Белорет дауаханаһы баш табибы социаль селтәр аша хаҡлы ялдағы коллегаларын эшкә саҡырған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:29, 16 июля 2019 Йәмғиәт\nБашҡортостанда Белорет үҙәк район клиник дауаханаһы баш табибы Евгений Кустов хаҡлы ялдағы табиптарҙы үҙенә районға ауылдарҙа эшләргә саҡырып, «Фейсбук»тағы сәхифәһенә түбәндәгеләрҙе яҙған:\n«Белорет үҙәк район клиник дауаханаһында беҙ йыш ҡына пенсиялағы табиптарҙы эште дауам итергә һорайбыҙ. Ни өсөн тигәндә был «ҡарт гвардия» амбициялы йәштәргә ҡарағанда бурысын яҡшыраҡ башҡара, йәшәү һәм эш тәжрибәһе лә байтаҡ. Уларға өлкән пациенттар ҙа нығыраҡ ышана. Шуға күрә лә был пост менән Өфөлә, Силәбелә, Екатеринбургта, Магнитогорскиҙа йәшәгән пенсия алды һәм хаҡлы ялдағы табиптарҙы ауыл дауаханаларына эшкә саҡырам», — тигән.\nАртабан Евгений Кустов ҡаланан ауылға күсеп килеү өҫтөнлөктәре менән таныштырған:\n— йәшәргә торлаҡ бирелә һәм киләсәктә фатир һорауын хәл итеүҙә ярҙам ителә;\n— пенсиянан юғарыраҡ лайыҡлы эш хаҡы;\n— ауылда өлкән йәштәге пациенттар күп, улар менән уртаҡ телде еңел табып була;\n— «ҙур клиникала ярҙамсы хирург булғансы, Инйәрҙә беренсе (төп, хөрмәт ителгән) хирург булыу яҡшыраҡ»;\n— эшкә йөрөгәндә йәмәғәт транспортында тығылып йөрөмәҫкә мөмкин.\n«Беҙҙең район тәбиғәте республикала иң матуры тип һанала, шуға күрә лә балаларығыҙ ҙа ҡунаҡҡа йышыраҡ киләсәк, ейәндәрҙе каникулға ебәрәсәк, — тип яҙған баш табип. — Ауылдың тыныс тормошонда һеҙ ҙур ҡаланың стрестары тураһында онотасаҡһығыҙ, саф һауа һәм тәбиғи ашамлыҡтар һаулығығыҙ өсөн ҡулайлы буласаҡ».\nЭш тип ҡыҙыҡһыныусылар Евгений Кустовҡа «Фейсбук»тағы сәхифәһендә хәбәр яҙа ала.


Пакистан тарихы — Башҡорт Википедияһы\nПакистан тарихы Викимилектә\n2 Бронза быуаты. Тимер быуат\n3 Антик дәүер\n4 Мосолман осоро\n5 Доминион Пакистан\n6 Пакистан Ислам республикаһы\n7 1990 йылдар\n8 XXI быуат\nТүбәнге палеолит дәүерендә Пакистан территорияһында үҙенең таш ҡоралдар тибы менән үҙенсәлекле соан мәҙәниәте булған. Был мәҙәниәттең вәкиле тура йөрөүсе кеше (эректус) булған. Урта һәм үрге палеолитта Пакистан территорияһы аша көнсығышҡа юнәлеүсе бер нисә миграция үткән. Тап бында 120—50 мең йылдар элек Африканан тәүге кешеләр килә, (Гаплогруппа CT(Y-ДНК)).\nБәхәсле булып Риват тораһы була (en:Riwat), уның йәше 1,9 млн йыл элек — 45 мең йыл элек даталана. Пакистан төньяғында Соан йылғаһы бассейнындағы сивалик конгломераттары аҫтында пинджор ләмдәрендәге PS-55 торағы өсөн 2,47 млн тирәһе даталау тәҡдим ителә.\nСоан йылғаһы исеме менән урта палеолит Соан мәҙәниәте аталған.\nБелужистанда неолит дәүерендә Мергарх ҡала ултырағы барлыҡҡа килә (б.э. тиклем VII-VI мең), ул Һинд үҙәне мәҙәниәте алдынан килә. Был цивилизацияның вәкилдәре һарыҡ үрсетә, иген үҫтерә һәм кирбес йорттарҙа йәшәй.\nБронза быуаты. Тимер быуат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБронза быуаты дәүерендә (б.э. т. 2—3 мең йыллыҡта) Пакистан территорияһында бер нисә үҫешкән мәҙәниәт була, шуларҙың иң билдәлеһе булып Харапп цивилизацияһы тора. Уның менән күпмелер ваҡыт Амри мәҙәниәте көнәркәшлек итә. 2 мең йыллыҡ аҙағында — 1 мең йыллыҡ башында буласаҡ Пакистан һәм Һиндостан территорияларына һинд арий халҡы баҫып инә һәм үҙҙәренең дәүләтен һәм мәҙәниәтен төҙөй, уларҙа күпмелер ваҡыт харапп мәҙәни элементтары һаҡлана.\nҺинд-европа халыҡтарының миграцияһы\nХарапптарҙа монументаль төҙөлөш, бронза металлургияһы, ваҡ скульптура үҫешкән була. Башланғыста хосуси милек мәнәсәбәттәре ята, ә ауыл хужалығы нигеҙендә һуғарыу игенселеге була. Мохенджо-Дарола археологтарға беренсе тапҡыр тиерлек билдәле булған йәмәғәт бәҙрәфтәре, шулай уҡ ҡала канализацияһы системаһы табылған.\nУрта Азиянан баҫып ингән (Һынташты мәҙәниәте) һинд арийҙары Гандахар мәҙәниәтен төҙөй, ул Ведий цивилизацияһының өлөшөн сағылдыра. Был цивилизация вәкилдәре санскрит телендә һөйләшкән һәм индуизм динен тотҡан. Беҙҙең эраға тиклем I мең йыллыҡта Пакистан фарсы Әһәмәниҙәр дәүләте составына инә.\nБеҙҙең эраға тиклем IV быуатта Пакистан территорияһына Александр Македонский бәреп инә, ләкин урындағы батша Пор македон баҫып алыусыларына ҡыйыу ҡаршылыҡ күрһәтә. Александр Македонский империяһы тарҡалғас, Пакистан территорияһы будда Маурийҙар Империяһы составына инә. Маурийҙар Империяһы тарҡалғандан һуң Пакистан территорияһына яңынан эллинистик Бактриянан гректар килә һәм Һинд-европа батшалығы төҙөй. Гректарҙы Һинд-скиф батшалығы төҙөгән скифтар алмаштыра, ә уларҙы Ҡушан батшалығына нигеҙ һалған торхарҙар алмаштыра.\nПакистан өҫтөнән гегемония өсөн артабан Сасанидтар, эфталиттар һәм гупталар көрәшә.\nМосолман осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nVIII быуатта ғәрәп полководецы ибн Ҡасимдың походтары һөҙөмтәһендә Пакистанда ислам тарала башлай. Артабан Синд территорияһы (көньяҡ Пакистан) Ғәрәп хәлифәлеге составына инә. XI быуатта Мәхмүт Ғәзнәүи Пенджабта ислам хәлен нығыта. XII быуатта пакистан Лахоры Гуридтарҙың мосолман солтанлығы үҙәге була, хакимдары тиҙҙән Һиндостандың үҙәгенә күсә, унда Дели солтанлығы төҙөй. XVI быуатта Пакистан Бөйөк Моголдар империяһы составына инә. Моголдар власын пуштун-суридтар инҡар итергә тырыша. XVIII быуатта Синдта, Белужистанда, Пенджабта феодаль дәүләттәр барлыҡҡа килә. Уларҙың иң ҙуры Лахорҙа баш ҡалаһы менән Сикха дәүләте һәм пуштун Дурраний дәүләте була.\nБритания Һиндостаны составында Пакистан территорияһы\nXIX быуатта Пакистан инглиз ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алына һәм Британия Һиндостаны составына индерелә.\nДоминион Пакистан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1947 йылда Һиндостанды бүлеү һөҙөмтәһендә яңы, Британияның контроле аҫтындағы — Доминион Пакистан дәүләте барлыҡҡа килә. Яңы дәүләт составына хәҙерге Пакистан территорияһынан тыш Бангладеш (Көнсығыш Бенгал, 1956 йылдан Көнсығыш Пакистан) инә. Пакистан Һиндостандың мосолман төбәге булараҡ дини принцип буйынса айырыла. Әммә мосолман Кашмиры яңы дәүләттән ситтә ҡала, был Кашмир конфликтына нигеҙ була. Яңы Пакистандың беренсе генерал-губернаторы Мөхәммәт Әли Джинн, ә илдең беренсе премьер-министр Лиәҡәт Әли Хан була.\n1951 йылда Пакистан үҙенең бойондороҡһоҙлоғон иғлан итә. Ил менән идара итеүҙең берҙәм һәм теүәл ҡағиҙәләрен эшләү Ойоштороу йыйылышына йөкмәтелә. Әммә беренсе йыйылыш 1954 йылда илдең көнсығышындағы сепаратистарҙың янауына һылтаныу менән тарҡатыла. Икенсе Ойоштороу йыйылышы 1955 йылда саҡырыла.\nБритания Һиндостаны бүленгәс, Калат, Харан, Лас Бела һәм Макран ханлыҡтары 1952 йылдың 3 октябрендә Белужистан дәүләттәр союзына берләшә.\nПакистан Ислам республикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1956 йылда Пакистан тулыһынса Британия контроле аҫтынан ҡотола, суверенлы Пакистан Ислам республикаһына әйләнә. Колониаль генерал-губернаторы урынына президент вазифаһы индерелә — президент булып компрадор Искәндәр Мирза тора.\n1958 йылда хәрби түңкәрелеше була, уның һөҙөмтәһендә илдең башлығы булып пуштун сығышлы генерал Мөхәммәт Әйүп Хан тора. Ул төрлө сәйәси фирҡәләрҙең эшмәкәрлеген туҡтата һәм 1962 йылда президент власын тағы ла нығытҡан яңы конституция индерә. Бынан һуң партияларҙың эшмәкәрлеге тергеҙелә (коммунистарҙан тыш). Мөхәммәт Әйүп Хандың дәүләт башлығы вазифаһында тороуы Икенсе һинд-пакистан һуғышының башланыуына килтерә, америка мәнфәғәтен яҡлаусы тышҡы сәйәсәт үткәрә, тап уның идара итеү осоронда Пакистан Бағдад килешеүенә, һуңынан Яҡын һәм Урта көнсығыштағы хәрби-сәйәси берләшмәгә һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азияның килешеү ойошмаһына инә. Тиҙләтелгән иҡтисади үҫеш сәйәсәтен һәм уртаса ер реформаһын үткәрә. «Төп демократик хоҡуҡтар» тип аталған сәйәси тормош ҡыҫандарын сикләүсе икенсе конституция ҡабул итеүгә өлгәшә.\n1969 йылда Әйүп Хандың алмашсыһы булып генерал Яхъя Хан тора. 1971 йылда Бангладештың айырылыуы менән бәйле сәйәси көрсөк ваҡытында, Бангладештың азат итеү армияһы Һиндостан яғынан иҡтисади һәм хәрби ярҙам ала, был Пакистанды Һиндостандың көнбайыш сигендә «Сыңғыҙхан» хәрби операцияһын башларға мәжбүр итә һәм Өсөнсө һинд-пакистан һуғышы башланыуға сәбәп була. Пакистан ғәскәрҙәре был һуғышта еңелә һәм Яхъя Хан вазифаһынан бушатыла.\nЯңы дәүләт башлығы раджпут Зөлфиҡәр Әли Бхутто Британия Берләшмәһенән сыға, 1972 йылдың июлендә Индира Ганди менән ваҡытлы килешеү төҙөй, хәрби торошто юҡҡа сығара, президент власын сикләүсе конституция реформаһын уҙғара. Ислам социализмы идеяларына тоғро булып, тышҡы сәйәсәттә америка мәнфәғәттәрен яҡлау курсынан баш тарта.\n1977 йылдың 5 июлендә хәрби түңкәрелеш һөҙөмтәһендә Бхутто ҡолатыла һәм власҡа генерал Мөхәммәт Зия-үл-Хаҡ килә. Бхуттоны сәйәси дошмандарҙы үтерергә планлаштырыуҙа ғәйепләйҙәр һәм судҡа тарттыралар, уны 1979 йылда үлем язаһына хөкөм итәләр. Зия-үл-Хаҡ илдә бер яҡтан илде исламлаштырыу линияһын дауам итә, ә икенсе яҡтан АҠШ менән яҡынлаша башлай, ул Совет-афған һуғышы (1979-1989) йылдарында көсәйә. 1988 йылдың 17 авгусында Зия-үл-Хаҡ авиация һәләкәтендә вафат була. Президент булып сенат рәйесе пуштун Ғулам Исхаҡ Хан тора.\n1988 йылдың 16 ноябрендә Пакистанда ирекле парламент һайлауҙары үтә, унда Бхуттоның ҡыҙы Беназир етәкселегендә Пакистан халыҡ партияһы еңә. Илде демократлаштырыу бара, оппозиция хоҡуҡтары киңәйтелә, Һиндостан менән мөнәсәбәттәр яҡшыра. Әммә либералләштереү коррупцияның үҫеүе менән ҡатмарлаша, унда Беназирҙың ире лә ҡатнаша, уға «ун процент әфәнде» тип ҡушамат тағалар, сөнки инвесторҙарҙан нәҡ ун процент аҡса һалыуҙы талап итә. 1990 йылдың уртаһында президент Ғулам Исхаҡ Хан Беназир Бхутто хөкүмәтен отставкаға ебәргәс кенә был ғәйепләүҙәр тамамлана.\n1990 йылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1990 йылда ваҡытынан алдағы һайлауҙарҙа консерватив Ислам демократик альянсы еңеү яулай. Премьер-министр булып Нәүәз Шәриф тора.\n1992 йылда Шәриф Карачила социаль һәм сәйәси тотороҡһоҙлоҡто бөтөрөүгә һәм һинд иммигранттары Мөхәджир Ҡәүми Хәрәкәте йәмғиәтенән сәйәси дошмандарҙы кәметеүгә юнәлтелгән «Таҙартыу» операцияһын үткәрә. Шул уҡ ваҡытта Шәриф хөкүмәте пакистан рупийы курсын долларға ҡарата өстән бер өлөшкә кәмеүен туҡтата алмай.\nҺөҙөмтәлә 1993 йылдың 18 апрелендә Пакистан президенты Ғулам Исхаҡ Хан Шәриф хөкүмәтен коррупцияла, непотизмда һәм сәйәси оппоненттарын үлтереүҙә ғәйепләй, күсеш хөкүмәтен һәм яңы һайлауҙар тәғәйенләп, Милли ассамблеяны тарата. Әммә илдең Юғары суды алты аҙна үткәс, Шәриф файҙаһына, президент указын ғәмәлдән сығарыла. Пакистан армияһы, хәйер, был ҡарарҙы таныуҙан баш тарта, һәм һөйләшеүҙән һуң Шәриф менән президент икеһе лә отставкаға китә, ваҡытынан алда һайлауҙар үткәрелә, унда Беназир Бхутто етәкселеге аҫтында Пакистан халыҡ партияһы еңеп сыға.\n1993 йылдың ноябрендә илдең президенты булып Бхутто яҡлы Фәруҡ Легари тора.\n1996 йылдың аҙағында Бхутто хөкүмәте отставкаға ебәрелә, һәм киләһе йылда яңы һайлауҙар үтә, унда Шәриф партияһы бик ҙур өҫтөнлөк менән еңеп сыға. Власҡа килеү менән ул конституцияла президентҡа хөкүмәтте урынынан төшөрөүҙе тыйыу һәм партияларға үҙҙәренең депутаттарын, әгәр улар партия линияһы менән риза булмаған осраҡта, мандаттан мәхрүм итеүгә хоҡуҡ биреү тураһында төҙәтмәләр индерә. Был төҙәтмәләр арҡаһында яңы хөкүмәтте ваҡытынан алда ебәреү мөмкин булмай. 1997 йылда судьялар Юғары суд рәйесенең отставкаға китеүе өсөн тауыш бирәләр, шунан һуң отставкаға Бхутто яҡлы президент Фәруҡ Легари ла китә, һәм яңы президент булып юстиция министры Рафиҡ Тарар тора. Шул уҡ йылда террорсылыҡ менән көрәш өсөн суд системаһы ойошторола, ул киләһе йылда конституцион булмаған Юғары суд булып таныла.\nШәрифтең йома көнөн ял көнө итеүҙән юҡҡа сығарыуы унан күп консерватив-дини яҡлыларҙы ситләштерә һәм Бхуттоны хуплаған донъяуи либерал электораттан ярҙам эҙләргә мәжбүр итә. 1997 йыл аҙағында хөкүмәттең популярлығын арттырыу маҡсатында Лахор-Исламабад автомагистрале асыла, ә 1998 йылдың башында һинд ядроһы һынауҙарына яуап итеп, Пакистан тарихында беренсе тапҡыр ядро ҡоралы һынауҙары үткәрелә. Әммә хөкүмәттең популярлығы кәмеүен дауам итә. Террорсылыҡ менән көрәш һылтауы менән Шәриф Синдха хөкүмәтен тарата, хәрби трибуналдар ойоштора һәм граждандарҙың азатлығын ҡыҫҡарта.\n1998 йылдың аҙағына һәм 1999 йылдың башына Һиндостан һәм Пакистан араһындағы мөнәсәбәттәр һиҙелерлек яҡшыра. Юғары кимәлдә бер нисә осрашыу уҙа, февралдә Һиндостан премьер-министры Атал Бихари Ваджпаи Пакистан ҡалаһы Лахорға бара, унда Лахор һәм Амритсар ҡалалары араһында автобус юлын аса. Был илдәр менән осраҡлы йәки рөхсәтһеҙ булған ядро ҡоралын ҡулланыу хәүефен кәметеүгә йүнәлтелгән Лахор декларацияһына ҡул ҡуйыла. Шул уҡ ваҡытта ике яҡлы мөнәсәбәттәрҙең төп проблемаһы булып 1947—1948 йылдарҙа һуғыштан һуң контроль һыҙығы менән бүленгән Джамму һәм Кашмир мәьәләләре ҡала. Штаттың һинд өлөшөндә уны Һиндостандан айырып Пакистанға берләштерергә тырышҡан баш күтәреүселәр хәрәкәте дауам итә. Контроль һыҙығында ике ил араһында даими артиллерия атыштары булып тора.\nӘммә армия башлығы Пәрүәз Мөшәррәфтең инициативаһы буйынса ойошторолған пакистан ғәскәрҙәренең Кашмирҙың һинд өлөшөнә үтеп инеүе Каргиль һуғышына килтерә, ул Һиндостандың ышаныслы еңеүе һәм Шәриф менән Мөшәррәфтең мөнәсәбәттәренең киҫкенләшеүе менән тамамлана.\n1998 йылдың аҙағында Шәриф хөкүмәте Пакистанда шәриғәткә нигеҙләнгән хоҡуҡи система индерергә тәҡдим итә, һәм уны Төньяҡ-Көнбайыш сик буйындағы ҡәбиләләр араһына индерә. Әммә Милли ассамблея тарафынан хупланған закон Сенатта кире ҡағыла. Шул уҡ ваҡытта иҡтисади хәл насарая бара.\n1999 йылдың 12 октябрендә Шәриф армия башлығы Пәрүәз Мөшәррәфте отставкаға ебәрә һәм уны илдең территорияһына индермәҫкә тырыша, хәрби түңкәрелеш була. Мөшәррәф «башҡарма влас башлығы» тип аталып, илде етәкләй. Шәриф ҡулға алына һәм ғүмерлеккә хөкөм ителә. Хәйер, хөкөм ҡарары Сәғүд Ғәрәбстанына һөрөү менән алмаштырыла.\nЯңы хәрби хаким Пәрүәз Мөшәррәф коррупцияны бөтөрөргә, ә халыҡ-ара эштәрҙә Һиндостан менән Кашмир мәсьәләһе буйынса һәм Афғанстан менән террорсылыҡ мәсьәләләре буйынса һөйләшеүҙәрҙе башларға вәғәҙә бирә. Пакистандың Юғары суды генерал Мөшәррәфкә ил менән демократик идара итеүҙе ҡайтарыуға 2002 йылдың октябренә тиклем ваҡыт бирә.\n2001 йыл йылдың 20 июнендә Мөшәррәф Пакистандың президенты була, ул был урында Рафиҡ Тарарҙы алмаштыра. Бының менән бергә Мөшәррәф башҡарма властың һәм ҡораллы көстәрҙең башлығы вазифаһын һаҡлап ҡала. 2002 йылдың Мөшәррәф яңы парламент һайлауҙары үткәрергә вәғәҙә итә, парламенттан һуң ул биш йыллыҡ осорға уны президент итеп һайлауҙарына үтенес менән мөрәжәғәт итергә уйлай. Мөшәррәфте Пакистан президенты тип иғлан итеү Пакистан халыҡ партияһы лидеры Беназир Бхуттоның протесын тыуҙыра, ул генералды конституцияны боҙоуҙа ғәйепләй.\n2004 йылда премьер-министр Зәфәрулла Хан Джамали була. 2004 йылда премьер-министр булып тәүҙә Чоудхри Шуджат Хөсәйен, ә һуңынан Азиз Шәукәт була.\n2004 йылдың 8 ғинуарында Пакистанда «сит ил террорсыларын» юҡ итеү буйынса күләмле армия операцияһы башлана, ул Вәзиристан конфликты башланыуына нигеҙ һала.\n2003 йыл йылдан 2005 йыл йылға тиклем Пәрүәз Мөшәррәфте өс тапҡыр үлтермәксе булалар. Тағы 14 тапҡыр үлтерергә маташыуға пакистан махсус хеҙмәттәре юл ҡуймай. Иң шаулы үлтерергә маташыуҙар 2003 йылдың 14 декабрендә һәм 25 декабрендә була.\n2007 йылдың 28 сентябрендә Пакистандың Юғары суды Мөшәррәфкә, бер үк ваҡытта армия башлығы булып та, президент һайлауҙарында ҡатнашырға рөхсәт бирә. Мөшәррәфте һайлауҙарҙа ҡатнашырға мөмкинлек биреү өсөн туғыҙ юғары судьяның алтауһы тауыш бирә, ҡалған өс судья ҡаршы була.Шулай итеп, Юғары суд оппозиция партияларының дәғүәләрен кире ҡаға, улар конституцияға ярашлы президентҡа кандидат тик граждан шәхес кенә була ала тип ныҡышалар һәм, әгәр ул баш командующий вазифаһынан баш тартмаһа Мөшәррәрфте һайлауҙарҙан төшөрөп ҡалдырырға талап итәләр.\n2007 йылдың 6 октябрендә президент һайлауҙары үтә, унда ғәмәлдәге дәүләт башлығы генерал Пәрүәз Мөшәррәф еңеп сыға. Әммә Юғары суд уның армия хеҙмәтенән запасҡа китмәйенсә һайланыуының законлылығын раҫларға баш тарта.\n2007 йылдың 3 ноябрендә Пакистан президенты Пәрүәз Мөшәррәф илдә ғәҙәттән тыш хәл индерә. Конституцияның көсө юҡҡа сыға, эре ҡалаларҙа шәхси телевизион каналдан тапшырыуҙар туҡтатыла, баш ҡалала телефон селтәрҙәре һүндерелә. Юғары судтың ун ете ағзаһының етәүһе президент указын кисекмәҫтән законһыҙ тип таный һәм ҡулға алына. Хәрбиҙәр төп хөкүмәт объекттарына юлды яба. Мөшәррәф милләткә мөрәжәғәтендә үҙенең ҡарарын ислам экстремистарының илгә янауы менән аңлата. Бынан тыш ул хөкүмәт эшенә аяҡ салған суд власының эшмәкәрлегенә һылтана. Хәлде шулай уҡ пакистан етәкселәренең һәм активистарының ҡулға алыныуы тураһындағы хәбәрҙәр киҫкенләштерә. Бхутто ғәҙәттән тыш хәлде бөтөрөүҙе талап итеп,Мөшәррәфкә ҡаршы кампания башлай. Тиҙҙән оппозиция лидеры йортта һаҡ аҫтына алына, ә уның яҡлылар планлаштырған Исламабадҡа «оҙаҡ марш» тыйыла.\nМөшәррәф ваҡытлыса Конституция индереү тураһындағы указына ярашлы Ифтиҡхар Мөхәммәт Чоудхурины Юғары судтың баш судьяһы вазифаһынан бушата. 22 ноябрҙә Юғары судтың Мөшәррәфкә лояль булған судьяларҙың яңы составы, Мөшәррәфте президент тип таный. Яңы баш судья етәкселегендәге Юғары суд илдең ғәмәлдәге президенты Мөшәррәфтең яңынан һайланыуы тураһындағы мәсьәләләр буйынса эште тиҙләтә. Юғары судтың ҡарары буйынса пакистан һайлау комиссияһы 24 ноябрҙә уҙған президент һайлауҙарында Мәшәррәфтең еңеүе тураһында күсмә хөкүмәткә хәбәр итә. Бынан һуң Мөшәррәф милли армия башлығы вазифаһын ҡалдырып, ил менән граждан шәхес һымаҡ идара итәсәгенә вәғәҙә бирә.\n2007 йылдың 28 ноябрендә Мөшәррәф Пакистан ҡоро ер ғәскәрҙәренең штаб начальнигы вазифаһын ҡалдыра, ә 29 ноябрҙә дәүләттең граждан башлығы сифатында ант ҡабул итә\n2007 йылдың 27 декабрендә теракт һөҙөмтәһендә Беназир Бхутто һәм тағы 20-нән ашыу кеше һәләк була.\n2008 йылдың 18 авгусында Пәрүәз Мөшәррәф был көндә тәғәйенләнгән импичмент процедураһы янауҙары менән бәйле Пакистан президенты урынын үҙ теләге менән ҡалдыра\n2008 йылдың мартында премьер-министр вазифаһын Йософ Реза Ғилани биләй.\n2008 йылдың 9 сентябрендә ун өсөнсө Пакистан президенты Әсиф Әли Зардари ант ҡабул итә.\nПакистан десантсылары Сват үҙәнендә, 2009.\n2012 йылдың июнендә Пакистандың Юғары суды Йософ Ғиланины хөкүмәт башлығы урынын законһыҙ биләй тип иҫәпләп, уны премьер-министр вазифаһын биләү хоҡуғынан мәхрүм итә. Был Суд уның элекке президент Әсиф Әли Зардариҙың иҫәптәрен асыу буйынса запросын үтәүҙән баш тартыуы менән бәйле була. Премьер-министр булып Раджа Пәрүәз Әшрәф тора.\n2013 йылдың 15 ғинуарында Пакистан Юғары суд рәйесе Ифтихар Мөхәммәт Чоудхри Раджа Әшрәфте һәм тағы 15 чиновникты ҡулға алырға ордер бирә. Улар Пакистан халҡын электр энергияһы менән тәьмин итеү буйынса милли проектҡа бүлегән аҡсаны үҙләштереүҙә ғәйепләнә. 2013 йылдың 17 мартында Әшрәф премьер-министр вазифаһынан отставкаға китә, 2013 йылдың 5 июнендә Нәүәз Шәриф дүртенсе тапҡыр премьер-министр була.\n2013 йылдың 30 июлендә президент итеп Хөсәйен Мәмнүн һайлана.\nҺиндостандың премьер-министры Надендра Моди үҙендә Пакистандың премьер-министры Нәүәз Шәрифте ҡабул итә, май 2014 й.\n↑ Доистория Великой Степи II. Геногеография 2010 йылдың 23 май көнөндә архивланған.\n↑ С. А. Лаухин. О путях заселения Северной Азии палеолитическим человеком 2012 йылдың 19 октябрь көнөндә архивланған.\n↑ Распространение ядерного оружия на Ближнем Востоке — следствие грубой политики США. Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 ғинуар 2008. 15 ноябрь 2009 тикшерелгән. 2008 йылдың 17 ғинуар көнөндә архивланған.\n↑ Первез Мушарраф стал гражданским президентом 2015 йылдың 14 февраль көнөндә архивланған.\n↑ Supreme Court order to arrest Prime Minister (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 ғинуар 2013. 15 ғинуар 2013 тикшерелгән.\n↑ Pakistani Supreme Court orders arrest of prime minister in corruption case (инг.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 ғинуар 2013. 18 ғинуар 2013 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Пакистан_тарихы&oldid=1090206 ҡабул ителгән


Ләмәҙтамаҡ ауыл мәҙәниәт йортонда хәтерҙә ҡалырлыҡ ҙур мәҙәни сара үтте. Быйыл Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығын билдәләйбеҙ. Ошо айҡанлы, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Чехословакияла хәрәкәт итеүсе “Бейек Татр” партизан отряды командиры. Педагог, Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы(1989), СССР-ҙың халыҡ мәғәрифы отличнигы(1970), ауылдашыбыҙ Вафа Әхмәҙуллиндың хәтер кисәһенә яҡындары, ауылдаштары, уҡыусылары, дуҫ-иштәре йыйылды.\nЗалда ҡунаҡтарҙы “Әхирәттәр” фольклор төркөмө ҡаршы алды. Фоела ветерандарға арналған ҙур стенд эшләнде.Кисә, һуғышта ятып ҡалғандарҙы иҫкә алып бер минутлыҡ тынлыҡ менән башланып китте. Герой тураһындағы шиғыры менән Энгельс Галиакберов дауам итеп башҡорт халыҡ йыры “Азаматты” йырлап ишеттерҙе.\nХәтер кисәһенә килгән ҡунаҡтар һүҙ алды. Вафа Әхмәҙуллиндын улы Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Роберт Әхмәҙуллин атаһы тураһындағы иҫтәлектәре менән бүлеште. Ауыл хакимиәте башлығы Раил Юламан улы, Ҡотош ауылы старостаһы Әхмәтнур Әүбәкер улы, Вафа абыйҙың кейәүе ФаилХарис улы ла күп иҫтәлектәр менән иҫкә алдылар. Вафа Әхмәҙуллин исемендәге мәктәптең етәксеһе Фирҙәүес Фердинанд ҡыҙы Вафа абыйҙың уҡытҡан йылдары тураһында хәтерләп,геройҙың исеменә тап төшөрмәй яҡшы эштәр башҡарыуҙары хаҡында һөйләп үтте. Ошо мәктәптең Тавакалова Ләйсән етәкләгән,балалар бейеү коллективы, ҡунаҡтарҙы матур бейүҙәре менән ҡыуандырҙы. Вафа абыйҙын тормошонда бик мөһим роль уйнаған бер күренеш сәхнәләштереү, береһен дә битараф ҡалдырманы.


Уны асыу тантанаhында Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов та ҡатнашты.\nКомплекста спорт, аэробика, тренажер залдары, тренерҙар өсөн бүлмәләр бар. Киләсәктә баскетбол, волейбол, фитнес секциялары асыу планлаштырыла.\nҺиндтар заказдары менән ҡыҙыҡhына\n«Өфө моторҙар эшләү производство берекмәhе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә Һиндостандан «ХАЛ» тикшеренеүҙәр hәм эҙләнеүҙәр корпорацияhы директоры Агавал әфәнде етәкселегендә авиасәнәғәт өлкәhе белгестәре, хәрбиҙәр hәм фән өлкәhе вәкилдәре килде.\nУларҙың маҡсаты – Һиндостандың хәрби hауа көстәренең уҡыу-күнекмә самолеты өсөн тәғәйенләнгән АЛ-55И газ турбиналы двигателен сериялы етештереү барышы менән танышыу.\nБашҡортостан йүгереүсеhе Регина Рәхимҡолова еңел атлетика буйынса ХХIХ Европа кубогында Рәсәйҙең ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаhы составында еңеү яуланы.\nБәйге Францияның Анси ҡалаhында үтте. Рәсәйҙәр 112 очко йыйып, чемпион исеменә лайыҡ булды. Рәхимҡолова өсөнсө урын алып, йыйылма командаға очко килтерҙе.\nРәхим ит вуздарға!\n20 июндән Башҡортостандың бөтә вуздарында ла документтар ҡабул итеү башланды.\nБыйыл абитуриенттар юғары уҡыу йортона урта белем тураhында аттестат менән берҙәм дәүләт имтиханы тураhында таныҡлыҡ та тапшырырға тейеш.\nҠабул итеү имтихандарының төп үҙенсәлеге – уҡырға инергә теләүселәр Рәсәйҙең төрлө вуздарына документын тапшыра, конкурс, ҡабул итеү hөҙөмтәләрен Интернет аша белә ала.\nБыйыл мәктәпте 33 мең уҡыусы тамамлаған.\nМораҡ дауаханаһына – 80\nКүгәрсен районының Мораҡ район дауаханаһы үҙенең 80 йыллыҡ юбилейын билдәләне.\nКүгәрсендәрҙе ҡотларға БР һаулыҡ һаҡлау министры Андрей Евсюков, күрше райондар дауаханаларының баш табиптары килде.\nҮҙәк дауахана 188 кешегә иҫәпләнгән, поликлиникаһы сменаһына 250 кешене хеҙмәтләндерә. Дауалау учреждениеһында заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған клиник-биохимия лабораторияhы, ҡеүәтле медицина аппаратуралары ла бар.\nМилли батырға арнап\n«Информреклама» нәшриәтендә башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә «Салауат башҡорт фольклорында» тигән йыйынтыҡ донъя күрҙе.\nБаҫма Рәсәй фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты һәм БР Фәндәр академияһы ярҙамында әҙерләнде. Проекттың авторы һәм төҙөүсеһе – билдәле ғалим һәм фольклорсы, филология фәндәре докторы Фәнүзә Нәҙершина. Китапҡа башҡорт халҡының милли батыры тураһында легендалар, риүәйәттәр, йырҙар, эпостар ингән.\nХәйбулла районының Новоугория ауылы эргәһендәге тәбиғәт ҡосағына ял итергә барыусыларҙың ялы фажиғәле тамамлана.\n11 кеше ултырған моторлы кәмә боролған ваҡытта түңкәрелә. Өс кеше һәләк була.\nАуыл хужалығын үҫтереү стратегияһы дөр ...\nРеспублика башлығы Ейәнсурала булды


Башҡортостан АЭС-ы — Башҡорт Википедияһы\n55°52′50″ с. ш. 53°59′20″ в. д.HGЯO\nЭксплуатация туҡталған йыл\n1990 йылда төҙөлөш туҡтатыла\n«Росэнергоатом» концерны филиалы\n4000 МВт(планда ҡаралған)\n3, 1993 йылда консервациялана\nБашҡортостан атом электр станцияһы (Башҡорт АЭСы) — төҙөлөп бөтмәгән атом электр станцияһы; Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында, Ағиҙел менән Кама йылғалары ҡушылған урында, Ағиҙел ҡалаһы янында урынлашҡан. 1990 йылда Чернобыль фажиғәһенән һуң ҡалҡҡан йәмәғәтселек фекере илдә төҙөлөп ятҡан барлыҡ атом электр станцияларын яптырыуҙы талап итә; ошоға бирешеп, Башҡорт АЭСы төҙөлөшө мөҙҙәтһеҙ туҡтатыла. Уның ошондай өлөшө Татар һәм Ҡырым АЭСтарыныҡы менән уртаҡ булып сыға.\n1960-сы йылдарҙың аҙағында СССР-ҙа бөтә илдең һәм уның айырым төбәктәрендә яғыулыҡ һәм энергия сығанаҡтарының етешлеге тикшерелә. 10-15 йылдан илдең Европа өлөшөндә АЭСтарҙа етештерелгән энергияһына мохтажлыҡ бик ныҡ арта, тип табыла. Ошо йәһәттән СССР-ҙың Европа өлөшөнән тыш Уралда ла, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, АЭС төҙөрлөк ер эҙләй башлайҙар.\nБуласаҡ АЭС һалыу урынына бик ҡаты талаптар ҡуйыла. Иң мөһиме, был урында ышаныслы һым арзан һыу сығанағы булырға тейеш була; ошо сәбәптән күл-йылға ярындағы урындар һайлап алына. АЭС-ты урынлаштырыр төбәктәр шулай уҡ геология, юлдар барлығы, ерле халыҡ һаны, ғәҙәттә өргән елдәр йүнәлеше һ.б. иҫәпкә алына. Ошо талаптырҙың барыһына ла Башҡорт АССР-ының Краснокама районындағы майҙан тап килә; ошо урында АЭС һәм уны хеҙмәтләндереүсеэшселәр ҡалаһы һалына.\nБашҡортостан АЭС-ы КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советының 1980 йылдың 26 июнендә ҡабул ителгән ҡарары нигеҙендә шул уҡ йәйҙә төҙөлә башлай. АЭС эргәһендә 15 мең кешегә иҫәпләнгән Ағиҙел ҡалаһына нигеҙ һалына. Шуның менән Башҡортостан символик “Атом клубы” ағзаһы булып китә. Проект ВВЭР-1000 реакторҙары ҡоролған дүрт энергоблок төҙөүгә нигеҙләнә. Һәр реакторҙың ҡеүәте 1000 МВт тәшкил итә. Артабан реакторҙар һанын алтауға, станцияның дөйөм ҡеүәтен 6000 МВт-ҡа еткереү планлаштырыла. Станцияны Мәскәүҙәге “Атомтеплопроект” институты проектлай. ВВЭР-1000 реакторы проекты авторҙары – И.В. Курчатов исемендәге Атом энергияһы институты (инженер халҡы телендә – “Курчатник”, Мәскәү) һәм “Гидропресс” тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы (Подольск. Был бюроның исеме есеменә тура килмәүе сәйер күренеүе ихтимал: ул, әлбиттә, бер ниндәй ҙә “гидравлик пресс” проектламай, реакторҙар менән генә шөғөлләнә). Реакторҙарҙы етештереүҙә Ленинград өлкәһендәге “Ижора заводы” берекмәһе, Волгодонск ҡалаһындағы “Атоммаш”, Чехословакияның “Шкода” берекмәһе составындағы, В.И. Ленин исемен йөрөткән Пльзень заводы ҡатнаша.\nПроекты буйынса, Башҡорт АЭСы ҡеүәте 4000 МВт тәшкил итергә тейеш була; киләсәктә уны 6000 МВт-ҡаса арттырыу күҙ уңында тотола.\n↑ Ағиҙел ҡалаһының рәсми сайты. Башҡорт АЭСы\n«Агидель: путь в будущее». «Республика Башкортостан» ижтимағи-сәйәси гәзите, 23.11.06 һаны\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Башҡортостан_АЭС-ы&oldid=692708 ҡабул ителгән\nБашҡортостандың электр станциялары\nРәсәйҙәң атом электр станциялар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:00 1 июнь 2017 үҙгәртелгән.


Мәктәптәргә эйәреп Өфөләге балалар баҡсалары ла 1 апрелдән аутсорсинг туҡландырыу системаһына күсте\nАҙыҡ-түлекте ситтән ташыу алымы һуңғы арала күп тапҡырҙар аңлатылһа ла, халыҡ һаман да шикләнеп ҡарай. Аҙыҡ-түлек, туҡландырыу сифаты насараймаясаҡ, тип тынысландыра белгестәр. Ни бары мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһындағы ашхана хеҙмәткәрҙәре туҡландырыу комбинаттары штатына күсерелә. Сөнки мәғариф учреждениеларында тәрбиә биреүселәр, уҡытыусылар ғына эшләргә тейеш. Әйткәндәй, аутсорсинг системаһы аш-һыу әҙерләү бүлмәһе тейешле нормаларға тап килмәгән мәғариф учреждениеларына ғына ҡағыла.\nБаш ҡаланың 219-сы балалар баҡсаһы туҡландырыу комбинатынан ике аҙналыҡ аҙыҡ-түлек алып ҡалған. Аутсорсинг системаһын индереү мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы эшенә бер нисек тә тәьҫир итмәгән. Шул уҡ хеҙмәткәрҙәр, шул уҡ ризыҡтар һәм туҡландырыу сифаты.\nАҙыҡты ашнаҡсылар үҙҙәре бешерә. Халыҡты өркөткән ярымфабрикаттар юҡ. Берҙән-бер үҙгәреш хеҙмәткәрҙәрҙең үҙҙәренә ҡағыла. Улар хәҙер штатта балалар баҡсаһында түгел, туҡландырыу комбинаттарында торасаҡ. Балалар баҡсаһы етәкселеге аутсорсингтың ыңғай яҡтарын баһалап та өлгөргән.\nЗөлфирә Заһиҙуллина, Өфө ҡалаһының 219-сы балалар баҡсаһы мөдире: «Туҡланыу буйынса бер ниндәй ҙә үҙгәреш юҡ. Бары тик аҙыҡ- түлекте һатып алыу, ташыу, хатта меню төҙөү ҙә махсуслашҡан ойошмаға йөкмәтелә. Балаларҙы ашатыуға башыбыҙ ҡатмаясаҡ. Шулай ҙа ризыҡ сифатын контролдә тотоу беҙҙең елкәлә. Балалар өсөн бит беҙ яуаплы».\nАутсорсинг яңылыҡтары аш-һыу бүлмәһенең санпин талаптарына яуап бирмәгән осраҡта ғына ҡағыла. Шарттар юҡ икән комбинат ярымфабиркаттарҙы йәки әҙер аҙыҡты контейнерҙарға һалып килтерергә бурыслы. Яңы системаға күсеү менән балалар баҡсаларында туҡланыу өсөн түләү алымы ла үҙгәрә. Быға тиклем ата-әсәләр аҡсаны банк аша балалар баҡсаһы иҫәбенә күсерһә, хәҙер «Аксиома» сайты аша туҡланыу комбинатына.\nЯна Кирәева, Өфө ҡалаһының 219-сы балалар баҡсаһы хеҙмәткәре: «Түләү тәртибе үтә лә ябай. Мобиль элемтә кеүек. Иҫәпкә аҡса һалып ҡуяһың да көн дә унан 126 һум тотола. Бала баҡсаға килмәһә аҡса шул килеш ҡала. Тик алдан иҫкәртергә кәрәк».\nБаланы туҡландырыуға ҡуйыу йәки алыу менән дә шул уҡ сайт аша идара итергә мөмкин. Программала теркәлгән ата-әсәләр уның уңайлы булыуын билдәләй.\nХаҡтарҙа айырма юҡ, әммә түләгән өсөн проценттар булыуы ихтимал. «Аксиома» сайты аша түләп ҡараусылар аҡса ҡабул итеүсе банктарҙың бик аҙ булыуына ла иғтибар иткән.\nСайтта техник ҡытыршылыҡтар ҙа бар. Уны эшләүселәр апрель урталарына тиклем программаны көйләп бөтөргә вәғәҙә итә. Әле балалар баҡсаларында ла түләү терминалдары урынлаштырыу мөмкинлеге ҡарала.


Башҡортостан Башлығы йәнә атай булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n3 март, Шаршамбы\nБашҡортостан Башлығы йәнә атай булды\n14:25, 26 января 2021 Йәмғиәт\nФото: социаль селтәрҙәр\nБашҡортостан Башлығы йәнә атай булды Фото: социаль селтәрҙәр\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров дүртенсегә атай булды. Уның һәм ҡатыны Каринэның 26 ғинуар иртәһендә улы тыуҙы. Билдәле булыуынса, республиканың етәксеһенең хәләл ефете балаһын Өфөлә донъяға килтерҙе. Сабыйҙың исеме әлегә билдәһеҙ.\n«Башинформ» агентлығы комментарий алыу өсөн Башҡортостан Республикаһы Башлығының матбуғат хеҙмәтенә мөрәжәғәт итте, унда Башҡортостан етәксеһенең улы тыуыуы тураһында мәғлүмәтте раҫланылар. Әсәй һәм сабый үҙҙәрен яҡшы тоя.\nХәбировтар өс ул тәрбиәләй. Яңы тыуған сабый — 56 йәшлек Радий Хәбировтың дүртенсе балаһы.\nТеги: Башҡортостан Республикаһы Башлығы\nВ Уфе назвали имена финалистов Лаборатории современной башкирской оперы 16:41, 1 марта 2021\n13-летнего спортсмена из Башкирии, впавшего в кому после соревнований, перевезли в РДКБ 10:19, 1 марта 2021


Өфөлә Беренсе уҡытыусыға һәйкәл ...булмай\n7 Сентябрь , 16:00\nТәлғәт Ҡотлобаев ғүмере буйы беренсе уҡытыусыһына рәхмәтле\nУҡытыусы – һәр ваҡыт ауыр ҙа, хөрмәтле лә һөнәрҙәрҙән һанала. Илебеҙҙең бер нисә урынында уҡытыусыға һәйкәл урынлаштырылған. Беренсенән, кемдәрҙер уҡытыусыны дан-шөһрәткә күмергә теләгән, икенсе берәүҙәр ошо һөнәрҙең бөйөклөгөн күрһәтергә ынтылған.\nСығышы менән Хәйбулла районының Өфө ауылынан булған Тәлғәт Ҡотлобаев ғүмере буйы беренсе уҡытыусыһына рәхмәтле, белемлелеккә өндәгәне, күркәм тәрбиәгә өйрәткәне өсөн.\n– Дөрөҫ һөнәр һайларға ярҙам иткән беренсе уҡытыусыма һәйкәл эшләү тураһында күптән хыялланам, – тип һөйләй инженер Тәлғәт Ҡотлобаев. – Ваҡыт үтеү менән фекерем дә үҙгәрҙе. “Һәйкәл беренсе уҡытыусыма түгел, ә ғөмүмән, уҡытыусыларға булырға тейеш”, тигән уйға килдем.\nАуыр эш менән бәйле иртә хаҡлы ялға сыҡҡан Тәлғәт Ҡотлобаев Өфө ауылында һәйкәл урынлаштырмаҫҡа булған. Уны бына нисек аңлатты әңгәмәсем:\n– Өфө – бәләкәй ауыл. Һәйкәл һынлы һәйкәл булғас, ул ҙурыраҡ урында, халыҡ күп йөрөгән урында торорға тейеш. Бәлки, киләсәктә, район үҙәге Аҡъярҙа булыр, бәлки, Сибай ҡалаһына ҡуйылыр. Ваҡыт күрһәтер.


3-сө ҙур гонаһ\n← 4-се ҙур гонаһ 76 оло гонаһ 5-се ҙур гонаһ →\n3-сө ҙур гонаһ — сихырсылыҡ.\nСирых төнәтмәһен әҙерләү\nСихырсылыҡ - ул Аллаһтан баш тартыу[үҙгәртергә]\nСихырсының иманһыҙ булыуына шик юҡ. Ҡөрьәндә әйтелә: "Шайтандар кафыр булды. Улар һарут менән Марут исемле ике фәрештәгә индерелгән сихырҙарҙы Бабил илендәге кешеләргә өйрәтте" (Баҡара, 102).\nШайтан, кешеләрҙе сихырсылыҡҡа өйрәтеп, бер генә маҡсатты күҙ уңында тота - Аллаһтан баш тартыуҙы ҡаҙаныу.\nБөйөк Аллаһ һарут һәм Марут фәрештәләре тураһында былай ти: "Сөләймәндең хөкөмдарлыгы ваҡытында улар шайтандарҙың ялғандарына эйәрҙе. Сөләймән кафыр түгел ине. Әммә шайтандар кафыр булды. Сөнки улар һарут менән Марут исемле ике фәрештәгә индерелгән сихырҙарҙы Бабил илендәге кешеләргә өйрәтте.\nГәрсә, был ике фәрештә бөтөн кешегә: "Беҙ бары тик кешеләрҙе вәсүәсәгә һалып һынау өсөн төшөрөлдөк, һак булығыҙ, яңылышып, беҙҙән сихыр өйрәнеп, кафыр була күрмәгеҙ", - тип киҫәтеүҙән башка һис кемгә сихыр өйрәтмәне. Кешеләр ошо ике фәрештәнән ир менән ҡатын араһын боҙа торған сихырҙар өйрәнде (Баҡара, 102).\nБеҙҙең көндәрҙә лә ошо юл буйлап барыусы кешеләрҙе күрергә мөмкин. Үҙҙәре шөғөлләнгән нәмәне улар тик харам тип кенә уйлай һәм бының ысындан да ширек икәнен аңламай.\nУлар алхимияны өйрәнергә һәм ҡулланырға тырыша. Кемдеңдер туйын боҙор өсөн, йә ир ҡатынын яратһын өсөн сихырлайҙар. Кемдер берәү икенсене яраттырырға тырыша. Былар бөтәһе лә ширек һәм аҙашыуға инә.\nСихырсылыҡ өсөн язалауҙың киҫкен сараһы - үлем, сөнки сихырсылыҡ - ул Аллаһтан баш тартыу. Аллаһ илсеһе (салаллаһу ғәләйһи вә сәлләм) һәләкәтле ете гонаһты һанағанда, сихырсылыҡты ла иҫкә ала.\nКеше үҙенең Хужаһынан - Аллаһтан ҡурҡырға тейеш һәм уның был донъялағы, шулай уҡ киләсәк тормошон боҙған дөрөҫ булмаған юлдан бармаҫҡа тейеш. Аллаһ илсеһенең былай тип әйткәне еткерелә: "Сихырсыға яза - ҡылыс менән һуғыу".\nБуджәлә бин Әбәдә һөйләй: "Хәлиф Ғүмәр (радиаллаһу ғәнһү) үлерҙән бер йыл алда, беҙ: "Ир һәм ҡатын булыуына ҡарамаҫтан, сихырсыларҙы үлтерегеҙ", тип әйтелгән хат алдыҡ.\nӘбү Муса (радиаллаһу ғәнһү) Аллаһ илсеһенең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) былай тип әйткәнен еткерә: "Өс төркөм ожмахҡа инмәйәсәк: эскесе, туғанлыҡ бәйләнештәрен өҙгән кеше һәм сихырсының һүҙҙәренә ышанған кеше".\nИбн Мәсғүдтән (радиаллаһу ғәнһү) Аллаһ илсеһенең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) шундай һүҙҙәрен еткерә: "Ысынында, әпсен-төпсөн һүҙҙәре, бетеү (дини аяттар булмаған, мәҫәлән: айыу теше, арыҫлан тырнағы) һәм сихыр - ул ширек".\nХәҙистә "әт-тиүәлә" һүҙе осрай. Был сихырҙың бер төрө һәм уны ир ҡатынын яратһын өсөн башҡаралар. Шуныһын билдәләп үтергә кәрәк: үкенескә күрә, өммәттең күп өлөшө наҙан. Күптәр ҙур гонаһтарҙы, бер нисәүһен иҫәпкә алмағанда, белмәгән кеүек, уларҙы башҡарған өсөн ҡаты язалар булырын да белмәй, шуға күрә беҙ был теманы бер аҙ асыуҙы кәрәк тип таптыҡ.\nҒалимдар был проблеманы сисергә, Аллаһ биргән белемдәренә таянып, белмәгәндәргә был ғилемдәргә эйә булырға булышлыҡ итергә, шуның менән бергә уларҙы ҡабаландырмай һәм белмәүҙә шелтәләмәй генә ярҙам итергә тейеш.\nМиҫал итеп иманһыҙлыҡ хөкөм иткән илдәрҙә йәшәүсе иманһыҙ грузин һәм төрөктәрҙе (Имам Ҙәхэби Шам илендә, Дийәрбаҡыр ҡалаһында һижри буйынса 663-748 йылдарҙа йәшәгән. Шуға ла был китабында төрөктәр тураһында "иманһыҙҙар" тип атап киткән) килтерергә мөмкин. Уларҙың әсирлеккә төшөүе һәм мосолман илдәренә килтерелеүе ихтимал һәм бында улар иманһыҙлыҡтан баш тартыр.\nМәҫәлән, уларҙы хеҙмәт өсөн кәрәкле белемдәре булмаған ниндәйҙер бай төрөк һатып алыр. Был ҡол бөтә көсө менән шәһаҙәт һүҙҙәрен әйтергә тырышасаҡ, һәм, әгәр бер нисә көндән һуң ул был һүҙҙәрҙең нимә аңлатҡанын белһә, был уның өсөн етер. Артабан ул ҡайһы берҙә ҡалдырһа ла намаҙ ҡыла башлар.\nӘгәр уның хужаһы тәҡүәле булһа, ул уға "Фатиха" сүрәһен өйрәтәсәк. Ә әгәр ҙә ул тәҡүәһеҙ йәки имандан йыраҡ булһа, кем был меҫкенгә ислам нигеҙҙәрен өйрәтер, уға гонаһтар, кешенең Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһындағы бурыстары һәм Уға хеҙмәт итеү кәрәклеге тураһында кем аңлатыр?\nГонаһтарҙың һәләкәте тураһында белем алған һәм уны ҡылыуҙан тотолоп ҡалған, мотлаҡ эшләргә кәрәкле ғәмәлдәр (фарыз) тураһында ғилем алған һәм уларҙы үтәгән кеше бәхетле. Ләкин ундайҙар һирәк осрай.\nӘ был ғилемде Аллаһтың ниғмәте кеүек алған кеше Уға рәхмәттәр уҡырға тейеш. "Был кеше үҙе ғәйепле, сөнки ул нимә эшләргә тейеш икәнлеген белергә ынтылманы" тип тә әйтергә мөмкин, әлбиттә. Ләкин был дөреҫ үк түгел: "Ябай кешегә уның был белемдәргә мохтаж булыуын, уға ярҙам итеүсене табырға кәрәк икәнлеген аңлауы ҡыйын.\nАллаһы Тәғәлә кешегә белем биргәнгә тиклем, унда яуаплылыҡ булмай Ләкин уны алыу менән, кеше уларҙы ҡулланыу өсөн яуаплылыҡ ала. Аллаһы Тәғәлә рәхимле һәм мәрхәмәтле. Ул: Рәсүл ебәргәнгә тиклем беҙ яза ҡылманыҡ", - ти (Исра, 15).\nАллаһ илсеһенең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) бер нисә сәхәбәһе Эфиопияға күсә. Улар булмаған саҡта, Пәйғәмбәргә (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) нимә эшләргә мөмкин, нимә эшләргә ярамағанын аңлатыусы белемдәр килә, ә уларға был тик бер нисә айҙан һуң ғына еткерелә. Был белемдәр уларға еткерелгәнсе, улар ярлыҡана, йәғни уларҙы аҡларлыҡ сәбәбе булған. Был бөтә осраҡтарҙа ла ҡулланыла: кеше дини белемдәрҙе белмәһә, ул ярлыҡана. Аллаһы Тәғәлә яҡшыраҡ белә.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=3-сө_ҙур_гонаһ&oldid=19495»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:42 8 июнь 2018 үҙгәртелгән.


9 Июнь 2018, 12:53\nХәйбулла район үҙәк балалар моделле китапханаһында шаулап-гөрләп «Китапханалар төнө» акцияһы сиктәрендә «Китап тылсымы» исемле кисә ойошторолдо.\nКискә табан уҙғарылһа ла, район мәҙәниәт йортона төркөм-төркөм балалар юл алды. Китап һөйөүселәрҙе унда «Уңға барһаң – әкиәт иленә, һулға боролһаң – викторинаға, ә инде тура барһаң, шиғриәт иленә юлығырһың» исемле күрһәткес тотҡан клоун һәм скоморох ҡаршыланы. Уңға боролған юлаусы әкиәт китаптары күргәҙмәһендә тылсымлы һүҙҙәр эҙләп һынау үтһә, һулға боролған китап һөйөүселәр әҙәби викторина һорауҙарына яуап бирҙе. Тура юлды һайлаған ҡыҙҙар һәм малайҙар бирелгән рифмаларҙан шиғырҙар яҙып ярышты.\nАртабан уҡыусыларҙы әкиәт иленең тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ, мауыҡтырғысыраҡ саралары көтә ине: шарҙарҙан твистинг, селфи-шоу, аквагрим, магиялар салоны. Кисәнең икенсе яртыһында «Әкиәт геройҙары бал»ы үтте. Унда эләгер өсөн балалар Буратиноның, Мальвина һәм Пьероның һынауҙарын үтергә тейеш ине. Китаптар феяһы менән китап магистры уҙғарған был балға төрлө әкиәттәрҙән принцтар һәм принцессалар, батшалар һәм батшабикәләр килгәйне. Китаптар иле хужалары әкиәт геройҙарына төрлө һынауҙар әҙерләгәйне: үҙҙәре менән таныштырыу, әкиәти йомаҡтарҙы сисеү, әкиәттән өҙөктө сәхнәләштереү, парлы бейеү.\nИң һуңынан жюри үҙ баһаһын ҡуйҙы: иң сағыу һәм эрудициялы пар исемен лайыҡлы яулаусылар тип принцесса Будур (Ралина Әминева) һәм принц Аладдин (Ролан Рысбаев) танылды. Әкиәттән өҙөктө матур итеп сәхнәләштергәндәре һәм төп мәғәнәһен оҫта итеп асып бирә алғандары өсөн II урын Мальвинаға (Эльвина Батыршина) һәм Пьероға (Родион Аҡсулпанов) бирелһә, III урынға Дюймовочка (Аделина Билалова) һәм Эльф (Артём Салеев) лайыҡ булды. «Китап биттәренән сәхнәгә» исемле номинацияға апалы-ҡустылы Алёнушка (Сабина Рәхмәтова) һәм Иванушка (Ринат Ҡыҙрасов) тәҡдим ителһә, «Тамашасылар һөйөүе» номинацияһы Василиса Прекраснаяға (Алтынай Саламатова) һәм Иван Царевичҡа (Баязит Ҡәйепов) тапшырылды. Золушка (Руфина Әминева) һәм Принц (Фидан Юланов) «Иң һоҡландырғыс пар» булып бүләкләнде. «Иң үҙенсәлекле пар» тип урыҫ халыҡ әкиәте «Царевна-лягушка»ның төп персонаждары (Аделина Тарасова менән Әлмир Горшенин) табылды. Һәр береһенә Маҡтау грамоталары һәм бүләктәр тапшырылды. Барыһы ла күркәм саранан үҙҙәренә рухи аҙыҡ алып, күтәренке кәйеф менән таралышты.\nХәйбулла районы, Аҡъяр ауылы.


Телең барҙа – илең бар!\n6 Март 2018, 11:33\nБыйыл Ғаилә йылына арналған асыҡ республика конкурс-фестиваленең беренсе этабы һәр районда урындағы башҡорт ҡоролтайы менән берлектә уҙғарылды. Уның исеме лә есеме менән тап килә: “Ғаилә – туған тел һаҡсыһы”.\nКонкурстың төп маҡсаты – милли мираҫты: туған телде, рухи традицияларҙы, йолаларҙы быуындан-быуынға һаҡлап килгән һәм йәмғиәттә өлгө күрһәткән ғаиләләрҙең тәжрибәһе менән уртаҡлашыу. Ҡатнашыусылар үҙ сығыштарында ғаиләлә туған телдә аралашыуҙы һәм быуындар күсәгилешлеген сағылдырып, тәрбиә өлгөләрен күрһәтергә тейеш ине.\n14 февралдә Мөрсәлим ауыл клубында башланған конкурс 22-дә Янғантау мәктәбендә тамамланы. Конкурста 9 ауыл биләмәһенән ғаиләләр ҡатнашты. Мөрсәлимдә, Әлкәлә, Арҡауылда, Лағырҙа, Янғантауҙа – биш ауыл биләмәһендә матур йөкмәткеле, сағыу тамашалар, ысынлап та, фестиваль кимәлендә үтте.\nҒаилә – йәмғиәттең бишеге, тормошто дауам итеүсе киләсәгебеҙҙе үҫтереү менән шөғөлләнеүсе иң мөһим организм. Сәхнәгә сығыу өсөн үҙ баһаңды эстән генә тойомлау ғына етмәй, уны күңелең менән ҡабул итеп, аңларға һәм кешеләргә күрһәтергә ҡыйыулыҡ та бик кәрәк. Конкурстың талаптарын барыһы ла еренә еткереп үтәргә тырышты. Туғыҙ ғаиләнең һәр береһе жюриҙең күңелен үҙҙәренә генә хас үҙенсәлеге менән арбаны, уларҙың ижади табыштарына, тырышлығына һоҡланып, районыбыҙ таланттары өсөн ҡыуанып ҡараныҡ был сығыштарҙы. Конкурс сығыштарын ҡарағандан һуң тыуған тәьҫораттар менән жюри күҙлегенән уртаҡлашмаҡсыбыҙ.\nМөрсәлим ауылы клубына килеп инеү менән йылы хәтирәләр еле солғап алды. Сәхнә өләсәйҙәр заманындағыса ауыл өйө итеп ҡул эштәре менән биҙәлгән, түргә бишек эленгән. Йыйнаҡ, йәмле залға йыйылышҡан Мөрсәлим һәм Тирмән халҡы яҡшы кәйеф менән үҙ ауылдаштарын яҡлап ҡеүәтләргә әҙер ине. Тирмәндән Гөлнара менән Илшат Нәбиевтар ғаиләһендә өс бала тәрбиәләйҙәр. Бик берҙәм, татыу ғаилә. Өләсәйҙәре Сәриә Фазлетдин ҡыҙы үҙенең тағы ла ике ейәнен дә туғандарына ярҙамға йәлеп иткән, быуындар күсәгилешлегенең ысынбарлығын иҫбатлай был күренеш. “Бәпес ҡайтыу” йолаһын килештереп башҡарҙылар, биш йәшлек Илнара башҡорт халҡының мәшһүр эпосы “Урал батыр”ҙан өҙөктө илһамланып һөйләгәндә үҫеп килгән быуындың рухи сәләмәтлеге, боронғо ауыҙ-тел ҡомартҡыларына булған ыңғай ҡарашы өсөн шатланып ултырҙыҡ.\nДенис һәм Алгиза Әлибаевтар ғаиләһе – Мөрсәлимде үҙ итеп, унда оя ҡороп, балалар үҫтергән йәш ғаиләләрҙең береһе. Уларҙың сығышында ла ғаилә ҡиммәттәре, балаларҙы туған телгә һәм туған халҡыбыҙҙың мәҙәни мираҫына хөрмәт рухында тәрбиәләү нигеҙҙәре асыҡ сағылды.\nӘлкә клубына халыҡ күп йыйылғайны. Залда ут насар, һыуыҡ булыуға ҡарамаҫтан, матур тамаша килеп сыҡты. Клуб, китапхана һәм улар ҡарамағында тупланған әүҙем һәүәҫкәр артистар йөкмәткеле, күңелгә ятырлыҡ тотош бер спектакль эшләне, тиһәк тә хата булмаҫ. Ағинәйҙәр етәксеһе Ләлә Кәримова үҙе лә “Өләсәйем һандығы” программаһын сәхнәләштереүҙә ҡатнашты. Быуындар бәйләнеше килешле күрһәтелде.\nЙәғләмүновтар – тәү ҡарамаҡҡа бик ябай ғаилә. Атай кешенең ҡаушау, тулҡынланыу хистәре йөҙөнә сыҡһа ла, ҡыҙҙарының ҡыйыу итеп бер сәхнә булып рәхәтләнеп тамаша күрһәтеүенә һоҡланыу һәм ғорурлыҡ тойғолары Йәнтимергә йән өрҙө. Ә сәхнәлә эшлекле ҡиәфәттә бер кереп тә бер сығып йөрөүсе сабый – Йәғләмүновтарҙың биш ҡыҙының берҙән-бер ҡустыһы – барлыҡ тамашасының кәйефен күтәрҙе. Бик бәләкәй генә булыуына ҡарамаҫтан, тамсы ла мыжыманы, егеттәрсә сабыр, тыйнаҡ булып әсәһенә ярҙам итеп торҙо. Бөгөн йәш ғаиләләрҙең күпселеге бер-ике бала менән сикләнә. Шуның өсөн дә бик ябай ғаилә түгел шул Йәғләмүновтар – бар яҡтан өлгөлө, уңған, берҙәм һәм татыу, үҙ көсөнә ышанып, ауылдаштарын һоҡландырып донъя көтөүсе дан ғаилә!\nИшембайҙан Ғәҙелшиндар – районда ғына түгел, республика күләмендә танылған ижади ғаилә. Ралим Риф улы – мәктәп йылдарынан башлап бөгөнгә ҡәҙәр сәхнә түрендә дәртле бейеүҙәре, өҙҙөрөп гармунда уйнауы менән танылыу алған районыбыҙҙың данлыҡлы уҙаманы, тыуған ауылының “Бирҙәш” бейеү ансамбле етәксеһе, халҡыбыҙҙың ижады өлгөләрен һаҡлап үҫтереүгә бар тырышлығын һалып, ижади табыштары менән райондаштарын ҡыуандырыусы шәхес. Һуңғы йылдарҙа халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртыусы ауыл биләмәһе башлығы булып хеҙмәт итә. Атанан күргән – уҡ юнған, әсәнән күргән – тун бескән. Ғәҙелшиндарҙың йөкмәткеле сығышы халҡыбыҙ мәҡәленең дөп-дөрөҫ икәнлегенә тағы бер инандырҙы. Риф ағайға атаһы Ғабит уҙаман үҙе менән яу юлдары үткән гармунын аманат итеп ҡалдырған. Бөгөн туҡһанды ваҡлаған Риф олатай тылсымлы гармун моңона улдары Ралим менән Фәнилде ғашиҡ иткән. Алты тиҫтә йыл татыу ғаилә усағын дөрләтеүсе Фәрзәнә инәй халыҡ педагогикаһына нигеҙләнеп, ейәндәре уңған, миһырбанлы, бар яҡлап өлгөлө булһын өсөн бар көсөн һала.\nАрҡауыл ауылының йылы, яҡты мәҙәниәт усағына бәйгеселәрҙең көйәрмәндәре, ауылдаштары йыйылғайны. Биләмә башлығы Луиза Хәбир ҡыҙының шәхсән етәкселегендә һәүәҫкәр артистар, балалар, музыка мәктәбе тәрбиәләнеүселәре Ғаилә йылы айҡанлы сағыу һәм фәһемле тамаша әҙерләгән.\nАрҡауыл ауыл биләмәһенең данын арттырыр өсөн Алмаз менән Зарина Әхтәровтар ғаиләһе майҙан тотто. Өлгөлө, талантлы, әүҙем ғаилә. Әхтәровтар атай яғынан – районда һәм республикала билдәле көрәшселәр нәҫеле, өләсәй яғынан танылған музыкант, баянсылар. Алмаз ошо традицияларҙы үҙ ғаиләһе менән лайыҡлы дауам итә. Сәхнә түрендә башҡорт телендә йөрәк һүҙен електәргә үткәрерлек итеп әйтә алдылар атайлы-ҡыҙлы Әхтәровтар. Зөһрә – 9-сы класс уҡыусыһы, бәләкәйҙән сәхнәлә өҙҙөрөп бейей, ҡустыһы Айгиз ҡурайҙа матур ғына уйнай. Өләсәйҙәре Земфира Бәрүәз ҡыҙы, бәләкәй ейәнсәрен алып, Лағыр ауылынан килеп еткән. Баянын ҡулына алып, “Башҡорт теле” йырын башҡарыуы сараны илаһи бейеклеккә күтәреп ебәрҙе.\nТаймый ауылы исеменән конкурста ҡатнашыусы Жанна Фәхриева айырым ихтирамға лайыҡ – татар мөхитендә йәшәһәләр ҙә, үҙ эстәлеген юғалтмай, балаларында туған ил һәм туған тел тойғоларын бәйләүсе ысын башҡорт һылыуҡайы ул!\nЛағыр ауыл клубында Ғибаҙуллиндар ғаиләһе бәйгегә сыҡты. Биш бала тәрбиәләп үҫтереүсе был ғаиләнең ауылдаштары алдында абруйы ҙур. Атай кеше эшенән бушамай конкурсҡа килә алмаһа ла, оло улдары Адис һеңлекәштәренең тел белеү кимәлен, йыр-моң, бейеүгә маһирлығын йомғаҡлап, иман һүҙҙәре менән залға өндәште. Клуб сәхнәһендә Лағырҙың үҙешмәкәр артистары Назар Нәжмиҙең “Гармунсы дуҫ” әҫәрен ошо көндәрҙә уйнағайнылар. Адис үҙе башҡарған ролдән монолог һөйләп, башҡорт теленең фекер теүәллеген, тәрәнлеген һәм матурлығын күрһәтте.\nЛағыр клубы хеҙмәткәрҙәре темаға ярашлы концерт номерҙары әҙерләгән. Кәйефте ҡырғаны – залдың буш булыуы. Мәктәп коллективы был сараға битараф ҡалған, ауыл хакимиәте дәүләт күләмендә иғлан ителгән – йыл девизын – Ғаилә йылын – мөһим тәрбиәүи сараға әүерелдереүҙе кәрәк тип тапмаған.\nЯнғантауҙан Вадим менән Алһыу Ғибаҙуллиндар ғаиләһе конкурс ғаризаһы менән танышҡанда уҡ һоҡланыу ҡатыш ҡыҙыҡһыныу тыуҙырғайны. Йәш ғаиләлә ике пар игеҙәктәр үҫә: ҡыҙҙар 4-се класта уҡый, ә малайҙарға әле өсәр йәш. Ғаиләнең сығышы сағыу тамашаға әйләнде. Башҡалар менән сағыштырғанда иң килешле, йөкмәткеле танышыу программаһын күрһәтте улар. Башҡорт халҡының йолаларын, ауыҙ-тел ҡомартҡыларын тулы итеп, матур һәм дөрөҫ башҡарырға уларға ярҙамға Алһыуҙың тыуған ауылы Айҙаҡайҙан әсәһе һәм туғандары килеп еткән.\nМәсетле ауыл биләмәһе өсөн Мөфтәхетдиновтар ғаиләһе сығыш яһаны. Гөлфиә менән Әнүәрҙең ғаиләһендә өс ҡыҙ үҫә. Бик килешле, ижади табыштарға бай сығыштарының авторы ла, режиссеры ла, төп башҡарыусыһы ла Гөлфиә Таһир ҡыҙы– үҙенсәлекле талант эйәһе.\nОшо матур, йырлы-бейеүле тамашаны Янғантауҙа йәшәүселәргә күрһәтеп булманы. Бөтә донъяға билдәле исемле Янғантауҙа клуб бинаһы булмауы ҡыҙғаныс, әлбиттә. Графиктың тәүге варианты боҙолмаһа, башҡа берәй ауыл халҡы ҡарап кинәнер ине. Әлегә жюри өсөн генә сығыш булды был.\nҒаилә конкурстары быға тиклем дә төрлө формала үткәрелә килде. Бөгөнгө конкурс башҡорт ғаиләләренең туған телде, рухи традицияларҙы, йолаларҙы һаҡлау һәм үҫтереү буйынса йәмәғәт эшмәкәрлеген әүҙемләштереү маҡсатында үткәрелде. Ауыл хакимиәтенең бөтмәҫ-төкәнмәҫ эштәре араһында ғаиләләр менән эшләү иң тәүгеләренең береһе булып тора. Ошо мөһим эшкә ҡайҙа нисек ҡарайҙар икәнен конкурс “көҙгөһө” аша ап-асыҡ күрҙек. Бар уңайлыҡтар булдырып, конкурс сығыштарын үҙ биләмәһендә ҡабул итеүсе Мөрсәлим, Әлкә, Арҡауыл, Лағыр ауыл хакимиәттәре башлыҡтары Альберт Садиҡов, Руслан Низамов, Луиза Хәйретдинова, Зәбир Ситдиҡовтар, улар менән бергә ғаиләләр ярышын матур сәхнә тамашаларына әйләндереүҙе ойошторған Тирмән, Ишембай, Янғантау, Мәсетле ауыл хакимиәттәре башлыҡтары Минтаһир Исрафилов, Ралим Ғәҙелшин, Алис Нәбиев, Адик Асҡаровтар ҡуйылған мәсьәләнең әһәмиәтен дөрөҫ аңлап, үҙҙәренең вазифауи бурыстарын тулыһынса үтәнеләр. Шул уҡ ваҡытта ҙур потенциаллы Салауат ауыл биләмәһенең Ғаилә йылының тәүге башланғыс сараһында ҡатнашмауы бик йәл. Битарафлыҡмы был, һанға һуҡмаумы, әллә ябай наҙанлыҡмы? Вазифа биләүселәрҙең эштәре башҡаларҙыҡынан артығыраҡмы әллә район үҙәгендә? Ике ҙур мәктәп, ике ҙур балалар баҡсаһы, профучилище, район мәҙәниәт йорто коллективтары – ни тиклем ижади көс! Әлбиттә, ойошторорға теләк булғанда, ойоштороу һәләте булғанда! Торналыла, Нәсибашта, Малаяҙ, Первомайский ауыл биләмәләрендә лә рухлы башҡорт ғаиләләре бар, әлбиттә. Тағы ла күңелде ҡырғаны шул – конкурста башлыса биләмәләрҙең төп ауылдарынан ғына ғаиләләр булды. Иҙелбайҙа, Ташауыл, Урмантау, Ҡарағол, Сүрәкәй, Башҡорт Илсекәйе, Ахун, Көҫәпәй, Шәрәктә – күпме уларҙа ижади күңелле, өлгөлө башҡорт ғаиләләре!\nБөйөк бер телә!\nҮҙен-үҙе әгәр күммәһә...\nШул ғәмһеҙлек күҙгә күренмәгән\nРәми Ғариповтың йөрәк түренән янып сыҡҡан аманаттарын оноторға хаҡыбыҙ юҡ! Ғәмһеҙлек һәм битарафһыҙлыҡ һаҙлығына батмайыҡ, райондаштар! Ғаилә – башҡорт ғаиләһе – телебеҙ һағында ҡалҡан булып баҫһын! Беҙҙең бәйгелә ҡатнашыусы һәр ғаилә сикһеҙ ихтирамға лайыҡ, уларға артабанғы тормоштарында хәйерле бәрәкәт теләйек.\n“Ғаилә – туған тел һаҡсыһы” асыҡ республика конкурс-фестиваленең район этабында Арҡауыл ауылынан Алмаз һәм Зарина Әхтәровтарҙың ғаиләһе еңеүсе булды һәм улар “Теле барҙың – иле бар” йүнәлешендә билдәләнде. Әхтәровтар 1 мартта Өфөлә “Башҡортостан” дәүләт концерт залында үткән Башҡорт ғаиләһе көнө байрамында һәм фестивалдең гала-концертында ҡатнашыу хоҡуғын алды.\nБәйге һөҙөмтәһе буйынса бүтән ғаиләләр номинация менән бүләкләнде:\n“Ғаиләм – ҡәлғәм” – Йәнтимер һәм Таңсулпан Йәғләмүновтар (Әлкә);\n“Быуындар бәйләнеше” – Ралим һәм Раушания Ғәҙелшиндар (Ишембай);\n“Иманлы ғаилә” – Гөлсибәр, Дим Иҫәнбаевтар – Ғибаҙуллиндар (Лағыр);\n“Ижади ҡараш” – Әнүәр һәм Гөлфиә Мөхтәхетдиновтар (Мәсетле);\n“Оҫта ҡулдар” – Денис һәм Алгиза Әлибаевтар (Мөрсәлим);\n“Бирешмә!” – Жанна Фәхриева (Таймый);\n“Өләсәйем һандығы” – Гөлнара, Илшат Нәбиевтар (Тирмән);\n“Халҡым теле – хаҡлыҡ теле” – Вадим һәм Алһыу Ғибаҙуллиндар (Янғантау)\nһәм жюри рәйесе.


Албан милли кейеме — Башҡорт Википедияһы\nАлбан милли кейеме\nАлбан милли кейеме Викимилектә\nАлбан милли кейеменең 200-ҙән ашыу варианты бар. Традиция буйынса бөтә Албанияла, албан телендә һөйләшкән территорияларҙа һәм албан субэтник төркөмдәрендә (мәҫәлән, Италияла арберештар, Грецияла арваниттар, Хорватияла абанасиҙар) шундай милли кейем кейәләр. Традицион костюм кеше йәшәгән төбәккә, социаль сығышына, йәшенә һәм диненә ҡарап айырыла.\n1950-се йылдарға тиклем Албанияла көндәлек тормошта милли кейем киң таралған була. Һуңыраҡ, бигерәк тә йәштәр араһында, уны көнбайыш өлгөһөндәге кейем алмаштыра. Ҡайһы бер оло йәштәге кешеләр бөгөн дә көндәлек тормошта традицион милли кейемгә өҫтөнлөк бирә. Төрлө фольклор коллективтары милли кейемдә сығыш яһай, албандар байрам көндәрендә традицион милли кейем кейергә ярата.\nВаҡыт үтеү менән ғәҙәти албан кейеменә лә үҙгәрештәр инә. Һәр төбәктең үҙенә генә хас кейеме бар. Кейемдең үҙгәреүенә тышҡы мәҙәни факторҙар ҙур йоғонто яһай, мәҫәлән, ислам диненең инеүе һәм ғосман осоро йоғонтоһо күҙәтелә. Албания буйодороҡһоҙлоҡ алғандан һуң традицион кейем көнбайыш модаһына эйәреп үҙгәрә.\nАлбанияның таулы төбәгендә ҡатын-ҡыҙ ҡайма менән биҙәкләп тегелгән оҙон етен күлдәктә йөрөгән. Был күлдәк өҫтөнән ике алъяпҡыс кейер булғандар, йәки күлдәк бәләкәй генә нағыштар менән биҙәлгән. Тауҙарҙа йәшәгән албан ҡатын-ҡыҙының ҡыҫҡа курткаһы алтын төҫөндәге бау менән бәйләнгән, биҙәү өсөн аппликация һәм сәсәктәр ҡулланылған. Юбкалары ҡыңғырау сәскәһе формаһында булған. Албанияның төньяғына ҡарай, Мирдит районында йәш ҡыҙҙар ҡыҙыл сәсәкле билбау, оло йәштәге ҡатындар ҡара сәсәкле билбау таҡҡан. Зерчани төбәгендә ҡатын-ҡыҙ еңһеҙ күлдәк кейгән. Ҡалаларҙа йәшәгәндәре кизе-мамыҡ йәки ебәк туҡыманан тегелгән шароварҙар кейгән. Ҡатын-ҡыҙҙар ҙа, ир-егеттәр тыштан оҙон йылы кафтан —джуббала йөрөгән. Баш кейеме — йә яулыҡ, йә япма.\nИр-егеттәр кейеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТрадицион ирҙәр кейеме — фустанелла, ул Албанияның көньяғында киң таралған. Төньяҡта оҙон аҡ ыштан тирчетта йөрөгәндәр. Өскө яҡҡа күлдәк, жилет кейгәндәр. Тоҡҡа оҡшатып тегелгән ыштан потурэ киң таралған була, уны ғәҙәттә куртка менән бергә кейгәндәр. Баш кейеме — феска, шулай уҡ буйлы тюрбан. Албандарҙың милли баш кейеме кече тип атала.\n↑ 2,0 2,1 Костюмдар Энциклопедия. М 2010.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Албан_милли_кейеме&oldid=874523 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 03:39 22 март 2019 үҙгәртелгән.


“Был мәсьәләне сәйәсиләштереүгә юл ҡуйырға ярамай”\n6 Май , 15:10\nҺөйләшеү туған телдәрҙе өйрәнеүгә арналды.\nРеспублика Хөкүмәтендә Премьер-министр урынбаҫары Азат Бадранов етәкселегендә төбәктең мәғариф системаһында дәүләттең тел сәйәсәтен тормошҡа ашырыу мәсьәләләренә арналған түңәрәк өҫтәл үтте. Сарала прокуратура, Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте, Мәғариф һәм фән министрлығы, Өфө ҡалаһы хакимиәте, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, шулай уҡ башҡорт ҡоролтайы янында эшләп килгән Республика ата-әсәләр комиссияһы вәкилдәре ҡатнашты.\n“Тел сәйәсәте – бик нескә өлкә”\nВице-премьер Азат Бадранов билдәләүенсә, әлеге ваҡытта республикала Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен, шулай уҡ туған телдәрҙе өйрәнеү өсөн тейешле шарттар булдырылған. Шуға ҡарамаҫтан, уҡыусыларҙың ата-әсәләренән уларҙың туған телдәрҙе өйрәнеү өлкәһендәге хоҡуҡтарын ғәмәлгә ашырыуға ҡағылышлы мөрәжәғәттәр килеүен дауам итә. Азат Бадранов тел сәйәсәтенең бик нескә өлкә булыуына, уның полиэтник йәмғиәттәге милләт-ара гармонияға бәйлелегенә баҫым яһаны. Шуға күрә мәғариф мөхитендә был мәсьәләне сәйәсиләштереүгә юл ҡуйырға ярамай. Вице-премьер билдәләүенсә, республиканың мәғариф системаһы халыҡтың туған телдәрҙе өйрәнеүгә булған ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерергә тейеш, бының өсөн ресурстар һәм закондар булдырылған.\nӘлеге мәлдә мәғариф ойошмаларында туған телдәрҙе уҡытыу торошо тураһында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) Президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) ҡарамағындағы Республика ата-әсәләр комиссияһы рәйесе Эльвира Байназарова сығыш яһаны. Улар, ата-әсәләр тарафынан тейешле ғариза бирелеүгә ҡарамаҫтан, туған телдәрҙе өйрәнеүгә булған конституцион хоҡуҡтың һанға һуғылмау осраҡтары булыуын билдәләне.\nТүңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар, әгәр белем биреү учреждениелары тарафынан ата-әсәләрҙең һорауы иҫәпкә алынмаһа, был проблеманы хәл итеү өсөн прокуратура органдарына мөрәжәғәт итеү зарурлығы тураһында әйтте. Федераль законда туған телде өйрәнеү ата-әсәләрҙең (законлы вәкилдәрҙең) ғаризаһы буйынса ғәмәлгә ашырылыуы асыҡ итеп әйтелгән. Ғаризалар аҙ булыуға һылтанып, туған телде өйрәнеүгә мөмкинлек тыуҙырыуҙан баш тартыуға юл ҡуйылырға тейеш түгел.\nТүңәрәк өҫтәл барышында туған телдәрҙе өйрәнеүҙең төрлө юлдары, селтәр хеҙмәттәшлеге алымдары ҡаралды. Был – бигерәк тә бөгөн сит өлкәләрҙә йәшәп, туған телен өйрәнергә теләгәндәр өсөн көнүҙәк мәсьәлә.\n(Башы 1-се биттә).\n– Күптән түгел өсөнсө тапҡыр “Юғары ос!” мәғариф форумын үткәрҙек. Унда Рәсәй Мәғариф министрлығының туған телдәрҙе һәм этномәҙәни үҙенсәлекте үҫтереү буйынса бүлек етәксеһе Анна Тимофеева ла ҡатнашты. Беҙ уның менән үрҙә телгә алынған һорауҙар буйынса ла фекер алыштыҡ. Ул ошоноң ише мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн мәктәптәрҙең селтәр хеҙмәттәшлеге институты булдырылыуы тураһында әйтте. Мәҫәлән, Мәскәү ҡалаһы уҡыусыһына туған башҡорт йәки татар телен өйрәнеү өсөн Башҡортостандағы йәки Татарстандағы мәктәп менән хеҙмәттәшлек итеү нигеҙендә онлайн дәрестәр ойошторорға мөмкин.\nИлебеҙҙәге милләт-ара мөнәсәбәттәр системаһы ябай формулаға таяна: Рәсәйҙең һәр кешеһе, һәр гражданы, илдең ҡайһы төбәгендә йәшәүенә ҡарамаҫтан, үҙен туған йортондағылай тойорға тейеш. Уның барлыҡ хоҡуҡтары, шул иҫәптән милли-мәҙәни ихтыяждары ла, илдең Калининградтан Владивостокка тиклемге арауыҡтағы һәр ерендә ғәмәлгә ашырылыуы шарт. Шуға күрә федераль үҙәк хоҡуҡи-норматив көйләү алымдары булдырҙы. Әлеге ваҡытта ошо нормативтарҙы ныҡлы ғәмәлгә индереү бурысы тора, – тип билдәләне вице-премьер Азат Бадранов.\nТүңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар туған телдәрҙе өйрәнеү мәсьәләләренә ҡағылышлы закондарҙың аныҡ үтәлешен тәьмин итеү, был һорауға ҡағылышы булған яҡтарҙың ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн башҡарма власть органдарының, прокуратура, йәмәғәт ойошмаларының көстәрен берләштереү зарурлығын билдәләне.\n“Ыңғай яҡтарҙы ла күрә белергә кәрәк”\nТүңәрәк өҫтәлдән һуң республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Азат Бадранов “Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһының “Хәбәрҙәр. Интервью” тапшырыуында ҡатнашып, әлеге мәсьәләгә тулыраҡ аңлатма бирҙе. Ошо әңгәмәлә яңғыраған көнүҙәк фекерҙәргә туҡталып үтәйек.\n– Был түңәрәк өҫтәл беҙ даими алып барған эшмәкәрлеккә ярашлы ойошторолдо. Теманың көнүҙәклеге әлеге ваҡытта туған телдәрҙе өйрәнеүгә ғаризалар йыйыу кампанияһы барыуы менән аңлатыла. Белеүебеҙсә, 2017 йылдан беҙҙә был йүнәлештә үҙгәрештәр ҡабул ителде. Әгәр ата-әсә балаһының туған телде – башҡорт, татар, сыуаш йәки башҡа телде өйрәнеүен теләһә, ошо хаҡта ғариза яҙа.\nТүңәрәк өҫтәл ниндәйҙер аныҡ һорауҙарға яуап биреүҙе маҡсат итеп ҡуйманы. Беҙҙең өсөн төрлө яҡтарҙың аралашыуы мөһимерәк ине. Быға тиклем шундай хәл күҙәтелде: Мәғариф һәм фән министрлығы прокуратура менән бәйләнештә эшләй, ә йәмәғәт ойошмалары, ата-әсәләр йәмәғәтселеге был һорауҙарҙы хәл иткәндә ситтәрәк ҡала килде. Һөҙөмтәлә ҡалыплашҡан фекер барлыҡҡа килде: йәнәһе, прокуратура органдары бер яҡлы ғына ҡарар ҡабул итә. Беҙҙең өсөн бөтәһен дә бер өҫтәл артына ултыртып, аралашыу, күңелде өйкәгән һорауҙарҙы уртаға һалып һөйләшеү мөмкинлеге булдырыу, ике яҡты ла бер маҡсат – барыһының да ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү берләштереүен еткереү мөһим ине, – тип билдәләне әңгәмә барышында Азат Шамил улы.\nАртабан ул туған телде өйрәнеү буйынса ҡабул ителгән хоҡуҡи-норматив базаның асылына, был башланғыстың ыңғай яҡтарын, яңы мөмкинлектәрен күрә белеү зарурлығына туҡталды.\n– Киләсәктә ата-әсәләр йәмәғәтселеге менән тығыҙыраҡ эшләргә, туған телде уҡытыуҙы һайлау буйынса хоҡуҡи-норматив көйләү положениеһын анығыраҡ аңлатырға кәрәк, тип һанайым. Баштараҡ был башланғыс ҡырҡыу ғына ҡабул ителде, ата-әсәләр йәмәғәтселеге, милли-мәҙәни берләшмәләр туған телде ғариза яҙып уҡытыуға ҡаршы булыуын белдерҙе. Әммә һәр яңы башланғыстың кире яғын тапҡан кеүек, ыңғай асылын да билдәләү зарур. Мәҫәлән, әлеге закон республиканан ситтә туған телде уҡытыуҙы ойоштороуҙы еңелләштерҙе. Хәҙер был эш ниндәйҙер айырым чиновниктың ихтыярынан ғына тормай. Ғаризаны Рәсәйҙең төрлө мөйөшөндә йәшәгән һәр кеме яҙырға хоҡуҡлы һәм яуаплы органдар был ихтыяжды ҡәнәғәтләндерергә тейеш. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы был мөмкинлектән бик әүҙем файҙалана, – тине вице-премьер.\nЫсынлап та, һуңғы бер-ике йыл дауамында ғына ла сит төбәктәрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙ туған телде өйрәнеүгә булған ихтыяжы тураһында асығыраҡ, анығыраҡ белдерә башланы. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты был мәсьәлә буйынса сит өлкәләрҙең ҡоролтайҙары менән маҡсатлы, иң мөһиме – һөҙөмтәле эш алып бара: милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән төбәктәрҙә башҡорт телен өйрәнеү буйынса йәкшәмбе мәктәптәре асыла, башҡорт кластары туплана, улар кәрәкле уҡыу һәм ҡулланма әсбаптары менән тәьмин ителә.\nВице-премьер туған телде уҡытыуҙы һайлау һәм был мәсьәләне көйләү алымы асыҡлаған күренештәр, хәл итәһе бурыстар хаҡында ла әйтеп үтте.\n– Яңы алым телдәрҙе ниндәйҙер кимәлдә көнәркәшлек мөхитенә сығарҙы. Йәғни телде мотлаҡ өйрәнеү менән һайлау буйынса өйрәнеү араһында айырма ҙур. Был күренеште асыҡлау барышында беҙ туған тел уҡытыу методикаларының, әсбаптарҙың әхлаҡи йәһәттән бер ни тиклем иҫкереүен, заман талаптарына яуап бирмәүен күрҙек. Мәҫәлән, башҡа милләт вәкилдәренең йәки туған телендә бөтөнләй һөйләшмәгән башҡорттарҙың йә татарҙарҙың балаларына был телдәрҙе өйрәтеү өсөн ата-әсәләргә тәғәйенләнгән әсбаптарҙың да кәрәклеге асыҡланды. Балаларына тел өйрәтеүҙә ярҙам итеү өсөн улар үҙҙәре лә ошо мөхиткә “сумырға” тейеш.\nҮрҙә әйткәнемсә, көнәркәшлек мөхите беҙҙең барыбыҙҙы ла телебеҙ йәшәһен, уны өйрәнеү ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс булһын, ҡулланыу даирәһе киңәйһен өсөн тағы нимәләр эшләргә тейешбеҙ, тигән һорау өҫтөндә ныҡлы уйланырға мәжбүр итте, – тине Азат Бадранов.


Хәйерсегә ел ҡаршы йәки Тормошҡа ашмаған хыял\nБына бер нисә йыл инде тормош иптәшемдән капиталь нигеҙгә ултыртылған ҙур теплица алыуын үтенәм. Иртә яҙҙан ҡыяр-помидорҙарын, башҡа йәшелсәләрен теплицаларына сәскән, көндәр йылынып, баҡсаға сығарғансы үҫентеләрен шунда ултыртҡан хужаларға ҡарап көнләшә инем. Юҡ, бының бер нәмәһе лә үҫмәй, теплицаға ғына өмөт итә икән, тип уйламағыҙ. Ғаиләбеҙ, ул булмаһа ла, емеш-еләгенән, йәшелсәһенән мул уңыш ала. Теплицалыларға “көнләшмәй” торайым әле, быйыл, башҡортса әйтмешләй, йылытманы һатып алып, капиталь нигеҙгә ултыртырға булғайныҡ... Әлегә кире уйланыҡ. Ниңә тиһегеҙме? Аңлатам. Быйылдан теплицалар өсөн дә һалым индерелде. Шуға теплицаның бәләкәйен, һалым түләмәҫлеген генә һатып алырбыҙ инде. Икенсе яңылыҡ та ауыл хужалығына ҡағыла. Ул да булһа, былай ҙа күҙ йәшен сығарған йәшелсәбеҙ - һуған орлоғоноң беҙҙе, ҡулланыусыларын, “зар” илатып ҡапыл сауҙа кәштәләренән юғалыуы. Әйҙәгеҙ, был яңылыҡтар тураһында ентекләберәк.\nИКЕЛӘТӘ ИЛАТЫП КӘШТӘЛӘРҘӘН ЮҒАЛДЫ\nҮткән аҙнала ҡайһы бер аҙыҡ-түлеккә хаҡтар артты. Был бигерәк тә йәшелсәләрҙә һиҙелде. Иң ҡиммәтлеләре араһында аш-һыу әҙерләүҙә бик тә кәрәкле йәшелсә - һуған булды. Һуғандың килограмы, алдан килтерелгәндәре, 45 һумға, ә яңы уңышы 50-55 һумға барып етте. Исемлекте кишер дауам итә. Был хаҡмы ни ул тиеүселәр ҙә булыр, әлбиттә. Үҙебеҙ ултыртһаҡ, бер нисә айҙан яңы уңыш алырбыҙ әле, тип әйтеүселәр ҙә табылыр. Үҫтермәй торайыҡ әле...\nКилде бит замана, аграр республикала йәшәп тә, сауҙа нөктәләренән, магазиндарҙан сәсергә һуған орлоғо табып булмай. Һатыусылар март-апрель айҙарында булған һуған орлоғон 350 һумға һатып бөткәндәр ҙә инде. Ә ҡайһы берҙәре алып килгән эрерәк һуғанын, алыусылар булмауҙан ҡурҡып, һатып алғандан да осһоҙораҡ хаҡҡа күмәртәләп тапшырған. Килем урынына зыян ғына килтерелгән булып сыға түгелме? Әле эре һуған орлоғон бер нисә ерҙә 200 һумға һаталар ҙа ул, тик уны ҙур ғаиләгә ҡыш буйына етерҙәй сәсер өсөн бер нисә килограмм алырға тура киләсәк. Тағы ла шул буй етмәҫлек сумма килеп сыға. “Магнит” кеүек магазин селтәрҙәре хаҡты 600 һумдан алып 1000 һумға тиклем мендергән. Һатыу нөктәләре тотоусылар ҙа хәлде төрлөсә аңлата. Имеш-мимештәрҙе тыңлаһаҡ, Украина беҙҙең илгә һуған орлоғон сығарыуҙан баш тартҡан Голландияға ла санкция иғлан иткәнбеҙ икән, ә Ростов өлкәһен һыу баҫыу сәбәпле, һуғанһыҙ тороп ҡалған булып сыҡтыҡ. Баҡтиһәң, орлоҡтоң шул тиклем дефицит тауарға әүерелеүенә, Голландиялағы былтырғы ҡоролоҡ та сәбәпсе, шунлыҡтан һуған да уңмаған икән. Беҙ яратҡан “Штуттгартер Ризен” кеүек иң популяр сорттарҙы Рәсәй был илдән һатып ала. Ә үҙебеҙҙең билдәле Иглин һуған орлоғо ҡайҙа булған һуң? Ауыл хужалығы үҫешкән төбәктә йәшәп, ошо йәшелсәне үҫтереп, республиканы етерлек сәсеү материалы менән тәьмин итә алмайбыҙмы ни? Бәлки, ыҙалап сәсеп тә тормаҫҡалыр?! Көҙгөһөн был хаҡҡа бер килограмм һуған орлоғо урынына 18 килограмм һуған алырбыҙ әле. Тик бына, көн һайын аш-һыуҙа ҡулланған йәшелсә урынына, түтәлдә икенсеһенең үҫеп ултырыуына өйрәнелмәгән бит әле. Көҙөн ултыртып ҡалдырғандар отто, әлбиттә. Улар әле үк йәшел һуған ашап кинәнә.\nТЕПЛИЦА УЛТЫРТ ТА ҺАЛЫМ ТҮЛӘ\nУңышын ҡайғыртҡан ысын баҡсасының йылытмаһы булырға тейеш, бигерәк тә ҡырыҫ тәбиғәте менән танылған беҙҙең районда унһыҙ йәшелсә-емеш үҫтереп алырмын тимә. Теплица ярҙамында ҡышҡылыҡҡа етерлек аҙыҡ запасы әҙерләй, ғаиләһенән арта икән - аҡса эшләп ҡалыу яйы ла сыға. Ә ҡайһы берҙә был ҡоролма файҙа урынына, хужаһына көтөлмәгән ҡыйынлыҡтар ҙа тыуҙыра. Һуңғы ваҡытта ауыл хужалығы һәм ерҙе файҙаланыу өлкәһе ил тарафынан ҡәтғи күҙәтеүгә алынды. Шулай булғас, теплицаларға ла күҙәтеү органдарының иғтибары артасаҡ ҡына. Хәҙер теплица төҙөйһөң икән, һалым түләргә, йәшелсә-емеш үҫтереп һатһаң, шәхси эшҡыуарлыҡ теркәргә тура киләсәк. Юғиһә, штраф түләйәсәкһең. Бындай объекттарҙы асыҡлау һәм теркәү өсөн илдең ҡайһы бер төбәктәрендә ҡәтғи саралар күрелә башлаған. Баҡсасылар, ҙур күләмдәге штрафтарҙан ҡурҡып теплицаларын, мунса-һарайҙарын күсемһеҙ милек итеп теркәргә мәжбүр. Теркәлмәгәндәре өсөн 8 мең һум күләмендә штраф һалыу осраҡтары ла бар. Әйткәндәй, һуңғы ваҡытта Рәсәйҙә баҡсаларын һатырға теләүселәрҙең кинәт артыуы, ә һатып алыусыларҙың кәмеүе күҙәтелә. Белгестәр бының сәбәбен баҡсалағы күсемһеҙ милеккә индерелгән һалым менән аңлата. Теплицалар менән сауҙа итеүселәр ҙә артып киткәйне. Кеҫә ҡалынлығына ҡарап, йылытмаларҙың да төрлөһөн алырға була. Әммә эшҡыуарҙар ҙа быйылғы миҙгелдә ҙур майҙанлы ҡоролмаларға ихтыяж кәмеүен билдәләй. Хәҙер кеше 3х4 метрлыҡ теплицаларға өҫтөнлөк бирә.\nТеплица - хужалыҡ ҡаралтыларының бер төрө, шулай булғас улар ҙа күсемһеҙ милек объекттары иҫәбенә индерелеүе мөмкин. Һалым хеҙмәте аңлатыуынса, теплицаларҙың күсемһеҙ милеккә индерелеүенең бер нисә билдәһе лә бар. Ныҡлы капиталь нигеҙҙә ултырған, тиҙ йыйылып, төрлө ергә күсереп ултыртыу мөмкинлеге булмаған теплицалар күсемһеҙ милеккә ҡарай. Шулай булғас, хужаһы йорт, гараж менән берлектә уға ла һалым түләргә бурыслы. Үрҙә әйтелгәндәрҙе һанға һуҡмайһың икән, штраф түләргә тура киләсәк. Һалым органдары кадастр иҫәпкә ҡуйылмаған, дәүләт теркәүе үтмәгән объектҡа һалым һала алмай. Документ буйынса, ауыл хужалығы культуралары үҫтереү өсөн тәғәйенләнмәгән ер участкаһында теплица урынлаштырыу ҙа тыйыла. Әгәр ҙә участка хужаһы сәнәғәт күләмендә ауыл хужалығы продукцияһы етештереү менән шөғөлләнеү өсөн ҡоролма урынлаштыра икән, эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген теркәргә бурыслы.\nҠыҫҡаһы, яңы закон буйынса хужалар 50 квадрат метрҙан ҙурыраҡ, капиталь нигеҙгә урынлашҡан ҡоролмаларға ғына һалым түләргә бурыслы. Ә инде ер участкаһындағы ҡаралты ошо талаптарға яуап бирмәй икән, тимәк, уны кадастр иҫәбенә ҡуйырға ла, хоҡуҡ теркәргә лә кәрәкмәй. Ташлама ла тик бер ҡоролмаға ғына ҡаралған. Әгәр ҙә хужаның хоҡуғында майҙандары кәм булған бер нисә ҡоролма бар икән, уның берәүһенә генә һалым ҡаралған. Бер шарт - теплица хужаһы эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә тейеш.\nНимә эшләнһә лә - тик яҡшыға ғына тигәндәре, күп ваҡытта тура килмәй ҙә ҡуя. Яҡшыға булырмы-юҡмы, әммә шулай ҙа быйыл күптәр үҙ көстәре менән һуғанын да үҫтерә алмай, теплица алыу ҙа тотҡарланасаҡ. Беҙ ҙә уйланыҡ, уйланыҡ та быйыл һуғанын да алмаҫҡа, йылытмаһын да ултыртмаҫҡа булдыҡ әле.


Башҡортостандың күркә итен етештереү буйынса ҡошсолоҡ фабрикаһы кризис шарттарында күләмде арттыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:31, 27 марта 2020 Иҡтисад\nБөгөн Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров Мәләүез районы буйлап эш сәфәре барышында «Урал» ҡошсолоҡ фабрикаһында булды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2017 йылдың октябрендә ҡатмарлы финанс хәленә бәйле «Индюшкин» бренды аҫтында продукция сығарған Мәжит Ғафури исемендәге ҡошсолоҡ комплексының эшмәкәрлеге туҡтатылғайны. Предприятиеның бик күп бурысы йыйылды.\n2018 йылдың 29 мартында һалым инспекцияһы ғаризаһы нигеҙендә бында бөлгөнлөк тураһында эш барышында күҙәтеү процедураһы, ә 2019 йылдың 5 мартында конкурс етештереүе процедураһы индерелде. Республика башлығының ҡатнашлығынан һәм кредитор менән оҙаҡ һөйләшеүҙәр алып барғандан һуң уҙған йылдың октябрендә ҡошсолоҡ комплексы йәнә эшләй башланы. Былтыр бөтәһе 397 мең, ә ағымдағы йылдың тәүге өс айында иһә 607 мең дана йомортҡа һатып алынды. Себештәр сығарыу – уртаса 87 процент, был бик яҡшы күрһәткес булып тора.\n«Урал» ҡошсолоҡ комплексының генераль директоры Вадим Красюк Башҡортостан башлығына хәҙер 700 мең самаһы себеш үҫтерелеүе хаҡында һөйләне. Ҡош-ҡорт һуйыу цехы эшләй, күркәнең уртаса ауырлығы – 9 килограмдан ашыу. Әгәр йыл башына исемлектә 165 хеҙмәткәр булһа, 23 мартҡа ҡарата иһә 636.\nРадий Хәбиров Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексының перспективалары менән ҡыҙыҡһынды. Предприятие директоры билдәләүенсә, 2020 йылдың майына 12 ҡош үҫтереү участкалары сафҡа индерелә.\nПредприятиеның үҙенең ҡатнаш аҙыҡ цехы бар, унда 75 мең тонна ҡатнаш аҙыҡ әҙерләнә. 14 аҙнаға тиклемге инә күркәнең тере ауырлығын – 10 килограмға, ә 19 аҙналыҡ ата күркәнең иһә 20 килограмға еткереү күҙаллана. Продукция элекке «Индюшкин» бренды менән һатыла, ләкин шәхси сауҙа нөктәләре булмай. Күркә ите төбәк һәм федераль сауҙа селтәрҙәре магазиндарына, шулай уҡ баҙарҙарға һатыуға сығарыла.\nТеги: ҡошсолоҡ, эш сәфәре, Радий Хәбиров


Ауылдарҙың йәшәү шарттары тикшерелде » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Ауылдарҙың йәшәү шарттары тикшерелде\nАуылдарҙың йәшәү шарттары тикшерелде 31.10.2018 // Иҡтисад\nРеспублика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Рәйеф Әбдрәхимов етәкселегендәге комиссия Башҡортостан Башлығын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың күрһәтмәһенә ярашлы төбәктең көньяҡ-көнсығыш райондарындағы юлдарҙы һәм социаль объекттарҙы тикшерҙе.\nРәйеф Әбдрәхимов әйтеүенсә, әле тау-байыҡтырыу комбинаттарының ауыр йөк машиналары ҡасаба-ара юлдарға ҙур зыян килтерә, шуға күрә уларҙы тәртипкә килтереү буйынса бөтә яуаплылыҡ предприятиеларға йөкмәтеләсәк.\nӘбйәлил районында ауылдарға газ үткәреү йәһәтенән беренсе урында Рәхмәт мәктәбе ҡаҙанлығы тора. Унда әле булһа күмер яғалар. Киләһе йылдан ҡаҙанлыҡ газ менән йылытыуға күсәсәк. Район үҙәге Асҡарҙа иһә 825 урынлыҡ яңы мәктәптең проекты эшләнгән. Баймаҡ районында белем усаҡтары, башҡа социаль объекттар төҙөү проекттарынан тыш, Рәйеф Әбдрәхимов тәбиғи таш сығарған һәм эшкәрткән “Златолит+” йәмғиәте эше менән танышты.\n– Сеймалды ҡырағайҙарса сығарыуға түгел, ә заманса эшкәртеүгә иғтибарҙы туплау шарт, – тине вице-премьер вазифаһын башҡарыусы. – Шул саҡта өҫтәмә табыш та, яңы эшселәр ҙә, урындағы ҡаҙнаға һалым да булыр.\nХәйбулла районында комиссия һыу үткәреү коммуникацияларын тикшерҙе һәм тотош Урал аръяғында коммуникациялар төҙөү һәм реконструкциялау буйынса юл картаһын эшләй башланы.


Өфөлә “Заманса ҡала мөхитен формалаштырыу” программаһы буйынса 55 ихата төҙөкләндереләсәк\nБыйыл Өфөлә “Заманса ҡала мөхитен формалаштырыу” программаһы буйынса 80 күп фатирлы йорттоң йорт алды биләмәһе ремонтланасаҡ.\nТейешле конкурс процедураларынан һуң билдәләнгән подряд ойошмалары ремонт эштәренә тотондо ла инде. Мәҫәлән, кисә Гагарин урамы, 12/2-се йорт ихатаһындағы асфальт ҡапланмаһын ремонтлауға әҙерлек эштәре башланды. Проектҡа ярашлы, бында, юлды киңәйтеп, бордюрҙарҙы алмаштырып, яңы асфальт түшәүҙән, парковка урындары майҙанын ҙурайтыуҙан тыш, яңы яҡтыртыу таяуҙары ҡуйыласаҡ.\nӨфөнөң торлаҡ хужалығы идаралығы ҡала халҡын, ихаталарҙа ремонт эштәре үткән мәлдә ваҡытлыса килеп тыуған ҡыйынлыҡтарҙы аңлап ҡабул итеүҙәрен, автомобилдәрҙе парковкаға ҡуйғанда төҙөлөш техникаһы эшенә ҡамасауламауҙарын һорай.


Ерҙең дә сиге була\nҺәр нәмәлә теүәллек кәрәк.\nЗакондың бар талаптары үтәлеп ҡуйылған, ер сиктәрен аныҡ билдәләгән ябай ғына ҡойма әллә күпме низағтан һаҡлап алып ҡалырға мөмкин. Минең был яҙғандар менән ризалашмағандар булыр, әлбиттә. Әммә үрҙәге һүҙҙәрҙең хаҡлығын инҡар итмәүселәр барыбер күберәктер. Ҡойма, беренсенән, күршеләр менән аңлашылмаусанлыҡтан һаҡлаһа, икенсенән, күсемһеҙ милек менән килешеүҙәрҙең “үтә күренмәлелеге”н тәьмин итә. Иң мөһиме: ул ер ресурстарын файҙалы ҡулланырға, һалымдың дөрөҫ күләмен билдәләргә ярҙам итә һәм күсемһеҙ милек хужаһының хоҡуҡтарын яҡлай. Һүҙебеҙ, шулай итеп, ергә кадастр иҫәбе тураһында.\nҠоймаға бәйле бер ваҡиға иҫкә төштө. Был хәл Урал аръяғындағы ҡалала була. Ике өй хужаһының ер участкалары сиктәре законға ярашлы, йорт араларында күпме ара ҡалдырыу кәрәклеге иҫәпкә алынып ҡуйылһа, оло низағ килеп сыҡмаҫ, эш судҡа барып етмәҫ ине. Һөҙөмтәлә ике күрше ҡан дошманға әйләнә. Хәл хатта гаражды алдырыуға тиклем барып етә. Һөҙөмтәлә бик күп аҡса юҡҡа сарыф ителә. Закон талаптары үтәлеп, сиктәр билдәләнһә, гараж ҡойманан кәрәкле арауыҡ ҡалдырылып төҙөлһә, бер ниндәй ғауға сыҡмаҫ ине, әлбиттә.\nБелгестәр әйтеүенсә, һуңғы йылдарҙа илдә ер ҡәҙерен күпләп белә һәм закон талаптарын үтәй башлағандар. Быйылғы тәүге өс ай мәғлүмәттәренә күҙ һалһаҡ, Берҙәм дәүләт күсемһеҙ милек реестрында 60 миллион ер участкаһы бар. Уларҙың яртыһынан күберәгенең сиктәре билдәләнгән. Закон сиктәрҙе мотлаҡ асыҡлауҙы талап итмәһә лә, граждандар был эште үҙ теләге менән атҡарған.\nКүптән түгел, Бөтә Рәсәй ҡала ситендәге күсемһеҙ милек хужаларына хоҡуҡи ярҙам итеү аҙналығына ярашлы, Федераль кадастр палатаһы илдәге бар филиалдарында ла “ҡыҙыу бәйләнеш” һәм “Асыҡ ишектәр” көнө үткәрҙе. Барыһы биш меңдән ашыу кеше үҙен борсоған һорауҙар менән мөрәжәғәт иткән. Бигерәк тә Әстрхан, Брянск, Түбәнге Новгород, Орел, Һамар, Һарытау өлкәләрендә, Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалаларында йәшәүселәр белгестәргә күпләп килгән.\n“Дача амнистияһы” хаҡында хәҙер һәр кем тиерлек хәбәрҙар. Уны бер нисә тапҡыр оҙайттылар инде. Һуңғыһына ярашлы, 2020 йылдың яҙына тиклем ҡала ситендәге күсемһеҙ милекте ябайлаштырған юл менән рәсмиләштерергә була. Әммә күптән түгел, 29 майҙа, ил Хөкүмәте Дәүләт Думаһына “дача амнистияһы”н оҙайтыу тураһындағы закон проектын тәҡдим итте. Ә Дәүләт Думаһы үҙ сиратында был эште 2022 йылдың 1 мартына тиклем үткәреү яҡлы. Быға күп граждандарҙың үҙ хоҡуғынан файҙаланып өлгөрмәүе сәбәпсе. Әйткәндәй, был 2018 йылдың 4 авгусына тиклем бирелгән ерҙәрҙәге торлаҡ, баҡса йорттарына ла ҡағыла.\nЗакон проекты ҡабул ителһә, шәхси йорттарҙа йәшәүселәр һаны артыр, тип күҙаллай белгестәр. Әйткәндәй, күп кенә закон боҙоуҙар күсемһеҙ милекте рәсмиләштереүҙе тотҡарлай. Мәҫәлән, йорт һалғанда ер сигенән кәрәкле аралыҡты һаҡламау. Һөҙөмтәлә күп өйҙәр күршеһенең ҡоймаһына тиерлек терәлеп ултыра! Ҡайһы бер йорттар хатта айырыуса файҙаланыу шарттарын үтәүҙе талап иткән электр үткәргестәр һыҙаты өҫтөндә, аэропорт биләмәләрендә урынлашҡан һәм башҡалар.\nҺарайҙарҙы, теплицаларҙы рәсмиләштереү менән ҡыҙыҡһыныусылар күп. Шуны асыҡлап китәйек. 2016 йылда Һалым кодексына үҙгәрештәр индерелгәйне. Һүҙ баҡса участкаһындағы йортҡа ғына түгел, башҡа хужалыҡ ҡоролмаларына ла һалым түләү хаҡында бара. Әммә унда иҫкәрмәләр бар. Капиталь төҙөлөш тип һаналған объекттарға ғына һалым һалына. Йәғни уларҙың ныҡлы нигеҙе бар һәм үҙҙәрен емермәйенсә күсереп булмай. Был иҫәпкә бәләкәй теплицалар, әлбиттә, инмәй. Өҫтәүенә улар Берҙәм дәүләт реестрында теркәлергә тейеш. Шулай итеп, 50 квадрат метрҙан күберәк майҙанлы, ныҡлы, нигеҙле итеп төҙөлгән һәм күсемһеҙ милек итеп теркәлгән хужалыҡ төҙөлөшөнә генә һалым һалына.\nХәҙер күптәр, башҡа торлаҡ булмау сәбәпле, баҡсаларҙа көн күрә. Уларҙы йәшәү өсөн теркәлеү мөмкинлеге ҡыҙыҡһындыра. Быға тиклем дачаларҙа пропискаға инергә мөмкин ине. Ә бына баҡсаларҙа йәшәү рөхсәт ителһә лә, унда теркәлергә рөхсәт булманы. Быйыл ғинуарҙан иһә закондарҙан “дача” һүҙе алып ташланды. Хәҙер, ҡануниәткә ярашлы, баҡсасылыҡ һәм йәшелсәселек ширҡәттәре генә бар. Тәүгеләрендә хужалар торлаҡ йорттар төҙөлөп бөткәс, рәсми рәүештә теркәлеү хоҡуғына эйә, икенселәре ауыл хужалығы эштәре өсөн тәғәйенләнгән. Уларҙа йәшелсә ҡуйыу, һаҡлау өсөн һарай ғына төҙөргә мөмкин.\nБашҡортостан буйынса Кадастр палатаһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, республика халҡын, нигеҙҙә, кадастр иҫәбенә тороу, баҡса участкаһына хоҡуҡты теркәү, ер участкаларын теркәү һәм был тәбиғәт байлығы менән бәйле бәхәстәрҙе хәл итеү мәсьәләләре борсой. Кадастр иҫәбенә тороу өсөн түбәндәге документтар кәрәк:\n*иҫәпкә тороу тураһындағы ғариза;\n*ергә хоҡуҡты билдәләгән документтар;\n*ергә хоҡуҡты барлыҡҡа килтергән төп документ;\n*участканың геодезия планы;\n*участканың межа планы;\n*ер дәүләткә ҡараһа, башҡарма власть органының рөхсәте;\n*дәүләт пошлинаһының түләнеүе тураһындағы квитанция.\nӘйткәндәй, документтар теүәл, дөрөҫ һәм закон йәһәтенән бер ниндәй сикләү булмаһа, мәҫәлән, ниндәйҙер документтың дөрөҫлөгөн тикшереү өсөн рәсмиләштереү процедураһы туҡтатылмаһа, 30 көн эсендә ер кадастр иҫәбенә ҡуйылырға тейеш.\nЕр участкаһымы йәки йортмо, уның кадастр иҫәбенә ҡуйылыуы мөһим. Был һәр гражданға үҙенең ерен күсемһеҙ милек булараҡ рәсмиләштереү хоҡуғын бойомға ашырыу өсөн кәрәк. Шуныһын хәтерҙән сығарырға ярамай: кадастр иҫәбе буйынса эштәрҙе аккредитация үткән кадастр инженерҙары ғына атҡара ала. Ә был мәғлүмәтте “Росреестр” сайтындағы “Кадастр инженерҙары реестры” бүлегенән ҡарап белергә мөмкин.\nАлһыу ЙЫҺАНОВА, Әбйәлил районының Асҡар ауылындағы “Прогресс” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең кадастр инженеры:\n– “Дача амнистияһы” законы йорт-ҡаралтыларға документ юллауҙы бер аҙ ҡатмарлаштырҙы. Хәҙер урындағы халыҡ ер кадастрына ғына түгел, район хакимиәтенә лә төҙөлөш башланыуы һәм уның тамамланыуы тураһында белешмә алыу өсөн мөрәжәғәт итергә тейеш. Элек был документ талап ителмәй ине. Үҙ сиратында был процедура күсемһеҙ милекте рәсмиләштереүгә ваҡытты күберәк талап итә. Ваҡыт ҡиммәтләнгән заманда был да мөһим тип иҫәпләйем.


Инновациалы ижад үҙәге, Күмерселәр һарайы һәм «яңы» иҫке парк: Рөстәм Хәмитовҡа Күмертау моноҡалаһының нисек үҙгәреүен күрһәттеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n8:18, 21 августа 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 21 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Дарья Петрова/.\n19 августа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Күмертау ҡалаһында булды. Төбәк етәксеһе ҡала халҡын бер юлы өс байрам: Ҡала көнө, Күмертау авиация етештереү предприятиеһының 55 йыллығы һәм Рәсәй Һауа флоты көнө менән ҡотланы. Һуңғы икеһе «моноҡала халҡының» тормошона тығыҙ бәйләнгән – завод ҡаланы булдырыусы предприятие булып тора.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2016 йылда Рәсәй Хөкүмәте «Моноҡалаларҙы комплекслы үҫтереү» өҫтөнлөклө программаһын раҫланы. Уның төп маҡсаттары – моноҡалаларҙың бойондороҡлолоғон ҡаланы булдырыусы предприятиеларҙың эшмәкәрлегенән кәметеү. Бының өсөн яңы эш урындарын булдырырға, инвестиция йәлеп итеүсәнлеген күтәрергә, ҡала мөхитенең сифатын яҡшыртырға кәрәк. Һуңғы мәсьәләне хәл итеүгә «Биш төҙөкләндереү аҙымы» программаһы өндәлгән.\nКүмертауҙа «Биш аҙым» сиктәрендә, мәҫәлән: өс паркты яңыртыу һәм боҙ майҙансығын төҙөү күҙалланған. Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов Гагарин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркын төҙөкләндереү проекты менән танышты.\nКүмертау хакимиәте башлығының төҙөлөш, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм инфраструктура буйынса урынбаҫары Юрий Куровтың һүҙҙәренсә, Гагарин исемендәге парк бер юлы бер нисә программала ҡатнаша, мәҫәлән: «Заманса ҡала мөхитен булдырыу», урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһы, «Бәләкәй ҡала парктары». Улар буйынса ҡала 18 миллион һум самаһы йәлеп итә алды. Төҙөкләндереү проектын «Стрелка» консалтинг бюроһы әҙерләгән. Ул дөйөм төҙөкләндереүҙе – урамды яҡтыртыуҙы һәм юл ҡапламын алмаштырыуҙы, эскәмйәләр ҡуйыуҙы, йәшелләндереүҙе һәм башҡа «мотлаҡ» элементтарҙы ғына түгел – паркты зоналарға бүлеүҙе лә күҙ уңында тота. Авторҙарҙың уй-фекеренсә, парк йәшенә һәм мауығыуҙарына ҡарамаҫтан бөтә ҡала халҡы өсөн дә ҡыҙыҡлы булырға тейеш: бында балалар өсөн атракциондар ҡуйырға, үҫмерҙәр өсөн скейт-парк төҙөргә, өлкәндәр өсөн беседкалар һәм әүҙем ял яратыусылар өсөн спорт майҙансыҡтарын ойошторорға йыйыналар.\nЯңыртыу эштәре әлегә башланмаған – кәрәкле һатып-алыу процедуралары уҙғарыла.\nШулай уҡ республика Башлығы Күмерселәр һарайының – Күмертауҙа төп мәҙәни үҙәктең капиталь ремонт сифатын баһаланы. Тап ошонда ҙур ҡала һәм республика саралары үткәрелә. 60 йылдан элек төҙөлгән бина өсөн хәҙерге ремонт тәүге булды. Эштәр тамамланған, кәрәк-яраҡ, ут һәм аудиоҡорамалдар һатып алырға ғына ҡалған.\nЯңыртылған Күмерселәр һарайы буйлап Башҡортостан Башлығы өсөн экскурсия уҙғарған Мәҙәниәт һарайы директоры Сергей Әбләҡимовтың һүҙҙәренсә, реконструкция барышында эске йорт йыһазын мөмкин тиклем һаҡлап ҡалырға тырышҡандар. Рөстәм Хәмитов башҡа дизайн варианттарын ҡарарға һәм ғәҙәти әүәләүҙе заманса элементтарға алмаштырырға кәңәш итте.\nКүмертауға эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы 2017 йылдың апрелендә асылған Инновациялы йәштәр ижады үҙәгендә лә булды. Инновациялы йәштәр ижады үҙәге Балалар ижады үҙәге нигеҙендә барлыҡҡа килгән балалар технопаркы модулдәренең береһе булды. Уны булдырыуға аҡса федераль, республика һәм муниципаль бюджеттарынан бүленгән.\nИнновациялы йәштәр ижады үҙәге директоры Марина Пузиктың һүҙҙәренсә, Үҙәктә бөтә кәрәкле техника менән йыһазландырылған прототиплы һәм 3D-баҫтырып сығарыу, электроника һәм мехатроника, робототехника, ҡойоу технологиялары һәм материалдар алып барыу лабораториялары эшләй. Оҙаҡламай бында IT-лаборатория ла барлыҡҡа килергә тейеш, унда балалар ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-конструкторлыҡ эштәре менән шөғөлләнәсәк.\nРөстәм Хәмитов каникулдарға ҡарамаҫтан лабораторийҙарҙа шөғөлләнеүсе Үҙәк уҡыусылары менән аралашты. Балалар һәм уларҙың етәкселәре республика Башлығына 3D-принтерында баҫылыусы истребителдәрҙе, Леонардо да Винчи вертолеты прототибын һәм ҡойоу эшендә файҙаланылған мейесте күрһәтте.\nБөгөн республикала ошоға оҡшаш 13 учреждение бар: улар — Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Салауатта, Мәләүездә, Сибайҙа, Аҡъярҙа, Мәсәғүттә һәм Күмертауҙа. Шуға Башҡортостан Башлығы дөйөм һорауҙар менән ҡыҙыҡһынды.\n«Миңә нимә менән шөғөлләнеүегеҙ мөһим, — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов Инновациялы йәштәр ижады үҙәге директорына. — Тышҡы яғы мине ҡыҙыҡһындырмай. Миңә быларҙың нисек ҡоролоуын, эштең ни тиклем дөрөҫ алып барылыуын һәм нисек ярҙам итә алыуыбыҙҙы аңларға кәрәк».\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2016 йылдың йомғаҡтары буйынса Күмертау илдең тәүге ун моноҡалаһы исемлегенә инде. Уҙған йылдың декабрендә ҡала Йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе статусына эйә булды.\nТеги: Башҡортостан Башлығы,йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһе,моноҡалалар


Ҡуртымға алалар, түләмәйҙәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Ҡуртымға алалар, түләмәйҙәр\nҠуртымға алалар, түләмәйҙәр 17.11.2011 // Сәйәсәт\nОшо көндәрҙә баш ҡалала “Рәсәй Федерацияһында ер-мөлкәт мөнәсәбәттәре. Башҡортостан Республикаһы:\n20 йыллыҡ тәжрибә һәм перспектива” тип аталған ғилми-ғәмәли конференция булды. Унда Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министры Азамат Илембәтов ҡатнашты.\nРәсәйҙең төрлө төбәктәренән ер-мөлкәт мәсьәләләре белгестәре, министрлыҡ һәм ведомстволар вәкилдәре, республиканың ҡала-райондар буйынса милек менән идара итеү комитеттары рәйестәре дәүләт милке һәм шул иҫәптән ер менән идара итеүгә ҡағылған бихисап мәсьәләләр буйынса фекер алышты.\nКонстантин Толкачев белдереүенсә, ер проблемаһы – һәр ваҡыт көнүҙәк.\n– Ер һәм милек мәсьәләләрен хәл итеү – республика иҡтисадының төп бурыстарының береһе. Дәүләт милкен һәм ерҙе һөҙөмтәле файҙаланыуҙан килгән килем йыл һайын арта. Әммә, өлгәшелгәндәргә ҡарамаҫтан, эш бөгөн дә етерлек. Мәҫәлән, ерҙең маҡсатҡа ярашлы ҡулланылыуы ла көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе. Ерҙең яртыһы һаман да милек булараҡ рәсмиләштерелмәгән. Күп өлөшө ҡуртымға алыусыларға таратып бирелгән, улар бының өсөн түләргә теләмәй, ер бер нисек тә файҙаланылмай, буш ята, – тине ул.\nАзамат Илембәтов үҙенең сығышында республика ҡаҙнаһын тулыландырыу мәсьәләләренә ҡағылды.\n– Төбәк ҡаҙнаһын тулыландырыуҙа милек һәм ер өсөн һалымдарҙың әһәмиәте ҙур. Уларҙы тулы ҡеүәтенә файҙаланырға кәрәк. Республика милке менән һөҙөмтәле эшләгән дәүләт унитар предприятиеларын ғына ҡалдырыу зарур. Башҡалары хосусилаштырылырға тейеш. Ер буйынса ла һорауҙар бар. Ул тейешле кимәлдә баһаланмаған әле, – тине Азамат Фәттәх улы.\nПремьер-министр ыңғай күренештәрҙе лә баһалап үтте. Мәҫәлән, яңыраҡ өс һәм унан күберәк бәлиғ булмаған бала тәрбиәләүсе ғаиләләргә бушлай ер бүлеү тураһында республика Законы үҙ көсөнә инде. Ошо мөмкинлектән инвалид бала тәрбиәләүсе ғаиләләр ҙә файҙалана ала.\nЕр һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Юлай Ильясов 2012 — 2016 йылдарға тармаҡты үҫтереү концепцияһы менән таныштырҙы. Был осорҙа республиканың ер фонды һәм дәүләт милке менән идара итеү системаһы тамырынан үҙгәртеләсәк һәм яңыртыласаҡ тип көтөлә.


Ураҙала урылған – киләсәккә ҡеүәт » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Ураҙала урылған – киләсәккә ҡеүәт\nУраҙала урылған – киләсәккә ҡеүәт 23.06.2017 // Иман\nӘс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ, хөрмәтле ҡәрҙәштәр! Әл-хәмдү лил-ләһ, изге Рамаҙан шәриф айы тыныс, матур үтеп бара. Иртәнән һуң, Аллаһ бирһә, Ураҙа ғәйетен ҡаршылайбыҙ. Ошо уңайҙан барығыҙҙы ла үҙемдең һәм Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты исеменән ихлас күңелдән ҡотлайым. Раббыбыҙ Рамаҙанда ҡылған изге ғәмәл-ғибәҙәттәребеҙҙе, доғаларыбыҙҙы ҡабул ҡылып, рәхмәтен насип әйләһен, иншаллаһ!\nУраҙа айы – ҙур тәрбиә мәктәбе. Мөьмин мосолмандар уның ҡанун-ҡағиҙәләрен теүәл үтәп, Аллаһтың рәхмәтенә өлгәшергә тырышты, дөрөҫ йәшәүгә табан йәнә бер нисә аҙым яһаны, насар уй-ниәттәрҙән, ялғандан тыйылырға, ризыҡтың, ваҡыттың ҡәҙерен белергә өйрәнде. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә: “Кем дә кем ураҙа тотоп та, ялған һүҙҙән айырылмаһа, Аллаһ Тәғәлә уның ас йөрөүенә мохтаж түгел”, – тигән. Ошо аҡылдың асылына нығыраҡ төшөнөп, ураҙа тотҡан хөрмәтле ҡәрҙәштәребеҙ уйлап һөйләү зарурлығын тормош ҡануны итеп алғандыр. Ғөмүмән, мосолмандың иң күркәм сифаттары, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм әйтмешләй, мәғәнәле, аңлайышлы, кешенең күңелен ҡырмаҫлыҡ итеп һөйләү, ә инде кемдер һүҙ тота икән, уны матур итеп тыңлай белеү. Телдең тормошта үҙ урыныңды табыуҙа, башҡалар менән мөнәсәбәт ҡороуҙа әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Мосолман башҡаларға ҡулы менән дә, теле аша ла зарар килтермәҫ.\nРамаҙан айы шулай уҡ ризыҡтың ҡәҙерен белергә өйрәтте. Көн оҙоно ашамай-эсмәй йөрөгән ҡәрҙәштәребеҙ аслыҡ, һуғыш йылдарында көн күргәндәрҙең яҙмышын күҙ алдынан үткәреп, уларҙың кисерештәрен тойоп, йәлләгәндер, шулай уҡ әле мохтажлыҡта йәшәгәндәрҙең, һаулығы буйынса мөмкинлектәре сикләнгәндәрҙең эске зарын ишеткәндәй булып, йөрәге мәрхәмәт, шәфҡәт нурына ҡойонғандыр. Көндө ризыҡһыҙ үткәргән кеше шулай уҡ һаулыҡтың, ваҡыттың, ғүмерҙең ҡәҙерен белергә өйрәнә, Аллаһ Тәғәлә тарафынан булдырылған тормоштоң асылына, мәғәнәһенә нығыраҡ төшөнә. Ғөмүмән, изге ай бәрәкәтендә тормошобоҙ тағы ла яҡтырыр, арабыҙҙа күркәм сифатҡа эйә, бүтәндәргә ҡарата иғтибарлы, ихтирамлы кешеләр күбәйер, бер-беребеҙгә ярҙам итеп, уңыштарыбыҙға һөйөнөп йәшәрбеҙ, иншаллаһ!\nМөхтәрәм ҡәрҙәштәр! Бынан 11 быуат элек беҙҙең ата-бабалар үҙ ихтыяры менән Исламды ҡабул иткән. Ошо ваҡыт эсендә динебеҙ, әл-хәмдү лил-ләһ, йәшәйешебеҙҙең бөтә өлкәләренә лә үтеп инеп, уларҙың үҫешенә ҙур өлөш керетте. Бөгөн мәҙәниәт, мәғрифәт, әҙәбиәт, сәнғәт тармаҡтарында ғына түгел, эшҡыуарлыҡта, иҡтисадта ла Ислам ҡанундарына йылдан-йыл нығыраҡ иғтибар бүленә бара. Әйтәйек, йүнселлеккә тотонған ир-уҙамандарыбыҙ араһында дин юлына баҫҡандарҙың күбәйеүе – быға аныҡ дәлил. Ғөмүмән, Ислам – бөтөн яҡтан хаҡ юл күрһәтеүсе. Мәғлүм ки, “Ҡөрьән Кәрим”дә әҙәм балаһы йәшәйештең барлыҡ һорауҙарына яуап таба ала.\nӘл-хәмдү лил-ләһ, халҡыбыҙ әкренләп асылына ҡайта, күңелдәрҙә дини, рухи-әхлаҡи тамырҙарға ихтирам арта. Ураҙа тотҡандарҙың йылдан-йыл күбәйеүе – быға аныҡ дәлил. Рамаҙанда алған күркәм тәрбиәне туҡтатмай дауам итергә яҙһын, иншаллаһ! Күгебеҙ тыныс, илебеҙ бай, халҡыбыҙ дуҫ-татыу, йәйҙәребеҙ бесәнле, көҙҙәребеҙ ашлыҡлы булһын, республикабыҙ һаман да алға барһын! Раббыбыҙҙың рәхмәтен алыу юлында һәр беребеҙгә тәҡүәлек, сабырлыҡ, сыҙамлыҡ насип әйләһен. Аллаһ Тәғәлә ураҙабыҙҙы, ғибәҙәттәребеҙҙе ҡабул итһен, һәр ғаиләгә рәхмәтен, бәрәкәтен насип ҡылһын, доғаларыбыҙ яуап алһын. Изгелек игеп, яҡшы эштәр башҡарып, мәрхәмәтлек, шәфҡәтлелек күрһәтеп, тормошобоҙҙо нурға күмәйек. Ураҙа байрамыбыҙ мөбәрәк булһын! Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.


Билдәле композитор һәм йырҙар авторы Мөфтәдин Ғиләжев арабыҙҙан китте // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n12:11, 22 апреля 2021 Мәҙәниәт\n22 апрелдә Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Мөфтәдин Ғиләжев арабыҙҙан китте.\nМөфтәдин Мөғәүи улы Ғиләжев 1938 йылдың 1 июлендә Дүртөйлө районы Түбәнге Аташ ауылында тыуған. 1964 йылда Мәскәү халыҡ университетын тамамлаған. 1958 йылдан – Кушнаренко, 1966 йылдан – Саҡмағош, 1975 йылдан – Илеш район мәҙәниәт йорттарында баянсы-аккомпаниатор булып эшләй.1976-1999 йылдарҙа — Дүртөйлө ҡалаһы Техника йортоноң художество етәксеһе. Бөтә Союз халыҡ ижады фестивале лауреаты (Кишинёв, 1987).\nМөфтәдин Ғиләжевтың башҡарыу сәнғәте милли колорит менән һуғарылған бай музыкаль биҙәктәр менән айырылып тора. Ул – 300-ҙән ашыу йыр, романс авторы. «Һағындыра тыуған яҡ» (Р.Мифтахов шиғыры), «Әрем еҫе, әрем тәме» (Р.Миңнуллин), үҙе яҙған шиғырҙарға «Мин әсәйемде төшөмдә күрҙем», «Минең ҡәҙерлеләрем» йырҙары бик популяр. Әҫәрҙәре башҡорт һәм татар мәҙәниәтенең алтын фондына ингән.\n«Башинформ» Мөфтәдин Ғиләжевтың туғандарының, яҡындарының һәм ижадын һөйөүселәрҙең ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.


05 марта 2018 — 15:48 ГТРК «Башкортостан»\nҒәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы йылытыу ҡорамалдары менән ҡулланғанда хәүефһеҙлек ҡағиҙәләренә үтә лә талапсан булырға саҡыра. Буран, боҙлауыҡ, көслө ел. Һауа торошо йәнә көйһөҙләнә. Шуға ҡарамаҫтан айырым райондарҙа 4 градусҡаса йылытыуы ла ихтимал. Ҡарҙың күпләп яуыуы арҡаһында ауыр техникаға етди эшләргә тура килә. Төнө буйы юлдарҙы ҡаплаған ҡар арҡаһында бөгөн баш ҡалала хәрәкәт итеү ҡыйынлашты.Иртән юлдарҙағы тығындар ун балл менән баһаланды. Ҡаланың ҡайһы бер райондарында транспорттың тиҙлеге сәғәтенә 5 километрҙан артманы. Һуңғы көндәрҙә ҡарҙың күп яуыуы автоһәүәҫкәрҙәр өсөн ҙур ауырлыҡтар тыуҙырҙы. Юлдың насар булыуы арҡаһында Өфө урамдарында тығындар күп күҙәтелә. Һауа торошоноң ҡапыл үҙгәреп китеүе транспорт системаһында киҫкен сағыла. Өфө урамдарында, бигерәк тә, Октябрь проспектында бихисап авариялар теркәлде. Шунлыҡтан, бөгөн тығындар ҙа күп. Бер төн эсендә яуған ҡар автоһәүәҫкәрҙәр генә түгел, йәйәүлеләр өсөн дә ҙур ҡатмарлыҡтар тыуҙыра.Гидрометеоүҙәк белдереүенсә, республика райондарында киләһе көндәрҙә лә көслө ҡар яуыуы көтөлә. Айырым райондарҙа буран сығыуы ихтимал. Ҡарҙың ҡала урамдарын баҫып алыуы тығын һәм аварияларҙың булыуына сәбәпле. Шуға ла рулдә ултырғандарға һаҡ булырға кәңәш ителә.


Ҡөрьән Академияһы мөмкинселектәре\nБеҙҙең маҡсатӘлеге мөмкинселектәр\nЯуаптар һәм тәҡдимдәр\nЯрҙам итергәБәйләнешкә нисек инергә\nБының менән әле үк эшләргә була\nҠөрьән Академияһы булдырыусылары бер юлы төрлө өйрәтеүсе механизмдарҙың бөтөн бер сафын булдырырға ниәтләйҙәр, ысынында, уларҙың һәр береһе ҡыйынлығы буйынса айырым бер ҙур проект булып тора. Әлеге ваҡытта беҙ иң иртән үҫеш осорондабыҙ, әммә әле үк беҙҙә, бығаса эшләп өлгөргән, күп төрлө ҡорамалдарҙы ҡулланып була.\nИзге Ҡөрьәнде уҡыр өсөн беҙ иң уңайлы ҡоролма булдырырға тырышабыҙ. Әле бөгөн үк һеҙ унда, башҡа бер ерҙә лә юҡ тиерлек, ҡабатланмаҫ мөмкинселектәрҙең тулы йыйылмаһын таба алаһығыҙ.\nҺүҙҙәр буйынса юлдар аҫтындағы тәржемә. Һеҙ Ҡөрьәндең һәр бер һүҙен уңайлы булған телдә күрә алаһығыҙ. Әле үк беҙҙә рус телендә тулы тәржемә бар, сәхифәгә инглиз теленә тәржемә йөкләнде, шулай уҡ Ҡөрьән һүҙҙәрен башҡорт, таджик, әзербайджан һәм төрөк телдәренә тәржемә итеү эштәре бара.\nТәфсирҙәр күплеге. Һеҙ ғәрәп телендә төп ете Ҡөрьән тәфсирҙәренең береһен аса алаһығыҙ, шулай уҡ рус телендәге ике билдәле тәфсирҙе: әл-Мүнтәхәб һәм ас-Саади. Шул уҡ ваҡытта, беҙҙең ирекле хеҙмәткәрҙәребеҙ ибн-Кәҫир тәфсирен сәхифәбеҙгә тоташтырыу эшен алып бара.\nТәджвид ҡағиҙәләрен яҡтыртыу. Һеҙ Ҡөрьәнде тиҙ дөрөҫ уҡырға өйрәнһен өсөн, һеҙ тәджвид ҡағиҙәләренең, буялған бер хәрефкә курсорҙы күсергәнгдә килеп сығыусы, ярҙамсы һүҙҙәрен ҡуллана алаһығыҙ.\nҠөрьән буйынса төрлө юллау ысулдары. Һеҙҙә һүрәтләнеш ысулдарын алмаштырыу мөмкинселеге бар: һеҙ Ҡөрьәнде аяттар, сүрәләр, рубтар, хизбтар һәм джуздар буйынса уҡый алаһығыҙ. Шулай уҡ, аяттарҙы ағым рәүешендә уҡырға мөмкинлек биргән туҡтауһыҙ уҡыу ысулын тоҡандыра алаһығыҙ.\nҒәрәп теле һәм тәджвид буйынса курстар\nБеҙ интерактив уҡыу курстары булдырыу өҫтөндә эшләйбеҙ, улар видео-лекцияларҙы, шулай уҡ һеҙҙең белемдәрегеҙҙе тикшереү өсөн һорауҙар йыйылмалары булған тесттарҙы үҙ эсенә ала. Шулай уҡ, курсты үткәндән һуң, һеҙгә, уны үткән ваҡытта бар белемдәрегеҙгә тикшеү үткәрергә ярҙам итеүсе, йомғаҡлау мастер-тестын үтеү файҙалы булыр.\nҒәрәп алфавиты буйынса курс\nТәджвид буйынса курс\nБыл бүлектә беҙ Ҡөръән һүҙҙәрен өйрәнеү ҡорамалдарын булдырыу өҫтөндә эшләйбеҙ. Һеҙ Ҡөръән һүҙҙәрен һәм уларҙың мәғәнәләрен өйрәнә алаһығыҙ.\nӘлеге ваҡытта беҙҙә ҡулланыу өсөн түбәндәге ятлау ҡорамалдары асыҡ:\nb>Флеш-карталар/b>. Һеҙгә Изге Ҡөрьәндең бер һүҙе булған карточкаһы күрһәтелә. Һеҙ уны әйләндереп тәржемәһен күрә алаһығыҙ.\nҺүҙҙәрҙе өйрәнә башларға\nБыл бүлек ниндәйҙер кимәлдә Ҡөрьән һүҙлегенә оҡшаш, әммә бында һеҙ, һеҙгә Изге Ҡөрьәндең аяттарын тиҙерәк ятлау мөмкинселеген биреү маҡсатлы булған, ҡорамалдар менән эш итәсәкһегеҙ.\nАятты тамамларға. Һеҙгә өлөшләтә тултырылған һәм буш күҙәнәктәре булған аят бирелә. Һеҙгә төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе дөрөҫ тултырырға кәрәк.\nТыңларға һәм һүҙҙәрҙе тултырырға. Һеҙгә аятты тыңлап ҡарарға мөмкинселек бирелә. Бынан һуң һеҙгә уның һүҙҙәрен дөрөҫ тәртиптә тултырырға кәрәк.\nҺүҙҙәрҙе тәржемәләренә ярашлы ҡуйырға. Һеҙгә буш күҙәнәктәр йыйылмаһы бирелә. Һеҙҙең маҡсат - аяттың һүҙҙәрен тәржемәләренә ярашлы итеп кәрәкле күҙәнәктәргә ҡуйырға.\nБыл биткә аңлатмалар\nБыл биттең фунциялары йәки йөкмәткеһе буйынса фекерегеҙҙе әйтергә теләйһегеҙме? Әңгәмә башлаусы булығыҙ.\nАңлатмалар бит тураһында фекер алышыу өсөн булдырылған. Бында нимәлер эшләмәһә, был турала беҙҙең баһаламалар һәм тәҡдимдәр бүлегенә яҙығыҙ һәм үҙегеҙҙең был осраҡты ентекле тасуирлағыҙ.\nБеҙҙең менән бәйләнешкә инегеҙ\nПартнерҙар өсөн виджет\nКонтентты тәржемә итеүҙә ярҙам итегеҙ\nҠулланыу шарттарыШәхсилек тураһында белдереү


Баш ҡала иҡтисадының туғыҙ айлыҡ күрһәткестәре // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡала иҡтисадының туғыҙ айлыҡ күрһәткестәре\n17:07, 27 октября 2009 Иҡтисад\nБыйыл туғыҙ айҙа Өфөнөң 183 предприятиеһы 179 миллиард һумлыҡ үҙҙәрендә етештерелгән тауарҙар оҙатты, эштәр һәм хеҙмәтләндереүҙәр башҡарҙы, был уҙған йыл кимәленә ҡарата 82,1 процент тәшкил итә. Тотош ҡала буйынса сәнәғәт производствоһы индексы 94,7 процент тәшкил итте. – тине бәгәнгә матбуғат конференцияһында Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Альбина Йосопова.\nУҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда ҡайһы бер производстволарҙа һәм иҡтисад тармаҡтарында етештереү күләме үҫеше билдәләнде. Мәҫәлән, элеккесә “ӨМЭПБ” асыҡ акционерҙар йәмғиәте алда бара.”Гидравлика” Өфө агрегат предприятиеһы ярайһы уҡ тотороҡло эшләй, шулай ҙа 2008 йыл менән сағыштырғанда был заводтың күрһәткестәре бер ни тиклем кәмене, әлбиттә. “Башҡортостан троллейбус заводы” асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә етештереү күләмдәре һиҙелерлек үҫте.\nДөйөм алғанда, сәнәғәт предприятиеларының финанс-иҡтисади хәле тотороҡлана. 2009 йылдың туғыҙ айында Өфө биләмәһендә бөтә кимәлдәрҙәге бюджеттарға 72,6 миллиард һумдан ашыуыраҡ табыш йыйылды. Йыйылған сумманың 47 проценты – федераль бюджетҡа, 45 проценты – республика бюджетына һәм һигеҙ проценты тирәһе (алты миллиард һумға яҡын) ҡала ҡаҙнаһына ингән.\nАғымдағы йылдың өс кварталы йомғаҡтары буйынса Өфөлә уртаса эш хаҡы уҙған йылдың шул уҡ осоро менән сағыштырғанда 8,4 процентҡа артҡан. Бөгөн ул 19,5 мең һум тәшкил итә.\n1 октябргә ҡарата рәсми теркәлгән эшһеҙҙәр һаны уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда ике тапҡырға артҡан һәм 11983 кеше тәшкил итә.\nТуғыҙ ай эсендә ҡала иҡтисадына инвестициялар күләме яҡынса 40 миллиард һум кергән. Бөтә финанс сығанаҡтар иҫәбенә 321,5 мең квадрат метр дөйөм майҙан менән торлаҡ йорттар төҙөлгән һәм файҙаланыуға тапшырылған. Йыллыҡ план, Албина Йосопова әйтеүенсә, 560 мең квадрат тәшкил итә. Төҙөүселәр йыл аҙағына тиклем ҡуйылған бурысты үтәргә ниәтләнә.\nСоциаль тармаҡта яңы обьекттар файҙаланыуға тапшырылды, ҡулланыусылар баҙары киңәйҙе. Торлаҡ-коммуналь хужалығында ла байтаҡ эштәр атҡарылған.\nМәҫәлән, торлаҡ фондын капиталь ремонтлауға 2,09 миллиард һум бүленде. Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү тармағында хеҙмәтләндерүҙәр ете миллиард һумдан ашыуға күрһәтелгән. Был үткән йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда 19,9 процентҡа күберәк.\nТуғыҙ ай эсендә ҡала пассажирҙар транспорты менән 259,1 миллион пассажир хеҙмәтләндерелгән, шул иҫәптән автобустар менән – 76,3 процент, электр транспорты менән – 23,7 процент. Өфөнөң автомобилдәр паркы 129 яңы автобус, 9 троллейбус, 4 трамвай менән яңыртылды.\nВаҡлап һатыу сауҙа әйләнеше – былтырғы осор менән сағыштырғанда 2,8 процентҡа кәмегән һәм 192,8 миллиард һум кимәлендә.


Күпме яҙһалар ҙа түләйбеҙ шул... » "Урал" гәзите\nЯңы йыл башынан электр энергияһына, газға, нефть продукттарына хаҡ артыуына хәҙер ѳйрәнеп тә бѳттѳк. Алып һатарҙар ҙа уларҙан ҡалышмай, тѳрлѳ кѳнкүреш тауарҙарына ла, аҙыҡ-түлеккә лә нисек теләй шулай хаҡ ҡуя. Хаҡтарҙы контролдә тотоусы булмағас ни һәр кем үҙенсә эш итә.\nТорлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр ѳсѳн түләүҙәр менән дә шул уҡ хәл. Үҙебеҙ кѳнѳ-тѳнѳ телевизор, гәзит-журналдар аша коммуналь хеҙмәт ѳсѳн хаҡты күп алалар, халыҡты алдайҙар, тигән сығыштарҙы тыңлайбыҙ, зарланабыҙ. Ә шуға ҡарамаҫтан, квитанцияла күпме хаҡ күрһәтелһә лә, уны бер тикшереүһеҙ түләргә ашығабыҙ.\nЯңыраҡ Бѳрйән районы гәзитендә журналист Фәрит Бәшәровтың электр энергияһы менән мутлашыуҙар тураһындағы мәҡәләһе иғтибарҙы йәлеп итте:\n“Электр энергияһын тотонған ѳсѳн квитанция килеп тора. Иҫәпләү приборының күрһәткесен ҡарап, һәр кем ай һайын даими түләп бара.\nЭлектр энергияһына тарифтың артыуы етмәгән, хәҙер ѳйгә килгән квитанцияла “задолженность” тигән графа яһап алдылар. Уныһы ла ай һайын артып бара. 10 тин, 1 һум бирәсәгең булһа ла уңайһыҙ, ҡайһы ереңделер ѳйкәп торған һымаҡ. Шуға күрә бурысты бѳтѳрѳп тә ҡарала. Икенсе айға теге нәмә йәнә килеп сыға. Ѳҫтәмә түләүгә дусар булған кешеләр берәү-икәү генә булһа бер асыу, шундай квитанциялар һәр ауылға, һәр ѳйгә килә - шуныһы ҡыҙыҡ. Шунан бѳтә кеше яңылыша микән тип ҡуяһың.\n“Контрольный обход” тигән бер хеҙмәт бар. Иҫәпләү приборындағы күрһәткестең дѳрѳҫлѳгѳн тикшереп йѳрѳйҙәр, йәнәһе. Белмәйһегеҙ, уның да хәйләһе бар. Квитанция буйынса айҙың 19-20-ләрендә түләйһең икән, ай аҙағында баяғы контроль обходтың күрһәткестәрен ултырталар ҙа, һин түләгән кѳндән алып ай аҙағына тиклем яндырылған энергияны “задолженность” тигән яңы графаға сәпәй ҙә ҡуялар. Шул аралағы күрһәткес 25-30 киловатт тәшкил итә икән, бына һиңә 40-45 һум бирәсәк килә лә сыға. Ә алдағы айҙа ана шул айырманы ѳҫтәп йәнә түләргә кәрәк. Бына нисек отола халыҡ. Шуға ла счетчик күпме күрһәтә, фәҡәт шуның буйынса ғына түләп барырға кәрәк, тип уйлайым. Алдыҡ-малдыҡҡа ышанырға ярамай. Юғиһә, Бѳрйән баҙарындағы кеүек, күпме хаҡ ҡуялар - шуны түләп тик торабыҙ.\nҮткән айҙа тотонолған электр энергеияһы ѳсѳн түләмәгәнһен икән, был айҙа ана шул бирәсәк булып ҡабатлап яҙылып килергә тейеш. Ә яһалма рәүештә түгел”.\nЫсынлап та, уйға һалырлыҡ мәсьәләне күтәрә автор. Ошондай хәл булыуы мѳмкинме, тигән һорау менән оҙаҡ йылдар ошо системала эшләгән шылтыраттым.\n“Минең квитанцияла “задолженность” тигән графала бурыс яҙылып килгәс, ҡалаға тикшертергә барҙым. Ниңә улай итеп яҙаһығыҙ, тип һорайым. “Һеҙ ул графаға иғтибар итмәгеҙ”, - тигән яуап алдым. Беҙҙе шулай тынысландырһалар ҙа, һуңынан уны барыбер тѳп суммаға ҡушып, түләттерәләр. Улар шулай итеп иҡтисади сара табып алғандар. Уны ябай халыҡ тѳшѳнѳп тә бѳтмәй”, - тине ул.\nӘгәр ҙә беҙ электр уты ѳсѳн даими түләп киләбеҙ икән, ниңә яңы иҫәп айының ике-ѳс кѳнѳ ѳсѳн бурыс булырға тейеш?! Беҙ бит уны киләһе айҙа түләйәсәкбеҙ. Электр счетчиктарын тикшереү ҡулланыусының тотонған электр утына ваҡытында дѳрѳҫ түләп барыуын, урлашмауын, электр счетчиктарың тѳҙѳклѳгѳн ҡарау маҡсатында ойошторолорға тейештер.\nРәсәй Оборона министрлығында илде миллиард һумлап талаған саҡта, бындай мутлыҡтар аптырарға ла түгелдер. Тотолмаған кеше бур булмай, тип әйтергә генә ҡала...