Бөгөн Афғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуға 29 йыл тулды\nБик күп ғаиләләргә ҡағылған был ҡораллы бәрелештә илебеҙ 15 меңгә яҡын һалдат һәм офицерын юғалтты. Йола буйынса был көндә һәләк булыусыларҙы хәтергә алыу менән бер рәттән, иҫән-һау әйләнеп ҡайтыусыларға тәрән ихтирам күрһәтелә. Шуға ла бөгөн республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә хәтер саралары үтте.\nӨфөлә хаҡлы ялдағылар өсөн вакансиялар йәрминкәһе ойошторолдо\nТиҫтәләрсә йылдар стажы булған тәжрибәле хеҙмәткәрҙәр үҙҙәренә эш эҙләне. Ни өсөн өлкән быуын эшкә ашыға, көтөп алған пенсияһын тотоноп ҡына өйҙә ятмай.\nБылтыр көҙ Благовещен ҡалаһында сыҡҡан янғын һөҙөмтәһендә Петровтар ғаиләһе инвалид бала менән урамда тороп ҡала. Күҙ асып йомған арала улар йәшәгән фатир көл-күмергә әйләнә. Был турала беҙҙең каналда сюжет эфирға сыҡҡандан һуң мәрхәмәтле кешеләр ҡаза күреүселәргә бар яҡлап та ярҙам күрһәтә. Йыйылған аҡса иҫәбенә Петровтар зыян күргән фатирҙы тулыһынса ремонтлай. Хәҙер был өйҙә ҡасандыр янғын булыуын бер аҙ һөрөм еҫе генә хәтерләтә.\n«Ҡаршылыҡтарҙы еңеп» проектының сираттағы этабы старт алды\nСара буллез ауырыуынан яфаланыусы балаларға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Улар республикала тиҫтәгә етә. Лиза Багрова Туймазы районының Ҡандра ауылында йәшәй.\nКиләһе уңыш нигеҙе\nРеспубликала тупланған орлоҡтоң 93 проценты кондицияға еткерелгән.\nДонъя яңылыҡтары - 15.02.2018\nРәсәйҙең иҡтисади үҫеш министры Максим Орешкин рәсми эше булмаған граждандарға килемдәренән 6 процент күләмендә һалым индереү мөмкинлеген ҡарарға тәҡдим итте. Бер үк ваҡытта система ябай һәм уңайлы булырға тейеш, тип билдәләне ведомство башлығы. Һалым индерелгән осраҡта улар ҙа финанс тотороҡлоҡҡа эйә булып, социаль пакет менән файҙала аласаҡ.\nБөрө районында мобиль стоматология эш башланы\nКүсмә станция тәүге туҡталышты Иҫке Петров ауылында яһаны.\nХәбәрһеҙ юғалғандар исемлеге берәүгә кәмене\nЭҙәрмәндәр 76 йыл үткәндән һуң яу яланында хәбәрһеҙ юғалған яҡташыбыҙ Иҙрис Кәримовтың һуңғы төйәген тапҡан. Бөгөн яугирҙың ейәнсәре Әнисә Мәжитова олатаһының ҡәберенә юлланды.\n12 апрель - Космонавтика көнөндә Мәләүез ҡалаһында яңы парк асыла\nТәүге йыһангир Юрий Гагариндың исемен йөрөткән паркты яңыртыу «Ҡала мөхите» программаһы буйынса башҡарылған. Былтыр йәй айҙарында бында ҡарт ағастар ҡырҡылған, заманса балалар майҙансығы, спорт менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәр булдырылған. Ял зонаһын шулай уҡ тәүге космонавтың һөйкәле лә биҙәй. Бынан тыш, ошо уҡ программа сиктәрендә Мәләүездә 20-нән ашыу йорт ихатаһы төҙөкләндерелгән. Быйыл уларҙың һанын 30-ға тиклем еткерергә ниәтләйҙәр. Иң мөһиме, ҡаланы тәртипкә килтереү эшендә ҡала халҡы ла әүҙем ҡатнаша, экологик өмәләргә сыға. Паркты рәсми асыу тантанаһы апрелгә билдәләнһә лә, төҙөк һәм бөхтә майҙан әленән үк ҡала халҡының яратҡан урынына әйләнгән.\n16 февралгә Башҡортостан өсөн һауа торошо\nИртәгә, 16 февралдә, республикала һәм Өфөлә көндөң аяҙлы-болотло булыуы, урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал.


Ҡыуаныслы хәбәрҙәр ҙә, ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр ҙә, күңелде борсоған проблемалар ҙа булды » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Ҡыуаныслы хәбәрҙәр ҙә, ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр ҙә, күңелде борсоған проблемалар ҙа булды\nҠыуаныслы хәбәрҙәр ҙә, ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр ҙә, күңелде борсоған проблемалар ҙа булды\nДежур телефон миңә килеп эләккәс тә иң тәүге шылтыратыу Әбйәлил районының Аһылай ауылынан булды. Күңелһеҙ шылтыратыу ине ул. «Һеҙҙең «дежур телефон»ға беҙҙең ауылдан кемдер ауыл фельдшерына зарланып шылтыратҡан да, үҙен Клара Ғайсина тип таныштырған. Бына әле Клара апай медпунктта ултыра, мин шылтыратманым, кемеһе шылтыратты икән, тип көйөп, ҡан баҫымы күтәрелеп киткән, һөйләшә лә алмай», – тинеләр. Бик ғәжәпләндерҙе был хәл. Әгәр ҙә әйтер һүҙең бар икән, ниңә уны кеше исеменән әйтергә?! Кеше яҙмышы менән шаярыу бит был. Әйтергә ҡурҡаһығыҙ икән, иң яҡшыһы – өндәшмәй ҡалығыҙ. Был − бер. Икенсенән, ҡайһы берәүҙәр «дежур телефон»ды уйынсыҡҡа әйләндереп алды, кәрәкме ул, юҡмы – мотлаҡ аҙна һайын шылтыратырға кәрәк. Шылтыраталар ҙа бер тапҡыр баҫылып сыҡҡан нәмәне ҡабат һөйләй башлайҙар. Ғәфү итегеҙ, беҙгә бит былай ҙа шылтыратыусылар күп, бәлки, уларға кисекмәҫтән ярҙам итергә кәрәктер, һеҙ бит уларҙың да, беҙҙең дә ваҡытыбыҙҙы алаһығыҙ. Тәҡдимдәрегеҙ, әйтер һүҙҙәрегеҙ бар икән, редакцияға хат та яҙып һалырға мөмкин. Тағы шуны иҫегеҙгә төшөрөп киткебеҙ килә: «дежур телефон» шәмбе һәм ял көндәрендә эшләмәй. Беҙгә шылтыратҡан ваҡытта ошо әйтелгәндәрҙе иҫтә тотһағыҙ ине. Ә хәҙер был аҙналағы шылтыратыуҙарға күҙ һалайыҡ.\n− Әбйәлил районының Байым ауылынан Рәүиә Ғәликәева булам. «Дежур телефон» рубрикаһын даими күҙәтеп барам. Әле бына һуңғы һанды ҡарап сыҡтым да, шылтыратыусылар күп, тик күберәк аһ-зарҙары менән уртаҡлаша. Шуға күрә матур, ҡыуаныслы хәбәрҙәр менән уртаҡлашайым әле, тип һеҙгә шылтыратырға булдым. Беҙҙең ауылда шундай бер матур традиция йәшәп килә: 23 февралдә ҡатын-ҡыҙҙар ир-егеттәргә концерт ҡуя, ә 8 Мартта ир-егеттәр беҙгә шундай уҡ бүләк әҙерләй. Был беҙҙең яҙылмаған закон, хатта бер ниндәй белдереү эленмәһә лә, 8 Март көнө концерт буласағын белеп торабыҙ. Бынан тыш, 6 мартта Туйыш, Байым, Ғабдин ауылдары килендәре араһында бик матур бәйге үтте. Ҡатын-ҡыҙҙар советы ауыл китапханаһы менән берлектә тағы бер матур сара – өләсәйҙәр ярышы ойошторҙо. Ул март аҙағында үтте. Төрлө ауылдарҙан иң дәртле, уңған өләсәйҙәрҙе берләштереүсе бик матур, фәһемле сара булды ул. Был ярышта Йәнекәй ауылынан Алһыу Истамғолова «Иң шәп бишек йырын башҡарыусы» номинацияһын алды, Байымдан Хәнифә Собханғолова «Иң шәп йырсы, әкиәт һөйләүсе» тип табылды. Ул йәштән үк шиғырҙар яҙа, конкурста ла үҙе яҙған әкиәттәрҙе һөйләп ишеттерҙе. Ғабдин ауылынан Тәслимә Хөснуллина боронғо йырҙарҙы башҡарыуы, йолаларҙы күрһәтеүе менән тамашасыларҙы әсир итте һәм «Тамашасы һөйөүе»нә лайыҡ булды. Байым ауылынан Венера Мостафина супер-өләсәй булды. Был сараны ойоштороусы Мәҙинә Ғәскәрова, Айһылыу Мөхәмәтдинова, Мәҙинә Йәһариналарға ҙур рәхмәт! Тағы бер өләсәйебеҙ – Байым ауылынан Әлфиә Үтәбаеваны республикала супер-өләсәй тип әйтергә була. Күптән түгел ул өс ейәнсәргә өләсәй булды, улы Тәлғәт менән килене Земфираның өс игеҙәк ҡыҙы тыуҙы. Бына шундай матур яңылыҡтарыбыҙ бар әле беҙҙең!\nАфарин, әбйәлилдәр! Иҫ киткес шәп байрамдар ойоштораһығыҙ икән.\n− Минең һөнәрем водитель, шуның буйынса берәй эш табырға ярҙам итә алмаҫһығыҙмы икән? Йөк машинаһында эшләргә лә категориям бар. Һаулығым буйынса Себер яҡтарына эшкә бара алмайым. Шунлыҡтан үҙебеҙҙең республикала эш табырға ине, берәй колхоз, совхоз булһа ла ярай, – тип шылтыратты беҙгә Ғафури районынан Фәнис исемле ир-ат.\nФәнис, һеҙгә урындағы йәиһә Республика мәшғүллек үҙәгенә мөрәжәғәт итеп ҡарарға кәрәк. Водителдәргә эш табырға була. Бындай һөнәр эйәләре талап ителеүе тураһындағы иғландар махсус гәзиттәрҙә лә йыш ҡына баҫылып тора бит.\n− Мин тыумыштан инвалидмын, диагнозым – Элерс-Данлас синдромы. Бала саҡта инвалидлыҡ юлламаным, әммә 2000 йылдан 2006 йылға тиклем инвалидлыҡ алдым. Һуңынан паспортым юғалыу сәбәпле һәм ауыл мәшәҡәттәренән бушамай бер нисә йыл юлламай йөрөнөм. Әммә әле, олоғая бара, һыҙланыуҙарым көсәйгәс, яңынан юлларға булдым. Участка дауаханаһы табибы Венера Мостафина мине Өфөгә медицина комиссияһы үтергә ебәрҙе. Комиссия үттем, әммә инвалидлыҡ бирмәнеләр, тейеш түгел, тип яуап бирҙеләр. Элек ни эшләп бирҙеләр икән? Мин бит төнө буйы һыҙланып йоҡлай алмай сығам.\nИнвалидлыҡ юллауҙың һәм алыуҙың да үҙ тәртиптәре бар. Уның өсөн даими рәүештә табипҡа мөрәжәғәт итеп, дауаханаларҙа дауаланыу курсы үтеп торорға кәрәк. Әгәр ҙә һеҙ быға тиклем бер нисә йыл дауамында табипҡа мөрәжәғәт итмәгәнһегеҙ икән, тимәк, ауырымағанһығыҙ, шуға күрә лә комиссия шундай ҡарар сығарған.\n«Беҙгә медпункт кәрәк»\nБаймаҡ районының Ҡыуат ауылы халҡы исеменән шылтыратыусы Солтанғоловтар ғаиләһе менән Зәйнулла Ғүмәр улы Мостафин, ауылға фельдшер кәрәк, тип мөрәжәғәт итте. «Ауылда ололар, ауырыуҙар күп, медпунктыбыҙ ҙа, фельдшерыбыҙ ҙа бар ине, хәҙер килеп уны ябалар. Беҙҙе был мәсьәлә бик борсой. Өс саҡрым алыҫлыҡтағы Әбделкәрим ауылында бик яҡшы фельдшерлыҡ пункты бар ҙа ул, ләкин төрлө саҡтар була, гел генә унда йөрөп булмай бит», – ти улар.\nБорсолоуығыҙ аңлашыла, ләкин бер һеҙҙең ауылға ғына түгел, тотош республикаға хас күренеш ул. Шулай ҙа Баймаҡ үҙәк район дауаханаһының баш табибы Миңлеғәле Ғүмәровтан һеҙҙең һорауға аңлатма биреп үтеүен һораныҡ. «Әлегә тиклем райондағы барлыҡ медицина пункттары муниципалитетҡа ҡараһа, хәҙер беҙ тулыһынса республика ҡарамағына күсәбеҙ. Был турала БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының ҡарары бар. Билдәләнгән нормалар буйынса ауылдар араһы дүрт саҡрымдан кәм булһа һәм ике ауылдағы халыҡтың һаны 1000 кешегә етмәһә, бер генә фельдшер-акушерлыҡ пункты ҡалдырыла. Йәғни 800 кешегә бер фельдшер булырға тейеш. Беҙ быны бер нисек тә үҙгәртә алмайбыҙ. Барыһы ла финанслауға бәйле», – тине ул.\n«Тейеш нәмә күп тә ул»\n− Әбйәлил районынан Гөлфиә булам. Һеҙ, өс йәшкә тиклем балаларға бушлай дарыу тейеш, тип яҙғайнығыҙ, әммә беҙ бер ҙә генә лә шуны ала алмайбыҙ. Дарыуханала дарыу бар, тиҙәр, яҙып бирегеҙ, тиһәк, бирмәйҙәр. Тағы бер мәсьәлә борсой беҙҙе – ниңә районға йәш табиптар эшкә ҡайтарылмай икән? Һәм тағы гәзитегеҙгә теләгем бар: аш-һыу рецептарын күберәк бирһәгеҙ ине.\nҺорауҙарығыҙ аңлашыла, тәҡдимдәрегеҙ өсөн рәхмәт, киләсәктә уларға иғтибар итергә тырышырбыҙ. Дарыуҙар ала алмауығыҙға килгәндә, беҙҙең илдә йыш ҡына шулай бит инде ул – йә хоҡуҡтарыбыҙҙы белмәйбеҙ, йә белеп тә, уға ирешә алмайбыҙ. Һеҙгә талапсаныраҡ булырға, ҡайһы бер саҡта ныҡышмалылыҡ та күрһәтергә кәрәк. Беҙ бит бер тапҡыр райондың дәүләт ҡарамағындағы дарыуханаһы мөдиренә шылтыратып, һөйләштек, ул, килһендәр, һораһындар, дарыуҙар бар, тип яуап биргәйне.\n«Ҡурай хаҡында махсус сығарылыш кәрәк»\nБелорет районының Сермән ауылынан Әсҡәт Хәйернуров та үҙ тәҡдимдәрен еткерҙе.\n«Йәшлек» гәзитен даими алдырып уҡып барам. 16 битлек гәзиттә ҡурай тураһында махсус сығарылыш кәрәк ине. Бәлки, 6 апрелгә – Республика ҡурайсылары көнө айҡанлы шундай сығарылыш бирергәлер? Ҡурай тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр күп бит. Йәш ҡурайсыларҙа илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләнер ине. Шулай уҡ флаг, герб тураһында ла материалдар күрге килә.\nӘлбиттә, «дежур телефон» барлыҡ проблемаларҙы ла хәл итеп бөтә алмай. Әммә шулай ҙа беҙгә ышанып шылтыратыуығыҙ өсөн рәхмәт. Ә инде гәзитте ҡыҙыҡлыраҡ, уҡымлыраҡ итеү өсөн һеҙҙең тәҡдимдәрегеҙ айырыуса мөһим.\nСажиҙә ЛОТФУЛЛИНА ҡабул итте.\nСығыу ваҡыты 6-04-2012, 09:36 | Ҡаранылар: 1258\nҺорауҙарҙың төрлөһө бар\n«Сүп-сарҙан арынырға ярҙам итегеҙ!»\nТелефон араларҙы яҡынайта\nКүңелебеҙ киң. Унда аһ-зар ҙа, мөхәббәт тә һыя


Пассажирҙарҙы ташыу ҡағиҙәләре, багажы, ҡул тимер юл транспорты cargoand кладь — н норматив-хоҡуҡи акттар норма бар ул, ташыу өсөн мотлаҡ булһа, хужаларға инфраструктура, файлдар, алыу, уларҙың физик һәм юридик берәмек һәм башҡа пассажирҙар ташыу тимер юл шарттарын көйләп, ер өҫтө һәм һауа транспортында пассажирҙар, багаж һәм ҡул кладь. Пассажирҙарҙы ташыу ҡағиҙәләре, шәхси ихтыяж өсөн йөк һәм багажды пассажир, бизнес тыш, рәсәй федерацияһы хөкүмәт көйләне.\nПоезының почта вагоны индереү тәртибен регламентлаған федераль почта ташыу һәм башҡарма власть органдары эшмәкәрлеген тәртипкә һалыу. Шул уҡ ваҡытта, почта эшмәкәрлеге менән башҡарма властың федераль тимер юл транспорты аспекттары көйләү өлкәһендәге башҡарма власть органдары һәм был хәбәрҙе. Төп ҡағиҙә пассажирҙар ташый-ташый тимер юл көйләнгән махсус хәрби хеҙмәткәрҙәр һәм хәрби уставты раҫлау, Рәсәй хөкүмәте һәм башҡа норматив акттары. Шул уҡ ваҡытта, хәрби һәм махсус маҡсаты-юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин ташыуҙы үҙәкләштерелгән иҫәпкә алып тормошҡа ашырыла, шулай уҡ дәүләт сере тураһында дерзание. Пассажирҙар, багаж ташыу буйынса ебәрергә йәки уның хеҙмәтен файҙаланыу, эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге менән бәйле булмаған, хоҡуҡтарынан файҙаланыу бөтә, рәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһындағы ҡануниәтте ҡаралған. Һатып алынған, эксплуатациялау һәм хеҙмәтләндереү өсөн махсус вагон күберәккә һәм кеше һаҡ аҫтында тотоу федераль закон менән көйләнә, унда күрһәтелгән маҡсаттарға федераль ҡаҙнанан аҡса бүлеү ҡаралған. Үҙ сиратында, хужаһына тейешле инфраструктура менән тәьмин ителеүсе гап тейеш һәм кешеләр ташыу өсөн шарттар һәм ташыу, һаҡ аҫтында тотола. Пассажир ташыусылар ҡағиҙә һауа, авиация компанияһы өҫтәмә йөк һәм багаж өсөн хаҡ тормошҡа ашырыла. Башҡа ойошма, шәхси транспортында йөк һәм пассажирҙар ташыу өсөн мөмкин авиация маҡсат осраҡтарҙан тыш, тыйылған федераль законы аҫтына эләккән. Компания шөғөлләнеп, автобус, тимер юл һәм авиация транспорты лицензиялы булырға арҡаһында — н пассажирҙар һәм йөк ташыуға рөхсәт иткән федераль дәүләт власы һәм тормошҡа ашырыла. Биш йылдан кәм булмаған пассажирҙар ташыу ҡағиҙәләрен бирелгән лицензияның срогы ҡаралыуы, ғариза буйынса уларҙың лицензиаттар артабан оҙайтырға мөмкин. Шуның өсөн, лицензия алыу өсөн, түбәндәге документ биреү өсөн лицензия алырға тейеш заявитель: АЛЬПЫЛАРҘЫҢ һәм документтарҙың күсермәләре дәүләт теркәүе, документ күсермәһе ойоштороу, хеҙмәткәрҙәренең профессиональ әҙерлек кимәле тураһында мәғлүмәт, ирекле лицензиялы һәм ғаризаның формаһы өсөн түләргә квитанция йыйҙы. Втом өсөн мәғлүмәт сығанаҡтары менән тәьмин итеү йәки дәғүә недостоверный лицензия рәсәй федерацияһы ҡануниәтенә ярашлы яуаплы.\nУтыҙ көн дауамында күрһәтелгән дата менән лицензирование\nоргандары, биреү тураһында ҡарар ҡабул ителеп, халыҡ-ара лицензия биреү тураһында лицензияһын тартып йәки оҙайта.\nйөк ташыусыларға, пассажир һәм багаж\nДөрөҫ мәғлүмәт алырға мөмкин. сәбәбе булып баш тартып пассажирҙар ташырға рөхсәт биргән органдары лицензирование, тап йәки аҡса ҡулланыу, транспорт, лицензияһы шарттары һәм хеҙмәткәрҙәрҙең квалификацияһына талаптар\nЮридик компанияһының вәкиллеге исемлеге


Иманлының күңелендә насар уй булмаҫ » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Иманлының күңелендә насар уй булмаҫ\nИманлының күңелендә насар уй булмаҫ\nӘғүҙү билләһи минәш-шәйтанир-ражим. Бисмилләһир-рахмәнир-рахим.\nӘс-сәләму ғәләйкум үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтуһ.\n«Йәшлек»тәге «Тормош зарҙан ғына тормай» тигән мәҡәләлә Әбйәлил районының ике ауылынан шылтыратҡандарға яуап яҙылғайны. Унда гәзит уҡыусы, район ауылдарының береһендә мулла эсеп йөрөй, ниңә ундайҙарҙы имам итеп ҡуялар, тип зарлана… Эйе, эскесе муллалар менән алға барыу еңел түгел, әлбиттә. Сөнки имам (мулла) һүҙенең мәғәнәһе лә шунда − ул алда тороусы. Әхлағы, эштәре менән башҡаларға үрнәк булырға тейеш. Шуға күрә лә имамдарҙы кемдер тәғәйенләп түгел, ә ауыл халҡы үҙҙәре белгән абруйлы кешене йыйылышта һайлап ҡуя. Ә ул имам Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн, Аллаһ алдында алған аманатын, бөтә шарттарын еткереп үтәргә бурыслы. Был вазифа бик дәрәжәле, ләкин бик еңелдән түгел. Төрлө ауырлыҡтарға, һүҙҙәргә түҙергә кәрәк, сабырлыҡ талап итә. Ә инде динебеҙҙә хәрәм булған иҫерткестәр эсеү арҡаһында гонаһлы эштәр башҡарыу − әхлаҡһыҙлыҡ. Гонаһтарыбыҙ өсөн һәр беребеҙ үҙе Аллаһ ҡаршыһында яуап бирер. Шуны ла әйтеп үтергә кәрәк, бөгөн ауылдарҙағы имамдарҙың күпселеге − оло быуын кешеләре. Барыһы ла октябрят, пионер, комсомол тәрбиәһе алып үҫкән ир-егеттәр тип әйтергә лә була. Шарап менән дуҫ булғандары ла, коммунист булып, үҙен атеисҡа һанап, һуңынан иманға ҡайтыусылары ла бар.\nАллаһының бөтмәҫ-төкәнмәҫ рәхмәттәре менән дин рөхсәт ителде. Хөкүмәтебеҙ уға йөҙө менән боролдо, һәм ошо оло быуын кешеләре тәүбәләренә килеп, мәсеттәрҙе тергеҙә. Хәлдәренән килгәнсә динебеҙҙең үҫешенә үҙҙәренең өлөшөн индерҙеләр һәм ошо изге эштәрен бөгөн дә дауам итәләр. Әбйәлил районының Дәүләт ауылындағы мәсет элекке партия ағзаһы Садиҡ Сәйфулла улы Ғибәҙәтов етәкселегендә төҙөлдө. Байым ауылы мәсете элекке райсовет рәйесе Таһир Хажимөхәмәт улы Ғабдуллиндың (бөгөн ул мәрхүм инде. Аллаһы Тәғәлә уның был изге эшен ҡабул ҡылып, ожмах рәхмәттәрен насип итеп, ғаиләһенә сабырлыҡ бирһен) хеҙмәт емеше. Һәм бүтән бик күп кеше, элек тә, бөгөн дә, кем булыуына, ҡайҙа эшләүенә ҡарамаҫтан, үҙҙәренең өлөшөн индерә. Әбйәлил районының Гусев, Рәхмәт, Йәнекәй, Яңы Балапан, Хәмит һәм Әбйәлил ауылдарында мәсеттәр төҙөлөү өҫтөндә. Әлбиттә, был эш еңелдән түгел. Аллаһының рәхмәте һәм халыҡтың, етәкселәрҙең, эшҡыуарҙарҙың ярҙамы менән эштәр тамамланыр, иншаллаһ. Йәш быуын шул мәсеттәргә йөрөп, намаҙ уҡыр, дин ғилемен үҙләштерер. Бөгөн йәштәр динебеҙгә әкренләп ылыға. Егеттәребеҙ мәҙрәсәләрҙә уҡый, ситтән тороп та дин ғилемен үҙләштереүселәр бар. Ислам дине нигеҙҙәрен, Ҡөрьән Кәримде уҡырға өйрәнеү курстары эшләй. Дин һабаҡтары алыусылар араһында, оло йәштәгеләр менән бер рәттән, йәш быуын кешеләре булыуы һөйөнөслө. Күңелендә иман булған әҙәмдең уйында боҙоҡлоҡ булмай. Әлбиттә, етмеш йыл буйы диндән ситләштерелгән ике быуын кешеләрен бер көндә йөҙ һикһән градусҡа бороп, уларҙың донъяға булған ҡарашын үҙгәртеп булмай. Аллаһы Тәғәлә беҙгә бергә булырға, айырылмаҫҡа, хаҡ юлға баҫырға, хәрәмдән, гонаһ эштәр ҡылыуҙан тыйылырға бойора.\nЙә Раббым! Аҙашҡандарыбыҙҙы тура юлға сығар, ауырыуҙарыбыҙға сәләмәтлек, ил-йортобоҙға тыныслыҡ, милләт-ара татыулыҡ, мал-тыуарыбыҙға бәрәкәт, ғаиләләребеҙгә мөхәббәт, балаларыбыҙға тәүфиҡ, урындағы һәм хөкүмәтебеҙ етәкселәренә лә халҡыбыҙ, динебеҙ, илебеҙ һәм һөйөклө Башҡортостаныбыҙ өсөн хәйерле хеҙмәттәр насип ит. Амин!\nӘс-сәләмү ғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ.\nСадиҡ ҒИБӘҘӘТОВ, имам-хатип,\nШайморат Абдулғазин, имам-хатип,\nНафиҡ Рәхмәтуллин, педагогия хеҙмәте ветераны,\nӘхмәт Шәйәхмәтов, имам-мөхтәсиб.\nСығыу ваҡыты 12-07-2013, 11:26 | Ҡаранылар: 1227\nҺижри иҫәп буйынса бөгөн яңы 1438 йыл башланды\nБашҡорттар – Аллаһы Тәғәләнең бик һөйөклө һәм рәхмәтле халҡы\nӘ беҙҙең ауылда...\n«Бер тин түләү өсөн мең һум аҡса сарыф иттек»


“Балаһыҙ ғына йәшәйек...”\nИремдең был һүҙҙәре йөрәгемде уртаға телде, шул тиклем үпкәләнем уға...\nТөркөмдәшебеҙ Зәйнәп үҙен борсоған донъяуи хәле менән бүлеште, бәлки кемдер үҙенә кәңәш бирер, тигән уйҙа ҡатын.\n“Кейәүҙәмен. Миңә – 35 йәш. Иремә тиҙҙән 41 йәш тула. Беренсе ҡатыны менән тормошо килеп сыҡмаған, айырылған. Унан улы бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул ауырый. Был хаҡта, аңлашылыуынса, тәфсирләп һөйләп тормайым. Иремдең ҡатыны менән нимәгә айырылышҡанын хәҙер бик яҡшы аңлайым. Үҙе: “Ҡатыным миңә хыянат итте”, - ти. Тик бына минең ғәзиз улының сәләмәтлеге менән бәйле проблемаларға башкөллө сумған ҡатындың бына ошондай аҙымға барыуына һис ышана алмайым, был хәлдең мөмкин булмауын бик яҡшы аңлайым. Аҙаҡ иремдең ике туған апаһы ла барыһы хаҡында һөйләне...\nМират менән урамда танышҡайныҡ, дөрөҫөрәге – туҡталҡала. Эштән һуң өйгә ҡайтырға тип автобусты көтөп торғанда, бер ир яныма килеп баҫты. Ул үҙе менән таныштырҙы, шулай аралашып киттек. Һуңғараҡ ул үҙенең ҡатыны менән айырылғанлығы хаҡында әйтте. “Холҡобоҙ тап килмәне”, - тине ул. Мин кейәүҙә түгел инем, өҫтәүенә, йәшем дә бара. Шуға уның өйләнешеү хаҡындағы тәҡдимен тиҙ генә ҡабул иттем. Әммә ул башта уҡ: “Балаһыҙ, үҙебеҙ өсөн генә йәшәйәсәкбеҙ. Сирле бала тыуыр тип ҡурҡам”, - тине. Тик мин был һүҙҙәргә артыҡ иғтибар итмәнем. Кәрәк булған икән...\nХәҙер ирем миңә: “Былай ҙа йәшең үтеп бара. Шуға бала нимәгә ул?” – ти. Уның был һүҙҙәре йөрәгемде уртаға телде, шул тиклем үпкәләнем уға. Ә минең бала һөйгөм килә. Аҙаҡ иремдең апаһының һөйләүенсә, ирем яуаплылыҡтан, дауаханаларға йөрөүҙән, артыҡ мәшәҡәттәрҙән, өҫтәүенә, аҡса ла етешмәгән, шуға ул ҡурҡҡан, сирле улы менән ҡатынын ташлаған икән. Аҙаҡ хәлдең шулай булғанлығын үҙем дә аңланым инде. Хәҙер минән ул уңайлы тормош талап итә. Унда балаға урын юҡ. Ә мин балаһыҙ ҙа йәшәй алмайым. Айырылышыр инем, икенсе ирҙе нисек табайым. Аптырайым...”\nДуҫтар, һеҙ Зәйнәпкә ниндәй кәңәштәр бирер инегеҙ?


Яраларым менән ярат... (Хикәйә)\n22 Декабрь 2021, 11:38\nЗөһрәнең һорауы ҡоро яңғыраны. “Бирегеҙ!” – алырға үрелеүе булды, егеттең ҡосағына ингәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Ситлеккә эләккән ҡош кеүек талпынһа ла, Сабиттан ысҡыныуы анһат түгел ине. Барыһын да алдан уйлап ҡуйған егет ут һүндергескә баҫыу менән бүлмәлә ҡараңғылыҡ урынлашты. Дауамы:\n– Уйындан уймаҡ сыҡмаҫмы? – Ике уҡытыусы һөйләшеп торғанда, Зөһрә Сабирова методик кабинеттың ишеген асты. Ул инеү менән әңгәмә ниңәлер өҙөлдө.\n– Кисә генә университет студенты – бөгөн уҡытыусы, оҫта ойоштороусы, – тип пионервожатый Рафиға Зөһрәнең арҡаһынан һөйөп ҡуйҙы.\n– Бәйгене йомғаҡлап, бүләктәр тапшырырға ине, – тигәс, бер ҡосаҡ китап алған ҡыҙ китергә ашыҡты. Ул ишекте ябыу менән Рафиға һүҙен дауам итте:\n– Ниндәй зарар инде тағы? Йәштәр араһында әллә ниҙәр булыр, уныһы беҙгә ҡараңғы. Тик теге “мөхәббәт бөркөтө”нә, һөйләшкәнсә, әйтеп ҡуйҙым: “Зөһрә һинһеҙ йәшәй алмай, үҙенән ишеттем”, – тинем. Сабит ҡына түгел, үҙем дә ышандым, әй. 1 апрель булһа ла, икеләнмәне теге. Ул-был була ҡалһа, уйын-көлкө көнөндә шаярттыҡ ҡына, тиербеҙ...\n– Рәхмәт инде, Рафиға апай! Йөрәгем тыныс түгел, тик минең дә һөйөүем өсөн көрәшергә хаҡым барҙыр ул. Ана, бесәй тырнағына эләккән сысҡан да, йәшәү өсөн көрәшеп, бесәйҙәрҙе хәйләләргә тырыша. Буш итмәм, – тигәс, Зиниә Рафиғаның ҡулын ҡыҫты. Ике бите уттай янған ҡыҙҙы тынысландырып, тегеһе былай тине:\n– Тәтәй ҡыҙыйҙы урынына ултыртыу фарыз! Күҙҙәренә һөрмә тартып, ирем эргәһенән китмәй. Юғары белемле математик, понимаешь, тәжрибә уртаҡлаша, имеш. Фәнил ағай, һеҙ был теманы нисек аңлатаһығыҙ, тип иремдең тәҡәтен ҡорота. Минән һораһа, бер-ике һүҙ менән генә аңлатыр инем үҙенә. Ну, асыуыма тейә шулай бөтөрөлөүе...\n– Шамилдың тамам һушын алды! Хәҙер Зөһрәнән башҡа бер кемде лә күрмәй. Ә мин Шамилды ун биш йәштән үк яраттым. Армияға киткәнсе көн дә Зөһрә янында булды. Йөрәгем нисек түҙгәндер? – Серләшеүҙәрен дауам иткән хеҙмәттәштәр, ялғанды сылбырға теҙеп, йәш яҙмышты упҡынға этәргәндәрен баштарына ла килтермәне. Маҡсаттары тормошҡа ашасағын һиҙеп, залға бергәләшеп, етәкләшеп үк сыҡтылар. Ә егет көлкө кисәһен алып барыусы Зөһрәнән күҙҙәрен дә алмай, етмәһә ҡыҙҙың һорауҙарына ҡыҙыҡлы яуаптар ҡайтарып, бәйгеләрҙә ҡатнашты.\nКисә тамам. Уҡыусылар бейергә төштө. Уҡытыусылар иһә сара ахырынаса дежурҙа торҙо.\nӨс ай элек хәрби хеҙмәтен тултырған Сабиттың йор һүҙле, йырға, бейеүгә оҫта икәнен ауылдаштары белә. Үҙен күп ҡыҙҙар яратыуы ла сер түгел. Тик кисәге һалдатты Зөһрәнең танау сөйөп йөрөүе генә сәйерһендерҙе. Ғишыҡ утында яныуын кешегә һөйләгән, ә үҙе, бер ни булмағандай, Сабитҡа ҡарамай ҙа. “Ярай, оҙаҡламай миңә дегәнәк һымаҡ йәбешергә тура килмәгәйе, сараһын күрербеҙ”, – тип мәкерле уйҙарына йылмайып ҡуйҙы егет.\n– Алып барыусы башҡаларға үрнәк күрһәтергә тейеш! – тигән булып, бейергә саҡырҙы. Зөһрәнең исеме есеменә тура килеүе, һалдаттар йондоҙҙарға ҡарап дөрөҫ юл табыуы, Ҡайынлы ауылының һылыуы был мәктәптең йөҙөк ҡашына әйләнеүе һәм башҡа наҙлы һүҙҙәрҙе бейеү барышында ҡыҙҙың ҡолағына бышылданы ул. Сабиттың һүҙгә оҫталығына таң ҡалды тегеһе. Тик ни сәбәпле бөгөн Зөһрә янынан бер ҙә китмәүе аптырата төштө уны. Ә Шамилдың, телгә әүәҫ булмаһа ла, хистәре күҙ ҡарашының тәрәнлегендә сағылғаны йәшен тиҙлегендә уйына килде. “Армиянан ҡайтырға өс ай ваҡыт ҡалды. Владивосток ҡалаһында хеҙмәт иткәндә күңелең ҡайҙа саҡыра икән үҙеңде? Тыуған ауылыңда эшләп йөрөгән ҡыҙҙы иҫеңә алаһыңмы икән, күңелемде әсир иткән егет?” – тип уйланды Зөһрә. Ә Сабиттың йөрәгендә үҙенең хис ташҡынына битарафлыҡ күрһәткән уҡытыусыға асыу ҡайнаны.\n– Ергә төш, ҡыҙый. Мин һиңә һорау бирҙем.\n– Ә, ниндәй һорау? – тип туҡтап ҡалды Зөһрә.\n– Бәй, дәрестәреңдә лә шулай аяғүрә йоҡлаһаң, беҙҙең ауылдан Пифагорҙар сыҡмаҫ, – тип йомшара төштө физкультура уҡытыусыһы.\n– Һиңә дежур итешәйем, тим...\n– Рәхмәт, кәрәкмәҫ. Үҙем дә өлгөрәм.\nБейеүҙәр тамамланыу менән уҡыусылар ҡайтырға сыҡты. Тамаша залын тәртипкә килтергәндән һуң уҡытыусылар ҙа өйҙәренә юл алды. Зөһрә, был кисәлә дежур уҡытыусы булғанлыҡтан, мәктәпте үҙе бикләргә тейеш. Рафиға менән Зиниә мәктәптән сыҡҡанда, Сабиттың елдәр уйнаған башына ниндәй уйҙар килгәнен осҡон сәскән күҙҙәренән үк төшөндөләр. Егет һис тә икеләнмәй Зөһрәнең ғишыҡ утына ышанған. Сабиттың ундай уттарҙы һүндереү оҫталығы хаҡында ауылда китап яҙырлыҡ һүҙҙәр йөрөй. “Пландары” майланған кеүек барыуына ҡәнәғәтләнеп, серҙәштәр ҡайтырға сыҡты.\nЗөһрә был ваҡытта тейешле урында мәктәп асҡысын тапмай хафаланды. “Йондоҙом, яҡтылығың нурҙарында ҡойонаһым килә”, – Сабит һүҙ башлағанға, Зөһрә һиҫкәнеп, тертләп китте:\n– Ай, ҡурҡыттығыҙ. Асҡысты таба алмайым, – тине ҡыҙ, хафаланыуын һиҙҙереп.\n– Мин дә, – тип яуапланы егет.\n– ?! – ҡыҙ уға аптырашлы ҡараш ташланы.\n– Һинең йөрәгеңә асҡыс табырға ине иҫәп, рөхсәтең булһа, – әңгәмә ҡороп ебәрергә ашҡынғандай, Сабит асҡыс бәйләме күрһәтте.\n– Мәктәптекеме әллә?\nЗөһрәнең һорауы ҡоро яңғыраны. “Бирегеҙ!” – алырға үрелеүе булды, егеттең ҡосағына ингәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Ситлеккә эләккән ҡош кеүек талпынһа ла, Сабиттан ысҡыныуы анһат түгел ине. Барыһын да алдан уйлап ҡуйған егет ут һүндергескә баҫыу менән бүлмәлә ҡараңғылыҡ урынлашты. “Нишләүегеҙ был?” – тип ҡыҙҙың үрһәләнеп һорауына үҙен гүзәл зат күңеленең яҡшы белгесе итеп тойған кеше: “Һинең хистәрең тураһында сереңде систеләр. Үҙең дә миңә оҡшайһың”, – тип Зөһрәнең ирененә үрелде. Ҡыҙ, сәйерһенеп: “Ниндәй сер?” – тип кенә һорап өлгөрҙө. Уның өсөн егеттең ҡайнар ҡосағы мәрхәмәтһеҙ ҡапҡанға әйләнде. Ысҡыныр өсөн күпме тартҡылашһа ла, теләгенә ирешә алманы. Үҙе мөхәббәттән яныуын һөйләп йөрөгән ҡыҙҙың ҡырағай боландай ҡаршылыҡ күрһәтеүе генә егеттең кәйефен ҡырҙы. Хистәренә ирек биреп, кисәге һалдат ҡыҙҙан да ауаздаш тойғолар өмөт итте. Зөһрә һаман ысҡынырға маташты, әммә көслө, мәкерле зат аҙғын теләген тормошҡа ашыра алды...\n– Мә, асҡыстарың, бикләрһең! – бер ни булмағандай, һалҡынлыҡ һәм битарафлыҡ күрһәтеп, Сабит епкә беркетелгән асҡыстарҙы Зөһрәгә һуҙҙы. “Мин һеҙҙе күрә алмайым”, – тип йән әрнеүе менән тешен ҡыҫып яуапланы уҡытыусы һәм, иҙәнгә йөҙ түбән боролоп, үкһеп илай башланы.\nШул мәлдә директор Ленар Әғзәмович, мәктәп ишектәрен асып:\n“Кисә тамам, ишектәр асыҡ, яҡтылыҡ әҫәре лә юҡ”, – тип утты ҡабыҙҙы. Көтөлмәгән хәлдән ни эшләргә белмәй аптырап ҡалған Сабит һүҙһеҙ генә тороп, кейемдәрен тәртипкә килтерҙе, ә Зөһрәнең, бындай хурлыҡты аңлатып, бер ни әйтергә лә хәле юҡ ине, элеккесә илай бирҙе.\n– Ни булды бында, тип һорайым! Мәктәп директорының тауышына, гүйә, тимер сыңлауы өҫтәлде.\n– Беҙ, былай, бына... һөйләштек Зөһрә менән, – тип көскә телгә килде Сабит, уңайһыҙланыуҙан ни эшләргә белмәйенсә.\n– Уҡытыусы башығыҙ менән балаларға ниндәй үрнәк күрһәтәһегеҙ? Педсоветҡа был һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйғанды теләмәһәгеҙ, иртәгә үк ЗАГС-ҡа бараһығыҙ! – тип екеренә бирҙе етәксе. – Бындай хәл халыҡҡа билдәле булһа, “алдынғы мәктәп” тигән дан тараласағын көт тә тор! – Директорҙы, әлбиттә, иң элек, мәктәп абруйы төшмәгәйе, тигән уйҙар борсоно.\n– Ни-сек ЗАГС-ҡа? Мин у-ны бө-төн-ләй ярат-майым бит! – тип тотлоға-тотлоға әйтә алды ҡыҙ үкһеп илаған арала.\n– Элегерәк уйларға кәрәк ине. Ә хәҙер күҙемдән юғалығыҙ! Икегеҙ ҙә! Һөйә, һөймәй темаһына иртәгә һөйләшербеҙ, – йәнә ҡысҡырып, директор ишеккә күрһәтте.\n— Һәр ҡыҙға өйләнә барһаң?.. Һе, ЗАГС-ҡа, имеш, — һайлау хоҡуғынан тиҙ генә мәхрүм итеүҙәренә бар булмышы менән ҡаршы ине егет. Эс бошороп, Зөһрәһе лә мәмәйләнеп тора. Бер ярата, бер яратмай, имеш.\nЕгет күңелендәге әле генә ҡыҙға ҡарата кисергән татлы хистәрҙе нәфрәт тойғоһо алыштырҙы. Бындай еңеү кәрәкмәй ине уға. Тик әлегә ҡәҙәр һәр теләге тормошҡа ашҡан егет был юлы үҙен үҙе ситлеккә япты түгелме? Абынғаныңды белһәң, алдан һалам йәйеп ҡуйыр инең, тиҙәр ҙә – һуң хәҙер. Әммә был юлы һаламы ла, бесәне лә эште яйлай алмаясағы егеткә көн кеүек асыҡ ине. “Һүҙен һанға һуҡмай ҡара, Ҡыҙыл байраҡ, вымпелдар алыу өсөн йәнен һатырға әҙер Ленар Әғзәмовичтың үҙеңде мәктәптән генә түгел, һөнәреңдән дә бөтөнләй ҡыуып ебәреүе бар. Уҡыуың нулгә сыға. Ни эшләргә һуң?” — һорауҙарына яуап эҙләп, ҡайтып китте егет. Ҡаршыһына ҡараңғылыҡтан Рафиға пәйҙә булды. “Эй, баламдың спорт костюмы тороп ҡалған. Кереп кенә сығайым әле, мин әйтәм, — тип үҙенән һорамаған һорауға күҙе менән ялт-йолт килеп яуапланы. — Дежур Зөһрә юҡмы ни?” Мәктәп директоры ишектә күренгәс, Рафиғаның һүҙ теҙмәһе арта төштө: “Онотҡанмын баламдың костюмын ыспартивный, алмаш аяҡ кейемем дә ҡалған...” Зөһрәнең тиҙерәк сығып, ҡара төндә юғалғыһы килде. Рафиға иһә: “Зөһрә, ниңә илайһың? Әллә берәй хәл булдымы?” – тип ҡыҙыҡһынды. Ә йәш уҡытыусы, ҡайғыһы менән үҙе генә ҡалырға теләгәндәй, башын аҫҡа эйгән килеш ары йүгерҙе.\n“Ҡырағай ҡатын” тип уйлап, Сабит уға бер һүҙ ҙә ҡушманы. Әле генә урғылған наҙын бүләк иткән һылыуҙы хатта оҙатҡыһы ла килмәй ине үҙенең... Рафиға, алан-йолан ҡаранып, һорауҙар яуҙырһа ла, уға әҙәмсә бер һүҙ өндәшеүсе булманы. Алаһы әйберҙәре исем өсөн генә уйланылғанлыҡтан, мәктәпкә инеп торманы. Ә директор, уның менән фәлсәфә һатырға теләмәйенсә, өйөнә табан юл алды.\nБыл төн Зөһрәнең бар эскерһеҙ хыялдарын селпәрәмә килтерҙе. Ваҡыт туҡталыр, иртәгәһенә ҡояш сыҡмаҫ, мәңгелек төн урынлашыр төҫлө тойолдо уға. Илаған һайын йөрәк яраһы тәрәнәйә барҙы. Ҡайҙа хаталанғанын уйлап, күңеленә тынғы тапманы ул. Әрнеүҙәренә дауа булмаҫы хаҡында йәне һыҡраны. Әсәһе лә бит ҡыҙҙың аңына саф хистәр — ныҡлы ғаилә нигеҙе икәнен кесе йәштән үк һеңдереп, аңлатып үҫтерҙе. Дүрт һеңлеһе өсөн үрнәк булырға өндәне. Мөхәббәт хистәре бөрөләнеп кенә өлгөргән Шамилына ни әйтер ул? Егет ҡыҙҙы ғәфү итә алырмы? Һорауҙар күп, тик Зөһрә береһенә лә яуап таба алманы. Көтөргә вәғәҙә биреп, яҡты йондоҙҙарға ҡарап илһамланғанда, һөйөүен белдереп, Шамилын әрмегә оҙатҡан сағында бындай хәл булыр тип ҡыҙ күҙ алдына ла килтермәгәнгә, донъя аҫты-өҫкә әйләнгәндәй тойолдо.\nСабитты иҫенә төшөрөү менән ҡыҙҙа ытырғаныу хисе уянды. Ул, ҡар алып, илай-илай битен, ҡулдарын ыуа башланы. Янынан уҙып барған йәштәрҙең береһе: “Кит әле, ниңә бысраҡ ҡар менән йыуынаһың?“ — тип өндәште. Ергә яуған ап-аҡ ҡарҙы кеше тапап ҡарайта ла уны бысраҡ тип атай. Әҙәм балаһын да шулай тапап керләндереп була икән, тигән уйҙарынан үҙе ҡурҡты ҡыҙ. Шул ваҡыт уның әлеге хәлдән арығыһы, үлгеһе килде. Әммә ата-әсәһе был ваҡиғаны белһә, улар өсөн ер убыласаҡ, һеңлеләрен, яҡындарын бындай мәғәнәһеҙ ҡайғыға һалыу мөмкинме һуң?! Шул саҡ ул йәшәгән фатирҙың тәҙрәһендә ут ҡабынды. Өй хужабикәһе Рәшиҙә әбей, ишекте асып:\n— Ҡыҙым, ҡайттыңмы? Һине көтәм, — тип әйҙүкләне. Зөһрә, әбейҙән күҙҙәрен йәшереп, түргә үтте.\n— Ҡыҙым, әйҙә сәй эсеп алайыҡ әле. Самауырҙы ҡайнаттым. Тәҙрәнән ҡарап һине көтөп торҙом. Күңелең де ас, һөйләр һүҙең бар бит. Ауырһынма, — тип өндәшеп, ҡаты итеп яһалған сәйле кәсә ҡуйҙы әбей. Йәш уҡытыусы бер һүҙ өндәшмәй генә уны эсеп бөтөрҙө һәм әбейгә күҙҙәрен күтәреп ҡарағас та, ғазаплы әңгәмәне нисек башларға белмәй, туҡтап ҡалды.\n— Күҙҙәрең йәшләнгән, сәбәбе барҙыр. Был донъя ла ниндәй хәл булмаҫ. Ҡыҙым, мин һине аңларға тырышырмын, — әбей үҙе уға ярҙамға килде.\nЗөһрә ни булғанын түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙе. Оло кешенән кәңәш өмөт итеп: “Донъяның йәме ҡалманы. Был хәбәрҙе Рафиға апай белгәс, хәҙер бар ауылға тултыра инде. Ғәйбәт сығарырға теләгән үтә хәйләкәрҙәре кәрәк саҡта хәлде ул түтәйгә сер итеп кенә әйтәләр бит. Бөгөн үк үлһәм…” — тип бер туҡтауһыҙ субырлаған күҙ йәштәрен һөрттө.\n— Күрәсәгеңде күрмәй, гүргә инеп булмай, тиҙәр. Яҙмышыңдағы ҙур һынауыңдыр был, ныҡ бул. Кемдеңдер бәхетһеҙлегенә һөйөнгән кеше рухи яҡтан ғәрип ул. Ундайҙарҙы ҡыҙған ғына, сөнки улар йыйған рәнйеүҙәрҙең ауазын балалары күрәсәк. Етмәһә, бер хәҙистә әйтелгәнсә, кешеләрҙе лә һүҙҙәре менән паклап, уларҙың хаталары иҫәбенән ҡылынған гонаһтары хисап көнөндә ғәйбәтселәр иҫәбенә яҙыла әле. Хоҙай ҡушмаһа, ағастағы япраҡ та һелкенмәҫ. Ә үлем Раббыбыҙ ҡулында. Үҙ теләгең менән китергә уйлау Аллаһы Тәғәләгә ҡаршы сығыу һанала. Әллә һин ғүмерҙе Ер шарында ғына тип беләһеңме? Әгәр үҙең теләп мәңгелеккә күсһәң, әлеге ғазаптарың бик ваҡ күренер. Был ҡот осҡос уйҙарыңдан арын! Донъялыҡтағы әрнеүҙәрең үтер әле. Нишләмәк кәрәк, ата-әсәңде йәллә. Ҡыҙым, әгәр кейәүгә сыҡһаң, әллә ни ҡыңғырау ҡаға алмаҫ тар. Яратмаһаң ни, ғүмер буйына яратышып йәшәгәндәр һанаулы, ә беренселәре — донъя тулы. Өйрәнерһең, эйәләшерһең, — ана шулай сабыр тыңлап ултырған ҡыҙҙы әбекәй ғаилә ҡорорға күндерҙе, күңелен тынысландырҙы...\nИкенсе көндө Рафиға ханымдың “һуңғы хәбәрҙәре” таралыуы мәғлүм булды. Зөһрәгә дәрес бирергә лә форсат теймәне. Директор үҙ кабинетына саҡыртып, хәл-әхүәл һорашып тормайынса, тауыш ҡуптарҙы:\n– Мәктәптә уҡытыусылар күп. Ни өсөн Сабит һине күҙләгән һәм һинең янда ҡалған? Һин үҙең ғәйепле! – тип ҡыҙҙы шикәйәт менән йөрөмәҫлек дәрәжәгә еткерҙе. Илауҙан күҙҙәре шешенгән ҡыҙға ҡарата ҡыҙғаныу хистәре юҡ ине етәкселә. Кейәүгә сығырға ризалыҡ биргәс, мәктәпкә яла яҡмаясағына ышанып, үтәгән миссияһына ҡыуанып ҡалды ул. Ә коллективта ни сәбәптән бик арала яңы ғаилә барлыҡҡа килеүен тикшерҙеләр.\nЗөһрәнең елбәҙәк булыуына баҫым яһаған Рафиға байтаҡ миҫалдар килтерҙе. Уның кейемен, йөрөшөн тикшерҙе, үҙенең һүҙе буйынса, керһеҙ йәшлеген иҫкә алып, ҡыҙҙы битәрләне. Математика уҡытыусыһы әйткән һүҙҙәренән ғәйеп эҙләп, үҙенә яйлы йүнәлешкә бороп ебәрҙе. Эйе, тәбиғәт был ҡатынға кеше араһын бутау оҫталығы биргән. Был һәләттең емештәрен Зөһрә тулыһынса үҙ иңдәрендә татыны. Йәш белгес бүлмәнән сығыу менән: “Университеттарҙа уҡыуың менәнме ни, хәреф танымағас”, – тип мыҫҡылланы уны. Тик шул уҡ ваҡытта Зөһрә алдында яһалмалылыҡ күрһәтеп, ал да гөл “сәскә ата” алды. Хеҙмәттәштәре, Рафиғаның булмышын белгәнгәме, быға әһәмиәт бирмәне, әммә барыһы ла был ҡара күңелле ҡатындың “планындағыса” барҙы. Никах уҡытыу – боронғо йола, тип Сабит күтәреп алғас, комсомол туйын яһарға килештеләр. Ул көн еткәнсе йәш уҡытыусылар ҙа Рафиға ханымдың ҡотҡоһона бирелде. Төртмә һүҙҙәре ҡыҙҙың күңелен меңләгән осло энәләрҙәй телгеләне. Һүҙ араһынан һүҙ сыҡҡан арала: “Эй, Зөһрә, кейәүгә аҡ күлдәк кейеп сығырға кәрәк”, – тип уның яраһына ҡағылыу форсатын файҙаланып ҡалдылар.\nНиһайәт, комсомол туйы үтте. Кейәүгә сығаһы ҡыҙ яҙмышына буйһоноу билдәһе итеп ҡаранан килешле күлдәк кейгәйне. Кеше ҡайғыһына тантана итеүселәрҙе һанға һуҡмау кеүек тә тойолдо был аҙым. Әммә улар йән өҙгөс яуҙы дауам итергә әҙер ине. Сабит ата-әсәһе йортона килен алып ҡайтмаҫҡа ҡарар итте. Туйҙан һуң уҡ интернат бинаһының бер ҡыҫыҡ бүлмәһенә алып килде Зөһрәне. Исем өсөн үткән туй сараһын хеҙмәттәштәре оҙаҡлап тикшерҙе. Арала Зөһрәне ҡыҙғанғандары ла бар ине. Тик береһе лә уны яҡлап үтә әүҙем Рафиғаға ҡаршы сыҡманы. Әлегә был ҡатындың фекерҙәштәре күп булғанлыҡтан, шөрләне улар.\nУҡыу йылы уҡытыусылар алдында юғары маҡсаттар ҡуйҙы. Дәрес биреү, төрлө саралар уҙғарыу, мәктәп директоры инициативаһы менән район семинарҙары үткәреү һәр береһенән күп көс талап итте. Әммә Рафиға тиҙ генә тел сарлауҙан туҡтарға йыйынманы. Юҡһа, ирендә был ҡыҙға ҡарата нәфрәт тыуҙырыу мөмкин түгеллеге уға яңынан был теманы дауам итергә этәргес бирҙе.\nШулай бер көндө йәш белгестәр оло остаздарҙың күңелен күреү иҫәбенән туй күлдәгенең аҡлығы – сафлыҡ билдәһе булыуын тикшерә башлағас, Зөһрә уларҙы математика кабинетына саҡырҙы. Ололар иһә һораулы ҡараш менән оҙатып ҡалды. Тел сарлауҙа оҫталығы булмаған Зөһрә билгә ҡәҙәр сисенә башланы. Аптырап ҡалған ҡыҙҙар: “Ниңә, кәрәкмәй”, – тиеште. Уларҙың биргән һорауҙарына яуап ҡыҙҙың тәнендә күренде: сыйылған, күгәргән таптарҙан тыш, кеше тешләгән эҙҙәрҙе лә төҫмөрләп, аңлап була ине. “Кемдең һөйөнәһе килә, һөйөнһөн. Ә был – тормош иптәшемдең “мөхәббәт” эҙҙәре. Минең яратмағанымды тоя, уны мәжбүри өйләндереүҙә минең тырышлығым юҡ. Директорға теше үтмәгәс, миңә бар асыуын сығара”, – тип кейенә башланы ул. Тынлыҡ урынлашты. Ауыр тынлыҡ. Зиниәнән башҡалары Зөһрәнән ғәфү үтенде. Был хәл уларҙың күҙен асҡандай тойолдо. Тик әйтелгән һүҙҙәрен генә кире алып булмаҫын аңлап, йәш ҡатындың йөрәгендәге йәрәхәттәрҙә үҙәренең да эҙҙәре булыуы күптәрҙе уйға һалды...\nШамилдың хәрби хеҙмәтен тултырып ҡайтыуы хаҡында һөйөнөслө хәбәр таралды. Был ваҡиғаны Зөһрә көндәрҙе һанап көтә ине заманында, әммә хәҙер инде йәш ҡатындың күкрәген һүҙ менән аңлата алмаҫлыҡ ауырлыҡ баҫты, тын алырға ҡамасауланы. Йәштәр һалдатты клубта осратыуҙары, аулаҡ өйҙәрҙә булыуҙары хаҡында һөйләгәндә, Зөһрә Шамилды зарығып көтөүен һиҙҙермәне. Һалдат һуңыраҡ үҙе Зөһрәне район үҙәгендә математика буйынса үткәрелгән семинарҙа эҙләп тапты. Ул йөрәге түрендәге кешене ғаилә ҡороуы менән ҡотлап, һүҙ башланы: “Оҙаҡ ваҡыт, йыраҡ ара, мин һиңә асыуланмайым”, – тине ул ситкә ҡарап. Зөһрә ни әйтергә белмәйенсә юғалып ҡалды. Егеттең яңы ғаиләгә теләктәр юллауы йәш ҡатындың күңелен телгеләне. Баҡһаң, Шамил, уның яратҡан Шамилы, өйләнергә йыйынғанлығын әйтеп, Зөһрәнән кәңәш һорап килгән, имеш. “Бәхетле булығыҙ. Иҫәбең бар икән, өйлән”, – тип әйтеүе үтә ауыр ине ҡатынға. Бер ни булмағандай, кәйефе төшөүен һиҙҙермәҫ өсөн: “Һөйгәнең кем һуң?”– тип һорарға батырсылыҡ итте үҙе.\n– Һөйгәнем көтөп алманы, ә был һылыу минең өсөн бар ҡорбандарға әҙер булыуын иҫбат итте инде. Исеме – Зиниә, – тип серҙәрен уратып ҡына систе кисәге һалдат. Был хәбәрҙе Зөһрә ҡояшлы көндә йәшен йәшнәгәндәй ҡабул итте. Һәр ҡайһыһы үҙ юлы менән китергә теләп, һаубуллашты. Зөһрә осрашыуҙы былай күҙ алдына килтермәгәйне. Әммә мәкерле Зиниәнең тырышлығы уның яҙмышына ла киҫкен боролош яһаманымы икән, тигән икеләнеү уның күңел тыныслығын юйҙы. “Йәр һөйһәгеҙ, өҙөлөп һөймәгеҙ” тигән йыр һүҙҙәрен ҡат-ҡат ҡабатланы. Ата-әсәһен хафаға һалмаҫҡа, һеңлеләренә үрнәк булырға, уҡытыусы абруйын төшөрмәҫкә һәм башҡа төшөнсәләрҙе тәҡрарлап, Сабиттың мәсхәрәләүен иҫкә алып, илай-илай ҡайтты ул ауылға. Был сыуалған йомғаҡтың осон табыу анһат түгел ине, фәрештә нурҙарына эйә Рәшиҙә әбейгә аяҡтары үҙҙәре алып барҙы һымаҡ. Күңелендәге икеләнеүҙәрен тик уға ғына һөйләп, йәш ҡатын кәңәш һораны.\n– Ҡыҙым, һәр кешенең үҙенә лә яҙмышын хәл итергә хоҡуҡ бирелгән. Һин – әҙәм балаһы. Сабит та бит күктән төшмәгән. Уның һине йәберләргә хаҡы юҡ. Шамил, ысынлап яратһа, һинең менән ихлас йөрәктән аңлашырға теләр ине. Имеш, һинең урыныңа кеше таптым, тигәндәй, уның фекере. Киләсәгеңде уйлап, барыһын да күңел бизмәндәренә һал. Сабит менән күҙгә-күҙ ҡарашып аңлаш. Был донъяға бер киләбеҙ. Парлы йәшәү еңелерәк, тик йәберләнеп түгел, ерҙә үҙ алмашыңды ҡалдырыу өсөн кәрәк ул ғаилә, – тип Зөһрәне етди уйланырға саҡырҙы Рәшиҙә әбей. Ваҡыт эҙҙәрен йөҙөнә йыйырсыҡтар итеп һалған бәләкәй генә элекке ударница әбейҙең аҡыл тәрәнлегенә хайран ҡалып сыҡты йәш ҡатын. Ул хәҙер киләсәген күҙаллай ине.\nМәктәптә йәнә бер туйҙы көттөләр. Хеҙмәттәштәрҙән Рафиға ханым ире менән туйҙың түрендә иң ҡәҙерле ҡунаҡтар иҫәбендә ултырҙы. Икенсе көндә Рафиға йәнә ҡыҙҙың аҡ күлдәге хаҡында һүҙ ҡуҙғатып ҡараны, тик йәштәр был теманы элеккесә күтәреп алманы. Һәм битараф булыуҙарын асыҡ күрһәтеүҙәре Рафиғаны урынына ултыртты.\nАсыҡтан-асыҡ һөйләшеүҙе Сабит та көтмәгәйне. Тик Зөһрә уны яратмаған өсөн үс алыуын һиҙҙермәне. Хәҙер Шамил был ҡатын өсөн күктәге торнаға тиңләшеүенә шатланыуын ғына йәшермәне ул. Йәш уҡытыусы язаланып йәшәүен дауам итмәҫен иренә аңлатырлыҡ итеп белдерҙе. Сабит бындай боролошҡа әҙер түгел ине. Эйе, Зөһрә әлегә тиклем уға дошмандай тойолдо. Ҡатын итеп алған кешеһенең күңелен иҙеп йәшәүҙән аңлата алмаҫлыҡ ләззәт тойғоһо ла кисерҙе үҙе. “Башын эйеп барыһына ла риза булған хәстрүш бөгөн килеп ҡыҙҙарҙың хыялдарына тиң Сабитты ташлап китһен инде. Ул үҙе ҡатынын ҡалдырырға йыйына ине. Тик һуңыраҡ, халыҡ теленә кермәйенсә генә. Холоҡтары тура килмәне, тигән аҡланыу уға иң ҡулайы булыр ине”, – тигән уйҙары уҡытыусыны бер аҙға һүҙһеҙ ҡалдырҙы.\n– Үҙеңде фәрештәләй күрһәтергә тырышаһың, һиңә хәҙер эт тә күҙ атмай, кемгә кәрәк һин, меҫкен! – көр тауыш менән ҡатынын “юҡ итергә” тырышып ҡараны Сабит хатта.\n...Тик, спорт ярышындағы кеүек, был алышта өҫтөнлөк мускулдары нығыраҡ булғандар яғында түгел шул. Күп бысраҡ атты ул ҡатынына. Зөһрә иһә һүҙ көрәштерергә йыйынмағанын аңлатыу иҫәбе менән кейемдәрен йыя башланы. Әйтерһең, шул ваҡыт Сабиттың башынан аша һалҡын һыу ҡойҙолар. “Юҡ, һин мине түгел, ә мин һине ташлап китәм, фәхишә”, – тип ҡатындың кейемдәре һалынған сумканы тибеп осорҙо. Ул үҙенең кейемдәрен йыйып, сумаҙанына һалды. Икәү төшкән фотоһүрәттәрен асыу менән йыртып ташланы ла, ярһыуын баҫа алмайынса, ишекте тибеп асып, үҙ юлында булды.\nЗөһрә күңелендә бушлыҡ. Ул хатта илай ҙа алмай. Йыртылған фотоһүрәттәрҙең киҫәктәрен йыйып: “Тормоштағы хаталарҙы ла шулай юҡ итеп булһасы”, – тип уфтанды. Киләсәге билдәһеҙ, әммә бөгөн ғүмерен ағыулаған әҙәмдән ҡотолоуы уға иң дөрөҫө тойолдо. “Ғәйепһеҙгә яман һүҙҙәр ишеттерҙең. Ғүмереңдә мине аңларлыҡ берәй хәлгә юлыҡмаҫһыңмы икән, беренсе төн хоҡуғына эйә булған кешем. Сибәрһең дә, тыштан ялтырайһың, ә күңелең ҡояш нурҙарында емелдәгән боҙға тиң”, – үҙ алдына һөйләнеп ултырғанда, Рафиға бүлмә ишеген асты.\n– Ни эшләп иҙән уртаһында ултыраһың? – зәһәр көлөп килеп инде ул. – Йәштәрҙең хәлен беләйем тип керҙем. Сәй эсерһегеҙ, һөт тә алып килдем.\nТуҡтауһыҙ һөйләнә-һөйләнә, Рафиға Зөһрә йәшәгән бүлмәгә йәһәт кенә “ревизия” үткәреп алды. Зөһрә иҙәнгә ташланған әйберҙәрҙе шкафҡа урынлаштырҙы.\n– Спортсы менән кәңәшләшергә килдем. Уҡыу сы лар араһында ярыштар үткәрергә ине иҫәп, – тип маҡсатын асыҡланы Рафиға.\n– Рафиға апай, Сабиттарҙың өйөнә барырға кәрәк ине, – тип ризаһыҙлығын асыҡ аңлатты Зөһрә.\n– Нисек инде? Уның өйө бында түгелме ни? – Һаман үҙенекен ҡайырҙы саҡырылмаған ҡунаҡ.\n– Юҡ, был – мәктәп интернаты. Бында барыһы ла ваҡытлыса, – тип яҡты йөҙ күрһәтергә тырышты Зөһрә. – Сәй эсәйек әйҙә.\nТеләгәнен ишетә алмағанға Рафиға ханымдың кәйефе төштө. Ашы таш булып керҙе. Ул йәш хеҙмәттәшенең холҡо, етешһеҙлектәре хаҡында һүҙ ҡуйыртып ҡараны, тик уның тетмәһен тетеү уңайы һис сыҡманы. Зөһрә, Сабитҡа битараф булыуын раҫлап, таҫма теллелеген туҡтатты. Әңгәмә өҙөлдө, көтөлмәгән ҡунаҡ ахырҙа ҡайтырға сыҡты.\nБыл ваҡиғаны Зөһрә яҙмышының ҡәһәрле боролошо итеп ҡабул ҡылды. Их, тыныс ҡына барһа ине тормош ағымы! Юҡ бит, кеше булмышыңды юғалтмаҫ өсөн ут менән һыу араһында көн ит инде. Иртәгәһен имтихандай көттө ул. Байрамса кейенеп, дәрестәренә етди әҙерләнеп, мәктәпкә барҙы. Ә хеҙмәттәштәре ҙур иғтибар менән күптән түгел генә ҡауышҡан йәш парҙы күҙәтте. Сабиттың иһә асыуы йөҙөнә сыҡҡан. Ул яйы сыҡҡан һайын Зөһрәгә әсе теллелеген иҫбатлап торҙо. Йөрәген әрнеткән, бер нисә ай дауам иткән “ғаиләле” ғүмерен, китап битендәй, Зөһрә үҙе өсөн күптән япҡан инде. Рафиға менән Зиниә, йәш ҡатындың иренән айырылыуын яңы яуға саҡырыуҙай ҡабул итеп, тел сарларға кереште.\n– Зөһрә, кисә ҡәйнәңде осраттым. Ул ҡайғыға ҡалған. Килендең хыялы тормошҡа ашты, хәҙер уға ниңә ғаилә кәрәк, тисе.\n– Барыһын да аңлатып бөтөрөп булмаҫ инде, – тип Зөһрә аҡланғандай итте.\n– Ул һинең барыһын да яйлап кейәүгә сыҡҡаныңа төшөнгән. Директорыбыҙ ҙа үҙенең һөйәркәһен башлыкүҙле итер өсөн тырышҡан икән, тип бөтә ауылға хәбәр таратҡан, – Зиниә лә утҡа кәрәсин һибеп ҡалырға ашыҡты.\nЗөһрә өнһөҙ ҡалды. Үҙеңдеке – үҙәктә инде, ҡәйнәһенең был хәлдәргә күҙҙәрен асып булмаҫын аңлап, ул һүҙ ҡуйыртырға теләмәне. Һәр кемдең үҙ дөрөҫө. Ә хәҡиҡәт бар. Кем дә яңылыша...\n– Ни булһа ла, бер киҫелгән икмәк кире ялғанмай, ғаиләбеҙ юҡ, булмаясаҡ та! – тип әңгәмәнең тамам булыуын өҙөп аңлатҡас, Зөһрә бүлмәнән сығып китте...\nКөн артынан көн үтте. Уҡытыусылар йыйылған арала Зиниә үҙҙәренең шатлығы – бала көтөүҙәрен, Шамилдың түҙемһеҙлек менән беренсе сабыйҙары өсөн борсолоуын бәйән итте. Зөһрә иһә Шамил исемен ишетеү менән үк йөрәге яныуын һиҙҙермәҫ өсөн, төрлө сәбәп табып, ситкә китергә ашыҡты. Ул ваҡыттарҙа ҡатынға үҙе менән көрәшергә тура килә ине. Йәшлегенең самими хыялдары менән бергә Шамилды онотһа ғына күңел ярһыуҙарын баҫып буласағына ышанды уҡытыусы.\nАйырылғас, Сабит ҡатынын күрә алмаҫ хәлгә етте. Асыуын сығара алмауын тойоп, үҙ ғүмерен үҙе ағыулағанын һиҙҙе ул. “Сабит тураһында ишетерһегеҙ әле”, – тип ҡабатлап, алыҫ яҡтарға бәхет эҙләп сығып китеүҙе хуп күрҙе спортсы. Ваҡыт үтеү менән ҡәйнә кешенең “әсе сәләмдәрен” еткереүселәр ҙә арый төштө. Һәр кемде тормош мәшәҡәттәре баҫты. Зиниә менән Шамилдың улдары тыуыуын ишеткәс, Зөһрә Ҡайынлы мәктәбенә уҡытырға саҡырылыуын белдерҙе. Уҡыу йылының тамамланыуын да көтөп тормайынса, Фәнил ағаһының үҙе урынына эшләп тороуын үтенде. Быны ишеткән Рафиғаға ҡояш яҡтыраҡ яна башлағандай тойолдо.\n– Зөһрә бигерәк аҡыллы ҡатын инде. Их, Сабит бәхетенән ҡолаҡ ҡаҡҡанын аңлар ҙа бит, һуң булыр, – тип эш урынын алыштырған хеҙмәттәшенә һүҙ тейҙермәне Рафиға. Зөһрәне был ауылда бер ни ҙә тотмай ине. Байрамдары, һағыштары, яңылышлыҡтары менән тулы ҡыҫҡа ғына ваҡыт йәш ҡатын йөрәгендә эҙһеҙ үтмәне. Фатир хужабикәһе Рәшиҙә әбейенең яҡты күңеле, йылы ҡарашы уға йәшәргә, көрәшергә көс бирҙе.\nҠайғы-хәсрәттән арыныу сараһын Зөһрә эшендә тапты. Тырышлығын, уҡыусыларының юғары күрһәткестәргә ирешеүен билдәләп, уны уҡытыу эштәре буйынса мәктәп директоры урынбаҫары вазифаһына үрләттеләр. Ата-әсәһенә, һеңлеләрен һөнәрле итеүҙә ярҙам итте апай кеше. Уларҙы хаталарҙан арындырыр өсөн кәрәк саҡта йөрәк серҙәрен асып, кәңәштәр бирҙе. Һәм ауылында мөғәллимә ихтирам яуланы. Уның үткәндәрен һорашып, күңел яраларын яңыртыусы булманы.\nЗиниәнең дә ғаилә тормошо үҙе күҙаллауы сиктәренә һыйманы. Көндәшенең күңелен телгеләп йәшәү өсөн уйҙырмалар булдырыу ғына түгел икән ул донъя тигәнең. Шамил ғауға сығара торған ир түгел ине. Уға бригадир йөгөн ышанып тапшырҙылар. Йорт мәшәҡәттәрен һәм хужалыҡ эштәрен тейешенсә алып барҙы һүҙгә һаран ир. Тик бәләкәс улы менән аралашҡанда ғына күңеленә йәм табыуы асыҡ күренә ине. Ә үҙенә ҡарата Зиниә йылы тойғолар кисермәне. Матур кейенеп, оҫта хужабикә күнекмәләрен өйрәнеп, тырышып көс һалһа ла, Шамил уға тик итәғәтле яуапланы. Мәгәр ҡатыны хыялдарының селпәрәмә килеүе менән килешергә ашыҡманы. Ҡайһы саҡ һүҙгә-һүҙ килеп булһа ла, иренең уйҙарын белгеһе килде, эске тойом менән Шамилдың Зөһрәне юҡһыныуын аңлап ғазапланды. Етмәһә, яңы уҡыу йылында улын әсәһенә ҡарарға ҡалдырып, эшкә сығырға ниәтләүен хеҙмәттәштәре хуп күрмәне. Уның эш сәғәттәренә өмөт иткән Рафиға, йәш әхирәтенә аяҡ салырға тырышып, йүләрҙе аҡылға ултыртыу уйы менән уларҙың уртаҡ серҙәре – Зөһрәнең Сабит ҡосағына эләгеү сәбәбен асып һалмаһынмы! Әйткән һүҙ – атҡан уҡ, тигәндәй, аҡылға һайыраҡ ханым үҙенең ҡара эшен фаш иткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Тик йәш ғаилә өсөн иң сетерекле ваҡытта был хәбәр Шамилға килеп етте. Рафиға менән уртаҡ серҙә булыу – иләк менән һыу ташыуға тиң икәнен Зиниә үҙ иңдәрендә тойҙо. Терһәген тешләрҙәй булды йәш ҡатын, әммә һуң ине. Шамилдың һалҡын ҡараш менән: “Яла яғып, кешене бәхетһеҙ яһап, бәхеткә өлгәшеп булмай”, – тип әйтеүе ҡатындың өмөтөн тамам өҙҙө. Ғаиләне һаҡлап ҡалыр өсөн әйтелгән аҡланыу һүҙҙәрен ғәзиз кешеһе ишетергә лә теләмәне. Михнәт һурпаһын эсергә тура килер тип уйламаған ҡатын был хәлде үтә ауыр кисерҙе. Үҙенең ғәйебен тик Шамилды өҙөлөп яратыуында ғына күреп, ирен ҡайтарырға тырышты. Сәстәрен йолҡорға әҙер булып, пландар ҡорҙо...\nБыл ваҡытта ауылда барыһы ла Сабиттың бик бай ғаиләнән ҡыҙ алыуын тикшерҙе. Ниһайәт, егет үҙ бәхете ишегенә асҡыс табыуына шатланғандыр, тип элекке хеҙмәттәштәре фәлсәфә ҡорҙо. Сабиттың ата-әсәһе ҡоҙалары алдында кәм-хур булмаҫ өсөн күп көс сарыф итеүҙәрен ауылдаштары ҡыҙыҡ табып күҙәтте. Улдарының туйын ресторанда үткәреү өсөн бар малдарын һатыуынан ауылдаштарының ҡайһылары мәрәкә табып көлһә, икенселәре ҡайғыларын уртаҡлашырға ғына ҡала, тип быға ҡыҙғанып ҡараны. Был киленгә ярау өсөн бер иҙән таҡтаһынан ғына йөрөргә тура килмәгәйе. Икенсе ҡатынынан үс алыу форсаты теймәҫ. Сабит үҙе шул хәлдә ҡалмағайы, тип юраусылар Зөһрәнең ғәйепһеҙ интегеүҙәрен йышыраҡ иҫкә алды...\nБыл ауыл тормошон күңел дәфтәренән юйып ташларға теләгәнгә лә Зөһрәне хәбәрҙәр бөтөнләй ҡыҙыҡһындырманы. Бар яңылыҡ уны үткәндәренең мәхшәренә кире ҡайтарыр һымаҡ ине. Хеҙмәт аҙнаһы аҙағында арып-талып ҡайтырға сыҡты ул. Мәктәптә тикшереү көтәләр ине. Эштәрҙе еренә еткереүҙәрен барлап сыҡты. Өйгә тиклем ярайһы ғына атларға тура килә. Саф һауа һулап, иғтибарҙан бер ни ҙә ситтә ҡалманымы, тип уйлап барғанында Зөһрәгә өндәштеләр. Был тауыш уға бик таныш ине.\nБоролоуы менән ҡатын ҡаршыһында Шамил баҫып тороуын күрҙе. Уңайһыҙланыуҙан уҡытыусы йөҙөнә ҡыҙыллыҡ йүгерҙе. Ҡыйынһырап, ни әйтергә белмәй, һораулы ҡарашы менән Шамилға баҡты ул. Оҙон буйлы, мыҡты ирҙең күҙҙәре һағыш менән тулы ине.\n– Ауылығыҙ ҙа матур икән. Кешеләре лә алсаҡ, – тип уратып һүҙен башланы Шамил.\n– Уныһын сит кешеләр билдәләһә инде. Бындағы ар беҙгә яҡын. Һәр йомошта ярҙамсылдар, – Зөһрә лә әңгәмәне өҙмәҫкә тырышып, теленә килгәнен әйтә һалды.\n– Минең йомошом һиндә. Һөйләшергә ине, – өмөт сатҡыларын һүндереүенән ҡурҡҡандай, Шамил йәш ҡатынға текәлеп ҡараны. Эңер төшкән саҡта урам уртаһында оҙаҡлап һөйләшеп тороуҙарын күреп, күршеләр аптырар тип, ҡаушап ҡалған Зөһрә ирҙе өйҙәренә саҡырҙы. “УАЗ” машинаһы менән ҡапҡа ҡаршыһына килеп туҡтағас, Хәлиҙә әбей Зөһрәнең ата-әсәләре күрше ауылға китеүҙәре тураһында әйтте.\nИкәүҙән-икәү генә ҡалырҙарын белмәгән Зөһрә бөтөнләй ҡойолоп төштө. Йөрәк тибеше лә йышайҙы. Ул Шамилға күҙҙәрен күтәреп ҡарауҙан ҡурҡҡандай, сәй табынын оҙағыраҡ әҙерләргә тырышты. Тик шулай ғына үҙен ҡулға алып, ҡунаҡтың йомошон хәл итеп булыр. “Ниндәй йомош икән ул?” – тип баш ватты. Өҫтәлгә ризыҡ сығарған арала Шамил, һаҡ ҡына ҡағылып, уны туҡтатты. Күңеле тынғы тапмаған ҡатын үҙен нисек тоторға ла белмәне.\n– Зөһрә, ғәфү ит мине. Һинһеҙ миңә ҡыйын. Йәшәүемдең йәме лә, мәғәнәһе лә юҡ…\n– Нисек инде? Ә ғаиләң, улың? – ҡатын уны бүлдерергә ашыҡты.\n– Улым миңә ғәзиз. Уны ташларға йыйынмайым. Ә һинһеҙ йәшәй алмайым. Быны аңлау өсөн хаталар аша үтергә тура килде. Күңелемдә башҡаларға урын табылманы. Һинең ғәйебең булмауын һуңыраҡ аңланым. Зиниәнең мәкеренә буйһоноп, ниңә беҙ йәшлек ниәттәребеҙҙән баш тартырға тейеш? Бергә буласаҡбыҙ тип хыялланғаныбыҙҙы хәтерләйһеңме? – тип йөрәгендә йыйылған әрнеүен бер юлы сығарып һалды Шамил. Зөһрә тынып ҡалды. Уның яуабын зарығып көттө йәш ир.\n– Был һүҙҙәрҙе үҙеңдән иртәрәк ишеткән булһам, һин миңә бар йыһанды бүләк иткәндәй тойор инем. Әммә күңелемдең ауыр сағында яраларымды дауаларға тәүәккәллек тапманың. Хәҙер мин сабыйҙың күҙ йәштәрен үҙ өҫтөмә алайыммы? – тип яуапланы Зөһрә.\n– Тормошто хәйләнән башлап, Зиниә хаталанған. Яратмайым мин уны. Ғаиләбеҙҙең киләсәге юҡ. Быныһы көн кеүек асыҡ. Зөһрә, мин ныҡ яңылыштым. Инде һин минең хатамды ҡабатлама. Алдыңа үҙ яраларым менән килдем. Мине яраларым менән ҡабул ит, – тип Шамил Зөһрәне күкрәгенә ҡыҫты. Дауылға эләгеп, йыраҡ ярҙарҙа ҡалып, күрешеүҙәрен зарығып көткән пар ҡошсоҡтай һүҙһеҙ ҡалды улар. Шул хәлдә икеһе лә күңел йәрәхәттәренән дауа тапҡандай тойҙо.\nШамил Зөһрәнең ҡаштарына, күҙ ҡабаҡтарына ирене менән саҡ ҡына ҡағылды. Шул ваҡытта ишек алдында аяҡ тауыштары ишетелде. Хужа кеше – Зөһрәнең атаһы Баян: “Әллә ҡунаҡтар бармы?” – тип килеп инде өйгә.\n– Һаумыһығыҙ. Мин һеҙҙең ҡыҙығыҙ менән ғүмеремде бәйләргә теләйем. Өйләнергә… Һеҙҙән фатиха алыр ға килдем, – тип Шамил ниәтен ышаныслы ярып һалды.\nБындай туралыҡтан бер аҙ ҡаушап ҡалғандарға ярҙамға Зөһрәнең әсәһе Шәмселбаныу килде.\n– Етди мәсьәләләрҙе йәһәт кенә хәл итәләрме ни? Әйҙәгеҙ, табын артына ултырайыҡ. Яҡшылап һөйләшербеҙ, – тип уларҙы өҫтәл янына саҡырҙы. Әсә кеше ҡыҙын моңло-зарлы итеп күрергә теләмәй ине. Тик яратҡаны менән бергә булһа ғына уның киләсәге өсөн йәне тынысланасағын күҙаллап, был мәсьәләне уңай хәл итергә кәрәклеген төҫмөрләне. Зөһрәнең йөҙҙәре яҡтырып киткән – тиккә генә түгел был. Баян иһә әлегә ҡәҙәр балаһының бәхетле яҙмышы өсөн йән атырға әҙер булып йөрөһә лә, бер нисек тә ярҙам итә алмауын үтә ауыр кисерҙе. Тулы ниғмәтле табын артында атай кеше һүҙен һорауҙан башланы.\n– Ҡыҙым, беҙҙең фатиха һинең үҙ ҡарарыңдан тора. Бары яңылыша күрмә...\nЙәшлек хыялдары яуып үткән ләйсән ямғырындай тойолһа ла, Зөһрә киләсәгенең шулай тиҙ хәл ителерен күҙ алдына килтермәгәйне.\nУл: “Ризамын”, – тип кенә әйтеүе булды, Шамил ашығып ишеккә табан йүнәлде лә: “Мин хәҙер әсәйемде, мулланы, Рәшиҙә әбейҙе алып киләм”, – тип тиҙ үк ғәйеп булды.\n– Бәй, әҙерләнмәйенсә буламы ни, кеше ни әйтер? – тип тамам хафаға ҡалған ҡатынына Баян:\n– Уларҙың ауылына барып урап килгәнсе ике-өс сәғәт уҙыр. Әҙерләнергә, ҡарсыҡ, ваҡытың бар әле. Миңә хәҙер кеше һүҙе мөһим түгел. Изге сәғәттә булһын, – тип ышаныслы, ҡәтғи итеп өндәште...\nРима ВӘЛИЕВА-ҠАҺАРМАНОВА, Асҡын районы.


Башҡортостанда хеҙмәт һаҡлау буйынса иң яҡшы инженер һайланасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда хеҙмәт һаҡлау буйынса иң яҡшы инженер һайланасаҡ\n16:52, 12 апреля 2012 Йәмғиәт\nБөтә донъя хеҙмәт һаҡлау көнөнә ҡарата ойошторолған «Хеҙмәт һаҡлау буйынса иң яҡшы инженер-2012» VI республика конкурсы 19 апрелгә билдәләнгән. Ойоштороусылары уны «Тармаҡ-ара институт» дәүләткә ҡарамаған белем биреү учреждениеһының 45 йыллығына бағышлай.\nБыл һөнәри оҫталыҡ конкурсы 2012-2016 йылдарға хеҙмәт шарттарын һәм хеҙмәт һаҡлауҙы яҡшыртыу республика айырым маҡсатлы программаһы сиктәрендә үтә.\nИнженерҙарға алты этапта үҙҙәренең һәләттәрен күрһәтергә тура киләсәк. Тәүҙә улар компьютерҙа тест һорауҙарына яуап бирәсәк. Артабан эш урынында хеҙмәт һаҡлау ҡағиҙәләренең боҙолоуы осраҡтарын асыҡларға тура киләсәк. Өсөнсө этапта конкурсанттар профессияһына бәйле документацияны ни ҡәҙәр яҡшы белеүен күрһәтәсәк. Практик өлөшөндә жюри бәхетһеҙлек осраҡтарында зыян күргәндәргә беренсе ярҙам күрһәтеүҙәрен баһалаясаҡ.\nКонкурста республика ойошмалары менән күрһәтелгән белгестәр йәки үҙ аллы ҡатнашырға теләк белдергән инженерҙар ҡатнаша ала. Конкурс еңеүселәре дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр менән наградланасаҡ. Уларға «Хеҙмәт һаҡлау буйынса иң яҡшы инженер-2012» исеме биреләсәк.\nТеги: хеҙмәт һаҡлау


Ауырлыҡтар кисерҙек – бирешмәнек » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ауырлыҡтар кисерҙек – бирешмәнек\nАуырлыҡтар кисерҙек – бирешмәнек 04.09.2018 // Йәмғиәт\nБеҙ тормош һынауҙарын еңә белдек\nКүптән түгел ғүмер буйы тәрбиәсе булып эшләгән Хөснийыһан Ғәтиәт ҡыҙы Янышева менән әңгәмәләшеп ултырҙым. Ул элекке Бәләбәй өйәҙе, хәҙерге Йәрмәкәй районы Сөйәрмәт ауылынан. Урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә 1923 йылда тыуған. Уҙған ғүмере тураһында әсенеп, ләкин күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәй һөйләне Хөснийыһан апай:\n– 1930 йыл ине, мин икенсе класта уҡып йөрөйөм. Ауылда, етеш йәшәгән ғаиләләрҙе ауылдан ҡыуалар икән, тигән хәбәр таралды. Әллә ниндәй маҡтанырлыҡ хәлдә булмағас, беҙҙе алып китеүҙәренә ышанманыҡ. Олатай-өләсәйҙәрҙең ун балаһы бар ине. Улар эшкә бик шәп, тырыш булды. Бөтә эштәрҙе лә еренә еткереп үтәй торғайнылар. Бына шулай яҡшы ғына донъя көткән ваҡытта, олатайҙың ике улын Бәләбәй төрмәһенә алып киттеләр. Ни өсөн? Белеүсе юҡ.\nКүп тә үтмәй, ике туған ағайҙарҙы, 60 йәше уҙған бабай менән кесе улдарын да яптылар. Ошо бәләкәй генә Сөйәрмәт ауылынан дүрт ғаиләне ҡулға алдылар (дүртенсеһе беҙгә туған түгел ине). Төрмәлә тотҡандан һуң, 1931 йылдың 30 майында ошо ғаиләләрҙең балаларын, ҡатындарын һөргөнгә оҙаттылар.\nБеҙ бөтәбеҙ ҙә Белорет районына эләктек. Ҡулдарыбыҙҙа бәләкәй генә төргәк. Күмәкләшеп, йәйәүләп киттек. Стәрлетамаҡ – Маҡар – Юғары Әүжән – Сермән һәм башҡа ауылдар аша барҙыҡ. Бик оҙаҡ юлда булғандан һуң, ҡара урманлы урын – Урта Телмәйгә килеп еттек. Был ауыл яңы төҙөлә башлағайны. Өс яҡтан һыу уратып алған. Ҡалҡыулыҡтағы ҡарағайҙарҙы йығып, барактар бурайҙар. Ашарға аҙыҡ, кейергә кейем юҡ. Тәүҙә яланда, тышта йәшәнек, ә һуңынан, баракты бергәләшеп эшләп бөтөргәс, унда күстек. Кеше күп. Барактың бер бүлмәһендә бер нисә ғаилә йәшәнек. Быға ла ризабыҙ, тик ашарға ғына етмәй. Үләндәр менән туҡланабыҙ.\nБелорет районында бындай ҡасабалар байтаҡ ине: Үрге Телмәй, Көҙйылға, Ҡапҡалка, Нура, Ярматау. Ҡайҙа ғына барһаң да, коменданттан рөхсәт алырға кәрәк. Эшселәрҙе һорауһыҙ киткәндәре өсөн каталажкаға ябып ҡуялар. Йән башына 300 грамм арыш оно бирәләр. Яҡын-тирәлә ауылдар юҡ. Иң яҡындары – 30-40 километрҙа ятҡан Асы, Манышты, Бирҙеғол. Улар беҙгә хәлдәренән килгәнсә ярҙам итте. Яланғас ҡалһаҡ та, ризыҡ өсөн кейгән кейемдәребеҙҙе йәлләмәнек. Аслыҡ бик ныҡ булды. Хатта көн һайын барактан-баракка йөрөп, үлеүселәрҙе йыйҙылар. Мәрхүмдәрҙең бишәрләп-унарлабын бер соҡорға күмделәр. Аслыҡҡа сыҙай алмай, 1932 йылда Самодуровка яғына ҡастыҡ. Ауылға ҡайтып, бер кис ҡунғас, иртә менән атайымды алып та киттеләр.\nБеҙ күрше апайҙа тороп ҡалдыҡ. Атайымды бер ай Бәләбәй төрмәһендә тотоп, тағы ла Урта Телмәйгә оҙаттылар. Тағы бер йыл тыуған ауылда йәшәгәндән һуң, әсәйем менән кесе ҡәрендәшем Үрге Телмәйгә атайым янына китте. Ауылда тамырыбыҙ бөтмәһен тип, мине ауылда ҡалдырҙылар. Бик ауыр булды. Минең ыҙалағанды күреп, яңғыҙ ғына йәшәгән апай үҙенә алды. Уның биш һәм ете йәшлек малайҙары бар ине. Шуларға күҙ-ҡолаҡ булдым.\nЙәй көнө колхозда утауҙа булдым, бәрәңге сүпләнем. Ошолай тамаҡ туйҙырҙым. Ашарға етмәгәндә, яҡын ауылдарға йөрөп, хәйер һораштырҙым. Халыҡ үҙе ас. Иң тәүҙә “Кем балаһы?” тип һорайҙар. Атай-әсәйҙе белеүселәр, уларҙың таныш-белеше бәрәңге, он, ярма һәм башҡа ашамлыҡтар биреп ҡайтарып ебәрҙе. Оҙатып та ҡуйҙылар.\nНисек кенә ауыр булмаһын, өс-дүрт класты уҡып бөттөм. 1935 йылда атайым ҡайтып төштө. Өҫ-башы арыу ғына күренә ине. Атайым яҡшы эшләгән өсөн комендант, уны арыу ғына кейендереп, юлына ашарға биреп, мине алырға ебәргән. 1935 йылда яңынан Үрге Телмәйгә килдем. Йәшәүе еңел түгел, әммә уҡырға кәрәклеген аңлап, Үрге Телмәйҙән Белоретҡа йөрөп уҡыныҡ. Минең менән бергә Ғәлиә Ситдиҡова ла йөрөнө. Үрге Телмәйҙән Белоретҡа ҡәҙәр 45 километр. Ошо араны беҙ, аяҡтарға сабата кейгән, өҫ-баш яртылаш яланғас ике ҡыҙ – йәйәүләп, кәрәк әйберҙәребеҙҙе йөкмәп, уҡырға йөрөнөк. Йәй көнө атайым менән мал көттөк, сабата үрҙек. 1942 йылда Урта Телмәйҙә, үҙем кеүек ата-әсәләре менән һөрөлөп килгән егеткә тормошҡа сыҡтым. Тормош иптәшем Әсҡәт Даян улы Янышев ине. Шул уҡ йылда балалар уҡытырға индем, сөнки һуғышҡа киткән уҡытыусыларҙың урындары бушап ҡалғайны. Тейешле белем булмау сәбәпле, Белорет педагогия училищеһына ситтән тороп уҡырға индем. Уны 1944 йылда уңышлы тамамланым һәм ныҡлап уҡытыусы булып эшләй башланым. 1948 йыл Рәүәткә, 1949 йылда Инйәргә килдек. Уҫманғәлелә башланғыс класс балаларын уҡыттым. Шулар араһында Рафаил Ибраһим улы Байдәүләтов та бар ине. 1950 йылдан Инйәр урта мәктәбе интернатында тәрбиәсе булдым. Эшемде хаҡлы ялға киткәнсе, 1978 йылға ҡәҙәр дауам иттем.\nЯтаҡта дүрт бүлмәлә 45-50 бала йәшәне. Ашханаға айырым бүлмә бирелде. Ашханала һауыт-һаба етешмәне. Ашамлыҡтарҙы өйҙән ташынылар. Унда Мулдаҡай, Ғәбдөк, Йөйәк, Береш, Берештамаҡ, Асы, Бирҙеғол, Ноҡат, Арышпар, Айыс, Егәҙе, хатта Ғафури районының Толпар ауылынан да уҡып яттылар. Манышты, Түбәнге Телмәй, Александровка, Кәрпесте ауылдарынан уҡыусыларға ла урын бирелде. Бер нисә йылдан һуң дауахана янындағы башланғыс мәктәпкә күстек, яңынан биш бүлмәле ятаҡ һалынды. Ятаҡ ҙурайҙы. Уҡыусылар һаны ла артты. Ун бер бүлмәлә 85-90 бала булды. Өс йылда бөтәһе 24 ауылдан йыйылған 135 бала йәшәне. Эшемде бик яратып башҡарҙым. Бер генә уҡыусым да: “Беҙ ятаҡта ас йөрөнөк”, – тип әйтә алмаҫ. Һыу булмаһа, күмәкләп һыуға, утын булмаһа, күмәкләп мәктәп утынлығына утын ташыныҡ. Егеттәр ауыр эштәрҙе эшләһәләр, ҡыҙҙар ҙа ҡалышманы, көстәренән килгәнсә егелде.\nСәскән емештәрем үҫте, хәҙер уларҙы күреп шатланам. Күп уҡыусыларыбыҙ ҙур кеше булып сыҡты. Улар араһында уҡытыусылар, табиптар, офицерҙар һәм башҡа һөнәр эйәләре бар.\nУҡытыусыларыбыҙҙың күбеһе маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булды. Орден-миҙалдар менән бүләкләнде. Хәҙер байтағы хаҡлы ялда. Һуңғы 23 йылда мәктәп директоры Михаил Васильевич Дунаев булды. Ул хәҙер был донъяла юҡ инде…\nХөснийыһан Ғәтиәт ҡыҙы Янышева 1978 йылдан бирле хаҡлы ялда. Эш осоронда күп тапҡыр Маҡтау ҡағыҙҙарына һәм “Хеҙмәт ветераны” миҙалына лайыҡ булды. Шулай ҙа иң ҙур бүләктәре – ятаҡта тәрбиәләнгән уҡыусыларҙың хаттары, фотолары. Күп кенә уҡыусылар Хөснийыһан Ғәтиәт ҡыҙының өйөнә килә, шатлыҡтары, ҡайғылары менән уртаҡлаша.\nТормош иптәше Әсҡәт Даян улы Янышев менән бәхетле тормош көттөләр. Йәмәғәте лә ғүмер буйы балалар тәрбиәләне. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер Хөснийыһан Ғәтиәт ҡыҙы яңғыҙы Инйәрҙә йәшәй. Әммә үткән ғүмере уның иҫтәлектәр, яҡшы кешеләр менән бәйләнгән. Үҙен бәхетле тоя, бөтәһенә лә рәхмәттәр әйтә.\nРайон: Белорет районы, Манышты ауылы


Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n18:18, 29 июля 2011 Иҡтисад\n29 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡырмыҫҡалы районында барған иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларын урып йыйыу буйынса республика семинар-кәңәшмәһендә сығыш яһаны. Президенттың матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, Рөстәм Хәмитов шулай уҡ баҫыуҙарҙа эшләгән ауыл хужалығы техникаһы өлгөләрен ҡараны һәм Башҡортостанда урып йыйыу кампанияһына рәсми старт бирҙе.\n— Күк йөҙөн ҡаплаған был болоттар булыуына ҡарамаҫтан, кәйефтәрҙең көр, байрамса булыуын күрәм. Беҙҙең алда уңыш йыйыу менән бәйле өс айлыҡ тиерлек ауыр эш тора, — тине Президент, аграрийҙарға мөрәжәғәт итеп.\n— Ҡайһы бер хеҙмәттәштәрем был уңышты рекордлы, ғәҙәти булмаған тип атап әҙ генә ҡабаланды. Уңыш – ул баҫыуҙа булған түгел, ә өҫтәлдә булған. Әгәр өҫтәлдә, элеваторҙарҙа яҡшы һәм сифатлы аҙыҡ-түлек продукттары булһа, улар етерлек кимәлдә булһа, шул саҡта ғына «беҙ мул уңыш йыйып алдыҡ», тип әйтәсәкбеҙ. Хәҙер беҙҙең алда һауа торошона, ойоштороуға, коллективтар менән идара итә белеүгә, тиҙ арала кәрәкле ҡарарға килә белеүгә, беҙ профессионализм тип атаған оҫталыҡҡа бәйле ауыр, ҡатмарлы эш тора, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\nКөн элгәре Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының 100 йыллыҡ юбилей кисәһендә сығыш яһап, төбәк башлығы Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһы ауыл хужалығы лидерҙары иҫәбендә булыуы хаҡында әйткәнен иҫкә төшөрҙө.\n— Ләкин беҙ «лидерҙарҙың береһе» генә булырға теләмәйбеҙ, беҙ нәҡ лидер булырға теләйбеҙ, һәм беҙҙә бының өсөн барыһы ла бар. Беҙ тип, тәү сиратта, мин, әлбиттә, һеҙҙе күҙ уңында тотам, хөрмәтле хеҙмәттәштәр, — юғары класлы профессионалдар. Һеҙ барыһын да эшләй беләһегеҙ. Ерҙе нисек эшкәртергә беләһегеҙ, коллективтар менән нисек эшләргә беләһегеҙ, яңы, заманса технологияларҙы беләһегеҙ. Һеҙ эҙләнеүсе, мәғлүмәтле кешеләр. Шуның өсөн ҡуйылған бурыстарҙы үтәйәсәгебеҙгә шикләнмәйем, — тине республика Президенты.\nУл шулай уҡ республика райондарының урып йыйыуға әҙер булыуын әйтте.\n— Беҙҙә техника бар, яғыулыҡ бар, кадрҙар бар, белем бар. Һәм беҙҙең Хөкүмәт, мин үҙем, һеҙҙең ауыр эшегеҙҙе әҙ булһа ла еңелләштереү, комфортлыраҡ итеү өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Финанс йәһәттән булһа ла. Бюджет дефициты ҙур булыуға ҡарамаҫтан, беҙ ресурстарҙы йәлләмәйбеҙ, ай һайын ярайһы уҡ күләмдә ярҙам тәҡдим итәбеҙ. Ул йөҙләгән миллион һум менән үлсәнә. Был аҡсалар, белеүегеҙсә, юлда ятмай, улар көс түгеп эшләнә. Ләкин был ресурстарҙы ышаныслы ҡулдарға тапшырғаныбыҙҙы беләбеҙ, өҫтәлдәребеҙҙә ысынында ла мул уңыш булһын өсөн быны эшләүебеҙҙе беләбеҙ, — тине Рөстәм Хәмитов.\n— Бер йыл эшләү осоронда беҙ хеҙмәттәштәр булып киттек, иптәштәр. Бер-беребеҙҙе белдек, беҙҙе халҡыбыҙ именлеге, республикабыҙ именлеге кеүек бер маҡсат берләштергәнен аңланыҡ. Эшләй белеүебеҙҙе, идеялар тыуҙырыу ғына түгел, һөҙөмтәләргә өлгәшә алыуыбыҙҙы күрҙек. Һәм халыҡ беҙҙән был һөҙөмтәләрҙе көтә лә инде. Беҙ уларҙың ышанысын аҡларға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.\nРеспублика башлығы ауыл халҡына уңыштар, изгелек һәм именлек теләне.\n— Һеҙ һәр ваҡытта ла миңә иптәшегеҙгә кеүек, етәксегә кеүек, республикабыҙҙың алға китеүен теләгән кешегә кеүек иҫәп тота алаһығыҙ, — тип белдерҙе Башҡортостан Президенты.\nТеги: БР Президенты, ауыл хужалығы, уңыш йыйыу


Мәҙәниәттәге йыл йомғаҡтары | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n30 декабря 2019 — 19:02 ГТРК «Башкортостан»\nМәҙәни саралар аша ла тығыҙ бәйләнештә булдыҡ. Рәсәй төбәктәре башҡорттары Өфөлә концерттар менән сығыш яһаны, ә Башҡортостандың мәҙәниәт һәм сәнғәт әһелдәре башҡа төбәктәргә юлланды. Йыл башынан алып бөгөнгәсә төбәктәге мәҙәни ваҡиғаларға байҡау яһағанда шуны әйтер инем — был юҫыҡта йыл сағыу, күп төрлө һәм яңылыҡтарға бай булды….\n2019 йыл беҙҙең төбәккә ҙур юбилей даталары менән килде. Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған мәҙәни саралар төбәк халҡын ғына түгел, ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе лә тотошлай үҙенә йәлеп итте. Юбилей уңайынан Башҡортостан Башлығы грантына Булат Йосоповтың «Беренсе республика» фильмы донъя күрҙе. Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Ғөбәй Дәүләтшин, Вәлиулла Мортазин, Мәкәрим Мәһәҙиев, Ғабдулла Амантай, Дауыт Юлтый, Һәҙиә Дәүләтшина һәм Башҡорт Автономиялы Республикаһын төрлө яҡлап күтәргән алдынғы шәхестәрҙең яҙмышы бер тамашасыны ла битараф ҡалдырманы. Фильм республика һәм күрше төбәктәрҙе урап сыҡты.\nӨфө йыл буйына салют уттарында балҡып торҙо. 4 көн барған «Евразия йөрәге» фестивале тамашасылары өсөн ул хатта йолаға әйләнде. «Ватан» этно-паркы амфитеатрында уҙған концерттарға 200 меңдән ашыу тамашасы килде. Башҡортостан артистары менән бергә Рәсәй йондоҙҙары сығыш яһаны унда. Милли кейем парады 3 меңдән ашыу кешене йыйҙы. Тотош республиканан 200 ҡурайсы башҡорт халыҡ көйө «Урал»ды башҡарҙы.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим тормошо һәм ижады йыл дауамында йәмәғәтселек иғтибары үҙәгендә булды. Алмата ҡалаһындағы урамдырҙың береһенә, “Өфө” Аэропортына әҙип исеме бирелде. Түбәнге Новгородтағы заводта төҙөлгән заманса круиз лайнеры ла Мостай Кәрим исемен йөрөтә. Төрлө бәйгеләр, ижади кисәләр үтте, уның пьесаларына спектаклдәр ҡуйылды. Ә тыуған көнөнә кинорежиссер Айнур Асҡаров Мостафа Сафа улының “Өс таған” повесы буйынса төшөрөлгән “Өс таған отряды” фильмын бүләк итте. Күренекле Рәсәй режиссеры Александр Галибин әҙиптең “Беҙҙең өйҙөң йәме” повесы буйынса төшөргән “Һеңлекәш” фильмы прокат буйынса рекорд ҡуйҙы, бихисап фестивалдәрҙә еңеү яуланы. Төбәк етәксеһе Радий Хәбиров был кинотаҫманы һуңғы йылдарҙа төшөрөлгән һәм Республикабыҙҙы, уның мәҙәниәтен, тарихын сағылдырған иң яҡшы фильм, уны райондарҙа ғына түгел, һәр мәктәптә күрһәтергә тейешбеҙ, тип белдерҙе.\nӘ киләһе яңылыҡ донъя премьераһынан һәм донъя кимәлендәге күренекле яҡташыбыҙ тураһында. Рейф Файнстың “Нуриев. Аҡ ҡарға” исемле драматик фильмын да тамашасылар йылы ҡабул итте. Ул легендар бейеүсе Рудольф Нуриевтың бала сағынан алып Францияға гастролгә сыҡҡанына тиклемге арауыҡтағы биографияһын сағылдыра.\nВладивосток ҡалаһында Бөтә Рәсәй театр марафоны старт алды. Театр йылының төп проекты эстафетаһы көнсығыштан алып көнбайышҡа ҡарай ҡаланан-ҡалаға тапшырыла барҙы. Ә Республика эсендә милли театрҙар марафоны геүләне. Башҡорт дәүләт академия драма театры 100 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Мәртәбәле байрам менән коллективты Рәсәй президенты Владимир Путин да ҡотланы. Башҡорт дәүләт театры борондан алып илебеҙҙең күп милләтле мәҙәниәтен үҫтереүгә тос өлөш индерә, тиелә телеграммала. Ә республика башлығы Радий Хәбиров театр артистарына дәүләт наградалары һәм маҡтаулы исемдәр тапшырҙы. Коллективтың «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле” менән 25-се тапҡыр уҙғарылған «Алтын битлек» Рәсәй милли театр премия – фестивале лауреаты исемен яулауы театр тарихына тағы ла бер ҡыуаныслы ваҡиға булып инде.\nӘ 7-се тапҡыр уҙғарылған һәм 7 көн дауамында барған төрки телле халыҡ-ара “Туғанлыҡ” фестивале быйыл тамашасыларға 13 спектакль бүләк итте. Сараға – Башҡортостан, Татарстан, Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм башҡа төбәктәрҙән театр әһелдәре йыйылды. Фестивалдә иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ ролен башҡарыусыға СССР-ҙың халыҡ артисы Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова исемендәге махсус бүләк тапшырылды.\nСибай ҡалаһында иһә “Мәҙәниәт марафоны” гөрләне. Уның барышында республиканың билдәле сәнғәт, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре, театр әһелдәре концерттар, спектаклдәр күрһәтте.\nӘ Башҡортостандың ауыл биләмәләре араһында «Йырсы ауыл» республика конкурсы старт алды. Яңы ижади бәйге 2020 йылдың октябренә тиклем барасаҡ.\nАртабан донъя кимәлендәге сәхнәләрҙә билдәлелек яулаған йырсы тураһында мәғлүмәт. Күренекле яҡташыбыҙ, опера йырсыһы үҙен режиссер һөнәрендә һынаны. Башҡортостандың халыҡ артисы Илдар Абдразаҡов Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында “Аттила” операһын ҡуйҙы. Башҡортостан көслө опера мәктәбе менән хаҡлы ғорурлана ала. Бөйөк педагогтарҙың береһе Миләүшә Мортазина хаҡында 2019-ҙа китап донъя күрҙе. «Ижад — бәхет синонимы. Профессор М. Ғ. Мортазина менән диалогтар». Уның авторы беҙҙең хеҙмәттәшебеҙ Миләүшә Иҙрисова.\nӘмир Абдразаҡовтың тыуыуына ла 85 йыл тулды. Милли телевидениеның һәм кино сәнғәтенең нигеҙендә торған арҙаҡлы шәхесте хеҙмәттәштәре, дуҫтары, яҡындары эскерһеҙ, тырыш, йәнен-тәнен аямай бирелеп китеп ижад итеүе, яҡшы дуҫ, атай булыуы өсөн яратып иҫкә ала.\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы үҙенең 80 йыллыҡ юбилейы уңайынан “8 кистә – 80 йондоҙло йыл» проектын тәҡдим итте. Ул филармонияның асылғандан алып беҙҙең көндәргәсә тарихына арналды.\nЙыл дауамында Фольклориадаға әҙерлек дауам итте. Башҡортостан халыҡ-ара фольклор фестивален ҡабул итеүгә тулыһынса әҙер тиерлек. Өфөлә СИОФФ президенты Филипп Боссан төбәк етәксеһе Радий Хәбиров менән осрашҡанында әҙерлек кимәле менән ҡәнәғәт ҡалды.\nБашҡортостанда этнофестивалдәр һаны йәнә берәүгә артып, ул йыл һайын даими үткәреләсәк. Һүҙ быйыл беренсегә уҙған “Торатау йыйыны” республика байрамы тураһында. «Сармат вариҫтары» театрлаштырылған тамашаһы, биҙәү-ҡулланма сәнғәт әйберҙәре күргәҙмә-йәрминкәһе, буҙа эшләүселәр конкурсы, спорт ярыштары, милли уйындар, «Ылаҡ» күрһәтмә сығыштары, «Мәргән уҡсы» һәм башҡа уйындар уҙҙы. Байрам ҡунаҡтары өсөн әҙерләнгән концерт, дискотека һәм Торатау битләүендәге лазерлы шоу ҙа бик күптәрҙең хәтерендә оҙаҡ йылдар һаҡланыр. Көндөҙ телеүҙәк алдында башҡорт әҙәбиәте классигы, шағир Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл асыуҙа ҡатнашҡан Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаттары ла Торатау йыйынының төп ҡунаҡтары рәтендә булды.\nРеспублика халыҡ-ара форумдар үҙәге булды. Өфө “Мосафир” этник музыка форумында ҡатнашыусыларҙы ҡабул итте. Тамашасылар Рәсәйҙә йәшәгән төрлө милләт вәкилдәренең көй-моңдарынан торған концерттар, лекциялар, оҫталыҡ дәрестәре шаһиты булды.\nБашҡортостан яҙыусылар берлеге быйыл — 85, ә Зәйнәб Биишева исемендәге Китап нәшриәте — 100, Фәйзи Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле үҙенең 80 йыллыҡ юбилейҙарын билдәләне. Быйыл бейеү ансамбле бер көн дә буш торманы. Үҙҙәре лә бейеп, тамашасыларын да бейетеп өлгөрҙө Ғәскәров ансамбле бейеүселәре. Социаль селтәрҙәрҙә иғлан ителгән “Мин башҡортса бейейем” флешмобын тап улар башлап ебәрҙе. Бер нисә видеодәрестәр үткәреп, республика көнөндә “Гөлнәзирә” бейеүен бергә башҡарып флешмобҡа йомғаҡ яһаны.\nБашҡортостан халҡы бейеү сире менән ауырыны, тиһәм бер ҙә шаштырыу булмаҫ. Интернет селтәре сентябрь башынан алып бейеү флешмобына ҡушылыусыларҙың видеояҙмалары менән тулды. Радий Фәрит улы Хәбиров иғлан иткән башҡортостанлылар хештегы аҫтында башланған бейеү флешмобы башҡорт бейеүҙәрен яратыусыларҙы тағы ла тоҡандырып ебәрҙе. Уларға Зәйнетдиндең ижадына ғашиҡтар ҙа дәррәү ҡушылды.\nШулай ҙа иң күп кешене йәлеп иткән флешмоб – Шайморатов генерал йырын башҡарыу буйынса булғандыр. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовтың тыуыуына 120 йыл тулыу айҡанлы ойошторҙо был флешмобты. Меңәрләгән кеше һәм төркөмдәр ҡатнашты унда. Билдәле артистар был сараны күтәреп алды.\nКонцертҡа барырғамы, спектаклгәме, ҡайһы күргәҙмәгә өлгөрөргә, бәйгеләргә ҡайһы ваҡыт әҙерләнергә, алыҫ юлға ла йыйыныр кәрәк, репетициялар һәм башҡа мәшәҡәттәр менән 2019 йылда ҡайнап йәшәне Башҡортостан халҡы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИЛЛИ КЕЙЕМ ТАНТАНАҺЫ - 2017 - Мәҡәләләр\nБыл байрамды күптәр, бигерәк тә республика райондарында йәшәгән ағинәйҙәр ашҡынып көттө. Интернет селтәрҙәрендә әленән-әле "Байрам ҡасан була?", "Беҙ белмәй ҡалмайыҡ..." тигәнерәк яҙмалар күҙгә ташланды. Беренсе тапҡыр үткән былтырғы парадта милли кейеме булмағандар тамашаны ситтән генә күҙәтеүсе ролендә булһа, быйыл инде улар махсус рәүештә әҙерләнеп, күлдәк-камзулдар тектереп кейеп, биҙәүестәр эшләп тағып, байрамдың түрендә булыуҙары тураһында ғорур белдерҙе.\nМилли кейем парады театр майҙанынан ҡуҙғалғанда, шуны ғына көткәндәй, күктән ямғыр тамсылары ишелде. Әммә беҙме һуң июнь ямғырына бирешә торған халыҡ: парад алдынан ғына түгелеп ямғыр яуып ебәреүе лә кәйефте төшөрмәне. Беҙҙең халыҡ фәлсәфәүи аңға таянып йәшәгән милләт бит инде. Яҡты донъялағы һәр бирелгән көндө оло бүләк итеп ҡабул итеп, асфальт өҫтөндә тыптырлап бейешкән тамсылар йырына ҡурай моңдарын ҡушып ебәреп, атланы ла киттеләр. Был мәле лә һынау булды, күрәһең. Бындай тәүәккәллекте тәбиғәт тә ҡабул итте - нисек ҡапыл башланған булһа, шулай ҡапыл тынды ла ямғыр, ҡояш көлөп тә ебәрҙе. Ҡурайсылар һәм ил ағалары артынан эйәргән башҡорт милли кейемендәге ҡеүәтле сафтар әле ҡурайға, әле гармунға ҡушылып йырлашып, Әхмәтзәки Вәлиди урамы буйлап Салауат һәйкәленә юл алды. Был сафҡа Театр, Аксаков, Гоголь урамдарынан урыҫ, татар, мари, украин, сыуаш һәм республикала йәшәгән башҡа халыҡтар төркөмдәре ҡушылды. Башҡортостандың 43 районынан вәкилдәр ҡатнашты был сарала.\nМилли кейем парадындағыларҙың күпселек өлөшөн Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының "Ағинәй" төбәк йәмәғәт ойошмаһы ағзалары тәшкил итте. Райондарҙан һәм ҡалаларҙан килгән 779 ағинәй теркәлеү үткән, тинеләр. Афарин, милләтебеҙ бәҫен күтәргән, төрлө төбәктәрҙә йәшәгән ағинәйҙәр, апайҙар. Һеҙһеҙ был байрамды күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын! Нисек маҡтамайһың да, нисек һоҡланмайһың инде һеҙҙәргә! Парадта атлаған ағинәйҙәрҙең ҡайһы берҙәре күҙ йәштәренә лә ирек ҡуйҙы. Ҡасандыр ошондай кейемдәр кейеп, ошо ерҙәрҙән ирекле атлап йөрөү өсөн башын һалған, ҡан ҡойған, иркенән мәхрүм булған милләттәштәребеҙҙең рухынмы, әллә бөгөн бына ошолай күкрәк киреп, ныҡ баҫып йөрөй алыр илебеҙ булыуын уйлапмы, әллә ниндәй башҡа ҡанатлы хистәр солғанышында булыпмы, иланы улар...\nСарала башҡорт милли кейеме кейгән Өфө балаларының ҡатнашыуы байрамға үҙе бер йәм өҫтәне. Уларға ата-әсәләре, мәҙәниәт учреждениелары етәкселәре ана ниндәй сағыу, матур кейемдәр тегеп кейҙергән. Һеҙ тормошобоҙ йәме, балалар! Быуындарҙы-быуындарға ялғап торған епте дауам итеүселәребеҙ шулай артып торһон!\nБыл көндө республика халҡы шағир, сардар Салауат Юлаевтың тыуған көнөн дә билдәләне: ҡурайсылар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, ағинәйҙәр бергәләп батырҙың һәйкәленә сәскәләр һалды. Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов, Башҡортостан мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев халҡыбыҙҙың, шәхестәрҙең мәртәбәһе хаҡында телмәр тотто. Байрам Салауат Юлаев һәйкәле янында дауам итте. Башлыса ағинәйҙәрҙән торған фольклор коллективтары ике сәғәт дауамында сәхнәлә сығыш яһаны, йырланы, бейене. Артабан барыһы ла этно-ауыл майҙанына төшөп, шулай уҡ "Евразия йөрәге" фестивале сиктәрендә ойошторолған "Этно-төн" фестивален - баш ҡаланың сәнғәт, мәҙәниәт учреждениелары музыканттары, оркестрҙары, йыр һәм бейеү ансамблдәре сығыштарын тамаша ҡылды. Ҡала халҡы был көндө тамаша өҫтөнә тамаша ҡарап, рәхәтләнеп ял итте.\nЯҙылған: 27.06.17 | Ҡаралған: 449


Салауат эшҡыуарҙары власҡа килә: ҡала мэры менән интервью // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСалауат эшҡыуарҙары власҡа килә: ҡала мэры менән интервью\n10:14, 23 июня 2016 Йәмғиәт\nСалауат эшҡыуарҙары власҡа килә: ҡала мэры менән интервью Фото: Мирон Доровских | Видео: Мирон Доровских\nӨФӨ, 2016 йыл, 23 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артем Вәлиев/.\nБиш йылда Салауат ҡалаһында эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү өсөн 65 миллион һум аҡса бүленгән. Был аҡсалар ҡорамалдар һатып алыуға, яңы производстволар асыуға, лизинг түләүҙәрен ҡаплауға (1 миллион һумға тиклем) йүнәлтелә. Ошо хаҡта «Башинформ» мәғлүмәт агентлығына биргән интервьюһында ҡала хакимиәте башлығы Фәрит Ғилманов белдерҙе.\nБыйыл Салауатта ҡала советы депутаттарын һайлау уҙғарыла. Депутатлыҡҡа кандидаттарҙың күпселеге – эшҡыуарҙар.\n– Депутаттар корпусында халыҡтың бөтә ҡатламының, ҙур предприятие хеҙмәткәрҙәренән алып бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ, табиптар һәм уҡытыусылар, спортсыларҙың мәнфәғәте сағылдырылырға тейеш, – тип һөйләй Фәрит Ғилманов. – Шуға күрә кандидаттарыбыҙ ҙа төрлө. Эшҡыуарҙар бик күп.\nБөгөн бәләкәй һәм урта бизнесҡа ярҙам күрһәтеү сиктәрендә Салауатта муниципаль программа эшләй. Уның буйынса Салауат ҡалаһында теркәлгән бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына өҫтөнлөктәр бирелә. Мәҫәлән, улар сауҙаһыҙ муниципаль милекте ҡуртымға алырға хоҡуҡлы.\nСалауат ҡалаһы мэры Фәрит Ғилманов менән интервью «Детально» бүлегендә баҫылған.\nТеги: онлайн республика,урындағы власть


Илеш районы ауыл хужалығының һәр өлкәһендә юғары күрһәткестәргә ирешеүсе төбәк булараҡ билдәле\nҠоро һауа шарттарына ҡарамай, райондың крәҫтиән-фермер хужалыҡтары 142 ,6 мең тоннанан ашыу бойҙай уңышы алған. 12 хужалыҡ «500 ферма» республика маҡсатлы программаһында ҡатнаша.\nЫсынлап та, илештәргә шатланырлыҡ урын бар. Ҡоро йәйгә ҡарамай, 1200 гектарҙан 30 мең центнерҙан ашыу бөртөклө күльтуралар йыйылған. Хужалыҡ уның ужым һәм ярауай бойҙай, арпа, һоло, ҡарабойҙай кеүек төрҙәрен етештерә. «Ялалов» хужалығы етәксеһе билдәләүенсә, быйылғы күрһәткестәр былтырғыға ҡарағанда, күпкә яҡшыраҡ. Бойҙай таҙартыу агрегатын ҡороу орлоҡ сифатын да күтәрергә мөмкинлек биргән. Элиталы бойҙай сорттары Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә ҙур ихтыяж менән файҙалана.\nМал һимертеү һәм һөт етештереү фермаларында бойҙайҙың ҡайһы бер сорттары көрпәгә китә. Мал аҙығы автоматлаштырылған ҡорамалдар ярҙамында етештерелә, ҡул көсө бөтөнләй ҡулланылмай.\n«500 ферма» проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә аҙыҡ етештереүсе аппараттан тыш, иҫке һыйыр аҙбарҙары урынына яңылары төҙөлгән. Был һарайҙар экологик яҡтан таҙа һәм мал аҫрау өсөн уңайлы. Һөт һыйырҙарына булдырылған уңайлы шарттар һауым күләмен һәм сифатын арттыра. Ә был хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы күтәрергә мөмкинлек бирә.\nХужалыҡта мал сифатын яҡшыртыу маҡсатында яһалма аталандырыу ҙа киң ҡулланыла. Ошо маҡсатта район бюджетынан тейешле аҡса бүленә. Йыл башынан 386 тоҡомло мал һатып алына. Уларҙан 1600 башмаҡ тыуҙырыла.\nБыл заманса металл конструкциялар тиҙ арала йыйыла һәм уларҙың уртаса баҙар хаҡы ла ҡиммәт түгел. Элекке «Нефаз» базаһында эшләүсе техника ремонтлау предприятиеһы етештергән тауарҙар урында ғына түгел, ә республиканан ситтә лә яҡшы үтә.\nҺөт продукцияһын эшкәртеп һатыуға сығарыу ҙа Илештә юғары кимәлдә ойошторолған. Был предприятие һөт ҡабул итеү, һауыттарға тултырыу һәм һатыуға сығарыуҙы үҙ өҫтөнә алған. Илештә етештерелгән һөт продукцияһын Өфөлә, Нефтекамала һәм күрше райондарҙа һатып алырға була. Экологик яҡтан таҙа һөт продукцияһы Илештәрҙең күңелен күптән яулап өлгөргән.\n2016 йыл йомғаҡтары буйынса Илеш районында ауыл хужалығынан 190 миллион һумлыҡ табыш алынған. Ирешелгән уңыштан түбән төшмәү һәм артабан да емешлерәк эшләр өсөн тырышлыҡ һалырға ғына кәрәк.


Республика артистары Һарытау өлкәһендә ауылдаштар байрамын ойошторорға ярҙам итә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспублика артистары Һарытау өлкәһендә ауылдаштар байрамын ойошторорға ярҙам итә\n11:14, 12 августа 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 12 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nШәмбе, 13 августа, Һарытау өлкәһенең Мәҡсүт ауылында тәүге тапҡыр «Йыйын» байрамы уҙғарыла. Бер урамдан торған башҡорт ауылы өсөн байрам ҙур ваҡиға буласаҡ. Ойоштороусылар әйтеүенсә, һуңғы тапҡыр бында ошондай сара 1999 йылда үткәрелгән. «Йыйын»ға Башҡортостандан һәм Һарытау өлкәһенең башҡа райондарынан ҡунаҡтар киләсәк.\nРеспублика вәкилдәре сараны ойоштороуҙа ҙур ярҙам күрһәтте. Байрамдың режиссеры — хореограф һәм режиссер Рәис Низаметдинов. Танылған йәш музыкант, «Ятаған» төркөмө лидеры һәм думбырасыһы Илдар Шакир оҫталыҡ дәрестәре уҙғара.\n«Әле байрамға тулы әҙерлек бара. Сараның маҡсаты — аралашыу, шәжәрәне өйрәнеү. Ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙгә ярҙам итергә теләйбеҙ», — тип хәбәр итте Илдар Шакир.


Рөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетында «Йәгеҙ әле, егеттәр!» конкурсында булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Өфө дәүләт авиация техник университетында «Йәгеҙ әле, егеттәр!» конкурсында булды\n10:07, 22 февраля 2012 Йәмғиәт\nӨфө дәүләт авиация техник университетының «Авангард» студенттар йортонда Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан шишәмбе, 21 февралдә, «Йәгеҙ әле, егеттәр!» хәрби-спорт конкурсы үтте. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сараның хөрмәтле ҡунағы булды.\nРеспублика башлығы барыһын да етеп килгән байрам менән ҡотланы.\n— Ватанды һаҡлаусы көслө, ҡыйыу һәм, әлбиттә, аҡыллы булырға тейеш, — тине Рөстәм Хәмитов, ӨДАТУ студенттарына мөрәжәғәт итеп. – Ватаныңды яратыуҙан оялырға кәрәкмәй. Беҙҙең илдең – донъяла, республикабыҙҙың – илдә, ә ҡалабыҙҙың республикала иң яҡшыһы булыуын аңларға кәрәк. Һеҙ уҡыған юғары уҡыу йорто һеҙҙең өсөн иң яҡшыһылыр, тип уйлайым, ҡайһыларыбыҙ өсөн ул хатта донъяла иң яҡшыһы. Ватаныңа һөйөү – матур һүҙҙәр генә түгел, был беҙҙең йәшәү рәүеше. Һеҙгә уңыштар, һаулыҡ һәм илгә ҡарата һөйөү теләйем.\nБөгөн Башҡортостанда офицерҙарҙы Өфө дәүләт авиация техник университеты ғына әҙерләй. Хәрби белем биреү факультеты Рәсәй Ҡораллы Көстәре өсөн офицерҙар әҙерләүсе Хәрби уҡытыу үҙәгенән һәм запастағы офицерҙар әҙерләүсе хәрби кафедранан тора. Әлеге ваҡытта Хәрби уҡытыу үҙәгендә 100-гә яҡын курсант белем ала, һәм быйыл тәүге сығарылыш буласаҡ.\nӨфө дәүләт авиация техник университеты ректоры Морат Ғөзәйеров вузда матур йолаларҙың күп булыһын һәм уларҙың береһе бында 1977 йылдан алып үткәрелгән «Йәгеҙ әле, егеттәр!» хәрби-спорт конкурсы булыуын белдерҙе. Сарала еңеүселәр күсмә кубок һәм приздар менән бүләкләнә.\nИң яҡшылар исеменә бөгөн һигеҙ команда көс һынашты. Күп төрлө һынауҙар аша үтеп, һөҙөмтәлә Хәрби уҡытыу үҙәге командаһы еңеүсе булды.\nТеги: бр президенты, конкурстар, өдату


Уйын Флеш Гей – Гей Уйын Бушлай Онлайн\nКоллекцияһы Порно Онлайн Уйындарының Ҙур Уйыны Менән Бара Флеш Гей\nВозбуждаться тел һәм ҡасан һеҙ нәмә реаль ашыу ҡарағанда, порнофильм ҡарап, кәрәк саҡта уйнаған уйынмы икән, беҙ уны тәҡдим итеү гей-флеш-уйыны, иҫке яңы исем менән беҙҙең сайтта. Беҙ коллекцияһы тәҡдим ителәсәк, унда яңы быуын нисек html5 уйын күрһәтеп, һуңғы бер нисә йылда сығарған, быуындар һәм уйын шулай Flash, ул ремастировать була. Был уникаль сайт, моғайын, һеҙ уларға оҡшамай, сөнки ул дәүерҙә ике порноигр берләштереү, уларҙы сағыштырып һәм шуға күрә алалар наслаждаться ике эволюция онлайн-уйын өлкәндәр өсөн.\nХатта әммә шуға ҡарамаҫтан, беҙҙең был коллекцияһын менән ремастировать яртыһы флеш-уйыны порно, беҙ ниндәй алыу ябай түгел-уйындар шул уҡ ваҡытта бер осраҡлы булманы. Беҙ иң яҡшы эштәрҙе һайлап алыу, уйындар сығара аҙағында 2000 йылдар башында һәм 2010 йыл. Шул ваҡытта уйналған уйындар сексуаль әгәр һеҙ, моғайын, был исемдәрҙең ҡайһы берҙәре хәтерләйем һеҙҙе. Был уйын шул уҡ, ул һаҡланып ҡалған дан залына индерелгән тора һәм гейне-уйындар үткән., Икенсе яҡтан, беҙҙең уйында беҙҙең яңы сайт, ул күпкә ҡатмарлыраҡ һәм уның менән иҫбатлана бара раят һеҙ, өлкәндәр өсөн күп мөмкинлектәр бар, тип интерактив эволюцияһы өсөн уйын тәжрибәһе.\nБер уйын сайтына HTML5 ҺӘМ Флеш\nЯрай, намыҫлы һүҙ, беҙҙең бөтә html5 уйындан сыға. Был, сөнки беҙ иҫке яңынан тура флеш-уйыны, уларҙың хәҙерге заман өсөн интернет эшләй. Башҡаса ярҙам Flash браузер. Әммә беҙҙең команда уйыны арҡаһында, кире осраҡта уны онотоп булмай ине, хәҙер тағы уйнарға мөмкин, һәм һеҙ хатта аласыз был юлы уйнай гей-флеш-уйын браузер үҙенең. Gnu эштәрен һәм фантазия етә башлаһа, барыһы ла ныҡ үҙгәрҙе. Ул саҡтағы кеүек, хәҙер, шул уҡ әйбер иң популяр булды., Порноигр твинка менән күп килә беҙгә, беҙ килеү менән ҡайһы бер антро-ялбыр һәм уйындары, шулай уҡ парлы булырға БДСМ-уйындар һәм хатта ҡайһы бер пародийный. Инцест - бындай уйындар шул саҡта туҙбаш ҙур әйберҙәр булһа, бигерәк тә гей-иш. Шуға ҡарамаҫтан, хентай-электән киң таралған уйын булды, һәм улар яҡшы булһа ла, уртаса ҡарағанда. Беҙ һеҙҙең хентай гей килтерелгән ҡайһы бер яҡшы-ул ваҡытта уйын.\nИкенсе яҡтан, шул вәғәҙә иткән булған. һәм, коллекция икенсе яртыһында, уның беҙ күрһәткән гей-флеш-уйыны, хәҙерге заманда, дөрөҫөн ҡарай. Беҙ һуңғы версияһын сығарыу, төрлө стиль раят менән күмәк, секс менән-POV RPG тиклем ҡатмарлы симулятор-уйын. Беҙ шулай уҡ күп уйын элементтары, текста график тәҡдим менән, шул иҫәптән ҡайһы бер казино һәм уйын һәм башватҡыстар беҙ, ярҙам итеү өсөн ваҡытта һеҙҙе үлтерергә, һеҙҙе күңелһеҙ башлағас, шулай уҡ мәсьәләне ваҡытында хәл итеү үҙен яҡшы тойоу йәки логик уйындары покер., Шулай итеп, ике уйын дәүер менән порно-күп уйынын табыр, моғайын һеҙҙең контент, ул һеҙ беҙҙең платформаға кончать мәжбүр. Наслаждайся өйрәнәсәк һәм беҙҙең китапхана.\nГейне Мөһиме Хәүефһеҙ Уйын Һәм Флеш\nИҫке өлөшөндә мәктәп уйындары ла беҙҙе ҡарай, беҙ улар һеҙ яңы мәктәп сайтында күрһәтелгән. Платформа, беҙҙең өсөн был коллекция йыйыу ул, шәп. Юл проблемаһы менән һеҙ сайттың буйынса эҙләп үҙегеҙгә булһа ла, һеҙгә ҡараған өсөн кәрәкле барлыҡ ҡорамалдар алынған, һеҙҙең менән уйын gnu табырға кәрәк, һәм беҙ шулай уҡ ҡайһы бер функцияларын берләшмәһенә индермәйҙәр, һәм беҙгә ул ике исем менән бәйләнеш тураһында һеҙҙең ярҙам менән берекмәһе ағзалары беҙҙең үҙебеҙҙән башҡа центы бирәләр.\nБеҙҙең сайтҡа инеүселәр хәүефһеҙлек мәсьәләләре тураһында һүҙ башланым, юҡ уларҙың. Шифрланған тәҡдим тоташыуҙа беҙ, беҙҙең сәйәсәткә персональ мәғлүмәттәр юҡ, сөнки һеҙ түгел, загрузить һәм кәрәк булып, һеҙ түгел, тейәлгән бер компьютер вирусы.\nБеләм, платформала беҙҙең именлек һеҙгә, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ тораһы бармы йәки гей шуныһы ҡыҙыҡ, бәлки, һеҙ үҙегеҙҙе ирекле сексуаль тикшерелде. Наслаждайся үҙе ярҙамы менән үҙемә яңы асыу өсөн яратҡан һәм гейне gnu-флеш-уйыны бөгөн кис!


Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәүселәр күп ҡатлы йорт тәҙрәләренең береһенән һикереүсене ҡотҡарған\nҠотҡарыусыларға мөрәжәғәт итеү урынынна улар келәм тотоп бейеклектән һикереүсене тотрға тырышҡан. Әммә булдыра алмаған. Әмәлгә ярағанда көрт ярҙамға килгән. Күңелһеҙ ваҡиға шаһиттары әйтеүенсә, тәҙрәнән һикереүсе ҡолаған ерҙән һикереп торған да, бер ни булмағандай ҡарын ҡағып юлын артабан дауам иткән. Социаль селтәрҙә әле был тема ҡыҙыу бәхәстәргә юл асты. Ҡайһы берҙәр беҙҙең арала кеше бәләһенә битараф булмаусыларҙың күберәк булыуына шатлана.


Уңышҡа үҙем юл ярам » Башҡортостан гәзите\nУңышҡа үҙем юл ярам\nГәзиттә баҫылған йондоҙнамәне көтөп алғандар бар, төрлө ырым-юрауҙарға ышанғандар бихисап. Ә бына Ләйсән Аҡмуллина быларҙың барыһын да үҙ итә, ләкин һәр нәмәгә үҙенең шәхси ҡарашы бар.\n– Ҙур булмаған Андреевка тигән ауылда тыуып үҫтем, – тип башланы һүҙен Ләйсән Фирҙүс ҡыҙы. – Мәктәптә саҡта, юғары уҡыу йортонда уҡытыусыларымдың һәр һүҙен, һәр әйткән фекерен күңелемә һеңдереп ултырҙым. Барыһы ла аҡ юлды һайларға өйрәтте, яҡшылыҡҡа өндәне – шуның өсөн һәммәһенә лә рәхмәтем сикһеҙ. Ҡыҫҡаһы, Аҡмулла әйткәнсә, белемгә ынтылдым. Кемдә нисектер, миндә атайым менән әсәйемдән отоп алған тырышлыҡ, сәмселлек ярылып ята. Күптәр, һин үҙеңә үҙең юл яраһың, ти икән, әлбиттә, бында хаҡлыҡ бар. Минеңсә, һәр кем бәхетен үҙе табырға тейеш. Төшөнкөлөккә бирелеү – минең өсөн ят сифат, киреһенсә, һәр ваҡиғаның уртаһында ҡайнарға яратам. “Юл йәшелләндереү хеҙмәте” муниципаль унитар предприятиеһында секретарь вазифаһын биләйем. Бынан тыш, профсоюз эше лә минең өҫтә, мәҙәни сараларҙы ла ойошторам, кадрҙар буйынса белгесмен.\nҠуй өҫтөнә турғай эйәләй тигәндәй, киләһе йылдың шәхсән үҙем һәм ғаиләм өсөн уңышлы булырына бөтә күңелем менән ышанам. Ирем менән бер-беребеҙҙе ярты ҡараштан аңлап торабыҙ, береһенән-береһе аҡыллы ике ҡыҙыбыҙ бар. Ошо бәхет түгелме ни?!\nБер әхирәтем, йондоҙнамәлә киләһе аҙна минең өсөн бигүк яҡшы булмаясаҡ, юғалтыуҙар көтөгөҙ тиелгән, нимә эшләйем икән, тип кәңәш һорап килде. “Ҡуй, теләһә нәмәгә ышанма, барыһы ла ал да гөл булыр”, – тип тынысландырҙым. Ысынлап та, бер ниндәй ҙә насар күренешкә тарыманы. Хәҙер миңә рәхмәт әйтеп бөтә алмай.\nИлдар АҠЪЮЛОВ яҙып алды.


Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. *\n«Атайсал»ға коллектив менән яҙылып, «Аладдин» магазины тәҡдим иткән келәм һәм балаҫ оторға мөмкин! Тотош бер йылға яҙылыусы коллективтар араһында—келәм (2,8х4,8), ә ярты йылға яҙылыусы коллективтар араһында балаҫ (2,5х4) уйнатыласаҡ. Тик коллективтағы кешеләр һаны 20-нән кәм булмаҫҡа тейеш. Мәктәп коллективтары 20 кешегә тулмаған осраҡта—ата-әсәләрҙе, бәләкәй коллективтар туғандарын һәм яҡындарын йәлеп итә ала.\nХөрмәтле яҡташтар! Һеҙҙе «Атайсал» гәзитенә яҙылырға һәм квитанцияларығыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәрергә саҡырабыҙ.


Ҡараңғлыҡта ҡалған Нефтекама\nНефтекама властәре электр энергияһы өсөн иҫәпләшә алмау сәбәпле сетерекле аҙымға барырға мәжбүр.\nҠаланың Башкирэнерго йәмғиәтенә 5 миллион һум бурымсы йыйылған. Урындағы совет депутаттары бурыстарҙы кәметеү өсөн ҡала урамдарын төнгөлөккә яҡтыртыуҙы туҡтатыу тураһында ҡарар иткән. Йәғни төнгө 1-ҙән таңғы 5-кә тиклем Нефтекама урамдарында ҡараңғылыҡ хөкөм һөрә. Был айырыуса төнгө сменала эшләүселәргә уңайһыҙлыҡтар тыуҙыра. Ҡараңғы урамдар араһында милицияға ла эш күбәйгән, сөнки енәйәтселек һаны арта бара.\nКөндәр йәйгесәме, әллә көҙгөсәме һаман да йылы тора. Яңы йылға 3 аҙна ғына ҡалһа ла күптәр уны әле генә тип ҡабул итә алмай. Ҡар булмағас ниндәй яңы йыл инде ул ти улар. Шулай ҙа Өфө майҙандарында шыршылар ултыртыла башланы. Ошо көндәрҙә шыршы менән сауҙа иткән баҙарҙар ҙа эш башлаясаҡ.\nӨфө халҡына урман ҡупшыҡайҙарын һатыусылар араһында Белорет урмансылары ла бар. Инйәр урмансылығы етәксеһе Мансур Сәйғәфәров әйтеүенсә, 2 метрғаса шыршының хаҡы 120, оҙонорағы 220 һум. Әлбиттә Өфөгә килгәнсе аралашсылар уның хаҡын бермә-бер күтәрәсәк. Мансур Сәйғәфәров әйтеүенсә, шыршы һатыуҙан тәбиғәткә зыян артыҡ килмәй. Сөнки уңайһыҙ урындарҙа үҫкәндәрҙе, газ торбалары һуҙылған урындарҙы таҙартыу өсөн һәм урмандарҙы һирәкләү маҡсатында ҡырҡалар.


Иглин районы Урман ауылында элекке хәрби арсеналда ҡарауыл көсәйтелеүе ихтимал\nХөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиевҡа теейешле федераль власть органдарына мөрәжәғәт әҙерләргә ҡушылды. Хәүефле обьектҡа үтеп итеүҙе туҡтатыу өсөн уны ныҡлы һаҡ аҫтына алырға кәрәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ уҙған шәмбелә арсеналда йәнә шартлау яңғыраны. Һөҙөмтәлә 2 кешенең ғүмере өҙөлдө. Тәфтишселәр фекеренсә 22 һәм 24 йәшлек егеттәр төҫлө металл эҙләгән.


“Эйе” һәм “юҡ” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » “Эйе” һәм “юҡ”\n“Эйе” һәм “юҡ” 01.02.2019 // Сәләмәт булайыҡ\nОнкология сирҙәре – яңы быуаттың иң ҡаты, мәкерле ауырыуҙарының береһе. Яман шештең йөҙәрләгән төрө йыл һайын донъяла һигеҙ миллион кешене һәләк итә, ти эксперттар. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының күҙаллауҙары ла шатлыҡ өҫтәмәй, алдағы егерме йылда сирҙең тағы ла күберәк таралыуына ишаралай.\nСәләмәтлекте һаҡлаған иң ябай ҡағиҙәләрҙе иҫкә төшөрәйек. Бына нимәләргә “юҡ” тип әйтергә кәрәк:\n- таҙартылған (рафинированный) майға;\n- аҙыҡ кубиктарына;\n- газлы һыуға;\n- микротулҡынлы мейескә;\n- бала тапҡанға тиклем маммографияға;\n- ҡыҫып торған эске кейемгә;\n- алкоголле эсемлектәргә;\n- иретелгән аҙыҡ-түлеккә;\n- һыуытҡыстағы пластик шешәләрҙәге һыуға;\n- ауырға ҡалыуҙан һаҡланыу дарыуҙарына;\n- шәкәргә (белгестәрҙең раҫлауынса, яман шеш күҙәнәктәре, нигеҙҙә, шәкәр менән туҡлана).\nӘ бына ғүмерҙе оҙайтҡан түбәндәге аҙыҡ-түлеккә “эйе!” тип яуап ҡайтарыу дөрөҫ булыр:\n- үҫемлек аҡһымына (ҡуҙаҡлыларға);\n- иртән тороу менән ике стакан һыу эсеүгә;\n- йылы аҙыҡ-түлеккә (ҡайнар түгел);\n- яман шешкә ҡаршы һутҡа (алоэ-вера+имбир+ петрушка+сельдерей+промалин (ананастың урта өлөшө);\nТағы ла һеҙҙең иғтибарығыҙға бер нисә кәңәш.\nПластик стакандарҙан сәй эсмәгеҙ. Ҡағыҙ йәки полиэтилен пакеттағы ҡайнар аҙыҡты ашауҙан тыйылығыҙ. Аҙыҡты микротулҡынлы мейестә пластмасса һауытта йылытмағыҙ. Пластмасса йылынғанда химик берләшмәләр бүленә, уларҙың илленән ашыу яман шеш сирҙәрен ҡуҙғытыуы мөмкин. Кока-коланы ананас ашағандан һуң эсергә ярамағанлығын да иҫтә тотоғоҙ. Ғөмүмән, кока-кола менән ананас һутын бергә ҡушыу үлемесле, тип иҫәпләй белгестәр.\nТелефонығыҙҙың батареяһы “ултырғанын” күрһәгеҙ, шылтыратыуҙарҙы ҡабул итмәҫкә тырышығыҙ, сөнки был саҡта электромагнит нурланышы менән зарарланыу зарядланған аккумулятор менән һөйләшкәндәгегә ҡарағанда мең тапҡырға көслөрәк. Һыуҙы иртән – күберәк, кисен аҙыраҡ эсегеҙ. Ашағандан йәки дарыу эскәндән һуң, диванға һуҙылып төшөп ятмағыҙ. Сәләмәт булығыҙ!\nАвтор: (“Мир тесен” каналынан)


Улар алдында баш эйәбеҙ\n«Йәшлек» гәзите » Конкурстар » Йәмғиәт » Улар алдында баш эйәбеҙ\n13.05.2016 Улар алдында баш эйәбеҙ\nҺуғыш мәлендә тыуғандар\nБарын иртә кисергән:\nТүҙгәндәр – тере ҡалғандар\nТик үлән ашы менән.\nАт башында йөрөгәндәр:\nЕр тырматҡан, ер һөргән.\nОлолар нимә күрһәләр,\nБарын да бергә күргән...\nҮлсәмәгеҙ был быуынды\nҒәҙәти аршин менән.\nОшо шиғыр юлдарын уҡыйым да атайым менән әсәйемдең ата-әсәләре – ҡартатайҙарым, ҡартәсәйем менән өләсәйемдең бала сағы тураһында уйланам. Минең ҡәҙерлеләрем – һуғыш балалары. Ҡартатайҙарыма, ҡартәсәйемә атай наҙы күреп үҫергә яҙмаған.\nАтайым яғынан ҡартатайым Ғәлим Солтановтың атаһын – Сәлим Исмәғил улын 1939 йылда совет-фин һуғышына алалар. Был ваҡытта ҡартатайыма биш ай ғына булып ҡала. Атаһы ҡайтып та өлгөрмәй, Бөйөк Ватан һуғышы башланып, ул тура фронтҡа китә. Ҡартәсәйемдең һөйләүе буйынса, ул улын бик һағынған. Ул ваҡытта ауылда фотографтар булмағас, ҡартәсәй кескәй Ғәлимде күтәреп, Ырымбур өлкәһендәге Троицк ауылына алып барып, йыл һайын фотоға төшөргән һәм фотоһүрәтен хат менән бергә фронтҡа ебәргән. Ҡартатайыбыҙ 1943 йылда батырҙарса һәләк була. ҡартәсәй Ғилмикамал Һибәт ҡыҙына бер бөртөк улын ҡәҙерләп үҫтерергә тигән васыяты ғына ҡала. Һуғыш тамамланғас, ауылға фронтовиктар ҡайта башлай. Алты йәшлек бала һәр береһенә йүгереп барып: “Минең атайым ҡасан ҡайта?” – тип һорай. Тик яуап урынына уның башын ғына һыйпайҙар һәм күҙҙәрен йәшерәләр.\nҠартәсәйемдең атаһы Дәүләтбай Егетбай улы Хәлитов фронтҡа 1942 йылдың февралендә оҙатыла, ә июнь айында ҡыҙы тыуа. Фронтҡа киткәндә: “Ҡыҙым тыуһа, Бибинур, тип исем ҡушығыҙ”, – тип әйтә. Хат һайын ҡыҙын һаҡлауҙарын үтенә. Ул данлы башҡорт кавалерия дивизияһында кавалерист була. Батырлыҡтары өсөн Ҡыҙыл йондоҙ ордены, миҙалдар менән бүләкләнә. Күгәрсен районының “Хәтер” китабында уның тураһында: “1944 йылдың 12 апрелендә батырҙарса һәләк булды, Владимир-Волынск өлкәһенең Мочинск ауылында ерләнде”, – тип яҙылған.\nӘсәйем яғынан ҡартатайым Айытбайҙың атаһы Кинйәбай Заһитулла улы Ҡәҙерғолов та ҡатынына биш улын ҡалдырып, фронтҡа китә. Иң өлкәненә ул ваҡытта – 12, ә кесеһенә 2 йәш кенә була. Шул китеүҙән уға ла ғәзиз балаларын күрергә яҙмай, 1944 йылдың 11 мартында яуҙа башын һала. Ейәнсура районының “Хәтер” китабынан Калинин өлкәһе Идрицк районының Подречье ауылында ерләнгәне билдәле. Ҡартәсәйем Мәфтүха Сиражетдин ҡыҙы егәрлелеге, әрһеҙлеге менән бөтә балаларын да иҫән-һау аяҡҡа баҫтыра. Ҡартатайыма бик иртә балалыҡтан сығырға тура килә. Кескәй ҡустыһын елкәһенә ултыртып, ашарға яраҡлы үлән эҙләп, уға ялан аяҡ бик күп яланды ҡыҙырырға тура килә. Һуғыштан һуң ғаиләләре менән Силәбе ҡалаһына күсеп, бер нисә йыл шунда йәшәп ҡайталар. Унда ла тормош еңел булмай. Бәләкәй тип, уларҙы эшкә алмайҙар, урам малайы булып ашарға хәстәрләй ул. Беҙ бәләкәй саҡта тамаҡҡа ашамай ялындырһаҡ: “Их, беҙгә лә бәләкәй саҡта, аша, тип әйтһәләр ине”, – ти торғайны.\nРәхимә өләсәйемдең атаһы Сәиткирәй Бәсим улы Янбаев бик оҫта тимерсе булған. Уны бронь менән фронттан алып ҡалып, Йылайыр районына хеҙмәт армияһына ебәрәләр. Фронт өсөн техника ремонтлай. Тик уға ғына 1945 йылда Еңеү яҙын күрергә яҙа.\nҺуғыш бик күп кешенең яҙмышын емерә. Үҙемдең яҡындарым тураһында ғына яҙҙым, ә ундайҙар илебеҙҙә миллион. Һуғыш һөрөмө ҡағылмаған бер генә йорт та ҡалмаған: кемдеңдер атаһы фронтта һәләк булған, кемдеңдер гәзиз балаһы хәбәрһеҙ юғалған. Ҡайғырып ултырырға ла ваҡыты булмаған халыҡтың. “Бөтәһе лә фронт өсөн!” тигән саҡырыу аҫтында ҡатын-ҡыҙ, бала-саға, ир-егеттәрҙе алмаштырып, ауыр эшкә тотонған. Ҡартәсәйҙәр, өләсәйҙәр бөтмәҫ- төкәнмәҫ эш араһында, кис ултырып, һалдаттарға ойоҡбаш-бейәләй бәйләгән. Яҙ етеү менән бала-саға ашарға яраҡлы үлән йыйып, тамаҡ яғын хәстәрләгән. Көсөнән килгәнсә өлкәндәргә ярҙам иткәндәр.\nҺуғыш балалары тормоштоң бөтә ауырлыҡтарын еңеп, ысын кеше булып үҫкән. Ваҡыты еткәс, үҙ яртыларын табып, матур ғаилә ҡорғандар. Күгәрсен районының Етеболаҡ ауылында йәшәгән ҡартатайым менән ҡартәсәйем өс ул, бер ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергән. Бөгөн ете ейән-ейәнсәренә һәм өс бүләһенә ҡыуанып йәшәйҙәр. Бикбирҙе ауылында йәшәүсе ҡартатайым менән өләсәйем дүрт ул, ике ҡыҙға ғүмер бирә. Бөгөн уларҙың 16 ейән-ейәнсәре, ете бүләһе бар. Ярты быуат элек татыу ғаилә ҡороп, бөгөн дә улар тырышып донъя көтә, мал тота, ҡорт аҫрай. Ҡартатайҙарымды Украиналағы хәл бик борсой. Нисек инде, шул тиклем һуғышты күреп, улар һаман шуны көҫәй, тип борсолалар. Халыҡтар дуҫ йәшәһен, донъялар тыныс булһын, тип теләй улар көн һайын.\nЙыл һайын Еңеү байрамында беҙ төп йортҡа йыйылабыҙ, өлкәндәрҙең бала саҡ хәтирәләрен тыңлайбыҙ. Минең күҙ алдыма ҡот осҡос һуғышты еңгән сабыр балалар, уларҙың егәрле әсәйҙәре, герой атайҙары баҫа. Тыныс, матур тормошобоҙ өсөн улар алдында баш эйәбеҙ.\n1-се урта мәктәптең 9-сы класс уҡыусыһы.