер итергә тейеш, был — беҙҙең төп вазифаларыбыҙҙың береһе.\nӘгәр кеше рәхәт һәм тыныс көндәрендә Раббыһын иҫкә алһа, Аллаһы Тәғәлә уны ауыр, яфалы көндәрендә хәтеренә лә төшөрәсәк, иғтибарһыҙ ҡалдырмаясаҡ. Быға бына бер миҫал: Нәҡшбәндиә тәриҡәтенең зекерселәре һәм муллалар йыйылып ошо ҡоро йылда бер ауылда күмәкләп зекер әйтәләр. Шунан һуң интернет селтәрҙәрендә ошондай шатлыҡлы хәбәр тарала:\nБарығыҙ ҙа ҡыуанһындар тип мин дә хәбәр һалайым әле. Иҫләйһегеҙҙер, Ғәфүри районында Ташаҫты һәм Тайыш ауылдары терәлеп торған Уҡлыҡая тауында зекер әйтелгәйне. Видеолар ҙа һалғайныҡ.\nКисә Тайыш ауылына бал алырға барған инек. Шәмсетдин бабай менән Әсмә инәйгә. Инәй һөйләй: «Беҙҙә бер хиҡмәт булды бит әле. Бер көндө, ҡаты эҫелек араһында, матур итеп ямғыр яуып торҙо. Бер болот, беҙҙең ауыл өҫтөндә эленгән кеүек торҙо ла бер нисә сәғәт яуҙы ла яуҙы. Һеңдергәнсе яуҙы. Күрше Имәндәш менән Ҡарағайҙан шылтыраталар, ниңә был болот һеҙгә ҡағылып ҡуйған кеүек тора ла тора ул тейҙәр?! Яуа! — тим тегеләргә...»\nБаҡтиһәң, зекер үткәргәс бер-нисә көндән һуң булған булған икән был хәл. Ололар беҙҙең килеп киткәнде белмәгән дә инеләр. Ә 3-4 көн элек ураган үткән. Шул уҡ күршеләрҙең өй ҡыйыҡтарын алып һелтәгән. Ә был ауылда — тыныс! Аллаһ бөйөк!🙏\nҺүүәл-ләҙии әңзәлә минәс-сәмәә׳и мәә׳әл-ләкүм минһү шәраабүү-үә минһү шәджәруң фииһи түсиимүүн.\nЙүмбитү ләкүм биһиз-зарғә үәз-зәйтүүнә үән-нәхыиилә үәл-әғнәәбә үә мин күллиҫ-сәмәраати иннә фии ҙәәликә лә׳әәйәтәл-лиҡаумий-йәтәфәккәруун.\nАллаһ күктән ямғыр яуҙырып һеҙгә йылғалар бар итә, шунан һеҙ эсәһегеҙ, хайуандарығыҙҙа шунан эсә.\nШул һыу менән Ул һеҙгә иген, зәйтүн, йөҙөм һәм башҡа төрлө емеш үҫтерә. Ысынлап та уйлаған кешегә бында аят бар. Нәхел сүрәһе,16/10.\nБында уйланырға сәбәп бар, ни арҡала был мөғжизә булды тип, тип аңһыҙҙар ғына быға иғтибар бирмәҫ һәм үҙ нәфсе теләктәрен, фани донъяларын ҡайғырта биреп йәшәй бирерҙәр, өҫтәренә ҡайғы-бәлә төшкәнсе. Шунан һуң үкенерҙәр, тик һуң булыр. Икенсе бер миҫал: Торатау гәзитенән (Ҡоролоҡтан ҡотолоу юлы бер). Булған хәл. Туҡһан бишенсе йылдарҙа, Силәбе өлкәһе, Ҡыҙыл районында совхоз директоры Анисимов ҡоролоҡ менән көрәшеү әҙәм балаларының хәленән килмәйәсәген, хәлдәренең мөшкөл икәнлеген аңлап ... Аллаһ Тәғәләгә мөрәжәғәт итергә була.\nҺәр нәмә Аллаһ теләге менән була, Аллаһ теләмәһә бер нәмә лә булмай, — тигән хаҡлыҡты Анисимов бик яҡшы аңлаған, күрәһең.\nЙәйҙең бер көнөндә Анисимов ауылдың аҡһаҡалдарын йыйып ала һәм уларҙы хөрмәт итеп, үҙен борсоған һорауҙы күтәреп сыға, кәңәш һорай:\n- Ямғыр яуһын өсөн Аллаһҡа нисек мөрәжәғәт итергә кәрәк?\nМосолман аҡһаҡалдар Аллаһ ризалығы өсөн ҡорбан килтерергә кәрәк, зекерҙәр әйтеп, Аллаһыға мөрәжәғәт әйтергә кәрәк икәнлекте яҡшы итеп аңлатып бирәләр.\nСовхоз директоры Анисимов иң һимеҙ, иң яҡшы атты һайлап, ҡорбан салырға ҡуша.\nҠорбан итенән ҡаҙаҡса бишбармаҡ бешереп бөтә ауыл халҡы ҡунаҡҡа саҡырыла. Ҡорбан ашын ашағас, мосолмандар истиска намаҙын уҡып (әле ул ваҡытта намаҙ уҡыусылар һаны бик аҙ ине) ҡулдарын күтәреп Аллаһ Тәғәләнән ямғыр биреүен һорап доға ҡылалар. Шулай уҡ уларҙың артында баҫып торған ауылдың күп милләтле (ҡаҙаҡ, татар, башҡорт, урыҫ, сыуаш, белорус һ.б) халыҡтарынан торған ауылдаштар берҙәм ҡулдарын күтәреп, ихлас күңел менән, бер Аллаһтан ялбарып ямғыр һорайҙар.\nДоға ҡылып Аллаһҡа ялбарғандан һуң өс сәғәт самаһы ваҡыт үткәс ҡойоп ямғыр яуа башлай. Шифалы ямғыр ике көн ҡойоп яуа: һарғая башлаған баҫыуҙар, иген яландары, ағастар һәм бар тәбиғәт йәм-йәшел булып йәшәрә...\nАллааһул-ләҙии йурсилүр-рийәәхә фәтүҫииру сәхәәбәң фә-йәбсүтуһү фис-сәммәә׳и кәйфә йәшәә׳ү үә йәджғәлүһү кисәфәң фәтәральүәдҡа йахруджү мин хыиләәлиһи фә׳иҙәә әсаабә биһи мәй-йәшәә׳ү мин ғәбәәдиһии иҙәә һүм йәстәбшируун.\nАллаһ елдәрҙе ебәреп, болот сығарта. Уларҙы Үҙе теләгәнсә күк йөҙөнә таратып, киҫәк-киҫәккә бүлгеләй. Шунан һин болот араһынан ямғыр яуғанын күрәһең. Шул ямғырҙы Үҙе теләгән ҡолдарына ебәргәндә, улар шатлана. «Әр-Рум» 30/48-49 аяттары).\nМәшһүр сәхәбә Ғәли ибн Әбү Талиб: «Ниғмәт шөкөр итеү менән килә, ә шөкөр итеү иһә ниғмәттең күбәйеүе менән бәйләнгән. Улар бер-береһе менән айырылғыһыҙ бәйләнгәндәр. Ҡол шөкөр итеүсе булғанда, Аллаһы Тәғәлә бер ҡасан да ниғмәтте арттырыуҙан туҡтамай», —тигән.\nШуға Аллаһ Тәғәләнең ҡушҡандарын үтәп, тыйғандарынан тыйылып шөкөр итеп Раббыны зекер ҡылайыҡ, дини белемгә ынтылайыҡ, доға үә ғибәҙәтте артырайыҡ.\nИмам Әбү Хәнифәнән: «Һин ғилемде нисек алдың?» — тип һоранылар. Ул: «Аллаһыға хәмед әйтеүем һәм шөкөр итеүем сәбәпле алдым. Ғилемем артҡан һайын, мин Аллаһыны маҡтаным һәм уға шөкөр иттем, Ул минең ғилемде тағы ла арттырҙы», — тип яуап бирҙе. (Ибн Мәл-лух. «Әл-вәсилә ли хифзыйл-куръәнил-кәрим»).\nЯҡшылыҡҡа шөкөр итеүҙән кешеләрҙе бары тик наҙанлыҡ һәм ғәмһеҙлек, вайымһыҙлыҡ ҡына тыя. Шул сәбәпле улар шөкөр итеүгә лайыҡ яҡшылыҡтарҙы белмәйҙәр. Йәки белһәләр ҙә, бының өсөн: шөкөр итеү «Аллаһыға рәхмәт» тип әйтеүҙән ғына ғибәрәт тип уйлайҙар. Шөкөр итеүҙең ысын асылы — Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылыу икәнен белмәйҙәр һәм белергә лә теләмәйҙәр. Улар нәфсегә һәм шайтанға эйәреүселәр булалар. «Әл-Ғәләҡ» сүрәһе, 6-8 се аяттарҙа Аллаһы Тәғәлә әйтә: «Наҙанлыҡтан һаҡлан! Кеше барыбер аҙғынлыҡта хаттин ашар. (Байып алғас, мин Аллаһыға мохтаж түгелмен тип), тағы аҙыр. (Әй, әҙәм, яуап тоторға) һин Аллаһ хозурына ҡайтасаҡһың».\nШул наҙанлыҡтары арҡаһында сәләфит-ваһһабийҙәр беҙҙе зекерҙәрҙән тыйырға маташалар. Зәйнулла Расүлев ишан: Уларҙың ғалиме Ибн Тәймиә — Аллаһты зекер итмәгеҙ, — тигән һәм Аллаһтың аяттарына ҡаршы сыҡҡан әҙәм ул — тигән.\nБашҡа төр ғибәҙәттәрҙең билдәле бер генә ваҡыты бар. Ләкин зекер бер нәмә менән дә сикләнмәй. Уны һәр ерҙә, һәр ҡасан ҡылып була. «Әл-Ғимран» сүрәһенең 191-се аятында Аллаһы Тәғәлә: «Улар Аллаһы Тәғәләне аяҡ өҫтөндә, ултырғанда, хатта ятҡанда ла зекер итәләр», — тип әйт.\nБылар барыһы ла кешенең үҙ ихтыяры менән ҡылынған зекерҙәр. Ләкин икенсе ихтыяри зекерҙәр ҙә бар. Кешеләр уларҙан хәбәрҙә түгел. Тәнебеҙҙең һәр бер ағзаһы, хатта ағзаның кескенә бер күҙәнәге лә үҙе мохтаж булған нәмәләрҙе Хаҡ Тәғәләнән һорай, уны үҙ теле менән зекер итә. Тимәк, кеше Аллаһты зекер итмәгән тәҡдирҙә лә, уның тәне даими рәүештә зекер итеү хәлендә икән.\nЗекерһеҙ ғибәҙәт булмай. Ғибәҙәт зекер менән биҙәлә. Зекерҙең бөтә төрҙәрен дә бергә тупланған иң ҙур ғибәҙәт, әлбиттә, — намаҙ! Был һүҙҙәргә дәлил булараҡ, «Та һа» сүрәһенең 14-се аятында Аллаһы Тәғәлә әйтә: «Мине зекер итеү өсөн намаҙ уҡы!».\nӘгәр ҙә һин: «Аллаһыны иҫкә алыуҙың еңел булыуына ҡарамаҫтан, ни өсөн был ауыр булған башҡа ғибәҙәттәрҙән күркәмерәк һәм файҙалыраҡ? » —тип һораһаң, быға былай тип яуап биреп була: йөрәк ҡатнашында даими иҫкә алыу ғына кешегә тәьҫир итә һәм уға файҙа килтерә. Ә йөрәк иғтибарһыҙлыҡ күрһәтеп, телдең генә иҫкә алыуынан файҙа бик аҙ. Аллаһыны иҫкә алғанда йөрәктең даими ҡатнашыуы бөтә төр ғибәҙәттәр өсөн шарт булып тора.\nЗекерҙе йәшерен әйтеү— зекерҙең сөннәтенән булыр. Йәшерен зекер асыҡ зекерҙән етмеш өлөш артыҡ булыр. Йәшерен зекер башҡаларға беленмәҫ, бәлки, хуш еҫ менән генә беленер. Күңелдең әҙер булыуы, серҙең пак булыуы — зекерҙең шарты.\nИҫән-һау икәнбеҙ, сәләмәтлек бар икән — тағы ни кәрәк?! Ризыҡты Аллаһ биреүсе, Йәйгеһен ямғырҙарҙы һәм ҡышҡыһын ҡарҙарҙы яуҙырыусы, һыуҙарыбыҙҙы шифалап, тәндәребеҙҙе паҡлаусы. Уға ғына тәүәккәл ҡылып, Ул ҡушҡанса йәшәргә тырышайыҡ. Гонаһтарға тәүбә ҡылһаҡ, намаҙҙы уҡыһаҡ, Аллаһҡа тәүәккәл ҡылһаҡ, һәр саҡ зекерҙә булһаҡ, булғанына шөкөр итһәк, дин ҡәрҙәштәребеҙ, туғандарыбыҙ менән аралашып, күркәм мөғәмәлә булһаҡ, йәтимдәрҙең, ярлыларҙың, фәҡирҙәрҙең, ауырыуҙарҙың хәлен белһәк, уларға ярҙам итһәк, инша Аллаһ, Раббыбыҙ ризығыбыҙҙы киңәйтер, иманыбыҙҙы артырыр, мул уңыштар бирер. Изге эштәребеҙҙә бер-беребеҙгә ярҙамсы булып Ислам динендә йәшәргә, донъянан үткәндә: «Ләәә иләәһә илләллааһү Мөхәммәдәр-рәсулуллаһ», — тип иман менән үтергә һәм Аллаһтың йәннәттәрендә осрашырға насип итһен. Әмин.\nИстиска намаҙы һәм хөтбәһе тәртибе: https://nazir1965.com/do%D2%93alar/istiska-nama%D2%99y-%D2%BB%D3%99m-x%D3%A9tb%D3%99%D2%BBe-t%D3%99rtibe.html\nХатмүүл хаүәәджәгәән — хатмүл хуаджаган (Кесе йома зекере): https://nazir1965.com/do%D2%93alar/xatm%D2%AF%D2%AFl-xa%D2%AF%D3%99%D3%99dzh%D3%99k%D3%99%D3%99n-xatm%D2%AFl-xuadzhagan.html\nАллаһты зекер итеү: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/alla%D2%BBty-zeker-ite%D2%AF.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 19.11.2021 в 19:36, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.