Сараһыҙҙар » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Сараһыҙҙар\nДиспансер тикшереүе ваҡытында уйламағанда Лидиә* менән осраштыҡ. Йылмайғанда күҙҙәренән нур сәселгән һөйкөмлө ҡатын минең йылғы, йәғни уның да быйыл юбилейы – ҡырҡ биш йәш. Хәл-әхүәлдәрҙе һорашҡас, һүҙ араһында ғына:\n– Һинең климакс башландымы? – тип һорап ҡуйҙы.\n– Юҡ, – тинем. – Шул ҡурҡыта инде.\n– Ә уның нимәһенән ҡурҡаһың?\n– Ҡартайыуҙың тәүге билдәһе булараҡ ҡурҡыта, – тип көлдөм. – Бер ҙә ҡартайғы килмәй, гел дә йәш килеш һикерәңләп йөрөгө килә.\n– Кемдең ҡартайғыһы килһен инде ул... – тип һуҙҙы Лидиә. – Минеке ни бер нисә йыл элек башланды. Бала тапмағанға иртә башланды, ахыры.\n– “Диңгеҙгә” әйләндеңме? – тип ауыҙ йырҙым.\n– Ай менән ҡояштың тартыуы арҡаһында диңгеҙҙә һыу бер ҡалҡа, бер ҡайта бит, шуға ишаралайым.\n– Ә-ә, – ҡулын һелтәп йылмайҙы, – эйе, йә кинәт шыбыр тиргә батам, йә янып китәм. Ныҡ көслө миндә ул. Ыҙаланам. Бына сумкамда, – елле сумкаһын һелкетеп күрһәтте, – бер йөк әйбер йөрөтәм үҙем менән. Кейемде һығып алырлыҡ булып тирләйем дә ҡуям. Алмаштырмайынса әмәл юҡ.\n– Бәлки хәлеңде бер аҙ еңеләйтерлек, ярҙам итерлек гормональ препараттар кәрәктер? Хәйер, тәбиғи процесҡа ситтән ҡыҫылыу ҙа бик үк дөрөҫ түгелдер.\n– Ана шул-шул, – тәҙрәгә ҡарап бер аҙ шым ултырҙы. – Һиңә рәхәт...\nУны ярты һүҙҙә бүлдереп, көлдөм:\n– ... һин – диуана, тимәксеһеңме? – йәш саҡта шулай бер-беребеҙҙе шаяртҡанды иҫләп, ул да көлдө:\n– Киреһенсә, аҡыллыһың, йәш саҡта, иҫәр саҡта кейәүгә сығып өлгөрҙөң, ә мин, аҡылһыҙ, тороп ҡалдым. Ни ирем юҡ, ни балаларым. Хәҙер бала табам, тиһәм дә, һуң, биологик сәғәттәр күптән үҙ мәлен һуғып үткән.\n– Бәлки, һуң түгелдер?\n– Һуң шул... Ҡайһы саҡ атайыма рәнйеп тә алам. Артымдан егеттәр йөрөмәне түгел, йөрөнө. Бик шәп бер егет менән юлда автобуста танышып, йөрөп тә киткәйнек. Ул мине оҙата килгәс, атайым мылтыҡ тотоп сығып, егетемде баҫтырып, аяҡ аҫтына ҡурҡытып атып, ҡыуып ҡайтарҙы. Егетем башҡа килмәне. Хаттарыма ла яуап яҙманы. Бер нисә йылдан һуң икенсе берәү менән ихласлап дуҫлаша башлағайныҡ, атайым шуны белеп ҡалып, әшнәләре ярҙамы менән ул егеткә теләһә нимә, тип бәйләнеп, юҡ ғәйепте бар итеп өҫтөнә ауҙарырға маташып, бер туҡтауһыҙ бүлексәгә саҡыртып, һорау алыуҙар ойоштороп, өркөттө. Һинең менән бәйләнгән мин алйот, тип йөҙөмә бәрҙе һуңынан егетем: “Диуана атайыңды дауаларға кәрәк, һине ҡыҙғаныуҙан башы эшләмәй китә шикелле”. Атайға ҡаршы һүҙ әйтергә шөрләнем – уҫал ине, өйҙә бөтәбеҙ ҙә аяҡ осона ғына баҫып йөрөнөк. Аҙаҡ, ул ҡартайғас, әйттем шулай ҙа, бәхетһеҙ иттең мине, тип. Йүнһеҙ егеттәргә сығып, бәхетле булырға иттеңме, ти. Алтындай ҡыҙы булғас ни, ҡыҙына шахзаданы көткән. Әммә миңә тигән шахзадалар тыумаған шул. Ябай крәҫтиән балаһы ла ярап ҡалыр ине донъя көтөргә, бала табырға.\n– Үҙеңдең дә артыҡ сыҡҡың килмәгәндер, теләгең булһа, барыбер кейәүгә сығыр инең, атайыңа ҡарап тормаҫ инең, – тим.\n– Иң ҡыҙыу, ҡан уйнап торған саҡта кейәүгә сығыу уйынан һыуындырҙы атайым мине, авторитеты менән баҫты, – ти бойоҡ ҡына Лидиә. – Аҙаҡ бер-бер артлы һеңлеләрем кейәүгә сығып (уларҙың егеттәрен атайым бер ҙә баҫтырып йөрөмәне!), бала таптылар ҙа, балаларын бағыуҙы миңә йөкмәттеләр. Йәнәһе лә, минең башҡа эшем юҡ. Тәүҙә береһе, универҙа көндөҙгө бүлектә уҡыйбыҙ, кеше яллауы ҡиммәткә төшә, һин ҡарап тор инде, тип ҡыҙын ҡалдыра торғайны, һуңынан икенсеһе лә, һин бала ҡарап өйрәнгән, үҙ кеше, тип улын миңә тапшырҙы. Сменалы эштә эшләй инем, туғандарыма “юҡ”, тип әйтә алманым, йоҡом туймаһа туйманы, ҡараным. Һеңлеләрем үҙҙәре рәхәтләнеп күңел асырға ла, ял итергә лә йөрөнө, мин кеше балаһын ҡарап, йәш ғүмеремде заяға уҙғарҙым. Баһымсаҡ итеп алдылар ҙа мине... Ерле юҡтан “заяға”, тип әйтмәнем. Ана шул мин үҫтергән егерме ике йәшлек ҡыҙсыҡ яңыраҡ, беләһеңме, нимә тине? Һинең менән бергә йөрөһәм, уңышһыҙлығың йоғоп, ғүмерҙә лә кейәүгә сыға алмай, һинең ише ҡарт ҡыҙ булып ҡалыуым ихтимал, шуға минән арыраҡ йөрөргә тырыш, ти.\n– Бына һиңә, ит изгелек – көт яуызлыҡ, – бот сабып аптыраным.\n– Эйе, йәштәр хәҙер аяуһыҙ, беҙҙең кеүек кеше күңелен уйлап, йәлләп тормай, баштарында ни бар, шуны әйтә лә ҡуя. Һин һыҡраның б...ы ыштандарын йыуып ултырмаһам, мин дә кейәүгә сығыр инем, тинем асыуланып. Ҡартайғас, бер стакан һыу биреренә өмөтөм бар ине, шуны ла юҡҡа сығарҙы.\n– Ҡуйсы, кеше көнлө булырға яҙмаһын, тип телә. Мостай Кәрим яҙғанса, ауһаҡ ине бәйгеләрҙә, йөрәге ярылып ауған ат һымаҡ...\nЛидиәнең үпкәһе ҙур ине, ахыры, асыуы һүрелмәгәйне, үҙ фекерен дауам итте:\n– Имеш тә, минең кеүек бесәй ҡосоп ултырырға теләмәй, ир ҡосағында ләззәт мең артыҡ...\n– Һин бесәй аҫрайһыңмы ни?\n– Дүртәү, – Лидиәнең битенә тимгел-тимгел таптар йүгерҙе. Әллә ҡутара бесәй тотҡанына уңайһыҙланыуҙан, әллә “һыу ҡалҡыуынан”. – Инә бесәйҙе стерилләргә алып барғансы, балалап өлгөрҙө, сығарып быраҡтырырға йәлләнем.\n– Лидиә, бесәйе булған ҡатынға, бесәйһеҙгә ҡарағанда, кейәүгә сығыуы ҡыйыныраҡ икәнен беләһеңме?\n– Ну-у, мин былай кейәүгә сығырға атлыҡмайым да ул, хәйер, кем мине алһын... Ә ниңә ҡыйыныраҡ, тиһең?\n– Сөнки яңғыҙ ҡатын күңел наҙын, иғтибарын тулыһынса бесәйенә бирә, уны иркәләй, наҙлай, һыйпай, уның менән һөйләшеп йыуана. Һөйләшеү күпселектә монологҡа ғына ҡоролғас (тәпәйленең мырылдауын иҫәпләмәгәндә), мөнәсәбәттәрҙе асыҡлау, иреш-талаш та юҡ, тыныс ҡына йәшәйҙәр. Эмоциональ бәйләнештең программа-минимумы бесәй менән үтәлгәс, ҡатын шундай тормошҡа күнеп, иргә ҡытлығы кәмеп, йәшәп тик ята. Роза исемле утыҙҙы аша атлаған таныш ҡыҙ ҙа, кейәүгә сығыуҙан өмөтөн өҙөп, бесәй алды ла, шуның менән көңгөр-ҡаңғыр йәшәгәнендә, туғандары уны Азатҡа, айырылышҡан иргә, димләне. Азат кәнфит-гөлләмәләрен тотоп килгән һайын, шул ата бесәй хужабикәһен ҡыҙғанып, ирҙең аяҡ кейеменә ярау итеп бер булды. Азат Розаны ҡосаҡлаһа, бесәй, йәне көйөп, ҡарап китә, үпһә, ҡойроғон ян-яҡҡа болғай-болғай, янағандай уҫал мыйылдай башлай, хатта өҫтөнә һикереп, тырнаша. Аптырағас, Азат Розаға, йә – мин, йә – бесәйең, тип шарт ҡуя. Нисәмә йыл бергә ғүмер иткән бесәйен дә йәлләп, үлә яҙғансы кейәүгә лә сыҡҡыһы килгән Роза ике ут араһына эләккәндәй үрһәләнде генә. Ахырҙа кейәүгә сығыу теләге, бесәйенә булған һөйөүҙе еңде – мыраубайын ауылға, ата-әсәләренә алып барып ташланы. Үсеккән бесәй оҙаҡ ҡына Розаға ҡарамай ҙа йөрөп алды, һуңынан ғәфү итте, сөнки бала тапҡас, хужабикәһе уны кире ҡалаға күсерҙе – Азаты Себергә эшкә киткәйне. Әле нисектер бергә һыйышып йәшәйҙәр. Тик бесәйгә элекке рәхәт тормош юҡ: бәләкәй бала уға көн күрһәтмәй, ҡойроғонан һөйрәп, иҙеп ҡосаҡлап йөрөгәс, шифоньер башынан төшмәй.\n– Һы, – тип ҡуйҙы Лидиә. Кейәүгә сығыу уйы юҡ, тиһә лә, башын сайҡаны, – бесәйһеҙ ҙә булмай бит әле. Ул үҙенә күрә бер йыуаныс, иптәш. Өлкәнәйгәс, яңғыҙлыҡ баҫа. Ни күңел асырға йүнле урын юҡ. Әхирәттәргә барам тиһәң, ирҙәрен ҡыҙғанырҙар, тип уйлайһың. Эштән ҡайтаһың да, телевизор ҡабыҙып, интернетҡа әүрәп тик ултыраһың.\n– Бесәй һыйпапмы?\n– Эйе, – Лидиә йылмайҙы. – Ирем булһа, уны һыйпап ултырыр инем.\nКитапханасы Сара ла бер шулай тигәйне: “Китап ҡосаҡлап ултырғансы, ир ҡосаҡлап ултырыр инем”. Ун ике йыл элек. Ә хәҙер, бушлай бирһәләр ҙә кәрәкмәй, ти. Тамам дүнгән. Ул да кейәүгә сыҡмай ҡартайған ҡыҙ. Әле ҡарт ҡына өләсәһе, оло йәштәге әсәһе менән йәшәгән Сара ғаиләлә берҙән-бер бала булһа ла, уға иркәләү аҙ эләккән. Олатай менән атайға урын табылмаған ғаиләлә, өләсәй менән әсәй ҡыҙсыҡты, ирҙәр – яуызлыҡ сығанағы, тип тәрбиәләй: “Уларға беҙҙән тик бер генә нәмә кәрәк. Шуны алдыниһәләр, зым-зыя юҡ булалар. Шуға ла уларҙы алыҫтараҡ тотоуың яҡшы”. Иң яҡын, ғәзиз кешеләр насарлыҡҡа өйрәтмәҫ, тигән бала, әлбиттә, ир-егеттәрҙән уттан ҡурҡҡандай ҡурҡып үҫә. Өлкәнәйгәс, тәбиғәт үҙенекен итеп, бик илтифатлы, тәрбиәле, күҙлекле “ботаник”ты эйәртеп алып ҡайта: “Ул дошман түгел, бик һәйбәт егет”. Терһәктәре ышҡылған пинжәк еңдәренән оҙон ҡулдары сурайып сығып торған, тулҡынланыуҙан күҙлеге бер туҡтауһыҙ танауынан шыуып төшкән шыйыҡ сәсле егетте энә күҙәүенән үткәргәс, өләсәй менән әсә ҡәнәғәтһеҙ рәүештә ирендәрен ҡымтый. Һәм... күршеләге “һайт” тигәнгә “тайт” тип һикереп төшөп торған балалы бисәкәй менән йәшерен һүҙ ҡуйышып, Сараның артында йәһәт кенә тотош “хәрби” операция ойошторалар. Сараны, әкиәттәге Ҡыҙыл башлыҡты урманға ебәргәндәй, күстәнәстәр тейәп, алыҫ туғандарға хәл белешергә оҙаталар ҙа, уның өйҙә юҡлығынан файҙаланып, ҡыҙға килгән “ботаник”ты күрше бисәкәйгә лампочка алмаштырырға йүнәлтәләр. Ә ут бисәгә моңмо ни үбешә лә белмәгән йәш егетте ҡаратып алыуы? “Күрҙеңме?!” – тип тантаналы ҡаршы ала сәфәрҙән ҡайтҡан Сараны өләсәй менән әсәй. “Эш боҙған” намыҫлы егет бисәкәйгә өйләнгәс, юлдары киҫешкәндә Сараға тура ҡарай ҙа алмай. Ғорур Сара эстән генә уға утлы уҡтар атһа ла, ике йыл дауамында төндәрен мендәрен сылатһа ла, тыштан һыр бирмәй, янынан башын текә сәсеп, һаулығына яуапламай үтеп китә. Әлдә һуңынан күршеләре фатир алмаштыра, күҙҙән юғалғас, йөрәк яныуы ла яйлап баҫыла: “Ысынлап та, ир-егеттәргә ышанырға ярамай икән”.\nИллене ҡыуған Сара һаман да өләсәй менән әсәйҙең ҡаты контроле аҫтында. Саҡ ҡына башын күтәреп, мин бит өлкән инде, үҙ аллы йәшәргә хаҡым бар, тип туларға итһә, өләсәһенең шунда уҡ йөрәк өйәнәге башлана, әсәһе юғары ҡан баҫымы менән тәгәрәй. Бахыр Сара, дарыу тотоп, ике ҡатын араһында йүгерекләп, диван-карауаттар янында тубыҡланып тороп, тынысландырғыс тамсылар тамыҙа-тамыҙа, күҙ йәше менән ғәфү үтенә. Ситтән ҡарап торһаң кәмит инде, ләкин Сараның көлөргә рәте юҡ. “Сара түгел мин, сараһыҙ”, – тип кенә күңелһеҙ шаярта. Әйтмәксе лә, сараһыҙ шул. Лидиә лә шул уҡ хәлдә. Үҙ ғаиләһен ҡороп, бала табыуҙан яҡындары тарафынан мәхрүм ителгән сараһыҙҙар. Шунлыҡтан береһе бесәй ҡоса, икенсеһе – китап...\n* - Бөтә исем дә үҙгәртеп алынды.


Ҡош-секретарь — Башҡорт Википедияһы\nҠош-сексретарь, йәки секретарь — ҡарсығалар һымаҡтар отрядына ҡараған ҡош-секретарҙар((Sagittariidae) ғаиләһенең берҙән-бер төрө. Фәнни атамаһы лат. Sagittarius serpentarius .Уның үҙенсәлекле исеме башындағы ҡара ҡауырһындарынан килеп сыҡҡан. Элек суд секретарҙары үҙҙәренең париктарына ҡаҙ ҡауырһындарын ҡуйырға яратҡан.\nЮҡҡа сығып барыусы төрҙәр\n6 Кеше һәм ҡош-секретарь\nҘур ҡош, ҡауҙыға ҡыҫҡа суҡышлы булыуы менән оҡшаш. Уның оҙонлоғо-125 сантиметрҙан 155 см , ә ауырлығы 4 килограмға тиерлек етә Ҡанаттарының һелтәме яҡынса 210 см. Айырылып торған билдәһе булып, туй осоронда күтәрелгән башындағы ҡара ҡауырһындары тора. Шулай уҡ тағы бер үҙенсәлеге: ҡош- секретарҙар ҡыуанышҡанда (брачный период) ырылдаған һәм ҡарҡылдаған тауыштар сығара. Муйыны һәм ҡорһағы тирәһендәге ҡауырһындарының төҫө һоро һәм ул ҡойроғона табан ҡуйыра бара. Күҙҙәре әйләнәһенән суҡышына тиклем ҡауырһындары юҡ, һары тиреләре күренеп тора.\nҠош -секретарҙың башы\nБашҡа йыртҡыс ҡоштарҙан айырмалы рәүештә,секретарҙар күп ваҡыттарын ерҙә үткәрәләр. Ерҙә улар сағыштырмаса тиҙерәк күсеп йөрөйҙәр. Әммә ҡыуаныу соронда ата ҡоштоң оя өҫтөнән кәйелеп осҡанын күрергә була. Секретарҙар берәҙәк тормош алып бара. Аҙыҡ эҙләп, бер урындан икенсе урынға сәйәхәт итәләр. Был ике партнер (ата һәм инә ҡош) ғүмер буйы бер-берһенә тоғро ҡалалар,һәр ваҡыт бергә булалар, күҙ күреме алыҫлығында ғына айырым йөрөйҙәр. Ҡәтғи рәүештә ҡауышыу ваҡытында үҙ ареалдарын сикләйҙәр һәм теләһә ниндәй сикте боҙған атаны ҡыуып сығаралар.\nҠош-секретарҙарының ареалы Африкала урынлашҡан һәм Сахараның көньяҡ сиктәренән Көньяҡ Африкаға тиклем йәйрәп ята. Иң элек уларҙы саванналарҙа һәм уларға оҡшаш урындарҙа осратырға була. Кеше күп ултырған урындарҙа уларҙың популяцияһы,ҡағиҙә булараҡ, ҙур түгел, сөнки оялары күп туҙҙырыла.\nҠош-секретарҙарҙың төп аҙығы булып йыландар, әммә улар башҡа ер-һыу ер-һыу хайуандары, кеҫәрткеләр, бөжәктәр, ваҡ һөтимәрҙәр һәм ҡоштар менән дә туҡланалар. Һунар иткәндә улар ҡанаттары менән бәреп көслө тауыш сығаралар ҙа, үҙҙәрен йәшеренгән ҡорбан итеп күрһәтеп, йүгерергә тотоналар. Табышын шәйләү менән, улар кәкерсәкле хәрәкәттәр менән уны ҡыуып етә, шул арҡала, мәҫәлән, йыландар йүнәлешен юғалталар. Аяҡтарының ныҡлы тырнаҡтары менән көслө һуғып ҡорбанын үлтерә. Әгәр ҙә йылан ҡаршылашһа, оҫталыҡ менән уның сағыуынан ситкә тайпыла ла, яңынан һөжүм итә.Йылан менән көрәшкәндә секретарь бер ҡанатын төҙәйтеп, уны ҡалҡан итеп файҙалана.\nҠыуаныу осоро ямғырҙар осоро менән бәйләнгән, Был ваҡытта ата ҡош үҙе һайлаған инә ҡошто тулҡын һымаҡ осошо менән тәьҫирләндерергә тырыша. Шунан һуң ул инә ҡошто алдына ҡыуып сығара ла, үҙенсәлекле бейеүен күрһәтә башлай.\nИнә ҡош берҙән алып икегә тиклем аҡ-зәңгәр йомортҡа һала, 45 көн буйы уларҙы баҫып ултыра. Ояһын алты метрҙан бейек булмаған ҡыуаҡ йәки ағас баштарының яҫы сатырына ҡора. Ояның диаметры 150 см.тәшкил итә, ә төҙөү өсөн ҙур булмаған ботаҡтар һәм үләндәр ҡуллана.. Себештәре йомортҡанан моронлап сыҡҡандан һуң,ояла 75 көндән алып 85 көнгә тиклем йәшәйҙәр. Тәүҙә уларҙы ата-әсәһе яртылаш сәйнәлгән ит, ә һуңғараҡ сей ит киҫәге менән туҡландыра. Ҡайһы берҙә ҡош балалары оса белеү оҫталыҡтарын һынар өсөн, оянан һикереп төшәләр. Әгәр ҙә улар ерҙән айырыла алмай икән, осорға өйрәнгәнсе ата-әсәһе ерҙә ашата. Сөнки ҡош балаларының тәбиғәттә дошмандары бик күп,үҫкәнсе уларҙан уртаса тик берәүһе генә ҡала.\nКеше һәм ҡош-секретарьҮҙгәртергә\nКөньяҡ Африкала ҡош-секретарҙар аҫыл ҡоштарҙан һанала һәм хатта Көньяҡ Африка Республикаһы гербында һүрәте төшөрөлгән. Уны ҡанатарын йәйҙереп һүрәтләгәндәр. Көньяҡ Африка милләтенең үҙенең дошмандарынан өҫтөнлөгөн белдереүсе символ булып тора.Шулай үк Судандың гербында ла һүрәтләнгән.\n↑ 10,0 10,1 Lislevand T., Figuerola J. Avian body sizes in relation to fecundity, mating system, display behavior, and resource sharing // Ecology / Ecological Society of America — USA: Ecological Society of America, 2007. — Vol. 88, Iss. 6. — P. 1605–1605. — ISSN 0012-9658; 1939-9170 — doi:10.1890/06-2054\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡош-секретарь&oldid=1002261 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 15 ғинуар 2021 в 17:18\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:18 15 ғинуар 2021 үҙгәртелгән.


Тәбиғәт ғәрәсәтенән зыян күреүселәргә ярҙам туплау дауам итә\nБашҡортостандың маҡсатлы социаль программалары асҡан банк иҫәбенә әле 12 миллион һумдан ашыу аҡса йыйылған. Мәғлүм булыуынса, тәүгеләрҙән булып хәйриә ярҙамын республика етәксеһе күрһәтте, артабан уның башланғысын Дәүләт йыйылышы Ҡоролтай депутаттары күтәреп алып, зыян күреүселәр иҫәбенә бер көнлөк эш хаҡын күсерҙе. Ярҙам шулай уҡ төрлө ойошма һәм предприятиеларҙан да килгән. Тупланған аҡсалар дауылдан зыян күреүселәргә йүнәлтеләсәк. Банк иҫәбен әле һеҙ экранда күрәһегеҙ. Бынан тыш, уны беҙҙең рәсми сайтта тв һыҙыҡ рб нөктә ру адресы буйынса табырға мөмкин. Ватандаштарыбыҙҙың бәләһенә битараф ҡалмайыҡ. Дауылда зыян күреүселәр һеҙҙең ярҙамға мохтаж.


Михайловка ауылы халҡы һыуһыҙ интегә | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 247358\n24 ноября 2021 — 13:12 ГТРК «Башкортостан»\n20 йылға яҡын 300-ләгән йорт эсәр һыу ғына түгел, ә ҡулланыу һәм баҡсаға һибеү өсөн дә һыуҙы ҡырҙан ташый. Беҙҙең хәбәрселәр Михайловка ауылында йәшәүселәр менән осрашты. Баҡтиһәң, был мәсъәлә буйынса уларҙың беренсе генә йыйылышы түгел икән. Өфө районы хакимиәте, Өфө водоканал ойошмаһына мөрәжәғәттәр яуапһыҙ ҡала. Халыҡ мәсъәләнең сиге барына ышана һәм уны хәл итеү маҡсатында ойоша башлаған. Хәмзиндар ғаиләһе 2003 йылда Михайловка ауылында йорт төҙөй һәм бер юлы ҡойо ла ҡаҙый. 2010 йылға тиклем күрше тирәләр ҙә тап ошо ҡойонан һыу ташый. Ҡыш көнө ихаталағы ҡар ҙа ҡәҙерле, йәйен иһә ямғыр һыуы менән ҙур бак тултырылып ҡуйыла.1 мунса яғыр өсөн 100-гә яҡын һауыт тултырып ҡар иретергә тура килә. Ҡулланыу өсөн һыуҙы һатып алалар. Трактор бер йортҡа 4 кубометр тирәһе һыу ҡалдыра. Бының өсөн махсус система ла төҙөлгән. Михайловка ауылында һыу мәсъәләһен күтәреп, халыҡ әллә күпме йыйылыш ойоштора, Өфө районы хакимиәтенә, ауыл советына, идарасы компанияға һәм башҡа ойошмаларға хаттар яҙа, әммә һөҙөмтәһеҙ. Күптәренә күсеп китергә лә тура килә, әммә йылдар буйына йыйылған мөлкәтте һәр кем ҡалдырып китә алмай. Михайловка ауылында йәшәүселәрҙең осрашыу урыны. Көйәнтәләп түгел, машиналарға канистр, балондар тултырып сиратҡа торорға тура килә, ҡайһы берҙә бер кешегә колонканан ярты сәғәт буйына һыу тултырырға тура килә. Раушания иптәше вахта менән 1 айға эшкә киткәндә 10-15 литрлы балондарға һыу тултырып, өйгә үҙе ташый. Михайловка ауылындағы йорттарҙың ҡайһы берҙәрендә шулай ҙа һыу өйгә тиклем үткән. Ауылдың төнъяҡ өлөшө Покровский һыу алыу ҡоролмаһына ҡасан тоташтырылыуы әлегә билдәһеҙ. Һыу менән тәъмин итеү селтәре төҙөлөшө тамамланған һәм йыл аҙағына файҙаланыуға тапшырылыуы ихтимал.Ә йорттарға ҡасан һыу индереләсәк, был һорауға аныҡ ҡына яуап юҡ. Оҙаҡ йылдар һыу көтөп арыған Михайловка ауылында йәшәүселәр прокорутатураға мәрәжәғәт әҙерләгән.


Атаһы ла, улы ла Кремль һарайында булдыАлтын ҙур булмай, тигәндәй, Йылайыр йылғаһына һыйынып ултырған хозур тәбиғәтле бәләкәй генә Мәҡсүт ауылы үҙенең шәхестәре менән республикабыҙҙа дан тота. Мәҫәлән, Башҡортостандың халыҡ артисы, Өфө ҡалаһының почетлы гражданы Фәрит Бикбулатов, иҡтисад фәндәре докторы Шәһит Бикбулатов, СССР-ҙың почетлы нефтсеһе Әхтәм Бикбулатов, байтаҡ фестиваль-конкурс лауреаты, йырсы Гөлсөм Бикбулатова, үткән быуаттың 30-сы йылдарында ҡаҙанда эшләгән филология фәндәре кандидаты Зәбихулла Исҡужин, оҙаҡ йылдар Хәйбулла районында совхоз директоры булып эшләгән Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Зада Исҡужин, быуатҡа яҡын ғүмерендә оло ихтирам яулаған һуғыш ветераны Шәһишәриф Такалов, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Ильяс Такалов һәм башҡа бик күп абруйлы кеше заманында ошо ауылда тыуып үҫкән. Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең Мәҡсүттә ике тапҡыр булыуы ла был ауылдың ҙур абруйы хаҡында һөйләй\nАтаһы ла, улы ла Кремль һарайында булды\nАлтын ҙур булмай, тигәндәй, Йылайыр йылғаһына һыйынып ултырған хозур тәбиғәтле бәләкәй генә Мәҡсүт ауылы үҙенең шәхестәре менән республикабыҙҙа дан тота. Мәҫәлән, Башҡортостандың халыҡ артисы, Өфө ҡалаһының почетлы гражданы Фәрит Бикбулатов, иҡтисад фәндәре докторы Шәһит Бикбулатов, СССР-ҙың почетлы нефтсеһе Әхтәм Бикбулатов, байтаҡ фестиваль-конкурс лауреаты, йырсы Гөлсөм Бикбулатова, үткән быуаттың 30-сы йылдарында ҡаҙанда эшләгән филология фәндәре кандидаты Зәбихулла Исҡужин, оҙаҡ йылдар Хәйбулла районында совхоз директоры булып эшләгән Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Зада Исҡужин, быуатҡа яҡын ғүмерендә оло ихтирам яулаған һуғыш ветераны Шәһишәриф Такалов, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Ильяс Такалов һәм башҡа бик күп абруйлы кеше заманында ошо ауылда тыуып үҫкән. Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең Мәҡсүттә ике тапҡыр булыуы ла был ауылдың ҙур абруйы хаҡында һөйләй.\nҡан-ҡәрҙәшлек тамырҙары ошо ауыл менән ныҡ бәйле булған, бөгөн район үҙәге Йылайырҙа йәшәүсе Такаловтар нәҫеленән бер йәш ғаилә тураһында һүҙем.\nИке юғары белемле, дүрт тиҫтә йылға яҡын ғүмерен журналистикаға бағышлаған Мәҡсүт ауылының почетлы гражданы, райондың “Ауыл уттары” гәзите мөхәррире Ильяс Исмәғил улы менән 35 йыл буйы үҙәк район дауаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләгән Башҡортостандың атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре Сәфирә Ғәйнислам ҡыҙы Такаловтар ғаиләһендә өс малай үҫә. Бөгөн уларҙың өлкәндәре – Илфат менән Самат, юғары белем алып, ғаиләле булып, матур итеп эшләп йөрөй, кинйәләре Илгиз, Өфөлә Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатын тамамлап, БДУ-ның тарих факультетында белем ала. Илфат һаҡлыҡ банкыһының райондағы бүлексәһендә етәкселек итә, Самат – район хакимиәтендә спорт комитеты рәйесе. Өсәүһе лә – разрядлы спортсылар, сәнғәтте лә үҙ итәләр.\nИлфат менән Айгөл Такаловтар ғаиләһе районда ғына түгел, республикала ла киң танылыу алды. 2005 йылда уларға республика йәштәр программаһы буйынса төҙөлгән йорт асҡысын Башҡортостандың беренсе Президенты үҙе тапшырҙы. Хәҙер был ғаилә бына тигән өс ул тәрбиәләй. Маҡсатлы, әүҙем йәшәүҙе төп бурыс итеп алған Такаловтар 2007 йылда “Йәш ғаилә” республика бәйгеһендә гран-при яуланы. Районда үткән һәр мәҙәни-спорт сараһының уртаһында ҡайнай улар. Спорт мәктәбендә шөғөлләнгән игеҙәктәр Айгиз менән Нургиз бокс буйынса һәйбәт һөҙөмтәләргә өлгәшә. Шахмат, шашка менән дә ҡыҙыҡһыналар, футбол, хоккей уйнайҙар, саңғыла ярышалар, ҡурай, бейеү түңәрәктәренә йөрөйҙәр. Өйҙә улар атайҙарының кәңәш-талаптарын үтәһә, спорт залында улар менән тренерҙары – Самат ағайҙары күнекмә үткәрә. Бейеүселәр нәҫеленән булған әсәйҙәре Айгөл дә (ата-әсәләре Сәлимә менән Фәрит Яманғоловтар заманында районда билдәле сәнғәт оҫталары булды) үҙ һөнәрен ихлас күңелдән улдарына өйрәтә. Һөҙөмтәлә Алмас Такалов 2009 йылда Мораҡта үткән “Байыҡ” республика телевизион бейеү конкурсында беренсе урынды алды, ә былтыр ошо уҡ бәйгелә икенсе урынға лайыҡ булды. Ошо уңыштары өсөн ул “Орленок”ка путевка менән бүләкләнде. Ә Айгиз менән Нургиз былтыр Нефтекамала үткән 500-ҙән ашыу көрәшсе ҡатнашҡан кикбоксинг буйынса халыҡ-ара турнирҙа үҙ ауырлыҡтарында Рәсәй чемпиондары исемен яуланы. Йылайырҙағы Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһының 7-се синыфында уҡыған Алмас һәм ошо уҡ мәктәптең 3-сө синыфында белем алған ҡустылары Айгиз менән Нургиз Такаловтар уҡыуҙа ла һынатмай.\nБыйылғы Яңы йыл байрамы Алмас өсөн тағы ла шуныһы менән иҫтәлекле булды – ул Мәскәүгә, Рәсәй Президенты шыршыһына барып ҡайтты. Әйткәндәй, 2008 йылда Рәсәйҙә Ғаилә йылын асыуға арнап Кремль һарайында үткәрелгән тантанала, “Йәш ғаилә” республика бәйгеһендә еңеүсеһе булараҡ, уның атаһы Илфат Ильяс улы ла ҡатнашып ҡайтҡайны. Ике йылдан һуң ошо уҡ Кремль һарайында улы Алмастың да буласағы хаҡында йәш атай ул саҡта уйламағандыр ҙа әле. Алмастың сағыу милли кейеменә, оҫта бейеүенә Мәскәүҙә барыһы ла һоҡланған, үҙен Рәхмәт хаты менән бүләкләгәндәр.\nБына шундай бар яҡтан да килгән йәш ғаилә йәшәй Йылайырҙа. Былтыр Мәҡсүт ауылында үткәрелгән Шәжәрә байрамында Такаловтар ғаиләһе ауылдаштарының иғтибар үҙәгендә булды. Мәҡсүттәр уларға ҡарап һоҡлана ла, ғорурлана ла.


Нисек Ҡыш бабай һайларға? » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Нисек Ҡыш бабай һайларға?\n24.12.2018 Нисек Ҡыш бабай һайларға?\nБалаға Ҡыш бабай саҡырырға, тигән шәп уй килде башҡа. Ниндәй Яңы йыл унһыҙ булһын, ти?! Ошо маҡсат менән интернет киңлектәренә инеп киттем – ә бында Ҡыш бабайҙың ниндәйе генә юҡ!\nҒөмүмән, Ҡыш бабайҙар араһында дәғүәселек юғары, ахырыһы, сөнки хеҙмәт тәҡдим итеүселәр бик күп. Программаға йыр, бейеү, шыршы тирәләй төрлө уйын инә. 20 – 30 минутлыҡ программаға хатта 400 һумға ла заказ бирергә мөмкин. Артабан хаҡтар арта – берәү гармунда уйнаған Ҡыш бабай өсөн 500 һумға ҡиммәтләндерә, икенсеһе – профессиональ йырсы Ҡарһылыу өсөн. Хатта 3 мең һумға барып баҫҡандары бар, улары төрлө яҡлап өҫтөнлөктәрен күрһәтергә тырышҡан, костюмдарыбыҙ бик матур, тип тә маҡтанған. Шулай ҙа, альпинист Ҡыш бабайҙы иҫәпкә алмағанда, бер-береһенән әллә ни айырылып торғандарын тапманым. Сәнәғәт альпинисы булып эшләгән берәү үҙенең хеҙмәтен 6 мең һумға тәҡдим итә. Күҙ алдына килтерегеҙ: һин дә мин өйҙә ултырғанда, бишенсе ҡаттағы тәҙрәне шаҡып, бүләк тотҡан Ҡыш бабай ҡарап торһон әле! Тәүҙә ҡурҡышыңдан йөрәгең табаныңа төшөр, валлаһи! Хет 15-се ҡатта йәшә, һәр төрлө теләгеңде үтәргә әҙерҙәр, аҡсаңды түләһәң, әлбиттә.\nӨфөлә бик күп артист халҡы был хеҙмәт менән шөғөлләнә. Байрамдарҙа кеше аҡса түгергә теләй икән, ни эшләп йөрөмәҫкә, ти?!\nНимәһе ҡыуаныслы, йылдан-йыл Башҡорт Ҡыш бабайына һорау арта бара. Бәләкәстәрен туған телебеҙҙә ҡотлатырға теләүселәр 1,5 – 2 мең һумға Яңы йыл бүләге яһай ала. Әйткәндәй, 31 декабрь яҡынлашҡан һайын хаҡтар ҙа арта бара. Иң юғары хаҡ – йылдың һуңғы көнөндә. Хатта иң ябай программа 2,5 – 3 мең һумға етә.\nӘлиә исемле йәш ҡатын өсөнсө йыл байрам алдынан Ҡарһылыу булып сығыш яһай:\n–Төрлө бала була. Берәү ҡыуанып ҡаршы алһа, икенсеһе тартынып, ҡурҡып илай башлай. Уларҙы тынысландырыу өсөн бер аҙ ваҡыт үтә. Ғәҙәттә, ҡотлау өсөн 40 минут – бер сәғәт тирәһе ваҡыт талап ителә. Балаларҙың Ҡыш бабайҙың һаҡалын тартып ҡарауы, ҡосаҡлағанда тун эсенә ҡулын тығырға маташыуы – ғәҙәти күренеш. Хатта бүләктәр тоҡсайын урлау осраҡтары була. Бер ваҡыт төп атрибутты ярты сәғәттәй эҙләнек – бала берәү ҙә күрмәгәндә йәшереп ҡуйған һәм ләм-мим. Әсәһе тегене әрләп тә, юхалап та ҡарай, бәләкәс башын эйеп тик ултыра. Әмәлен тапмайынса ҡайтырға ҡуҙғалдыҡ. Фатирҙан сыҡҡайныҡ, тоҡсай подъезда ултыра! – Яңы йылға бәйле хәтирәләрҙең ниндәйе генә юҡ. – Беҙҙең хеҙмәт 2 мең һум, бынан тыш юл хаҡы, такси өсөн түләнә. Машинанан төшөп йортҡа йүнәлгәндә, уйын майҙансығынан бала-сағаларҙың күреп ҡалып арттан йүгереүе, «Беҙгә бүләк бирәһегеҙме? Шиғыр һөйләргә, йыр йырларға мөмкинме?» – тип бер төркөм эйәреүе бар. Хәҙер сығабыҙ, тип алдаштырып инеп китәбеҙ, һуңынан көтөп тора бит тегеләр!\nБашҡа балаларҙың да Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуға ышанысы юғалмаһын өсөн, ниҙер уйларға, хәлдән сығыу юлын табырға кәрәк. Үҙ ролдәребеҙгә оло яуаплылылыҡ менән ҡарайбыҙ, баланың холҡона, йәшенә, үҙ-үҙен тотошона ҡарап, сценарийҙы үҙгәртеп ебәрәбеҙ. Күп ата-әсә берәй фатирға инеп киткәнебеҙҙе күреп, подъезда көтөп тора һәм үҙҙәренә лә саҡыра. Әйткәндәй, йәштәр аҡсаһын түләй ҙә, хушлашабыҙ. Ә олораҡтар беҙгә бүләктәр бирә, көсләп сәйгә ултырта. Тиҙерәк сығып китергә тип уйлайһың да, тик өҫтәл янына ихлас ҡыҫтаған хужаларҙың күңелен һаҡлап, бер аҙ сәйләп ултырырға тура килә. Оҙаҡлап китһәк, ҡалын костюмдарҙа тирләп-бешеп бөтәбеҙ. Костюм тигәндәй, мин үҙемә милли Ҡарһылыу кейемен махсус тектерҙем.\n– Шулай уҡ корпоративтарға, мәктәптәргә, балалар баҡсаларына Ҡыш бабай саҡыртыу модала. Программаға килгәндә, уны заманса итеп төҙөргә тырышабыҙ, Яңы йыл йырҙары буйынса баттл, квест уйындары ойошторабыҙ.\n– Әлиә тик аҡса өсөн генә сығыш яһамай, баҡһаң. Йыл да балалар өсөн социаль приютҡа барып, ауыр тормош хәленә ҡалған бәләкәстәрҙең күңелен аса, уларға бүләктәр бирә. Ҡарһылыу әйтеүенсә, хәҙер ауылдарҙа ла Ҡыш бабай саҡыртып күңел асыу – ғәҙәти күренеш. Район үҙәгендә хаҡтар 500 – 800 һумға барып еткән.\nАниматор менән йөрөүсе Ҡыш бабайҙар ҙа бар. Клоун йәки берәй әкиәт персонажы балаларға бик оҡшай. Бәләкәсең ниндәй йәнһүрәт ярата, шуға ҡарап һайлайһың инде. Ғөмүмән, бала өсөн байрамдарға аниматор саҡырыу замана талабына әйләнеп бара, бигерәк тә ҡала ерендә.\n–Ҡыш бабайға декабрь башланыу менән заказ бирә башлайҙар, – тип һөйләй Насип ағай. Уның тылсымлы образға инеүенә бик күп йылдар уҙған.\n– Ҡатыным менән мәктәптәрҙә, балалар баҡсаларында йөрөйбөҙ. Балалар менән эшләүе ҡыҙыҡ бит ул. Костюмдар тектереп, тауышымды үҙгәртеп, Ҡыш бабай булып сығыш яһауымды оҡшаталар, көтөп алалар. Бәләкәстәр уратып ала ла янымдан китмәй. Быға тиклем фатирҙар буйлап йөрөнөк. Сибайҙа 6 йыл элек бер сығыш 750 – 1000 һум тора ине. Көнөнә 5 – 6 заказ үтәйһең. Һөйләшелгән ваҡытҡа ҡыңғырауға баҫаһың да, ата-әсәй йәшереп кенә тоҡҡа бүләк һалған саҡта баланы әүрәтәһең. Ғаиләнең кәйефенә ҡарап, импровизация килеп сыға.\nҠыш бабай хеҙмәтен күрһәткәндә, төрлө хәл була. Бөтә әйбер аҡсаға ғына ҡайтып ҡалмай бит инде. Кешеһенә ҡарайһың, төрлө ҡатлам кешеләре заказ бирә. Өйөнә ингәс, кешенең нисек йәшәгәне күренеп тора. Ҡай саҡ ташлама яһарға ла тура килә. Туғандар, дуҫтар өсөн бушҡа эшләйһең, әлбиттә. Шулай уҡ балалар приютына ярҙам итә инек. Заказ буйынса йөрөгәндә ҡыҙыҡ хәлдәр күп булды. 31 декабрь төнө эште тамамлап, машинабыҙ эргәһенә килһәк, бер егет, әйҙә, улымды ҡотлағыҙ, тип инәлә. Яңы йылға ярты сәғәт ваҡыт ҡалған. Һөйрәп тигәндәй алып инеп китте. Көсләп-көсләп апаруҡ аҡса тотторҙо. Ҡотлауын ҡотланыҡ, тик йортҡа ҡайтып етеп Яңы йылды ҡаршы ала алманыҡ. Юлда ҡаршылаған йыл шулай ҙа уңышлы үтте.\nӘ бер юлы заявка биргән ғаиләбеҙ өйҙә булмай сыҡты. Күршеләре юғалып ҡалманы, үҙҙәренә саҡырҙылар. Тегеләрҙе матур итеп башҡортса ҡотлап бөткәйнек, һуңынан хужаларҙың икенсе милләттән булыуы асыҡланды. Мосолман булһалар ҙа, телдәребеҙ ныҡ айырыла ине.\nӘбйәлил районында йәшәүсе Вәхит ағайҙың ҡушаматы – «Ҡыш бабай». Уға йәше-ҡарты шулай тип өндәшә. Ҡырҡ йылдан ашыу Ҡыш бабай ролен алмаштырғыһыҙ башҡарыусының төҫ-башы бала саҡтағы ҡотлау открыткаларында төшөрөлгән Ҡыш бабайға «һуйған да ҡаплаған». Ул мәктәп йылдарынан уҡ был образды үҙ иткән һәм бөгөн дә Яңы йыл кисәләрен көтөп ала. Балаларҙы ғына түгел, өлкәндәрҙе лә ышандырырлыҡ итеп уйнаған Вәхит ағай, бик күп район мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре кеүек, бөтә һөнәргә лә маһир – режиссер ҙа, актер ҙа, йырсы ла, бейеүсе лә, методист та. «Махсус заказ буйынса йөрөгәнем юҡ. Элегерәк кашауай сана егеп, ҡатынымды Ҡарһылыу итеп кейендереп, ауыл буйлап елдерә торғайным, – ти ул. – Аҡсаға түгел, әлбиттә. Өйҙәр буйлап балаларҙы ҡотлап, үҙем алған бүләктәрҙе тапшыра инем. Был тамашаны күптәр һағынып һөйләй».\nКешеләрҙе йылдың иң ҙур байрамы менән ҡотлауға йөрәк йылыһын һалған Вәхит ағайҙың иң ҙур хыялы – хаҡлы ялға сыҡҡас, ошо матур йоланы кире тергеҙеү. Балалар менән эшләүҙән көс-дәрт алам, уларҙың ихлас шатланыуынан үҙем икеләтә ҡыуанам, ти ул. Бөгөн клубтарҙа, коллективтарҙа Яңы йыл кисәләренең иң ҡыҙған мәле, район мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре рәтендә ошо ығы-зығыға сумған Ҡыш бабай тағы әллә күпме балаға мөғжизә бүләк итер әле.\n…Эҙләнә торғас, таптым бер Ҡыш бабай менән Ҡар ҡыҙын – башҡортса ҡотлайбыҙ, ҡурайҙа уйнайбыҙ, милли уйындар менән күңелде асабыҙ, тигәндәр иғланда. Минеңсә, балала башҡорт теленә ҡарата һөйөү уятыу өсөн үҙ Бабайыбыҙҙың булыуы мөһим. Хаҡы ла ҡиммәт түгел кеүек. Бала менән бергә үҙем дә Яңы йылды ихлас көтә башланым. Һуңғы көндәрҙә ниндәйҙер Яңы йыл мөғжизәһенә ышанып йөрөгән кеүекмен. Кешенең тәбиғәте шундай бит ул.\n– Алло, Ҡыш бабаймы был? Минең улымды килеп ҡотлап китегеҙсе, зинһар!...


Синоптиктар ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар вәғәҙә итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиноптиктар ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар вәғәҙә итә\n8:12, 29 июня 2010 Йәмғиәт\nШишәмбе республикала эҫе һауа торошо һаҡланасаҡ. Көндөҙ плюс 35-37 градус булыуы көтөлә. Унан һуңғы көндәрҙә республикаға бер аҙ һалҡын фронт ҡағыласаҡ, ләкин был ғына томра эҫе һауаны һыуындыра алмаясаҡ. Башгидромет үҙәгенең баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итеүенсә, 1 һәм 2 июлдә һауа температураһы көндөҙ – 22-25, республиканың көньяғында — 30 градусҡа тиклем булыуы көтөлә. Ял көндәренә инде көндәр тағы эҫетәсәк. Йәкшәмбе термометр бағанаһы яңынан 30 градустан юғары күтәреләсәк.\nШул уҡ ваҡытта иртәгә кискә табан республиканың айырым райондарында ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар яуыуы көтөлә. Әммә ҡоролоҡто ул ғына баҫа алмаясаҡ. Йәшенле ямғырҙар башлыса Башҡортостандың төньяҡ һәм төньяҡ-көнсығыш райондарында үтәсәк. Йәшенле ямғыр ваҡытында көслө ел иҫеүе ихтимал.


“Раевка шәкәр заводы – минең яҙмышым”\n21 Июнь 2019, 14:02\nҒабил Надир улы Рзаев бына 34 йыл инде Раевкашәкәр заводында хеҙмәт һала,\nул - шәкәр складының алмаштырғыһыҙ слесарь-ремонтсыһы.\n- Минең яҙмышым Раевка һәм шәкәр заводы менән тығыҙ бәйле –, - ти Ғабил Надир улы. Йондоҙҙар юл күрһәткәнме, әллә яҙмыш ҡушыуы булғанмы, ҡояшлы Әзербайжан егете менән Башҡортостан ҡыҙы алыҫ Киров өлкәһендә осраша. Ғабил унда хәрби хеҙмәт үтә, ә яңы ғына аҙыҡ-түлек сәнәғәте инженер-технологы дипломы алған ҡыҙ юллама буйынса ошо өлкәгә эшкә килә. Йәштәр ошонда танышып, бер-береһенә ғашиҡ була һәм тиҙҙән өйләнешә.\nӘ 1985 йылда йәш ғаилә Раевкаға күсеп килә. Икеһе лә шәкәр заводына эшкә урынлаша. Ошо дәүерҙән алып улар шәкәр ҡайнатыусыларҙың берҙәм һәм татыу коллективында хеҙмәт һала. Ғабил Надир улы - шәкәр складында слесарь-ремонтсы, ә Зөлфирә Фәйзрахман ҡыҙы - ашхана мөдире.\nРайон һабантуй байрамының бүләкләү тантанаһында Ғабил Рзаев та күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн республиканың Ауыл хужалығы министрлығы Почет грамотаһына лайыҡ булды. Был награданы уға яҡташыбыҙ, профессор, ауыл хужалығы фәндәре докторы, “Россельхозцентр”ҙың республика филиалы етәксеһе Рөстәм Кираев тапшырҙы.


Роберт Заһретдинов. Донъяны иңләгән ҡумыҙ | yuldashfm.ru\nСегодня: 11 Декабрь 2018\n285-77-85 (прямой эфир)\nРоберт Заһретдинов. Донъяны иңләгән ҡумыҙ\n- 18.12.16 -\n- Атайым 5-6 йәштәрендә арбаның металл тросынан ҡумыҙ яһап ала. Атаһынан гармун алыуын үтенә. Олатайым Абдрахман иһә, улым, ул бит ете бот он хаҡы тора, нисек ҡыш сығырбыҙ һуң, ти. Заһретдиновтар ғаиләһендә ете бала үҫә. Малай ватыҡ гармун табып ала һәм кистәрен уйын ҡоралында уйнарға маташа. Инструмент өн сығара алмай. Әммә атайым көйҙө ишетә. Ул уның күңелендә яңғырай.\nАуыл малайы нисек музыкаға ынтылған һуң? Яуабы ябай. Ул бәләкәйҙән көтөү көткән. Яланда теләйһеңме, юҡмы, тәбиғәтте тыңлай һәм ишетә башлайһың.\nАтайым Екатеринбург ҡалаһында һөнәрселек училищеһында уҡый. Салғы яныусы һөнәрен үҙләштерә. Дөйөм ятаҡта йәшәгәндә хромкала уйнарға өйрәнә. Уны йәнә байрамдарға һәм осрашыуҙарға саҡыра башлайҙар. Армияла иһә ул аккордеон менән дуҫлаша. Хәрби хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас Өфөлә баянсылар курсында белем ала. Мәсетле районында Мәҙәниәт йортонда эшләй. Ярайһы уҡ оҫтарған атайым баш ҡалабыҙға килеп Өфө сәнғәт училищеһының халыҡ уйын ҡоралдары бүлегенә уҡырға инә. Свердловск музыкаль-педагогия институтын тамамлай.\n1969 йылда ул Өфөләге музыкаль-педагогия училищеһында уҡыта башлай.\nУлар һоҡланғыс пар ине. Әсәйем атайыма, атайым әсәйемә ижад өсөн илһам, дәрт бирҙе. Бер береһен хупланылар, ярҙам иттеләр, һәр саҡ кәңәшләшеп эшләнеләр. Шуға ла әленән-әле уңыш яулай килделәр. Атайым мине ҡыйыу, тәүәккәл итеп тәрбиәләне. Хәрби кеше булыуымды теләне. Ә мин иҡтисадсы һөнәрен һайланым.\nАтайым ҡумыҙ тураһында сәғәттәр буйы һөйләй торғайны. Баласаҡтан ошо уйын ҡоралына ғашиҡ булып, уны үҫтереү, танытыу теләге менән йәшәне ул. Маҡсатына иреште. Үҙе ҡумыҙ яһаны, уны камиллаштырҙы, яңы төрҙәрен уйлап тапты. Башҡорт, татар, рус, монгол, яҡут, немец, фин, француз һәм башҡа халыҡтарҙың көйҙәрен башҡарҙы. Репертуарында тап ошо уйын ҡоралы өсөн эшкәртелгән 200-гә яҡын әҫәр бар. Ябай музыка ҡоралы атайымдың ҡулында моң сығанағына әйләнде. Ҡумыҙ – уны, ул - ҡумыҙҙы күтәрҙе. Был уйын ҡоралы уны донъялағы иң бәхетле кеше итте, дан-шөһрәт бирҙе, сәнғәтебеҙҙе байытты.\nАтайым педагог һөнәренә лә тоғро ҡалды. Хаҡлы ялға сыҡҡансы училищела уҡытты. Талапсан остаз, уҡыусыларына ышаныслы иптәш булды ул. Студенттарын йыш ҡына өйҙә лә күрергә мөмкин ине.\nАтайым баласағынан яланда көтөү көткән. Ел, ямғырҙар уны сыныҡтырған, тыуған тупрағы уға көс-ҡөҙрәт өҫтәгән, тәбиғәттең бөтә тауыштарын тойоу һәләтен биргән. Йөрәге моң тулы атайым ҡумыҙ сиртеп, ғүмеренең аҙағына тиклем илен, ерен, халҡын данланы. Беҙҙе сал быуаттар төпкөлөнә алып ҡайтты, батырҙар менән осраштырҙы, рухи тамырҙарыбыҙға юл асты, асылыбыҙҙы күрһәтте. Көйҙәрендә ер күкрәгенең һулышы, милләтенең булмышы, күңел сафлығы…\nАтаһының ғына улы түгел, ә халыҡ улы булды ул….\nЕсли найдёте ошибку, выделите текст и нажмите клавиши Ctrl+Enter.


“Ҡәҙерле кешемә” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Медиа » “Ҡәҙерле кешемә”\nБеҙҙең халыҡҡа хис-тойғоларҙы йыр-моң аша әйтеп биреү хас. Сөнки тап йыр-моң аша күңел ҡылдарының иң нескәләрен сиртергә, йөрәктә булып та, телгә килеп етә алмағанды аңлатырға мөмкин.\n“Юлдаш” радиоһы алып барыусылары көн һайын һеҙҙең яҡындарығыҙҙы ғүмер байрамдары уңайынан ҡотлай, изге теләктәргә ҡушып йырлы бүләк тапшыра. Көндөҙгө сәғәт 2-нән 3-кә тиклем – башҡорт телендә, 4-тән 6-ға тиклем татар телендә “Ҡәҙерле кешемә” тип аталған музыкаль ҡотлауҙар программаһы эфирға сыға. Ҡотлау заказдары бер ай алдан ҡабул ителә.\nӨфө халҡы һәм баш ҡала ҡунаҡтары ҡотлауҙы телеүҙәккә килеп тапшыра ала. Хаттар бүлеге эш көндәрендә, иртәнге сәғәт 9-ҙан көндөҙгө 5-се яртыға тиклем тәнәфесһеҙ эшләй.\nРайон-ҡалаларҙа, күрше өлкәләрҙә йәшәүселәрҙең һорауы буйынса, ҡотлау хатын банк бүлексәләре аша, иҫәпкә тейешле сумманы күсереп, электрон почтаға ебәрергә була. Ҡотлау биреү тәртибен һәм реквизиттарҙы беҙҙең рәсми сайтта yuldashfm.ru адресы буйынса һәм радионың “Бәйләнештә” селтәрендәге төркөмөндә лә ҡарай алаһығыҙ. Заказ эшләү өсөн ҡотлаған кешегеҙ тураһында тулы мәғлүмәтле хат талап ителә. Яҡын кешегеҙҙең тыуып үҫкән, йәшәгән ере, эшләгән урыны, ғаилә хәле, яратҡан шөғөлдәре, шәхси һыҙаттары тураһында мәғлүмәттәр яҙыуығыҙ һорала. Һеҙҙең хат нигеҙендә мөхәррирҙәр, ҡотлауға йылы һүҙҙәр һәм изге теләктәр өҫтәп, тыңлаусы күңеленә еткерә. Исем-шәрифтәрҙе, ауыл-ҡасаба атамаларын баҫма хәрефтәр менән яҙыуығыҙ мотлаҡ.\nҠотлауҙы ниндәй көнгә, ниндәй телдә тапшырыуығыҙҙы ла мотлаҡ күрһәтергә кәрәк. Элемтә өсөн телефонығыҙҙы ла яҙырға онотмағыҙ. Эфирҙа йырҙар ҡабатланмаһын өсөн, заказ биреүсе кешегә ҡағылған төп талаптарҙың береһе – йырҙың ике вариантта булыуы. Беҙҙең реквизиттарға үҙегеҙгә уңайлы банк бүлексәһендә йә онлайн тәртиптә аҡса күсереп, хатты компьютерҙа баҫтырып йә ҡулдан аңлайышлы яҙып, квитанция күсермәһе менән бергә ебәрегеҙ. Электрон почтаның адресы: radioufa2013@yandex.ru.\nҠотлау хаҡы – 700 һум, диск менән – 750 һум.\nБелешмәләр өсөн телефон – 8 (347) 291-22-47\nБайрамдар уртаҡ булһын!\nСығыу ваҡыты 14-03-2017, 09:59 | Ҡаранылар: 584\nДонъяны башҡортса тыңлағыҙ!\nХаттар яҙҙым ултырып...\nЯҡындарығыҙҙы Ҡыш бабайҙан ҡотлатығыҙ\nЯҡындарығыҙҙы эҙләп табырға мөмкин


Борис Гребенщиков Өфөлә «Аквариум»дың 40.00 йыллығын үткәрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБорис Гребенщиков Өфөлә «Аквариум»дың 40.00 йыллығын үткәрҙе\n13:08, 15 марта 2012 Йәмғиәт\n«Аквариум» төркөмө һәм Борис Гребенщиков «40.00 йәш» юбилей программаһы менән Йәштәр һарайы сәхнәһендә сығыш яһаны.\nКонцерт ике сәғәт ярымдан ашыу барҙы. Гребенщиков төркөмдөң элекке хиттарын, шулай уҡ яңы йырҙарын башҡарҙы. Сарала билдәле ҡурайсы Роберт Юлдашев та ҡатнашты, легендар музыкант менән ул бер нисә импровизация башҡарҙы.\nБорис Гребенщиков һүҙҙәренсә, тамашасылар, шул иҫәптән өфөлөләр алдында сығыш яһау уның өсөн оло хөрмәт.\nУның концерттары һәр саҡ төрлө була. Музыкант репертуарында 500-ҙән ашыу йыр бар. Һәр береһенә айырым кәйеф кәрәк — әгәр ул юҡ икән, тимәк, был йыр концертта башҡарылмаясаҡ.\n«Аквариум» төркөмөн булдырыусы фильмдар өсөн йырҙар яҙа башлаясағын да фараз итә.\n— Фильмдар өсөн йыр яҙыу буйынса бер нисә тәҡдим дә булды, — тине Борис Гребенщиков. – Билдәле сценарист һәм режиссер Иван Вырыпаев үҙенең яңы киноһы өсөн минең йырҙы алды. Әммә нәҡ фильмдар өсөн музыка яҙырға әлегә мөмкинлек юҡ: йыл әйләнәһенә гастролдәрҙә йөрөйбөҙ, һуңғы ай ярым эсендә өйҙә өс көн генә булдым. Үҙемдең ейәнемде ғүмеремдә — ике тапҡыр, ә ейәнсәремде өс тапҡыр ғына күрҙем. Бына шундай номиналь ҡартатай мин: бар ҙа кеүек, юҡ та кеүекмен. Ә әгәр мин ысын ҡартатай булһам, һеҙ мине күрмәҫ инегеҙ. Был йәһәттән мин ғаилә кешеһе түгел. Минең балаларым – йырҙар.\nЗамандаштары араһынан үҙенең кумиры булырлыҡ бер кешене лә атаманы Гребенщиков.\n— Меңләгән башҡарыусының ижадын хөрмәт итәм, — тине музыкант. — Әммә йырҙарын һәр ваҡыт тыңлағы килеп торған бер кешене лә атай алмайым.\n— Легенда булыу еңелме?\n— Белмәйем, булып ҡарағаным юҡ.\nРозалия Вәлиева | фото: Дмитрий Озеров һәм Олег Яровиков автор: Розалия Вәлиева | фото: Дмитрий Озеров һәм Олег Яровиков\nТеги: концерттар, «Аквариум» төркөмө, Борис Гребенщиков


Башҡорт телен өйрәнгем килә! » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Телгенәм - бергенәм » Башҡорт телен өйрәнгем килә!\nБашҡорт телен өйрәнгем килә! 26.01.2018 // Телгенәм - бергенәм\nБалалар менән осрашыу һәр саҡ күңелдә илһам осҡондарын уята. Дәүләкәндең 7-се мәктәбе уҡыусылары ла бик һиҙгер әңгәмәсе, ҡыҙыҡһыныусан булып сыҡты. Бында тел ҡәҙерен белгән, илен һөйгән уҡытыусы Ғәлиә Дәүләтова саҡырғайны.\n“Башҡортостан” гәзитендә лә ошо хаҡта һөйләшербеҙ, тип “Бәйләнештә” социаль селтәрендә вәғәҙә итеүемә лә апаруҡ ваҡыт үтеп киткән. Әммә был мәктәп хаҡында һөйләргә кәрәк. Әле бында ике башҡорт теле уҡытыусыһы эшләй: Ғәлиә Дәүләтова менән Альбина Янибаева.\nБөгөн был мәғариф усағында 803 уҡыусы белем ала. Шуларҙың 145-е – башҡорт балалары. Уларҙың 18-е башҡорт телен туған тел булараҡ, ә 127-һе дәүләт теле булараҡ өйрәнә. Бер ҡараһаң, ғәжәпләнеп тә ҡуяһың: аҙнаһына бер сәғәт эсендә бала ни үҙләштерә инде?.. Былай дәүләт телен бар балалар ҙа (беренсенән алып ун беренсе класҡа тиклем) өйрәнә. Мәктәп директоры Ильвира Әнис ҡыҙы был яҡтан башҡорт теле уҡытыусыларына ныҡлы терәк. Тик ата-әсәләрҙең балалары өсөн урыҫ телен туған тел итеп һайлауҙары башҡа һыймаҫлыҡ хәл. Әлеге лә баяғы бер үк балыҡ башы – башҡорт милләтле ата-әсәләр үҙҙәре үк телен белмәй, балаларына өйрәтергә теләмәй. Үҙебеҙ ошондай мөнәсәбәттә булғас, башҡаларҙан беҙ ни талап итә алабыҙ һуң?!\nБашҡорт әҙәбиәтенә һәм теленә арналған кисәне VI “а” класы уҡыусылары Алиса Морева менән Камилә Мөлөкова алып барҙы. Һүҙ сәнғәте хаҡында һөйләшергә йыйылғандар һәр береһе тиерлек башҡорт, урыҫ телдәрендә шиғыр уҡыны, ятланы: Илья Пирогов, Илнар Хәбибназаров, Алмас Әхмәтов, Алиса Морева, Элина Ғәлиева, Шамила Дагирова, Зөһрә Хәмиҙуллина, Гүзәл Әхмәтйәнова, Индира Әлиева, Алтынай Әхмәтова. Уларҙың һәр береһе шиғырға ниндәй мәғәнә һалынған, авторҙар нимә әйтергә теләгәнен еткерергә тырышты. Шуныһы үҙенсәлекле – балалар шиғырҙы үҙҙәре теләгәнен һайлап алған. Һорауҙарҙы ла бирә беләләр бит әле: “Ҡасан беренсе шиғырығыҙҙы яҙҙығыҙ?”, “Башҡортса шиғыр яҙыу отошломо?”, “Башҡорт теленән һеҙҙең шиғырҙарҙы кем урыҫсаға тәржемә итә?”, “Милли әҙәбиәттәрҙең киләсәге бармы?”... Аңлап тораһығыҙ, һис кенә лә ябай һорауҙар түгел. Ижад менән шөғөлләнеү ҡасан отошло булды икән ул? Балалар ҙа быны белеп үҫергә тейештер. Әммә Күктәр ниндәй ҙә булһа сәнғәт төрөнә илһам биргән икән, ошо үҙе үк бәхет түгелме ни? Уҡыусылар араһында ла ижади фекерләгәндәр, шиғыр яҙғандар етәрлек. Шуныһы һоҡландырҙы: башҡорт телен өйрәнергә, башҡортса китаптар уҡырға теләгән башҡа милләт балалары ла бар. Уларға башҡаларҙың лөғәтен, телмәрен аңлау ҡыҙыҡлы. Аңлаған кеше төшөнә торғандыр, әгәр башҡортса яҡшы белһәң, башҡа төрки телдәре лә аңлашылып ҡына тора бит. Был хаҡта ла үҫмерҙәр белеп үҫһә икән!\nҒәлиә Дәүләтова 2016 йылда “Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы” конкурсында еңеүсе булған. Мәктәп уҡыусылары республикала уҙғарылған фәнни-ғәмәли конференцияларҙа эҙләнеү эштәре менән, иншалар конкурсында призлы урындар ала.\nЯҡты кисерештәр уятҡан кисәбеҙҙе Әҙилә Бейсебаева, Алина Хөснөтдинова, Диана Ғиләжева йырҙары менән биҙәне. Хәҙерге балалар ижад кешеләренә беҙ бала саҡта ҡараған һымаҡ ҡарамай. Беҙ уҡыусы саҡта яҙыусыны пәйғәмбәрҙәй күрә инек, сөнки китап рухында, шағир моңонда үҫтек. Совет осоро әҙәбиәттән идеология яһаны, әҙәбиәт аша үҙ идеологияһын халыҡҡа һеңдерҙе. Ә улар әҙиптәрҙе, беләһегеҙме, кем тип атай? Үҙен эшендә тапҡан профессионал, тиҙәр. Шәп тә инде. Заманса фекер. Башҡорт әҙәбиәтенә, теленә ихтирам күрһәткән мәктәптән беҙ ҙә, бынан бик күп ижади профессионалдар, илдең изге хеҙмәткәрҙәре сыҡһын, тип ҡайттыҡ.


Хәбәрҙәр: Мысыр: “Мосолман туғандар” өҫтөнән суд йәнә кисектерелде.\nМысыр: “Мосолман туғандар” өҫтөнән суд йәнә кисектерелде.\nМысырҙа аңлы рәүештә үлтереүҙә һәм ҡорал һаҡлауҙа ғәйепләнгән “Мосолман туғандар” башлыҡтары өҫтөнән суд йәнә кисектерелде. Икенсе тапҡыр инде судьялар, ғәйепләнеүселәрҙең үҙҙәрен килешһеҙ тотоуын сәбәп итеп, суд ултырышын туҡтатты. Шаршамбы суд залында ғәйепләнеүселәрҙең туғандары һәм журналистар араһында талаш башланды һәм саҡ ҡул һуғышына ҡәҙәр барып етмәне.\nҒәйепләнеүселәрҙең береһенең ҡыҙы һөйләй:\n“Суд органдары системаһы эшенә беҙҙең ышанысыбыҙ юҡ. Ул сәйәсиләштерелгән һәм хәҙерге режимға эшләй. Беҙҙең берҙән-бер өмөтөбөҙ- Аллаһ ғәҙеллеге.”\nМысырҙың баш ҡалаһы Ҡаһирәлә иһә исламистарҙы яҡлаусы студенттарҙың ҡаршылыҡ акциялары туҡтамай. Айырым алғанда, донъялағы иң ҙур “Әл-Әзхәр” университеты районында йәштәрҙең тәртип һағында тороусылар менән аяуһыҙ бәрелеше булды. “Туғандар”яҡлылар полицейскийҙарға таштар, һыулы шешәләр атты. Халыҡты ҡыуып таратыу өсөн, полиция йәш ағыҙыусы газ ҡулланды.\nШундай уҡ хәлдәр Ҡаһирә университеты янындағы “Ән-Нахда” майҙанында булды. Демонстрацияла ҡатнашыусылар “хәрбиҙәр власы”на һәм күптән түгел ҡабул ителгән урам ҡағиҙәләрен ҡатыландырыусы законға ҡаршы сыға.


Төбәктең данын арттырырҙар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Төбәктең данын арттырырҙар\nТөбәктең данын арттырырҙар 12.08.2014 // Белем һәм тәрбиә\nРайонда тәрбиә, белем биреү өлкәһен заман талаптарына ярашлы үҙгәртеү, камиллаштырыу йүнәлешендә байтаҡ эш башҡарыла. Барыһынан элек, балаларҙы милли рухта тәрбиәләүгә, яңы педагогик алымдар ҡулланыуға, ғаилә менән мәктәп араһында тығыҙ бәйләнеш булдырыуға ҙур иғтибар бүленә.\nТөбәктә йәмғеһе 32 мәғариф учреждениеһы, шул иҫәптән 22 дөйөм белем биреү, 9 төп белем биреү һәм башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы эшләй. Уларҙа 3858 бала уҡый һәм тәрбиәләнә, һәр класта уртаса 11 уҡыусы иҫәпләнә. Мәктәпкәсә белем биреү тармағында 34 балалар баҡсаһы һәм мәғариф учреждениеларында мәктәпкәсә йәштәгеләр өсөн биш төркөм бар. Уларҙа 1498 бала тәрбиәләнә. 2013 йылда Түбәнге Йәркәйҙә 110 урынлыҡ балалар баҡсаһы – «Баланы үҫтереү үҙәге» – асылды.\nРайон үҙәгендә ике инновацион белем биреү учреждениеһы бар. Үрге Йәркәйҙә – 1-се гимназия-интернат нигеҙендә һәләтле балалар өсөн ресурс үҙәге, Түбәнге Йәркәйҙә лицей эшләй. Бында урыҫ теле, химия, биология, математика фәндәре тәрән өйрәнелә. Барыһы 27 ауылдан уҡыусылар йөрөп уҡый, бының өсөн 19 автобус ҡаралған.\nТөбәктә йәмғеһе 597 педагог эшләй. Уларҙың 92 проценты юғары белемгә эйә, һәр кемеһе тырышып хеҙмәт итә. Тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында даими рәүештә семинарҙар, асыҡ дәрестәр, фекер алышыуҙар үткәрелә. Районда 2011 йылдан алып һәләтле балаларға стипендия түләнә. Быйыл уға Үрге Йәркәйҙәге 1-се гимназия, Т. Рахманов исемендәге 2-се, 4-се урта мәктәптәр, Баҙытамаҡ, Үрге Мансар, Илеш мәктәбе уҡыусылары лайыҡ булды.\nЙылдан-йыл мәктәптәрҙең матди-техник базаһы нығый, төрлө ҡоролма менән байытыла, спорт йыһаздары алына, һәр белем усағында интерактив таҡталар һәм мультимедиа саралары бар, мәктәптәрҙең барыһы ла Интернет селтәренә тоташтырылған, һәр береһенең шәхси сайты бар. Ә Түбәнге Йәркәйҙәге лицейҙа электрон китапхана, электрон ашхана, электрон үткәреү системаһы булдырылған, заманса компьютерҙар менән йыһазландырылған үҙәк эшләй.\nЙыл һайын районда туған тел уҡытыусыларының семинары юғары кимәлдә ойошторола. Педагогтар республика семинарҙарынан да ситтә ҡалмай. Башҡортостанда үткәрелгән олимпиада, конкурстарҙа һәр ваҡыт юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән туған тел уҡытыусыларының хеҙмәте маҡтауға лайыҡ. Уларҙың береһе К. Насретдинова Үрге Йәркәй 4-се урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Быйыл ул, шағир Рауил Бикбаевтың 75 йәшлек юбилейына арналған республика конкурсында ҡатнашып, өсөнсө урынға лайыҡ булды. Тырыш педагогтың уҡыусылары район данын яҡлап, республика кимәлендәге сараларҙа ҡатнашып, ҙур уңыштарға өлгәшә. Мәҫәлән, VIII класс уҡыусыһы Элина Абдуллина – Халыҡ-ара туған тел, яҙыу һәм мәҙәниәт көнөнә арналған республика форумында, IX кластан Айгөл Ғәзизова төбәк-ара башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаһында, шул уҡ класс уҡыусыһы Илвина Карамова «Республикамды йырлайым!» республика конкурсында икенсе урынды алды.\nЭтәй урта мәктәбенең IX класс уҡыусыһы Юлиә Яковченка башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса республика олимпиадаһында беренсе урынды яуланы. Илеш мәктәбенең IX класында белем алған Лиана Ғәлиуллина “Урал батыр” эпосын яттан һөйләү бәйгеһендә өсөнсө булды. Әйткәндәй, ул был конкурста 2009 йылдан алып ҡатнашып, призлы урындар ала.\nҮрге Йәркәйҙәге Т. Рахманов исемендәге урта мәктәптә лә уҡыусыларҙың төрлө яҡлы үҫешенә ҙур иғтибар бүленә. Мәктәп директоры Рауил Ғабдрафиҡов етәкселегендә ижади фекерләгән әүҙем уҡытыусылар эшләй. Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Н. Вәлиев – физика-математика уҡытыусылары конкурсында, «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» бәйгеһендә, Р. Ғабдрафиҡова “Мәғариф” милли проектына ярашлы үткәрелгән “Рәсәй Федерацияһының алдынғы уҡытыусыһы” конкурсында еңеү яуланы.\nУҡыусылар йыл һайын төрлө фәндәр, спорт буйынса район, республика ярыштарында ҡатнашып, призлы урындарҙы ала. Мәҫәлән, II класс уҡыусыһы Альбина Бәҙретдинова (етәксеһе – Л. Яхина) «Һаумы, һаумы, әкиәт!» конкурсында беренсе урынға лайыҡ булып, маҡтау ҡағыҙы һәм велосипед менән бүләкләнде. Алмас Мәхмүтов (уҡытыусыһы – Н. Вәлиев) иһә XIX республика техник олимпиадаһында беренсе булды. Туғыҙынсыла уҡыған Раил Зиннәтов Башҡортостанда армспорт буйынса икенсе урынға сыҡты.\nҒөмүмән, мәктәп коллективы рухи һәм физик яҡтан ныҡлы, ижади, үҙаллы фекерләй белгән, тыуған илен, халҡын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, тарихын ихтирам иткән шәхес тәрбиәләү йүнәлешендә эҙмә-эҙлекле эш алып бара.


Мәктәптәрҙә яңы йыл каникулдары оҙайтыласаҡмы? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nМәктәптәрҙә яңы йыл каникулдары оҙайтыласаҡмы?\nРеспублика мәктәптәрендә яңы йыл каникулынан уҡыуҙарҙың ваҡытында башланасағы тураһында әле фараздар яһарға иртәрәк. Ә дүшәмбенән уҡытыу ғәҙәти режимға күсерелде. Быға тиклем ошо ауырыуҙы йоҡторған балалар сирҙән тулыһынса һауығыуы тураһында белешмә килтерергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта 750 бала дистанцион белем алыуҙа ҡалдырыла. Бинаға үтеүҙең ҡәтғи режимы һәм уҡыусылар ағымын көйләү. Балалар бындай шарттарға күптән күнеккән. Шулай ҙа алтынсы кластан унынсыға тиклемге уҡыусылар һуңғы биш аҙнала мәктәпкә беренсегә килә. Ғәҙәти уҡытыу режимын онлайн формат алыштыра алмай, тигән фекерҙә күптәр. Ата-әсәләр ҙә балалар яҡлы. Ни тиһәң дә, йәнле аралашыуҙан яҡшырағы юҡ. Юғары синыфтарҙа белем алған 150 мең уҡыусы был дүшәмбенән йәнә парта артына ултырҙы. Был көнгә мәғариф учреждениелары хеҙмәткәрҙәре етди әҙерләнде. Өфөнөң 44-се полилингваль мәктәбе, мәҫәлән, тотош дезинфекция үткән. Шул уҡ ваҡытта республикала 750 уҡыусы дистанцион белем алыуҙы һайлаған. Был балалар өсөн дәрестәр мәктәп теҙмәһе буйынса онлайн рәүештә үткәрелә. Теләгәндәр уҡытыу кейстары буйынса айырым белем ала. Советтар союзы Геройы Александр Горчилин исемендәге урта мәктәптә 19 бала ошо рәүешле уҡый. Ниндәй ысул буйынса уҡыһалар ҙа, иң мөһиме, белем сифаты ҡаҡшамаһын. Мәғариф министрлығында дистанцин уҡытыу  — мәжбүри сара, тиҙәр. Онлайн уҡытыу форматы  — йәнле арашалыуҙы алмаштыра алмай, тигән фекерҙә улар. Мәғариф министрлығында белдереүҙәренсә, төп бурыс – мәктәптәрҙә барлыҡ һаҡланыу сараларын теүәл үтәү. Талаптарҙың үтәлешен уҡытыусылар һәм ковидҡа ҡаршы инспекторҙар етди тикшерә. Оҙаҡламай, Республика етәксеһе Радий Хәбиров Күрһәтмәһенә ярашлы, Башҡортостандың барлыҡ мәғариф учреждениеларын күҙәтеү идаралығы хеҙмәткәрҙәре тикшерә башлаясаҡ.


Балдыҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Балдыҙ\nБалдыҙ 21.12.2018 // Әҙәбиәт\nӘле ире менән бергә йәшәгән ваҡытта Нурания юҡ-юҡта еҙнәһенең үҙенә төбәлгән сәйер ҡарашынан тертләп китә ине. Шуға, әүәлгесә, ҡыҙыҡ-мыҙыҡ һөйләп шаярыуына, уйнап-көлөүенә сик ҡуйҙы. Апаһы өйҙә булмағанда, йомошо булһа ла, уларға барманы. Еҙнәһе менән үҙе араһына кәртәләр ҡуйған һайын, теге нығыраҡ бәйләнде. Хатта ҡайһы ваҡыт шаярған булып, самаһыҙ һөйләнде, хатта юҡ-юҡта биленән тотоп алырға ла тартынманы. Әлбиттә, әйләнә-тирәләге кешеләр ҙә быны һиҙмәй ҡалмағандыр. Ире юл фажиғәһенә осрап, вафат булғас, еҙнә кеше балдыҙының өйөнә килеп үк инде. Нурания яңғыҙ ине. Ҡара пакет тотҡан ҡулын ҡайҙа ҡуйырға белмәй, уңайһыҙланыуынан бер урында тапанды. Шунан:\n— Бына, үтеп барышлай хәлегеҙҙе белешәйем тип кенә индем, — тине. — Диана өйҙәме?\n— Уҡыуында, бына хәҙер ҡайтып етергә тейеш, — тине Нурания, ҡыҙының әхирәте менән бассейнға барырын белһә лә. Шунан сәй ҡуйып, еҙнәһен өҫтәл янына саҡырҙы.\n— Ниңә апайым менән килмәнегеҙ, уның да беҙҙә күптән булғаны юҡ... Хәлдәрегеҙ нисек?..\nАралашыуҙарында ниндәйҙер көсөргәнешлек бар кеүек.\n— Былай бөтәһе лә яҡшы кеүек. Әле үтеп барышлай ғына индем... Ярай, икенсе юлы бергә килербеҙ, — тип күстәнәстәрен өҫтәлгә алып ҡуйҙы.\n— Кит, юҡты, алып ҡуй, хәҙер икәү генә шарап эсеп ултырабыҙмы, алып ҡайтырһың, өйҙә үҙегеҙ эсерһегеҙ!\n— Алып килгән күстәнәсте тегендә-бында йөрөтмәйем инде, ул ни шарап тимәһәм, үпкәләр, һут ҡына. Бына бит нисә генә градус тигән... – тине ул, шешәләге яҙыуын уҡып. — Унан кире, миңә бөгөн эштә премия бирҙеләр, шатлығымды уртаҡлашҡың килмәйме һуң?\n— Әлбиттә, шатмын, лутсы ғаиләңә аҡсалата алып ҡайтып бирһәң, апайым ҡыуаныр ине. Әтеү әйләнгән һайын минән бурысҡа аҡса һорап тора.\n— Шулаймы ни, белмәй инем, ул һиңә күпме тейеш, мә, мин ҡайтарып бирәм... – кеҫәһен әйләндереп, булған аҡсаларын өҫтәлгә һалды.\n— Бына ошолай ғына, ҡалғанын ал! Мин апайыма һинең бөгөн килгәнеңде, бурысын ҡайтарғаныңды әйтермен.\n— Кәрәкмәй, үҙем әйтермен. Ул былай ҙа мине һинән көнләшә. “Йоҡлағанда исемен йыш ҡабатлайһың”, — ти...\n— Нурания бер мин генә түгел дә...\n— Шулайын-шулай, тик ул һин тип уйлай.\n— Шуға ситләштеме ни ул минән, арала һалҡынлыҡ тоям. Килһә лә һөйләшергә һүҙе юҡ, йомошон йомошлай ҙа ҡайтып китә һала. Ундай уй хатта башыма ла килмәне... Әпәт ирешкәнһегеҙҙер, тип уйлай инем. Үҙе һөйләмәгәс, төпсөнөп тормайым... Ә һин ниндәй Нуранияны төшөңдә күреп, һаташып ятаһың? Мине тип уйламайым...\n— Һине... Ысынлап... Хистәремде аңлайһыңдыр, тип уйлағайным...\n— Кит әле, юҡты шаярып та һөйләмә!\n— Нурания, күңелем һиңә тарта, ни эшләргә лә белмәйем.\n— Әле шуны һөйләргә килдеңме? Былай булғас, мә күстәнәстәрең, бүтән яңғыҙың килеп йөрөмә!\nНурания еҙнәһен башҡа тыңларға теләмәне. Тегенең ҡаршылашыуына ҡарамай, ҡулына күстәнәстәрен тоттороп, ишектән этеп-төртөп тиерлек сығарып ебәрҙе.\nБынан һуң Нурания баҙрап ҡалды. Ни эшләргә? Апайыма әйтергәме? Уға әйтһәм, хәҙер ғауға күтәреп, әсәйемдәргә ҡайтып китәсәк. Унан да яманы – айырыласаҡ. Был темаға кем менәндер кәңәшләшергә лә уңайһыҙ... Улай ҙа уйланы балдыҙ, былай ҙа, тик бер ҡарарға ла килә алманы. Һуңғы сиктә, бәләһенән баш-аяҡ тип, был хәлде күңеленең иң төбөнә күмеп ҡуйҙы һәм бер кемгә лә өндәшмәҫкә булды.\nӘ еҙнәһе балдыҙынан былай ғына баш тарта алманы. Ул ситкә этәргән һайын, ҡаны нығыраҡ ҡайнаны. Инде хәҙер ул яратыуын да онотто һәм, нисек тә теләгәнен алып, маҡсатына өлгәшеү тураһында уйланы. Һуңғы осрашыуҙарынан һуң бер йыл үттеме-юҡмы, тыуған көн тигән сәбәп менән, ҡып-ҡыҙыл раузаларҙан ҙур гөлләмә һатып алып, йәнә балдыҙының ишеген ҡаҡты. Нурания һуңғы осрашыуҙарын һаман онотмағайны әле. Бимазалап йөрөмәгәс, был аңланы тип ҡыуанып та ҡуйғайны. Ә инде еҙнәһен йәнә ишеге төбөндә күргәс:\n— Бәй, тағы ниндәй елдәр ташланы, апайым ҡайҙа? – тип әйтә һалды.\n— Теге мәл өсөн һинән ғәфү үтенергә килдем. Бына шулай, индерһәң индер, индермәһәң, мә бүләк, — тип гөлләмәһен һуҙҙы.\n— Был тиклем матур гөлләмәне алғас, сәй ҙә эсермәй ҡыуып сығара алмайым инде, ин! Мин һеҙҙе кис көтә инем, — тине.\nЕҙнәһенең бер аҙ төшөрөп алғанлығын һиҙеп ҡалғас, ҡатындың күңелен шом биләп алды. Шулай булһа ла, тыуған көнөндә бер ҙә насар уйлағыһы килмәне.\n— Әлегә бер нәмәм дә әҙер түгел, ҡоймаҡ менән сәй эсеп ал да ҡалғанын кис ҡунаҡтар менән дауам итербеҙ.\n— Һин мине ғәфү иттең тип аңланым, рәхмәт, — тине еҙнәһе, балдыҙына яҡынлап. Хатта эҫе тыны Нуранияның сикәһенә килеп бәрелде. – Балдыҙ, ә янған йөрәк менән нимә эшләргә миңә?..\nНурания һүҙен уйынға борорға тырышты:\n— Нимә, һаман янамы ни?\n— Яна, ещё как яна, мә, йөрәгемде тотоп ҡарале! – тип Нуранияның ҡулынан тотоп алып йөрәгенең өҫтөнә ҡуйҙы. – Тояһыңмы?\nБалдыҙының ҡағылыуы еҙнәһенә ток менән һуҡҡан кеүек булды. Аяҡ быуындары тотмай, ултырғысына ултырҙы. Нурания:\n— Юҡ, бер нәмә лә тоймайым, бөтәһе лә яҡшы, башымды әйләндермә. Ана, сәйеңде эс тә, эсмәһәң, кискә тиклем һау булып тор! – тип сынаяғын еҙнәһенең алдына күсереп ҡуйҙы.\n— Сәй сәй инде ул... – Еҙнәһе ҡапыл Нуранияның биленән ҡосоп алып, алдына ултыртты. Көслө ҡулдары балдыҙының тәне буйлап йүгерҙе, ирендәре ирененә үрелде. Нурания:\n– Еҙнә, ебәр, әтеү ҡысҡырам! – тип тегенең ҡулынан ысҡынырға маташты. Көстәр тиң түгел. Тыпырсынып бер эш тә сығара алмаясағын аңлаған Нурания ҡулына ҡатыраҡ нәмә эләктереп алырға тырышты... Тик, үс иткәндәй, улары бәрелеп-оролоп иҙәнгә тәгәрәне. Еҙнәһе, балдыҙын күтәреп алып, йоҡо бүлмәһендәге карауатҡа индереп бәрҙе. Шунан бер хәрәкәт менән уның өҫтөндәге халатын һыпырып алды. Ул салбар ҡайышын ысҡындырырға маташҡан арала Нурания, карауат эргәһендәге тумбочка өҫтөндә ултырған ҡорос һынды эләктереп алып, ажғырып өҫтөнә менеп килгән еҙнәһенең башына саҡ ҡына һуғып өлгөрмәне, фатир ишегенең ҡыңғырауы шылтыраны.\n— Диана ҡайтты, кит, асмаһам, хәҙер үҙе килеп инәсәк, — тип Нурания артыҡ эмоциянан тыны ҡыҫылған еҙнәһен өҫтөнән тибеп төшөрҙө...\nОшо ҡот осҡос ваҡиғаны күпме генә хәтеренән юйып, оноторға теләһә лә, онота, тыныслана алмай Нурания. Әгәр шунда ҡыҙы ҡайтмаһа, нимәләр булып бөтөрөн күҙ алдына ла килтерә алмай... Хәйер яҡшы бөтмәҫе көн кеүек асыҡ ине...\nБөгөн апаһы менән еҙнәһе матур ғына донъя көтә. Тик еҙнәһенең юҡ-юҡта серле итеп ҡараш ташлауы, ҡайһы саҡ шаярған булып күҙ ҡыҫып алыуҙары, һаҡ бул, әле алыш бөтмәне тип киҫәткән кеүек, күңеленә шом һала.\nЭйе, хәҙер бөтәһе лә артта ҡалды тиһә лә, уяулыҡты юғалтырға ярамай икәнен белә Нурания. Йәберләнгән күңел бөгөн дә, һыҙлаған теш кеүек, һулҡылдап үҙен оноттормай.


Бизнесҡа – «йәшел ут»!\n17 Август 2010, 16:40\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика предприятиелары етәкселәре менән осрашыуын «Беҙҙең төп бурысыбыҙ – республика бизнес-ойошмаларының һәр береһенә үҫеш өсөн тигеҙ шарттар булдырыу», – тигән һүҙҙәр менән башланы. Осрашыуҙа шулай уҡ БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров, БР сәнәғәт һәм инновация сәйәсәте министры Роберт Ваһапов, БР иҡтисади үҫеш министры Владимир Балабанов ҡатнашты.\n– Яңы формалаштырылған Хөкүмәт бизнес үҫешенә яҡшы шарттар булдырыуға йүнәлтелгән. Эшҡыуарҙарҙы өҫтәмә йөкләмәләрҙән азат итеү, административ ҡаршылыҡтарҙан ҡотолдороу кәрәк. Предприятие директоры кимәленә тиклем күтәрелгән аҡыллы, белемле, оҫта етәкселәр уларҙан тыш та дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул итә ала, ситтән баҫым яһап тотҡарлау ярамай, – тине Рөстәм Хәмитов.\nШулай уҡ республика бюджетына бизнес предприятиелары эшмәкәрлеге килтергән һалым килеме күләменең ҡыҫҡарыуына юл ҡуйылмаҫҡа тейешлеген дә әйтеп үтте республика башлығы.\nПрезидент әйтеүенсә, республика етәкселеге эшҡыуарҙарға бөгөндән ярҙам итергә әҙер. Шәхси-дәүләт партнерлығы, хоҡуҡи-норматив акттарҙы еңелләштереү кеүек юлдар ҙа ҡараласаҡ. «Беҙҙең өсөн һеҙҙең бизнесты Башҡортостан Республикаһы территорияһында һаҡлап ҡалыу мөһим. Һеҙҙең эшмәкәрлек үҫешкән һайын республикала эш урындары артасаҡ, өҫтәмә ресурстар, яңы производстволар буласаҡ», – тине Рөстәм Зәки улы.\n«Түңәрәк өҫтәл» рәүешендә ойошторолған һөйләшеүҙә һәр кем үҙ фекерен еткерә алды. Сығыш яһаусылар ер-милек мөнәсәбәттәрен көйләүҙә административ регламент булдырыу, эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамын арттырыу, кредит алыу процесын яйға һалыу мәсьәләләрен күтәрҙе. ҡайһы бер предприятие етәкселәре әҙер бизнес-проекттары менән дә таныштырҙы.\nИке сәғәттән ашыу барған һөйләшеүҙән һуң БР Президенты Рөстәм Хәмитов журналистарҙың һорауҙарына яуап бирҙе һәм тәьҫораттары менән уртаҡлашты.\n– Бик конструктив һөйләшеү булды тип иҫәпләйем. Бөгөн бизнес республика иҡтисадының ҙур өлөшөн биләй. Шуға күрә был өлкәне үҫтереү, ҡаршылыҡтарҙы юҡҡа сығарыу мөһим. Ә бизнес үҫешһә, бюджетҡа һәм республикаға аҡса килә, тимәк, халыҡ яҡшыраҡ йәшәй тигән һүҙ. Мин республикала эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн бөтә көсөмдө һаласаҡмын, – тине Президент.


«Башҡорт бейеүенең йөрәге беҙҙә» / «Йәшлек» гәзите\nОпубликовано в На страницах прессы\n12, 13 декабрҙә Конгресс-холда, 19 декабрҙә ӨМЭПБ мәҙәниәт һарайында республикабыҙҙың Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле үҙенең 75 йыллыҡ юбилей концерттары менән сығыш яһаясаҡ. Әһәмиәтле ваҡиға алдынан ансамблдең етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артисы Филүс Ҡаҙаҡбаев менән әңгәмәләштек.\n– 2014 йылды ниндәй ваҡиғалар һәм тәьҫораттар менән оҙатаһығыҙ?\n– Ансамблдең юбилей йылын быйыл 24 февралдә концерт менән Мәскәү ҡалаһында асып ебәрҙек. Мәҙәниәт йылы ошондай мәртәбәле дата менән бергә тура килеп, ваҡиғаларға бай ижад миҙгеле үткәрҙек. Уны Өфө халҡына һәм ҡунаҡтарына тәҡдим иткән концерттар менән тамамлап ҡуясаҡбыҙ. Ә инде ошо юбилей концерттары үткәс, коллектив, Яңы йыл байрамдарына арнап, балалар өсөн 10 тамаша ҡуясаҡ. Беҙҙә әлеге ваҡытта 60 бейеүсе, дүрт репетитор, оркестрҙа 15 музыкант (уға Риф Моратшин нигеҙ һалған һәм бына инде 40 йылдан ашыу уны етәкләй) эшләй. Тағы ла бер ҡыуаныслы ваҡиға: ансамблебеҙҙе Рудольф Нуриев исемендәге Өфө дәүләт хореография колледжын тамамлаған йәш таланттар менән тулыландырҙыҡ һәм йәшәрттек. Оркестрға яңы музыканттар ҙа эшкә килде. Яңы костюмдар тектерҙек. Республиканың иң оҫта бейеүселәре беҙҙә эшләй, тип әйтә алам.\n– Тамашасыларҙы ниндәй яңы бейеүҙәр һәм ҙур тамашалар менән ҡыуандырҙығыҙ? Киләһе йылға ниндәй ниәттәрегеҙ бар?\n– 9 октябрҙә “Башҡорт йөрәге” тип аталған ҙур фестиваль үткәреп, ансамбль коллективы Башҡортостан Президентының маҡсатлы грантына лайыҡ булды. Унда республикабыҙҙан һәм башҡа төбәктәрҙән төрлө профессиональ коллективтарҙы саҡырҙыҡ һәм уларҙың барыһы ла башҡорт бейеүҙәрен башҡарҙы. Ошо ваҡиға айҡанлы өр-яңы “Тархандар” бейеүен сәхнәләштерҙек (ҡуйыусыһы – Риф Ғәбитов). Марат Кәримов 23 февралгә – Ватанды һаҡлаусылар көнөнә ҡарата “Хәрбиҙәр” бейеүен сығарҙы. 2015 йылда үтәсәк ШОС һәм БРИКС илдәренең саммитына әҙерлек рәүешендә Төркиәнән килгән балетмейстер Арман Нурмөхәмәт төрлө халыҡ бейеүҙәрен ҡуйҙы. Уның менән киләсәктә лә хеҙмәттәшлек итәсәкбеҙ. Һәм һуңғы премьера – Рәйес Низаметдинов ҡуйыуында “Ете ырыу” бейеүе.\nБалетмейстерҙарға килгәндә, төрлө кешеләр менән эшләргә яратам. Уңышлы бейеүҙәр менән бер рәттән, репертуарға алынмағандары ла була. Һамар ҡалаһынан Алексей Шишкин өс тапҡыр килеп, рус халыҡ бейеүҙәре ҡуйҙы. Уны киләһе йылға Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата тағы ла бер хәрби бейеү өйрәтергә саҡырҙыҡ. Ситтән төрлө халыҡ бейеүҙәре оҫталарын саҡырырға ниәтләйбеҙ, сөнки беҙҙең ансамблдең репертуарында төрлө милли бейеүҙәр булырға тейеш. Яңыраҡ ҡына Риф Ғәбитовты ансамблдең художество етәксеһе итеп тәғәйенләнем. Ул ошо бейеүҙәр, бейеүселәр менән эшләйәсәк. Һәм, әлбиттә, үҙе лә яңы бейеүҙәр ҡуясаҡ. Башҡорт бейеүҙәрен күберәк сығарырға тырышабыҙ. Был изге бурысыбыҙ ҙа: республиканың күрһәткесе булараҡ, башҡорт бейеүенең йөрәге беҙҙә булырға тейеш.\n– Гастролдәр менән ҡайһы тарафтар халҡын ҡыуандырҙығыҙ һәм ниндәй райондарға сығырға иҫәп тотаһығыҙ?\n– Быйыл Калининград ҡалаһында үткән халыҡ-ара фестивалдә ҡатнаштыҡ. Унда тик башҡорт бейеүҙәренән генә торған ҙур программа күрһәттек. Яңы ғына Татарстан райондары буйлап гастролдә йөрөп ҡайттыҡ. Уға тиклем үҙебеҙҙең төньяҡ зонала – Ҡариҙел, Тәтешле, Борай, Асҡын, Балтас яҡтарында булғайныҡ. Башҡортостандың һәр төбәген үҙебеҙҙең концерттар менән ҡыуандырып торорға тырышабыҙ. Ошо маҡсатта гастролдәр турының маршрутын йыл һайын үҙгәртәбеҙ. 2015 йылда инде көньяҡ-көнсығыш төбәктәргә юлланырға ниәтләйбеҙ.\n– Бөгөн йәше үткән бейеүселәрҙең яҙмышы нисек?\n– Бик урынлы һорау. Сөнки бейеүсенең сәхнә ғүмере – 20 йыл. 40 йәше тулыр-тулмаҫтан хаҡлы ялға сығып, өйҙә ултырырға бер кем дә риза булмаясаҡ. Уларға икенсе эшкә күсергә кәрәк, ләкин эш табыуы еңел түгел. Шуға күрә бейеүселәребеҙҙең күбеһе әлеге ваҡытта ситтән тороп икенсе йүнәлеш буйынса уҡып йөрөй, белем ала. Араларында, әлбиттә, юғалып ҡалғандары ла бар. Шуға күрә йәштәрҙе бөгөндән үк үҙҙәрен төрлө яҡлап һынап ҡарарға өгөтләйем. Бер йүнәлештә эшләп, ҡапыл ғына икенсе йүнәлешкә күсеү бик ауыр. Аллаға шөкөр, бөгөнгө йәштәр тормошто дөрөҫ ҡабул итә, аңлы рәүештә йәшәргә тырыша.\n– Белеүемсә, һеҙҙә балалар студияһы ла бик уңышлы эшләп килә. Уның менән дә таныштырып үтһәгеҙ ине.\n– Беҙҙең балалар студияһы ете йыл эшләй һәм унда 200 бала йөрөй. Биш төркөм менән 12 педагог шөғөлләнә. Әйткәндәй, был эшкә хаҡлы ялға сыҡҡан бейеүселәребеҙҙе йәлеп иттек. Студияны Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альбина Нуриманова етәкләй. Улар, төрлө фестивалдәрҙә ҡатнашып, призлы урындар яулай. Өфөлә үткән концерттарыбыҙға даими рәүештә саҡырып, бергәләшеп сығыш яһайбыҙ. Уларға ҡарап, лайыҡлы алмаш үҫә, тип ҡыуанабыҙ.


Cәйәси золом ҡорбандары иҫтәлеген мәңгеләштерәләр\nРәсми сығанаөтар буйынса, 1930 - 1953 йылдарґа дәүләткә өаршы эшмәкәрлектә ғәйепләнеп 4 миллионға яөын кеше хөкөм ителгән. Башөортостанда халыө дошманы тигән мөңөр 50 меүдән ашыу кешегә ңуғыла, бынан тыш тағы ла меүдәрсә кеше хәрби тотөон йәки кулак тип себергә ңөрөлә.\nБашҡорт яҙыусылары һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәренән тыш, уларҙың күбеһе төпкөл башҡорт ауылдарынан сәйәсәттә бер нәмә лә аңламаған ябай кешеләр. Бер ғәйепңеґгә хөкөм ителгәндәрґеү исеме ярты быуат үткәс, 1994 йылда Рәсәйґеү Золом өорбандарын реабилитациялау тураңындағы ҡанунға ярашлы аөланды.\nӘле Башөортостанда репрессияға эләккәндәрґеү балалары ойошторған ассоциация эшләй. 2000 йылда башөалала сәйәси золом өорбандары иѕтәлегенә ңәйкәл асылды. Улар хаҡында мәғлүмәттәр тупланған Хәтер китабы баҫылды.\nХәҙер Әбйәлил районы Ҡаҙмаш ауылында ла үҙ һәйкәлдәре буласаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТАМЫРҘАРЫН ЮЛЛАЙ СЕБЕРҘӘГЕ СЫБЫРҘАР - 2019 - Мәҡәләләр\nСебер тарафтарында башҡорттар күп йәшәй. Ваҡытлыса эшкә китеүселәр ҙә, бөтөнләйгә йәшәргә күсеп барыусылар ҙа, репрессия йылдарында ебәрелгәндәрҙең балалары ла иҫәпһеҙ-һанһыҙ. Ә бына Төмән өлкәһе Вагай районында урынлашҡан Бегетино ауылына әллә күпме быуат элек ҡатай һәм үҫәргән ырыуҙары составына ингән бәкәтин башҡорт ырыуы кешеләре нигеҙ һалыуын күптәр белмәйҙер. Ошо хаҡта киң йәмәғәтселек иғтибарына еткереүсе, үҙҙәрен себер татарҙары тип йөрөткән ауылдаштарының шәжәрәһен, ауылының тарихын өйрәнеп, "Бегетино ауылы тарихы" исемле китап сығарыусы Фәрхәд ШАМУРАДОВ менән бәйләнешкә сыҡтыҡ.\n"Бегетино ауылы тарихы" китабын сығарыу уйы нисек барлыҡҡа килде?\n- Тарихсы булмаһам да, студент йылдарында уҡ үҙемдең ата-бабаларымдың кем икәнен белеү теләге тыуҙы һәм мин яйлап тарихыбыҙҙы өйрәнә башланым. Ләкин кәрәкле мәғлүмәтте таба алмауым, шулай уҡ эҙләнеүҙәрҙе ни рәүешле алып барырға кәрәклеген аңламауым арҡаһында был эште бер нисә йылға ҡалдырып торорға тура килде. 2015 йылда, ниһайәт, эҙләнеүҙәргә кире тотондом. Тобольск һәм Өфө ҡалалары архивтарында булдым.\nШәжәрәмде төҙөү өсөн архивтарҙа ултырғанда ауылыма ҡағылышлы материалдарҙың күп булыуы ла күҙгә салынды. Мин уларҙы ла теркәп барҙым, күсермәләрен эшләнем, ғөмүмән, шәжәрәм менән бер рәттән, ауылым тарихын асыҡлауға ла тотондом. Барыһы ла архивта ултыра алмай, ә кешеләргә еткерәһе тарихи мәғлүмәт шул тиклем күп һәм ҡыҙыҡ ине. Шуға күрә ауылымдың тарихы тураһында китап сығарырға ҡарар иттем.\nИке йыл материал туплағас, 2017 йыл аҙағында уларҙың барыһын да системалаштырып, китаптың структураһын, планын төҙөп, фотоһүрәттәр эҙләп табып бөткәндән һуң, китапты баҫыуға тапшырҙым. Уҙған йылдың 20 ноябрендә "Бегетин ауылы тарихы" китабын ҡулыма алдым. Китап 100 данала үҙ иҫәбемә баҫылды һәм ул 388 биттән тора. Китапҡа ауылда йәшәүсе 38 ғаиләнең шәжәрәһе һәм ауылға ҡағылышлы архив материалдары, фотолар ингән. Әлбиттә, китаптағы мәғлүмәттәр ауылдың тотош тарихы тураһында һөйләй, тип әйтә алмайым, өйрәнәһе һәм асыҡлайһы моменттар күп. Ләкин китап тарихи факттарҙы артабан асыҡлауға нигеҙ булып торор, тип уйлайым.\nШәжәрәмә килгәндә, ул үҙенә 10 быуынды ала һәм 1670 йылда тыуған Ҡормашҡа барып бәйләнә. Ваҡыт табып, ниәт итеп, унан алдағы быуындарым тураһында ла мәғлүмәт эҙләп табырмын, тип уйлайым. Эҙләнеүҙәр барышында өләсәйем Рәхимә Имәнғолованың һуғышта хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнгән ағаһы Уразмөхәмәт Колчаковтың эҙенә барып сыҡтым. Ул Сталинград өсөн һуғышта һәләк булған икән.\nБыл эҙләнеүҙәр барышында һин ауылыңа бәкәтин ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған, тигән һығымтаға килгәнһең, шулаймы?\n- Мин тапҡан документтар араһында беҙҙең ауыл тарихына асыҡлыҡ индергән иң тәүге документ - С.У.Ремезовтың 1697 йылда төҙөлгән Хорографик һыҙма картаһы. Карта 1687 йыл мәғлүмәттәренә таянып эшләнгән. Шулай итеп, Бегетин ауылы 1687 йылдарҙа әүҙем үҫешкән ауыл булған. Ә ололар әйтеүенсә, ауылға нигеҙ, яҡынса, 1580-1590 йылдарҙа һалынған.\nТарихҡа күҙ һалғанда, бәкәтин ырыуы башҡорттары Себер тарафтарына Күсем хан менән килгән. Ә Себер ханлығы тарҡалғас, уларҙың ниндәйҙер өлөшө Көнбайыш Себер биләмәһендә ҡалған. Беҙҙең ауылға ла нәҡ бәкәтин ырыуы башҡорттары нигеҙ һалғандыр, тип фаразлайым. Әлбиттә, был етди эҙләнеүҙәр, ғалимдар тарафынан өйрәнеүҙе көткән тема һәм минең китабым ошондай эҙләнеүҙәргә этәргес көс булыр, тип ышанам. Шулай уҡ генетик тикшереүҙәр үткәреү кәрәк, тип һанайым һәм артабанғы эшмәкәрлегемде ошо юҫыҡта алып барасаҡмын.\nӘйткәндәй, Себер татарҙары тураһында күп өйрәнгән һәм ғилми хеҙмәттәр баҫтырған профессорҙар Диләрә Тумашева һәм Фоат Вәлиев тә "Бегитино"ның башҡорт этнонимынан килеп сығыуын билдәләй. Ваҡыт үтеү менән улар үҙҙәренең башҡорт булараҡ үҙенсәлектәрен юғалтып, урындағы халыҡтар менән ҡушылып, улар менән оҡшашып, Себер татарҙары исеме аҫтында йәшәй башлаған.\nВикипедия мәғлүмәттәренә таянып һүҙ йөрөткәндә, бәкәтин ырыуы Бикәтүндән башланған. Уның атаһы иһә башҡорт халҡына исем биреүсе Иштәк. Ә Бикәтүндең улдары Байлар һәм Йүрми булған. Әйткәндәй, беҙҙең районда Иштәк (Истятское) һәм Йүрме (Юрмы) ауылдары бар. Шуға күрә, әгәр ҙә был ауылдарға Бикәтүндең улдары нигеҙ һалған, тип иҫәпләгәндә, ул ауылдарҙа ла башҡорттарҙың тоҡомдары йәшәй, тип фаразларға була. Шулай уҡ йүрме - боронғо башҡорт ҡәбиләһе булараҡ билдәле. Ләкин төплө өйрәнмәйенсә быны раҫлау, ғөмүмән, тарихта бер нәмәне лә, әгәр ҙә документаль нигеҙҙә ныҡлы билдәләнмәһә, "нәҡ шулай булған", тип әйтеүҙән һаҡ булыу кәрәк.\nСебер татарҙары менән Ҡаҙан татарҙары араһында ниндәйҙер дөйөм уртаҡлыҡ бармы?\n- Элекке ваҡытта Себерҙә йәшәгән бөтә төрки ҡәбиләләрҙе "татар" исеме менән йөрөткәндәр. Ҡытайҙар шулай уҡ уларҙы "нуғайҙар", тип тә атаған. Шуға күрә, әгәр ҙә тарих икенсе төрлө юлдан китһә, беҙ бөгөн, бәлки, Себер нуғайҙары, тип тә йөрөтөлөргә мөмкин инек. Тарих шул тиклем ҡатмарлы әйбер, күпме өйрәнһәң дә тулыһынса осона сығып етеп булмай. Ҡаҙан татарҙары менән беҙҙең уртаҡлыҡ шунда - беҙ барыбыҙ ҙа төрки халыҡтарға инәбеҙ. Ә генетик тикшеренеүҙәрҙән күренеүенсә, Ҡаҙан, Ҡырым, Себер һәм Әстерхан татарҙары төрлө халыҡтар вәкиле. Уларҙың дөйөм ата-бабалары юҡ һәм уларҙың халыҡ булып формалашыуы бер береһенән бойондороҡһоҙ рәүештә барған. Ошо факт ни өсөн уларҙың телдәре бер-береһенә оҡшамағанын һәм ниңә улар бер-береһен аңламауына асыҡлыҡ индерә.\nШуға күрә, бөгөнгө көндә Себер татарҙарын Ҡаҙан йәки Ҡырым татарҙарына индерергә тырышыу бөтөнләй башҡа һыймай. Беҙ үҙаллы халыҡ. Беҙҙең үҙ телебеҙ, сәнғәтебеҙ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ, быуаттар буйы формалашҡан үҙ булмышыбыҙ бар. Әлеге ваҡытта беҙ айырым халыҡ булып көн итәбеҙ. Беҙҙең өсөн иң мөһиме - "себер халыҡ" булыуыбыҙ. Икенсе төрлө әйткәндә - сыбырлар.\nЭйе, беҙҙә Ҡаҙан тарафынан бағыусылыҡ ярҙамы алған йәмәғәт ойошмалары бар. Улар, бәлки, үҙҙәрен Ҡаҙан татарҙары менән бер итеп күрәлер, ләкин беҙҙең ике төрлө халыҡ булыуыбыҙҙы оноторға ярамай. Әлеге ваҡытта Себер татарҙарының һаны яҡынса 200 мең тирәһе иҫәпләнә. Милли мәктәптәрҙә Ҡаҙан татарҙарының әҙәби теле уҡытыла, тик был дөрөҫ түгел, сөнки беҙҙең үҙебеҙҙең матур, бай телебеҙ бар.\nҮҙебеҙҙең телдә, тиһең. Ә ниндәй тел ул?\n- Беҙҙең телебеҙ - сыбыр теле (сибиротатарский), йәғни башҡортсаға әйләндергәндә - себер теле. Ул төрки телдәре ҡыпсаҡ төркөмөнөң ҡыпсаҡ-нуғай төркөмсәһенә инә. Беҙҙең үҙ алфавитыбыҙ бар. Ул Себер алфавиты тип атала һәм 39 хәрефтән тора. Унда башҡорт алфавитындағы кеүек үк, Ә, Ғ, Ҡ, Ң, Ө, Ү хәрефтәре бар, ләкин Ҫ һәм Ҙ өндәре юҡ. Шулай итеп, Себер татарҙары һаналһаҡ та, беҙҙең алфавитыбыҙ, һөйләшеүебеҙ һәм яҙмабыҙ башҡорттарҙыҡына ныҡ оҡшаған. Беҙгә, мәҫәлән, Татарстан татарҙары теленә ҡарағанда башҡорттоҡон аңлауы күпкә еңел. Яҙмаларға килгәндә лә шул уҡ хәл, тип уйлайым. Бына, мәҫәлән, "Пәйрәм пескә килә" тигәндә, һеҙ өйрәнгән Б хәрефе урынына П ҡуйылһа ла, барыһы ла аңлашылып тора, шулай бит?\nТелебеҙ рәсми теркәлеү үткән, ләкин, ҡыҙғанысҡа күрә, бөгөнгө көндә ул ЮНЕСКО тарафынан юғалыу ҡурҡынысы янаған телдәр исемлегенә индерелгән. Был телдә ауылдарҙа ғына һөйләшәләр, ә ҡалала аралашыу тик урыҫ телендә генә бара.\nОшо тиклем ҙур тарихи эш атҡарып сыҡҡан егет тураһында тулыраҡ мәғлүмәт белергә ине...\n- Мин Силәбе ҡалаһында тыуһам да, 2 йәшемдән Бегетин ауылында үҫтем. Урта мәктәпте тамамлағас, Машиналар төҙөү техникумында уҡыным. Унан Төмән дәүләт нефть һәм газ университетында белем алдым һәм Төмән индустриаль университетының магистратураһын тамамланым. Һәм шунда уҡ 2016 йылда "Урта профессиональ һәм өҫтәмә белем биреү уҡытыусыһы" программаһын үҙләштерҙем. Шулай итеп, техник, инженер, магистр һәм өҫтәмә белем биреү уҡытыусыһы һөнәрҙәренә эйәмен. Әлеге мәлдә "Быраулау технологияһы һәм скважиналарҙы үҙләштереү" һөнәре буйынса аспирантурала белем алам.\nҺигеҙ йыл Төмән дәүләт газ һәм нефть университетында махсус дисциплиналарҙан студенттарға белем бирҙем. Бөгөнгө көндә "Запсибэнерго" белем биреү үҙәгендә уҡытам. Беҙҙә нефть һәм газ өлкәһендә эшләүселәр өҫтәмә профессиональ белем ала. 2013 һәм 2015 йылдарҙа "Төмән өлкәһе йыл уҡытыусыһы" һөнәри оҫталыҡ конкурсының "Йыл оҫтаһы" номинацияһы призеры булдым. Фәнни-практик конференция йыйынтыҡтарында, Рәсәй ғалимдарының фәнни эштәре баҫылған библиографик базала (РИНЦ) баҫылған 30-ҙан ашыу мәҡәлә авторымын. Шулай уҡ бер мәҡәләм Юғары аттестация комиссияһының махсус журналында баҫылды. Нефть скважиналарын быраулау өсөн тәғәйенләнгән махсус прибор - долота инструментының - көсөргәнешлеген үлсәүгә авторҙашлыҡта патентым бар. 2010-2011 йылдарҙа армия сафында хеҙмәт иттем.\nУҡыуға ынтылышың бала саҡтан шулай көслө булдымы?\n- Эйе, мәктәптә лә яҡшы уҡыным. Миңә һәр саҡ яңы нимәлер белеү, яңынан-яңы өлкәләрҙе үҙләштереү оҡшай. Мине әсәйем һәм өләсәйем тәрбиәләне. Улар һәр ваҡыт миңә белемдең ниндәй ҙур көскә эйә булыуын һөйләне, белемле кешенең бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмаясағын аңлатты. Миңә юғары белем алырға һәм тормошта үҙ урынымды табырға ярҙам итеүҙәре өсөн уларға оло рәхмәтлемен. Әле булһа, улар һәр башланғысымды хуплап, үҙҙәренең кәңәштәрен биреп, изге фатихаларын юллап торалар. Артабан тағы ла бер нисә һөнәр үҙләштерергә иҫәбем бар. Тарих һәм юридик йүнәлеш буйынса белем алырға һәм ғәрәп графикаһына өйрәнергә уйлайым. Күптән түгел сыбыр телендә шиғырҙар яҙа башланым. Кем белә, бәлки, киләсәктә филологияны ла "йүгәнләрмен" әле. Маҡсат ҡуя белгәндә һәм тырышҡанда барыһына ла өлгәшергә була.\nБегетин ауылы халҡы бөгөнгө көндә нисек йәшәй?\n- Ауылда әлеге мәлдә 54 йорт. Күберәген оло быуын кешеләре ғүмер итә, шулай уҡ ҡалала йәшәп, хаҡлы ялға сыҡҡандар ауылға ҡайтып йорттар күтәрә. Йәштәр иһә күберәк Тобольск йәки Төмәнгә китә. Элек ауылда мәктәп булды, ләкин ул ябылды. Мин 3 кластан 2,5 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Первомайский ауылына йөрөп уҡыным. Клуб шулай уҡ бикле тора. Медицина ярҙамы артынан да күрше ауылға барырға тура килә. Уның ҡарауы, беҙҙең мәсетебеҙ бар. Ауылдың бәләкәйлеге һәм социаль объекттарҙың булмауы, тәбиғи, эшһеҙлек тыуҙыра. Халыҡ йәй-көҙ айҙарында күк, ҡара, ҡыҙыл көртмәле, ҡайын еләге, ҡара һәм ҡыҙыл ҡарағат, бәшмәк йыйып, ауыл эргәһенән үткән федераль трассаға сығарып һатып аҡса эшләй. Шулай уҡ беҙҙең яҡта балыҡҡа бай күлдәр күп. Балыҡсылыҡ та ауыл халҡына аҡса эшләргә ярҙам итә.\nЭҙләнеүҙәрең барышында Өфөгә лә килгәнһең. Башҡортостандың баш ҡалаһы, уның халҡы һиндә ниндәй тәьҫораттар ҡалдырҙы?\n- Өфөгә мин Ырымбур Мөхәммәдин дини йыйылышының (Оренбургское Мухаммеданское духовное собрание - ОМДС) документтары менән танышырға барҙым. Унда ҡыҙыҡлы хәл булды. Бер нисә көн эҙләп тә, үҙемә кәрәкле документтарҙы тапмайынса, инде ҡайтырға тип архивтың тупһаһына сығып торҙом. Шул ваҡыт артымдан архивта эшләүсе бер егет сығып, миңә ярҙам итергә теләүен белдерҙе. Баҡтиһәң, ул минең эҙләнеүҙәрем тураһында интернет селтәрендәге яҙмалар аша хәбәрҙар булған. Ул үҙе башҡорт ырыуҙары тураһында мәғлүмәттәр туплау өҫтөндә эшләй ине. Уның ярҙамы менән барыһын да табып өйрәнеп ҡайттым. Миңә ярҙам итеүсе егеттән алып ҡарағанда ла, Өфөлә киң күңелле, ярҙамсыл халыҡ йәшәгәнен аңларға була. Ғөмүмән, Өфөлә кешеләрҙең асыҡ сырайлы, дуҫтарса мөнәсәбәттә булыуы күңелгә һеңеп ҡалды. Бөтә ерҙә лә һорауҙарыма ихлас яуап бирҙеләр. Бер сауҙа үҙәгендә студенттарҙың ниндәйҙер байрамына тура килеп, хатта унда ҡатнашып та киттем. Уларҙың берәүһе миңә ҡурай күрһәтте. Шулай уҡ ҡымыҙ менән һыйланылар.\nӨфө оҙонлоҡҡа һуҙылған ҡала булыуы менән иҫтә ҡалды. Мин ноябрь айында барҙым. Төмәндә ул ваҡытта һыуыҡ, ҡар яуған ине. Мин Өфөләге һауа торошон ҡарамайынса, ҡалын курткала килеп төшһәм, унда көн йылы, тирә-яҡ әле булһа йәшел ине. Шулай итеп, ҡышҡы кейемдә йөрөп ҡайттым. Ғөмүмән, ағастарҙың күп булыуы, ҙур-ҙур парктар барлығы хайран итте.\n"Башҡорттарға Төмәндән ҡайнар сәләм" тигәнде сыбыр телендә яҙ әле.\n- Башҡортларға Төмәннән ҡайнар сәләм!\nБына ошондай энтузиаст егет менән танышырға насип булды. Ҡайһы берәүҙәрҙең өс быуынын да белмәгәнлеген, халҡының үткәненә битараф булыуын иҫәпкә алғанда, алыҫ Төмәндән үҙ тамырҙарын барлау өсөн хатта Өфөгә килеп ҡайтыусы Фәрхәдкә һоҡланмау мөмкин түгел. Тап уның кеүек битарафлыҡтан азат булған егеттәрҙе "донъя тотҡаһы" тип әйтәләр ҙә инде. Уға артабанғы эҙләнеүҙәренең уңышлы булыуын, бөтә ниәттәренең дә тормошҡа ашыуын теләргә генә ҡала.\nЯҙылған: 05.03.19 | Ҡаралған: 349


10 Март 2018, 15:48\nӘсә… Ниндәй яғымлы, изге һүҙ. Уларҙан да ҡәҙерлерәк кеше юҡ донъяла. Әсәйемдең исеме – Зилә. Үҙе матур итеп йырлай, уңған, аҡыллы, төрлө ҡул эштәренә оҫта. Мине лә бөтә нәмәгә өйрәтеп үҫтерә. Ул – беҙҙең өйҙөң ҡояшы, йылы усағы. Унһыҙ донъяны күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Һәр бала әсә наҙын татып, «әсәй» тигән иң ҡәҙерле һүҙҙе әйтеп йәшәһен ине! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр ҡыҙ, малай быны татып үҫмәй. Әсәйле килеш, «етемдәр» донъя тулы. Шундай балалар тураһында Айгиз Баймөхәмәтовтың «Урам балалары» әҫәрен күҙ йәштәре аша уҡыным. Данилдың бәхетһеҙ үткән бала сағы һүрәтләнә унда. Эх, шул эскелек булмаһа икән донъяла?! Данилдың әсәһе лә бит ошо «күңелле» тормошто һайлай. Әҫәрҙең аҙағында үҙ бәхетен тапҡан малайҙың тормошо яйға һалыныуы ҡыуандыра. Шул «урам балалары», етемдәр булмай, бар бала ла ғаиләлә үҫһә икән… Был әҫәрҙе уҡығас, үҙемдең һәм һеңлемдең атай-әсәйле булыуыбыҙға, иркәләнеп кенә ғаиләлә үҫеүебеҙгә тағы ла бер тапҡыр шөкөр итеп ҡуйҙым.\nНаҙгөл МӨХӘМӘТЙӘРОВА, V синыф уҡыусыһы. Хәйбулла районы, Йәнтеш ауылы.


«Ал да нур сәс халҡыңа»\nӨфө мәктәптәре араһында уҙғарылған «Шаяндар һәм отҡорҙар» клубының быйылғы бәйгеһенең девизы Шәйехзада Бабичтың билдәле шиғырынан алынған. Ун өсөнсө тапҡыр уҙғарылған конкурс Әҙәбиәт йылына арналды. Быйыл «Шаяниум»да баш ҡаланың рус телле белем усаҡтары ла ҡатнашты. Финалға үтеүселәр араһында159-сы мәктәптең «Хыялый-зыялыйҙар» командаһы ла бар.\nКонкурста ҡатнашыусы командалар КВН стилендәге ҡыҙыҡлы һәм үҙенсәлекле сығыштарын өс номинация буйынса тәҡдим итте. «Сәләмләү»ҙә – «Алаһы ла, ҡолаһы ла - замана балаһы!», «видеоконкурс»та – «Өфө - минең яратҡан ҡалам», ә «музыкаль өйгә эш» номинацияһында «Һәр ҡоштоң үҙ моңо» тигән темалар яҡтыртылды. «Шаяниум»дың быйылғы еңеүсеһе тип Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһының «20-се централ» командаһы танылды.


Ҡағыҙға яҙыу – кисәге көн - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nҠағыҙға яҙыу – кисәге көн\n05 декабря 2016 — 16:38 ГТРК «Башкортостан»\nҠағыҙға яҙыу – кисәге көн.\nРосреестрҙың Башҡортостан буйынса идаралығы электрон хеҙмәттәр күрһәтеү йүнәлешен ала. Күсемһеҙ милеккә хоҡуҡты теркәү өсөн хәҙер электрон ҡултамға етә. Рина Фәтхетдинова – төҙөлөш компанияһы вәкиле. Фатирҙы ипотека шарттарында һатып алыусыларҙың торлаҡҡа хоҡуғын теркәү мәсьәләһе менән Росреестрға йыш килә. Хәҙер уларҙы электрон почта аша алыу мөмкинлегенә ыңғай ҡарашта.Документтарҙы юридик шәхестәр ҙә, айырым кешеләр ҙә бер үк тиҙлек һәм бер үк шарттарҙа тапшыра. Күсемһеҙ милек менән эш итер өсөн электрон цифралы ҡултамға биреү, дәүләт пошлинаһы түләтеү һәм талап ителгән документтарҙың төп нөсхәһен ҡабул итеүгә 20 минут тирәһе ваҡыт кәрәк. Әҙер документтар иһә бер нисә сәғәттән бер нисә көнгә тиклем көтөлә. Электрон өлгөләр тапшырған осраҡта дәүләт пошлинаһы хаҡы 30 процентҡа түбәнерәк. Был законда ҡаралған тәртип. Әлеге көнгә дәүләт теркәүен талап иткән документтарҙың электрон өлгөһөн алырға 16 мең ярым ғариза тапшырылған. Был эште тиҙләтеүҙе үтенгәндәр араһында вахта ысулы менән эшләгәндәр, финанс-кредит ойошмаһынан ипотекаға рөхсәт алғандар, башҡа ҡаланан күсеп килгән кешеләр бар. Улар хәҙер күсемһеҙ милеккә хоҡуғын Өфөлә ике урында теркәй ала. Леиин урамындағы 70-се һәм СССР-ҙың 50 йыллығы урамындағы 30 кәсер беренсе йортта. Сиратһыҙ һәм мәшәҡәтһеҙ. Документтарҙы тапшырыу өсөн бында бары ер тапҡыр килеү етә. Электрон өлгөләр ике көндә әҙер була. Уңайлыҡтар был өлкәлә мутлашыу осраҡтарын да иҫкәртә.


Өфөлә эш хаҡы буйынса бурыс 94 млн һум самаһы тәшкил итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә эш хаҡы буйынса бурыс 94 млн һум самаһы тәшкил итә\n17:22, 17 ноября 2011 Иҡтисад\nБөгөнгө көндә Өфөлә 29 ойошманың хеҙмәт хаҡы буйынса 93,7 млн һум самаһы бурысы бар. 11 ноябргә ҡарата 3800 самаһы кеше ваҡытында эш хаҡы алмаған.\n— Башҡарылған эштәр һөҙөмтәһендә октябрь өсөн ике миллион һум суммаһындағы бурыс ҡапланған. Эш шунда, был ойошмаларҙың күпселегендә эшмәкәрлек алып барылмай, йәки предприятиела банкротлыҡ процедураһы башланған. Бынан тыш, арбитраж идарасылар бер үк ваҡытта бер нисә ойошманың банкротлыҡ процедураларында ҡатнаша йәки республиканан ситтә йәшәй ала. Был мәсьәләне хәл итеү өсөн прокуратура менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итәбеҙ, — тип хәбәр итте Өфө хакимиәтендә үткән мабуғат конференцияһында вице-мэр Рәмил Дилмөхәмәтов.\nТеги: хеҙмәт баҙары, эш хаҡы буйынса бурыс


Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары — Башҡорт Википедияһы\nСанкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары\nСанкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе\nБашҡорт айырым кавалерия дивизияһы штабы. Петроград, 1919\nСанкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары — Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе территорияһында йәшәүсе башҡорттар диаспораһы. Был төбәккә улар төрлө йылдарҙа күсеп килгәндәр, автохтон халыҡ иҫәбенә инмәйҙәр. Ваҡытлы ғына йәшәп китеүсе башҡорттар шулай уҡ күп — студенттар, фәнни, миҙгелле эшкә килеүселәр килеп-китеп тора. Ҡалала башҡорт йәштәре үҙ йәмәғәт ойошмаһын булдырған.\n1 Төбәктә башҡорттар һаны\n2 Төбәктең башҡорт йәмәғәт ойошмалары\n3 Йәмәғәт ойошмаларының барлыҡҡа килеүе\n3.1 Йәмғәтселек эшмәкәрлеге\n4 Төбәк менән бәйле арҙаҡлы шәхестәр\n5 Санкт-Петербургта йәшәгән арҙаҡлы шәхестәр\nТөбәктә башҡорттар һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБыл мәғлүмәттәргә ярашлы, Рәсәйҙә 1 673 389 башҡорт, йәғни бөтә халыҡтың 1,15 проценты, йәшәй. Рәсәй Федерацияһы субъекттары буйынса башҡорттарҙың һаны исемлегенән күренеүенсә, шуларҙың 2453 вәкиле Санкт-Петербург ҡалаһында һәм 1102-һе Ленинград өлкәһендә көн итә\nСанкт-Петербург 2453 0,05\nЛенинград өлкәһе 1102 0,07\nТөбәктең башҡорт йәмәғәт ойошмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары был төбәктә күпләп йәшәгән этник төркөмдәр иҫәбенә инмәһә лә, диаспора йәмғиәте , әүҙем эшмәкәрлек алып бара.\nСанкт-Петербургта һәм Ленинград өлкәһендә бер нисә башҡорт йәмәғәт ойошмаһы эшләй:\nСанкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары Конгресы (Ҡоролтай) - рәйесе Шакиров Рәлиф Радик улы. Конгресс ҡалалағы һәм өлкәләге барлыҡ башҡорт йәмәғәт ойошмаларын үҙ ҡанаты аҫтына алған, бергә эшмәкәрлек алып баралар\nСанкт-Петербург Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы\n"Башҡортостан" Мәҙәни үҙәге" Төбәк йәмғиәт ойошмаһы, етәксеһе Люция Ғафар ҡыҙы Буканова\n"Аманат" Башҡорт йәштәре ассоциацияһы\n"Юлдаш" Башҡорт-татар йәмғиәте - Ленинград өлкәһенең Гатчина ҡалаһы\n"Татыулыҡ" Башҡорт йәмғиәте - Кронштадт ҡалаһы .\nЙәмәғәт ойошмаларының барлыҡҡа килеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡорт фольклор ансамбле – 1985 йылда Ленинград ҡалаһының Ленсовет исемендәге мәҙәниәт һарайында ойошторола. Уның инициаторы ЛДУ тамамлаған Учалы егете Ғәзим Малаев һәм талант эйәләре, ленинградлы Зәйнетдиновтар ғаиләһе - Рәшит һәм уның ата-әсәһе була. Уларға төрлө яҡтан килгән һөнәрле башҡа милләттәштәр - - йәштәр һәм студенттар, хәрби хеҙмәткәрҙәр, төрлө йәштәге һәм төрлө профессия кешеләре килеп ҡушыла. Ансамлгә "Ирәндек" атамаһы бирәләр.\nИшетеп ҡалған яҡташ тамашасылар арта бара. Ҡалаға эш буйынса ғына килгән кешеләр ҙә уны күреп китә.\nТөньяҡ баш ҡалалағы башҡорт фольклор ансамбле тураһында иң беренсе мәҡәлә «Ҡыҙыл таң» гәзитендә донъя күрә. Авторы - Башҡорт дәүләт университеты ғалимы Үзбәк Ибраһим улы Ғимаҙиев. "Ҡәҙерле хәтирәләр" тигән мәҡәләһендә ул ансамбль тураһында осраҡлы ғына белеп ҡалыуын, хатта Өфөлә үҙешмәкәр башҡорт фольклор ансамле булмағанын яҙа. \n1989 йылда иһә ошо фольклор ансамбле нигеҙендә Ленинград ҡалаһында беренсе Башҡорт мәҙәниәт-мәғрифәт йәмғиәте ойошторола. Уның рәйесе итеп ошоғаса "Ирәндек" фольклор ансамбле етәксеһе булған, һөнәре буйынса врач Люция Ғафар ҡыҙы Буканова һайлана. Урынбаҫары - Рәмил Ниғмәтуллин, хәрби хеҙмәткәр, флот офицеры.\nЙәмғиәт С.М. Киров исемендәге Мәҙәниәт йортонда урынлаша.\n1995 йылда Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайынан һуң петербург башҡорттары «Башҡортостан» Санкт-Петербург йәмәғәт ойошмаһын (СПбОО «Башкортостан») теркәй \n«Башҡортостан» милли мәҙәни ойошмаһын ойоштороусылар: Буканова Л.Ғ. (врач) - Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты һәм Президиум ағзаһы, Хәйруллин К.А. (эшҡыуар) - Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты, Аҡманов А.Ғ. (отставкалағы хәрби офицер) - ҡала аҡһаҡалдарынан  .\n2015 йылда Йәмғиәт яңынан теркәлеү үтә һәм хәҙер Санкт-Петербург Төбәк йәмәғәт ойошмаһы «Башҡортостан» Мәҙәни Үҙәге (ТЙО СПб Мәҙәни Үҙәге «Башҡортостан») тип атала . Йәмғиәткә Л.Ғ. Буканова етәкселек итә.\n2015 йылда Санкт-Петербург йәмәғәтселеге ике ҙур юбилей үткәрә: «Ирәндек» фольклор ансамблена - 30, «Башкортостан» Санкт-Петербург йәмәғәт ойошмаһына 20 йыл тула  .\n1997 йылда Санкт-Петербургта Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы (БММА)ойошторола. Уның инициаторы Альмира Талха ҡыҙы Бикҡолова – академик, химия фәндәре докторы, шағирә һәм яҙыусы. Ул бынан тыш Санкт-Петербург Милләттәр Йортонда Күп милләтле яҙыусылар союзына да ойошторған шәхес. Ул ойошмаға 2013 йылға тиклем етәкселек итә. 2013 йылдан әлеге көнгә тиклем Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы етәксеһе Л.Ғ. Буканова \n2005 йылда – Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы ойошторола. Уны ойоштороусы һәм рәйесе - Рәлиф Радик улы Шакиров.\n2009 йыл – «Ирәндек» ансамбленең йәш ҡатнашыусылары инициативаһы буйынса «Аманат» Башҡорт йәштәре ассоциацияһы (БЙА «Аманат») ойошторола. «Аманат» БЙА-һының тәүге етәксеһе итеп Азамат Түҙбәков һайлана. Әлеге ваҡытта «Аманат»ҡа Нәзифә Иҫәнбаева етәкселек итә.\n2015 йылда – «Гүзәл» тип аталған Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар союзы ойошторола. Уның әлеге етәксеһе (2019) - Илүзә Йосопова.\n2017 йылда – быуындар күсәгилешлеге маҡсаты менән Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәһе Башҡорттары конгресы -«Ҡоролтай»ы ойошторола һәм уның рәйесе итеп Санкт-Петербург дәүләт университетын тамамлаған Шамил Моталов тәғәйенләнә.\nЙәмғәтселек эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСанкт-Петербургта башҡорт диаспораһы йәмәғәт ойошмаларынан тыш «Башҡортостан» һәм «Ирәндек» тигән спорт, интеллектуаль уйындар командалары командалары барлыҡҡа килгән.\nСанкт-Петербургта 1993 йылда Киров ис. Мәҙәниәт Йортонда "Мәктәп" йәкшәмбе мәктәбе асылған булған. Ул 1998 йылға тиклем эшләгән, әммә бинала урын булмау сәбәпле шул йылда уҡытыуҙы туҡтатырға мәжбүр була . 2019 йылда Санкт-Петербург Милләттәр йортонда Йәкшәмбе мәктәбе яңынан эшләй башлай.\nЛенинград өлкәһе Милләттәр йортонда Башҡорт мәҙәниәте музейы асылған \n«Санкт-Петербург hылыуҡайы» конкурсы үткәрелгән\nТәүге башҡорт театры «Аманат» ойошторолған.\nБашҡорт КВН-ы - ШТК (шаяндар hэм тапҡырҙар командаhы) ойошторолған\nБыл ойошмалар даими рәүештә төрлө ҡыҙыҡлы, фәһемле саралар үткәреп тора, Санкт-Петербург Хөкүмәте менән хеҙмәттәшлек итә  .\nТөбәк менән бәйле арҙаҡлы шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nӘхмәтзәки Вәлидигә Санкт-Петербургта ҡуйылған һәйкәл\nБашҡорттар ҡәҙимдән Рәсәйҙең мәркәз ҡалаһы Санкт-Петербург менән бәйләнеш тотҡан, ул төбәктең тарихына данлы биттәр яҙып ҡалдырған, үҙ өлөшөн индергән.\nИсмәғил Тасимов — мәғдән сәнәғәтсеһе. Рәсәйҙең тәүге техник юғары уҡыу йорто — Санкт-Петербург тау институтын үҙ аҡсаһына астырған.\n«Тау мәктәбен булдырыу тураһында» Тасимовтың тәҡдимен хуплап, 1773 йылдың 21 октябрендә (яңы стиль буйынса 3 ноябрҙә) Екатерина II Рәсәйҙә беренсе юғары техник мәктәбен булдырыу тураһында Сенат ҡарарын раҫлай. Ул кадет корпусы тип түгел, ә «дворян балаларынан тыш, башҡалар ҙа уҡый алһын өсөн» Тау училищеһы тип атала. Тау кадет корпусын тамамлаусы академик Дмитрий Соколов 1830 йылда үҙ хеҙмәттәренең береһендә: «Төпкөл ауылдан ярым ҡырағай башҡорт Тау корпусына тәүге нигеҙ ташы һалыуына ышанырлыҡ түгел», — тип яҙа.\nЗәки Вәлиди 1914 йылда академик В. В. Бартольд тәҡдиме буйынса Рәсәй Фәндәр академияһы тарафынан ғилми тикшеренеү маҡсаты менән Бохара ханлығына командировкаға бара һәм шул уҡ йылды Санкт-Петербургта Рәсәй Фәндәр академияһының Рәсәй императоры археология һәм тарих йәмғиәтендә Төркөстанға ғилми сәйәхәттәре тураһында доклад менән сығыш яһай.\n1915 йылда Рәсәй империяһының Дәүләт Думаһының мосолмандар фракцияһына Өфө губернаһы мосолмандарынан вәкил итеп һайланып, Петроградҡа бара һәм унда ул консультант эшен башҡара. 1916 йылда мосолман фракцияһы эргəһендə сəйəси эшмəкəрлеген башлай.\n2008 йылда Санкт-Петербург дəүлəт университетының шəреҡ факультетында «Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Төрки халыҡтарҙы өйрəнеү үҙəге» асыла. Бында уға мемориаль таҡтаташ ҡуйылған\nИҙелғужин Кәрим Абдулла улы - (2 ноябрь 1895 йыл — 8 декабрь 1937 йыл) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Милләте башҡорт. 1931-1934 йылдарҙа Ленинградта аспирантурала уҡыған. Сәйәси золом ҡорбаны.\nТемир Мутин сотник, һуңыраҡ Гәрә волосының старшинаһы була. Темир Мутин Ете йыллыҡ (1756—1763) һуғышта ҡатнаша. 1759 йылда Темир Мутин Санкт-Петербургта императрица Елизавета Петровнаға бирелгәнлек (верность) белдергән башҡорт халҡы вәкилдәре делегацияһы составына инә. Иптәштәре менән берлектә Мутин Сенатҡа башҡорт ерҙәрен талап алыуҙы тыйыу һәм купчий ҡағыҙҙарын волостың бөтә халҡының рөхсәтенән генә ҡултамға менән нығытыу тураһында үтенес менән белдермә юллай. Темир Мутин 1759 йылда Санкт-Петербургта вафат була.\nНизаев Әбүзәр Ғаяз улы - (19 июль 1914 — 7 ғинуар 1997) — Дан орденының тулы кавалеры. Бөйөк Ватан һуғышы яугиры.Бөйөк Ватан һуғышы башланғас үҙ теләге менән фронтҡа киткән һәм 1941 йылдың июненән Ленинград районы Һауа оборонаһының 14‑се артиллерия дивизионында зенит орудиеһы командиры булып хеҙмәт итә. Блокада ваҡытында Ленинградты һаҡлауҙа ҡатнаша.Блокаданан һуң 1944 йылдан Ленинград фронтының уҡсылар отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1944 йылдың 12 февралендә Ленинград өлкәһенең Луга тимер юл станцияһынан көнбайыштараҡ барған алыш барышында ҡул пулемёты менән дошмандың ике контрһөжүмен кире ҡағып, был алышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн 1944 йылдың 24 февралендә 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.\nТаһирова Майя Афзал ҡыҙы - (8 февраль 1931 йыл — 9 июнь 2003 йыл) — балет артисы һәм тәнҡитсеһе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1955), Башҡортостандың халыҡ артисы (2001). Бөтә Союз балет артистары конкурсы, Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (икеһе лә — 1957), Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы (1963; бөтәһе лә — Мәскәү); Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1969).\nӘхәт Әхмәтйәнов -68-се уҡсылар дивизияһының 260-сы уҡсылар полкы инструктор-снайперы, өлкән сержант. Барлығы 502 дошманды юҡ иткән (1944 йылдың 17 ғинуарына ҡарата). 1942 йылдың авгусынан Ленинград фронтының Ораниенбаум плацдармында хеҙмәт итә башлай . 1942 йылдың 11 ноябрендә 83 дошманды юҡ иткәне һәм 25 снайпер әҙерләгәне өсөн 168-се уҡсылар дивизияһының 260-сы уҡсылар полкы өлкән сержант Әхмәтйәнов «Ҡыҙыл Йондоҙ» орденына лайыҡ була. 1943 йылдың 5 июнендә «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.\nҠаһарман яугир иҫтәлегенә 2019 йылдың 8 майында Ленинград өлкәһе Дуҫлыҡ йортонда "бер кем дә, бер нәмә лә онотолмай", Еңеү көнөнә арналған күргәҙмә асыла. Унда Башҡортостан Республикаһының Милли архивынан Ленинград фронтының мәргән снайперы Әхәт Әхмәтйәнов тураһында архив материалдары күрһәтелә.\nСанкт-Петербургта йәшәгән арҙаҡлы шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБикҡолова Әлмира Талха ҡыҙы - (22 октябрь 1929 йыл — 22 сентябрь 2013 йыл) — ғалим-химик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Шағир һәм йәмәғәт эшмәкәре. Химия фәндәре докторы (1991), профессор (1995). Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы һәм Президиумы ағзаһы, Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1996—2013 йылдарҙа «Күп милләтле Санкт‑Петербург» яҙыусылар союзы рәйесе, 1995—2013 йылдарҙа Санкт‑Петербургтағы Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы рәйесе. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2009).\nВидео Репортаж на телеканале "Санкт-Петербург" о дне РБ и башкирских блюдах\nВидео О башкирах в Санкт-Петербурге\nВидео Тай-Тулак. Башкиры в Питере\n↑ Постоянное Представительство Республики Башкортостан в городе Санкт-Петербурге\n↑ Ү. Ғимаҙиев. Ҡәҙерле хәтирәләр - "Ҡыҙыл таң", 27 сентябрь, 1986 йыл\n↑ Свидетельство о гос. регистрации № 204 ЮР от 25.10.1995 г.\n↑ Маргарита Платова. Башкиры - дети природы. - Петербургский дневник, 2014 июль.\n↑ Свидетельство о гос. регистрации ЮЛ от 19.05.2015 г., ОГРН – 1157800002359\n↑ Юбилей башкир на берегах Невы - "Мы - вместе", 2016, март, сс. 45-50\n↑ (Протокол совместной конференции общественных объединений башкир Санкт-Петербурга от 27.11.13)\n↑ ВИДЕО учащихся Башкирской воскресной школы "МАКТАП" из Санкт-Петербурга, снятый в августе 1997 года\n↑ Дом дружбы Ленинградской области\n↑ Башҡорт энциклопедияһы 2019 йылдың 14 май көнөндә архивланған.\n↑ Дань памяти просветителю\n↑ Арғынбаев К. Ғәҙеллек тантана итергә тейеш  2015 йылдың 8 декабрь көнөндә архивланған.Башҡортостан|, 2014\n↑ Акт к награждению медалью «За оборону Ленинграда» «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 6749, оп. 95427, д. 2)\n↑ «НИКТО НЕ ЗАБЫТ, НИЧТО НЕ ЗАБЫТО»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Санкт-Петербург_һәм_Ленинград_өлкәһе_башҡорттары&oldid=1136464 ҡабул ителгән\nЛенинград өлкәһе башҡорттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:06 19 май 2022 үҙгәртелгән.


Мобиль хәбәрсе - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n10 марта 2017 — 15:35 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы иң яҡшы халыҡ хәбәрселәрен асыҡлай. “Мобиль репортер” программаһының үткән айҙағы еңеүсеһе тип 11 йәшлек Валерия Желобецкая билдәләнде. Ул беҙҙең редакцияға мәктәпкә илткән хәүефле юл тураһында видео ебәргәйне. Хыялдағы бүләкте оторона Валерия аҙаҡҡа тиклем ышанмай. Яңы планшетты уға программа авторы тапшырҙы. Үҙемдең исемде телевизор аша ишеткәс ҡыуанысымдың сиге юҡ ине, тип хәтерләй ҡыҙ. Валерия Желобецкая видеоны мәктәпкә барған ваҡытта төшөрә. Ул көн дә белем артынан илткән юлда булған хәүефле боҙбармаҡтарҙы урап үтергә мәжбүр. Программа яңыраҡ ҡына Рәсәй 24 каналында эфирҙға сыға башланы. Ул тиҙ арала билдәлелек яулап өлгөрҙө. Көн һайын республиканың төрлө төбәктәренән кеҫә төлөфонына төшөрөлгән тиҫтәләгән видео килә. Эфирҙа уларҙың иң ҡыҙыҡлылары ғына эләгә. Халыҡ хәбәрсеһе булыр өсөн ҡыҙыҡлы һәм көн ҡаҙағындағы видео төшөрөп уны беҙҙең редакцияға ебәрергә кәрәк. Иң яҡшылары эфирға сыға һәм планшет отоу мәмкинлеге ала.


Республиканың йыр сәнғәте һәм мәҙәниәте ауыр юғалтыу кисерҙе\n65-се йәшендә Башҡортостандың халыҡ артисы Шамил Хәмәҙинуров арабыҙҙан ките.\nСәхнә оҫтаһының исеме халыҡ араһында киң билдәле. Йыр сәнғәте үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн Шамил Шәрифйән улы 1988 йылда «БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы», ә 2013 йылда «Башҡортостандың халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була. Сағыу шәхес, талантлы йырсы, күркәм кеше тураһында яҡты иҫтәлек халыҡ күңелендә мәңге һаҡланасаҡ. Мәрхүм менән хушлашыу иртәгә көндөҙгө сәғәт 12-лә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында үтә.


Тәмле булды бутҡаһы\n21 Май , 15:11\nЕргә яҙ килеү менән был миҙгелде ҡаршылау байрамдары башлана. Шуларҙың береһе - “Ҡарға бутҡаһы”. Ҡарғалар йылы яҡтан ҡайтыу менән яҙ айы башлана, тип уйлаған боронғолар. Шуға улар ҡоштар хөрмәтенә ҡыуанышып йылға буйына йыйылған, бутҡа бешергән, йәштәр, балалар уйындар уйнаған, бейегән, йырлаған, күңел асҡан.\nЭлегерәк уны яҙғы-баҫыу эштәре башланыр алдынан уҙғарғандар, сөнки байрамдың маҡсаты уңыш бай һәм мул булһын өсөн ҡоштарҙы ашатып, уларҙы үҙ яҡтарына ауҙарыуға ҡайтып ҡалған. Бер аҙ үҙгәртелеп, был йола беҙҙең көндәргә лә килеп еткән. Төрлө ваҡытта ойошторолоуға ҡарамаҫтан, уның төп маҡсаты үҙгәрешһеҙ ҡалған. Ошо байрам йолаһы яңыраҡ ҡаланың тыуған яҡты өйрәнеү китапханаһында уҙғарылды. Сараны алып барыусылар иң тәүҙә студенттарҙы “Кәкүк сәйе”, “Ҡаҙ өмәһе”, “Һабантуй” кеүек башҡорт халҡының борондан килгән байрамдары, йолалары менән таныштырып,\nһәр береһе тураһында ентекле һөйләне.\n- 2022 Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫы йылы тип иғлан ителгәйне. Ошо юҫыҡта күп эштәр башҡарылды. Ата-бабаларыбыҙ матур йолаларыбыҙҙы, ғөрөфғәҙәттәребеҙҙе быуынданбыуынға күсерә килгән. Ошо сылбыр өҙөлмәһен өсөн беҙ ҙә, бай ҡомартҡыбыҙҙы, мираҫыбыҙҙы йәш быуынға тапшырырға, өйрәтергә тигән маҡсат ҡуябыҙ алдыбыҙға. Бөгөн медицина колледжы студенттарына халҡыбыҙҙың иң матур байрамдарының береһе - “Ҡарға бутҡаһы”н күрһәтергә булдыҡ. Беҙ уны күләмле итеп эшләй алмаһаҡ та, мәғәнәһен, булмышын, тәғәйенләнешен, бөтә байлығын, матурлығын күрһәтә алғанбыҙҙыр, тип уйлайым. Студенттар рәхмәт әйтеп таралышты, - тине китапхана мөдире Гөлнара Хәйбулина.\nТамашала китапханала эшләп килгән “Көмөш тәңкә” әҙәби-фольклор түңәрәгенә йөрөүсе апайҙар ҡатнашты. Ул көндө ысын “Ҡарға бутҡаһы”нда булғандай тойолдо. Йола буйынса, апайҙар ҡолға тотоп, бүләктәр йыйҙы, теләктәр теләп, ағастарға таҫмалар элде, ҡаҙан аҫып бутҡа бешерҙе, һуңынан унан барыһы ла ауыҙ итте. Бутҡа өләшкәндә ергә именлек, тыныслыҡ, мул уңыш, ваҡытында ямғырҙар\nяуыуын теләп, ҡалған бутҡаны ағас төбөнә ҡоштарға һалдылар. Йыр-бейеүгә маһир апайҙар студенттарға дәртле сығыштарын бүләк итте. Дәртле егет Камилдың ҡурайҙа уйнауын да оҡшатты буласаҡ\nмедицина хеҙмәткәрҙәре. Йәштәр уларҙы көслө алҡыштарға күмде. Сара аҙағында студенттарҙан бөгөнгө тамаша оҡшанымы, тип һорауыма улар бер тауыштан “Әлбиттә!” тип яуап бирҙе.\n- Илдең киләсәге йәш быуындың тәрбиәлелегенә, рухи-әхлаҡи үҫешенә, гражданлыҡ сифаттарына бәйле. Был сифаттарҙы тәрбиәләүҙә халыҡ педагогикаһы нигеҙҙәренә таянып, халҡыбыҙҙың боронғо\nғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары нигеҙендә алып барыуҙы дөрөҫ тип уйлайым, - тине Салауат медицина колледжының башҡорт теле, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Алһыу Ғәлиәхмәтова.


(12 декабря битенән йүнәлтелде)\nРәсәй: Конституция көнө (иҫтәлекле көн).\nТөркмәнстан: Төркмәнстандың нейтралитет көнө.\n1991: РСФСР етәкселеге «СССР ойоштороу тураһындағы 1922 йыл килешеүен ғәмәлдән сыҡҡан» тип иғлан итә һәм СССР Юғары Советынан үҙ депутаттарын саҡырып ала.\nАсҡаров Сәлимгәрәй Сәхибгәрәй улы (1936—8.03.1991), хеҙмәт алдынғыһы. 1960—1991 йылдарҙа Стәрлетамаҡ синтетик каучук заводы эшләй: аппаратсы, смена начальнигы, инженер-технолог, 1979—1987 йылдарҙа бүлек начальнигы була. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).\n► 12 декабрҙә тыуғандар\n► 12 декабрҙә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=12_декабрь&oldid=949067 ҡабул ителгән