Кальмар унияһы — Башҡорт Википедияһы\nКа́льмар унияһы (дат., норв., швед. Kalmarunionen) — дан королдәренең юғары власы аҫтында Дания, Норвегия һәм Швеция короллектәренең шәхси унияһы (1397—1523). Илдәр үҙҙәренең суверенитетын юғалтҡан, әммә киң автономияны һаҡлаған. Мәнфәғәттәрҙең айырымланыуы (Дания өҫтөнлөк итеүе бигерәктә Швецияның ризаһыҙлығын тыуҙырған) низағҡа килтергән һәм 1523 йылда берлектең тарҡалыуына килтерә.\nунияның гипопетик флагы унияның гербы\nКальмар унияһы 1500 йылда\nБаш ҡала Копенгаген\nХалҡы 4 000 000 (1500)\nИдара итеү формаһы ҡатлам-вәкиллекле монархия\n1 Берлектең инештәре\n2 Берлекте ойоштороу\n4 Тулыһынса тарҡалыу\nXIV быуатта Скандинавияла немец иҡтисади һәм сәйәси экспанцияһына ҡаршы тороу өсөн уния (берләщмә) барлыҡҡа килә. Был осорҙа ирекле ҡалалар һәм Ганза тора-бара Скандинавияла бөтә сауҙаны үҙ ҡулына алған. Немецтарҙың үтеп инеүе скандинав интеграцияһына көсәйткән. Климаттың насар яҡҡа үҙгәреүе XIII—XIV быуаттарҙа иҡтисади көрсөк тыуҙырған, был Кальмар унияһын ойоштороуға икенсе фактор булған. Күп кенә аҡһөйәк скандинав ғаиләләре барлыҡ Төньяҡ Европа буйлап биләмәләргә эйә булған, уларға берҙәм королдең булыуы үҙ ерҙәрен һаҡлап ҡалыу өсөн гарантия биргән, сепаратизмдан ҡурсалаған. Дания үҙе генә сәйәси амбицияларын тормошҡа ашыра алмаған: ул Шлезвигтан һәм Балтик буйынан китергә мәжбүр булған. Норвегия королдәренә әүҙем сәйәсәт алып барыу өсөн үҙ ресурстары етмәгән. Былар барыһы ла унияның барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ иткән. Швеция-Норвегия унияһы Кальмар унияһы төҙөлөүенең бер этабы булған.\n1364 йылда Фолькунгтар династияһының һуңғы Швеция короле (бер үк ваҡытта 1319—1355 йылдарҙа Норвегия короле) Магнус Эрикссон тәхеттән ҡолатыла, ә Швеция короле итеп немец герцогы Альбрехт Мекленбургский һайлана. Унан алдараҡ Магнус Эрикссон Норвегиянан ҡыуылған, бында уның улы Хакон Магнуссон тәхеткә ултырған. Альбрехт Мекленбургскийҙың сәйәсәте менән риза булмаған дворяндарҙың бер өлөшө король Вальдемар IV Аттердагтың ҡыҙы һәм вариҫы, Норвегия короле Хакон Магнуссондың вафат булған улының тол ҡатыны, Дания королеваһы Маргаританы улы Олаф менән бергә тәхеткә ултырырға саҡырған.\n1380 йылда Дания һәм унан иҡтисади бойондороҡло булған Норвегия королева Маргарита Датская власы аҫтында шәхси унияға берләшкән. 1387 йылда Маргаританың улы Олаф үлгән һәм Маргарита Швецияның тулы хоҡуҡлы хужаһы һәм законлы хакимәһе тип иғлан ителгән. 1389 йылда Швеция короле Альбрехт Мекленбургский берләшкән Дания-Швеция ғәскәрҙәре тарафынан тар-мар ителгән. 1397 йылда Кальмар замогында уния төҙөү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылған. Дания, Швеция һәм Норвегияның короле итеп королева Маргаританың туғаны Эрик Померанский ҡуйылған. Килешеүгә ярашлы өс илдең берҙәм монархы һәм власть тура ирҙәр линияһы буйынса күсергә тейеш булған. Әгәр королдең балалары булмаһа, бөтә өс илдең вәкилдәре яңы монархы итеп һайлана. Һуғыштар йәки ихтилалдар барлыҡҡа килгән осраҡта илдәр бер-береһенә ярҙам итергә тейеш була. Сиркәүҙең привилегиялары билдәләнә. Короллектең эске үҙаллылығы һәм эске закондарҙы хөрмәт итеү һыҙыҡ өҫтөнә алына.\nМаргарита хакимлыҡ итеүе осоронда король власы нығына барған, был монарх һәм аристократия араһында ҡаршылыҡтар тыуҙырған, әммә король Эрик хакимлыҡ итеүе осоронда (1412—1439 йылдар) был асыҡ ихтилалға килтергән. Маргарита һәм Альбрехт араһында низағ королеваны Ганза берлеге менән килешеү төҙөргә мәжбүр иткән, шуның менән Ганзаның Скандинавияла иҡтисади өҫтөнлөгөн раҫлаған. Король Эрик киреһенсә Любектан һәм Ганзанан бойондороҡлоҡто бөтөрөргә тырышҡан был һуғыштың башланыуына килтергән. Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург һәм Померанияла һуғыштар халыҡҡа һалымдарҙың артыуына килтергән һәм Швеция өсөн мөһим булған тимер экспортын туҡтатҡан, һөҙөмтәлә Даларне провинцияһында Энгельбрект Энгельбректсон етәкселегендә ихтилал тоҡанған. 1435 йылда Энгельбрект Энгельбректсон хаким тип һайланған, әммә тиҙҙән үлтерелгән. Көрәште швед дворянлығы лидеры Карл Кнутссон Бунде етәкләгән, ул 1438 йылда риксрод тарафынан Швеция короле Карл VIII итеп һайланған. Эрик уния короле тәхетенән алып ташлана (1438—1439), уның урынына туғаны Кристофер III Баварский ултыра. Кристоферҙың балалары булмай һәм ул 1448 йылда вафат булғандан һуң власть вакуумы барлыҡҡа килгән. Швеция яңы король итеп Карл Кнутссонды һайлай һәм шулай итеп швед тажы аҫтында унияны тергеҙергә теләй. 1449 йылда Карл VIII шулай уҡ Норвегия короле итеп һайлана, әммә Дания короле итеп Кристиан I Ольденбургский ҡуйыла. Артабанғы 70 йыл дауамында Дания һәм Швеция араһында бер туҡтауһыҙ унияла өҫтөнлөк итеү өсөн көрәштә үтә.\nШвеция регенты Стен Стуре өлкән 1503 йылда вафат булғас, үҙ-ара низағтарға Дания короле Кристиан II ҡыҫыла. 1517 йылда швед яҡлыларына таянып унияны көс ҡулланып тергеҙергә маташҡан. 1517 һәм 1518 йылдарҙағы ике уңышһыҙ ынтылыштарынан һуң Кристиан II Датский 1520 йылда Осунден күле боҙондағы алышта еңә, был алышта көнәркәше Стен Стуре өлкән һәләк була һәм Стокгольмды биләй. 1520 йылғы Стокгольм ҡанлы мунсаһынан ҡасып ҡотолған Густав Эрикссон Васа тиҙҙән Смоланд урмандарында яңы ихтилал күтәргән, һөҙөмтәлә 1521 йылда шведтар йәнә датчандарҙы ҡыуғандар. 1523 йылдың 6 июнендә Стренгнестә Густав Эрикссон Швеция короле итеп һайлана, был фактик рәүештә унияны боҙған. Тулыһынса Дания-Швеция унияһы 1570 йылғы Штеттин солохо менән бөтөрөлгән, уның шарттары буйынса Дания короле Швеция тәхетенә дәғүәләренән баш тартҡан, ә швед короле датчандар ҡулында ҡалған Норвегияга дәғүәләр белдермеҫкә тейеш булған.\nКальмар унияһының ҡалдыҡтары 1536 йылға тиклем йәшәгән, ошо йылда Дания Норвегияны үҙенең провинцияһы тип иғлан иткән һәм шулай итеп Дания өҫтөнлөк иткән Дания-Норвегия унияһы барлыҡҡа килгән. Норвегия үҙ закондарын һәм ҡайһы бер дәүләт институттары һаҡлап ҡалған, әммә элекке Норвегия территориялары — Исландия, Гренландия, Фарер утрауҙары — Дания идаралығына күсә. 1814 йылда Дания Норвегияны Швеция кооленә тапшырырға мәжбүр була. Был ваҡиғалар XIX быуат уртаһында элекке Кальмар унияһы илдәрен (Финляндиянан тыш) берҙәм монархияға берләштереү өсөн хәрәкәттең барлыҡҡа килеүенә килтерә.\nФорстен Г. В. Кальмарская уния // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nКальмар унияһы Викимилектә\nЕвропа в период развитого феодализма. Глава 7. Северная Европа В XII-XV вв. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 май 2003.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кальмар_унияһы&oldid=860657 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 16 ғинуар 2019 в 23:01\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:01 16 ғинуар 2019 үҙгәртелгән.


«Китап» нәшриәтендә Башҡортостан умартасылығы тарихы буйынса китап донъя күрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Китап» нәшриәтендә Башҡортостан умартасылығы тарихы буйынса китап донъя күрҙе\n15:32, 14 мая 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 14 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған «Башҡортостан умартасылығы тарихы» китабы донъя күрҙе. Унда төбәктәге умартасылыҡ үҫешенә ҡыҫҡаса тарихи күҙәтеү бирелгән, билдәле умартасыларҙың һәм уларҙың уҡыусыларының тормошо, урындағы халыҡтың солоҡ умартасылығын тергеҙеүгә һәм һаҡлауға индергән өлөшө хаҡында бәйән ителә.\nБаҫманың авторҙары Евгений Петров менән Андрей Гнездин ҡырағай бал ҡорто менән күп йылдар эшләү тәжрибәһе нигеҙендә биологик үҙенсәлектәрҙе өйрәнә, ғәмәлдә ҡулланыу буйынса кәңәштәр бирә, тәҡдимдәр индерә. Уларҙы бойомға ашырыу, һис шикһеҙ, тармаҡты артабан үҫтерергә ярҙам итәсәк. Авторҙар Башҡортостан умартасылығы хаҡында тарихи мәғлүмәттәрҙе Өфө, Ҡазан, Рязань, Мәскәү, Пермь ҡалалары китапханаларында һәм архивтарында туплаған.\nКитапты «Китап» нәшриәтенең фирма магазинында һатып алырға мөмкин.


Советтар Союзы Геройы Федор Иванович Белов 1920 йылдың 2 1 февралендә Түбәнге Әүжәндә крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Тулы булмаған урта белемгә ала, Баймаҡ тау - металлургия техникумында уҡый, руда сығарыу урындарында эшләй. 1941 йылдың август айында Совет армияһына саҡырыла.\nБөйөк Ватан һуғышында 1942 йылдың июль айынан башлап ҡатнаша. 683 - сө артиллерия полкы орудиеһы командиры, өлкән\nсержант Федор Белов 1945 йылдың 26 ғинуарында үҙенең ҡурҡыу белмәҫ яугир булыуын раҫлай. Олау (Польша) районында Одер йылғаһы аша сығыусы атышсы подразделениеға ярҙам итеп, ул орудиеһын асыҡ ут позицияһына сығара һәм дошмандың ҡаршы яҡ ярҙағы ут нөктәләренә тоҫҡап атып, беҙҙекеләргә\nплацдармды баҫып алырға булышлыҡ итә. Һыу баҫҡан боҙ буйлап расчет орудиены йылға аша сығара һәм пехота ғәскәре менән бергә төн буйына гитлеровсыларҙың һөжүменә ҡаршы тора, баҫып алынған сикте күҙ ҡараһындай һаҡлай. Советтар Союзы Геройы исеме яҡташыбыҙға 1945 йылдың 10 апрелендә бирелә.\nГеройҙың хәрби юлы тураһында 214 - се атышсылар дивизияһы\nветерандары советы рәйесе Ғилманов түбәндәгеләрҙе һөйләй:\n- Нисектер минең ҡулыма 6 - сы немец армияһы адъютантының\nкитабы килеп эләкте. Полковник Адам үҙенең китабында 1942 йылдың 25 июлен һүрәтләй: хәтерҙә, көн аҙағына яҡынлашҡан ине, штаб палаткаһы эргәһендә тыныс ҡына әңгәмәләшеп ултырабыҙ, шул саҡ штаб буйынса дежур һалдат йүгереп килеп армия штабы начальнигының ҡолағына нимәлер шыбырҙаны, һәм ге нерал ҡыҙара бүртеп армия командующийы Паулюсҡа йүгерҙе".\nБаҡһаң, дежур һалдат штаб начальнигына Түбәнге Чирск станицаһынан көнбайыштараҡ немец ғәскәрҙәре уңышһыҙлыҡҡа оср ауы тураһында доклад яһаған икән. Немецтар рустарҙың көслө ҡаршылығына тап булыуы, күп юғалтыуҙар кисереүе\nбилдәле була. Һәм Вильгельм Адам "Башҡаса Ҡыҙыл Армия сигенмәне", - тип һығымта яһай.\nБында һүҙ нәҡ беҙҙең 214 - се дивизияның дошмандың барлыҡ\nһөжүмдәрен кире ҡағыуы, тимәк, Федя Белов һәм башҡа артиллеристарҙың да ҡаҙанышы тураһында бара.\nБер генә эпизодты билдәләп китәм. Дон йылғаһы аша сығыусыларҙы 780 - се полк һәм артполктың бер дивизионы ҡаплай. Пехота һәм артиллерия ғәскәрҙәре (улар араһында Федор Белов та була) дошмандарҙың һөжүмен геройҙарса кире\nҡаға. Артиллеристар бер нисә сәғәт рәттән ут яуҙыра, ҡайһы ваҡыт орудиеға бер - ике кеше ҡала. Сираттағы һөжүм ваҡытынд а Беловтың 76 миллиметрлыҡ тубы кипсәлә. Федя расчетһыҙ ҡалған 122 миллиметрлыҡ гаубицаға күсә һәм ут яуҙырыуын, дошмандарҙы ҡырыуын дауам итә.\nСталинград өсөн Белов Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән наградлана.\nАртабан орудие командиры, 683 - сө артиллерия полкының ут\nвзводы командиры коммунист Федор Белов Курск һуғышын үтә, У краинаның ҡала һәм ауылдарын, Молдавия һәм Румыния, Польша һәм Германияны дошмандан таҙартыуҙа ҡатнаша.\n1945 йылдың ғинуар көндәрендә Беловтың ут взводы беҙҙең дивизияның алдынғы подразделениелары менән бергә Одерға сыға. Немецтар иҫтәренә килеп өлгөрмәҫ элек Беловтың артиллеристары Имам Дүсмәтовтың атышсылары менән бергә\nйоҡа боҙ өҫтөнән Одер аша сыға һәм йылғаның көнбайыш ярын б аҫып ала. Разведчиктар, пехота һәм Федор Беловтың артиллеристарынан торған ҙур булмаған төркөм үҙенең ике туб ы менән Нейендорфҡа яҡынлашҡанда фашистар һөжүмгә ташлана. К өстәр тигеҙ булмаған һуғыш тәүлек буйына дауам итә, беҙҙең геройҙар плацдармды дошманға бирмәй, взвод командиры Федор Белов та үҙ урынында ҡала.\nТиҙҙән уға Советтар Союзы Геройы исеме бирелеүе тураһында\nБөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Белов тыуған яғына әйләнеп ҡайта. 1948 йылда өлкә партия мәктәбен тамамлай. 194 9 йылда Сибайға күсә. Баҡыр - көкөрт комбинатында гражданлыҡ\nоборонаһы начальнигы булып эшләй. Магнитогорск - Сибай тимер юлы төҙөлөшө башланғас, Беловты унда начальник урынбаҫары итеп тәғәйенләйҙәр.\nФедор Иванович Белов 1979 йылда вафат була. Сибайҙа ерләнгән. Баймаҡта, Сибайҙа, Белоретта уның исемен йөрөтөүсе\nурамдар бар. Белоретта Герой иҫтәлегенә бюст ҡуйылған.


Янһары ауылы тарихы — Викидәреслек\nЯнһары ауылы (Яңы Собханғол) — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы ауылы.\n1 Янһары ауылы тарихы\n2 Мөсәттәр ҡайҙан килеп сыҡҡан\nЯнһары ауылы тарихыҮҙгәртергә\nЛегенда түбәндәгесә һөйләнелә. Бик күп йылдар элек Ағиҙел буйында “Иҫке ыҙма” тип аталған урында, дала яҡтарынан килеп Янһары исемле ҡарт үҙенең улдары менән утар ҡороп ултырған.\nУтар урыны Янһары ҡартҡа оҡшап етмәгән. Унын сәбәптәре лә бик куп:туғайҙы яҙғы осорҙа һыу баҫҡан, Ағиҙелдән урыҫтар ағас ағыҙған.\nҘур баржаларҙы Ағиҙел үрендәге Үҙән, Әүжән, Белоретта ағыҙған суйынды түбәнгә ағыҙғандар, ауыл халҡын баҫымсылыҡ иткәндәр.\nНыҡ ҡартайғас Янһары ҡарт улдарына ауыл төҙөп ултыртыр өсөн уңайлыраҡ урын эҙләргә булған. Берҙән-бер көндө ул һыбай утарҙан сығып хәҙерге ауыл ултырған урынға килгән.\nБәйет тауы итәгендә ул атынан төшкән һәм хәл алыр өсөн ергә ятып торған,бәйет әйткән:\nАталары оҙаҡ ҡайтмай торғанда улдары хафаланып эҙләрга сыҡҡандар һәм Янһары ҡартты Бәйет итәгенда тапҡандар. Ҡарт:”Мин ятҡан тау Бәйет, итәге – мәйет булыр”-тигән\nМөсәттәр ҡайҙан килеп сыҡҡанҮҙгәртергә\nБик борон ер-һыу биләнеп бөтмәгән саҡтарҙа Саҡмағош йылғаһы буйына Темәс ауылы кешеләре килеп сыға. Һәм был яҡтарҙы оҡшатып Саҡмағош ауылына нигеҙ һала.\nКүсеп ултырған ауыл халҡы Нөгөштә (Ярыу йылғаһы тамағында), Буҙбейәлә (Алағуян буйы), Ҡараһыйырҙа утар ҡора. Бер көндө ҡырғыҙҙар утарҙы килеп баҫа. Улар бөтә малды һәм Әлеш исемле олатайҙы ҡоллоҡҡа алып китәләр, беҙҙең Мөсәт олатайыбыҙ тегеләрҙән ҡотолоп ҡала.\nҠырғыҙҙар быҫып алған малын Баҙал аша ҡыуып, хәҙерге Әлеш йәйләүендә йоҡларға туҡтайҙар. Ҡырғыҙҙарҙың бик шәп ерән юрғалары була. Йоҡларға ятҡанда уларҙы арҡанлап һаҡлайҙар. Әммә һаҡсы таңға ҡарай йоҡлап китә.\nБыл саҡ Мөсәт олатайҙын ғәйрәтле сағы була. Ул шым шым ғына килеп тегеләрҙең бер уҡ-һаҙағын һәм арҡандан ерән юрғаһын сисеп ала. Әммә күк юрғаға яҡынайғанда уныһы өркөп, ҡапыл бышҡырына башлай һәм ҡырғыҙҙарҙы уята.\nМөсәт олатай ерәнгә һалып баяғы уҡ-һаҙаҡты алып ҡаса. Ҡырғыҙҙарҙың йоҡо ҡайғыһы китә, тамаҡ туйҙыра һалып, урлаған малдарын ҡыуып юлға сығалар. Имән йортто үтеп, Бүтәгәле ҡырға урала башлағас, бер уҡ күк юрғаның ҡырлы арҡаһын тишеп сыға, икенсеһе бер ҡырғыҙҙың эйәр ҡашына ҡаҙала. Уларҙы ҡурҡыу ала. Ә тау бышынан Мөсәт ҡысҡыра:\n- Баҫып алған беҙҙең малдың дүрттән өс өлөшөн, кешене ҡалдырығыҙ! Ҡалдырмаһағыҙ, барығыҙҙы ла уҡ менән сүпләйем!-ти.\nҠырғыҙҙарҙың күк юрғаһына етер йүгерек булмай. Шуға Мөсәт олатай уны үлтерергә ҡарар итә. Хәҙер уны ерән юрғала бер кем дә ҡыуып етә алмай. Ҡырғыҙҙарға риза булыу әмәле ҡалмай. Әлеш олатайҙы һәм малдың дүрттән өс өлөшөн ҡалдырып, юлға сығалар.\nӘ Мөсәт олатай күренмәйенсә генә ҡырғыҙҙарҙы хәҙерге Ғәлиәкбәрҙең үръяғындағы Оло Нөгөштө сыҡҡансы оҙатып бара һәм Буҙбейгә кискә генә ҡайтып инә. Мөсәт барымтасыларҙың байтағын берәм-берәм атып бөтөрөр ине, ләкин ҡырғыҙҙар теүәл ҡайтмаһа, улар оло яу булыпкире килеүе бар, тип уйлап теймәй.\nБер өлөшө мал биреп ебәреүе шул - баяғы ике юрға хаҡы була. Ошо батыр хөрмәтенә ауылдын исемен Мөсәт, ҡырғыҙҙар йоҡлап киткән урынды Әлеш тип йөрөтә башлайҙар.\nАуыл ерҙәрен ҡараһаң, районда Мөсәт биләгән тиклем ер берәүҙә лә юҡ. Саҡмағош башынан үр яҡҡа ике саҡрым үткәс Тарҡайҙан Боһондоноң уң ярына, Ярыу тамағы, Бәләкәй Нөгөш ике туғай, Суҡраҡты, Яңы Монасип һәм янһары Ҡарағоштоһы, Серәкәй һәм баяғы Тарҡанайға тиклем булған Мөсәт ерҙәре. Яңы Монасип Ҡарағоштоһы уларға нисек киткәндер, мин уныһын белмәйем.\n1966 йылда Яңы Монасипта бесән эшләп яттым. Малайҙарға ике саталы һәнәк эшләп бирҙем дә бесән йыябыҙ. Мораҙым ауылынан Моратшин Талха ағай мәрхүм тай-тулағын әҙләп килеп сыҡты. Сәй эскән саҡта теге ике саталы һәнәккә ҡарап ул:\n- Боронғо олатайҙын ерендә боронғо һәнәк менән йыяһыңмы? Беҙ малай саҡта, һалдаттан ҡайтҡанда янһарылар ошонда йәйләүҙә була торғайнылар, беҙ туҡтап сәй эсеп йөрөнөк-тип һөйләне.\nАлағуян башы (Яңы Мөсәт) Саҡмағош айырыу шулай килеп сыға. Алағуян ҡарттары ауылдарын бүлеү өсөн йылға бышынан ер һорай. Әммә ҡарттар ауыл халҡы менән кәңәшләшеп, ер уртаһынан, йәғни Алағуян башынан ер бирмәҫкә булалар.\nУнда үҙҙәре бүленеп ултыра. Ә Алағуян тамағыларға ерҙе хәҙерге Яңы Собханғол(Янһары) ултырған урынды бирәләр. Беҙҙең зыярат шуға ла уртаҡ ул. Йәйләү урыны итеп Янһарыларға биләмә сиктәренән яландар бирәләр. Ул саҡта Бөрйән һәм Ҡыпсаҡ ырыуҙары араһында ыҙғыштар булғылып торған һам Мөсәт ҡарттары биләмә сиктәренә башҡаларҙы ултырта.\nУл хәҙерге заманда Сатра йылғаһының тамағы.Ул бик күп итеп ҡом, ҡырсын-таш ағыҙып алып килгән. Әлеге көндә лә Сатраның ҡойған ере шул килеш.\nХәҙер ҙә өлкән быуын кешеләре уны Ҡомйылға тип йөрөтәләр. Ҡомйылға ауылынан иң беренсе булып Янһары исемле ҡарт күсеп килеп ултырған һәм йәшәй башлай Янһары ҡартттың улдары ла булған. Ҡарттың Әфәнде исемле улы ла булған. ға әлеге Әфәнде тауының итәгендә өй һалып бирә. Ул шунда йәшәй башлай һәм был тауға Әфәнде исеме бирәләр.\nБыл хәл һуғыш барған мәлдәр булған. Ауылда Ғәле исемле бер кеше йәшәгән. Ул тәбиғәтте яратҡан. Шуға күрә лә, ошо тауға көн һайын еләк йыйырға, йә бәшмәккә менгән. Ул был тауға һәр көн менеп ултырыр булған, шуға күрә лә был тауҙы “ Ғәле тауы” тип атайҙар\nБер көндө бер бабай урманға утынға киткән. Ул оҙаҡэшләп-эшләп ут яғырға булған. Оҙаҡ эшләгәс бабай асыҡҡан һәм уның яғырға саҡматашы бөтә. Һәм ул оҙаҡ уйлап тормай саҡматаш эҙләп сығып китә. Эҙләй торғас бабай саҡматаш табып ала. Ул саҡматашты алһа, шул урындан һыу сыға. Һәм шунан башлап ул йылғаны Саҡмағош тип йөрөтә башлайҙар.\nБөрйәнгә Саҡмағош яланынан китеп барған юлдың уң яғындағы кисеү. Һуғышҡа тиклем Берлек ауылы беҙҙең колхоздың бер бригадаһы булып торған . Хәйрулла игенлекте, сабынлыҡты ҡарап тормай тәртипһеҙ рәүештә тапап шунан тура килеп ауылға инер булған. Кисеү- Хәйрулла кисеүе тип атала.\nКинйәбаев Факилдың өйө ултырған ерҙә йыуан тарбаҡҡарағай булған. Ике ауылйәштәре шул ағас төбөндә осрашып күңел асҡан. Буҙбейә яланы.\nБорон заманда булған был хәл. Бер ауылда бур кеше йәшәгән. Көн һайын берәй кешенең берәй йорт хайуанын урлар булған. Бер көн ул күрше ауылға барып буҙбейә урлаған. Уның ҡолоно булған. Ҡолонон һуйып ашаған ти был бур. Ә үҙе буҙбейәгә ултырып ҡасҡан. Күп ер барған. Төрлө ауылдар, урман-яландар үтеп, һыуҙар кисеп, арып-талып, асығып бер ҙур яланға ял итергә туҡтаған. Ахырҙа буҙбейәһен һуйып, тиреһен тунап, итен айырып бешерергә һалған, ти. Ошо мәлдә бер кеше бурҙы күреп ҡалғауҙарҙы күреп ҡалҡалға барып етәкселәренә әйткән. Бер-нисә кеше һыбай яланға барып сыҡһалар, теге бур ит ашап ултыра, ти. Был бурҙы тотҡандар, ә буҙбейә һуйылған был урынды «Буҙбейә яланы» тип йөрөтә башлағандар. Был ялан ҙур сабынлыҡ булып киткән, йыл һайын кешеләр Буҙбейә яланында ҡышҡылыҡҡа бесән әҙерләйҙәр. (Был легенданы Мырҙабаев Хәсән Атаулла улынан (73 йәш) ейәне Мырҙабаев Инсур Дамир улы яҙып алған).\nБорон ул ерҙәялан булған.Ауыл халҡы унда бесән сапҡан.Мөсәт ауылы халҡының шундай бер йолаһы булған.Һәр йәй еткән һайын тәкә һуйып байрам итә торған булғандар.Шунан бирле был ерҙе Тәкә һуйған буйы тип атап йөрөтәлә Тирмән таш тауы.\nВәлиев Ураз Сабирйән улы 1935 йылдын 1 ғинуарында Бөрйән районы Яны Собханғол ауылында крәҫтиән ғаиләһендә өсөнсө бала булып донъяға килә.\nОлатайымдын бала сағы ауыр була. Тормош олатайыма әле бер, әле икенсе һынауҙарын биреп кенә тора. 6 йәшлек олатайым атайһыҙ тороп ҡала.\nАтаһы 1942 йылда һуғышҡа китә. Шул уҡ йылда Сабирйән олатай Сталинград эргәһендә хәбәрһеҙ юғала. Биш бала әсәй ҡарамағында ҡала. Тормоштары тағы ла ауырлаша. Ураз олатайым бәләкәй генә көйө угеҙ егеп бесәнселәргә таң менән ҡатыҡ ташый.\nОлатайым ни бары 7 класс ҡына тамамлай. Көҙгә ҡарай үҙ теләге менән ФЗО-ға уҡырға бара. Уҡыуҙы тамамлағас Магнит ҡалаһына заводҡа эшкә ебәрелә. Заводта 4 йыл эшләй. Ағаһы Рәхимйән армияға алыныу сәбәпле, өйҙә ир-зат булмағас, кире ауылына, әсәһенә ярҙамға ҡайта. Сөнки өс бәләкәй һенлеһе ҡалған була\nАуылда шофер булып эшләй. Олатайым ғүмеренең күп өлөшөн техника менән бәйләй. Совхозда шофер була. 1995 йылға тиклем һөт ҡабул итеү пунктында эшләй. Шул эшенән пенсияға китә.\nӘлеге ваҡытта олатайыма 78 йәш. Өләсәйем Сабира менән матур итеп донъя көтәләр. Балаларының үҙ ғаилаһе бар. Улар 20 ейән- ейәнсәргә һәм 4 бүлә-бүләсәгә олатай, өләсәй. Мин олатайымды яратам, унын менән ғорурланам. Уларҙын оҙон-оҙаҡ йәшәүҙәрен теләйем\n1938 йылдың 20 февралендә Иҫке Мөсәт ауылында тыуған. Бөрйән совхозында 1969 йылдан 1991 йылға тиклем һауынсы булып эшләй. 1976 йыл “Хеҙмәттәге ҡаҙаныштары өсөн” миҙалы менән, 1984 йылда “Почёт билдәһе” ордены менән бүләкләнә. 1984 йылдан “Хеҙмәт ветераны”.\n1928 йылдың 16 мартында Яңы Собханғол ауылында Ҡарағоловтар ғаиләһендә доньяға килә. Бала сағы ауыр һуғыш йылдарына тура килә.\nҺуғышҡа тиклем бишенсе класты ғына бөтөп ҡала. 1951 йылда мәктәпте бөтөрөп медицина институтына уҡырға инә.\n1957 йылда уңышлы тамамлағас Афзал Дәүләтҡол улы Ҡарағолов ординатурала бер йыл уҡый һәм Белорет ҡалаһына окулист булып эшкә урынлаша.\nБер йылдан ул Өфөгә юллана һәм 5-се поликлиникала эш башлай.\nТәьминәт министрының медицина экспорт комиссияһы рәйесе, Башҡортостандың атҡаҙанған врачы , бөтә Союз офтальмологтар сьездары делегаты.\nАфзал Дәүләтҡол улы ана шулай тотош ғүмерен халыҡ сәләмәтлегенә арнаған.\nТеләүбаев Мозауар Мостафа улы\n1928 йылдың 2 февралендә Яңы Собханғол ауылында тыуған. Атаһы - Мостафа, әсәһе-Фәхернисә.Мозауар олатай 1948 йылда армияға китә,1952 йыл армиянан ҡайтҡас колхозға склад мөдире булып эшкә урынлаша.Тырыш, эшһөйәр малсының эшен һәр саҡ хөкүмәт юғары баһалай.1984 йылдан “Хеҙмәтветераны” Манапов Салауат Мөхәмәтхан улы\n1928 йылда Бөрйән районы Яңы Собханғол ауылында тыуған. Бик бәләкәй көйө, дүртенсе синыфты бөткәстә колхозда хеҙмәт юлын башлап ебәргән. Ғүмер буйы колхозда, совхоз ойошторолғас, шунда эшләгән.1985 йылдан “ Хеҙмәт ветераны”.\nМырҙабаев Сәйфулла Йомағужа улы 1929 йылда Бөрйән районы Яңы Собханғол ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.\nБашланғыс синыфты тамамлағас Сермән ауылына барып тракторист курсында уҡып ҡайтҡан.1949 йылд а Яңы Собханғол ауылында тракторист-механик булып эш башлай. 1976 йылға тиклем тракторист булып эшләй һәм шул йылда вафат була.\n1934 йылда Яңы Собханғол ауылында тыуған. Ауылда ете йыллыҡмәктәпте, һуңынан Иҫке Собханғол мәктәбен тамамлай. 1961 йылда башҡор дәүләт университетының химия- биология факультетын тамамлай. Оҙаҡ йылдар Иҫке Собханғол мәктәбендә уҡыта, Һуңғы йылдарҙа Мәскәү ҡалаһында заводта лаборатория башлығы булып эшләй.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Янһары_ауылы_тарихы&oldid=20081»\nПоследний раз редактировалась 18 ғинуар 2020 в 00:35\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:35 18 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыуға 10 көн ҡалды\n1 июлдән 15 авгусҡа тиклем барған кампанияла милек структураһы һәм формаһы, сәсеүлектәр күләме, мал иҫәбе һәм башҡалар теркәлә.\nИҫәп алыусылар ике меңдән ашыу кеше. Улар махсус уҡыуҙар үткән. Зәңгәр төҫтәге махсус кейем кейгән вәкилдәрҙең үҙҙәре менән танытмаһы, паспорты булырға тейеш. Шулай уҡ улар планшет менән эш итә. Ауылдарҙа иҫәп алыу ниндәй көндә үткәреләсәге алдан иғлан ителә. Мәғлүмәт өсөн милек хужаһының исем-шәрифе яҙылмай, бары һандар ғына теркәлә. Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу быға тиклем 2006 йылда уҙғарылды. Был мөһим кампания ауыл хужалығы торошон, үҫеш тенденцияларын асыҡлауға, агросәнәғәт сәйәсәтен үҫтереүгә булышлыҡ итәсәк.


Шатлыҡ бөркөгән майҙанда ҡурай моңо таралды » Башҡортостан гәзите\nШатлыҡ бөркөгән майҙанда ҡурай моңо таралды\n11-10-2017, 00:09 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт, Башҡорт донъяһы // Баҫып сығарырға\nҠырмыҫҡа иләүе һымаҡ, Ратуша майҙаны ҡайнап тора. Бында Эстонияла йәшәгән төрлө милләт вәкилдәре байрамға йыйылған. Донъя кимәленән ҡарағанда, эстондарҙы аҙ һанлылар иҫәбенә индереүселәр бар, әммә урындағы Департаменттан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Эстонияла бөгөн 150 милләт вәкиле йәшәй. Шулар араһында милли батырыбыҙ Салауаттың һуңғы төйәгендә милләтебеҙҙең ҡотон, бәҫен һаҡлаған “Ағиҙел” башҡорт мәҙәниәте ойошмаһы хеҙмәткәрҙәре лә бар. Уны Салауат Юлаев ордены кавалеры, хөрмәтле яҡташыбыҙ, Баҡалы ҡыҙы Флүзә Хәйруллина етәкләй. Уның саҡырыуы буйынса “Салауат Юлаев вариҫтары” ойошмаһы етәксеһе Виктор Хәкимов, уның хәләле Резида Хәлиулла ҡыҙы, Өфөнөң Ф. Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы уҡыусыһы, улым Хасбулат Абдуллин – дүртәүләп Палдискиға сәйәхәттең икенсе көнөндә Ратуша майҙанында башҡа халыҡ мәҙәниәттәре менән танышабыҙ.\nЭстонияға хәҙер йылы яҡтарҙан да ағылалар, шуға тотош халыҡ һаны ғына түгел, төрлө милләт вәкилдәре лә арта бара. Етмәһә, “Евросоюзға ингән илдәрҙә мигранттар һаны тигеҙ бүленергә тейеш” тигән Брюсселдең яҙылмаған ҡағиҙәһе лә бар.\nБыл дәүләтте бар иткән милләткә ихтирам күрһәтеү йөҙөнән башта улар хаҡында яҙып китәйек. Бөгөн бында 1 317 000 кеше йәшәһә, шуларҙың 900 меңе – эстондар. Әммә тыуымдың кәмеүе, ә ситтән башҡаларҙың ағылыуы һөҙөмтәһендә төп халыҡтың һаны йылдан-йыл аҙая. Эстонияның үҙаллылығы иғлан ителеүҙән алып уларҙың һаны 65 меңгә кәмегән. Бәләкәй күрһәткес түгел, шуға урамдарында тик эстон йәки Европаның башҡа телен генә ишетеү, бер ҡараһаң, ғәжәп күренеш төҫлө. Бында хатта эшкә урынлашҡанда ла эстон телен белеү мотлаҡ. Евросоюз унда ингән дәүләттәрҙең ҡеүәтен һаҡлау маҡсатынан төп халыҡтарҙы, уларҙың телдәрен һаҡлауҙы ла үҙ өҫтөнә алған.\nИлдә, әлбиттә, урыҫтар ҙа етерлек. Ҡасан ғына әле Эстонияның СССР-ҙан тыш йәшәй башлауына – 33 мең кеше үҙен ошо милләттән тип иҫәпләй. Шуныһы бар, мәҫәлән, бындағы урыҫтар үҙҙәренә ҡарата мөнәсәбәттең насар булыуына, эстон телен өйрәнергә мәжбүр итеүҙәренә зарлана. Шул уҡ ваҡытта “Ә ниңә Рәсәйгә ҡайтып йәшәмәйһегеҙ?” тигән һорауға яуап бирергә ашыҡмай...\nҺуңғы йылдарҙа бында Украинанан халыҡ ағылыуы күҙәтелә икән. Кемдер эш эҙләй, икенселәр – тыныс төбәк, өсөнсөләр... Әле улар 23 меңгә яҡын кеше иҫәпләнә.\nАлда һанап үтелгәндәрҙән тыш, Эстонияла 120 мең белорус, 7 мең 600 фин, 2 мең 200 латыш, 1 мең 970 йәһүд, 1 мең 945 немец, 1 мең 940 татар, 1 мең 880 литва, 1 мең 670 поляк милләте вәкилдәре йәшәй. 12 мең 770 кеше – бүтән халыҡтарҙан. Эстондарҙан тыш башҡаларҙың мәҙәни, рухи, тел буйынса хоҡуҡтары 1993 йылда ҡабул ителгән Эстонияла йәшәгән аҙ һанлы милләттәрҙең мәҙәни автономиялары тураһындағы законда тупланған. Уларҙа аҙ һанлы булып иҫәпләнеү Рәсәйҙә лә шул милләт күп түгел, тигәнде аңлатмай. Мәҫәлән, башҡорттар – Рәсәй Федерацияһында һан буйынса дүртенсе урында торған милләт. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, илдә 1 миллион 673 мең 389 башҡорт иҫәпләнә, бынан тыш, милләттәштәребеҙ донъяның бик күп илдәрендә, Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә лә йәшәй. Ә бына Эстонияла бөгөн, 2011 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 112 башҡорт теркәлгән. Шуға ҡарамаҫтан, Башҡортостандан сыҡҡан башҡорто ла, татары ла, сыуашы ла, марийы ла, удмурты ла үҙ-ара аралашып, Флүзә Хәйруллина етәкселегендәге ойошма эргәһендә ҡайнап йәшәй.\n2005 йылдан Миграция фондының элекке башлығы, әйткәндәй, шағир Пауль-Ээрик Руммо тәҡдиме менән 24 сентябрҙә Эстония халыҡтары көнө, йәғни Эстонияның аҙ һанлы милләттәре көнө уҙғарыла. Тап бына ошо байрамға беҙ ҙә ҡушылдыҡ.\nРатуша майҙанында, һәр милләт вәкилдәренең сәхнәләге сығышы менән бер рәттән, йәрминкә палаткаларында милли ризыҡтар, милли кейемдәр, сувенирҙар һатыу бара, этномәҙәниәт йүнәлешендә үҫешкән бәләкәй эшҡыуарлыҡтың сағылышы ла бар бында. Кейеҙҙән эшләнгән фин тауарҙары эргәһендә үҙемде Ҡырғыҙстанда кеүек хис иттем хатта. Йылы кейемдәр диңгеҙ буйында йәшәгәндәргә лә бик кәрәк. Сифатлы тауарҙарҙы халыҡ эркелеп ала.\nӘйткәндәй, Ратуша майҙанындағы байрам Эстонияның мәҙәниәт министрлығының финанс ярҙамы менән ойошторола. Эстония милләттәре берләшмәһе 1993 йылда Аҙ һанлы халыҡтарҙың мәҙәни автономияһы тураһында закон ҡабул иткәндән һуң, бында Президент эргәһендә Аҙ һанлы милләттәрҙең “түңәрәк өҫтәл”е лә эшләй башлаған. Шулай уҡ йәмәғәт ойошмаларының тәҡдиме менән Аҙ һанлы халыҡтарҙың палатаһы ла булдырылған. Әммә йылдан-йыл был ойошмалар үҙенең эшмәкәрлеген туҡтатыуға табан бара, тигән хәбәр ҙә бар.\nНисек кенә булмаһын, Ратуша майҙанында ойошторолған байрамда һәр милләт вәкиленә һүҙ бирелде, сәхнәнән тороп Ҡөрьән аяттары уҡыһаң да, үҙ милли асылыңды сағылдырыу өсөн бөтә мөмкинлектәрҙе файҙаланһаң да була. Башҡорт теле, шиғриәте, ҡурай, ҡумыҙ моңо ла яңғырап торҙо был көндө.\n“Ағиҙел” башҡорт мәҙәниәте ойошмаһы етәксеһе Флүзә Хәйруллина Башҡортостан ҡунаҡтары менән таныштырып, башҡортса һөйләһә, улы Илнур Хәйруллин шунда уҡ уның телмәрен эстон теленә тәржемә итеп, уларҙың дәүләт телендә сәләмдәрҙе тапшырҙы. Үҙ заманында Башҡортостандың халыҡ артисы, мәшһүр ҡурайсы Азат Айытҡоловтан дәрестәр алған Илнур ҡурайҙа бик оҫта уйнай. Беҙ уға Башҡортостандан алып килгән ҡурай бүләк иттек. Хасбулат менән алмашлап төрлө көйҙәрҙе башҡарыуҙары тамашасы тарафынан ҡыҙыҡһынып ҡабул ителде. Европа әле булһа үләндән моң сығыуын һоҡланып тыңлай, ғәжәп итә.\nҠурай менән ҡыҙыҡһыныусылар, ысынлап та, һәр ерҙә табылып тора. Яңынан уйнап күрһәтеүҙе һорап, төрлөсә өрөп ҡарап, моңон ишетеп илап ебәргәндәр ҙә табылды. Эстондар бигерәк тә нескә күңелле тип аңланым.\nТамырҙары Хәйбулла районынан булған Рәсүл Ҡадиров ҡумыҙҙа уйнаны. Уға атаҡлы ҡумыҙсыбыҙ Миңлеғәфүр Зәйнетдиновтан музыка ҡоралын тапшырҙыҡ. Өфөлә милли кейем байрамында Федоровка районы оҫталарынан һатып алынған, ошо тантананың ҡото ҡунған түшелдерек Флүзә Хәйруллинаға бик килеште!\nИлеш районының Иштирәк ауылы егете Илшат Халиҡов бында 1979 йылда килеп урынлашҡан. Башҡорт тирмәһенә (милли үҙенсәлекле палаткабыҙҙы шулай атаным!) йәм өҫтәп, этнойәрминкәгә килгәндәрҙе башҡорт мәҙәниәте, ризыҡтары менән таныштырып торҙо ул. Баҡалы районы ҡыҙы Фәүзинә Ғабдрахманова-Ваесова бында 1958 йылда килгән, байрамда халыҡты мәтрүшкәле сәй менән һыйланы. Хәҙер инде Фәүзинә апай – Эстонияның үҙ кешеһе, әммә милли байрамда һәр саҡ әүҙем ҡатнаша икән, ерлелеге менән йәштәргә лә өлгө булып тора. Сығышы менән Ырымбур өлкәһенән булған Марат Ғәйнуллин тарихи темаларға бик күп китап баҫтырған. “Эстонская Пушкиниана” йыйынтығы өсөн И. Северянин исемендәге әҙәби премияға ла лайыҡ булған. Таллиндың Уҡытыусылар йортонда беҙ уға Салауат Юлаев хаҡындағы мәҡәләләре өсөн Башҡортостан Яҙыусылар союзының Маҡтау ҡағыҙын тапшырҙыҡ. Ул шулай уҡ “Прибалтийцы на российской дипломатической службе” тигән китап та яҙған.\nӨфө эргәһендәге Турбаҫлы ауылында тыуған Әлтәф Әмирйәнов та күптән килеп урынлашҡан. Бала саҡтан диңгеҙгә ғашиҡ егет әрме хеҙмәтен дә моряк булып уҙғара. Ә аҙаҡ инде СССР-ҙағы тәғәйенләнеш буйынса бында эшкә ебәрелә. Ғаилә ҡороп, ул, ҡыҙ үҫтергән ҡатыны менән. Балаларым туған телдә һөйләшмәһә лә, яҡшы аңлай, ти ул. Беҙҙең кеше ҡайҙа ла беҙҙеке булып ҡала инде, тинек Әлтәф менән яҡындан танышҡандан һуң. Ул ваҡытын бүлеп, беҙҙе ҡайтанан Палдискиға алып китте. Вице-мэр Елена Вилльман менән осрашыуҙа ҡатнашты, бергә тупраҡ алдыҡ.\nСалауат йөрөгән яр буйҙарына ҡайтанан ҡояш байығанда бағыу, уның кисерештәрен тойорға тырышып, һөргөндәгеләр эшләгән урындарҙы байҡау – былар барыһы ла мөһим ине. Шул ваҡытта хатта сәфәремдең Салауат вариҫы Виктор Хәкимов менән бергә һәм рәсмилектән азат булыуына ҡыуанып та ҡуйҙым. Ундай юлға сыҡҡандарҙың һәр сәғәте, минуты иҫәпле була, сөнки һәр урында ваҡытында сығыш яһарға, сәскә һалырға, рәсми яҙмалар ҡалдырып өлгөрөргә кәрәк. Ә бында беҙҙең һәр минутыбыҙ, сәғәтебеҙ тик беҙҙеке генә ине. Етмәһә, яҡташыбыҙ Әлтәф һәр хәрәкәтебеҙҙе үҙ иркебеҙгә ҡуйҙы. Эстонияның “Ағиҙел” башҡорт мәҙәниәте етәксеһе Флүзә Хәйруллинаға, Әлтәф Әмирйәновҡа, был дәүләттә башҡорт рухиәтен һаҡлауға үҙ өлөшөн индергән һәр яҡташыбыҙға, милләттәшебеҙгә рәхмәт хистәре менән ҡайттыҡ.\nАнтонида Прокофьева – Ауырғазы районының Журавлевка ауылынан. Төҙөүсе булып эшкә килгән ханым 1976 йылдан алып Эстонияны төйәк иткән. Милләте менән сыуаш ҡатыны үҙ халҡының кейемендә йөрөһә лә, башҡорттар ойошҡан ерҙән китмәне. Ул үҙенең тыуған яғының бер вәкиле булып, Башҡортостан сыуаштары хаҡында ла һөйләне.\nШағирә Зәлилә Ханнанова – сығышы менән Октябрьскийҙан. Уның яҙғандары Мәскәүҙә “Лирика” Бөтә Рәсәй йыйынтығында донъя күргән. Туған телдә аралашыуға, әҙәбиәт хаҡында үҙебеҙсә һөйләшеүгә һыуһаған ханым менән киләсәктә әҙәби майҙандарҙа ла осрашырға яҙһын. Уның шиғырҙарын да гәзит уҡыусыларға тәҡдим итербеҙ әле.\nТаллинда йәшәгән сыуаш яҙыусыһы Дина Гаврилованың әҫәрҙәре геройҙары – Башҡортостанда йәшәгән милләттәштәре, яҡташтары, төрлө халыҡ вәкилдәре. Ул быйыл китаптарының исем туйын республикабыҙҙа ла үткәргән. Киләсәктә ҡыҙыҡлы хикәйәләренең береһен гәзит уҡыусыларға ла тәҡдим итербеҙ әле.\nДина беҙҙе СССР-ҙың билдәле режиссеры, сценарист Андрей Тарковскийҙың “Сталкер” фильмы төшөрөлгән Ягала шарлауығына алып барҙы. Һигеҙ метр бейеклектәге был һыу ҡомартҡыһы, фильмдағы һымаҡ, бик үҙенсәлекле урын. Әйткәндәй, ул 1959 йылдан дәүләт ҡурсауына алынған. Шуныһы ҡыҙыҡлы булды: заманында ошо фильмды ҡарап, ғәжәп тәрән тетрәнеү кисереп, “Ҡыйыҡһыҙ хыял” тигән шиғыр яҙғайным. Был күренеш шул кисерештәр, шул фильм, шул шиғыр менән яңынан осраштырҙы. Донъяла бер нәмә лә юҡтан ғына түгел, һәр осрашыуҙа, һәр сәхифәлә ишара бар...\nРатуша майҙанында саралар тамамлана барыуға, Уҡытыусылар йортонда сығыштар башланды. Бында ла Башҡортостан вәкилдәренә айырым һүҙ бирелде. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Рәхмәт хаты Флүзә Хәйруллинаға, Фәүзинә Ғабдрахманова-Ваесоваға тапшырылды. Беҙҙең ҡайҙан килгәнде сығышыбыҙҙан белеп, Мишкә районынан сыҡҡан мари ҡатыны кескәй балалары менән килеп күреште. Таллиндың мари ойошмаһы етәксеһе, философ фәндәре докторы Людмила Ямурзина ине ул. Ш. Бабичтың тамырҙары булған Мишкә районы мариҙарына минең үҙ мөнәсәбәтем – заманында район хакимиәттәре башлыҡтары алмашынғанда береһе, ауыл Советы етәксеһе лә, мари милләтенән ине – улар Ш. Бабичтың исемен мәңгеләштереү өсөн ҡулынан килгәндең барыһын да эшләне. Ихласлыҡ күрһәтеп һүҙ ҡушҡан яҡташыбыҙ яҡшы белә: бөтә донъяла мари мәҙәниәте тап Башҡортостанда яҡшы һаҡланған. Шуны тойҙом: ситтә йәшәгән һәр яҡташ, милләттәш өсөн Башҡортостан – иң изге, күҙҙән йәш һарҡылдырған, әйтеп тә аңлатып бөтөрөрлөк булмаған изге төйәк!\n“Башкиры”, “Башҡорт шиғриәте антологияһы”, З. Нурғәлиндең башҡорт теле хаҡындағы, Тамара Ғәниеваның Салауат Юлаев хаҡындағы драматик әҫәре ингән башҡорт, урыҫ телендәге шиғри йыйынтыҡтары, “Башҡортостан”, “Киске Өфө” гәзиттәре унда йәшәгән милләттәштәребеҙҙең күңелдәре бойоҡҡанда, рухи ҡеүәт эҙләгәндә кәрәкле һүҙ табылырлыҡ булһын! Хәйер, улар үҙҙәре ҡеүәтле, Салауат рухы менән һуғарылған ерҙә йәшәй!


Бизмәндә - кеше ғүмерҙәре\n14 Сентябрь 2019, 11:28\n14 сентябрь – Бөтә донъя беренсе ярҙам күрһәтеү көнөБеренсе ярҙам – ул кеше ғүмерен һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән тиҙ саралар комплексы. Бәхетһеҙ осраҡ, сирҙең ҡапыл киҫкенләшеүе, ағыуланыу – бөтә был ғәҙәттән тыш осраҡтарҙа грамоталы тиҙ ярҙам күрһәтеү мөһим.\nБеренсе ярҙам – ул кеше ғүмерен һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән тиҙ саралар комплексы. Бәхетһеҙ осраҡ, сирҙең ҡапыл киҫкенләшеүе, ағыуланыу – бөтә был ғәҙәттән тыш осраҡтарҙа грамоталы тиҙ ярҙам күрһәтеү мөһим.\nЮғалып ҡалмай, грамоталы итеп тәүге ярҙам күрһәтеү өсөн түбәндәгеләрҙе иҫтә тотоу шарт:\n-Беренсе ярҙам күрһәткәндә башта үҙегеҙгә бер ниндәй ҡурҡыныс та янамауына ышанығыҙ.\n-Зыян күреүсенең һәм тирә-яҡтағыларҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итегеҙ.\n-Зыян күреүсенең йәшәү билдәләре бармы-юҡмы, аңындамы-юҡмы икәнлеген тикшерегеҙ (пульс, тын алыу, күҙ алмаһының яҡтылыҡҡа реакцияһы бармы-юҡмы). Тын алышын тикшереү өсөн зыян күреүсегә эйелеп, уның ауыҙы, танауы тирәһенә ҡолаҡты ҡуйып, иғтибар менән тыңларға кәрәк. Пульсын белеү өсөн уның йоҡо артерияһына бармаҡты ҡуйып ҡарарға, аңындамы-юҡмы икәнен белеү өсөн зыян күреүсене яурынынан тотоп ипләп кенә һелкетергә һәм уға ниндәйҙер һорау бирергә кәрәк.\nБелгестәрҙе саҡырыу мотлаҡ (112 – кеҫә телефонынан, 03 (тиҙ ярҙам) ҡала телефонынан, 01 – ҡотҡарыусылар).\nКисектергеһеҙ тәүге ярҙам, ситуацияға ҡарап, түбәндәгеләр булыуы мөмкин:\n-тын юлдарын таҙартыу һәм һауа үтә алырлыҡ итеп тергеҙеү;\n-ҡанды туҡтатыу саралары һ.б.\nАуыҙҙан ауыҙға яһалма һулыш\n1. Өҫкө һулыш алыу юлдарынан һауа үтеүҙе тәьмин итегеҙ. Зыян күреүсенең башын ҡырын бороп, ауыҙ эсен ҡандан, башҡа сит предметтарҙан таҙартығыҙ. Танау ҡыуышлығын да тикшереп, кәрәк булғанда таҙартыу шарт.\n2. Бер ҡулығыҙ менән елкәһенән тотоп, башын артҡараҡ һалығыҙ.\n3.Берәй төрлө инфекция йоҡтормаҫ өсөн, зыян күреүсенең ауыҙына салфетка, яулыҡ, берәй туҡыма киҫәге йәки марля ҡаплағыҙ, унан баш һәм күрһәтеүсе бармаҡтарығыҙ менән танауын тотоғоҙ. Артабан тәрән итеп тын алып, ауыҙына һауа ағымы ебәрегеҙ.\nТәүге 5-10 тапҡыр быларҙы тиҙ генә эшләргә (20-30 секунд эсендә), унан минутына 12-15 тапҡыр менән сикләнергә.\n4. Зыян күреүсенең күкрәк ситлегенең хәрәкәтенә иғтибар итергә. Әгән һеҙ тын ебәргәндә зыян күреүсенең күкрәге күтәрелә икән, тимәк, дөрөҫ эшләйһегеҙ.\nБынан тыш, йөрәккә тура булмаған массаж яһарға ла мөмкин (интернетта уның техникаһы менән танышырға мөмкин).\nУл ризыҡ йәки башҡа сит әйбер кешенең трахеяларына эләгеп, уларҙы ҡаплаған осраҡта эшләнә. Билдәләре: тәрән итеп тын ала алмау, кеше йүткерә, тулыһынса ҡапланһа – үңәсенә тотона. Бите күгәрә, үңәсендәге тамырҙары шешә башлай.\nЗыян күреүсенең артына баҫып, уны арттан ҡосаҡлап алығыҙ. Ҡулығыҙ ҡабырға дуғаһы аҫтынан, кендектән өҫтәрәк булырға тейеш. Зыян күреүсене ҡапыл эйелтеп, ҡорһағына ныҡ итеп баҫығыҙ. Тын юлдары сит әйберҙәрҙән азат ителгәнгә тиклем быны бер нисә тапҡыр ҡабатлағыҙ.\nӘгәр баланың тын юлына сит әйбер эләкһә, уны эсенә әйләндереп, ҡалаҡ һөйәктәре араһына 2-3 тапҡыр һуҡҡылап алырға кәңәш ителә. Тик һаҡ булығыҙ. Бала йүткереп, сит әйберҙе сығарған хәлдә лә табипға мөрәжәғәт итегеҙ.\nНыҡ өшөү һәм туңыу\nНыҡ өшөү (гипотермия) – кешенең тән температураһының ҡәҙимге матдәләр алышыныуын тотоу өсөн кәрәк булған норманан түбән төшөүе.\nБыл осраҡта зыян күреүсене йылы бинаға индерергә йәки йылы әйберҙәргә төрөргә кәрәк. Ыуырға кәңәш ителмәй, зыян күреүсе яйлап үҙаллы йылынһа яҡшыраҡ. Уға йылы эсемлек һәм ашарға бирегеҙ. Алкоголь ҡулланыу тыйыла!\nНыҡ өшөү туңыуға ла килтереүе ихтимал. Бигерәк тә тәндең ҡан йөрөшө түбән булған өлөштәре - аяҡ һәм ҡул, танау һәм ҡолаҡ тиҙ туңыусан.\nЗыян күреүсене йылы урынға индерергә һәм өҫтөндәге туңған кейемдәрен систерергә кәрәк. Ҡар йәки башҡа берәй туҡыма менән ыуырға ярамай. Тәндең өшөгән өлөшөн йылы итеп урағыҙ. Унан зыян күреүсегә шәрбәтле йәки эҫе эсемлек йәки ризыҡ бирергә кәрәк.\nӘлбиттә, бындай бәхетһеҙ осраҡтар булмаһын. Ләкин һәр осраҡҡа ла әҙер булыу зыян итмәҫ.


Йөйәктең алтын ҡуллы килене\n9 Июль 2019, 17:16\nХалҡыбыҙҙың ҡул эштәре быуаттар төпкөлөнән ҡулдан ҡулға күсә килеп, бөгөнгө көндә лә, ҡомартҡы булараҡ, ҡәҙерләп һаҡлана. Һәр быуын был эштәргә үҙ биҙәген өҫтәй, күңел йылыһын, күҙ нурын һала һәм заманса үҙгәрештәр индерә. Йөйәк ауылында башҡорт халҡының милли рухын һаҡлаған һәм үҙенең хеҙмәтен бағышлаған алтын ҡуллы Гөлсирә исемле ханым йәшәй.\nГөлсирә Салауатова 1949 йылда Ғәбдөк ауылында Рәхимә һәм Ислам Ғәлиуллиндар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. Йөйәк мәктәп-интернатында белем ала. 8-се класты тамамлағас, Салауат ҡалаһында һөнәрселек училищеһында ташсы һөнәрен үҙләштерә һәм ошо ҡалала өс йыл эшләй. Зариф Нөғәмән улы Салауатовҡа кейәүгә сығып, Йөйәк ауылына килен булып төшә. Улар өс бала тәрбиәләп үҫтерә.\nЭлектромонтер, контролер булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡас, ул ваҡытын яратҡан шөғөлөнә бағышлай. Балсыҡтан, пенопластан ҡурсаҡтар, ҡош, хайуан һындарын эшләй. Йәй иһә баҡсаһын сәскәләргә күмә, ә эргәһенә балсыҡ ҡоштарын ултырта.\nГөлсирә апай тегергә, ырғаҡ менән бәйләргә, һүрәт төшөрөргә ярата. Балитәкле күлдәктәре, һырлы камзулдары, сәскәле алъяпҡыстары ҡупшы, килешле сыға. Хатта ҡурсаҡтарға ла башҡорт, татар, урыҫ милли кейемдәрен тегеп кейҙерә. Селтәр-һырғаларында, һаҡал-ҡашмауҙарында сылтырап торған тәңкәләре күҙҙең яуын ала.


Материалы за Май 2014 года » Страница 3 » Табын\nБелем серҙәренә әйҙәй\n21 мая 2014 йыл | Хаттар\nҺәр мәктәп абруйлы уҡытыусылары менән дан тота. Заман нисек кенә үҙгәрмәһен, был һөнәрҙең бәҫе юғалмай. Үҙ эшенә бар күңелен һалып эшләгән уҡытыусыларҙың эш һөҙөмтәһе, уңыштары күренмәй ҡалмай. Красноусолдағы 1-се мәктәптең башланғыс кластар уҡытыусыһы Рәмилә Вилдан ҡыҙы Сиражетдинова ла ижади эшләгән педагогтарҙың береһе.\n17 май көндө, уҡыу йылы тамамланыуға һәм Пионерия көнөнә арнап мәктәп һабантуйы үтте.\nАбай булығыҙ! Талпан энцефалиты\nЙәй көнө иң яратҡан ял итеү урыны булып урман тора, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптәр унда хәүеф һағалағанына әһәмиәт бирмәй. Шуның береһе – талпан энцефалиты. Бер миҫал: йыш ҡына урманда булыусы гражданин А. бер мәлде тәненә йәбешкән талпанды ала ла, уға әһәмиәт бирмәй, онота. Аҙна үтеүгә ул үҙендә хәлһеҙлек тоя башлай. Әммә табипҡа күренмәй, ике көндән ауырыуҙың хәле хөртәйә: тәнендә, муйын һәм билендә ауыртыу барлыҡҡа килә, ул башын ауырлыҡ менән тота, ҡалтырап өшөй һәм күҙҙәре ауырта. Ауырыу талпан энцефалитынан дауаланыу өсөн 2 ай тирәһе стационарҙа ята һәм артабан дауаланып бөтөү өсөн неврологик кабинетҡа йүнәлтелә.\nТарих менән осрашайыҡ\n23 майҙа Красноусолға тарихи Еңеү байрағы килтерелеүе хаҡында хәбәр ителгәйне инде.\nЕңеү көнөн байрам иттек\nКүп урындарҙағы кеүек беҙҙең Родина ауылында ла яугир ветерандар ҡалманы, тыл ветерандары ла бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн тылда көндө төнгә ялғап эшләгән ошо өлкәндәргә байрам тантанаһы әҙерләп уҙғарыуҙы ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар советы үҙ өҫтөнә алды.


ДӘРТ ҺАЛАЙЫҠ КҮҢЕЛДӘРГӘ…\nКүгәрсен районы Үрге Бикҡужа ауылында буй еткереп, урта белем алғандан һуң әрме сафына барып эләккән Риф Бикбаев бында үҙенә бик күп яңы дуҫтар таба. Хеҙмәттәш дуҫтарының береһе, нисек кенә ғәжәйеп тойолмаһын, тегеү эшенә битараф булмай. Улар ғаиләһе менән тегенсе икән... Уға ҡарап Рифтә әлеге һѳнәргә ҡыҙыҡһыныу уяна. Хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас, Ѳфѳлә тегенсегә уҡып та ала. Бѳгѳн иһә Риф Бикбаев республикала популярлыҡ яулай. Тик тегенсе булып түгел, ә йырсы булараҡ! Әйҙәгеҙ, һәүәҫкәр йырсы менән әңгәмәләшеп алайыҡ.\n—Риф Ғәриф улы, тегенсе нисек йырсы булып китте икән ул?\n—Бәләкәйҙән йыр-моңға ғашиҡмын. Атайым мәрхүм дә, әсәйем дә йырларға яратты. Мин сәнғәт колледжына ла, институтҡа ла уҡырға инеп ҡараным. Һәр береһендә икешәр йыл ғына белем алдым. Уҡыуҙы бѳтмәнем. Ауылда йәшәнем, тегенсе булараҡ тектем дә, бәйләнем дә. Аҙаҡ миндек, селек бәйләп аҡса эшләнем. Әммә тиҙҙән барыһы ла ялҡыта башланы. Ауылда күбәйә барған буш ѳйҙәр, эшһеҙлек—быларҙың барыһы ла эсте бошора ине. Әйтерһең дә, йәшәү бѳтә. Бер мәл тауҙар буйлап килеп ҡолағыма ниндәйҙер ауаз бәрелгән тѳҫлѳ булды. Миңә нимәлер эшләргә ҡуша кеүек, изгелек эшләргә, йолаларҙы тергеҙергә ѳндәгәндәй булды. Тѳнѳ буйы йоҡлай алмай сыҡтым. Аптырағас иртәнсәк муллаға ла барҙым. Ауыл биләмәһе башлығына ла инеп сыҡтым. Баяғы тауыштың юҡҡа булмағанына инана инем. Ауылдаштар менән зыяратты кәртәләү эшенә тотондоҡ. Мәсет тѳҙѳтѳүҙе юлланым. Шулай итеп, дәрт артты. Күңелгә тынғылыҡ бирмәгән йыр донъяһы ла үҙенекен итте.\n—Нисегерәк булды инде был?\n—Урманда миндек бәйләп йѳрѳгән саҡта кѳй тыуҙы. Шул мәлдән йырҙар ижад итә башланым. «Юлдаш йыры» конкурсы хаҡында ишеткәс, үҙ кѳсѳмдѳ һынап ҡарарға булдым. «Булмаһын юғалтыуҙар» йыры менән еңеү яуланым. Был тағы ла ҡанатланып эшләргә этәргес кѳс бирҙе.\n—Гармунда ла уйнайһығыҙ шикелле.\n—Эйе, уйнайым. 2008 йыл синтезатор һатып алып, унда үҙ аллы уйнарға ѳйрәндем. Район конкурстарына сыҡтым.\n—Әле концерттар менән райондарға сығаһығыҙ. Билдәле йырҙар менән бер рәттән үҙ йырҙарығыҙҙы ла башҡараһығыҙ. Ә кемдәрҙең шиғырҙарын үҙ итәһегеҙ?\n—Тәүҙә кѳй яҙыла. Аҙаҡ шул кѳй яғылырҙай шиғыр табам. Ғәҙәттә, улар ябай халыҡ араһында йѳрѳгән авторҙарҙыҡы. Мәҫәлән, «Булмаһын юғалтыуҙар» йырының авторы—Зилә Йәнбулатова. Ул күрше ауылда йәшәй, йыйыштырыусы булып эшләй. Мәләүез районында яҡташым Рәзилә Ҡотлогилдина йәшәй. Ул китапханасы. Уның шиғырҙарына йырҙар ижад итәм.\n—Башҡарған йырҙарығыҙҙан иң билдәлеһе тип ҡайһыларын әйтер инегеҙ?\n—«Үтмәй торһон йәшлек йылдарым», «Йәшәһен ҡурайым», «Саҡыр мине», «Һүндермә күк нурын» исемле йырҙар моң һѳйѳүселәргә таныштыр, тип уйлайым.\n—Әле ижадташ дуҫтарығыҙ менән сәфәргә сығырға йыйынаһығыҙ. Ябай ауыл кешеһе ѳсѳн концерт ойоштороу ауырға тура килмәйме?\n—Район хакимиәте башлығы Фәрит Мырҙагилде улы Мусин үҙе ярҙам итеп торғанда бер ауырлыҡ та һиҙелмәй. Район, ҡала хакимиәттәре менән бәй-ләнешкә сыҡты. Уға оло рәхмәтлемен. Йылы ҡабул иткәндәре ѳсѳн башҡа етәк-селәргә лә рәхмәт белдерәм.\n—19 декабрҙә Сибай дәүләт филармонияһында «Дәрт һалайыҡ күңелдәргә» исемле концертығыҙ буласаҡ. Тамашасыларға нимә тәҡдим итәһегеҙ?\n—Бында йыр-бейеү ҙә, сәхнәләштерелгән интермедиялар ҙа буласаҡ. Тамаша йылы аралашыуға, уйын-кѳлкѳгә ҡоролған. Килһендәр, күрһендәр, байрам кәйефе алһындар!\n—Әңгәмәгеҙ ѳсѳн рәхмәт. Зал тулы тамашасылар, ижади уңыштар теләйбеҙ!\nРезеда Усманова әңгәмәләште.


Әбйәлил районы халҡы Яңы йылға ҙур бүләктәр алды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӘбйәлил районы халҡы Яңы йылға ҙур бүләктәр алды\n10:48, 29 декабря 2011 Сәйәсәт\nӘбйәлил районы үҙәге Асҡар ауылының Көнсығыш-2 микрорайоны халҡы өсөн өйҙәренә зәңгәр яғыулыҡ үткәреү Яңы йылға ҙур бүләк булды, тип хәбәр итә район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Был микрорайонда йорттар ун йылдан ашыу элек төҙөлә башлаған. Күптәр әллә ҡасан йорт һалып, элеккесә, мейескә утын яғып, йәшәгән. Ике ай эсендә тиерлек «Коммунальник» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте хеҙмәткәрҙәре һигеҙ километрлыҡ трасса һалған. Газ үткәргес төҙөгәндә заманса полиэтилен торбалар ҡулланылған. Микрорайондың өстән бер өлөшөнә газ үткәрелгән. Киләһе йылда эштәр дауам итәсәк.\nХәмит ауылы халҡы өсөн иһә почта бүлексәһенең яңы бинаһын асыу Яңы йылға бүләк булды. Бәләкәй, әммә уңайлы бүлмәлә бөтә шарттар ҙа булдырылған – йылы, яҡты, уңайлы. Бында интернет менән ҡулланырға, көнкүрештә кәрәкле әйберҙәр һатып алырға ла була. Почта бинаһын төҙөү өсөн ағас район хакимиәте менән бүленгән, ә бинаны ауыл халҡы үҙе төҙөгән.\nРайондың төньяғында урынлашҡан Аһылай ауылында ла өй туйлау буласаҡ. Бында капиталь ремонттан һуң фельдшер-акушерлыҡ пункты һәм ауыл мәҙәниәт йорто бинаһы үҙ ишектәрен асасаҡ. Был объекттарға ремонт үткәреү үтенесе менән ауыл халҡы Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа уның Әбйәлил районына визиты барышында йыл башында мөрәжәғәт иткән. Республика башлығы ауыл халҡы мөрәжәғәтен үҙ контроленә аған, һәм бөгөн был мәсьәләләр хәл ителгән.


Башавтотранс йәмғиәте автопаркы яңыртылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 июня 2020 — 14:51\nПассажир ташыу өлкәһендә Әлиә Ғәҙелшина бары өсөнсө йыл эшләй. Тап ошондай ҙур иркен автобус йөрөтөү хыялын бойомға ашыра ул бөгөн. Әлиәнең хеҙмәттәше, 40 йылдан ашыу руль артында ултырған Радик Бикбулатов иһә һөнәри өлкәлә белемде камиллаштырыу менән бер рәттән көн дә эшләгән техниканы йыш яңыртып тороуҙың ыңғай яҡтарын юғары баһалай. Замана машиналары элеккеләр менән сағыштырырлыҡ түгел, ти Радик Ғәйетнур улы. Водитель дә, пассажир ҙа, ҡала халҡы өсөн дә уңайлы.\nАвтобустарҙың уңайлыҡтары менән хәүефһеҙлегенә башҡала пассажир ташыусы предприятеларының береһендә хәрәкәт хәүефһеҙлеге бүлеге мөдире вазифаһында эшләгән Мәғәфүр Рафиҡов та юғары баһа бирә. Транспорт етештереүсе компания менән килешеп эшләйбеҙ, автобус төҙөүселәр етешһеҙлектәр булһа шунда уҡ хәл итә, ти белгес. Был өлкәлә яуаплылыҡ һәр быуында мөһим.\nРеспубликаның пассажир ташыусы дәүләт предприятиеһы былтыр 478 яңы автобус алһа, яңы йыл башынан йәнә автопарк яңыртыу менән мәшғүл. Әлегә тиклем муниципалитет-ара пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереүсе 40 бәләкәй автобус маршрутҡа сыҡҡайны.\nИмен юлдар, хәүефһеҙ техника һәм уңайлы шарттар пассажирҙар ғүмере өсөн төп талап. Автобус асҡыстарын тапшырыу тантанаһында предприятие етәкселәрен һәм водителдәрҙе Радий Хәбиров тәбрикләне.\nРеспубликала пассажирҙар хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу эше артабан дауам итә. Башавтотранс акционерҙар йәмғиәтендә 2020 йылда йәнә 200-гә яҡын машинаны яңыртыу көтөлә.


Дацзу ҡая рельефтары — Башҡорт Википедияһы\n29°42′48″ с. ш. 105°42′25″ в. д.\nДацзу ҡая рельефтары\nДацзу ҡая рельефтары*\nҡыт. ябайл. 大足石刻, пиньин: Dàzú Shíkè**\nКритерийҙар i, ii, iii\nИндерелгән 1999 (23 сессияла)\nДацзу ҡая рельефтары Викимилектә\nДацзу (ҡыт. ябайл. 大足石刻, пиньин: Dàzú Shíkè) — Ҡытай Халыҡ Республикаһы Чунцин ҡалаһының Дацзу районында Бэйшань, Баодиншань, Наньшань, Шичжуаншань һәм Шимэньшань тауҙарында урынлашҡан һәм VII—X ҡараған боронғо ҡая рельефтары комплексы. Был комплекс 75 һаҡланыусы участоктарҙан тора. Дөйөм алғанда бында буддизм, конфуциан, даосизм һәм донъяуи тематикаларға ҡараған 50000-дән кәм булмаған һәйкәл иҫәпләнә, уларҙа яҙыуҙар һәм эпиграфтар булараҡ 100000-ән ашыу иероглифтар уйылып яҙылған. Улар араһында иң билдәле скульптура — «Нирвана Шакьямуни», ул 31 метр оҙонлоғондағы Будданы бер яғында йоҡлап ятҡан килеш һүрәтләй.\n1961 йылда Бэйшань һәм Баодиншань тауҙарындағы боронғо ҡая рельефтары комплексы 1-45 һәм 1-46 һандары аҫтында Ҡытай Халыҡ Республикаһының ҡомартҡылары исемлегенә индерелә. 1999 йылда Дацзу ғибәҙәтханалар һәм мәмерйәләр комплексы «буддизм, даосизм һәм конфуцианлыҡтың ҡабатланмаҫ гармоник синтезын тормошҡа ашырыу» булараҡ ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡылары исемлегенә индерелә.\nДацзу өйәҙе VII быуатта уҡ ташты ҡырҡыу һәм һырлау кәсептәре төбәге булараҡ танылыу ала. Дацзу ҡая рельефтарынан иң боронғолары 650 йылда яһалған тип билдәләнә һәм Тан династияһы хакимлыҡ итә башлау осорона тура килә. Әммә һәйкәлдәрҙең күпләп яһалыуы X быуаттан XII быуатҡа ҡәҙәр дауам итә.\nIX быуат аҙағында уҡ Чанчжоу ҡалаһының башлығы Вэй Цзюньцзин (ҡыт. ябайл. 韦君靖, пиньин: Wei Junjing), тәүгеләрҙән булып таш буйынса оҫталарға Бэйшань тауында рельефтар яһарға заказдар бирә. Уның миҫалы буйынса башҡалар ҙа эйәрә. Тан династияһы хакимлыҡ итеү осоро, Биш династия хакимлыҡ итеү осоро һәм Ун батшалыҡ дәүере (907—965) дауамында тауҙарҙа рельефтар төбәктәге дворяндар, монахтар һәм монахиняларҙан тыш, ябай кешеләрең заказдары буйынса ла яһалған. XII быуатта Сун династияһы хакимлыҡ итеү осоронда, тантрик буддизмы яҡлы булған монах Чжао Чжифэн, Баодиншань тауында ҡатмарлы скульптуралар һәм рельефтар яһау өҫтөндә эш башлай һәм үҙ ғүмеренең 70 йылын уларҙы эшләүгә бағышлай.\nКүп быуаттар дауамында Дацзу ҡая рельефтары комплексы ҡунаҡтарҙан йәшеренгән була. Был рельефтарҙы 1961 йылда ҡытай туристары осраҡлы рәүештә табып ала. Сит ил туристары был ҡомартҡыларҙы тәүге тапҡыр тик 1980 йылда күрә алған. 1975 йылға ҡәҙәр Дацзу ҡалаһы һәм ҡая рельефтары комплексы араһында яҡшы юл булмай. Был изоляция Ҡытайҙағы мәҙәни инҡилап барышында барған дингә ҡаршы йүнәлтелгән вандаллыҡтан бер ниндәй үҙгәрешһеҙ һаҡланырға булышлыҡ иткән.\nРельефтарҙың урынлашыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБэйшань тауы (ҡыт. ябайл. 北山, пиньин: Bei shan): 10 меңдән ашыу һәйкәле булған 300 метр оҙонлоғондағы таш стена. Бэйшань тауындағы һәйкәлдәрҙең күбеһе тантрик буддизмына ҡарай.\nБаодиншань тауы (ҡыт. ябайл. 宝顶山, пиньин: Baoding shan): упҡын ситендә даға формаһында ике һәйкәлдәр төркөмө. Улар ҡытай сәнғәтенең шедеврҙары тип иҫәплән. Ошо һәйкәлдәр араһынан бигерәк тә «Мең ҡуллы Авалокитешвара» (ысынында ҡулдарының иҫәбе меңдә ете) тигән Будданың һүрәте айырым иғтибарға лайыҡлы.\nНаньшань тауы (ҡыт. ябайл. 南山, пиньин: Nan shan), XII быуатҡа һәм башлыса даосизм традицияларына ҡараған һәйкәлдәр.\nШичжуаншань тауы (ҡыт. ябайл. 石篆山, пиньин: Shizhuan shan): XI аҙағына ҡараған һәйкәлдәр, улар буддизм, даосизм һәм конфуцианлыҡ традицияларын үҙ эсенә алған.\nШимэньшань тауы (ҡыт. ябайл. 石门山, пиньин: Shimen shan): XII быуаттың беренсе яртыһына һәм буддизм һәм даосизм традицияларына ҡараған һәйкәлдәр.\nВикимилектә Дацзу темаһы буйынса медиафайлдар бар.\nБөтә донъя мираҫының сайты\n↑ 1,0 1,1 1,2 http://whc.unesco.org/en/list/912\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дацзу_ҡая_рельефтары&oldid=848438 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:59 19 ноябрь 2018 үҙгәртелгән.


Шарттар & Шарттар-50% матч тиклем £көнөндә 250 |\nШарттар & Шарттар-50% матч тиклем £көнөндә 250\nӘлеге акция буласаҡ араһында активына 00:01 һәм 23:59 9се, 10- се һәм 11 декабрь 2016 (МСК).\nБонус 50% һеҙҙең беренсе депозита һәр көн максимум £250 (£750 осорҙа акцияһы) буласаҡ добавлены был проигрыватель’s иҫәп-хисап яҙмаһы\nУйынсылар хоҡуҡлы сығарға дауамында һәр осорҙарҙы үткәреү акцияны.\nВыигрыш-се бонусов артмаҫҡа тейеш 4 тапҡыр Күләме бонус.\nНисек булһа ла зачислиться бонус дауамында ғәмәлдә була 28 көн.\nӘгәр ҙә Һеҙ выполните талаптар буйынса был осорҙа оторван, ҡалған бонусы аҡсалары списание һеҙҙең менән счет.


Өфөлә «Беҙҙең һайлау – беҙҙең еңеү!» байрам концерты үтте\n19 мартта Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Спорт һарайы алдында үткән «Беҙҙең һайлау – беҙҙең еңеү!» байрам концертында сығыш яһаны. Төбәк етәксеһе республика халҡына Рәсәй Президентын һайлауҙа ҡатнашҡандары өсөн рәхмәтен белдерҙе һәм дәүләт башлығы Владимир Путинды еңеүе менән ҡотланы.\n— Башҡортостан Республикаһында һайлауҙар ойошҡанлы, яҡшы үтте. Беҙҙең халыҡ берҙәмлеген күрһәтте һәм ил Президентын хупланы, – тине Рөстәм Хәмитов. – Рәсәй Президенты республикабыҙға оло ихтирам менән ҡарай. Ул беҙҙә яңы объекттар төҙөлһөн, яҡшы инфраструктура барлыҡҡа килһен өсөн күпте эшләй. Президент ярҙамы менән Башҡортостан Республикаһы бөгөн «Башнефть» кеүек ҡеүәтле компанияның 25 процент акцияһына эйә булыуы хаҡында ла әйтергә мөмкин. Президент сәйәси мәҙәниәтте үҫтереү йүнәлешендә лә күп эштәр башҡара. Илебеҙ үҫешә, ул алға бара. Бынан тыш, санкциялар, тышҡы баҫым шарттарында берҙәмлекте күрһәтергә тейешбеҙ. Кисә уҙған һайлауҙар быға асыҡ миҫал.\nРеспублика Башлығы һайлау участкаларында йәштәрҙең күп булыуын айырым һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n— Кисә участкаларҙа йәштәр күп булды. Был, әлбиттә, ҡыуандыра, сөнки йәштәр ижтимағи процестарға әүҙем ҡушыла. Был бөтә яҡтан да яҡшы, – тине республика етәксеһе. – Ҡәҙерле йәш һайлаусылар, был акцияларҙың йәш ҡатнашыусылары, гражданлыҡ үҙаңды күрһәтеүегеҙ, Рәсәй Федерацияһы Президентын хуплағанығыҙ өсөн рәхмәт һеҙгә.


Таҙалыҡ — һәр кемдең хәстәре\n13 Апрель 2018, 14:09\nБашҡортостанда экологик өмәләр үтәсәк Был хаҡта БР Хөкүмәте ҡарар ҡабул итте. Бер ай дауамында, 8 апрелдән 12 майға тиклем, ҡала һәм райондарҙа урамдар, ихаталар, парктар һәм скверҙар тәртипкә килтереләсәк.\n— Беҙ ҡала һәм ауылдарыбыҙҙы төҙөкләндереү эшенә халыҡты йәлеп итергә тейешбеҙ... Кеше үҙе йәшәгән ихата, тирә-йүн биләмә, подъезд һәм урамдың торошо, таҙалығы өсөн яуаплылыҡ тойорға бурыслы. Был “бөтәгеҙ ҙә өмәгә, ҡулығыҙға көрәк тотоғоҙ ҙа эшкә сығығыҙ” тигәнде аңлатмай, бары тик халыҡтың үҙен уратып алған мөхиткә ҡарашы үҙгәреүе мөһим.\nСүп-сар, бында ятма!\nРеспубликабыҙ халҡы элек-электән өмәләрҙә әүҙем, мәҫәлән, былтыр Башҡортостанда үткән экологик сараларҙа 4 миллиондан ашыу кеше ҡатнашҡан. Бер ай эсендә, 2017 йылдың 8 апреленән 13 майына тиклем, полигондарға 49 мең тонна сүп-сар сығарылған, 600 меңдән ашыу ағас һәм ҡыуаҡ ултыртылған.\nТыуған төйәгенә битараф булмаған һәр кем хәленән килгәнсә эш башҡарырға тырыша. Шуныһы ҡыуаныслы: ундайҙар бихисап. Мәҫәлән, Федоровка районында Мәңгелек ут һәм билдәһеҙ һалдат һәйкәле яны тәртипкә килтерелгән. Тәтешле районында «Таҙа юлдар — хәүефһеҙ юлдар!» акцияһы сиктәрендә трасса буйҙары сүп-сарҙан таҙартылған. Ә Өфөлә ҡала Советы депутаттары һуҡыр һәм насар күреүсе балалар өсөн тәғәйен мәктәп-интернат биләмәһендә өмә ойошторған. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, экологик сараларҙа республика Башлығы Рөстәм Хәмитов, БР Башлығы хакимиәте, Ҡоролтай, Хөкүмәт, министрлыҡтар һәм ведомстволар, ҡала хакимиәте етәкселәре һәм хеҙмәткәрҙәре, шулай уҡ урындағы халыҡ һәм студенттар ҙа әүҙем ҡатнаша.\nКешеләр таҙалыҡ һәм төҙөкләндереү тураһында яҙғыһын ғына хәстәрлек күрмәй, көҙгө өмәләр ҙә матур традицияға әйләнде. Былтыр сентябр-ҙә «Таҙа республика» акцияһы бик ойошҡан үтте. Һөҙөмтәлә Стәрлетамаҡ районында Йөрәктау яны сүп- сарҙан таҙартылды, Балаҡатай һәм Ҡалтасы райондарында законһыҙ сүплектәр юҡ ителде, Дүртөйлө районында һыу ятҡылыҡтары буйҙары тәртипкә килтерелде һәм башҡалар.\nУрамдарҙағы, парк һәм скверҙар-ҙағы таҙалыҡ өсөн торама пункт хакимиәте яуаплы. Теге йәки был ойошма ҡарамағындағы биләмә тураһында ошо ойошманың етәкселеге хәстәрлек күрергә тейеш. Шәхси йорттарҙа йәшәүселәр үҙ ихатаһын үҙҙәре таҙалай. Ә инде йорт янындағы биләмәләр — идара итеүсе компания йәки торлаҡ милекселәре шир-ҡәте ҡарамағында һәм төҙөкләндереү эштәрен дә тап улар ойоштора. Был сараларҙа үҙ теләге менән халыҡ та ҡатнаша ала. Ҡағиҙә булараҡ, өмә тураһында алдан иғлан бирелә, һәм ҡатнашыусылар барлыҡ кәрәк-яраҡ — һепертке, тырма, көрәктәр менән тәьмин ителә.\n— Кемдер һинең өсөн нимәлер эшләр, тип көтөп ятырға ярамай, — ти студентка Инесса Фәррәхова. — Таҙалыҡ һәм тәртип — һәр кемдең бурысы. Шуға күрә мин барлыҡ өмәләрҙә — йортобоҙ янында үткәрелһенме, парк йәки урманды таҙалау маҡсатында ойошторолһонмо — мотлаҡ ҡатнашырға тырышам. Өмәләргә тотош ғаиләләрҙең сығыуы — ҡыуаныслы күренеш, был үҙе үк балаларҙа тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү алымы. Билдәле булыуынса, 2018 йыл Рәсәйҙә — Ирекмәндәр йылы, ә өмәләрҙә ҡатнашыу — ирекмән булыуыңды танытыу өсөн бик яҡшы өлгө.\nЭкологик йәшәү рәүеше\nЯбай ғына эко-ҡағиҙәләрҙе үтәп, беҙҙең һәр ҡайһыбыҙ тәбиғәтте һаҡлау эшенә үҙ өлөшөн индерә ала. Улар хаҡында БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының ойоштороу-аналитика бүлеге начальнигы Ринат Фәтҡуллин һөйләп үтте.\n— Һүҙҙе энергияны һаҡлауҙан башлайыҡ. Өйҙә светодиод лампалар ҡулланыу отошло. Телевизор кеүек ҡорамалдарҙы, улар «көтөү» режимында булған хәлдә лә, электр селтәренә тоташҡан килеш ҡалдырмағыҙ. Шулай уҡ заряд биреүсе ҡорамалдарҙы ла розетканан алып китергә ғәҙәтләнегеҙ. Көнкүреш техникаһының энергияны һаҡсыл ҡулланыусы А һәм А+ класлыһын һайларға тырышығыҙ. Бер тапҡыр тотоноуға иҫәпләнгән аккумулятор батареяларына ҡарағанда күп тапҡыр ҡулланылғандары отошлораҡ: хаҡы бер аҙ ҡиммәтерәк, уның ҡарауы кәрәк саҡта заряд йыйҙырып, 500 тап-ҡырға тиклем файҙаланырға мөм-кин.\nТағы ла яҡтыртыу ҡорамалдарына әйләнеп ҡайтайыҡ: составында терегөмөш булған лампалар (хатта энергияны һаҡсыл ҡуллана тип билдәлән-һә лә) һатып алмағыҙ! Сөнки улар — үтә ҙур хәүеф класына ҡараған ҡалдыҡтар. Әгәр ҡулланһағыҙ, утилләштереү талаптарын теүәл үтәгеҙ, махсус экобокстарға ғына ташлағыҙ. Улар-ҙың ҡайҙа урынлашыуын 2GIS картаһы һәм recyclemap.ru сайты аша таба алаһығыҙ.\nКер йыуғанда машинағыҙ мөмкин ҡәҙәр тулы булһын, экологик көнкүреш химияһы сараларын ҡулланыр- ға тырышығыҙ. Бының өсөн тауар-ҙың ярлығы һәм файҙаланыу ҡағиҙәләре менән мотлаҡ танышығыҙ: унда махсус экомаркировка булырға тейеш, уның ярҙамында кер йыуыу сараһы тураһында мәғлүмәтте интернет аша тикшерергә мөмкин.\nПластик һауыттарҙа һыу һатып алмаҫҡа тырышығыҙ. Һыуҙың хаҡы бер нисә тин тора, ә беҙ сүп-сар булып ташланасаҡ пластик шешә өсөн аҡса сарыф итәбеҙ (әлбиттә, уны яңынан эшкәртеүгә тапшырырға мөмкин). Юлға сыҡҡанда һыуҙы өйҙә үк хәстәрләп ҡойоп алығыҙ. Әгәр эсәр һыу-ҙы һатып алаһығыҙ икән, 20 литрлы һауыттар ҡулланығыҙ. Ни тиклем уңайлы булмаһын, бер тапҡыр тотонола торған һауыт-һабанан баш тартығыҙ.\nПластик һауыттарға һалынған аҙыҡ-түлек һатып алыуҙы сикләгеҙ (сүп-сарҙы айырып ташлаған хәлдә лә). Көнкүреш ҡалдыҡтарының 50 процентын һәр төрлө төргәктәр, ҡаптар тәшкил итә! Магазинға сумка, моҡсай менән йөрөүҙе ғәҙәт итегеҙ. Ҙур магазиндарға йөрөү өсөн ныҡлы, ҙур сумкалар тотоғоҙ. Автомобиль ҡулланыуҙы сикләгеҙ. Әгәр эшкә йәйәү йөрөү мөмкинлеге юҡ икән, тирә-йүнгә зыянһыҙ транспорт төрөн һайларға тырышығыҙ: велосипед, самокат, шәхси электр транспорты (улар хәҙер бик күп), йәмәғәт транспорты.\nСүп-сарҙы юҡ итеү\nКөнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү мөһим экологик мәсьәлә булып һанала. Беҙҙең республикала ғына ике меңдән ашыу законһыҙ сүп-лек иҫәпләнә. 2016 йылдың октябрендә БР Хөкүмәтенең 480-се ҡарарына ярашлы, сүп-сар, шул иҫәптән коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеү биләмә схемаһы раҫланды. Башҡортостанда 47 ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар полигоны булдырылған, шуларҙың 33-ө Ҡалдыҡтарҙы урынлаштырыу объекттарының дәүләт реестрына (e-ecolog.ru/groro) индерелгән. Әлбиттә, был һандар беҙҙең өсөн аҙ. БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында билдәләүҙәренсә, был өлкәгә эшҡыуарҙар-ҙы йәлеп итеү зарур. Тап уларҙың көсө менән Башҡортостанда һуңғы йылдарҙа 10 сүп-сар айырыу комплексы төҙөлгән. Биләмә схемаһына төҙәтмәләр индерелде, ҡалдыҡтарҙы йыйыу һәм һаҡлауға ҡағылышлы нормативтар булдырылды. Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар тармағындағы үҙгәрештәр әле башланып ҡына тора, шуға күрә яңы объекттар төҙөү, иҫәп-һеҙ-һанһыҙ законһыҙ сүплектәрҙе бөтөрөү өсөн ғәйәт ҙур эштәр баш- ҡараһы бар. Сүп-сарҙы айырып йыйыуға килгәндә, ошо мәсьәлә буйынса Рәсәй Гринписы тарафынан булдырылған Бөтә Рәсәй рейтингында Стәрлетамаҡ һәм Октябрьский ҡалалары «иң яҡшы унау» рәтендә билдәләнгән. Өфө әлегә 36-сы урында, сөнки миллионлы ҡалала был эште ойоштороу ауырыраҡ. Былтыр йыл дауамында норматив документтар законға яраҡлаштырылған, әле төбәк операторына конкурс иғлан ителгән. Уға ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар өлкәһенә ҡағылышлы барлыҡ эш йөкмәтеләсәк һәм был бурысты кем атҡарасағы беҙҙең өсөн барыбер түгел. Был тармаҡ муниципаль-араға әйләнә. 1 июлгә тиклем көйләүсе органға берҙәм тариф булдырыу тураһында тәҡдимдәр ебәреү зарур, ә инде 2019 йылдың 1 ғинуарынан әлеге коммуналь хеҙмәттәрҙе түләү буйынса яңы бурыстар ғәмәлгә инә.\nҺуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, биш биләмәнең өсәүһендә төбәк операторы билдәләнгән, улар менән ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы утилләштереү буйынса ун йылға иҫәпләнгән килешеү төҙөләсәк. Өфө биләмәһендә (Өфө ҡалаһы һәм уға яҡын 15 район) «Спецавтохозяйство» предприятиеһы төбәк операторы буласаҡ. Нефтекама төбәгендә —«Дюртюлиметеоводстрой» йәмғиәте, Октябрьский биләмәһендә — «Экология Т» ЯСЙ-һы. Стәрлетамаҡ һәм Межгорье биләмәләрендә төбәк оператор-ҙары яҡын арала билдәле буласаҡ.\nБылтырғыса «Йәшел Башҡортостан» республика проекты сиктәрендә экологик саралар үткәрелә. Өмәләрҙең, башҡа экоакцияларҙың ҡасан, ҡайҙа үткәрелеүен социаль селтәрҙәрҙә #ЗеленаяБашкирия хэштегы буйынса белергә мөмкин.\nЗаконһыҙ сүплектәр хаҡында хәбәр ит\nЗаконһыҙ рәүештә барлыҡҡа килгән сүплектәр тураһында онлайн режимда хәбәр итергә мөмкин. Бының өсөн kartasvalok.ru сайтына — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының интерактив проектына инеп, картала законһыҙ сүплектең адресын билдәләргә, артабан был осраҡ тураһында смс ебәрергә, мөмкин булһа фотоһүрәт һалырға кәрәк. Теләге бул-ғандар сүплекте юҡ итеү эшендә үҙҙәре лә ҡатнаша ала.\n2017 йылда БР-ҙа 4 млн кеше өмәләрҙә ҡатнашҡан


Башҡортостан һайлауға әҙер\n13 Сентябрь , 14:00\nРадий Хәбиров барлыҡ махсус хеҙмәттәргә һәм яуаплы кешеләргә был мөһим сәйәси сараны хәүефһеҙ һәм законға ярашлы үткәреүҙе тәьмин итергә ҡушты.\nБыл аҙнала Башҡортостанды һәм тотош илебеҙҙе мөһим сәйәси сара көтә. 17, 18 һәм 19 сентябрҙә һайлау үтәсәк. Республиканың был сараға әҙерлеге тураһында Хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмәлә Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Илона Макаренко һөйләне.\nФедераль законға ярашлы, быйыл 19 сентябрҙә үтергә тейеш һайлау өс көн дауам итәсәк: 17, 18 һәм 19 сентябрҙә. Тауыш биреү ваҡыты - иртәнге 8-ҙән киске 8-гә тиклем.\nӘлеге ваҡытта тауыш биреү өсөн биналар тейешле хеҙмәттәр тарафынан тикшерелгән һәм эшкә әҙер тиерлек. Уларҙың бөтәһе лә стационар һәм күсмә йәшниктәр, тауыш биреү кабиналары, кәрәкле йыһаздар, сейфтар менән тәьмин ителгән, видеокүҙәтеү һәм видеотеркәү саралары, стационар йәки ҡулда эшләгән металл детекторҙар ҡуйылған. 230 һайлау участкаһына КОИБ-тар урынлаштырылған.\n– Һайлау кампанияларына әҙерләнгәндә һәм уны үткәргәндә ҙур иғтибар һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән граждандарға бүленә. Пенсия фондының төбәк бүлексәһе мәғлүмәттәре буйынса, 2021 йылдың 1 июленә ҡарата Башҡортостанда инвалидлығы булған 240 граждан теркәлгән. Насар күргән һәм һуҡыр кешеләр өсөн улар күпләп йәшәгән урында ете махсуслаштырылған һайлау участкаһы булдырылды, – тине Илона Макаренко.\nРәйес белдереүенсә, Берҙәм тауыш биреү көнөнә әҙерлек финиш һыҙығына сыҡты. Барлыҡ территориаль һайлау комиссияларына һайлау бюллетендәре алып барылған, 15 сентябрҙә улар участка комиссияларына тапшырыласаҡ.


Грипҡа ҡаршы вакцинаға ниндәй штамдар инә, прививка эшләтергәме? – республика халҡына киҫкен респиратор вирус инфекцияһын иҫкәртеү буйынса кәңәштәр биреләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nГрипҡа ҡаршы вакцинаға ниндәй штамдар инә, прививка эшләтергәме? – республика халҡына киҫкен респиратор вирус инфекцияһын иҫкәртеү буйынса кәңәштәр биреләсәк\n7:30, 28 сентября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 28 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nБашҡортостан буйынса Роспотребнадзор идаралығы 2-16 октябрҙә грипты һәм киҫкен респиратор вирус инфекцияһын иҫкәртеү буйынса ҡыҙыу линия ойоштора. Шылтыратыуҙар 8-800-100-47-67 телефоны буйынса иртәнге сәғәт 10-дан 4-кә ҡәҙәр ҡабул ителәсәк, тип аңлаттылар Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтендә. Ведомство белгестәре грипҡа ҡаршы иммунизация өҫтөнлөктәре, вакцинаға ниндәй штамдар инеүе, грипҡа ҡаршы прививканы башҡалар менән бергә ҡуйырға яраймы, грипты йоҡтороу хәүефе һәм эҙемтәләре, грипты шәхси һәм йәмәғәт профилактикалау саралары тураһындағы һорауҙарға яуап бирәсәк.\nВакцинация ауырыуҙы төп иҫкәртеү сараһы тип иҫәпләнә. Прививка яһау кампания башланған да инде. Грипҡа ҡаршы тәүге вакциналар партияһы августа килде. Быйыл иммунизация менән республиканың 40 процент халҡын йәлеп итеү күҙаллана. Уларҙың 75 проценты «хәүеф төркөмө»нә ингәндәр: балалар, уҡыусылар, белем биреү учреждениелары, медицина хеҙмәткәрҙәре, 60 йәштән өлкәндәр, студенттар, әрме саҡырыу йәшендәге үҫмерҙәр һәм башҡалар булырға тейеш.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, ҡыҙыу линия, киҫкен респиратор вирус инфекцияһы


Стәрлетамаҡ, Ишембай һәм Белорет районын яңы юл тоташтырасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡ, Ишембай һәм Белорет районын яңы юл тоташтырасаҡ\n15:53, 5 ноября 2009 Сәйәсәт\nСтәрлетамаҡ, Ишембай һәм Белорет районын яңы юл тоташтырасаҡ. Дөрөҫөрәге, әлеге ваҡытта Ишембай районы биләмәһендә һалынып ятҡан 13 километр юл.\nБыл участканы төҙөү зарурлығы 1996 йылда уҡ тыуғайны. Иҫке юл ландшафттың түбәнге яғы буйлап үтә. Ҡая таштар юл төҙөүселәргә етди ҡаршылыҡтар тыуҙыра һәм эште иҡтисади һөҙөмтәһеҙ яһай. Яңы юл иһә ҡалҡыулыҡ буйлап үтәсәк.\nӘлеге ваҡытҡа 13 километрҙың алтауһы файҙаланыуға тапшырылған да инде. Тағы ла ике километрҙа юл полотноһы һибелгән.\nИҡтисадта көрсөк башланғанға тиклем эштәр әүҙемерәк барҙы, әммә хәҙер төҙөлөштө финанс проблемаһы тотҡарлай. Бөгөн Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов менән Ишембай районы хакимиәте башлығы Марат Ғайсин туранан-тура объектта ошо проблеманы тикшерҙе.\nПрезидент әйтеүенсә, юл республикаға бик кәрәк – объектты финанслау юлдары эҙләп табыласаҡ.\nОльга Горюнова, Эльвира Латыпова автор: Ольга Горюнова, Эльвира Латыпова\nТеги: Президент маршруттары, юл төҙөлөшө


Радий Хәбиров губернаторҙарҙың милли рейтингында 11-се урынды алды - Правительство Республики Башкортостан\nРадий Хәбиров губернаторҙарҙың милли рейтингында 11-се урынды алды\nБашҡортостан башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров 2018 йыл йомғаҡтары буйынса губернаторҙарҙың милли рейтингында 11-се урынды алды. «Рейтинг» мәғлүмәт коммуникациялары үҙәге эксперт берләшмәһе вәкилдәренән һорау алыу уҙғарҙы. Мәскәү мэры Сергей Собянин анкета һөҙөмтәләре буйынса беренсе урынды яуланы. Тәүге өсәү иҫәбендә шулай уҡ Төмән өлкәһе губернаторы Александр Моор һәм Тула өлкәһе башлығы Алексей Дюмин бар.\nВолга буйы федераль округы төбәктәре етәкселәре араһында Радий Хәбиров, эксперттар фекеренсә, Татарстан президенты Рөстәм Миңлехановтан ҡала икенсе урынды биләй.\n«Радий Хәбиров төбәккә оҙаҡҡа килгән харизмалы һәм абруйлы сәйәсмән булып күренә. Ысынлап та, Хәбировтың идара итеү компетенциялары кимәле шик тыуҙырмай. Муниципаль, төбәк, федераль кимәлдәрҙә эшләү тәжрибәһе, шулай уҡ академик нигеҙе булыуы, һис шикһеҙ, уны көсәйтә», — тип билдәләне политолог Дмитрий Михайличенко.\nЭксперт һүҙҙәренсә, яңы башлыҡтың тәүге айҙарҙа административ элитаны күләмле (тоталь тип әйтерлек) алмаштырыуы Хәбировтың Хәмитов дәүерендәге идара итеү системаһының төп элементтарына ышанмауы хаҡында һөйләй.\n«Ябай граждандар күҙлегенән яңы административ элитаның һөҙөмтәлерәк булырмы, юҡмы икәнен ҡарарбыҙ. Был Рәсәй Федерацияһының ҡатмарлы күп милләтле төбәге етәксеһе булараҡ Радий Хәбировтың һөҙөмтәлелек күҙлегенән дә төп мәсьәлә булып тора. Әлегә уның нимә эшләргә кәрәклеген белеүе күренә», — тине Дмитрий Михайличенко.\nМилли рейтингта һуңғы урындарҙы Волгоград һәм Мурманск өлкәләре губернаторҙары Андрей Бочаров һәм Марина Ковтун, Хакасия башлығы Валентин Коновалов биләй.


Гәзиттең номеры: 26-27 » Гәзиттең номеры: 26-27 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 26-27\nАҡман-тоҡман алты көн, алтыһы ла ҡаты көн, тигән әйтем барыбыҙға ла таныш. Ҡырыҫ тәбиғәтле Уралдың йәйҙәре сыҙап түҙгеһеҙ эҫе булһа, ҡыштары сатлама һыуыҡтар, ҡар-бурандар менән үтә. Элегерәк, 8 Март байрамы айҡанлы районыбыҙҙа ат сабыштары ойошторола ине. Һәм йыл да тиерлек ошо сарала әле генә тып-тын торған көн боҙолоп, тәбиғәт ҡарлы-буранлы «күстәнәсе» менән «һыйларға» ғәҙәтләнде. Хатта, бер ир затының: «Ҡатын-ҡыҙҙар ниндәй, көнө лә шундай», - тигән шаярыуы ла ишетелгәйне. Эйе, еңмеш яҙ тәүге көндәренән үк холҡон күрһәтә. Шулай ҙа, әллә бар ер шарындағы экология үҙгәреше беҙҙең тәбиғәткә лә йоғонто яһай, әллә ҡатын-ҡыҙ затының холоҡ-фиғеле яйға һалына - быйылғы 8 март ҡар-буранһыҙ үтте. Бөгөнгө «Шәмбе бите»н ошо ҡыш менән яҙ миҙгеле алышынған мәлдә була торған тәбиғәт күренеше - аҡман-тоҡманға бағышларға булдыҡ.\nБашҡорт халҡы борон-борондан йыл яҙ айынан башлана, тип иҫәпләгәндәр. Уны, йәғни март айын, буранай тип йөрөткәндәр. Исеменә ярашлы, ай буранлы булған, буғай.\nКүренекле ғалим, биогеограф, Башҡортостан тәбиғәтен, ерлеген өйрәнеүсе Сергей Кириков үҙенең «Көньяҡ Урал һәм Башҡортостан буйлап» исемле китабында Урал тәбиғәтенең үҙенсәлектәренә лә туҡталып үтә. Ауыл ҡарттарынан ҡайһы бер тәбиғәт күренештәрен яҙып та ала. Мәҫәлән, ҡышҡы бурандарҙың төрҙәре хаҡында мәғлүмәт ҡыҙыҡлы: һепертмә, һалма, һырғаҡ, сүл, һөрөм, аҡман-тоҡман, мәхмүт, биш-ҡунаҡ бурандары.\nМәҙәниәт йорто алдына килеп туҡтаған һары автобустан ынйы-мәрйендәр кеүек эреле-ваҡлы бала-саға һибелде лә, сыр-сыу килеп, өйҙәренә таралдылар. Көн дә ҡабатланып торған ошо матур күренеш Ғәкифә апайҙы алыҫ та, һағышлы ла бала саҡ иленә алып ҡайта. Аслы-туҡлы йәйәү йөрөп, күрше ауылдағы мәктәптә уҡыған йылдары күп сериялы фильмдағы һымаҡ бер-бер артлы күҙ алдынан теҙелеп үтәләр.\nБына Наурыҙ мәктәбендә уҡыусы ике ҡыҙ Сораманға ялға ҡайтып киләләр. Әйтерһең дә, балаларҙың юлға сыҡҡанын ғына көтөп торған инде, көнө боҙолдо ла китте. Әсе ел йоҡа ғына кейемдәр аша балаларҙың ҡураныс ҡына тәндәрен ҡапшай. Бәләкәсерәгенең бөтә кәүҙәһе шаҡырайып ҡатҡан кеүек булды. Нисектер бер мәлде тәне йылына башлағанын тойҙо ҡыҙ. Күҙҙәренә ут күренә түгелме?\n- Әҙ генә түҙ инде, Ғәкифә, хәҙер ҡайтып етербеҙ, - тип, йыуатып маташа ике-өс йәшкә олораҡ Гәүһәр. Туңған аяҡтарын һөйрәтеп, өйҙәренә саҡҡа ҡайтып йығылалар ҡыҙҙар.\nҺәр заман тормошта әҙәм балаларын сыныҡтырыр, ныҡлыҡтарын һынап ҡарар өсөн күп төрлө ауырлыҡтарын әҙерләп ҡуйған. Ауылыбыҙҙың абруйлы, хөрмәтле инәйҙәренең береһе, 75-се йәшен ваҡлаған, үҙ ғүмерендә күпте күргән, күпте кисергән Ғәкифә Вәрис ҡыҙы Шаһизатованың тормош юлы күптәребеҙ өсөн өлгө.\nУл оҙаҡ йылдар бы-ҙау ҡараусы, ун биш йыл малдарҙы яһалма тороҡландырыусы, һа-уынсы булып эшләй. Бихисап Маҡтау ҡағыҙҙары, Хеҙмәт ветераны миҙалы уның тынғыһыҙ, намыҫлы хеҙмәтенең юғары баһаһы булып тора. Ауылдаштары Ғәкифә апайҙы биш саҡырылыш ауыл, бер саҡырылыш район Советы депутаты итеп һайлайҙар.\nҺәр быуын яҙмышы - ил тарихы ул. Ғәкифә апайҙың ата-әсәһе тураһында ла һөйләп китеү урынлы булыр.\nАпайыбыҙҙың әсәһе, Факиһа инәй, тәүҙә Наурыҙ ауылының дин әһеле Ғарипов Ғәли бабайға икенсе ҡатынлыҡҡа тор-мошҡа сыға. Көндәш булһалар ҙа, Кәримә инәй менән Факиһа инәй үҙ-ара татыу ғына йәшәйҙәр. Совет власы ойошторолғас, ил буйынса дин әһелдәренә «һунар» башлана. Ҡай-һыларын төрмәгә ултырталар, һөргөнгә ебәрәләр, күптәрен атып үлтерәләр. Бындай әсе яҙмыш Ғәли бабайҙы ла урап үтмәй. Төрмәлә ултырып, һаулығы ҡаҡшап ҡайтҡас, оҙаҡ йәшәй алмай, ике ҡатынын, ҡыҙын, бәләкәй генә улын ҡалдырып, был яҡты донъя менән хушлаша. Бер көн Кәримә инәй көндәшенә:\nСафин Мөхәммәт Ғәлиулла улы 1935 йылдың 11 мартында Учалы районының Ҡалҡан ауылында колхозсы ғаиләһендә өсөнсө бала булып донъяға килә. Үҫмер йәшенән үк «Баш Урал» колхозында төрлө эштәрҙә эшләй, 1953 йылда Ҡалҡан ауылындағы ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай. Ул саҡтарҙа үҫмер егет-ҡыҙҙар көндөҙ колхозда эшләйҙәр, ә кистәрен мәктәпкә уҡырға йөрөйҙәр. 1954 йылдың көҙөндә йәш егетте хәрби хеҙмәткә саҡыралар. Мөхәммәт дүрт йыл Владивосток ҡалаһында, Тымыҡ океан флотында матрос булып хеҙмәт итә.\nТормош юлында сынығыу алған, тәжри-бәле егетте хеҙмәттән ҡайтҡас, колхоздың комсоргы итеп һайлайҙар. Яҡташтарының ышанысын аҡлай Мөхәммәт - эштә лә, йәмәғәт тормошонда ла актив ҡатнаша, район буйынса йәштәр араһындағы социалистик ярыштарҙа еңеп сыға.\nОшо йылдарҙа Мө-хәммәт Ҡалҡан ауылы һылыуы Клара Йомабай ҡыҙы менән танышып, матур итеп туй үткәрәләр. Клара Йомабай ҡыҙы тәүҙә колхозда, һуңынан почтала эшләй. Аҙаҡ, 1958 йылдарҙа Учалы тимер юлы станцияһы төҙөлгәс, шунда сигнал биреүсе булып эшкә урынлаша һәм хаҡлы ялға сыҡҡансы ошо яуаплы урында тырышып хеҙмәт итә. Ире Мөхәммәт менән ике ул, ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерәләр.\nҺеҙҙә нисек? Беҙҙә шулай!16.03.2015\nРайоныбыҙҙың иң матур ерендә урынлашҡан Муса ауылы халҡы тырышып эшләй ҙә, күңелле ял итә лә белә. Яңы йыл байрамы булһынмы ул, Ватанды һаҡлаусылар, Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөмө - байрамдар бик яҡшы үтә.\n8 март көнө клуб сәхнәһендә йәш артистар «Дуҫлыҡ ниндәй була?» исемле спектакль күрһәттеләр. Улар - бер туған Айбулат һәм Айтуған Латиповтар, Лиза Почтарь, Ирхан Лотфуллин. Спектакль бөтәһенә лә оҡшаны.\nБергәләшеп сәй өҫтәле артына йыйылдыҡ. Өҫтәл һый-хөрмәттән һығылып торҙо. Уларҙы ауыл халҡы килтергән ине. Нурия Шакирова менән Сәлихә Фәхретдинованың буҙаһы менән ҡаймағы, Фәниә Нәбиуллинаның йыуасаһы, Флүрә Нәбиул-линаның талҡан менән сәк-сәге, Мәғрифә Шәй-бәкованың ҡоймағы, Зөһрә Бәҙретдинованың бөйөрөктәре телеңде йоторлоҡ булды. Кемдең исем-шәрифтәре күрһәтелмәгән - бер үк асыуланмаһындар. Бағыусылар Фәниә Нәбиуллина менән Сәлихә Фәхретдинова булдылар. Байрам күңелле үтһен өсөн клуб мөдире Сәриә Ғарипова күп көс һалды. Ул үҙенең эшен һәр ваҡыт еренә еткереп, матур итеп башҡара.\nХалыҡҡа ағас биреү тәңгәлендә һорауҙар күбәйеп киткәс, «Учалы лесничествоһы» дәүләт ҡаҙна учреждениеһы директоры Айбулат Алик улы Байғарин урындағы журналистар өсөн, пресс-конференция ойошторҙо. Саҡ ғына ҡыҫҡартылған рәүештә әңгәмәне һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ.\n- Билдәле булыуынса, былтыр көҙ боҙло ямғыр яуып, байтаҡ урмандар зыян күрҙе. Өфө белгестәре тикшереүҙәр үткәреп, был майҙандар 6050 гектар тәшкил итеүен рәсми рәүештә теркәне. Барлығы 341 700 кубометр ағас, сама менән яртыһы ылыҫлы тоҡомдар. Шуны ла аныҡ билдәләйек - күберәген йәш, төҙөлөш маҡсатында өлөшләтә генә яраҡлы ағас зыянлана. Ағас боҙ ауырлығына сыҙай алмайынса һыныу һәм аунау бер бәлә булһа, икенсе бәлә - был участкаларҙа ауырыуҙар, ҡоротҡос бөжәктәр таралыу ихтималы, янғын сығыу ҡурҡынысы ҡырҡа арта.\n«Мөһим ваҡиғалар буласаҡ»16.03.2015\n2015 йылда федераль һәм республика кимәлендәге һайлау булмаясаҡ. 13 сентябргә тура килгән берҙәм һайлау көнөндә беҙҙе республиканың 53 районындағы 773 ауыл биләмәһе Советтарына депутаттар һайлау көтә.\nАлдағы һайлауҙың мөһимлеге бик ҙур. Уларҙа яҡындағы дүрт йылға һайлаусыларҙың хәстәрлектәренә һәм проблемаларына иң яҡын булған урындағы власть һайлана. Шуның өсөн дә һайлаусы мотлаҡ үҙе йәшәгән муниципаль берәмектә уның өсөн мөһим булған һайлау үтеүен аңларға тейеш.\nМуниципаль һайлау һәр ваҡытта ла ойошторолошо буйынса иң ҡатмарлыһы булып тора. Беренсенән, һайлау кампаниялары һаны - му-ниципаль берәмектәрҙә күпме һайлау үтә, шунса булып ҡала. Шуға ярашлы, тәҡдим ителгән кандидаттар һаны ла әҙ булмаясаҡ. Уларҙы теркәүгә алғанға тиклем һайлау комиссиялары улар биргән бөтә мәғлүмәттәрҙе тикшерергә тейеш. Был һайлауҙарҙы ойоштороусылар өсөн генә түгел, шулай уҡ беҙҙең партнерҙарыбыҙ, беренсе сиратта, хоҡуҡ һаҡлау органдары, Росреестр, һалым хеҙмәттәре өсөн дә бик ҙур күләмле эш булып ҡала.\nАртабан бары ошонда беҙ йыш ҡына «туғанлыҡ мөнәсәбәттәре» һәм «комиссия ағзаларының депутатлыҡҡа кандидатҡа буйһоноуҙары» тип аталған ҡаршылыҡтарға юлығабыҙ. Был ҡайһы бер осраҡтарҙа һайлау кампаниялары барышында һайлау комиссияһы составына үҙгәрештәр индереү кеүек мәсьәләләрҙе хәл итеү кәрәклеген аңлата.\nБер өйҙә ике хужабикә11.03.2014\nҠәйнә менән килен араһындағы мөнәсәбәттәр элек-электән иң киҫкендәрҙән һаналған. Ни тиклем тырышһалар ҙа, ҡәйнәһенә ярай алмаған килендәр, килендәрен хеҙмәтсе урынына тотоп, сәйен яңғыҙ һемергән ҡәйнәләр заманаһы тарих төпкөлөндә ҡалған инде. Бөгөнгө көндә арабыҙҙа йылдар буйы иңгә-иң терәшеп, аңлашып, татыу көн күргән ҡәйнә-килендәр күбәйә бара.\nҺәйтәк ауылында йәшәүсе 86 йәшлек Мәүлиҙә Үләмәева килене Гәүһәр Ирғәли ҡыҙы менән хөрмәткә һәм бәхеткә төрөнөп 38 йыл бер ҡыйыҡ аҫтында тормош көтә. Мәүлиҙә Ғәбделҡадир ҡыҙы бай тормош тәжрибәһе туплаған оло быуын вәкиле. Нисек кенә ҡыйын булмаһын, бер ваҡытта ла бөгөлөп төшмәй. Атаһы иртә вафат була, ике ҡыҙын тәрбиәләп кеше итеү әсәһенең иңенә төшә. Үҫмер сағы бик ауыр йылдарға тура килә уның. Һуғыш башланғандың икенсе йылында ауылдарынан байтаҡ ҡыҙҙы Белоретҡа ФЗО-ға ебәрәләр, улар араһында 14 йәшлек Мәүлиҙә лә була.\nӘсәкәйем - күҙ нурым11.03.2014\nКүңелдәрҙе күктәргә осорған яҙ миҙгеле лә етте. Яҙҙың иң күркәм, иң матур байрамдарының береһе - 8 Март - Әсәйҙәр байрамы ла ул. Ошо күркәм көндө ҡәҙерле кешемә рәхмәт һүҙҙәрен еткерәһем килә.\nТәрбиә нигеҙҙәрен еткереүсе11.03.2014\nИманғол ауылында йәшәүсе хөрмәтле ветеран уҡытыусы Ләлә Имаметдин ҡыҙы Янбаева халыҡ педагогикаһына ҡағылышлы хәтернамәләре менән гәзит уҡыусыларыбыҙ менән уртаҡлашып, ата-бабаларыбыҙҙың тәрбиә алымдары тураһында һөйләй.\nХалҡыбыҙҙың тәрбиә алымдарын һәр ҡатын-ҡыҙ белергә тейеш, сөнки ул ғаилә усағын һаҡлаусы, ғаиләләге үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе тыныс юл менән көйләй белеүсе, балаларға матур тәрбиә биреүсе әсә һәм гүзәл зат. Ләлә Имаметдин ҡыҙы үҙенең әсәһе Маһруй Ғәбиҙулла ҡыҙы һәм атаһы Имаметдин Мәрхәм улы Ширғәлиндарҙың тәрбиә алымдарын бәләкәйҙән аңына һеңдергән һәм үҙ ғаиләһендә лә уңышлы ҡулланған. Тормош юлдашы Әғләм Ағзам улы менән матур тормош кисергән һәм 3 бала тәрбиәләп үҫтергән. Балалары йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәй. Олоһо, Юлай Әғләм улы, профессор, генетика фәнен өйрәнеүсе ғалим, Илфат Әғләм улы - тос һүҙле журналист, ғаиләлә абруйлы атай, Гөлназ Әғләм ҡыҙы - балалар баҡсаһында тәрбиәсе, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, өлгөлө әсә. Ләлә Имаметдин ҡыҙы үҙ ата-әсәһе тураһында бына нәмәләр бәйән итә:\n- Әсәйем мулла ҡыҙы булған. Сабырлыҡ, мосолман ҡатындарына хас булған итәғәтлелек уның тыумыштан килгән сифатылыр, тип уйлайым.\nҠатын-ҡыҙ һәр хәрәкәте, ҡыланышы, үҙен тотошо, тышҡы һәм эске торошо менән тирә-яҡҡа гүзәллек өләшеү өсөн яратылған. Тәбиғәттән һалынған был тәғәйенләнеше арҡаһында кешелектең гүзәл заты гел мөғжизә, йәм тыуҙырыуға ынтыла. Зилә Кәлимуллинаның ҡул эштәре матурлыҡты тоя белеүҙең ошондай бер сағылышы.\nЗилә Салауат ҡыҙы сығышы менән Илсе ауылынан, 1972 йылда ғаиләлә өсөнсө бала булып донъяға килә. Мәктәпте тамамлағас, Ҡарабаш ҡалаһында (Силәбе өлкәһе) кондитер-кулинар һөнәрен үҙләштерә. Әммә һөнәре буйынса эшләргә тура килмәй уға. 1990 йылда Илсе егете Рауил Харис улына тормошҡа сығып, ғаилә ҡорғас, эш эҙләп ситкә йөрөмәй, ауылында ҡала.


Күпереп торған ҡоймаҡтар\n13 Ноябрь , 12:45\nБындай ҡоймаҡ һис шикһеҙ бөтәһенә лә хуш киләсәк))\nКәрәк була: 1 литр һөт (башта 750 мл ҡулланабыҙ, аҙаҡ 250 мл), 1 аш ҡалағы ҡоро ҡамыр күперткес (дрожжи), 1 сәй ҡалағы тоҙ, 2 аш ҡалағы шәкәр, 0,5 ст ҡоро манный, 0,5 ст көнбағыш майы, 4 йомортҡа, 3,5 ст он.\n750 мл һөттө йылытабыҙ, уға ҡамыр күперткес, шәкәр, тоҙ, манный, он ҡушып туғыйбыҙ. Уны йылы урынға 2-3 сәғәткә ҡабартырға ҡуябыҙ. Бынан һуң берешәрләп йомортҡа һалып ныҡ ҡына туғыйбыҙ, миксер менән дә мөмкин. Артабан көнбағыш майы һалабыҙ ҙа, тағы ла туғыйбыҙ. 250 мл ҡайнар һөттө өҫтөнә ағыҙабыҙ. Бутағас, ҡамыр ҡабарып сыҡҡансы 30 минутҡа ҡуйып торабыҙ.\nТабала ике яҡлап бешерәбеҙ. Табаны беренсе ҡоймаҡты бешергәндә генә майлайбыҙ, артабан ул йәбешмәйәсәк.


Ҡарай (Көйөргәҙе районы) — Башҡорт Википедияһы\n52°37′42″ с. ш. 55°28′13″ в. д.HGЯO\nҠарай (Көйөргәҙе районы)\n80 639 465 136\nҠарай — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл, Яҡшымбәт ауыл советына ҡарай. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 102 кеше. Почта индексы — 453352, ОКАТО коды — 80239805002 (2002 й).\n4 Топонимик легендалар\nКөйөргәҙе районының көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Ауыл эргәһенән Бәләкәй Көйөргәҙе йылғаһы аға.\nАҡбулат Арҡаев — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Бөрйән улусы башҡорт старшинаһы.\nҒайсин Хәсән Назар улы − Советтар Союзы Геройы.\nТопонимик легендалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТашлыкүл туғайы. Абдул менән Ҡарайҙан 2-3 км алыҫлыҡта Көйөргәҙе буйында Ташлы күл туғайы бар. Унда күл берәү генә түгел, ә бер нисәү. Тик уларҙың береһен дә ташлы күл, йәғни ташы булған күл, тип әйтеп булмай: ғәҙәттә, күлдәр һаҙлыҡлы -батҡыл була. Исемде кем ҡушҡандыр, уныһы беҙгә ҡараңғы. Ташлыкүл туғайынан Көйөргәҙе аша Арүлгән туғайы бар. Ар удмурт милләтле кеше була. Ул ошо туғайҙа үлеп ҡала, туғай исеме шунан ҡалған. Быны миңә йөҙйәшәр Гәрәй Рәжәпов ағай һөйләгәйне. Һөлөклөкүл. Ул Абдул ауылы янында булған. Хәҙер ҡороған. Ә Ҡарай ауылы янындағы күл Оҙонгүл тип атала. Буйы сама менән 200—300 м, киңлеге - 15-20 м. Был күлгә Зайхан шишмәһе ағып төшә. Унда томбойоҡтар үҫә. Мул һыулы матур тәбиғи күл булғас, һөлөгө лә, балығы ла бар. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; исемдәр дөрөҫ түгел, бәлки, бигерәк күп\n1980—1990 йылдарҙа «Ағиҙел» журналында Ә.З.Әсфәндиәровтың «Тыуған ауылың тарихын беләһеңме?» тигән яҙмалары баҫылғайны. Көйөргәҙе районы ауылдарына ҡағылышлы мәҡәләһендә ул былай тип яҙа: « Ҡарай (Аҡбулат) ауылы XVIII быуаттың 60-сы йылдарында ойошҡан. Етенсе ревизия (1816) бында 19 йорт барлығын әйтә. Ә XIX быуат уртаһында 40 йортта 260 кеше йәшәгән. Ҡарай артабан да әллә ни үҫмәй. 1920 йылда ла 39 ғына өй була. Ҡарай Бөрйән волосының Мунаш түбәһенә ҡараған, ә 1864 йылдан Таймаҫ ауыл йәмғиәтенә кергән. Етенсе ревизия ваҡытында Ҡарайҙың улы Байғужаға 71 йәш була. Ауылдың беренсе исеме Пугачев восстаниеһында әүҙем ҡатнашҡан Аҡбулат Раҡаев исеме менән киткән. Аҡбулат 1774 йылда бер мең кешелек ғәскәргә етәкселек иткән». Быларҙың барыһын да арҙаҡлы тарихсыбыҙ Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров архив материалдарына таянып яҙған. Шулай булғас, Ҡарай ауылына 300 йыл тигән һүҙ. Ҡарай хәҙерге Абдулдан 1 саҡрым өҫтәрәк, Ҡыҙыл тау буйында була. Бер аҙҙан һуң улар Көйөргәҙе аша Зайхан тигән ергә күсеп сыға. Көмөштәй таҙа һыулы Зайхан шишмәһе әле лә ағып ята, уны Зайхан бабай ҡаҙған. Улар бынан да күсә:бер өлөшө — 1-се Кинйәабыҙға (Туғай Кинйәһенә), бер өлөшө — Түкәнгә. Уларҙы зайхандар тип йөрөтәләр.Ә бер өлөшө әлеге урыныда ҡала. Ул Ҡарай тип атап йөрөтөлә. Шуны өҫтәп әйтергә кәрәк: Ҡарай халҡы Абдул халҡы менән талашып йәшәмәгән. Ә, киреһенсә, дуҫтар булып, үҙ-ара ҡунаҡҡа саҡырышып, аралашып, бер-береһенә ярҙамлашып йәшәгән. Әле лә шулай йәшәйбеҙ. Ҡарай ауылының күсеп сығыуын малсылыҡ менән шөғөлләнеүгә бәйле иркен ер кәрәклегенән тип аңлау зарур. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; исемдәр дөрөҫ түгел, бәлки, бигерәк күп\n↑ «Ағиҙел», 1990 йыл, 10-сы һан, 113 бит\nБөткән ауылдар: Туғай Кинйәһе | Бабич\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡарай_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=781974 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:12 16 февраль 2018 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда «7 егет» реалити-шоуын төшөрөү башлана // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «7 егет» реалити-шоуын төшөрөү башлана\n12:15, 8 июля 2020 Мәҙәниәт\nБашҡортостанда «7 егет» реалити-шоуының икенсе миҙгелен төшөрөү башлана. Тапшырыу Урал аръяғының күркәм урындарында – Йылайыр һәм Ейәнсура райондарында төшөрөлә.\nШоуға тотош республиканан: Ишембай, Ейәнсура, Белорет, Көйөргәҙе, Баймаҡ, Учалы райондарынан һәм Өфө ҡалаһынан егеттәр һайлап алынған. Ете ҡатнашыусы үҙенсәлекле шарттарҙа үҙҙәрен ныҡлыҡҡа һынап ҡарай. Көн һайын улар ғәҙәти тормошта бөтөнләй таныш булмаған яңы һөнәргә өйрәнергә тейеш. Әйтәйек, балта оҫталығы, умартасылыҡ, йылҡысылыҡ серҙәренә төшөнөү, тимерҙән, күндән, туҙҙан әйберҙәр эшләү, уҡтан атыуҙа ярышыу.\nПроект еңеүселәрен телетамашасылар смс-тауыш биреү ярҙамында билдәләй. Һәр тапшырыу эфирға сыҡҡандан һуң тамашасыларҙың оҡшаған ҡатнашыусы өсөн тауыш биреү мөмкинлеге була. Проекттың финалы республиканың танылған шәхестәре һәм меценаттар менән ҙур сара итеп үткәрелә, унда шоуҙың еңеүселәре бүләкләнә. Ҡатнашыусыларҙы конкурсты ойоштороусыларҙан төрлө бүләктәр көтә. Төп приз – башҡорт тоҡомло ат.\nПроект мәҙәни традицияларҙы, шул иҫәптән халыҡ кәсептәрен һаҡлауға һәм пропагандалауға, йәш быуынды илһөйәрлек рухында, тыуған ергә һәм туған телгә һөйөү тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Проект авторы – журналист һәм продюсер Рита Өмөтбаева.\n«7 егет» проекты 2019 йылдың сентябрендә Башҡортостан спутник телевидениеһында старт алды. Реалити-шоуҙа ҡатнашыусылар республика шифаханаларынан, спонсорҙарҙан һәм шәхси эшҡыуарҙарҙан ҡиммәтле бүләктәргә лайыҡ булды. Төп приз – башҡорт тоҡомло ат Әбйәлил егетенә эләкте. Проекттың икенсе миҙгелен телетамашасыларҙың һорауы буйынса төшөрәләр.


Менән Әрмәндәр һәм Фотографиялар менән Танышырға телефон: - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nМенән Әрмәндәр һәм Фотографиялар менән Танышырға телефон:\nФайҙаланыусылар бик күп\nАҡыл эйәһе һәм смельчак, интеллектуал Һәм эскелек ойоштора, респектабельный романтик Һәм эшҡыуарҙары, сәнғәт вәкилдәрен һәм Спорт һөйөүселәрҙе төрлө сайтта теркәлеү Көслө зат\nӘрмәнстан һеҙ иң ҡыҙыҡлы кешеләр Һайлай ала.\nУсовершенствованный партнер һайлау системаһы. Критерийҙар буйынса кандидат эҙләү тураһында Һүҙ бара теләйем: йәше һәм Үҫеш перспективалары һәм һөнәри темперамент, мауыға. Идеаль көй һайлау, һеҙ аласаһы Яҡшы белә.\nҠулланыусыларҙың күбеһе беҙгә ҡыҙыҡлы осрашыу үткәрҙе.\nКүптәр интернетта аралашыу ғына түгел, Ләкин датаһы тәғәйенләнде һәм реаль донъяла. Мин осрашырға теләйбеҙ, - тигәйне, ҡатын-Ҡыҙҙың ирендәре менән йыш сыға. Неудивительный: был төрө ир-егеттәрҙең Енси йылы һәм тышҡы темпераментҡа эйә.\nДәртле һәм Галантный амплуа амплуа, Уның теләһә ниндәй аҡыл менән Матурлыҡ ҡайтарып ҡалдыра. Ысын ир-егет ауыр тойолоу Ул тел. Сайтта, ҡайҙа мөмкин булған осрашыу, Ҡатмарлы ла булған.\nТеркәү үткәндә, һеҙҙең аласаһы инеү Һәм тулы уңайлы вариант: киңәйтелгән Эҙләү өсөн ҡулланған шәхси биттәре Булдыра ала, фотоһүрәттәрҙе ҡарай, комментарийҙар Ҡалдыра, чатта хәбәрҙәр.\nСайтта ҡушылдығы миллион файҙаланыусы өсөн, Үҙ яҙмышыңды осратыу мөмкинлегенә эйә Була.\nГессен осрашыу Ирекле булған, Германия\nFree Dating In Belgrad, Dating-Website\nрулетка менән бушлай телефон ч чатта теркәлергә бушлай онлайн без рулетка ч рулетка менән ҡыҙыҡай шунда таныштыҡ. видео чат бушлай онлайн трансляция 45 таныштырҙы. видеочивать ҡыҙы менән онлайн ҡыҙы менән һәм бушлай теркәү видеочивать ҡыҙының сайты менән танышып видео 18 онлайн видео чат


60 йыл хеҙмәт кешеһе сәләмәтлеге хағында\nБашҡортостандың абруйлы һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының береһе - Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү институты сираттағы юбилейын билдәләй.\nСәләмәт тәндә - сәләмәт рух. Башҡортостан йәштәре иртәнге күнекмәләрҙе хуп күрә. Саф һауала йүгереү сәләмәтлекте нығыта, олоғайғас ауырыуҙарға бирешмәҫкә ярҙам итә, ти иртәнге күнекмәләргә ҡушылыусы Альбина Сәмиғуллина.\nЙәйәү йөрөү һәм йүгереү кеше сәләмәтлеге бигерәк тә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын иҫкәртеү йәһәтенән файҙалы тигән фекерҙә белгестәр. Шулай ҙа хатта профессиональ спортсылар ҙа һөнәри ауырыуҙарға дусар була. Йыш ҡына уларға табип ярҙамы талап ителә.\nМәхмүзә Кәлимулла ҡыҙы Ғәйнуллина хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү интститутының иң абруйлы белгестәренең береһе. Күренекле табип 300-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.Уның фекеренсә, һуңғы ваҡытта эш биреүселәр ябай хеҙмәт кешеһенең һаулыҡ һаҡлауға булған хоҡуғын иғтибарға алмаҫҡа тырыша.\nХеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү институты бынан 60 йыл элек, нефть сәнәғәте хеҙмәткәрҙәренең һаулығын һаҡлау һәм нығытыу маҡсатында асыла. Ваҡыт үтеү менән ул иҡтисад һәм сәнәғәттең барлыҡ тармаҡтарын хеҙмәтләндереүгә күсә. Махсуслашыуҙарына ҡарамаҫтан,табиптар Гиппократ антына тоғро ҡала. Әле институт тотош Рәсәй һәм донъя күләмендә абруй ҡаҙанған.\nИнституттың юбилейына арналған тантаналы сара Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт Дәүләт академия драма театрында үтте. 6-сы тиҫтәһен тултырған медицина учреждениеһы коллективын тәбрикләргә Мәскәүҙән, Ҡаҙағстан һәм Тажикстандан күренекле фән әһелдәре килде. Тантанала шулай уҡ хеҙмәт кешеһенең һаулығын һаҡлауға тос өлөш индергән белгестәргә дәүләт наградалары тапшырылды.