ӨЙҘӘ УЛТЫРҒАН ҠАТЫН"ДЫҢ БЕР КӨНӨ. Миләүшә Ҡаһарманова\n17 Июнь , 17:25\nАуылда йәшәгән туғандарымдың хужалығын алып ҡалдым. Мин бит инде ауыл ҡыҙы, эш күрмәгән әҙәм түгел, шуға артыҡ борсолманым. Хужалар кистән үк юлға сыҡҡас, минең ауыл тормошом иртәнсәктән үк үҙ аллы башланды.\nЙәй көнө ауыл ерендә беренсе эш нимәнән башлана тип уйлайһығыҙ? Юҡ, яңылышаһығыҙ. Һыйыр һауыу түгел әле. Һыйырҙан алда ҡош-ҡорт өҫкә менеп килә. Ҡаҙҙар ҡаңғылдай, себештәр сыр-сыу, тауыҡтар ҡойма аша осоп сыҡмаҡсы. Өс көн тамаҡ күрмәгәндәр тиәрһең. Уларға ем һибеп, һәр бер ғаиләһен айырымлап ашатып, ҡыуырын ҡыуып сығарып, ҡалғандары үҙ юлы менән китеп бөткәс бер аҙ тыныслыҡ урынлаша ла лапаҫтағы быҙауҙарҙың сабырһыҙланып ызылдауы айырым-асыҡ ишетелә башлай. Быға яуап итеп һыйырҙар оло ауыҙҙарын ҙур асып уҡ һөрәнләй. Һыйыр баҡырыуына бәләкәйҙән битараф ҡала алмайым. Уның өсөн әсәй әрләй торғайны, мал көтөүҙән ҡалып төндә ҡайтһа ла сығып һауа инек. Күршеләрҙең һыйыры баҡырып торһа ла, урамда кемдекелер йөрөһә лә ауыл ҡатын-ҡыҙы быға иғтибар итә ине. Шуға силәктәрҙе тота һалып һарайға йүгерәм. “Йә, бәлә һалмағыҙ! Шым! ” тип шелтәләйем йөҙөмә терәлә яҙып үкергән оло һыйырға йоҙороҡ төйөп. Тик уға барыбер, быҙауын күрмәйенсә туҡтаманы. Беренсе һауылыуға күнеккән, күрәһең. Был тәңгәлдә быҙауҙар менән “һуғышыу” минең “Быҙау” тигән хикәйәмдәгенән артығыраҡ булмаһа һис кенә лә кәм түгел. Был ҡәҙәрем әрһеҙ һәм йәмһеҙ итеп бер нәмәгә лә талашҡан-тартышҡаным юҡ ине. Бер биҙрә һөт өсөн шулай көрәшеүем. Ярай аяҡҡа резинкә итек кейгәнмен, бармаҡтарһыҙ ҡалына ине. Арҡан осона ҡайырып алып быҙауҙы айырғас, һыйырҙы тынысландырып алыу бер мәшәҡәт булды. Малдар мине еҫкәп, аҫтында ултырғанымда боролоп ҡарап, йөрөп китеп аптыратты. Еңгәмдең халаты менән яулығын ябынһам да, улар минең ят икәнлегемде танып, ҡабул итергә телемәнеләр. Оҙон тырнағым елендәрен сапсынымы, ҡытыҡланымы, йәшерәге бөтөнләй тотондорманы, биҙрәмде ашатлап китте лә барҙы. Уныһын имеҙеп сығарырға тура килде.\nАртҡы кәртәгә сығып, кистән ҡолононан айырылған яңғыҙ бейә янына ҡурҡыуымды белдермәҫкә тырышып ҡыйыу атлап килгән булдым. Биҙрәмде артығынан нығыраҡ сылтыратып ултырттым, йәнәһе, ни эшләргә йыйыныуымды белеп торһон. Аҡыллы малҡай шундуҡ юртып килеп тәртәләп эшләнгән “оя”һы тәңгәленә килеп торҙо. И-и, йылҡы һыйыр түгел инде ул, тәртә араһынан ынтылып һөйөп алған булдым. Ишеген асып индерҙем дә, капрон сүмесемде һуҙып, йомшаҡ ҡына ҡуш имсәктәрҙе “тыз-быз” иттереп һауып та алдым. Унан алдағы ишеген асып сығарып та ебәрҙем.\nМалды оҙатҡас, һөттө аласыҡҡа индереп йылытырға ҡуйҙым. Баллонлы газ — ҡәҙерле нәмә, шуға тәләфәләмәү маҡсатынан усаҡ тоҡандырып, биҙрәләрҙе һыулы ҡаҙанда тотоп алдым (хужабикә тарафынан өйрәтелгән инструкцияһы шулай ине). Бейә һөтөн һөҙөп ҙур булмаған ағас көбөгә, әсе ҡымыҙ өҫтөнә ҡойҙом да нығытып бешеп алдым. Унан сепаратты ҡороп борорға ултырҙым. Сәғәт тирәһе ваҡыт шулай ултырҙым бәүелеп. Һөт айырып бөтөп барғанда ике малай уянып сыҡты ла өҫтәлгә күҙ ташлап үтте. Өндәшмәһәләр ҙә, уларҙың ҡарашынан мин иртәнге тамаҡты һуңлатҡанымды аңланым. Аҙағын шыйығыраҡ итеп булһа ла ҡабаландырып бороп йомғаҡланым да, балаларға ашарға бешерергә тотондом.\nМалайҙар манный бутҡаһы менән йомортҡаларҙы йомдороп ҡуйҙылар ҙа сығып һәр кем үҙ вазифаһына тотондо. Береһе ҡуяндар үрсетә, шулары менән мәшәҡәтләнә, икенсеһе иртә менән балыҡҡа сапты. Мин сепаратымды һәм һауыт-һабамды йыуҙым, өс көйәнтә һыу алып килдем, ҡомалаҡ болғап икмәк эсетергә ҡуйҙым, боролған һөттө ҡайнатып алып, һыуытып, ойотҡо ҡойоп йылыға төрҙөм. Сәғәткә күҙ һалам, туғыҙ тулып үткән. Был ваҡытта бейәне икенсе тапҡыр һауырға кәрәк. Иртәнсәкке эште йәһәт кенә башҡарҙым һәм бер сүмес һөттө тағы ла көбөгә өҫтәп һалдым. Ҡымыҙҙы иһә ураған һайын, үткән-һүткәндә бешеп китәм. Ул арала икмәгем әсеп сыҡты. Ҡамыр баҫырға әҙерләнгәндә иртәнсәктән йыуынмағаным иҫемә төштө (!). Урамда торған умывальникта сайынып алдым да, ҡамыр баҫтым. Был эшкә тотонор алдынан маникюрҙарымды төбөнән ҡырҡып атырға тура килде. Сәғәткә күҙ һалһам ун ике тулып килә. Төшкө ашҡа ит һалдым. Ҡаҙан эргәһенән китеп булмай, тандырын самалап йөрөргә кәрәк. Бер өшә генә һалма йәйеп ҡырҡтым. Ашты һағалаған арала баҡса багына һыу һурҙырып та йөрөйөм. Шул баҡса менән аласыҡ араһында йөрөүҙә бер-ике түтәлде утап сыҡтым. Ашарға ултырыр алдынан бейәне өсөнсөгә һауып алдым да, ҡолонона ҡушып сығарып ебәрҙем. Уға ла үлән утларға, ҡолонон имеҙеп йөрөп килергә кәрәк.\nТөшкө ашты күңелле генә итеп ашап алдыҡ. Төштән һуң малайҙар картуф утарға сыҡты, нисәлер юл үтәләр ҙә һыу инеп киләләр. Мин һыу буйына төшә алмайым, ҡамырым күбеп киткән, уны табаларға яһап, мейес тоҡандырҙым. Ул арала ҡаҙ-өйрәктәр ҡайтып ашап китте, себештәре сығып бөтөр-бөтмәҫтән оя ташлап төшкән тауыҡ менән ҡаңғырҙым. Уныһын һарайҙа сарылдатып тотоп, ояһына ултыртып биҙрә менән ҡаплап торҙом. Беләктәремде сапсып бөттө, мәлғүн.\nМейескә икмәк тығып, аҙ ғына аяҡ һуҙып ултырып алайым тиһәм, ярһып эт өрә башланы. Йүгереп сыҡһам, баҡса өҫтөндә “гөж” килеп күс айыра икән. Был осраҡта мин ҡасыуҙан башҡа бер нәмә лә белмәйем булып сыҡты. Бәләкәс булһалар ҙа малайҙар һәм күршеләр менән ҡорттарҙы нисек тә урынлаштырҙыҡ. Был мәшәҡәттә икмәкте онотҡанмын. Уныһы ярайһы ғына көйөп киткән. Кәйефем төшөп алды аҙыраҡ.\nКөндөҙгө дүрттәр тирәһендә малайҙарға сәй эсергәс, тағы ла ике көйәнтә эсер һыу алып килдем, мунсаға һыу һурҙырҙым, май баҫтым. Май һыуын түгергә йәлләп, икмәк ҡамырына тотондом да, малайҙарға ҡабартмалар бешереп алып сығып картуф баҡсаһында ултырып ашап алдыҡ. Артабан оло өйҙөң солан-һикәлтәһен, аласыҡтың, мунсаның иҙәндәрен йыуып сыҡтым, ҡаҙан-усаҡ тирәһендә ҡоромлап бөткән ҡул сепрәктәрен сайып элдем. Парниктан ҡыяр йыйҙым да, оло тасҡа һыу эсенә һалып торҙом. Кискә тоҙларға уйым.\nАлтынан һуң баҡсаға һыу ҡоя башлағайным, уныһы сәғәттән ашыуға һуҙылды. Сөнки һыу ҡойоуҙан тыш башҡа ваҡ-төйәк мәшәҡәте лә күп бында. Ҡайҙалыр помидоҙың һабағын бәйләргә, ҡайҙалыр йомшартып йә ҡый-һайын өҙгөләп китергә. Баҡсанан сығып мунсаға тоҡандырып ебәрҙем. Малайҙар ҡош-ҡортто, быҙауҙарҙы ҡарап алып килде. Ҡаҙ-өйрәкте, себештәрҙе бикләп емдәрен ултырттым. Унан көтөү килде. Малдар аҙыраҡ тынысланғансы киске тамаҡ бешерәйем тиһәм, һыйырҙар түҙҙермәне. Башлаған эшемде ташлап киске һауынға сыҡтым. Был юлы ҡайһыныһын ҡалайтырға икәнлекте белеп тотондом да, еңгәм әйтмешләй, “ауыҙҙарын ҡайырып” һауып алдым. Ике биҙрәнән ашыуыраҡ һөт сыҡты.\nБейәнең ҡолонон айырыу бер үҙемә мөмкин булмаған хәл булды, ҡолон әсәһенән бер тотам ҡалмай, уратып сабып тик йөрөй. Малайҙарҙы саҡырғайным, улар минән көлә, улайтып баҫтырып йөрөһәң айырылмай инде тиҙәр. Береһе икенсе ялан кәртәгә үтә торған ҡапҡаны асты ла янында ғына торҙо, бейә ингәйне, артынан килгән ҡолондоң морон төбөндә ишек ябылды ла. Ҡалай башым етмәгән. Дөрөҫөрәге, онотҡанмын икән. Үҙебеҙ бала саҡта шулай итә торғайныҡ та.\nМалайҙар мунса төшөп сыҡҡансы киске ашты бешереп бөттөм, уларҙы ашатып алдым. Унан һөттәремде аҙыраҡ йылыта биреп алып борорға булдым. Тағы ла арыуыҡ ҡына сепарат тотҡоно булып ултырҙым. Айыртылған һөттө һарыҡтар кәртәһендәге кәритә тасҡа ҡойҙом, шундуҡ шөрпөлдәтеп эсеп тә бөттөләр. Сепарат менән һауыт-һабамды йыуғансы ҡараңғы төшөп китте. Һуңлап ҡына мунсаға киттем. Сайынып сыҡҡас ныҡ ҡына арығанымды тойҙом. Сәй эсеп алырға теләк булһа ла, хәл ҡалмағайны, ярты сүмес һыу күтәреп эстем дә өйгә индем. Уф, мин был һалҡын ғына өйгә иртәнге алтыла сығып киткәндән һуң баш та тыҡмағанмын икән. Ауыл ерендә йәйен шулай шул, оло өй үҙ көйө, аласыҡ айырым үҙ донъяһы менән йәшәй.\nУрынға ятҡас, көнө буйы һыу эсендә булған ҡулдарыма аҙыраҡ крем һөртөп ятырға ине, тигән уй килде килеүен, тик ул кремды эҙләп алыу өсөн кире тороу кәрәк бит – булманы. Һыуҙа ултырып ҡалған ҡыярҙарым да тоҙлауҙы иртәгәгә тиклем көтәсәк инде. Йоҡоға китеп барған ыңғайы иртәгә эшләйәсәк эштәремде барлайым, шул уҡ һыйырҙар, бейә, һарыҡтар, ҡаҙ-өйрәктәр, себештәр, баҡса, мунса, аш...икмәкте ҡабаттан һалып алырға кәрәк булыр, тегеләр ҡайтһа, көйгән икмәк менән оят...\nҺәҙиә Дәүләшинаның Айбикәһе менән Шарль Перроның Көлбикәһе (Золушка) ошондай хеҙмәт көнөнән һуң береһе сходҡа барып сығыш яһарға, икенсеһе балда бейеп ҡайтырға дәрт тапһа, мин, ысынлап әйтәм, төнгө икенсе яртыла өйгә ингәндә, көҙгөгә күҙ һалырға ла теләгем ҡалмағайны.\nАсылда мин һүрәтләгәндәр “өйҙә ултырған ҡатын”дың бер көнө. Ә күп кенә ауыл ҡатын-ҡыҙҙары ошолар араһында яратҡан шөғөлдәре менән булышырға, хөкүмәт эшен башҡарырға, балаларын тәрбиәләргә, үҙҙәрен ҡарарға, ирҙәренә ярарға һәм хатта интернетта ултырырға ла ваҡыт табалар. Былай ҡалала беҙ ҙә буш йөрөмәйбеҙ, шулай уҡ иртәнсәк сығып китәбеҙ ҙә, кис ҡайтабыҙ. Тик ауыл хужалығы эсендәге көн ул йөҙ төрлө тереклек араһындағы үҙ-үҙеңде оноттора, йота торған көн. Был мөхиттә ҡатын-ҡыҙ матурлыҡ, нескәлек, нәзәкәтлек тигән тәбиғи төшөнсәләрҙән һәпте юҡҡа ситләшә һәм эш машинаһына әйләнеп китә. Ул үҙенең ҡартайыуын да, һаулығы юғалыуын да, артыҡ ҡәҙерле һәм хөрмәтле булмауын да аңғармай икән. Ошо тәңгәлдә әйтер теләгем шул: ҡатын-ҡыҙҙың был халәтен эргәһендәге ғаилә ағзалары аңғарһын, аңлаһын ине. Ул һеҙҙең өсөн шулай орсоҡ шикелле “зыр” өйөрөлә, көнө буйы... Ғүмер буйы... Һәм ошо орсоҡтар тотош ғаиләләрҙе, ауылдарҙы, илдәрҙе, ерҙе әйләндерә.


28 июндә «Торатау» конгресс-холында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында сығыш яһаны һәм бер төркөм замандаштарыбыҙға дәүләт наградалары тапшырҙы.\nОло йыйындың икенсе өлөшөндә Ҡоролтай делегаттары айырым секцияларҙа ҡаралған һорау-мәсьәләләр буйынса тәҡдимдәр яңғыратты. Башҡорт халҡын милләт булараҡ үҫтереүгә бәйле һорауҙар мәғариф, кадрҙар, башҡорт теле, тарих, демография, сәләмәтлек, медиа һәм киң мәғлүмәт саралары, мәҙәниәт һәм сәнғәт, бизнесҡа, шулай уҡ Башҡортостандан ситтә йәшәгән башҡорттарҙы борсоған темаларға ҡағылды.\nРадий Хәбиров делегаттар яңғыратҡан теләк-фекерҙәрҙе хупланы, улар барыһы ла дөйөм резолюцияла урын аласаҡ, артабан аныҡ ҡарарҙар ярҙамында тормошҡа ашырыласаҡ тине.\n– Беҙҙең төп бурыс – ата-бабаларҙан ҡалған иң яҡшы сифаттарҙы, телебеҙ, ғөрөф-ғәҙәттәр, йолалар, тормошҡа үҙенсәлекле ҡарашыбыҙҙы һаҡлап ҡалыу. Шул уҡ ваҡытта 21-се быуатта иң алдынғы ҡарашлы халыҡ булараҡ үҫешеү, – тине төбәк етәксеһе.


Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы уникаль документтар табылған | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 марта 2021 — 16:17 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡорт эҙәрмәндәре Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы уникаль документтар тапҡан. Ул йылдарҙа меңәрләгән кеше комсомол һәм партия саҡырыуы буйынса хәрби хеҙмәткә алынған. Әммә улар тураһында мәғлүмәт бер ерҙә лә теркәлмәгән. Хәҙер инде был һалдаттарҙың исемен асыҡлау һәм мәңгеләштереү мөмкинлеге бар. Саперҙар, радистар һәм снайперҙар… Үҫмер егет һәм ҡыҙҙар махсус уҡыу үткәндән һуң, партизандарға ярҙамға фронтҡа ебәрелгән. Яу яланынан һирәктәр генә әйләнеп ҡайтҡан, ә ҡалғандарының яҙмышы билдәһеҙ ҡалған. Оҙаҡ йылдар улар тураһындағы тарихи мәғлүмәттәр йәшерен булған. Эҙәрмәндәр яңы ғына уникаль документтарға юлыҡҡан. Шулай ҙа, “Хәтер китабы” аша ҡайһы бер ирекмәндәр тураһында белергә мөмкин. Мәҫәлән, Чуйко Алексей Кирилович 1924 йылда тыуған, Өфөлә йәшәгән. “Ватан өсөн” тип исемләнгән партизандар отрядында иҫәпләнгән. Харьков өлкәһенең Крутая ауылында ерләнгән. Шулай уҡ, Пахомова Валентина Семеновна тураһында ла мәғлүмәт бар. Ул шартлатыусыларҙың махсус мәктәбендә уҡыған. Аҙаҡ башҡа партизандар менән бергә әсирлеккә алынған. Әммә хәрби серҙе һатмаған. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында фронтҡа алынған комсомолдар хәрби коммиссариаттарҙа теркәлмәгән. Шуға улар тураһында мәғлүмәттәрҙе бөртөкләп эҙләргә тура килә. Ысынлап та, 42-се йылдың майында Өфөнән Сталинградҡа эшелон ебәрелгән. 3700 комсомол ҡыҙҙар Ҡыҙыл Армия сафын тулыландырған. Уларҙың нисәүһе кире әйләнеп ҡайтыуы билдәһеҙ. Республиканың милли архивындағы ҡағыҙҙар менән эш итергә мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр ярҙам итә. Тарихҡа билдәле булмаған яңы биттәрҙе асып, документтарҙың күсермәһен улар “Халыҡ хәтере” интернет-порталында урынлаштыра. Күп материалдар “Хәтер китабы”-ның 23-сө томында ла баҫтырыласаҡ.\nХәйерле кис, республика! - 22.06.20 Бөйөк Ватан һуғышы осоронда эшләгән ижади шәхестәр яҙмышы


Төфәйлова Зәкиә Төфәил ҡыҙы — Башҡорт Википедияһы\nТөфәйлова Зәкиә Төфәил ҡыҙы\nТуфайлова Зәкиә Төфаил ҡыҙы, Туфаил) (Шәйхетдинова, 29 ғинуар 1907 йыл, Өфө губернаһы, Бөрө өйәҙе, Илмырҙа — 11 ғинуары 1977 йыл, СССР, РСФСР, ТАССР, Ҡазан) — яҙыусы, балалар шағирәһе. 1971 йылдан СССР (Татарстан АССР) Яҙыусылар союзы ағзаһы. Уның балалар өсөн яҙған шиғырҙары ҡыҫҡалығы, ҡыҫҡалыҡта оҫталығы менән иҫтә ҡала.\n1907 йылдың 29 ғинуарында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙерге БР Кушнаренко районы) Илмырҙа ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. 1930 йылда Свердловск (1991 йылдан Екатеринбург) ҡалаһындағы педагогия техникумын тамамлаған. Уралда, Ленинград, Ҡазан ҡалаларында эшсе йәштәрҙең киске мәктәбендә, һөнәрселек училищеларында уҡытыусы һәм тәрбиәсе булып эшләй. Китапханасылар курсын тамамлап, Ҡазанда республика китапханаһында эшләй.\nБеренсе шиғырҙары 1920 йылдарҙа Өфөлә «Игенселәр атнасы» тигән гәзиттә донъя күрһә дә, әүҙем ижад хеҙмәте башланыуы 1950-се йылдарға тура килә. Иң бәләкәй йәштәге балаларға арналған шиғырҙар ижад итә. Бәләкәйҙәр өсөн яҙған шиғыр һәм табышмаҡтары, тел көрмәлдергестәр ябайлығы, өйрәнеү өсөн ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс булыуы менән айырылып тора. Шиғырҙары юмор ҡатыш йор тел менән яҙылған һәм художестволы дөйөмләштереү көсөнә эйә.\n1954–1977 йылдар араһында 11 китабы баҫылып сыҡҡан. Ҡайһы бер шиғырҙарына татар композиторҙары йырҙар яҙған (мәҫәлән, «Ленин оноҡтары» шиғырына Әнүәр Бакиров йыр яҙған).\n1977 йылдың 11 ғинуарында Ҡаҙанда вафат була.\nФайл:З.Т. Туфайлова 1.jpg\n«Әсә» һүҙе» китабы. Т.: ТКН, 2019\nУйла, тап (табышмактар). К.: ТКН, 1954.\nТапкыр бул! (табышмактар). – К.: ТКН, 1958.\nЗәңгәр кикрикле әтәч (мәктәпкәсә йәштәге балаларға). – К.: ТКН, 1963.\nМенә ич мин (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1964.\nМин яңа сүз өйрәндем (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1966.\nФамилиясез Локман (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1967.\n«Әни» сүзе (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1968, 2019.\nНәни капитаннар (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1970.\nКөмеш яңгыр (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1973.\nБез – Ленин оныклары (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1977.\n↑ Әнвәр Бакиров, Зәкия Туфайлова. «Ленин оныклары»(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Төфәйлова_Зәкиә_Төфәил_ҡыҙы&oldid=1063965 ҡабул ителгән\nБашҡортостандың балалар яҙыусылары\nКушнаренко районында тыуғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:05 28 август 2021 үҙгәртелгән.


Земфира Ғәҙелшина - Юлай Мәҡсүтов исемендәге премия лауреаты! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Земфира Ғәҙелшина - Юлай Мәҡсүтов исемендәге премия лауреаты!\nЗемфира Ғәҙелшина - Юлай Мәҡсүтов исемендәге премия лауреаты!\nБаймаҡ үҙәк китапханаһында яҡташыбыҙ, күренекле журналист Юлай Хөрмәт улы Мәҡсүтовтың хәтер һәм ҡәҙер кисәһенә уның туғандары, яҡындан белгән кешеләр, китапханасылар йыйылды. ”Йәшлек” гәзитенең көньяҡ райондары буйынса үҙ хәбәрсеһенең – баҡыйлыҡҡа күсеүенә ун бер йылдан ашыу ваҡыт үтеп тә киткән. Әммә беҙ уны, йәштәрҙең, ғөмүмән, ауыл эшсәндәренең тормошон, уларҙың проблемаларын бөтә асылында яҡтыртҡан үткер, ҡыйыу мәҡәләләрен һаман да онотмайбыҙ. Тиккә генә ул “Йәшлек”тең бәҫен күтәреүсе иң көслө журналистарҙың береһе булманы.\nҮкенескә ҡаршы, Юлайҙың ғүмере үтә ҡыҫҡа булды, әммә башҡарған эштәре, изгелектәре менән гәзит уҡыусыларҙың күңел күгендә ҡабатланмаҫ бер йондоҙ булып мәңгелеккә уйылып ҡалды.\nТыуған яғыбыҙҙың ялҡынлы патриотының исемен мәңгеләштереү, киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренең ижади әүҙемлеген күтәреү, уларҙы дәртләндереү маҡсатында Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһы 2008 йылда Ю.Мәҡсүтов исемендәге район журналистика премияһын булдырҙы. Ошо ваҡыттан бирле был премияның лауреаттары араһында Зөлфиә Сафина, Гүзәл Иҫәнгилдина, Айгөл Иҙелбаева һәм “Атайсал” гәзитенең хәбәрсеһе Резеда Усмановалар ҙа бар.\nКисәлә комиссияның рәйесе хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Лилиә Фәйзулла ҡыҙы Ғәниева былай тине:\n- "ЙӘШЛЕК" гәзите - газета "ЙЭШЛЕК" төркөмөнә инеп уҡып бараһығыҙҙыр, унда Юлай Мәҡсүтов менән аралашҡан, уның мәҡәләләре геройҙары булған кешеләр яҙма аҫтына фекерҙәрегеҙҙе ҡалдырығыҙ, иҫтәлектәр менән уртаҡлашығыҙ, тип яҙылғайны. Унда үҙебеҙҙең хәтирәләребеҙҙе яҙайыҡ, сөнки Юлай Мәҡсүтовты белмәгән, хәтерләмәгән кешеләр бик һирәктер.\nБашҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Луиза Дәүләтшина яҡташыбыҙ тураһында бик күп хәтирәләре менән уртаҡлашты. Премияның мөһимлеген билдәләп, маҡсатыбыҙ – Юлай Мәҡсүтов кеүек ҡыйыу, сая рухлы ҡәләм тирбәтеүселәр эҙләү, тип белдерҙе.\nНиһайәт, быйылғы лауреаттың исеме әйтелде. Ул - "Баймакский вестник" гәзите хәбәрсеһе Земфира Ғәҙелшина! Баймаҡ район хакимиәтенең беренсе урынбаҫары Гөлшат Сирғәлина лауретты ҡотлап, бәҫле һүҙҙәр, йөмәткеле хәбәрҙәр, тәрән уйлы телмәрҙәр яратҡан Юлай Мәҡсүтов рухына тап төшөрмәй эшләүен, ижад итеүен теләне. Заманында кеше тормошоноң шатлыҡтары, көйөнөстәре менән янып йөрөгән талантлы журналистың исеме беҙҙең хәтерҙәрҙә мәңге һаҡланыр.\nСығыу ваҡыты 25-01-2017, 11:10 | Ҡаранылар: 374\nЮлай Мәҡсүтовтың тыуыуына 55 йыл\n"Күптәргә мин үҙем усаҡ инем"\nКүптәргә мин үҙем усаҡ инем


«Ҡыҙыу бәйләнеш» телефонына шылтыратығыҙ! - kurultai.ru\n«Ҡыҙыу бәйләнеш» телефонына шылтыратығыҙ!\n6 декабрь 2021, 15:15\n7-8 декабрҙә в «Айыҡ ауыл-2021» республика конкурсы сиктәрендә «ҡыҙыу бәйләнеш» эшләйәсәк. Сараны Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, БР Һаулыҡ һаҡлау, БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлыҡтары ойоштора.\nРеспублика халҡына психотерапевтик, наркологик һәм психологик ярҙам күрһәтеү буйынса «ҡыҙыу бәйләнеш» 8-800-7000-183 телефоны буйынса 7 һәм 8 декабрҙә, 11.00 сәғәттән 20.00 сәғәткәсә эшләйәсәк, билдәле табиптарҙан башҡорт һәм рус телдәрендә түләүһеҙ консультация алырға мөмкин буласаҡ.\nБарлыҡ ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға\nРеспублика клиник психотерапевтик үҙәге, Республика клиник психиатрия дауаханаһы, Стәрлетамаҡ психиатрия дауаханаһы, Республика наркология диспансеры белгестәре, «Ғаилә» ресурс үҙәгенең тәжрибәле психологтары яуап бирәсәк, улар шылтыратыуҙарҙы Өфөләге\nРеспублика йәштәр социаль-психологик һәм мәғлүмәти-методик үҙәк һәм «Индиго» ҡала психолог-медицина-социаль оҙатыу үҙәге базаһында ҡабул итәсәк.\nШулай итеп, 7 һәм 8 декабрҙә, 11.00-20.00 сәғәттәрҙә 8-800-7000-183 телефоны аша шылтыратып, белгестәргә эскелек, наркомания, эскелектән дауаланыуға, социализациялауға, реабилитацияға һәм башҡа ошо темаға бәйле һорауҙар бирергә мөмкин.\nБелгестәр аныҡ ҡала йә районда ҡайҙа профессиональ ярҙам алырға мөмкинлеген, дәүләт медицина үҙәктәре бушлай йәки шәхси дауаханалар түләүле нигеҙҙә ниндәй хеҙмәттәр күрһәткәнен аңлатып бирәсәк. Үрҙә телгә алғанса, табиптарға рус һәм башҡорт телдәрендә мөрәжәғәт итергә, республиканың бөтә төбәктәренән дә шылтыратырға һәм ашығыс психологик ярҙам алырға була.\nКонфиденциаллек, был мөмкинлектең бушлай һәм бөтәһе өсөн дә булыуы — «ҡыҙыу бәйләнеш»тең төп эшмәкәрлек принциптары.\nТимәк, һәр кешенең аноним һәм бушлай квалификациялы психологик ярҙам алыу мөмкинлеге бар һәм уның мөрәжәғәт итеүе бер кемгә лә билдәле булмаясаҡ.\nБилдәле психологтарҙың, психотерапевтарҙың, наркологтарҙың бушлай аноним консультацияһы проблеманы аңларға, насар ғәҙәттәргә бәйлелектең һәм ҡуша бәйлелектең сәбәптәрен төшөнөргә, ошо хәлдән сығыу юлдарын табырға, шәхси дауалау юлдарын билдәләргә ярҙам итәсәк.\nЭскелеккә, наркоманияға бәйле ауыр хәлдә ҡалһағыҙ, яҡындарығыҙ ошо афәттәрҙән яфаланһа, мөмкинлектән файҙаланып ҡалығыҙ, тура бәйләнешкә шылтыратығыҙ, белгес кәңәштәрен тыңлап ҡарағыҙ!\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: 8-800-7000-183 номеры буйынса шылтыратырға кәрәк. Барыһы ла бушлай һәм аноним рәүештә!


Депрессиянан нисек ҡотолорға? - Юлдаш\nҒәзизов Искәндәр Рөстәм Закуан һүҙҙәре. Яндарыңдан китмәҫ инем - Альфред Яҡшымбәтов көйө\nЭлмир Йәмилов һүҙҙәре. Ҡәҙерен белеп торҙоң микән - Фирҙәр Мортазин көйө - Туйсин Радмир\nяҡындарым - Илмир Әғзәмов көйө Туғандарым - Миндеғолов Ғайсар\nяратмай - Ләйсән Ғәлимова көйө Ярата - Ғәлимова Ләйсән\nДепрессиянан нисек ҡотолорға?\nДепрессиянан нисек ҡотолорға? https://bash.news/yuldash/4229_depressiyanan-nisek-kotolorha\nТапшырыуҙы Гүзәл Ситдиҡова алып бара.\nСтудия ҡунағы - психолог Зәйнәп Рәсүл ҡыҙы Назарова.\n- Кеше психикаһы тәбиғәт торошона, уның закондарына ныҡ бәйле. Көҙөн һәм яҙын психикала ныҡ көсөргәнеш тыуыуы, депрессия шуның менән аңлатыла. Беҙҙең илдә етмәһә көрсөк факторы ла халыҡтың күңел торошона ныҡ ҡына тәьҫир итә. Айырыуса ҡатын-ҡыҙ шундай хәлдәргә үтә һиҙгер. Миҫалға, бала тапҡан ҡатынды алайыҡ. Ул, бер яҡтан, бала тапҡанда һәм унан һуң көслө стресс кисерә. Ә әсәлек капиталын файҙаланып, ипотека алғас, икенсегә тағын ҙур кисерештәргә дусар була, сөнки кредит проценттары ныҡ күтәрелде, хаҡтар артты, тормош көтөү ауырлаша. Стресс, ауыр кисерештәр йыш осраҡта түлһеҙлеккә лә килтерә, ҡатындар шул арҡала бала таба алмай. Үҙенең тәрән стресс тоҙағына эләгеүен икәнен белмәүселәр ҙә бар. Берәй эшкә тотонорға, хатта уйларға теләге лә булмаған, көсө етмәгән хәлгә тарыусылар һирәк түгел. Кеше үҙе лә, уйҙары ла ҡышын боҙға туңған йылға шикелле ҡатып ҡала. Уны ялҡауланып ята тиеү генә дөрөҫ түгел, бындай хәлдә оҙаҡ ҡалыу хәүефле. Сөнки ул - күңел төшөнкөлөгө, тәрән стресс билдәһе. Депрессияның үлемгә лә килтереүе мөмкин. Шуға ундай хәлгә тарыһағыҙ, тиҙерәк табипҡа күренегеҙ. Әммә күп райондарҙа хәҙер психотерапевттар юҡ, исмаһам, невропатологҡа барып, белгес кәңәшен, дауаланыу сараларын алырға кәрәк. Ләкин үҙ белдегеңә, әхирәтең тәжрибәһенәйә интернетт кәңәштәренә таянып ҡына дауаланырға ярамай.\n- Депрессия артында наркомания, суицид, эскелек ята. Дәүләт кимәлендә көрсөккә ҡаршы программа ҡабул ителде. Уйлауымса, күңел торошон хәстәрләүгә бәйле пункт та кәрәк булғандыр? Әллә, матди хәл яҡшырмай тороп, рухи күтәренкелек хаҡында һүҙ алып барыу урынһыҙмы?\n- Һорау сетерекле. Хәҙер дәүләт ҡаҙнаһы ла ныҡ бушағас, нимә өмөт итергә ҡала?Ә иҡтисад тотороҡһоҙ саҡта араҡының хаҡын төшөрөп, дөрөҫ эшләнеләр. Был депрессияға ҡаршы сара түгел, ә халыҡ баш күтәрмәһен өсөн эшләнде. Наркомандар беҙгә хәҙер күп мөрәжәғәт итә, сөнки улар депрессиянан сығыуҙың бер юлы һөйләшеү, аралашыу икәнен яҡшы белә, шуға ла теләгән ваҡытта шылтыраталар, киләләр. Депрессияға бирешмәүгә физик әүҙемлек ныҡ ярҙам итә. Саф һауала эшләү, хәрәкәтләнеү, күнекмәләр, спорт файҙалы. Яҙ көнө бер айға булһа ла, интернетты һүндереп тороғоҙ. Дуҫтар, туғандар, күңелгә яҡын кешеләр менән күберәк аралашығыҙ, бер-берегеҙҙе ташламағыҙ. Был стрессты еңеүҙә бик файҙалы.


Туймазы балалар һынлы сәнғәт мәктәбе Рәсәйҙә өҫтәмә белем биреү учреждениелары араһында лауреат исеменә лайыҡ булды\nМәктәп Санкт-Петербургта уҙған икенсе Бөтә Рәсәй конференцияһында «Иң яҡшы һынлы сәнғәт мәктәбе» номинацияһында диплом һәм кубок менән бүләкләнде. Һынлы сәнғәт мәктәбендә 260 бала иҫәпләнә, улар дүрт-биш йыллыҡ курстар үтә. Уҡырға балалар 10 йәштән алына, курстар аҙағында танытма тапшырыла. Һүрәт төшөрөү, сәскә үҫтереү, скульптура , сәнғәт тарихы һәм башҡа предметтар буйынса өҫтәмә белем бирелә. Күптәр артабан ошо йүнәлештә уҡыуын урта белем биреү һәм юғары уҡыу йорттарында дауам итә.


Диндең киләсәге – балалар - ЦБС МР Бурзянского района РБ\n/ Новости / Диндең киләсәге – балалар\n– Бөгөн барыбыҙ өсөн ҙур байрам – районыбыҙҙың киләсәге булған балалар Ҡөрьән сүрәләрен ятлап ярыша. Ғүмәр бин Хаттаб әйтте: “Милләттең киләсәген күргегеҙ килһә, үҙ балаларығыҙға ҡарағыҙ». Был изге китапты уҡыу – ғибәҙәт. Унә беҙгә Раббыбыҙ хаҡты – ялғандан, тура юлды ҡыйышынан айырыр өсөн етәкселек итеп ебәрҙе. Уңыштар һеҙгә!\n6 йәштән 12 йәшкә тиклемгеләр араһында бәйгене Әбделмәмбәттән 10 йәшлек Айгүзәл Сәйфетдинова башлап ебәрҙе. 12 конкурсант бер – бер артлы һынау тотто. Бәләкәстәр төркөмөндә иң кесеһе 6 йәшлек Арслан Ғүмәров булды. 12 йәштән 16 йәшкә тиклемгеләр араһындағы ярыш та бик көсөргәнешле барҙы – бында 11 үҫмер Ҡөрьән сүрәләрен ятҡа һөйләүҙә маһирлыҡ күрһәтте. Ниһайәт, жюри еңеүселәрҙе билдәләне. Рәсүл хәҙрәт балаларға кәңәштәрен дә еткерҙе: «Был конкурс – Ҡөрьән ятлау конкурсы, балалар сүрә менән доғаны айырһа ине, күптәр сүрәләрҙе шатырлатып ятлай, әммә дөрөҫ тәджүид менән түгел. Шуға күрә конкурсҡа әҙерләнгәндә ауылдарҙағы имамдарҙан дәрес алырға, йә булмаһа Ҡөрьәнде кассета йә дискынан, интернеттан тыңлап өйрәнеү зарур».\nЕңеүселәр иһә түбәндәгесә: кесе төркөмдә 1-се урында – Вилена Хисаметдинова (Нәби), 2- се урында – Юлиә Хәликова (Исламбай), 3 – сө урында – Сынтимер Мәжитов (Яңы Усман). «Иң кесе ҡатнашыусы» номинацияһында еңеүсе – Арслан Ғүмәров. Өлкәндәр төркөмөндә 1- се урынды – Килдеғолдан Йәмилә Билалова, 2- се урынды – Нәркәс Аҫылғужина, 3 – сө урынды Иҫке Мөсәттән Алмаз Ҡулбирҙин алды. Аҫҡарҙан Азат Вәлиев бер юлы ике номинацияла еңеп, «Иман нуры», «Иң өлкән ҡатнашыусы» исемдәренә лайыҡ булды.


Морат (археологик ҡомартҡы) — Башҡорт Википедияһы\nМорат (археологик ҡомартҡы)\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Морат (төшөнсәләр).\nМорат (рус. Мурат) — Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Оҙонгүл ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э.т. XII—III мең йыллыҡтарға ҡараған археологик ҡомартҡыһы.\n2.1 Асыш авторы\nМорат Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Оҙонгүл ауылынан төньяҡҡа ҡарай 1 км алыҫлыҡта урынлашҡан б.э.т. XII—III мең йыллыҡтарға ҡараған археологик ҡомартҡы. Ул Көньяҡ Уралда Кесе Ҡыҙыл йылғаһы бассейндағы Оҙонкүл күленең көньяҡ-көнбайыш ярының киң морононда табылған. Күп ҡатламлы торамалар иҫәбенә инә.\nТабылдыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠомартҡы майҙанының 460 м² ере ҡаҙылған.\nТупраҡ араһынан 20 меңдән ашыу әйбер табылған. Күбеһенсә балсыҡ һауыт ватыҡтары, саҡматаш һәм йәшмә әйберҙәр һаҡланып ҡалған.\nМезолит дәүеренә ҡараған түбәнге ҡатламда — бысаҡҡа оҡшаш пластиналар һәм уларҙан эшләнгән әйберҙәр.\nНеолит дәүеренә ҡараған киләһе ҡатламда — ябай һәм арҡыры балталар, һөңгө остары һәм уҡ башаҡтары, ҡырғыстар, һәүерташ штамптар, таш бысаҡтар һәм ауыҙ тирәләре биҙәкле туҫтаҡ ярсыҡтары, таш әйберҙәрҙән торған туплам: 12 башаҡ, пластина киҫәге, балта, ҡырғыс.\nЭнеолит дәүеренә ҡараған өҫкө ҡатламда — шымартылған таштан ҡорал һ.б. әйбер һыныҡтары, таштан һалынған торлаҡ ҡалдыҡтары, усаҡ эҙҙәре табылған. Керамика Суртанды мәҙәниәте һауыттары ярсыҡтарынан тора.\nТабылдыҡтар күрһәтеүенсә, бында йәшәгән халыҡ һунарсылыҡ һәм балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгән. Ҡомартҡы таш быуат дәүерендә Көньяҡ Урал ҡәбиләләренең таралып ултырыу процесын сағылдыра.\nАсыш авторы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1963 йылда Г. Н. Матюшин асҡан һәм ул табышын 1966 йылға тиклем өйрәнгән. Геральд Николаевич — СССР һәм Рәсәй ғалим-археологы. 1961 йылдан СССР Фәндәр академияһы Археология институты ғилми хеҙмәткәре, 1977 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан. Тарих фәндәре докторы (1988), Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһы ағза-корреспонденты (1992) 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).\n↑ Морат//Башҡорт энциклопедияһы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Морат_(археологик_ҡомартҡы)&oldid=1017388 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:57 12 март 2021 үҙгәртелгән.


20 Октябрь 2018, 18:42\nУйынды башлап ҡына торғанда, квитанцияһын тотоп, Белорет һынлы Белореттан даими уҡыусыбыҙ Нурулла ағай Миһранов килеп инде. Ҡатнашып, шунда уҡ бүләген дә эләктерҙе. Гәзиткә бер йылға яҙылып та ҡуйған икән! Һай, бигерәк өлгөр үҙебеҙҙең ағайыбыҙ!\nУйынды башлап ҡына торғанда, квитанцияһын тотоп, Белорет һынлы Белореттан даими уҡыусыбыҙ Нурулла ағай Миһранов килеп инде. Ҡатнашып, шунда уҡ бүләген дә эләктерҙе. Гәзиткә бер йылға яҙылып та ҡуйған икән! Һай, бигерәк өлгөр үҙебеҙҙең ағайыбыҙ! Был юлы ул гәзитебеҙҙе баш ҡаланың Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында VI синыфта белем алған ейәнсәре Раушания Миһрановаға яҙҙырған. Беренселә белем алған Рәсүл ҡустыһы менән рәхәтләнеп уҡырҙар инде. Башҡалар ҙа ейән-ейәнсәрҙәренә ошондай бүләк эшләһә, ҡалай шәп булыр ине!\nҺеҙ ҙә ҡатнашығыҙ уйында. Бының өсөн «Йәншишмә»гә яҙылып, квитанцияғыҙҙың күсермәһен редакцияға ебәреү етә.\nГәзитебеҙгә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 490 һум 44 тин. Индексы – П2765.


Бөгөн Рәсәйҙә совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуға арналған саралар уҙғарыла - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБыл көн Рәсәй тарихының иҫтәлекле даталары календарына индерелгән һәм дәүләт кимәлендә билдәләнә.25 йыл элек һалдаттар һәм офицерҙар үҙҙәренең хәрби бурысын намыҫ, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ менән үтәп тыуған еренә әйләнеп ҡайтты. Афғанстанда совет ғәскәрҙәре составында Башҡортостандан 9,5 меңдән ашыу кеше һуғышған, уларҙың күпселеге орден һәм миҙалдар менән наградланған. Башҡортостандан 340-тан ашыу яугир-интернационалист яу яланынан әйләнеп ҡайтмаған. Дөйөм алғанда, Афғанстанда беҙҙең ил 15 меңдән ашыу һалдат һәм офицерын юғалтҡан. 2010 йылда иҫтәлекле көн «Хәрби бурысын сит яҡтарҙа үтәгән рәсәйлеләрҙе иҫкә алыу көнө» раҫлана.\n15 февраля Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре\n15 февраля АУАЗ иртәнге интерактив программа яңы форматҡа күсә һәм эфирға йышыраҡ сыға башлай


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Сәғит Агиш\nЦентр информационных технологий и лингвистики\nАсан Ҡайғы Йырау\nСәғит Агиш (1905-1973)\nСәғит Ишмөхәмәт улы Агиш 1905 йылдың 19 ғинуарында Ырымбур өлкәһе Шарлыҡ районының Иҫәнгилде ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. 1917 йылда Ырымбур ҡалаһына барып, “Хөсәйениә” мәҙрәсәһенең башланғыс класына уҡырға инә һәм 1919 йылға тиклем шунда уҡый. 1919 йылда ауырып, үҙ ауылдарына ҡайта һәм күрше Юлдаш ауылында асылған II баҫҡыс мәктәпкә керә. 1921 йылда тағы ла Ырымбурға барып, яңыраҡ асылған Башҡорт педагогия техникумына уҡырға инә.\nОшо осорҙа Сәғит Агиш әҙәбиәт менән ныҡлап ҡыҙыҡһына, пьесалар яҙа башлай. Улар техникум сәхнәһендә һәм ҡайһы берҙәре һәүәҫкәрҙәр тарафынан ҡала сәхнәләрендә лә ҡуйыла.\n1925 йылда комсомолдың өлкә комитеты органы “Башҡортостан йәштәре” газетаһына секретарь итеп алына. Ошо ваҡыттан алып ул әҙәби ижадҡа ныҡлап бирелә. “Белем” журналында “Ауыл дауылда” тигән тәүге шиғыры баҫыла, уның шиғырҙары, хикәйә һәм очерктары йыш күренә башлай. 1932 йылдан башлап ул үҙенең бөтә ижади көсөн проза жанрында эшләүгә бирә.\n1932 йылда С. Агиш Башҡорт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетының киске бүлегенә уҡырға инә, 1934 йылда, институттың II курсын тамамлап, уҡытыусы булып китә. Сермән, Дәүләкән педучилищеларында башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡыта. 1939 йылда Өфөгә килеп, Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институтында башҡорт әҙәбиәте методикаһы буйынса ғилми сотрудник булып эшләй.\nБөйөк Ватан һуғышы башланғас, ул Ғафури районында ике йыл Сәйетбаба урта мәктәбендә уҡытыусы, завуч булып эшләй. 1943 йылда Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһына һайлана. Өфөгә ҡайта, Яҙыусылар союзында әҙәби консультант булып эшләй.\n1949-1951 йылдарҙа С.Агиш “Әҙәби Башҡортостан” журналының яуаплы редакторы.\n1933 йылда С. Агиштың “Шартына килһен” исемле хикәйәләр йыйынтығы баҫылып сыға. “Шартына килһен”, “Ялағай”, “Ғәләмшә бурылы”, “Сафиулла илай”, “Тәпән”, “Микрофон”, “Һуңғы мәйеттәр” кеүек әҫәрҙәре үҙҙәренең оригиналлеге, оҫта яҙылыуы менән уҡыусының иғтибарын тарта.\nСәғит Агиштың ижады утыҙынсы йылдарҙың аҙағында тормошто эпик һүрәтләүгә күсеүе менән характерлана. Ул 1939 — 1940 йылдарҙа “Мәхмүтов”, “Егеттәр”, “Мәзин йортонда” тигән өс повесть яҙҙы.\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында Сәғит Агиш совет кешеләренең патриотик һыҙаттарын һүрәтләгән “Атлы Илмырҙа” (1942), “Әхмәдулла” (1944), “Фронтҡа” (1944), балалар өсөн “Минең өс айым”, “Ерәнсәй” тигән китаптарын яҙҙы.\nҺуғыштан һуңғы йылдарҙа Сәғит Агиш ижады артабан үҫә һәм байый, яҙыусының художество оҫталығы камиллаша. 1949 йылда “Әҙәби Башҡортостан” журналында “Нигеҙ” романының айырым главалары баҫыла. 1951 йылда китап булып сыға.\nХикәйә һәм новеллалар оҫтаһы Сәғит Агиштың айырыуса “Фәтхи һалдат”, “Дан”, “Ҡунаҡ һәм намыҫ” кеүек хикәйәләре популярлыҡ яуланылар, СССР-ҙа йәшәүсе күп кенә халыҡ телдәренә тәржемә ителделәр.\nС. Агиш балалар әҙәбиәте үҫешенә лә күп көс һалды, драматургия жанрына ла өлөш индерҙе.\nКиң диапазонлы яҙыусының ижады башҡорт әҙәбиәте үҫешендә ғәйәт әһәмиәтле урын алды һәм үҙе үлгәндән һуң 1975 йылда уға Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы бирелде. Ул Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм “Почет Билдәһе” ордендары менән наградланғайны.\n1934 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы ине.\nЯБАЙЛЫҠТЫҢ МАТУРЛЫҒЫ Яҫы һырттар ҡуйынынан башланған дала йылғалары башта кескәй генә шишмә булып атылып сығалар ҙа түбәнгә, тигеҙ ерҙәргә, килеп еткәнсе ары-бире һуғылып, ғәҙәттә, шаулап-шаршылап алыусан булалар. Уйһыулыҡтарҙа улар, нисектер, тынысланып, ирәйеп китәләр, йәйелеп, бик талғын ағалар. Көҙгөләй тигеҙ һәм ялтыр һыу өҫтө лә тәпәш ярҙарының, бар һынын, туғайҙар күркен, яр талдарын һәм ҡамыштарын төҫө-йәме менән үҙендә сағылдыра... Күренекле башҡорт яҙыусыһы Сәғит Агиштың ижады ла шундай дала йылғаларының, атап әйткәндә, үҙе тыуып-үҫкән, һыуын эскән Туҡсоран буйҙарының тәбиғәтенә күпмелер оҡшаш кеүек. Тыуған ауылы Иҫәнгилделә, аҙаҡ Ырымбурҙа уҡып йөрөгән йылдарында ҡәләм тибрәтә башлаған Сәғит башта шиғырҙар, пьесалар яҙғылай. Шиғырҙары, ярһыу тәбиғәтле йәш кешенең күңеле кеүек, ялҡынлы дәрт, ашҡыныу менән тулы; “Ауыл — дауылда” исемле шиғырындағыса, бөтә пафосы, ритм-интонациялары ла, гүйә, шаулап, дауылланып тора. Уның 1927 йылда Өфөлә баҫылып сыҡҡан “Беҙҙең көлөү” тигән шиғырҙар йыйынтығы нәҡ шул рухта. Заманында мәктәп, клуб сәхнәләрендә уйналып, йәш автор үҙе лә уйнап йөрөгән ҡулъяҙма пьесалары шулай уҡ дәртле йәштәр — комсомолецтар тормошон сағылдырған. Был ижади башланғыстар — дала йылғаһының башта ары-бире һуғылып, шаулап ағышы шикелле,— эҙләнеүҙәр, ҡәләм күнекмәләре күренеше. Утыҙынсы йылдар башында Сәғит Агиш үҙ һәләтен ныҡлап проза жанрҙарында тапты. Поэзия, драма әҫәрҙәре йәшлек мауығыуҙары булып артта ҡалды, танылыуға, әкренләп олпатланыуға таныҡ булып, һәлмәк проза әҫәрҙәре майҙан ала башланы. Был, әлбиттә, Сәғит Агиш шиғыр һәм пьесаларҙан тамам ваз кисте тигән һүҙ түгел: ул ғүмер буйы был әҙәби төрҙәрҙе лә үҙ итте, шиғырҙар ҙа, пьесалар ҙа яҙғылаштырҙы; иң мөһиме — поэзия рухы, пьесаларҙағы драматизм, психологизм уның проза әҫәрҙәренә өҫтәмә ҡеүәт һәм биҙәк булып ҡушылды. Сәғит Агиштың хикәйәләрҙән башланған прозаһы йәнә новелла, иҫтәлек, парса кеүек жанрҙар менән дә ишәйеп, тора-бара повесть, роман ише ҙур формаларға байығып, киң эпик ҡолас алды. Был жанрҙарҙың һәр береһендә уның үҙенсә маһирлығы, яңылығы беленде. Әммә Сәғит Агиштың талант көсө барыһынан да элек хикәйә жанрында асығыраҡ сағылды: ул башҡорт әҙәбиәтендә ысын мәғәнәһендә хикәйәләр оҫтаһы булып танылды. Уның әҙәби эшсәнлегенең нигеҙен прозаның ошо кескәй тос жанры тәшкил итә. Ул илле йылға яҡын ижад ғүмерендә бер нисә том тәшкил итерлек бына тигән хикәйәләр яҙҙы, башҡорт совет әҙәбиәтендә был ҡыҫҡа жанрҙың үҫешенә ҙур өлөш индерҙе, уның иң аҫыл үрнәктәрен биреп ҡалдырҙы. Октябрь революцияһының илле йыллыҡ байрамы алдынан республика газетаһына биргән интервьюһында С. Агиш шулай тигән ине: “Мин хәҙер, нигеҙҙә, ҡыҫҡа һәм юмористик хикәйәләр өҫтөндә эшләйем. Минән ҡайһы саҡта, ни эшләп бәләкәй нәмәләр яҙаһығыҙ, тип һорайҙар. Беләһегеҙме, был хаҡта француз яҙыусыһы Альфонс Доде бына нәмә тигән: “Ниңә йырың ҡыҫҡа?” — тип һандуғастан һорайҙар икән. “Донъяла йырҙар күп,— тигән һандуғас.— Ә минең ғүмерем берәү генә, етмәһә, ҡыҫҡа, йырым ҡыҫҡа булған һайын күберәк йырлай алам мин”. Миңә лә хикәйәләрем күпме ҡыҫҡа булһа, шунса күп һәм яҡшыраҡ яҙыла кеүек. Шуға күрә хикәйәләр минең яратҡан төп жанрым ул”. Хикәйә, күләме менән бәләкәй булһа ла, шаҡтай ҡатмарлы, ҙур оҫталыҡ һорай торған жанр. Яҙыусынан ул зирәклек тә, тапҡырлыҡ та талап итә. Бында сюжетты таҫыллы ҡороу бик мөһим. Сюжетҡа ҡарата С. Агиштың үҙенең өс шарт ҡуйғаны булыр. Беренсенән, сюжет ул бик ябай һәм ышандырырлыҡ булырға, икенсенән, мауыҡтырырға, ниһайәт, фәһем бирергә тейеш. Ә уның сере — нескә күҙәтеүсәнлектә һәм тормоштан ябай, ләкин социаль әһәмиәтле деталдәрҙе таба белеүҙә. Сәғит Агиш ана шундай талаптарға яуап биргән талант ине. Уйың яҡын дуҫы, яҡташыбыҙ, татар яҙыусыһы Мирсәй Әмир әйткәнсә, Сәғит Агиш ҡолаҡҡа бер аҙ ҡатыраҡ булһа ла, бик күпте ишеткән, күҙгә самалыраҡ булһа ла, бик күпте күргән һәм шуларҙы матур итеп тасуирлап биргән һүҙ оҫтаһы ине. Әлбиттә, ҡарау менән күреүҙең дә айырмаһы бар. “Ҡарарға, мөмкин күрмәҫкә мөмкин”,— ти рус совет яҙыусыһы Михаил Пришвин. “Ысынлап та, бик күп нәмәләрҙе ҡарайбыҙ — күрә алмайбыҙ,— тип ҡушыла был фекергә С. Агиш.— Яҙыусы үҙе ҡараған нәмәне күрергә, өйрәнергә тейеш. Беҙ, мәҫәлән, эттәргә бала саҡтан уҡ ҡарайбыҙ. Ләкин Чехов Каштанканы күргән төҫлө күрә алмайбыҙ”. Ана шундай зирәк күҙәтеү, сюжет ҡороу, тапҡыр деталь табыу оҫталығына С. Агиш А. П. Чеховтан һәм Ш. Камалдан күп нәмәгә өйрәнде. “Мин Шәриф Камалды, Антон Павлович Чеховты яраттым,— тип яҙа ул көндәлектәрендә.— Уларҙан ни нәмәгә булһа ла өйрәнә алдым”. Сәғит Агиш хикәйәләренең ҡайһылары шул саҡлы тәрән, улар хатта повесть, роман йөкмәткеләрен һыйҙырмалы. Мәҫәлән, “Фәтхи һалдат”, “Ҡунаҡ һәм намыҫ” кеүек хикәйәләре халыҡтың характерын, ҙур тормош тәжрибәһен һәм тарихын һыйҙыра алған. Сәғит Агиш, ғәҙәттә, үҙе күргән-белгәнде яҙҙы; үҙенә яҡын һәм ныҡ үҙләштергән тормош материалдарына мөрәжәғәт итте. Шуға уның күпселек әҫәрҙәре — ярым автобиографик характерҙа һәм үҙе йәшәгән тирә-йүн, тормош күренештәре. Уның “Мәзин йортонда” “Оло ағайҙың уйҙары”, “Бажалар”, “Ялан юлында”, “Уҡытыусылар дәрескә инде” кеүек хикәйәләре аша авторҙың үҙенең һәм халыҡтың, илебеҙ тарихының теге йәки был осорондағы тормош, көнкүреш хәлдәрен күҙәтергә мөмкин. Геройҙар галереяһына ла бик бай Сәғит Агиш ижады. Унда иҫке тормош типтарынан бай, сауҙагәр, мулла, мәзиндәрҙән алып хәҙерге заман кешеләренән эшсе, колхозсы, интеллигенция вәкилдәренең төрлө социаль ҡатламдарын осратырға мөмкин. Уларҙың күпселеге социаль тип, оло характер дәрәжәһенә күтәрелеп кәүҙәләндерелеше менән күркәм, һәр геройҙың үҙ ҡылығы, тормошсан характеры бар. Ҡунаҡ һәм намыҫ мәсьәләләренә һәр саҡ тоғро Тимербулат ҡарт (“Ҡунаҡ һәм намыҫ” хикәйәһе), уңған Хөршиҙә әбей (“Эш самауырҙа түгел”), Ғәйнулла учитель (“Күңелдәр”), батыр Фәтхи һалдат (“Фәтхи һалдат”) кеүек образдар йәнле, һөйкөмлө кешеләр булып күҙ алдына баҫа. Шартына килтереп яраҡлашып йәшәргә тырышҡан Саяф (“Шартына килһен”), ҡырҡ төрлөгә борғоланыусы ялағай Сабиров (“Ялағай”), белемле булып ҡыланыусы булдыҡһыҙ Абъязов (“Ул колхозда булды”), мораль һөйләп йөрөүсе үҙе әхлаҡһыҙ Надыров (“Иҙән таҙа булырға тейеш”) ише тиҫкәре типтар яҙыусының ярым сатирик образдар тыуҙырыу өлкәһендәге оҫталығын, теле үткерлеген күрергә ярҙам итәләр. Бындай типтарҙы һүрәтләүҙә автор персонаждың үҙенән һөйләтеү йәки уларҙы киҫкен психологик ситуацияларға ҡуйып тасуирлау алымдарын киң ҡуллана. Ана шундай йәнле образдар галереяһы китап уҡыусының зиһененә һәм күңеленә һеңеп, уның рухи донъяһының бер киҫәге булып әүерелә. Тормошта аҡтан ҡараны айыра белергә, алтын менән ялтырауыҡты бутамаҫҡа булыша. Ябай хеҙмәт кешеләренең бай рухи донъяһын тасуирлай белеү, халыҡта күп быуаттар буйына формалаша һәм баҙыҡлана килгән иң һәйбәт әҙәп-әхлаҡ сифаттарҙы ололау С. Агиш әҫәрҙәренең эске матурлығын, этик, эстетик тәрбиәүи әһәмиәтен билдәләй. Сәғит Агиш әҫәрҙәренең йәнә бер күркәм яғы — ғәҙәти хәлдәрҙең ололоғон, ябайлыҡтың матурлығын сәнғәтсә һынландырыуында. Яҙыусы өсөн тормош — үҙе бер поэзия, һәр һәйбәт кеше — үҙенсә шағир. Ул бигерәк тә оло йәнле, кешелекле, кешеләргә иғтибарлы. Иғтибары ихтирамға әйләнә. Бына “Суфыя ханым” тигән хикәйәне генә хәтерләгеҙ. Уның героиняһы — Суфыя ханым — бик ихтирамлы, юғары культуралы ҡатын. Ҡалала уны белмәгән, хөрмәт итмәгән кеше юҡ. Уның үҙен тотоуына, әҙәплелегенә, белеменә ҡарап ҙур белгес, артистка йә художник тип уйларға ла мөмкин. Ә ул, баҡһаң, бары ябай бер тегеүсе икән. Әммә ул үҙ эшенең оҫтаһы, үҙ һөнәре художнигы. Үҙе теккән ҡупшы кейемдәре менән кешеләрҙе күркәмләп кенә ҡалмай, ул үҙ һөйкөмлөлөгө, күңел күрке менән дә кешеләрҙе һоҡландыра, донъяны йәмләй. Ошондай ябай һәм гүзәл геройҙары менән Сәғит Агиш кешеләрҙең күңел күркен күрә, йәшәүҙең йәмен, тәмен таный һәм татый белергә күндерә. Шуның менән китап уҡыусының рухын байыта. Сәғит Агиш үҙ әҫәрҙәрендә ябай ғына хәл-ваҡиғалар, кешеләрҙең ғәҙәти, көндәлек тормош хәлдәре аша үрнәк булырлыҡ күренеш, тамаша тыуҙыра, ғибрәт йә фәһем алырлыҡ фекер әйтә белә. Бына “Күңелдәр” тигән хикәйә бик ғәҙәти генә хәлдәр, көндәлек тормош хаҡында. Уның геройҙары ғүмер буйы балалар уҡытып, хәҙер пенсияға сыҡҡан Ғәйнулла учитель һәм элек унан күпмелер һабаҡ алған, хәҙер күберәк үҙ көнөн генә ҡайғыртып йәшәгән Яубаҫар тигән әҙәм. Ғәйнулла бала йәнле, хәстәрлекле, киң күңелле кеше булып ҡалған. Ә бына Яубаҫар үҙ көнө генә үҙенә көн, тар күңелле, ҡаты бәғерле әҙәмгә әйләнгән. Яҙыусы был хикәйәһендә һис бер вәғәзһеҙ-ниһеҙ Ғәйнулла кеүек кешеләр менән һоҡлана белергә, ә Яубаҫар ише ҡаты бәғерле булмаҫҡа өндәй, уҡыусыға ғибрәтле фәһем бирә. Тыштан ялтыр, эстән ҡалтыр әҙәпһеҙ Надыровтарҙың, булдыҡһыҙ Абъязовтарҙың, кеше ҡыҙынғанда йылыныр Әлмөхәммәтовтарҙың ҡылыҡтары ла үҙенсә ғибрәтле һабаҡ. Геройҙарының ҡылған эштәренә, ҡылыҡтарына ҡарап, С. Агиш әҫәрҙәрендә сарказм йәки яғымлы юмор сараларын, төртмә теллелекте йә кинәйәлекте бик таҫыллы ҡуллана. Шул яҡтары менән ул үҙен башҡорт совет әҙәбиәтендә үткер сатирик һәм яғымлы юморист итеп тә танытҡан әҙип. Баязит Бикбай С. Агиш тураһындағы бер мәҡәләһендә шулай яҙғайны: “Көлөү — кеше күңеленең иң күркәм сифаты. Көлөү — тормошто шат яһай, матурлай. Ә кешелә ошо гүзәл тойғоларҙы уята белгән яҙыусы — икеләтә бәхетле. Ул үҙенең күңел көрлөгө менән генә кинәнеп ҡалмай, башҡаларҙы ла тоҡандыра, шат кинәндерә. Көлөү шул уҡ ваҡыт үҙенә ҡаршы йүнәлдерелгән дошмандарҙы аяуһыҙ үлтерә лә! С. Агиш үҙенең тәүге хикәйәләре менән үк беҙҙең ҡулыбыҙға шундай көслө ҡорал бирҙе”. Сәғит Агиш үҙенең тәбиғәте менән дә, ижад үҙенсәлеге йәһәтенән дә шундай көлә белеү, юмор һәләтенә эйә яҙыусы. Күңелдәрҙе көрәйтә торған юмор, аламалыҡтарҙы көйҙөрә торған сатира уның, хикәйә һәм повестарында әҫәрҙең тоҙо төҫлө талымлы һәм тәбиғи иреп таралған. Ғөмүмән, юмор-сатираһыҙ С. Агиш ижадын күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Хикәйәләрендәгесә йыйнаҡ һәм тос итеп яҙыу һәләте С. Агиштың повестарына ла күсә. Ул илебеҙ үҫешенең төрлө осорҙарын сағылдырған, ишле генә характерҙар тыуҙырған “Мәхмүтов”, “Егеттәр”, “Тәүге дәрестәр”, “Яҡташтар” исемле повестарында ла хикәйәсе булып ҡала. Уларҙың композицияһы ла ыҡсым, сюжеттары ла бер һыҙыҡлы, тел һәм стиле лә ябай һәм төҙөк. Улар С. Агиш прозаһына үҙенсә бер олпатлыҡ сифатын өҫтәй. Роман жанры өлкәһендә лә үҙ көсөн һынап ҡараны С. Агиш. Мәғлүм булыуынса, утыҙынсы йылдарҙың урталарынан илленсе йылдың баштарына саҡлы, 14 — 15 йылдар самаһы башҡорт әҙәбиәтендә роман жанры күренмәйерәк торҙо. Шуға күрәме, был ҙур форманы танһыҡлап өлгөргән китап уҡыусылар Сәғит Агиштың 1949 йылда яҙып тамамлаған “Нигеҙ” романын шатланып көтөп алдылар, яратып уҡынылар. Ул бер нисә тапҡыр баҫылып сығырға, рус теленә тәржемә ителергә, хрестоматияларҙа ныҡлы урын алырға өлгөрҙө. Шул әҫәре менән ул хәҙерге заман башҡорт романына нигеҙ ташын да һалышты. Сәғит Агиштың ҡул арты еңел булды: илленсе йылдарҙа бер-бер артлы яңы романдар донъяға килә башланы, ә хәҙер ул башҡорт әҙәбиәтенең төп эпик формаһына әйләнде. “Нигеҙ” романының яҙылыу тарихын ҡыҙыҡ ҡына аңлата автор. “1944 йылда мин тыуған ауылымда булдым,— тип яҙа ул.— Һәм шунда миңә Ташбулат исемле бер яҡын таныш ҡартым үҙенең өй нигеҙе менән булған ошондай ҡыҙыҡ хәлде һөйләне. Ташбулат ҡарт элек, колхозға инмәҫ борон, ҡот осҡос фәҡирлектә йәшәгән һәм бының бөтә сәбәбен өйө ултырған нигеҙҙән күреп йөрөгән. Башҡа сәбәптең булыуы ла мөмкин түгел, ти ул, сөнки мин үҙем, шулай уҡ атайым мәрхүм дә бөтә ғүмеребеҙҙе эшләп үткәрҙек, шулай булһа ла, өҫтөбөҙҙө генә лә бөтәйтә алманыҡ. Ташбулат оҙаҡ йылдар буйы өйөнөң нигеҙе насар тип уйлап йөрөгән һәм, ниһайәт, сикһеҙ расходтарға батып булһа ла, яңы нигеҙгә күсеп ултырған, тик барыбер мандый алмаған, һуңынан ул үҙенең хаталаныуын аңлаған. “Ләкин шулай ҙа эш барыбер нигеҙҙә булған,— тине ул.— Тик бер минең өйҙөң нигеҙендә генә түгел, ә бөтә ауылдың, ауылдың ғына түгел, бөтә илдең нигеҙендә, уны үҙгәртеп ҡороуҙа булған икән”. Ташбулаттың был һүҙҙәре мине бик тулҡынландырҙы, мин был турала яҙмай булдыра алманым...” Сәғит Агиш — бынамын тигән бер стилист. Ул — хикәйә йә новеллаларҙа, повесть йә романдарҙа булһын — берҙәй оҫталыҡ менән халыҡсан хикәйәләү алымдарын таҫыллы ҡулланып үҙ стилен тапҡан һәм башҡорт прозаһы поэтикаһын байытып, төрлөләндереп ебәргән һүҙ оҫтаһы. Уның иң яратып ҡулланған әҙәби-стилистик сараларының береһе — үҙ-ара һөйләшеү, әңгәмәләшеү алымы. Халыҡ хикәйәләрендә, көләмәстәрҙә киң файҙаланылған был алым С. Агиш хикәйәләренә үҙенсә бер йәнлелек, тәбиғилек төҫөн бирә, халыҡсан һөйләү, телмәр саралары менән иркен эш итергә киң мөмкинлектәр аса. “Шартына килһен”, “Мәхмүтов” кеүек ҙур эпик әҫәрҙәрендә бының менән ҡатар төп геройҙың үҙ һөйләүен — тышҡы һәм эске монолог алымдарын да еңел үҙәкләштереп ебәрә. “Фәтхи һалдат” хикәйәһендә хикәйәләү бик йәтеш итеп хикәйәт, риүәйәт стиленәрәк көйләнә. “Ҡарт таусы йөрәге”, “Аяҡлы тарих” кеүек хикәйәләрҙең дә үҙенә күрә “тарихлы” үҙ стиль төҫмөрҙәре ярылып ята. Сатирик йәки юмористик, йә булмаһа юмор ҡатыш хикәйәләр, ғәҙәттә, көләмәстәр стиленә тартым. Һүҙ оҫталығы йәһәтенән Сәғит Агиш прозаһында халыҡтың бай һүҙ хазинаһынан төрлө лексик ҡатламды, тапҡыр һүҙ, мәҡәл, әйтем, мәргән фразалар кеүек һүҙ ғәүһәрҙәрен аҙым һайын осратырға, дөрөҫөрәге, әҫәрҙең шуларҙан тәбиғи туҡылышын күрергә мөмкин. Уның лексиконы халыҡ телендәгесә ябай ҙа, тәрән мәғәнәле һәм тәбиғи ҙә. Һәр хәлдә, Сәғит Агиштың һүҙ оҫталығы үҙе бер махсус өйрәнеүгә лайыҡ. Сәғит Агиштың иң яҡшы сәсмә әҫәрҙәре, айырыуса хикәйәләре һәм “Мәхмүтов” кеүек повестары, башҡорт әҙәбиәте үҫешенең бер этабын һәм идея-эстетик ҡаҙаныштарының шаҡтай юғары кимәлен билдәләй. (Ғайса Хөсәйенов) 1979 й.


Каратэ кекусинкай буйынса Сибай ҡалаһы ойошмаһы етәсеһе Руслан Сәфиуллин йыл әйнәһендә секцияһында ентекле шөғөлләнгән бер төркөм тәрбиәләнеүселәрен бер аҙналыҡ йәйге лагерға алып сыҡты\nКаратэ кекусинкай буйынса Сибай ҡалаһы ойошмаһы етәсеһе Руслан Сәфиуллин йыл әйнәһендә секцияһында ентекле шөғөлләнгән бер төркөм тәрбиәләнеүселәрен бер аҙналыҡ йәйге лагерға алып сыҡты. Малайҙарға һәм ҡыҙҙарға Баймаҡ районының Иҫән ауылы янындағы Талҡаҫ күле буйындағы үҙенсәлекле ялдары бик оҡшаны. Әлбиттә, таңдан тороп йүгереүҙәр, күнекмәләр яһау еңелдән булмай. Шулай ҙа каратистар бирешмәй, тренерҙары һүҙенән сыҡмай. Балалар күл буйында гел генә күнекмәләр яһап, шөғөлләнеп кенә йөрөмәй, әлбиттә. Сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыусы Руслан Сәфиуллин уларҙы походға алып йөрөй, Ирәндектең иң бейек үренә алып менә, балыҡ тоторға өйрәтә, төрлө уйындар ойоштора.Талҡаҫта һыу инеүе үҙе тәнгә, йәнгә сихәт өҫтәй. Баланслы туҡланыу ҙа спортсыларҙың кәүҙәһен яҡшы торошта тоторға ярҙам итә.\n8 йәшлек Рамаҙан Харрасов лагерға үҙ ғүмерендә беренсе тапҡыр барған.\n--Иртәнсәк тороуҙары, йүгереүҙәр, тауға үрмәләүҙәр еңелдән булманы. Алай ҙа ҡыш буйы секцияла шөғөлләнгәнмен, шул ныҡ ярҙам итте. Беҙҙең менән ҡуша ҡыҙҙар ҙа ҡаршылыҡтарҙы оҫта үтергә өйрәнде,--тип тәьҫораттарын теҙә малай.\nАта-әсәләр ҙә балаларҙың ялынан ҡәнәғәт. “Өйҙә ҡайҙа барырға, нимә эшләргә белмәй, компьютер, планшетҡа текләп ултырғансы, тәбиғәт ҡосағында йөрөһөндәр. Руслан Рәфис улы балаларҙың сәләмәтлеген нығытыу өсөн барыһын да эшләй, ул-ҡыҙҙарыбыҙҙы көслө рухлы, ысын илһөйәр булып үҫергә өйрәтә. Уға рәхмәтебеҙ сикһеҙ,”—тип ҡыуана Рамаҙандың әсәһе Гөлирә Шәкир ҡыҙы.\nӘлегә каратистар тағы ялға китте. Әммә тыныс тормоштары оҙаҡ дауам итмәй, сөнки уларҙы Әбйәлил районының Ташбулат ауылында үтәсәк өлкә йыйындары көтә.


«Ән-Нәбә» һәм «Әд-Духа» сүрәләренең хикмәттәре\n10 Ноябрь 2020, 13:47\n«Ән-Нәбә» сүрәһе шифалары *Аллаһы Тәғәлә Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм әйткән: «Ән-Нәбә» сүрәһен өйрәнегеҙ! «Каф», «Нәджм», «Буруж» һәм «Тәреҡ» сүрәләрен дә ятлап алығыҙ! Әгәр һеҙ шул сүрәләрҙең эсендә булған илаһи серҙәрҙе белһәгеҙ, бөтөн эштәрегеҙҙе ташлап булһа ла, әлеге сүрәләрҙе өйрәнер инегеҙ. Аллаһ Тәғәлә ундай кешеләрҙе ширҡтан башҡа, ҡалған гонаһтарын ғәфү итер».*Ҡояш тыуғанда «Нәбә» сүрәһен уҡыусы кеше көнө буйына бөтөн һәләкәттәрҙән, бәхетһеҙлектәрҙән имен булыр. Шул иртәнге сәғәттә был сүрәне уҡыусы кешегә 70000 фәрештә истиғфар өҫтәп торор.\n*Йоҡлай алмайынса интеккән кеше был сүрәнең 9-сы аятын ҡат-ҡат уҡыһын, файҙаһын табыр.\n*Берәй әйберҙе аманатҡа биргәндә, уға хыянат ҡылмаһындар тип, ул әйбер өҫтөнә «Нәбә» сүрәһен уҡыр кәрәк. Уҡығанда ниәттә «аманатҡа биреп торған әйберемә хыянат ҡылмаһалар ине, үҙемә сәләмәт килеш кире ҡайтып инһә икән» тип әйтергә кәрәк.\n*Һәр төрлө ауырлыҡтарҙан ҡотолоу өсөн был сүрәне күп-күп мәртәбә уҡыу тәҡдим ителер.\n*«Нәбә» сүрәһен икенде намаҙынан һуң уҡыу ҡәбер ғазабынан ҡотҡарыр, барлыҡ бәләләрҙән именлектә ҡалдырыр.\n«Әд-Духа» сүрәһе хикмәттәре\n*Был сүрәнең ҡайһы бер серҙәре бар. Кем дә булһа әлеге сүрәне ҡояш сыҡҡан йә батҡан ваҡытта етешәр мәртәбә уҡыһа, өйөнән бер нәмәһе лә юҡҡа сыҡмаҫ, өйөнә ваба (холера), чума, тағун ауырыуҙары инмәҫ. Ен-пәрейҙәр өсөн ундай өй тимер ҡойма менән уратып алынған шикелле күренер.\n*Имам Ғазали әйткәнсә, тәбиғиндәрҙең йәмәғәте берәй нәмәгә мохтаж булһа, «Әд-Духа» сүрәһен уҡыған һәм теләктәре үтәлгән.\n*Юғалған кеше исемен әйтеп был сүрә уҡылһа, ул сығып киткән урынына тиҙ арала әйләнеп ҡайтыр. Уҡығанда ниәттә: «Был сүрәне Үҙ ризалығыңды өмөт итеп уҡыйым, йә Раббым! Юғалып, хәбәре булмаған (фәлән улы, ҡыҙы) бәндәң сығып киткән урынына һау-сәләмәт булып, ошо сүрәнең хөрмәтенә кире ҡайтһа ине...» тип әйтеү кәрәк.\n*Юғалған әйберҙе табыр өсөн дә (үрҙә яҙылғанса)шулай эшләү фарыз.\n*Имам Ғазали хәбәр иткәнсә, тәбиғиндәрҙән һуң булған халыҡ берәр әйберен юғалтҡан, юҡһынған булһа, был сүрәне уҡып, хәйерле нәтижәгә ирешкән.\n*Зәйнитдин әл-Бәҡри риүәйәт иткән: «Кем 40 көн дауамында 40-ар мәртәбә «Әд-Духа» сүрәһен уҡыһа, аҙағынан: «Йә Аллаһым! Эй, бер нәмәгә, бер кемгә мохтаж булмаған, бай булыусы Аллаһым! Мине шулай байытһаң ине, унан һуң фәҡирлектән һис ҡурҡмаһам ине. Мине тура юлға ирештер!» – тип ялбарһа, Аллаһы Тәғәлә уны теләгенә өлгәштерер.\n*Мал тиҙ һатылһын өсөн, уның өҫтөнә 7 мәртәбә «Әд-Духа», 7 мәртәбә «Фил» сүрәһен уҡып өрөргә кәрәк. Тиҙ арала һатылып бөтөр.\n*Был сүрәне һәр көн иртәнге сәғәттәрҙә 11 мәртәбә уҡыған кешенең ризығы, тормошо ғүмере буйына бәрәкәтле булыр.\n*Биш ваҡыт намаҙҙан һуң был сүрәне 3-әр мәртәбә уҡыусы мөьминдең ризығы ла һәр ваҡыт мул булыр.\n*Мөхәррәм айының 1-се кисәһендә, төн уртаһында тороп, Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн 4 рәҡәғәт намаҙ уҡылыр. Шунан һуң урындан ҡуҙғалмайынса 1000 мәртәбә «ӘдДуха» сүрәһе уҡылыр һәм һуңынан «Йә Раббым! Был сүрәи-шәрифә хаҡына һәм был аяти-кәримәләрҙе уҡыған Рәсүл Әкрәм хөрмәтенә әлеге йылды үҙемә лә,балаларыма ла мөбәрәк һәм бәхетле итеп ҡыл» тип бағышларға кәрәк. Уҡыусы кеше йыл буйына ауырлыҡ күрмәҫ, ризығы булыр. Намаҙҙы ниәтләгәндә: «Йә Раббым! Был мөбәрәк кисәнең фазиләттәренә һәм «Әд-Духа» сүрәһенең бәрәкәттәренә ирешеү маҡсаты менән Үҙ ризалығыңды өмөт итеп намаҙ уҡырға ниәт ҡылам», – тип әйтер кәрәк.\n*«Әд-Духа» сүрәһен бер юлы 41 мәртәбә уҡыусы кешенең ҡулынан сыҡҡан әйберҙәре үҙенә кире ҡайтыр, иншаллаһ.\n«Әд-Духа» (иртә) намаҙы хаҡында пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдең хәҙис-шәрифе\nРәсүл ғәләйһис-сәләм был намаҙ тураһында былай тип әйткән:\n*Икешәр рәҡәғәт Духа намаҙын даими башҡарыусы кешенең гонаһтары диңгеҙ өҫтөндәге күбек шикелле күп булһа ла ғәфү ителер.\nИке рәҡәғәт Духа намаҙын уҡыусы кеше ғафилдар араһына инмәйәсәк!\n*Һәр кем иртәнге намаҙҙы уҡып, бер кем менән дә һөйләшмәйенсә, ҡояш сыҡҡандан һуң 40 минут буйына Аллаһ Тәғәләне зикер итеп, һуңынан 2 рәҡәғәт Духа намаҙын уҡыһа, тамам бер хаж һәм (ғү)умра ҡылған ҡәҙәре сауап алыр.\n*Һәр кем 2 рәҡәғәт Духа намаҙын уҡыһа, ғафилдар араһынан булмаҫ, 4 рәҡәғәт итеп уҡыһа, изгеләрҙән иҫәпләнер. 6 рәҡәғәт итеп уҡыһа – ул көндө Аллаһ химаяһы аҫтында булыр, 8 рәҡәғәт итеп уҡыһа, күпләп ғибәҙәт ҡылыусыларҙан тип иҫәпләнер. 12 рәҡәғәт намаҙ ҡылыусы өсөн йәннәттә бер ихсан йорто булыр.\n*Ҡудси хәҙистә Аллаһ Тәғәлә: «Эй әҙәм балаһы! Көн башында (иртәнге намаҙҙан һуң ҡояш сыҡҡас башлана) 4 рәҡәғәт Духа намаҙын ҡыл, үҙеңде көнө буйы Үҙемдең химаямда тотормон!» – тигән.\n*Әгәр берәүҙең әйбере юғалһа, йома көндө 8 рәҡәғәт Духа намаҙын, һуңынан, намаҙҙан һуң, 7 мәртәбә «Духа» сүрәһен уҡып, доға ҡылһын.


Йылытыу миҙгеле башлана | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЙылытыу миҙгеле башлана\nБашҡортостанда 63 муниципалитеттың 40-ы йылытыу миҙгелен башлау тураһында ҡарар ҡабул итте. Туғыҙ муниципаль берәмектә йорттарға һәм социаль объекттарға йылы бирелгән дә инде, тип хәбәр итә башинформ агентлығы. Республика Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, барлыҡ ҡалалар һәм райондар йылытыу миҙгеленә әҙерлек паспорттарын тапшырған. Торлаҡ фонды, ҡаҙанлыҡтар һәм йылылыҡ селтәрҙәре ҡышҡа әҙер. Көҙгө-ҡышҡы миҙгелдә 130 саҡырымдан ашыу йылылыҡ һәм 200 һыу үткәреү селтәрҙәре алмаштырылған, күп фатирлы 812 йортта капиталь ремонт тамамланған. Йорттар ҡышҡы шарттарҙа эшләүгә тулыһынса әҙер. Коммуналь предприятиеларҙа резерв яғыулығының етерлек запасы булдырылған.


2 августа Башҡортостан Республикаһына билдәле француз ғал имдары, профессорҙар Жак Брюне менән Филипп Малоран килде. У ларҙың алыҫ сәфәренең маҡсаты - Рәсәй ғалимдары менән бергә\nШүлгән таш ( Капово) мәмерйәһендә һаҡланған һүрәттәрҙе анал излау.\nВертолет Шүлгән таш мәмерйәһе эргәһенә килеп төшөү менән биргән интервьюларында Жак Брюне һәм Филипп Малоран Франция ла ошондай уҡ һүрәттәр һаҡланған мәмерйә булыуын әйтте. Һәм беҙҙең бурыс - боронғо сәнғәт өлгөләрен киләсәк быуындар өсө н һаҡлап ҡалыу, тине профессорҙар. Ике мәмерйәләге һүрәттәр оҡшашлығы ( улар охра менәнтөшөрөлгән) уларҙы һаҡлау проблем алары ла бер төрлө тип уйларға мөмкинлек бирә.\nШүлгән таш - Рәсәйҙә иң ҙур карст мәмерйәләренең береһе. Ә данды уға палеолит ваҡытынан һаҡланып ҡалған һүрәттәр алып\nкилде. Бында иллеләп һүрәт һаҡланған. Мәмерйәлә мамонт, ат,\nбизон, төрлө символ һүрәттәре күрергә була. Беренсе ҡатта б оронғо кешеләрҙең йәшәгән урыны табылған. Бында йәшмә, тау г әлсәре, һөйәктән эшләнгән ҡорамалдар, йомшаҡ йәшел таштан эш ләнгән мунсаҡ, һәм, иң мөһиме, минераль буяу киҫәктәре, ул б уяуҙы әҙерләү өсөн һауыттар табылған. Улар һүрәттәрҙең йәшен\nбилдәләргә мөмкинселек бирә: 14 мең йылдан ашыу!\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, һүрәттәрҙең бер өлөшө юҡҡа сыҡҡан да ин де. 60 - 70 - се йылдарҙа туристар залдарҙы яҡтыртыр өсөн фа келдар файҙаланған. Бынан тыш һүрәттәрҙең ныҡлығын ҡырып ҡар ап тикшереүселәр ҙә табылған.\n- Миҙгел эсендә мәмерйәлә уртаса биш - алты мең кеше булғ ан, - тип һөйләй Шүлгән таш ҡурсаулыҡ директоры Михаил Косар ев. - Мәмерйәгә инеүселәр һанын сикләр өсөн һүрәттәр күп бул ған урынын рәшәткә менән дә ҡаплап ҡараныҡ.\n- Хәл, дөрөҫөн әйткәндә, ултырып иларлыҡ, - тип ҡушыла уғ а профессор Юрий Ляхницкий. - Мәмерйәгә инеүҙе тыйып булмайҙ ыр, моғайын. Әммә былай барһа, беҙ боронғо кеше ҡалдырған иҫ тәлекте юғалтасаҡбыҙ.


«Беҙ бергә!» телемарафоны\nРеспубликаның төп телеканалында Украиналағы хәрби бәрелештәрҙән ҡасып Рәсәйгә һыйыныусыларға ярҙам туплау маҡсатында акция дауам итә.\nТелемарафон «Беҙ бергә!» тип атала. Салауат Юлаев һәйкәле алдындағы майҙанда иртәнге 9-ҙан киске 8-гә тиклем ярҙам туплау пункты эшләй. Унда ҡасаҡтарға кейем-һалым, көнкүреш кәрәк-яраҡтары алып килергә мөмкин. Башҡортостан юлдаш телеканалы ойошторған марафонға йөҙҙәрсә кеше ҡушылды. Шуны билдәләргә кәрәк: акциянан төрлө ведомстволар, предприятиелар ҙа ситтә ҡалманы. Улар күпләп көндәлек тауарҙар килтерә. Прокуратура хеҙмәткәрҙәре, мәҫәлән, көнкүреш кәрәк-яраҡтарын алып килһә, «Башҡортостан сауҙа үҙәге» 500 йылы куртка тапшырҙы. Теләге булған һәр кем киске сәғәт 8-гә тиклем марафонға үҙ өлөшөн индерә ала.


Нуриман һәм Иглин районындағы юл мәсьәләләрен Инцидент хәл итте - Bash.News\nНуриман һәм Иглин районындағы юл мәсьәләләрен Инцидент хәл итте https://bash.news/news/101062_nuriman_m_iglin_rajonynday_yul_msllren_incident_xl_itte\nНуриман районы Первомайск һәм Саруа ауылдары араһындағы юл күптән инде ҡаршылыҡ һыҙатын хәтерләтә. Көн дә уның аша кешеләр эшкә йөрөй. Ағас тейәгән йөк машиналары өсөн дә был әһәмиәтле ара. Сөнки ул Ҡариҙел районында ағас әҙерләүселәрҙе Өфөгә илткән берҙән-бер юл һанала. Ә Бөрө аша сыҡҡанда артыҡ 150 саҡрымды үтергә тура килә. Ташҡын мәлендә иһә машиналар был участканан бөтөнләй үтә алмай.\nРөстәм Хисмәтуллин, Ҡариҙел районының Урман әҙерләү ойошмаһы вәкиле: “Йөк тейәгән машиналарҙы юл күтәрә алмай, батып ултырған саҡтар йыш теркәлә. Шуға ла беҙ коллонна менән йөрөйбөҙ. Хәүефле участканы бергәләп үтергә тырышабыҙ”.\nАғас ҡырҡыусылар юлды үҙҙәре лә төҙөкләндереп ҡарай. Ләкин, финанслау тик саҡрым ярымға ғына еткән. Сараһыҙлыҡтан улар күп йыллыҡ проблема тураһында социаль селтәргә яҙа. Ялыу Инцидент программаһында теркәлә.\nЫсынлап та, ремонт эше оҙаҡ көттөрмәне. 6 саҡрымдан ашыу үтеп сыҡҡыһыҙ участкаға ҡырсынташ түшәлде. Ошо маҡсатта республика ҡаҙнаһынан 30 миллион һумға яҡын аҡса бүленгән. Октябрь урталарына тиклем юлды тулыһынса тәртипкә килтереү бурысы ҡуйылған.\nВалерий Балявин, Башҡортостан Юл хужалығы идаралығының бүлек етәксеһе: “Әлеге ваҡытта ремонт эштәре дауам итә. Киләсәктә юлды тағы ла яңыртып, ҡомло-таш ҡатнашмаһын түшәргә иҫәп тотабыҙ”.\nКүптән түгел, ошоға оҡшаш хәл Иглин районында ла күҙәтелде. Тимер юл аша сыға торған участка ремонтланған ваҡытта халыҡ Таутөмән, Сыуаш-Ҡыбау һәм Урман ауылдары аша йөрөнө. Ремонт эштәре барышында ла был юлдар үтеп сыҡҡыһыҙ ҡаршылыҡ һыҙатына әйләнә. Проблема Инцидент системаһы ярҙамында хәл ителә. Юлға ҡырсынташ түшәлә, киләсәктә асфальт һалынасағына ла өмөт бар.\nИнцидент менеджменты 2018 йылдың октябренән эшләй. Ул социаль селтәр аша халыҡ мөрәжәғәтен хәл итеү нигеҙендә ҡоролған. Юл мәсьәләһе генә мәҫәлән, киҫкен проблемаларҙың береһе һанала. Урындағы етәкселектең яуабын алыуға 3 сәғәттән алып 8 көнгә тиклем ваҡыт китә. Ә ҡайһы саҡта республика ҡатнашлығында хәл итеү ҙә талап ителә.\nРеспубликала һайлау бюллетендәре баҫыла башланы\n13:00, 26 авг\n12:00, 26 авг


Башҡортостанда «500 ферма» программаһын тормошҡа ашырыу мәсьәләһе тикшерелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «500 ферма» программаһын тормошҡа ашырыу мәсьәләһе тикшерелде\n13:15, 24 мая 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев кисә видеоселектор кәңәшмәһен үткәрҙе. «500 ферма» программаһын тормошҡа ашырыу БР Хөкүмәте Йортондағы видеоселекторҙа тикшерелгән төп мәсьәлә булды.\n— 2012 йылда малсылыҡҡа ярҙам итеү буйынса күләмле программа старт ала. Ул тармаҡты технологиялар буйынса бөтөнләй яңы кимәлгә күтәрергә мөмкинлек бирәсәк, – тип билдәләне Эрнст Исаев. — Бөгөн алдыбыҙҙа торған бурыс – көстәребеҙҙе дөрөҫ самалап, планлаштырылған эште көҙгә тиклем – малды ҡышлауға күсергәнгә ҡәҙәр тамамлау.\nВице-премьер әйтеүенсә, Башҡортостанда, дөйөм алғанда Рәсәйҙәге кеүек үк, һөтсөлөк фермаларын реконструкциялау буйынса ярайһы ҙур тәжрибә тупланған, ошоноң арҡаһында бынан ары күп хаталарға урын ҡалмаясаҡ.\n22 майға ҡарата БР Ауыл хужалығы министрлығы республиканың 20 районынан заявкалар ҡабул иткән, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтендә.\nРоссельхозбанк менән РФ Һаҡлыҡ банкы 52 хужалыҡтың һөтсөлөк-тауар фермаларын реконструкциялау йәки яңыртыу буйынса инвестиция проекттарын кредитлауға заявкаларын ҡабул иткән, дүрт хужалыҡтың үҙенең средстволары бар. Әле уларға тоҡомло мал һайлау эштәре менән шөғөлләнергә кәрәк буласаҡ.\nҮҙ сиратында, ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко видеоселекторҙа ҡатнашыусыларға программаны тормошҡа ашырыу барышы тураһында һөйләне. «500 ферма» программаһында ҡатнашыусыларға талаптар тураһында ентекләберәк Башҡортостан Хөкүмәте сайтынан белергә мөмкин.


Мәктәптәрҙең 66 проценты әҙер » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Мәктәптәрҙең 66 проценты әҙер\n24.08.2010 Мәктәптәрҙең 66 проценты әҙер\nВедомство-ара комиссия мәктәптәрҙең 66 проценты ҡышҡа әҙерлеген раҫланы, тине БР Хөкүмәтендә видеоселектор кәңәшмәлә БР мәғариф министры Зиннәт Аллаяров. 676 мәғариф учреждениеһында 478 миллион һумлыҡ ремонт эштәре башҡарылған. Бүленгән аҡса 87 процентҡа үҙләштерелгән. ҡаҙанлыҡтарҙы ремонтлау планы 91 процентҡа башҡарылған. ҡаҙанлыҡтар әҙерлеген тикшереү һәм әҙерлек паспорттарын биреү графикҡа ярашлы алып барыла. Быйыл мәғариф учреждениелары системаһында 1956 метр йылылыҡ трассаһына ремонт ҡаралған, эш 89 процентҡа үтәлгән. Бишбүләк, Борай, Дыуан, Өфө райондарында был эш тулыһынса атҡарылған.\nМәктәптәрҙә яғыулыҡ туплана. Республика буйынса мәғариф учреждениеларының ташкүмергә ихтыяжы – 75, утынға 71 процентҡа үтәлгән. Шулай ҙа ҡайһы бер райондарҙа был эш тотҡарлана. Мәҫәлән, Ишембай районында утын талап ителгән күләмдең 13 процент кимәлендә генә әҙерләнгән. ҡариҙел, Учалы райондарына дәғүәләр бар.\nЭнергияны һаҡлау буйынса ла күп эш башҡараһы бар. Мәктәптәрҙә электр энергияһы, йылылыҡ, газ менән һыу сығымдарына иҫәпләүсе приборҙар ҡуйыла. 36 мәғариф учреждениеһы ҡаҙанлығы ҡаты яғыулыҡҡа күсерелә.\nПрезидент Рөстәм Хәмитов министрҙың иғтибарын уҡыу йорттарындағы санитар нормаларға йәлеп итте:\n– Благовещен районының Новонадеждино мәктәбе санитар нормалар буйынса ҡабул ителмәгән. Туймазы районының өс мәктәбендә эсәр һыу санитар-химик нормаға тап килмәй. Бына шулар менән шөғөлләнергә кәрәк.


Документтар эшен алып барыу Башҡортостан Рус дәүләтенә ҡушылған дәүерҙә үк башлана. Ул рәсми властар тарафынан башҡарыла, был ролде урындағы хөкүмәт үтәй. Тәүҙә документтар туплау "Уфимская приказная изба"ның вәкәләттәрендә булһа, һуңынан был эште "Уфимская провинциальная канцелярия" алып бара. Был ике ойошмаға ҡараған документтар барыһы ла үткән быуаттың 50-се йылдарына тиклем Өфөлә һаҡлана. Ләкин 1950 йылда бөтөн боронғо документтарҙы Мәскәүгә күсереү буйынса ҡарар ҡабул ителә һәм ошо ике боронғо фонд Мәскәүгә ебәрелә. Әлеге ваҡытта ул тотошлай Мәскәүҙә һаҡлана, шуға күрә лә беҙҙә булған иң тәүге документтар 1740 йыл менән даталана. Улар бер нисә берәмек кенә, булғандары ла рәсми ҡағыҙҙар, сенаттың, хөкүмәттең указдары.\nРеволюцияға тиклем Башҡортостанда үҙәкләштерелгән архив системаһы булмай. Һәр бер ойошма документтарҙы, рәсми ҡағыҙҙарҙы үҙҙәрендә һаҡлай. 1917 йылдағы революциянан һуң Ленин үҙәкләштерелгән архив системаһы төҙөү буйынса декретҡа ҡул ҡуя. Ләкин быны тиҙ генә тормошҡа ашырып булмай. Илдә барған граждандар һуғышы архивтарҙы бер үҙәккә тупларға мөмкинселек бирмәй. Һуғыштың үҙәге булған Өфө ҡалаһы бер-бер артлы йә аҡтар, йә ҡыҙылдар ҡулына күсә. Бары 1919 йылдың сентябрендә генә декрет ҡарарын үтәргә форсат тыуа. Августа Мәскәүҙә Өфө ҡалаһында архив төҙөү буйынса кәңәшмә үткәрелә һәм был эште тормошҡа ашырыу өсөн Гинзбург-Кольцов исемле кеше ебәрелә. Архивты туплау тәүге осорҙа бик ауыр бара, хатта архивты тупларлыҡ бүлмә лә булмай. Был эш өсөн шәхси фатир бүленә, Гинзбург-Кольцов губернаторҙың канцелярияһында секретарь булып эшләгән Еникеев менән бергәләп документтарҙы йыйыу, туплау эшен башлап ебәрә. Төнгө ҡарауылсыны ла һанағанда, 6 кеше архив штатында иҫәптә тора. Эштең күләме күп, ә эшсе ҡулдар етешмәүенә ҡарамаҫтан, улар Өфө буйлап йөрөй, ойошмаларҙың архивтарын асыҡлай, иҫәпләй, ундағы документтар юғалмаһын өсөн уларҙы бикләп ҡуя. Шулай уҡ улар бер юлы картотека тултырыу эшен дә алып баралар.\nҠыйынлыҡтар күп була. Үрҙә телгә алынғандарынан тыш, тағы ла шуныһы эште ҡатмарлаштыра: ул ваҡытта Өфөлә бөгөнгө көндәге кеүек йылытыу системаһы булмай. Яғыулыҡ урынына башлыса утын ҡулланыла. Ләкин һуғыш шарттарында утын менән тәьмин итеү бик насар ҡуйыла. Шуға күрә лә янған бар материалдар яғыуға китә. Ябай халыҡ ҡайҙалыр ҡағыҙ бар икәнен белһә, уны үҙләштерергә ашыға. Баҙарҙа ла ҡағыҙға ҙур һорау була. Ә төрлө ойошмаларҙың архивтарында был "яғыулыҡ" етерлек була. Шуға күрә, ойошмаларҙағы архивтарҙың бер өлөшө ошо арҡала юҡҡа сыға.\nАрхивтарҙың эҙһеҙ юғалыуының тағы бер ҙур сәбәбе булып Колчактың эшмәкәрлеге тора. Аҡ ғәскәр командиры Өфөнән сигенгән ваҡытта һалдаттарына ҡайһы бер ойошмаларҙың архивтарын алып сығырға бойороҡ бирә. Тарихсылар фаразы буйынса, 48 ойошманың архивы аҡтар менән китә. Һуңынан уларҙың бер өлөшө кире ҡайтарыла. Шулай ҙа 25 ойошманың архивы тулыһынса юғала. Өфө губернаһы тарихына бәйле ҡайһы бер факттар беҙгә бөтөнләй билдәле булмауының сәбәбе ошо. Мәҫәлән, Дворяндар собраниеһының документтары юҡ. Шулай уҡ аҡтар Дәүләт банкының документтарын махсус вагонға тейәп, бер нисә хеҙмәткәрҙе ошо вагондарға бикләп, пломба һалып, Себергә оҙата. Шулай итеп Дәүләт банкы архивы ла юғала. Ләкин күп кенә архивтар юғалыуына ҡарамаҫтан, бөгөнгө көндә беҙҙә бик ҡиммәтле тарихи сығанаҡтар, баһалап бөткөһөҙ документтар һаҡланып ҡалған.\nАрхивты туплау тәүге осорҙа ныҡ ҡыйынға төшә, һуңынан эш яйға һалына, штат арта, 1922 йылда архивҡа әлеге Карл Маркс урамында урынлашҡан элекке Земствоның бер бинаһы бирелә. 50-се йылдарҙа архивҡа ҡушып тағы бер бина төҙөлә. 90-сы йылдарҙа күпләп ойошмалар ябыла башлағас, йәнә урын етмәй башлай һәм Черниковкала урынлашҡан "Башпотребсоюз"дың складтарның бер өлөшө архивҡа өҫтәп бирелә.\nАрхивтарҙың әһәмиәте, һис шикһеҙ, ҙур. Боронғоно белмәй тороп, алға барып булмай, тип, халыҡ бушҡа әйтмәгән бит. Беҙҙә ана шул боронғоноң комментарийҙар яҙылмаған тура сығанаҡтары ята. Етмәһә, архив кешегә ғибрәт алыу өсөн бик яҡшы урын булып тора. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта Рәсәйҙә федерализм ҡағыҙҙа ғына тороп ҡалды, ил ҡабаттан власть вертикален нығытып, ышаныслы рәүештә унитаризмға атлай. Ә бит архив документтарында сағылыш тапҡан тарих бындай хәлдең насар тамамланыуын бәйән итә. Илебеҙ ошондай уҡ юлды 1917 йылға тиклем үтә. Һуңынан Советтар Союзының тарҡалыуы нигеҙендә лә ошо сәбәптәр ята. СССР ҡағыҙҙа ғына федератив булып, ысынында унитар ҡоролошло дәүләт була. Ни өсөн шундай революция булғанын, дәүләт ҡоролошо, дәүләт тарҡалыуын өйрәнеп, бөгөнгө власть етәкселәре ошонан һабаҡ алырға тейеш, минеңсә.\nШулай уҡ халҡыбыҙ өсөн дә һабаҡ алырлыҡ мәғлүмәт бихисап архивта. Мәҫәлән, башҡорттар революцияға тиклем Рәсәйҙә аҫабалыҡ хоҡуғын һаҡлап ҡалған берҙән-бер халыҡ була. Ләкин революциянан һуң ерҙәр тулыһынса тартып алына. Ә ер башҡорттарҙы тотоп тороусы төп фактор, терәк була. Шуға күрә лә ергә бәйлелек бөтөү менән бергә, тел, хатта милләт тә онотола башлай. Ассимиляция, маңҡортлоҡ көсәйә.\nБашҡорттарға бәйле сығанаҡтар\nБашҡорт халҡына бәйле документтар архивтың бөтөн фондтарында ла осрай. Бигерәк тә ер мәсьәләһе менән бәйле документтар күп. Ниндәйерәк йүнәлештә һуң улар? Башҡорттар йәшәгән ерҙәргә башҡа милләттәр күсеп, күсерелеп килә башлай. Улар башҡорттарҙың аҫаба ерҙәрен йә һатып, йә арендаға, йә тартып алалар. Ошо сәбәпле башҡорттар үҙ ерҙәрен ҡабаттан ҡайтарыу өсөн бәхәсләшергә, судлашырға мәжбүр була. Йыш ҡына ҡуртымға бирелгән ерҙәр буйынса судтар үтеүен күрергә була. Был, ғәҙәттә, килешеүгә ҡул ҡуйған ике яҡтың берәүһенең алдан ярашылған шарттарҙы боҙоуы арҡаһында килеп сыға.\nШулай уҡ хәрби хеҙмәткә ҡағылышлы документтар күп. 1798-1865 йылдарҙа кантон системаһы ҡоролошо булған, башҡорттарҙың бөтә ир халҡы хәрби хеҙмәткә барырға тейеш, тип иҫәпләнгән. Башҡорттар йыл һайын Ырымбур линияһын һаҡларға команда ебәрә, ул командалар даими алышынып тора. Хәрби кешеләр һәр ваҡыт кәрәк булғанға күрә, халыҡтың һәр береһе иҫәптә тора. Беҙҙең көнгә ошо командаларҙың, кемдең ҡасан, ҡайҙа хеҙмәт иткәнен, нимә менән наградланғанын күрһәткән формуляр исемлектәр һаҡланған. Офицерҙар хаҡында исемлек тулыраҡ бирелгән, уларҙың ғаилә хәле лә күрһәтелә. Рядовойҙар исемлеге уларҙың исем-шәрифен телгә алыу менән генә сикләнә.\nЯҙылған: 08.09.14 | Ҡаралған: 1060


Бөтә Башҡортостан татарҙары, берләшәйек! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Бөтә Башҡортостан татарҙары, берләшәйек!\n08.10.2010 Бөтә Башҡортостан татарҙары, берләшәйек!\nБашҡортостанда йәшәүсе татар ҡәрҙәштәрҙең йәмәғәт ойошмалары берләшеү маҡсаты менән яна. Был турала «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР татарҙарының Милли-мәҙәни төбәк автономияһы рәйесе Бигнов әфәнде хәбәр итте.\n- Татар йәмәғәт ойошмалары ҡаҙандан күрһәтмәләр ала, тигән хәбәр дөрөҫ түгел ул, - тине Рәмил Бигнов. – Беҙ хатта ҡаҙанға үпкәләйбеҙ ҙә, сөнки унда беҙҙең проблемалар менән ҡыҙыҡһынмайҙар ҙа.\nБашҡортостан татар йәмәғәт ойошмалары менән Бөтә донъя татар конгрессы араһы ла ҡатмарлы икән.\n- Беҙ бер ваҡытта ла марионетка булманыҡ, - тип билдәләне М. Аҡмулла исмендәге БДПУ ректоры, «Ватаным» ойошмаһының төбәк бүлексәһе рәйесе Рәил Әсәҙуллин.\nУларҙың тел төбөнән аңлашылыуынса, элекке власть йәмәғәт ойошмаларына «йәшел ут» яҡтыртһа ла, ғәмәлдә хәл икенсерәк булған, имеш. Үҫеш булмаған, шарттар тыуҙырылмаған, татар ойошмалары үҙҙәре лә бер ни тиклем тарҡау булған. Бөгөн Башҡортостан татарҙары мотлаҡ берләшергә тейеш, был башҡа милли ойошмаларға ла өлгө буласаҡ. Бының өсөн ҡәрҙәштәргә милли-мәҙәни үҙәк кәрәк. Ул, бәлки, «Нур» татар театры базаһында төҙөлөр, бәлки, »РТИ» мәҙәниәт йортонда, тигән ниәттә үрҙәге йәмәғәт эшмәкәрҙәре. Улар билдәләүенсә, бөтә «эшмәкәрлеккә», урыҫтар әйтмешләй, «перезагрузка» кәрәк.\n«…Яҙылған биттәрҙе ябып, өр-яңынан асыу талап ителә…» тигән фекерҙә Рәмил Бигнов. ҡыҙғаныс, әммә тарихты нисек теләһәк тә яңынан яҙа алмайбыҙ. Әлбиттә, башҡорттар иптәш Бигновтың кем икәнен дә яҡшы белә. Ә татар йәмәғәт ойошмаларының берләшеүенә «Афарин»дан башҡа ни әйтәһең!?


300 мең һумды нисек алырға? » "Урал" гәзите\n«Беренсе бала өсөн 300 мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған социаль түләүҙе алыр ѳсѳн ниндәй документтар кәрәк? Был һорау буйынса ҡайҙа мөрәжәғәт итергә? Рөстәм Хәмитовтың ҡарары нисәнсе йылға тиклем ғәмәлдә булыр икән?»\nБилдәле булыуынса, 2017 йылдың 9 мартында республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостанда демографик хәлде яҡшыртыу буйынса өҫтәлмә саралар тураһындағы Указға ҡул ҡуйғайны. Был ҡарар буйынса, 2017 йылдың башында тәүге сабыйы тыуған, йәштәре 35-тән өлкән булмаған торлаҡҡа мохтаж йәш ғаиләләр, шул иҫәптән тулы булмаған ғаиләләр ҙә, торлаҡ һатып алыу йәки төҙөү, шулай уҡ ипотека кредитын ҡаплау өсөн 300 мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған социаль түләүгә хоҡуғы бар. Уны Әсәлек капиталы менән дә берләштерергә мөмкин. Субсидияны юллау өсөн урындағы район-ҡала хакимиәтенә йәки Күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Түләү 2019 йылдың 1 ғинуарына тиклем ғәмәлдә буласаҡ. Әйткәндәй, бындай ярҙамға республиканан ситтә йәшәгән, әм- мә Башҡортостанда теркәлгән граждандар ҙа хаҡлы.\nСоциаль түләүҙе торлаҡ (фатир, бүлмә, шәхси йорт) һатып алыу йәки торлаҡ төҙөү өсөн ҡулланғанда түбәндәге документтарҙы йыйыу зарур:\nа) ике экземплярҙа формаға ярашлы ғариза (береһе кире үҙегеҙгә ҡайтарыла);\nб) бөтә ғаилә ағзаларының шәхес танытмаһын белдереүсе документтың күсермәһе (тултырылған биттәр);\nв) никахҡа инеү тураһындағы таныҡлыҡтың күсермәһе (булған осраҡта);\nг) бала тыуыу тураһындағы таныҡлыҡтың күсермәһе;\nд) бала тыуыу тураһындағы медицина таныҡлығы күсермәһе (ғаилә ағзаларының береһенең мөрәжәғәте буйынса Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү органдары (ЗАГС) тарафынан бирелгән РФ Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министрлығының 2011 йылдың 27 декабрендә раҫланған N 1687н формаһы);\nе) урындағы үҙидаралыҡ органынан субсидияға ғариза яҙған ғаиләнең ысынлап та торлаҡҡа мохтаж булыуын раҫлаусы документ.\nНәркәс Сөләймәнова әҙерләгән материалды гәзиттең 29-сы һанында (10 апрель) уҡығыҙ.


Донъяны клондар яулай | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 33754\n10 ноября 2016 — 16:03 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан агрономдары быяла пробиркала күҙәнәктән орлоҡ сығарыу ысулын үҙләштереп шул орлоҡтарҙы республика баҫыуҙарына сәсергә тәҡдим итә. Күҙәнәктән үҫемгә яраҡлы орлоҡ сығарыу оҙайлы эш. Был лабораторияла әлегә 50 мең пробирка ҡуйыр урын ғына әҙерләнгән. Орлоҡтар иһә ғинуар айында көтөлә. Рәсәй ауыл хужалығы үҙәгенең Башҡортостан бүлеге агрономдарына буласаҡ орлоҡтарҙы сәсер баҫыуҙар көнэлгәре билдәле. Сирҙәргә бирешмәҫ картуф бүлбеләре менән күп хужалыҡтар ҡыҙыҡһына. Күҙәнәктәр етешкән арала үҫемлек белгестәре орлоҡ һәм үҫентеләрҙе сирҙәрҙән ҡурсалау ысулдарын камиллаштыра. Үҙәктең төп ғорурлығы — тәбиғәт һәм кеше сәләмәтлеге өсөн хәүефһеҙ биопрепараттар. Улар үҫемлектәрҙең химик матдәләргә ҡаршы тороу һәләтен нығыта.Үҫемлектәрҙе сирҙәр генә түгел, ҡоротҡос бөжәктәр ҙә ҡаҡшата. Ошо осраҡтарҙы иҫкәртеү иген сифатын тикшереү лабораторияһы белгестәре иңендә.Үҫемлектәрҙе яҡлау бүлеге иһә быйыл өр-яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылған. Фотоколориметр тигәне һабаҡ-япраҡ торошо буйынса үҫемлектең ниндәй химик матдәгә мохтаж икәнлеген асыҡларға булышлыҡ итә. Һөҙөмтәлә хужалыҡтар, баҫыуға минераль ашламаларҙың талап ителгән күләмен генә индереп, байтаҡ сығымдарҙы ҡыҫҡарта ала. Үҫемселекте яңы кимәлгә сығарыу өсөн ауыл хужалығы үҙәге хеҙмәткәрҙәренең биопрепараттар етештереүҙең исемлеген дә күләмен дә арттырырға, ә орлоҡсолоҡ йүнәлешен микроклондар нигеҙенә ҡуйырға иҫәбе бар. Белгестәр етерлек, майҙандар тарыраҡ.Бында әле киләһе яҙ сәсергә тәғәйен 100 меңгә яҡын картуф бүлбеһе әҙер. Республика аграрийҙары ихтыяжы булһа үҙәк белгестәре был һанды 500 меңгә еткерә ала.


Адреслы социаль ярҙам кемдәргә бирелә?\n21 Сентябрь 2020, 01:05\nУны нисек юлларға? Тулыраҡ мәғлүмәт беҙҙең сайтта.\nБер тапҡыр бирелә торған түләү шәхси эшҡыуарлыҡ асыу өсөн бирелә. Смета күләменә ярашлы түләнгән сумма 250000 һумдан ашмаҫҡа тейеш.\nТулыраҡ мәғлүмәтте халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеү үҙәгенең түбәндәге телефоны аша белешергә мөмкин: 8 (34775)2-36-79.\nКонсультация өсөн Баймаҡ районы буйынса мәшғүллек үҙәге телефоны: 8 (34751) 3-29-66”.


Медуза горгона — Башҡорт Википедияһы\n«Медуза», Караваджо, 1598-99, Уффици. Горгонаның ҡырҡылған башының һүрәте .\nМедуза горгона (дөрөҫөрәге Медуса, боронғо грек телендә Μέδουσα — «һаҡсы, яҡлаусы, хаким») — өс ҡәрҙәш горгонаның иң билдәлеһе, ҡатын-ҡыҙ йөҙлө һәм йылан сәсле ғифрит. Уның ҡарашы кешеләрҙе ташҡа әйләндергән. Персей тарафынан үлтерелә. «Одиссей»ҙа телгә алына (XI 634).\n1.1 Медуза горгонаның сығышы\n1.2 Медузаның үлеме\n1.3 Медузаның башы\n2 Антик сығанаҡтар\n2.1 Ышаныуҙар һәм амулеттар\nМедуза горгонаның сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Персей» — горгонаның башы менән; Бенвенуто Челлини\nДиңгеҙ аллаларының береһе Форкий һәм Кетоның төпсөк ҡыҙы (башҡа фараз буйынса, Горгон ҡыҙы). Унан башҡа горгоналар үлемһеҙ, тик Медуза ғына үлемле була.\nМифтың һуңғы версияһы Овидийҙың «Метаморфоза»һында бирелгән буйынса, Медуза матур сәсле ҡыҙ була. Посейдон алла уны эҙәрлекләй башлай, яҡлау эҙләп Медуза Афинаның храмына ҡаса. Посейдон ҡошҡа әүерелеп храмға инә һәм теләген тормошҡа ашыра. Афина ҡыҙға ярҙам итмәгәне генә етмәгән, Медузаның сәстәрен йыландарға әйләндерә.\nМедузаның үлеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПерсейҙың әсәһе Данаяға ғашиҡ булған Полидект батша Персейҙан ҡотолор өсөн уны Медуза горгонаны юҡ итергә ебәрә. Афина һәм Гермес аллалар Персейға ярҙам итәләр. Аллаларҙың кәңәше буйынса Персей башта күрәҙәсе өс ҡарсыҡты — ҡәрҙәш Грайиҙарҙы таба, уларҙың өсөһөнә бер генә күҙ һәм бер теш була. Персей хәйлә ярҙамында уларҙың күҙен һәм тешен урлай, аҙаҡ уларҙы Таларииҙарға — ҡанатлы сандалиҙарға алыштыра. Грайиҙар уға Нимфаларға юл күрһәтәләр. Нимфалар уға кейгән кешене башҡаларҙың күҙенә күрендермәгән Аиданың бүреген, сандалиялар, һалған әйберҙең күләменә ҡарап йә ҙурайған йә бәләкәсәйгән тылсымлы моҡсай бүләк итәләр. Гермес уға ҡылыс бүләк итә, сөнки Персей менән Гермес туғандар, уларҙың аталары бер — Зевс. Нимфалар, ҡайһылыр фаразлауҙарҙа Грайиҙар Персейға горгонаға юлды өйрәтеп ебәрәләр. Был бүләктәр менән ҡоралланғас ҡына Персей горгонаға килә. Ҡанатлы сандалиҙарҙа һауаға күтәрелеп, ул алмас ҡылысы менән Медуза горгонаның башын сабып өҙә. Апалы-һеңлеле өс горгона араһында Медузаны ғына үлтереп була, ҡалғандары үлемһеҙ була. Алышҡанда Персей Медузаның үҙенә ҡарай алмай, сөнки Медуза горгонаның ҡарашы бөтә тере йәндәрҙе ташҡа әйләндерә. Батыр Афинаның ялтыр ҡалҡанына ҡарап һуғыша. Ғифриттең апаларынан Персей кейгән кешене башҡаларҙың күҙенә күрендермәгән кәпәсте кейеп ҡаса, ә Медуза горгонаның башын тылсымлы моҡсайына һала.\n«Медузаның башы», Рубенс (1618)\nБыл ярыш ваҡытында Медуза Посейдондан ауырлы була. Башһыҙ ҡалған Медузаның тәненән ҡан менән бергә уның Посейдондан булған балалары сыға, алпамыша Хрисаор (өс тәнле Гериондың атаһы) һәм ҡанатлы ат Пегас. Ливияның ҡомона тамған һәр тамсы ҡандан барлыҡҡа ағыулы йыландар барлыҡҡа килә, улар унда бар тереклекте юҡ итә. (Луҡан буйынса, был йыландар Ливий йыландары тип аталған төрҙәр була: аспид, амфисбена, аммодит һәм василиск). Океанға аҡҡан ҡандан кораллдар барлыҡҡа килә.\nАфина горгона Медузанан тамырҙарынан ағып сыҡҡан ҡанды Асклепийға бирә. Һул яғынан ағып сыҡҡан ҡан үлем килтерә, ә уң ағып сыҡҡан ҡанын Асклепий кешеләрҙе ҡотҡарыу өсөн файҙалана.\nМедузаның башы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠырҡылған Медуза горгонаның башы ҡарашы менән кешеләрҙе ташҡа әйләндереү һәләтен юғалтмай. Персей диңгеҙ ғифрите Кето (Китом) менән көрәштә Медуза горгонаның башын файҙалана. Кето горгоналарҙың әсәһе була. Посейдон уны Эфиопияны юҡ итергә ебәргән була. Персей ғифритте Медуза горгонаны еңеп ҡайтып барғанда күрә. Ул ҡаяға бығауланған батша ҡыҙы Андромеданы ашарға килгән була. Андромеданың әсәһе Кассиопея, мин нереидаларға ҡарағанда ла һылыуыраҡмын, тип маҡтанған булған. Ғәрләнгән алиһәләр Посейдондан Кассиопеянан был һүҙҙәре өсөн үс алыуын үтенгәндәр. Посейдон диңгеҙ ғифритен ебәрә. Кефей батшалығы ғифриттән юҡ итеү ҡурҡынысы аҫтында ҡала. Оракул Аммона, алиһәләрҙең ярһыуын баҫыр өсөн Кефей ҡыҙы Андромеданы ғифриткә ҡорбан итергә тейеш, тип иғлан итә. Кефей батшалығының халҡы Кефей батшаны был ҡорбанды килтерергә мәжбүр итә. Андромеданы ҡаяға бығаулап, ғифриткә ҡалдыралар. Был хәлдә уны Персей күреп ҡала. Персейҙың Андромеданың һылыулығына хушы китә. Персей, әгәр Андромеда уға кейәүгә сығырға риза булһа, ғифритты үлтерәсәген хәбәр итә. Атаһы шатланып ризалығын бирә, Персей ғифриткә Медуза горгонаның башын күрһәтә. Ғифрит ташҡа әүерелә. Диңгеҙ ғифритен үлтергәндән һуң Персей ҡанды Йоппа ҡалаһының һыуһаҡлағысында йыуа, һыу ҡыҙылға әйләнә. Туй барғанда Кассиопеяның ағаһы Андромеданың элекке кейәү егете менән килеп инә. Персей көндәшенә Медуза горгонаның башын күрһәтеп, уларҙы ташҡа әйләндерә. Бынан алда Персей горгоналар утрауы янында күк йөҙөн иңдәрендә тотоп торған титан Атлантты ташҡа әүерелдерә. Титан Атлас тауына әүерелә, тау хәҙерге Марокко ерендә урынлашҡан.\nСерифҡа килгәс, Персей әсәһе Данаяны храмда таба, унда ул Полидектан ҡасҡан була. Персей шулай уҡ әсәһен эҙәрлекләгән Полидект батшаға һәм уның ярҙамсыларына ла Медуза горгонаның башын күрһәтеп, уларҙы ташҡа әйләндерә һәм Диҡтис утрауының хакимы булып китә. Медузаның башы Афинаның эгидаһына ("Афинаның күкрәге"нә) урынлаштырыла — сәнғәттә әлеге башты алиһәнең яу кейеменең яурынында йә уның күкрәгендә һүрәтләйҙәр.\nПавсаний фаразы буйынса,Медузаның башы Аргос майҙаны янында ер убала ята.\nАнтик сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПиндар: "Двенадцатая пифийская ода"ла флейтаның барлыҡҡа килеүе тураһында былай тип әйтелә: Медуза горгона үлгән көндө апаларының ҡысҡырышҡан тауыштарын ишеткән Афина тәьҫирләнеп был музыка ҡоралын уйлап сығара.\nЫшаныуҙар һәм амулеттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБоронғо Рим иҙән мозаикаһы. Милли археология музейы, Мадрид\nПерсей йондоҙлоғоноң һүрәте Гевелия атласында\nСицилия утрауы электән горгоналар йәшәгән һәм Медуза үлтерелгән ер тип иҫәпләнә. Уның һүрәте әле лә был региондың флагында.\nБоронғо йондоҙло күгенең карталарында Персей Медузаның башын тотоп һүрәтләнә; Алголь йондоҙо (Персей йондоҙлоғонда) уның күҙе.\nМедузаның башы Сант-Петербургтың 1-се Инженер күперенең рәшәткәләрен һәм Йәйге баҡсаһының ҡоймаһын биҙәй.\nЙәйге баҡсаның ҡоймаһы\nМедуза Горгона хәҙерге феминисткаларҙың символы.\nМедуза Горгонаның хөрмәтенә 1875 йылда табылған 149 Медуза астероиды аталған.\nМедуза горгона Викимилектә\nГоргоны на theoi.com (рус.)\nМедуза горгона «Уйлап сығарылған йән эйәләре энциклопедияһы» сайтында. Галерея (рус.)\nМиф об убийстве горгоны в изложении Куна (рус.)\nОбраз Медузы Горгоны в архаичном искусстве древней Греции (рус.)\nСкифская змеиная (змееногая) богиня-прародительница 2007 йылдың 11 ноябрь көнөндә архивланған. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Медуза_горгона&oldid=1055153 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:57 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Мәңге яныр усаҡ ҡалдырҙы\n«Бәҙри — драмалағы төп персонаждарҙың береһе. БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы Хәй Фәхриев уны ғәжәйеп колоритлы итеп уйнай. Артист сәхнәгә килеп ингән минутынан уҡ үҙенең байлыҡ тоҙағына әлбиттә эләгәсәк икәнен тасуирлай. Ул ысын мәғәнәһендә ике ут араһында. Беренсенән, бала — бәғер емеше, ҡыҙы Ғәлиәбаныуҙы өҙөлөп ярата, икенсенән, туй сығымдарын һанамаҫтан саф килеш ҡулға төшөргә торған мең тәңкә! Актер бик урынлы рәүештә мәңгелек үкенесенең төп сәбәбе ана шул «мең тәңкәлә» икәнен тырышып төшөндөрә».\n(«Ғәлиәбаныу» спектаклендәге Х.Фәхриевтың Бәҙри роле хаҡында, Социалистик Татарстан, 1973 йыл, 30 июнь.)\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хәй Фәхриев үҙе лә ғүмер буйы ике ут араһында — сәхнә менән ысынбарлыҡ араһында янып йәшәгән, атылған йондоҙҙай янып һүнһә лә, әммә әле лә ул сәхнә мәҙәниәтен нурландырып торған сәнғәт оҫталарының береһе булып ҡала. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына 20 йылдан ашыу ғүмерен бағышланы ул. Хәй Фәхриев ижад иткән сәхнә образдары ҡабатланмаҫ һәм онотолмаҫтар. Улар артист менән бергә тамашасы күңелендә йәшәй. Сәхнәлә төрлө характерҙағы, төрлө пландағы бик күп геройҙарҙы йәнләндерҙе артист. Ә улар, үҙ сиратында, Хәй Фәхриевты үлемһеҙ итте. Бөгөн халыҡ артисы Хәй Фәхриевҡа 75 йәш тулған булыр ине.\nХәй Фәхриев театрға сәнғәт училищеһын тамамлап, 40-сы йй. аҙағында килә. Ул киң музыкаль диапазонлы драма актеры була, гармунда уйнай, йырлай. Мәскәү консерваторияһының I курсынан китмәгән булһа, яҙмышы нисек булыр ине, кем белә. Ә консерваторияға Хәй училищенан һуң эләгә. Өфөгә ҡайтҡас, егетте академия драма театрына эшкә саҡыралар. Ләкин тормошон Салауат районы Арҡауыл ауылы ҡыҙы Лүзә Мәғәмүр ҡыҙы менән бәйләп, Хәй Фәхриев Ҡыйғы колхоз-совхоз театрына юл ала. Оҙаҡ ҡына йылдар (1951-70 йй.) Салауат башҡорт драма театрында эшләй, был театрҙа ул бик күп төрлө ролдәрҙе башҡара, алтмыштан ашыу образ ижад итә.\nӘммә Хәй Фәхриевтың актерлыҡ таланты тулыһынса Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында асыла. 1970 йылда артист Хәй Фәхриевты Лек Вәлиев Р.Сафин драмаһы буйынса «Йәнбикә» спектакленә саҡыра. Шунан башлап Лүзә һәм Хәй Фәхриевтар ошо театр сәхнәһендә ҡала. Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә Хәй Фәхриев милли театр сәнғәтенең алтын фондын тәшкил иткән спектаклдәрҙә тиҫтәләрсә ролдәр башҡара. Ул һәм фәҡәт ул ғына Краснов (А.Островский «Бәлә кеше башынан йөрөй»), Батрак (Х.Хәмзә «Бай һәм хеҙмәтсе»), Байтирәк (Т.Ғиззәт «Ҡыйыу ҡыҙҙар»), Бәҙри (М.Фәйзи «Ғәлиәбаныу»), Исмәғил (Т.Миңнуллин «Үҙебеҙ һайлаған яҙмыш»), Ярулла (М.Кәрим, Р.Исрафилов инсц. «Яҙмыштарҙан уҙмыш бар») һ.б. спектаклдәрҙә шундай ҡабатланмаҫ яҡты образдар ижад итә алған.\nТормошта ла, сәхнәлә лә Хәй Ғимаҙи улы хәрәкәтсән, дәртле, ҡайнар, илгәҙәк кеше ине. Сәхнәлә ул йөҙөп уйнаны, Хоҙайҙан артист, тиҙәр уның ишеләр хаҡында. Ижадының һуңғы йылдарында Хәй Фәхриев Сәғәҙиев (А.Абдуллин «Ун өсөнсө председатель»), Әжмәғол (М.Кәрим «Ҡыҙ урлау»), Кәримбай (Х.Ибраһимов «Башмағым») һ.б. образдарҙы ижад итте. Ул башҡарған һәр роль актер тарафынан психологик үҙләштерелеп, тамашасыға ҙур оҫталыҡ менән еткерелә ине.\nБашҡорт академия драма театры сәхнәһенә аяҡ баҫҡан көндән алып киң диапазонлы актер Хәй Фәхриев драматик, трагик ролдәрҙе лә, лирик пландағы геройҙы ла, комик персонаждарҙы ла бөтә рухи байлығын егеп ихлас уйнаған оҫта артист булып таныла. Уның һәр сығышы тамашасы араһында ла, матбуғат биттәрендә лә күтәрелеп алына ине — эске көсөргәнешлеге ел-дауылды хәтерләтһә, һил саҡта унан килгән нур йәндәрҙе иркәләй, күңелдәрҙе наҙлай ине, тиҙәр уның хаҡында замандаштары.\nАртист Хәй Фәхриев 1991 йылда 62 йәшендә генә мәрхүм булып ҡалды. Уйналмаған күпме ролдәре, уның уйынын күреп танһығы ҡанмаған күпме тамашасыһы ҡалды. Ә үҙе тамашасыһы, сәхнәләштәре, замандаштары күңелендә мәңге яныр усаҡ ҡалдырҙы. Ул усаҡ — сәнғәткә һөйөү, театрға тоғролоҡ, оҫталыҡ.


Инфоурок / Другое / Конспекты / Урок "Нугуман Мусин-певец природы" 7 класс\nЙыһазландырыу:Н.Мусиндың портреты, ҡоралай һүрәте, дәрес буйынса презентация, яҙыусының китап күргәҙмәһе,проектор,компьютер,таратма материал.\nҮҙләштереү өсөн һүҙҙәр:\nҺеләүһен – рысь\nМин сәләмәт,мин матур,\nСалауат кеүек батыр,\nЯйлап ултырам хәҙер,\nДәрес тыңларға әҙер.\nФонетик күнегеү. ( Хайуандар һүрәте ярҙамында башҡорт теленең ҡайһы бер хәрефтәрен ҡабатлап китеү) Икенсе слайд\nУҡыусылар, былар ниндәй хайуандар?Ҡырығай хайуандар. Уларҙың ҡайһы берҙәре беҙ уҡыған әҫәрҙәрҙә лә бар.Был һүҙҙәрҙә ниндәй башҡорт хәрефтәре яҙылған?Ҡ, һ,ә,ү, ө, ҫ\nДүртенсе слайдты тасуири уҡыу.\nУрман - ул матурлыҡ,\nУрман - ул саф һауа,\nКүңелгә шәп дауа.\nБыл шиғырҙа нимә тураһында һүҙ бара? (тәбиғәт тураһында)\nТәбиғәт ниндәй була? (матур,йәшел,ҡоштарға,үҫемлектәргә бай)-Бишенсе слайд\nПсихологик инеш. Ҡәҙерле уҡыусылар! Бөгөн беҙ дәрестә һеҙҙең менән Ноғман Мусиндың дәреслектәге һуңғы әҫәре менән танышасаҡбыҙ һәм яҙыусының уҡылған әҫәрҙәре буйынса йомғаҡ яһаясаҡбыҙ. Алтынсы слайд-Н.Мусиндың портреты\nЯҙыусы тураһында уҡытыусының һөйләүе\nЕтенсе,һигеҙенсе, туғыҙынсы, слайдтар\nӘҫәрҙең төп геройы Әбделнәғим бабай. Ул һунарсы. Ул ғүмеренең күп өлөшөн урманда үткәргән. Бабай үҙ ғүмерендә ниндәй генә хәлдәргә тарымаған да ниндәй генә тәбиғәт серҙәрен асмаған! Бөгөн беҙ дәрестә Әбделнәғим бабай менән булған тағы ла бер ваҡиғаға туҡталып үтәбеҙ. Ул- Н.Мусиндың “Ҡоралайҙар” әҫәре.\nУн беренсе слайд\nҠоралай һүҙе “косуля” тип тәржемә ителә.Ҡоралай тураһында белешмә бирелә. Ун икенсе слайд\nБыл хайуанҡай — ысын мәғәнәһендә урман-ҡырҙарыбыҙ биҙәге. Һылыу ҡыҙҙарҙы ла хатта ҡайһы яҡта: “Ҡоралай һымаҡ һылыу, етеҙ”, — тиҙәр. Ә урман фонында нәфис йән эйәләре шул тиклем матур күренә — ҡарап туймаҫлыҡ. Уларҙы “бәләкәй болан” тип тә йөрөтәләр. Оҙонлоғо — 100 – 150, бейеклеге 65–100 сантиметр булһа, ауырлығы 60 килограмдан артмай. Ҡоралайҙар ҙур аҡланлы, таулы һирәк урманда йәшәй. Ҡоралай аҙығының 70 процентын үлән тәшкил итә. Шулай уҡ уҫаҡ, тал, йүкә, ҡайын, имән ағастарының япраҡтарын, йәш ботаҡтарын үҙ итәләр, имән сәтләүеге, еләк-емеш менән дә туҡланалар.Был хайуандарҙың төп дошманы — бүре һәм һеләүһен. Йәштәренә төлкө лә һөжүм итә.Ғүмерҙәренә килгәндә, тәбиғи шарттарҙа 11–13 йәшкәсә йәшәйҙәр.\nӘбделнәғим бабай ҡоралайҙарҙы яратып һөйләгән ерҙе табып уҡыу.( Һайланма уҡыу).\nҮҙ үҙемде тикшерәм рубрикаһы.\nСлайдта бирелгән таблица менән эш.13-14 слайдтар\nИжади эш. Уҡыусылар түңәрәктәр эсенә тәбиғәткә бәйле Ниндәй? Кем? Нимә?Ни эшләй? һорауҙарына яуап бирерлек һүҙҙәр яҙалар. Һуңынан ошо һүҙҙәрҙе бәйләп һөйләмдәр төҙөп ҡарайҙар.\nЭйе,беҙгә аҙыҡты ла, кейемде лә дарыуҙы ла, ғөмүмән йәшәү өсөн бөтә нәмәне тәбиғәт бирә. Шулай булғас, урманды һаҡлау ҡағиҙәләрен үтәгеҙ, бер генә ағасты ла, йәнлекте лә зәғифләмәгеҙ. Тәбиғәтте, йылға – күлдәрҙе, урмандарҙы киләсәк быуын өсөн һаҡлағыҙ. Ошоға ҡағылышлы бер мәҡәлде ошо ребустан сисеп уҡыйыҡ әле.\nУн бишенсе слайд\nДәрестә актив ҡатнашҡан уҡыусыларға билдә ҡуйыу.\nӨй эше: 1.Үҙеңә оҡшаған йәнлекте һүрәтләргә.\n2.Урман күрке – нимә ул? тигән һорауға яуап яҙыу.\nБашҡортостан Республикаһы Балаҡатай районы муниципаль районы\nЛәүәле ауылының урта дөйөм белем биреү муниципаль ҡаҙна\nХизбуллина Миңлегөл Мөхәмәтйән ҡыҙы\nНомер материала: ДБ-302439


Ҡырмыҫҡалы районы Шайморатов исемендәге ауыл хужалығы предприятиеһы малсылыҡ һәм үҫемлекселек менән шөғөлләнә\nХужалыҡ табышлы эшләһен өсөн ҡәтғи тәртип булдырылған һәм кадрҙар мәсьәләһе лә ыңғай хәл ителгән. Уңышлы эшләүсе хужалыҡ сәләмәтлеге ҡаҡшаған балаларға хәйриә ярҙамы күрһәтергә лә форсат таба.\nХужалыҡта башлыса ҡара сыбар тоҡомло һыйырҙар үрсетелә. Һөт продукцияһы күләмен һәм сифатын арттырыу маҡсатында малдар менән ентекле тоҡомсолоҡ эше башҡарыла һәм рацион төрләндерелә. Шайморатов исемендәге һөтсөлөк фермаһында 25 кешегә эш урыны булдырылған.\nБыл бинала кисә генә донъяға килгән йәш быҙауҙар. Улар һөт тоҡомло ҡара сыбар һәм Абердин Ангус ит тоҡомло малдарын ҡушып алынған. Абердин Ангус тоҡомло һыйырҙар һауылмай, уларҙың һөтө тәбиғи шарттарҙа быҙау имеҙер өсөн ҡулланыла.\nАлексей Мөхәмәтйәнов, Шайморатов яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең баш мал табибы: «Киләсәктә башҡа тоҡомдарҙы ла үрсетергә иҫәп бар. Һөттөң сифатын күтәреү уның ҡуйылығынан һәм таҙалығынан да тора. Әлеге ваҡытта һөт ҡуйылығы 4,5 бүлем тәшкил итә. Беҙ аҙыҡ сифатын арттырып, һөт ҡуйылығын да күтәрергә ниәтләйбеҙ».\nарттырырға иҫәптәре. Калифорния ҡуяндары ла ветеринария өлкәһендә төплө белем менән ҡоралланған егәрле ҡулдарҙа яҡшы үрсем бирә. Юғары сифатлы ҡуян ите Өфө ресторандарында ҙур ихтыяж менән ҡулланыла. Әйткәндәй, ҡуян балаларын шәхси хужалыҡтарҙа үрсетеү өсөн 300 һумдан һатып алырға мөмкин. Шайморатов исемендәге ауыл хужалығы предприятиеһында заман менән бергә атлаусы йәштәр фекеренә таянып эш итәләр.\nРадмир Сәлихов, Шайморатов исемендәге яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең үҫеш директоры: «Яҡын киләсәктә беҙҙең планда һөт эшкәртеү линияһын ҡороу .Әлеге ваҡытта был проект өҫтөндә эшләйбеҙ.Уны тормошҡа ашырыу беҙгә һөт продукцияһынан алынған тауарҙы ҡулланыусыға сифатлы һәм уртаса баҙар хаҡтарынан да ҡиммәт булмаған хаҡҡа һатыуға сығарырға мөмкинлек бирәсәк».\nШайморатов исемендәге хужалыҡта 800 -ҙән ашыу мал аҫрала. Һөт һәм ит йүнәлешендә эшләүселәр киләсәктә сеймалдан, сифатлы һәм бөтә санитар талаптарға яуап биргән үҙ продукцияһын да етештереп, магазин кәштәләренә сығарырға иҫәп тота. Хужалыҡ Башҡортостан юлдаш телевидениһының хәйриә акциялары аша сәләмәтлеге ҡаҡшаған балаларға аҡсалата ярҙам күрһәтә. Лейкоздан яфаланыусы 11 йәшлек Әмир Ҡарасуринға аҡсалата ярҙам ителгән. Киләсәктә лә Шайморатов исемендәге хужалыҡ сәләмәтлеге ҡаҡшаған балаларға хәйриә ярҙамын дауам итәсәк.


Астафьева Тамара Аркадьевна — Башҡорт Википедияһы\nСССР, РСФСР, Яҡут Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы, Зырянка[d]\nНародный врач СССР[d]\nАстафьева Тамара Аркадьевна (1937 йыл) — совет, Рәсәй табип-педиатры. СССР-ҙың халыҡ табибы (1985).\nТамара Астафьева 1937 йылдың 14 мартында Зырянкала (Яҡутстан) тыуа.\nБер йылдан һуң ғаиләләре менән бергә Новосибирскиға күсенәләр. 2 йәшендә ғаилә Кемерово өлкәһе>нә Киселевскиға күсенә.\nТамара Астафьева мәктәпте тамамлағандан һуң Томск дәүләт медицина институтына уҡырға инә.\n1963 йылда институтты тамамлағас, Томск өлкәһенең Асино ҡалаһының үҙәк ҡала дауаханаһына ебәрелә, һәм бында 25 койкалыҡ балалар бүлеге мөдире һәм балалр табыу йортонда табип-неонатолог була. 1965 йылдан — район педиатры.\nДауахананың профком рәйесе була.\nИнә 1972 йылда КПСС сафына инә.\nБалалар поликлиникаһында 2006 йылға тиклем эшләй, әммә инсульт һөҙөмтәһендә табиплыҡ практикаһын ҡалдырырға мәжбүр була. Һуңынан тағы биш йыл Асино автотранспорт предприятиеһында табип булып эшләп, пенсияға сыға.\nБуласаҡ тормош иптәше Анатолий мпенән 1964 йылда бнейеү майҙансығында таныша. Никахта ике балалары тыуа: Светлана — балалар поликлиникаһында шәфҡәт туташы һәм Аркадий — Томск хәрби-медицина академияһы уҡытыусыһы.\nСССР-ҙың халыҡ табибы (1985)\n«Почёт Билдәһе» ордены (1972)\nРФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Рәхмәт хаттары (1976, 1980, 1984)\nПрофсоюз өлкә комитетының Маҡтау ҡағыҙы (1984, 1986)\nПрофсоюз Үҙәк Комитетының Маҡтау ҡағыҙы һәм Рәхмәт хаты (1989, 1996)\nТомск өлкәһе һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренең почет китабына индерелгән (1997).\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Астафьева Тамара Аркадьевна // Ежегодник Большой Советской Энциклопедии, 1986 (вып. 30). М., «Советская энциклопедия», 1986. стр. 558\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Астафьева_Тамара_Аркадьевна&oldid=947997 ҡабул ителгән\nСаха Республикаһында тыуғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:06 8 май 2020 үҙгәртелгән.


БашДУ-ла Жәлил Кейекбаевтың иҫтәлегенә арналған конференция үтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашДУ-ла Жәлил Кейекбаевтың иҫтәлегенә арналған конференция үтә\n16:05, 27 октября 2011 Йәмғиәт\nБашДУ-ла «Профессор Жәлил Кейекбаев һәм уның Урал-Алтай һәм төрки филологияһы үҫешенә индергән өлөшө» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы үтә. Форум билдәле ғалимдың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы билдәләү сиктәрендә ойошторола.\nСарала ҡатнашыусыларҙы юбилей сараларын үткәреү буйынса ойоштороу комитеты етәксеһе, Башҡортостан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина сәләмләне. Ул яҙыусының ҡыҙы, Башҡорт дәүләт педагогия университетының педагогика кафедраһы доценты Зөһрә Жәлил ҡыҙын сәхнәгә саҡырҙы һәм гөлләмә тапшырҙы.\nЗөһрә Кейекбаева, үҙ сиратында, республика Хөкүмәтенә, айырыуса атаһының китаптарын баҫтырыуҙа ярҙам күрһәткәндәре өсөн рәхмәтен белдерҙе.\nБашҡорттар араһында тәүге филология докторы ҡыҙы яңыраҡ атаһының дәфтәрҙәре араһынан уның йәшерәк саҡта яҙған шиғырҙарын табыуы хаҡында әйтте. Унда ғалим, кешене балалар үлемһеҙ итә, тигән фекер йөрөтә. Зөһрә Жәлил ҡыҙы үҙе тәржемә иткән шиғырын уҡып ишеттерҙе.\nСарала шулай уҡ Татарстандың Фәндәр академияһы академигы, 83 йәшлек тел белгесе Мирфәтих Зәкиевҡа БашДУ-ның почетлы докторы тигән исем бирелде.\nАртабан конференция ете секция буйынса дауам итте. Дөйөм алғанда ғалимдар Жәлил Кейекбаевҡа, тел ғилеменә арналған башҡорт һәм рус телдәрендә 135 доклад уҡыны.\nТеги: фән, хәтер


“Өфөнефтемаш” хеҙмәткәрҙәре Владивостоктан ҡайта башланы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n05 декабря 2019 — 12:01 ГТРК «Башкортостан»\nРадий Хәбиров Алыҫ Көнсығышҡа вахта менән эшкә китеп ҡатмарлы хәлдә ҡалған яҡташтарыбыҙға ярҙам күрһәтеләсәге хаҡында хәбәр итте. Был турала Республика Башлығы социаль селтәрҙәрҙәге шәхси сәхифәләрендә яҙып сыҡты.\nБер нисә көн элек интернет селтәрендә сыҡҡан видео киң резонанс тыуҙырҙы. Яҙманан күренеүенсә, бер төркөм эшселәр йыйылып ниндәй хәлдә ҡалыуҙарын һөйләй. “Өфөнефтемаш” компанияһы аша эшкә киткән вахтасылар айҙар дауамында хеҙмәт хаҡы алмауҙары, хатта юллыҡ та аҡсалары булмауы хаҡында хәбәр итә. Был хәлде Республика Башлығы ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырманы. “Владивостоктағы хәл тураһында ишетеү менән мин Хеҙмәт инспекцияһы һәм министрлығына тикшереү башларға ҡуштым. Бындай ғәҙелһеҙлеккә юл ҡуйған эш биреүсе законға ярашлы язаһын аласаҡ” – тип яҙып сыҡты Радий Фәрит улы.\n“Өфөнефтемаш” предприятиеһы вәкилдәренең быға ҡарата үҙ фекере. Вахта менән эшкә киткән хеҙмәткәрҙәрен етәкселек ялҡаулыҡта ғәйепләй. Ойошма үҙ сиратында эшселәрҙең хоҡуҡтары бөтөнләй боҙолмай тип аҡлана. Хеҙмәт шарттары үтәлә, ә эш хаҡын ваҡытында алмауҙарында улар үҙҙәре ғәйепле тине ойошма етәксеһе. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда Владивостоктағы эшселәрҙең артабанғы яҙмышы ла хәл ителгән.


Көҙгө йәрминкәләр дауам итә\nБөгөн сауҙа майҙандарында ҡалала йәшәүселәргә арзаныраҡ хаҡҡа сифатлы ауыл хужалығы тауарҙарын һатып алыу мөмкинлеге бирелде. Быға көндөң ямғырлы булыуы ла ҡамаусауламаны.\nИртәнге сәғәт туғыҙ ҙа тулып өлгөрмәҫтән халыҡ йәрминкә ойошторолған майҙанға ағылды. Был аңлашыла. Халыҡ хаҡынан да бигерәк, ауыл хужалығы етештереүселәренең сифатлы аҙыҡ-түлеген һатып алырға ашыға. Сауҙаға көндөң ямғырлы булыуы ла кәртә була алманы\nИглин ҡасабаһында ойошторолған көҙгө йәрминкәлә йәшелсә-емештән тыш, ит продукцияһы ла һатылды. Хаҡтар магазиндыҡынан әллә ни айырылмай. Бер килограмм ит 280-320 һум. Шулай ҙа, һатыулашып хаҡын төшөрөп була. Ә бына йүкә балының хаҡын кәметеү икеле. Сөнки уның сәскә атҡан ваҡытында ямғыр күп яуыуы сәбәпле, уңыш маҡтанырлыҡ түгел. Шулай ҙа күпләп умарта тотоусылар һатырлыҡ бал туплай алған.\nБаш ҡала йәрминкәләрендә сәскә, емеш ағасы үҫентеләре лә күп һатылды. Майҙанда бер юлы биш-алты нөктә эшләне. Һатыусылар ағас үҫентеһен һатып алыр алдынан, уның тамырына, ботаҡтарына иғтибарлы булырға саҡырҙы. Сөнки һуңғы ваҡытта мутлашып сауҙа итеү осраҡтары йышайҙы, ти баҡсасылар\nЙәшелсәгә килгәндә, помидор сортына ҡарап 50-70, кишер менән һуған килограммы 20, картуф 15, татлы борос 30 һумға тәҡдим ителде. Йәрминкәлә шулай уҡ, көньяҡ емештәре лә һатылды. Ул магазинға ҡарағанда, ике тапҡырға арзан булыуы менән алдырҙы. Көҙгө йәрминкәләр ҡышҡы һыуыҡтар төшкәнсе дауам итә. Аҙна һайын шәмбе, йәкшәмбе көндәрендә эшләй.


Бур ҡорбаны булмаҫ өсөн 6 ысул » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Бур ҡорбаны булмаҫ өсөн 6 ысул\n20.08.2019 Бур ҡорбаны булмаҫ өсөн 6 ысул\nБурҙар күп. Уларҙан да бигерәк асығауыҙҙар күп. Түбәндәге саралар, моғайын, һеҙгә ярҙамсы була алыр.\nӨйҙән сыҡҡанда утты һүндермәү\nҠараҡтар тәҙрәгә ҡарап ҡына йөрөй. Шуға ла кисен үҙегеҙ өйҙән сыҡҡанда утты һүндермәү яҡшыраҡ булыр.\nӘ оҙайлы ялда булғанда ни эшләргә, тиерһегеҙ. Баҡһаң, таймерлы розеткалар һатыла икән. Шуны алығыҙ ҙа, кисен бер-ике сәғәткә тоҡанырлыҡ итеп ҡуйып китегеҙ.\nПочта йәшниген буш тотоу\nБурҙар почта йәшнигенә лә күҙ һалыусан. Ул тулы булһа, тимәк, хужалар өйҙә юҡ. Оҙаҡҡа китһәгеҙ, күршегеҙгә асҡысын бирегеҙ, йәшникте бушатып торһон.\nСоциаль селтәрҙә һаҡ булыу\nӘлбиттә, бөгөн һәр кемдең социаль селтәрҙә сәхифәһе бар һәм ул унда маҡтанып алырға ла ярата. Маҡтанмаған хәлдә лә, фотоға төшөргә ярата. Йә алтындарын тағып, йә бай фатирын күрһәтеп. Адресығыҙҙы нисек табалармы? Шулай булыуы ла мөмкин: сәхифәгеҙҙәге берәй дуҫығыҙҙан ипле генә итеп һораясаҡтар.\nКафела “байлығыңды” күрһәтмәү\nКафе-фәләнгә йөрөргә яратһағыҙ, һаҡ булырға ла өйрәнегеҙ. Сөнки бурҙар бында етерлек. Телефонығыҙҙы янығыҙға һалмағыҙ – сумканан сығармау яҡшыраҡ. Ғөмүмән, сумкағыҙҙы ҡарап ҡына тороғоҙ.\nСиратта көшөлөгөңдө һәм картаңды һаҡлау\nБеҙҙең илдә иң зиҡытҡа тейгәне нимә, беләһегеҙҙер? Эйе, сираттар. Бурҙар бында ла эшләй. Улар банкомат янында ла була: картағыҙҙы ҡапларға өйрәнегеҙ. Касса тирәһендә көшөлөгөгөҙҙө оҙаҡ асып тормағыҙ: бурҙың ҡулы ла оҙон, күҙе лә үткер.\nСумкаңды яурыныңа арҡыры аҫып, гел алдыңда тотоу\nҠатын-ҡыҙҙарҙың яратҡан сумочкаларында нимә генә юҡ! Уны яурынға аҫыпмы, беләккә тағыпмы йөрөгәндә лә һаҡ булыу кәрәк. Иң яҡшыһы – яурын аша арҡыры тағып, күҙ алдыңда тотоу. Бур транспортта йә әлеге лә баяғы сиратта сумканың ҡайышын ҡырҡып алырға ярата. Онотмағыҙ!


Ир-егеттең йөрәгендә эйәрле йүгәнле ат ятыр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ир-егеттең йөрәгендә эйәрле йүгәнле ат ятыр\nИр-егеттең йөрәгендә эйәрле йүгәнле ат ятыр 22.06.2016 // Йәмғиәт / Анонстар\nСағылдарҙа үҫкән олпат имән кеүек, кешелектең йәшәйеш ағасы ла тамырҙарынан һут ала. Тарихын онотҡан халыҡтың киләсәге юҡ. Илем, халҡым тип йәшәгән ата-бабаларыбыҙҙың, ир-уҙамандарҙың, ҡатын-ҡыҙҙарҙың милләт яҙмышы өсөн түккән көс-ғәйрәте тере һыу кеүек быуындарҙан быуындарға күсә килә, еңеүҙәргә рухландыра. Улар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәр мәңгелек хәтер булып йәшәй.\nАғиҙел ярында ярһыу толпарға атланған Салауатыбыҙ бөгөн дә алғы сафта. Бөйөк мәғрифәтсебеҙ Аҡмулла Башҡорт дәүләт педагогия университеты алдындағы майҙанда йәштәргә нәсихәттәрен һөйләй, Башҡорт дәүләт академия драма театрына килгән тамашасыларҙы тәүге халыҡ шағиры Мәжит Ғафури сәләмләй, уйсан ҡараштарын алыҫтарға төбәп, үҙенең данлы исемен йөрөткән урамда Мостай Кәрим баҫып тора, Ҡунаҡһарай янындағы гүзәл майҙанда Заһир Исмәғилев моң донъяһына сумған... Ғөмүмән, халҡыбыҙҙың аҫыл шәхестәре, батыр улдары Шәһит Хоҙайбирҙин, Александр Матросов (Шакирйән Мөхәмәтйәнов), Миңлеғәле Ғөбәйҙуллин, Муса Гәрәев, Рәми Ғарипов, Арыҫлан Мөбәрәков хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәр баш ҡалабыҙ урамдарын, парктарын биҙәй. Былтыр асылған “Ете ҡыҙ” һәйкәл-фонтаны тирәһе ҡала халҡының яратҡан урынына әйләнде. Шулай уҡ халҡыбыҙҙың милли асылын сағылдырған “Ҡурайсы”, “Зөһрә ҡыҙ”, “Аҡбуҙат” һындары ла төйәгебеҙ күрке булып тора.\nКүптән түгел Өфөлә яңы һәйкәл барлыҡҡа килде. Атын йүгәненән тотҡан милли кейемдәге башҡорт егете һыны Комсомол – Урман техникумы урамдары сатында урынлашҡан. Һәйкәлдең авторы – Хәлит Ғәлиуллин. Үҙе әйтеүенсә проектты эшләргә башҡорт эпостары этәргән. Скульптор һындарҙы бер ай дауамында пластик һауыттарҙан яһаған һәм бронза төҫөнә буяған. Тиҙҙән Хәлит Ғәлиуллин Аҡбуҙатҡа һәм балаһы менән инә айыуға һәйкәл төҙөй башларға ниәтләй.\nБына шулай, халҡыбыҙҙың данлы тарихын мәңгеләштереү, тормошобоҙға йәм һәм ғәм өҫтәү һәр беребеҙҙең ҡулынан килә. Хатта аяҡ аҫтыңда ятҡан бәләкәй генә сүпте алып ташлау ҙа ҡалабыҙҙың йөҙөн балҡытып, кешеләрҙең күңелен нурлап ебәрер.