Үгеҙ йылы ниҙәр вәғәҙә итә?\n12 Февраль , 17:05\nЯңы йылды ай ярым элек тиерлек ҡаршы алғайныҡ, ә көнсығыш календары буйынса 12 февралдә генә Аҡ Тимер Үгеҙ хакимлыҡ итә башлай. Алдағы йылда беҙҙе нимәләр көтә? Әйҙәгеҙ, юрауҙарға күҙ һалайыҡ.\nСысҡандар карьера баҫҡысында үрләр. Әлбиттә, тырышлыҡһыҙ булмаҫ. Әгәр ҙә элекке эш урынығыҙ уңыш килтермәй икән, ҡыйыу рәүештә яңы эш хәстәрләй алаһығыҙ. Сысҡандарҙың һаулығы зарланырлыҡ түгел, тик шулай ҙа ул ҡаҡшамаһын өсөн әүҙем спорт менән шөғөлләнегеҙ.\nЙыл уңышлы үтһен тиһәгеҙ, Үгеҙҙәр ҙур көс һалырға тейеш. Башҡа Үгеҙҙәр менән бәхәстәр сығыуы ихтимал, үҙегеҙҙе тыныс тотоғоҙ. Ныҡышмал икәнһегеҙ, ҙур килемгә һәм эштә маҡтауға лайыҡ булырһығыҙ. Үгеҙ һәр өлкәлә лә лидер булараҡ, бар эштә үҫеш аласаҡ. Шәхси тормошта ла барыһы ла ал да гөл.\nЮлбарыҫ (1914, 1926,1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010)\nТормошто алдан әҙерләнгән “һыҙма” буйынса ғына алып барыу мөмкин түгел. Үтә ваҡсыллыҡ, артыҡ аныҡлыҡты кәметергә тура килер. Тәү сиратта Юлбарыҫтар һаулыҡтары хаҡында уйлаһын ине. Саф һауала күп булығыҙ, сәйәхәткә сығығыҙ.\nҠуян (1927, 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 199, 2011)\nБыл йондоҙлоҡ аҫтында тыуғандар тыныс холҡо менән дан тота. Үҙегеҙгә иғтибарҙы күберәк бүлергә онотмағыҙ. Эш урынығыҙҙа һәм ғаиләлә тыныслыҡ һәм татыулыҡ хөкөм һөрөр. Аҡса иҫәп ярата, тигән мәҡәлде лә иҫтә тотоу ҡамасауламаҫ. Сәйәхәткә сығыу, спорт ярыштарында ҡатнашыу һөҙөмтәһеҙ ҡалмаҫ, фән менән шөғөлләнеүселәргә лә уңыш юрай Үгеҙ.\nАждаһа (1916, 1928, 1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012)\nЯңы йыл Аждаһалар өсөн уңышлы барыр. Бөтә уйлағандар һәм планлаштырылған хыялдар тормошҡа ашыр, ғаиләгеҙҙә ҡот, бәрәкәт артыр. Эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгәндәр өсөн килемле осор. Сифатһыҙ аҙыҡ-түлек ашап ағыуланыу ихтималлығы юғары, шуға һаҡ булығыҙ.\nЙылан (1917, 1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013)\nҮгеҙ һәм Йылан – дошмандар. Шулай ҙа Йыландар хәйләкәр. Быйыл улар Үгеҙҙәрҙе алдатып, үҙҙәренә нисек кәрәк шулай эшләйәсәк. Был йондоҙлоҡ аҫтанда тыуғандарҙы эштә, мөхәббәт бәйләнештәрендә мотлаҡ уңыштар көтә. Карьера ла, финанс өлкәһендә лә үҫеш күренәсәк.\nЙылҡы (1918, 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014)\nҮгеҙ менән Йылҡы араһында тик йылы мөнәсәбәттәр генә. Шуға ла йыл ауырлыҡтар килтермәйәсәк. Әммә бәхет тиктән генә килмәй, быны үҙегеҙҙең хеҙмәтегеҙ менән ирешә алаһығыҙ. Хаталар булһа ла, яҙмыш һеҙҙе тура юлға илтер. Мөхәббәт өлкәһенә килгәндә ғаиләлеләр тағы ла нығыраҡ һөйөүгә сорналһа, яңғыҙҙар ситтә романтик бәйләнештәр булдырыр.\nКәзә/Һарыҡ (1919, 1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015)\nБыл йондоҙлоҡ аҫтында тыуғандарға төп кәңәш – үҙегеҙҙең ялҡаулығығыҙҙы еңеү. Ҙур иғтибарҙы ғаиләгеҙгә һәм яратҡан кешегеҙгә бүлегеҙ, улар һеҙгә мохтаж. Яратҡан эш, йәки хобби табыу өсөн уңайлы мәл. Ярҙам ҡулы һуҙғандарҙың теләген кире ҡаҡмағыҙ. Хәл-ваҡиғаларҙың уртаһында ҡайнау ҙа ғәмәлдәрегеҙҙе тормошҡа ашырырға ярҙам итер. Йөрәк түрендә мөхәббәт уты ҡабынып китеүе лә ихтимал.\nМаймыл (1908, 1920, 1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016)\nМаймылдарға йыл көтөлмәгән яҡшы мәлдәр бүләк итәсәк. Абруйлы, хөрмәтле кешеләр менән аралашыу алыштырғыһыҙ тәжрибә бирәсәк. Әммә яңы танышыуҙарҙан ары тороғоҙ, улар кәрәкмәгән эштәргә этәрер. Был йондоҙлоҡта тыуғандар 2021 йылда ғаилә ҡорорға ашығыр, яңы танышыуҙар ҙа етди мөнәсәбәттәр менән тамамланыуы мөмкин. Һәр нәмәлә яңылыҡ табып, заманса фекер йөрөтөгөҙ.\nӘтәс (1921, 1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017)\nӘтәстәр өсөн был ижад менән бәйле йыл. Шулай ҙа ауыр йөкләмәләрҙе үҙегеҙгә алмағыҙ. Эшегеҙҙе ҡалдырып, ҡиммәтле торлаҡ алыу ҙа күҙаллана. Алтын уртаҡлыҡты табырға тырышығыҙ. Һөйгәнегеҙҙең кәңәштәренә ҡолаҡ һалып эш итегеҙ.\nЭттәргә Үгеҙҙәр менән оҙаҡ ҡына көрәшергә тура килер. Карьералағы башланғыстар өсөн яҡшы осор түгел. Әммә мөхәббәттә яҡшы яҡҡа үҙгәрештәр көтөлә. Дәртегеҙҙең урғылып тороуы романтик бәйләнештәргә этәрер. Күсемһеҙ милек һатыу йә һатып алыу мәсьәләһе уңышлы хәл ителер.\nСусҡа (1923, 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019)\nКөсөгөҙҙө ваҡ-төйәккә тәләфләмәгеҙ, һеҙҙе оло эштәр көтә. Һәр уңайлы мәлдә һикереп төшкәнсе, аныҡ пландар билдәләп, уға тура атлау отошлораҡ булыр. Дуҫтар һәм ғаилә ағзалары менән аралашҡанда, бәхәстәр сыҡмаһын тиһәгеҙ, тыйнаҡлыҡ һаҡлағыҙ. Йышыраҡ осрашыуҙарға йөрөгөҙ, күңел асыу сараларынан да баш тартмағыҙ. Мул килем алыуығыҙ көтөлә.


Әсәлек капиталын яңғыҙ бала тәрбиәләүсе атайҙар аласаҡ\n1 Май , 12:51\nРәсәй Президенты Владимир Путин әсәлек капиталын алыуға законлы нигеҙҙәрҙе арттырыусы документҡа ҡул ҡуйҙы. Закон үҙ көсөнә бөгөн, йәки 2022 йылдың 1 майынан көсөнә инде. Уның буйынса яңғыҙ булған атайҙар әсәлек капиталын ала аласаҡ, ә атай кеше лә үлеп ҡалһа, йә ата-әсәлек хоҡығынан мәхрүм ителһә әсәлек капиталы балаларға өлөштәргә бүленеп күсәсәк.\nДокумент дәүләт ярҙамына хоҡуғы булған кешеләр даирәһен киңәйтә. 2007 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған икенсе, өсөнсө һәм артабанғы балаларын, шулай уҡ 2020 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған тәүге балаһын яңғыҙ тәрбиәләүсе ирҙәр, балаларҙың әсәһе мәрхүм булған осраҡта, йә булмаһа әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителгәндә, Әсәлек капиталы сертификатын алыу хоҡуғына эйә.\n2021 йылдың 1 ғинуарынан Әсәлек капиталының күләме 3,7 процентҡа артып, беренсе балаға – 483,8 мең һум, икенсе балаға 639,4 мең һум тәшкил итә. Сертификат алыу өсөн Рәсәй пенсия фондының йә Күп функциялы үҙәктең территориаль органына мөрәжәғәт итергә. Яңғыҙ атайҙарға Әсәлек капиталына сертификат алыу өсөн РФ Пенсия фондына мөрәжәғәт итергә кәрәк.


Мал аҙығы әҙерләү ҡыҙа » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Мал аҙығы әҙерләү ҡыҙа\nӘйткәндәй, иген урырға ла ваҡыт етә, көндәр яҡшы торһа, хужалыҡтар берәй аҙнанан арыш һуғырға төшәсәк. «Урал аръяғы МТС-ы», «Юлдаш» йәмғиәттәрендә арыштың торошо яҡшы, мул уңыш йыйырға иҫәп тоталар.\n«Байрамғол» агрофирмаһында ла мал аҙығы әҙерләү кампанияһы юғары темп менән бара. Әле хужалыҡ Ураҙ бүлексәһендә сенаж урыу, бесән өйөү менән мәшғүл. Агрофирманың баш агрономы Рәмил Мөхәмәтйәров әйте-үенсә, бесән әҙерләү планға ҡарата 80 процентҡа үтәлгән. 9500 тонна сенаж һалынған, силосҡа кукуруз сабасаҡтар. Сенажды әле Ураҙ һөтсөлөк ком-плексына ташыйҙар. Байрамғолдар быйыл да бер нимәгә ҡарамаҫтан малдарға етерлек аҙыҡ әҙерләп ҡалырға тырыша. Хужалыҡ бөгөнгө менән генә йәшәмәй, иртәгәһен алдан ҡайғырта. Былтырҙан ҡалған 17 мең тонна запастары бар, бы-йыл да артығы менән әҙерләргә уйлайҙар. Йәшел массаның гектар ҡеүәте уртаса 45 центнер тәшкил итә, бесәндеке - 10-13 центнер.\n- Бесәнде йәшел сағында өйөргә өлгөрҙөк, ямғырға эләкмәне. Мал аҙығы культураларының сифаты яҡшы. Уҙған йыл ямғыр арҡаһында байтаҡ кәбәндәребеҙ сереп юҡҡа сыҡты. Һуңғы йылдарҙа һауа шарттары ауыл хужалығы өсөн ҡатмарлыҡтар тыуҙыра, тәүҙә ҡоролоҡ ыҙалатһа, һуңынан оҙайлы ямғырҙар, - ти Рәмил Әхмәҙулла улы.\nАгрофирма 2975 гектарҙа бөртөклө иген культуралары сәскән. Бойҙай, арпа, һоло һәм борсаҡтың гектар ҡеүәте яҡшы булыр, тип ышаналар.\nӘле агрофирма Ҡолош ауылы яғында сенаж әҙерләү менән мәшғүл. Күп йыллыҡ үләнде сабыуҙа 4 «Маcdon» үҙйөрөшлө бесән сапҡысы йөрөй. Икәүһе «Урал аръяғы МТС-ы»-нан ярҙамға килгән. Йәм-йәшел булып үҫкән үлән өлгөргән, шуға ла механизаторҙар уны ваҡытында сенаж соҡорона ауҙарыу өсөн бар тырышлығын һала. Йәшел массаны ташыуға 13 берәмек техника йәлеп ителгән.\nСабыуҙа йөрөгән Иҙрис Ғәлиуллин, Рифат Ишмөхәмәтов, Рәил Мәүлитов, бесән ташыусылар Азамат Мирхәйҙәров, Әхиәр Фәхретдинов, Ғазир Хәйруллин, Рауил Йәнтүрин, Марат Йосоповтарҙы айырыуса маҡтап телгә алды баш агроном.\n- Насар эшләгән кеше юҡ бында, һәр кемдең хеҙмәте маҡтауға лайыҡ. Бөгөн хужалыҡтар механизаторҙарға ҡытлыҡ кисерә, шөкөр беҙҙә ундай проблема юҡ. Эшселәребеҙгә эш хаҡы ваҡытында түләнә, пландарын арттырып үтәһәләр, дәртләндереү премиялары ҡаралған. Алдағы йылдарға яҡшы уй-ниәттәр, өмөт менән йәшәйбеҙ. Тәбиғәттең насар көнө юҡ, әле беҙҙең төп бурыс - бер нимәгә ҡарамаҫтан йәшел ураҡты тиҙерәк тамамлау, - тип хушлашты Рәмил Мөхәмәтйәров.\nФотола: Ранис Сәғитуллин бесән сабыуҙа йөрөй. Тырыш механизатор агрофирмала 8 йыл эшләй. Ошо арауыҡ эсендә үҙен эшһөйәр, намыҫлы, яуаплы хеҙмәткәр итеп күрһәтергә өлгөргән.\nЯмғырлы һәм ҡарлы йәй\nБыйыл синоптиктар йәйҙе түҙеп торғоһоҙ эҫе, ҡайһы берәүҙәр хатта ҡоролоҡ буласаҡ, тип фаразланы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡояштың ҡыҙыу нурҙарында... Тотош уҡырға\nБаҫыу эштәре тынмай\nЯҙҙың һуңлап килеүе арҡаһында хужалыҡтар сәсеүгә бер аҙ һуңыраҡ төштө. Шулай ҙа баҫыу эштәрен улар ваҡытында атҡарып сыға алдылар. Тиҙ арала... Тотош уҡырға\nУҙған аҙнала төбәгебеҙгә эш сәфәре менән Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев килеп ҡайтты. Уны ауыл хужалығы министры... Тотош уҡырға\nУңышҡа ныҡлы нигеҙ\nЯҙ ауыл хужалығы эшсәндәре өсөн иң тынғыһыҙ миҙгелдәрҙең береһе. Ҡыҙыу баҫыу эштәренә лә күп ҡалманы. Әлеге ваҡытта хужалыҡтар техникаларын... Тотош уҡырға\nМалдар туҡ булһын\nБылтыр йәй туҡтауһыҙ яуған ямғыр район хужалыҡтарына мал аҙығы әҙерләргә форсат бирмәне. Бесәндәренә һыу үтеп, ҡабаттан өйҙөләр. Ҡайһы берәүҙәренең... Тотош уҡырға


Өлгө алып йәшәйек! Игеҙбаева Әлфирә Ғиндулла ҡыҙы, Стәрлетамаҡ төҙөлөш һәм һөнәри технологиялар колледжының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы\n18 Май , 14:02\nҠалабыҙҙа башҡорт телен теләп өйрәнгән балалар бик күп. Әсә теленә һөйөү иң беренсе ғаиләлә һалына, ә беҙ уҡытыусылар балаларҙа башҡорт теленә булған ҡыҙыҡһыныуҙы, һөйөүҙе арттырырға ярҙам итергә тейешбеҙ. Ҡалабыҙҙа, республикабыҙҙа телгә һөйөү хисе булған балалар, ғаиләләр булһа, башҡорт теленең ғүмере лә бик оҙон булыр тип ышанам. Мин уҡыусыларымдың яҙған шиғырҙарын, иншаларын, ижади эштәрен ҡәҙерләп һаҡлайым. Ҡайһы саҡтарҙа шул эштәрҙе ҡат-ҡат уҡыйым, хәтирәләргә биреләм. Һеҙҙең иғтибарығыҙға башҡорт рухында тәрбиәләнгән уҡыусымдың иншаһын тәҡдим итәм. Был ижади эштә Стәрлетамаҡ ҡалаһында оҙаҡ йылдар халҡым, телем тип янып эшләгән Дәминев Риф Абдулла улының тауышын ишетергә мөмкин. Мәҡәләмде уның яҡты иҫтәлегенә бағышлайым. Уҡыусым Дәминева Эльза яҙған иншаны һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәм.\nБыл иншамды мин үҙемдең ҡартатайыма – Дәминев Риф Абдулла улына бағышлап яҙам. Хәҙер ул хаҡлы ялда. Ялға сыҡҡанына биш йыл уҙып та китте. Ҡартатайым менән беҙ йыш осрашып торабыҙ. Уның менән һөйләшеүе бик ҡыҙыҡ, сөнки ул оҙаҡ йәшәгән, күпте күргән, күпте белгән кеше. Һөнәре буйынса ул инженер-механик. Өфө авиация институтын тамамлаған. Уҡыуы буйынса хәрби авиацияла хеҙмәт иткән. Шуға ла ул самолеттарҙы һәйбәт белә: улар менән бәйле көтөлмәгән хәлдәрҙе, төрлө ваҡиғаларҙы миңә мауығып һөйләп бирә. Хеҙмәт итеп ҡайтҡас, ҡартатайым бер аҙ заводта эшләп ала ла, Стәрлетамаҡ химия-технология техникумына эшкә күсә. Ошо техникумда 41 йыл эшләй һәм уның һуңғы 24 йылын техникумдың директоры булып етәкләй. Оҙаҡ йәшәгән, күпте күргән, күпте белгән тип яҙыуымдың сәбәбе шунда – ул бик талантлы кеше. Рәсәйҙе генә гиҙеп сыҡмаған, сит илдәрҙә лә булған ул. Италияла директорҙар курсында уҡыған, күп кенә ҡалаларын күргән. Итальяндарҙың мәҙәниәте менән танышҡан. Ул Венеция, Флоренция, Римда булып Италияның бөйөк рәссамдары менән таныш. Ҡартатайым яҡшы белгес кенә түгел, ә яҙыусы ла, шағир ҙа, композитор ҙа. Ике хикәйә, бер йыр-моң китабы, бер романдың авторы. Композитор булараҡ, 70-тән артыҡ йырҙар һәм башҡа музыкаль әҫәрҙәр яҙған. Башҡортостан драматургтарының өс спектаклен музыка менән биҙәгән ҡартатайым. Ул үҙебеҙҙең Стәрлетамаҡ ҡалаһында өс тапҡыр ижад кисәһен үткәрҙе.\n– Ҡартатай, һин йыр-моң яҙырға ҡайҙан илһам, дәрт алаһың? – тип һорайым.\n– Мин һине бер мәлдә, үҙемдең тыуған яғыма алып барып, уның тәбиғәтен күрһәтермен. Шунда барыһын да аңларһың, – тине. Бынан бер нисә йыл элек, беҙ уның тыуған ере Хәйбуллаға барып ҡайттыҡ. Ысынлап та, күҙ күреме етмәҫлек осһоҙ-сикһеҙ далалар, һыуһаҡлағыстар, бейек-бейек тауҙар, йәмле Һаҡмар буйҙары ҡаршы алды беҙҙе. Былар барыһы ла кешене үҙенә тартып, илһамландырып тора.\nБеҙ, ҡартатайымдың бала сағында оҙаҡ ҡына йәшәп киткән Бикбау исемле ауыл урынында булдыҡ. Ҡыҙғанысҡа күрә, ул ауыл юҡ инде хәҙер. Ауыл халҡы эш артынан, уңайлылыҡ эҙләп, башҡа ерҙәргә күсеп киткән. Үҙенең бер шиғырында ҡартатайым былай тип яҙа :\nОҙаҡ йөрөп, тыуған яҡҡа ҡайттым,\nАуылым юҡ, бөткән нигеҙҙәр.\nХатта, урамды ла үлән баҫҡан,\nСиңерткәләр осоп йөрөйҙәр.\nУл ауылының юҡҡа сығыуына бик борсола. Был турала яҙған шиғыры ла әйтеп тора :\nЮҡ һин инде хәҙер был донъяла,\nБер йорт бында тороп ҡалмаған.\nТик бер мәсет емерелеп ята,\nЯҙмышын тапшырып Аллаға.\nБорсолорлоҡ та шул. Ауылдың ултырған ере шундай матур – Швейцарияң ары торһон! Тау ситенән Һаҡмар йылғаһы аға. Тау битендә үҫкән ағастар йылға буйын йәмләй. Йылғаның һул ярында, гөрләп торған ауыл булған. Ауыл халҡы бик татыу йәшәгән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында халыҡ бер-береһенә ярҙам иткән, утын ҡырҡҡан, бесән сапҡан. Һаҡмарҙа балыҡ тотҡандар. Ул саҡта йылға балыҡҡа бик бай булған. Шул йылғаға бағышлап, ҡартатайым поэма ла яҙған:\nМөғжизә һин – мәрхәмәтле Һаҡмар,\nМөғжизә – шул йөҙгән балыҡтар.\nҺин бит, йылғам, һаҡлап алып ҡалдың,\nҺуғыш йылдарында аслыҡтан.\nБыл ерҙәрҙе күреп, Һаҡмарҙа һыу инеп, тауҙарға үрләп мин ҡартатайымдың ҡайҙан илһам алғанын яҡшы аңланым. Ул бит үҙе шул йылдарға йәштәш. Ауылын һағынып, Еңеү көнөнхәтерләп, бына нимә тип яҙа :\nӘ бит бер мәл ауыл гөрләй ине,\nХәтеремдә – йылы май көнө.\nХалыҡ йырлап, илап төнө буйы\nШатланып, иҫереп йөрөнө.\nИҫерҙеләр – араҡынан түгел,\nБөйөк Еңеү көнө булғанға.\nВатаныбыҙ өсөн ғорурланып,\nИланыҡ беҙ күңел тулғанға.\nӘлбиттә, мин ҡартатайым менән ғорурланам. Ул СССР-ҙың Почетлы химигы, Рәсәй Федерацияһының Почетлы мәғариф эшмәкәре, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф эшмәкәре, Стәрлетамаҡ ҡалаһының Почетлы гражданины. Күп йылдар ҙур йәмәғәт эшен алып барған. Ун йыл Стәрлетамаҡ ҡала башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе булып эшләгән. Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы булған һәм II, III Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайының иң юғары наградаһы: “Ал да нур сәс халҡыңа” миҙалы менән бүләкләнде. Ҡартатайым, үҙенең ата-әсәһенең юлын дауам итеп, уҡытыусы булған. Минең атайым да, ҡартатайым Дәминев Риф Абдулла улы кеүек, уҡытыусылыҡ юлынан бара. Ул – ғалим, техника фәндәре докторы, Өфө дәүләт нефть техник университетының Стәрлетамаҡ филиалы директоры, ҡала советы депутаты. Атайым, етәксе булараҡ, бик күп ойоштороу һәм фән эштәре менән булышһа ла, ҡартатайым кеүек йыр, музыка яҙа. Уның хәҙер тиҫтәләгән йыры бар. Беҙҙең ғаилә – уҡытыусылар ғаиләһе. Ҡартәсәйем, Римма Сафа ҡыҙы, 36 йыл уҡытыусы булып эшләгән. Ул шиғырҙар уҡырға ярата, һүрәттәр төшөрә.\nӘсәйем дә уҡытыусы юлын һайлаған. Ул иҡтисад фәндәре кандидаты, доцент. ӨДНТУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы кафедраһы етәксеһе. Әсәйем, үҫмер сағында, бейеү менән мауыҡҡан. Минең ағайым Риф – бик һәләтле егет. Тәүҙә ул спорт бейеүе менән шөғөлләнде. Ә хәҙер каратэ менән ҡыҙыҡһына. Хәҙерге көндә каратэ буйынса Башҡортостан чемпионы ул. Спорт бейеүе буйынса мин дә Башҡортостан чемпионы. Миңә йыш ҡына Мәскәүҙә, Ҡазанда, Һамарҙа, Силәбелә, Пермдә, Ырымбурҙа, Өфөлә һәм башҡа ҡалаларҙа ярышта ҡатнашырға тура килә. Төрлө ерҙәрҙе, кешеләрҙе күреп, ҡартатайымды иҫемә төшөрөп алам. Һис шикһеҙ, Башҡортостан бик матур ил. Тыуған еремдән дә матур ерҙе тапмайым. Мин ҡартатайыма рәхмәтлемен. Ул мине тыуған ерҙе, туған телде, халҡымдың мәҙәниәтен яратырға, уларҙы ихтирам итергә өйрәтә. Башҡорт халҡының ғөрөф-ғәҙәтен, үҙебеҙҙең ғаилә ғәҙәттәрен һаҡларға һәм хөрмәт итергә өндәй. Мин хәҙер Стәрлетамаҡҡа, уның тирә-яҡ мөхитенә икенсе күҙ менән ҡарайым. Әлбиттә, киләсәктә, беҙҙең ғаиләбеҙҙең хәтирәһе булып ҡартатайымдың китаптары, йырҙары, музыкаһы, уның маҡтаулы исемдәре тороп ҡалыр. Улар, беҙҙең ғаиләбеҙҙең рухи хазинаһы буласаҡ. Юғары намыҫлы йәш быуын өлкән быуындың тәжрибәһен, мәрхәмәтле эштәрен иҫендә генә түгел, күҙ алдында тотоп, өлгө алып йәшәргә тейеш тип уйлайым.


19 Октябрь 2010, 15:43\nБР Президенты республика Хөкүмәтенә йылғаларҙа һыу кимәленең ҡырҡа кәмеүе эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса программа эшләргә ҡушты.Хөкүмәттә алға ҡуйылған мәсьәләләрҙе хәл итәсәк эш төркөмө төҙөлдө. Рөстәм Хәмитов ҡалаларҙы һәм райондарҙы һыу менән тәьмин итеүсе өҫтәмә скважиналарҙы ябып, һыуҙы һаҡсыл тотоноу режимын индерергә ҡушты.Һыу менән тәьмин ителеш бигерәк тә Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Күмертау, Ишембай ҡалаларында һәм бер нисә районда айырым иғтибар талап итә. Һыуҙың иң түбән кимәле 2011 йылдың февралендә көтөлә. Йылғалар ҡушылдыҡтарынан һыуҙың әҙ килеүе ауыл-ҡалаларға һыуһыҙлыҡ менән янай.\nҺыу менән тәьмин ителеш бигерәк тә Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Күмертау, Ишембай ҡалаларында һәм бер нисә районда айырым иғтибар талап итә. Һыуҙың иң түбән кимәле 2011 йылдың февралендә көтөлә. Йылғалар ҡушылдыҡтарынан һыуҙың әҙ килеүе ауыл-ҡалаларға һыуһыҙлыҡ менән янай.


Өмөтһөҙ – шайтан » Башҡортостан гәзите\nӨмөтһөҙ – шайтан\n10-01-2017, 02:35 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға\nРеспубликаның алыҫ районында тыуып үҫкән, студент йылдарында баш ҡалала төпләнгән таныштарымдың яҙмышы бихисап милләттәшебеҙҙекенә оҡшаш: кемдәр генә ятаҡ михнәтен кисермәгән дә кеше тупһаһында йөрөмәгән? Фатирлы булғансы, әлбиттә. Сөнки, абруйлы бер ханым әйтмешләй, йәшәп-йәшәп, тырыш, булдыҡлы кешеләрҙең Өфөлә торлаҡһыҙ ҡалғанын күргәнем юҡ әле... Тимәк, һәммәһенең дә рәсми рәүештә баш ҡала кешеһе булып китеү форсаты бар, тик бәғзеләргә был бәхет иртәрәк, ҡайһы берәүҙәргә һуңыраҡ йылмая.\nБыл йәһәттән Лариса Абдуллинаның бик тә тос шиғри юлдары иҫкә төштө:\nҺин Париждай башҡорт балаһына —\nЯулау өсөн юлдар бик урау.\nҠыйыуһыҙлыҡ, ҡаушау онотола,\nӘрнеү арттарында мең һорау.\nЙөҙмәсә-йөҙ ишек асылып та,\nАсылырға мөмкин бер күңел.\nҒорур Өфө, һинең тәкәбберлек\nБашҡорт күңеленә тиң түгел.\nҺиңә килгән һинән китә алмаҫ —\nӨфө сире йоға һис шикһеҙ...\nИнгәндә лә ишек булмағандай,\nСығыр юлдарым да ишекһеҙ...\nБашта телгә алған таныштарыма әйләнеп ҡайтайыҡ. Улар ике тиҫтә йылға яҡын самаһы ятаҡтың 18 квадрат метрында көн итте, тап шунда бер-бер артлы балалары донъяға килде. Тырыш, берҙәм булыуҙарында шик юҡ, әммә ошо ваҡыт эсендә, күпме генә тир түкһәләр ҙә, фатир һатып алырлыҡ, ул ғына түгел, тәүге иғәнәлек аҡса туплап, ипотека юлларлыҡ та мөмкинлектәре булманы. Ауылда һәүетемсә донъя көткән оло йәштәге ата-әсә ярҙамына ла өмөтләнерлек түгел ине. Уның ҡарауы, мең михнәт менән документтар йыйып, ҡала хакимиәтенең, шартлыса әйткәндә, торлаҡ шарттарын яҡшыртырға мохтажбыҙ тигән һыу буйлыҡ сиратына баҫыуға өлгәштеләр һәм ниндәй ҙә булһа программа буйынса, моғайын, торлаҡлы булырбыҙ тигән уй менән сабыр ғына көтә бирҙеләр. Йылдар үтә торҙо, сират ташбаҡа тиҙлеге менән алға шылһа, балалар күҙ асып йомғансы үҫмер ҡорона етте. Ул арала ғаиләлә өсөнсө сабый донъяға килде. Һәм... Һәр бала үҙ ризығы менән тыуа, тиҙәрме әле?\n2011 йылдың июнендә Дмитрий Медведев 138-се Федераль законға ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, күп балалы ғаиләләргә бушлай ер биләмәләре бирелә башланы. Ғаиләләрҙең матди хәле иҫәпкә алынманы, ер юллау өсөн төп шарт – бәлиғ булмаған өс бала тәрбиәләнергә тейеш. Ерҙе ҡулланыу мөмкинлектәре лә сикләнмәне: теләгәндәр унда йорт күтәрһә, бәғзеләр һатып аҡса эшләне.\nТаныштарым Өфө эргәһендә 12 сутый ерле булды. Участканы юллап бөткәс, тәүге йылда туғандарын йыйып нигеҙ ҡорҙолар, икенсе йылына йыйып-төйнәп торған болдарын файҙаланып, яҡындарының ярҙамына таянып, ике ҡатлы бынамын тигән йорт күтәрҙеләр, эске эштәрен дә атҡарып сыҡтылар. Ҡабаланырға сәбәптәре лә бар ине – 18 метрлыҡ бүлмә шундай туйҙырған, балалар ҙурайғас, боролорға ла урын юҡ.\nӘлбиттә, ҡала ситендә йәшәү үҙәккә тиң түгел – автомобиль булмаһа, мәктәпкә, балалар баҡсаһына, эшкә килеү бик ауыр. Мәгәр, иркенлектә йәшәү ҙә рәхәт, үҙ йортоң, ихатаң, тигәндәй. Күп тә тормай, был татыу, матур ғаиләлә дүртенсе сабый донъяға килде. Өс малайҙан һуң тыуған наҙлы ҡыҙ – йорттоң йәме, барыһының да оло ҡыуанысы һәм йыуанысы.\nИкенсе таныштарымдың өсөнсө сабыйҙары тыуғанда бынамын тигән фатирҙары бар ине. Әммә улар дәүләт бүләгенән баш тартманы – тейешле ер майҙанын юллап алды ла һатып ебәрҙе. Аҡсаһына үҙ запастарын өҫтәп, йәндәренә оҡшаған урында төҙөлөп бөтмәгән коттедж һатып алдылар. Йылы көндәр башланыу менән шунда күсәләр, йортто еренә еткерәләр, баҡса үҫтерәләр, ә ҡышын фатирҙарында торалар – ҡалала көндәлек мәшәҡәттәрҙе теүәлләү еңелерәк.\nБыл миҫалдарҙы юҡҡа килтермәнем – үрҙә телгә алынған Закон ҡабул ителгәс, күптәрҙең сиратҡа баҫып, сағыштырмаса тиҙ арала ерле-йортло булыуы мәғлүм. Хатта баш ҡалала. Райондарҙа иһә был мәсьәлә күпкә тиҙерәк хәл ителә килде, сөнки коммуникацияларға яҡын урынлашҡан буш ятҡан ерҙәр етерлек, сират та аҙыраҡ. Ҡалаларҙа иһә киреһенсә – исемлектә тороусылар күп, ә участка бүлерлек урын юҡ. Бүленгәнендә лә коммуникацияларҙың үткәрелеүен оҙаҡ көтөргә кәрәк.\n2015 йылдың 1 мартынан үрҙәге Законға үҙгәрештәр индерелде – күп балалы ғаиләләргә ер участкаһы бүлеү тәртибен билдәләү вәкәләте Рәсәй төбәктәренә бирелде. Ә күп кенә өлкәләрҙә ерле булыу өсөн өҫтәмә шарттарҙың үтәлеше талап ителде. Шуларҙың тәүгеһе – ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булып рәсми сиратта торорға тейеш.\nӘлеге ваҡытта дүрт миллиондан ашыу кеше йәшәгән республикабыҙҙа ярты миллиондан күберәк ( 551,9 мең) балалы ғаилә бар, улар 850 мең бала үҫтерә. Ошолар иҫәбенән 46,3 мең ғаиләлә (8,4 процент) өс һәм унан да күберәк бала тәрбиәләнә. Был күрһәткес буйынса Башҡортостан – Рәсәйҙә, Адыгей Республикаһы, Ставрополь крайы, Еврей автономиялы округынан ҡала, дүртенсе урында. Ә Волга буйы федераль округында республикабыҙ күп балалы ғаиләләр иҫәбе буйынса – беренсе урында.\n2016 йылдың 1 октябренә тиклем беҙҙә ер майҙаны һорап, ташламаға эйә булған 78 мең кеше урындағы хакимиәттәргә мөрәжәғәт иткән. Уларҙың 42 меңе – күп балалылар. Шуларҙың яртыһы тиерлек ерле булған, шулай уҡ башҡа льготалар буйынса участка юллағандарҙың да хоҡуғы тормошҡа ашырылған, ә 700-ләп ғаилә участкаһынан баш тартҡан – бәғзеләргә урын оҡшамаһа, ҡайһы берәүҙәр уны юлларлыҡ һәм йорт төҙөрлөк финанс саралары булмауға һылтанған. Әммә сират кәмемәгән – 35 мең самаһы ғаилә ер участкаһы бүлеүҙәрен көтә. Исемлеккә күп балалыларҙан тыш, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙы көткәндәр, йәш ғаиләләр, инвалид бала тәрбиәләгәндәр, бюджет өлкәһендә эшләгәндәр (был категориялы граждандар — 2015 йылда ташлама бөтөрөлгәнгә тиклем сиратта тороусылар) инә.\nӘйткәндәй, Волга буйы федераль округында бушлай ер алыусыларҙың һаны буйынса Башҡортостан ни бары етенсе урында. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, былтыр ҡайһы бер власть органдары вәкилдәренән үрҙәге Законға тағы ла үҙгәрештәр индерергә, уға ярашлы йорт төҙөрлөк ниндәй ҙә булһа ер участкаһы булғандарға бушлай биләмә бирмәҫкә, торлаҡты яҡшыртыуға мохтажлыҡ кимәле лә баһаланырға тейеш, тигәнерәк тәҡдимдәр яңғыраны. Бындай яңылыҡ йәмәғәтселек араһында ҡыҙыу бәхәс тыуҙырҙы, ҡасандыр тап күп балалыҡ төп критерий булараҡ ҡабул ителгән дәүләт кимәлендәге Закондың мәғәнәһе тора-бара көсөн юғалтты, тигәндәр ҙә табылды. Төбәк кимәлендәге үҙгәрештәр ҡабул итер алдынан бер нисә тапҡыр йәмәғәт тыңлауҙары ойошторолдо. Унда ҡала округтары биләмәләрендә участка бүлерлек майҙандарҙың аҙлығы, ауыл хужалығы ерҙәрен ҡала мәнфәғәтенә күсереү өсөн күп сығым талап ителеүе, йыш ҡына ерҙәрҙең коммуникация үткәрелмәгән уңайһыҙ урындарҙан бүленеүе хаҡында фекерҙәр яңғыраны.\nЗаконға үҙгәреш индерергә теләгәндәр иһә ғаиләнең һәр ағзаһына туғыҙ квадрат метрҙан күберәк майҙан тура килгән торлаҡта йәшәй йәки уларҙың милкендә (ҡуртымында) йорт ҡуйырлыҡ (баҡса булған хәлдә лә) ер участкаһы бар икән, бындай ғаиләләр, бәлиғ булмаған өс бала тәрбиәләһә лә, ергә дәғүә итә алмай тигән фекерҙе яҡланы. Шулай уҡ “хакимиәттән ер биләмәһе бүлеү буйынса өс тапҡырға тиклем хәбәр ебәреп тә, яуап булмаһа, ерҙе сират буйынса башҡаларға бирергә; бүленгән майҙандан өс тапҡыр баш тартҡан хәлдә, был ғаиләне сираттан төшөрөп ҡалдырырға” кеүек тәҡдимдәр ҙә булды.\nБәхәс йыл аҙағына тиклем барҙы. Башҡортостан ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьев матбуғат сараларында бер нисә тапҡыр сығыш яһаны. Уның фекеренсә, Законға үҙгәрештәр индереү, күп балалы ғаиләләргә участка бүлгәндә мохтажлыҡ критерийын билдәләү федераль ҡануниәткә ҡаршы килмәй.\n27 октябрҙә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Законға үҙгәрештәрҙе беренсе уҡыуҙа ҡабул итте һәм... бәхәсле башланғыс тағы бер аҙға туҡтап ҡалды. Әммә башланған эште тамамлау зарур – Яңы йыл алдынан икенсе һәм өсөнсө уҡыуҙар үтеп, үҙгәрештәр үҙ көсөнә инде.\nТағы шуныһы – быға тиклем бушлай бүленгән ер участкаларын кешеләр ниндәй мәнфәғәттә файҙаланыуы хаҡында теүәл мәғлүмәттәр юҡ. Шамонин, Жуков, Дорогин ауылдарында махсус программа буйынса ерле-торлаҡлы булған йәш ғаиләләр, бюджет хеҙмәткәрҙәре, күп балалылар һәм башҡа льготалы категориялыларҙың яртыһы, әлбиттә, участкаларында ерегеп, йорттарын еренә еткереп, донъя көтә. Әммә арзан хаҡҡа ер алып, аҙаҡ уны ҡиммәтерәккә һатып аҡса эшләгәндәр ҙә бихисап – күсемһеҙ милек тәҡдим иткән сайттар иғлан менән тулы.\nШәхси милекте нисек файҙаланһалар ҙа – үҙ иректәрендә, тиер бәғзеләр. Һис шикһеҙ шулай. Әммә биргән ерҙе һатып, башҡа торлаҡ алғанда уны туғандарына яҙып, тағы ла “мохтажлыҡ” сиратына баҫҡандар ҙа юҡ түгел. Шул уҡ ваҡытта ысынлап мохтаждарҙың – оҙаҡ йылдар ятаҡта зарығып йәки кеше көнлө булып, фатир яллап йәшәгәндәрҙең шундай “спекулянттар” менән сират бүлешеүе – килешмәгән хәл.\nҠыҫҡаһы, ҡануниәткә үҙгәрештәр индерелгән хәлдә лә, ул һәр яҡтан үлсәп, “льготалы категория” йәки “мохтажлыҡ критерийы” тигән төшөнсәләрҙең һәр үҙенсәлеген иҫәпкә алып ҡабул ителергә, Закондың социаль йүнәлешлелеген инҡар итмәҫкә тейеш.\n...Бынан бер нисә йыл элек йәмғиәттә күп балалыларға ҡарата ҡалыплашҡан ҡараш йәшәй ине: сабыйҙарҙы күберәк социаль баҫҡыста түбән торған ярлылар таба, улар күберәген ауылда йәшәй... Һуңғы йылда был фекер генә түгел, балалар үҫтергән ғаиләләрҙең дә хәле-статусы үҙгәрҙе. Милләттәштәребеҙ араһында ғына ла ни тиклем уңған, тырыш, эшен дә уңышлы алып барған, йортона ла ҡот ҡундырған, тәүфиҡлы балалар тәрбиәләгән кешеләр күп! Ундайҙарға ер биләмәһе йәки Әсәлек капиталы кеүек дәүләт ярҙамы – ҙур этәргес, булдырам тигәнгә бол ғына.\nТик шуныһы бар: беҙҙең илдә закондар йыш ҡына үҙгәреп тора. Мәҫәлән, 2006 йылдың декабрендә бәпестәре тыуған ҡатындар 2007 йылдың 1 ғинуарында әсәлек бәхете кисергәндәрҙән ни ере менән ҡайтыш? Дөрөҫ – бөтәһе лә тиң, барыһы ла бер иш. Тик Әсәлек капиталы тураһындағы ҡануниәт өсөн түгел: тәүгеләре дәүләт ярҙамынан мәхрүм булһа, икенселәре уны алыу шатлығына өлгәште. Күрәһең, бушлай ер участкаһы алған күп балалылар менән дә шундай уҡ хәл көтөлә: кемдәр ер алып өлгөргән – бик шәп, өлгөрмәгәндәр икән, йәл, әммә ҡануниәткә ҡаршы барып булмай. Тимәк, икенсе мөмкинлек килеп сығыр, барыбер дәүләт үҙенең яҡлау һәм ҡурсалау талап иткән граждандарын иғтибарҙан ташламаҫ тип өмөтләнәйек. Өмөтһөҙ – шайтан.\nРәсүл ҒОСМАНОВ, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу комитеты рәйесе:\n– Башҡортостанда ер мөнәсәбәттәрен көйләгән Закон 2004 йылдың ғинуарында ҡабул ителгән. Һуңғы йылдарҙа был ҡануниәт бихисап үҙгәрештәр кисерҙе, әммә уның төп мәғәнәһе – шәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн бушлай ер участкаһы биреү – дүрт категориялағы граждандар өсөн һаҡлана килде. Был исемлеккә торлаҡ шарттарын яҡшыртыу сиратында торғандар, ғариза биреү датаһына 35 йәше тулмаған йәш ғаилә ағзалары, бәлиғ булмаған өс һәм унан күберәк бала тәрбиәләгәндәр, инвалид сабый үҫтергән ғаиләләр инде.\nЗакон ҡабул ителгәндән һуң республикала 2016 йылдың ноябренә тиклем бөтә төр льготалы категориялар буйынса граждандарға 41 773 ер майҙаны бирелгән. Йыл һайын был мәсьәлә буйынса вәкәләтле органдар тарафынан 12 мең ғариза ҡабул ителә, уртаса һигеҙ мең ғаиләгә участка бүленә. Ихтыяждың ысынбарлыҡтан күпкә артыҡ булыуы ҡалалар янында, бигерәк тә Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Сибай, Нефтекамала ирекле ер майҙандарының аҙлығына бәйле.\nТәү ҡарамаҡҡа буш ерҙәр күп һымаҡ тойолһа ла, ауыл хужалығы мәнфәғәттәре өсөн тәғәйенләнгән майҙандарҙы документаль йәһәттән ҡала иҫәбенә күсереү, уларҙы генераль планға индереү, проект пландарын төҙөү һәм башҡа мәшәҡәттәр күп ваҡыт һәм сығым талап итә. Ер биләмәһе бүлеү эшен тотҡарлаған тағы бер сәбәп – муниципалитеттарҙа йәшәгән граждандарҙың ер участкаһын тәғәйен район үҙәгендә генә алырға теләүе. Йәшәгән урындарынан ер тәҡдим итәләр, ә улар баш тарта ла төрлө инстанция тупһаларын тапай башлай. Депутат булараҡ, мин дә, хеҙмәттәштәрем дә был күренешкә йыш осрай.\nӨсөнсө фактор – шәхси торлаҡ төҙөү өсөн бүленгән ерҙәргә инженер коммуникациялары үткәреү, юлдар төҙөү өсөн ҙур финанс сығымдары талап ителә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡаҙна өсөн был – ауыр мәсьәлә.\nШуға күрә “Башҡортостанда ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында” Закон ҡабул ителгәндән һуң, йыл һайын бихисап ер майҙаны бүленеүгә ҡарамаҫтан, сират артҡандан-арта барҙы, йәмәғәтселек араһында ҡәнәғәтһеҙлек осраҡтары күбәйҙе.\nӘйтергә кәрәк, Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә социаль йүнәлешле ҡануниәт эшләп килә, һәм һәр өлкә проблеманы үҙенсә хәл итә. Был йәһәттән Башҡортостан – Рәсәйҙә льготалы дүрт категорияға бушлай ер участкаһы биреү ғәмәлен тормошҡа ашырған берҙән-бер төбәк, тип әйтергә була. Башҡалар йә аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә, йә йәштәргә, йә күп балалыларға ғына адреслы ярҙам күрһәтә.\nЕр тураһындағы ҡануниәттең тәүмаҡсаты – тап мохтаждарға ярҙам күрһәтеү – бөгөнгә тиклем тулыһынса тормошҡа ашырылмаған. Власть органдары, йәмәғәтселек вәкилдәре, депутаттар был проблема буйынса тәүге йыл ғына баш ватмай. Рәсәйҙәге тәжрибә лә әүҙем өйрәнелә. Икенсе яҡтан, закон эшләһен өсөн һәр ваҡыт тотороҡло финанс тәьминәте кәрәк. Ә төбәктең, бөгөнгө критерийҙар менән, был ҡануниәтте үтәрлек тулы мөмкинлеге юҡ. Ошо йәһәттән йыл дауамында граждандарға күрһәтелгән ярҙамдың сифатын яҡшыртыу, сиратты кәметеү йәһәтенән төрлө майҙандарҙа йәмәғәтселек вәкилдәре, власть органдары ҡатнашлығында бихисап һөйләшеүҙәр алып барылды, эштәр башҡарылды. Һөҙөмтәлә улар Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың декабрҙәге ултырышында “Башҡортостанда Ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһындағы” Законға төҙәтеүҙәр булараҡ индерелде.\nШулай итеп, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу йәһәтенән “мохтажлыҡ критерийы” тигән төшөнсә үҙ эсенә күп балалы һәм инвалид бала тәрбиәләгәндәрҙе ала. Ер участкаһы алыу өсөн сиратҡа баҫҡан саҡта ғаиләнең торлаҡ шарттары иҫәпкә алынасаҡ: төбәктәге иҫәп нормаһы буйынса бер ғаилә ағзаһына 12 квадрат метр майҙан тура килергә тейеш.\nТәүҙә телгә алынған, “ғаиләнең шәхси милкендә ниндәй ҙә булһа категорияға ҡараған ер участкаһы бар икән, сиратҡа ҡуйылмаясаҡ”, тигән фекерҙән баш тарттыҡ. Закон ошо ғинуарҙан үҙ көсөнә инде – сиратҡа быға тиклем торғандар, әлбиттә, унан һыҙып ташланмаясаҡ. Әгәр ҙә ошо көнгә тиклем ғаилә өҫтә телгә алынған дүрт категорияға ярашлы бушлай ер участкаһы алған, ә бөгөн, Законға индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, ике категорияның береһенә ҡарай һәм бушлай ер участкаһына хоҡуҡлы икән, тағы сиратҡа баҫырға мөмкин.\nЕр участкаһы бүлеү тураһындағы хат почта бүлексәһенең билдәһе менән вәкәләтле органға өс тапҡыр кире ҡайтҡан осраҡта, граждан сираттан төшөрөп ҡалдырыласаҡ. Шул уҡ ваҡытта был хат ер участкаһы бүлеү тураһындағы өс ер комиссияһы ултырышының ҡарарҙарына ярашлы ебәрелергә тейеш. Сираттан төшөрөп ҡалдырылған граждан тағы ла вәкәләтле органға мөрәжәғәт итергә, яңынан сиратҡа баҫырға хоҡуҡлы.\nБыл төҙәтеүҙәр һуңғы түгел, ошо йүнәлештәге эшебеҙҙең бер һөҙөмтәһе генә. “Башҡортостанда Ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһындағы” Законды артабан камиллаштырырға, бушлай ер участкаларын бүлеү, мохтаждарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү йәһәтенән яңы башланғыстар тәҡдим итергә, ошо йүнәлештә эшләргә ниәтебеҙ ҙур.


Ҡытайҙан посылка алырғамы?\n13 Февраль 2020, 20:00\nКүпселек кеше Ҡытайҙан посылкалар алыуға күнегеп китте. Ысынлап та - арзан да, мәшәҡәте лә юҡ һымаҡ. Ә коронавирус шул посылкалар аша килеп етә аламы беҙгә? Ҡытайҙан кейем-һалым, әйбер һ.б. яҙҙырыусылар хәүеф аҫтындамы әллә юҡмы?\nҠәҙерле редакция! Минең балаларым да, ейән-ейәнсәрҙәрем дә күп әйберҙе, хатта кейемде Ҡытайҙан яҙҙыртып ала. Ысынлап та арзан килеп сыға шул. Тик бынау коронавирус тигән үлемесле ауырыу килеп сыҡҡас, мин ҡурҡа башланым. Балалар тиҙҙән сираттағы заказын алырға тейеш. Шул посылка аша ауырыуҙы йоҡтороу ҡурҡынысы бармы?\nРоспотребнадзор белгестәре әйтеүенсә, әлегә посылка аша коронавирус йоҡтороу осрағы теркәлмәгән. Шулай ҙа бындай заказдарҙан баш тартып тороу хәйерлерәк булыр. Әгәр ҙә инде һеҙ ҡурҡмай посылка алырға уйлаһағыҙ, уларҙың ниндәй материалға һалыныуына иғтибар бирегеҙ. Пластик ҡапсыҡта булғанды дезинфекциялау саралары менән яҡшылап таҙартырға була. Ә бына сепрәк һәм башҡа төрлө бар матдәне һеңдереүсән туҡмымала килгән посылканы белгестәр шунда уҡ юҡ итергә кәңәш итә. Коронавирус 14 көн эсендә организмда үҫешә, үҙен бер нисек тә һиҙҙермәй. Һуңынан инде аяҡтан йыҡҡансы килтереп һуға. Коронавирус түбән һауа температураһынан да “ҡурҡмай”. Вирус бер нисә айға тиклем үлмәй йәшәй ала.


Гимназия уҡыусыларының ата - әсәләре - сәләмәт туҡланыу өсөн\n23 Апрель , 22:15\nРеспубликала, шул иҫәптән районда балаларҙы дөрөҫ туҡландырыуға ҙур иғтибар бирелә. Мәғариф учреждениелары эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше булып тора тиһәң, бер ҙә арттырыу булмаҫ, сөнки ул сәләмәтлеккә генә түгел, ә белем алыуҙың сифатына ла йоғонто яһай. Уҙған аҙнала "Башҡортостандың ата - әсәләре - сәләмәт туҡланыу өсөн" акцияһы сиктәрендә мәктәптәрҙә “Сәләмәт туҡланыу аҙналығы” үтте. Уға ярашлы белем биреү ойошмаларында төрлө саралар уҙҙы. Ата - әсәләр ашханала бешерелгән ризыҡтарҙан ауыҙ итте, меню менән танышты,туҡланыуҙы ойоштороу менән ҡыҙыҡһынды. Ашнаҡсылар, уҡыусылар менән аралаштылар.Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһында аҙналыҡ сиктәрендә уҡыусыларҙы йылы аш менән тәьмин итеү мәсьәләһенә ыңғай ҡараш булдырыу маҡсатында класс сәғәттәре, аш-һыу күргәҙмәһе, төрлө конкурстар ойошторолдо.\nРеспубликала, шул иҫәптән районда балаларҙы дөрөҫ туҡландырыуға ҙур иғтибар бирелә. Мәғариф учреждениелары эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше булып тора тиһәң, бер ҙә арттырыу булмаҫ, сөнки ул сәләмәтлеккә генә түгел, ә белем алыуҙың сифатына ла йоғонто яһай. Уҙған аҙнала "Башҡортостандың ата - әсәләре - сәләмәт туҡланыу өсөн" акцияһы сиктәрендә мәктәптәрҙә “Сәләмәт туҡланыу аҙналығы” үтте. Уға ярашлы белем биреү ойошмаларында төрлө саралар уҙҙы. Ата - әсәләр ашханала бешерелгән ризыҡтарҙан ауыҙ итте, меню менән танышты,туҡланыуҙы ойоштороу менән ҡыҙыҡһынды. Ашнаҡсылар, уҡыусылар менән аралаштылар.\nКинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһында аҙналыҡ сиктәрендә уҡыусыларҙы йылы аш менән тәьмин итеү мәсьәләһенә ыңғай ҡараш булдырыу маҡсатында класс сәғәттәре, аш-һыу күргәҙмәһе, төрлө конкурстар ойошторолдо. Балалар аҙыҡ-түлектең сифаты, сәләмәт туҡланыу һаулыҡҡа, физик үҫешкә, аҡыл эшмәкәрлегенә, эмоциональ торошҡа, дөйөм тормош сифатына ҙур йоғонто яһауы хаҡында күп мәғлүмәт алды. Ғөмүмән, барлыҡ саралар йәш быуында дөрөҫ туҡланыу мәҙәниәтен формалаштырыуға, сәләмәт йәшәү рәүешен тәрбиәләүгә йүнәлтелде. Мәғариф идаралығы начальнигы Алик Сатлыҡов “асыҡ ишек”тәр көнөнә килгән ата-әсәләр менән балаларҙы ашатыу мәсьәләһе буйынса әңгәмә үткәрҙе. Сарала ҡатнашҡандарҙың барыһы ла әҙер ризыҡтарҙан ауыҙ итте һәм ашхана эшенән бик ҡәнәғәт булып ҡайтты.


Үҙ оләсәһе ҡулдары менән туғыҙынсы ҡаттан сүп - сар торбаһ ына ырғытылған йәш бала тураһындағы хәбәр август айында өф өлөләр араһында шау - шыу тыуҙырғайны инде. Баланың илаған т ауышын күршеләрҙең ваҡытында ишетеп ҡалыуы арҡаһында ғына ул\nтере ҡалды. Күршеләр милиция менән "тиҙ ярҙам" саҡырыуҙан т ыш, улар килгәнсе бахыр баланың өҫтөнә сүп ташламаһындар өс өн торба шахтаһын фанера киҫәге менән ҡаплап тороу сараһын д а күргәндәр...\nЛенин районы эске эштәр бүлегенең дежур төркөмө составын да саҡырыуға килгән инспектор һөйләй:\n-- Ниндәйҙер тауыш ишеттек, бесәй балаһының ауыртынып ҡыс ҡырғанын хәтерләтә ине ул... Бәләкәс кенә бала кәбеҫтә япраҡ тары, кәнфит ҡағыҙҙары араһында ята ине, йөҙө быяла киҫәктәр енә ҡырҡылып бөткән...\nҠулына бала табыу йортоноң биркаһы тағылған малайҙы тиҙ арала дауаханаға оҙаталар. Был ваҡытта күптән түгел генә ошо\nйорттан сығарылған йәш әсә йүгереп йөрөп балаһын эҙләй. Ул үҙе "йылытҡыс" артынан барып килгәнсе генә тип улын оләсәһен ә тоттороп киткән була...\nСуд залы. Әсәй һәм оләсәй... Икеһенең йөҙөндә лә "йәшел й ылан" менән артыҡ мауығыу эҙҙәре. Беренсе минуттарҙан уҡ ғә йепләнеүсе -- 46 йәшлек Мария үҙен ғәйепле тип таный. "Йәшәр гә урын булмағас мин баланы тәрбиәләй алмаҫбыҙ тип уйланым. Иҫерек тә инем инде, нимә эшләгәнемде үҙем дә аңламай ҡалдым ..."\nИре үлгәндән һуң улар ҡыҙы Наташа менән урамда тороп ҡал а. Шешә йыйып тапшырған аҡсаға көн күрәләр. Шул ваҡытта ҡыҙы ның ауырлы икәнлеге асыҡлана. "Мин ҡыҙыма балаңды балалар та быу йортонда ҡалдыр тип әйткәйнем..."\nСудья һорауы: ә ниңә баланы беренсе ҡатта берәй ишек төбө ндә генә ҡалдырмаҫҡа ине Бер минут самаһы уйланғандан һуң М ария ҡыҫҡа ғына итеп: "Белмәйем...", - тип яуапланы.\nАдвокат та был енәйәтте ҡот осҡос ҡатылығы буйынса бер ни мә менән дә сағыштырып булмағанлығын таныны: тыуыуына бер ай\nҙа булмаған баланың баш һөйәге һәм мейеһе йәрәхәтләнә, йөҙө\nһәм күкрәге яралана... Шулай булһа ла адвокат үҙ бурысын үт әп, ғәйепләнеүсенең үҙ ғәйебен тулыһынса таныуын, быға өҫтәп\nкөнкүреш хәлдәренең ауыр булыуын иҫәпкә алырға тәҡдим итте .\nҺуңғы һүҙ биргәс, Мария суд ҡарарын да көтөп тормай, язағ а тарттырғанда Өфөнән алыҫ ебәрмәүҙәрен генә үтенде. Ә ҡыҙы иһә күҙ йәштәрен йота - йота:"Әсәйемә ҡарата йомшағыраҡ булы уығыҙҙы үтенәм... Уның йөрәге насар... Төрмәлә үлә ҡалһа мин\nкемгә ярҙам һорап бара алам"-- тип кенә әйтә алды.\nХөкөм -- 8 йылға иректән мәхрүм итеү. Һәм мәжбүри рәүештә


Ябай ҡала кешеһе яҙғы баҫыу эштәренең ҡасан башланасағы хаҡында уйлап та бирмәй. Ул бынан бик алыҫ. Әммә уға өҫтәлендә һәр ваҡыт икмәк буласағына, төп ауыл хужалығы продуктына хаҡтар арзан булыуына ышаныс кәрәк. Ә өҫтәлебеҙҙә икмәк булыу-булмауы тап ураҡтың ҡасан башланыуына, ауыл эшсәндәренең сәсеүгә ваҡытында төшөүенә бәйле бит.\nСәсеү-2008 үҙенсәлектәре тураһында БР Ауыл хужалығы министрлығының үҫемлекселектең прогрессив технологиялары бүлеге баш агрономы Таһирйән Мөхәмәтзиев һөйләй.\n- Һәр яҙҙың үҙ үҙенсәлектәре. Бына быйылғыһы ла бынан алдағыларына оҡшамаған. Ул республиканың бөтә тәбиғи-климат зоналарында сәсеү эштәренең иртә башланыуы менән айырылып тора. Быйыл сәсеү эштәре былтырғынан бер айға тиерлек алдараҡ башланды, ә уртаса срок менән сағыштырғанда - 10-12 көнгә алдараҡ. Был ҡарҙың иртә иреп бөтөүе һәм көндәр йылыныуы менән бәйләнгән.\nХәтеремдә, ошондай иртә яҙ 1995 йылда булғайны, ул саҡта апрель аҙағына республика сәсеүҙе тамамлағайны инде.\n- Быйыл ниндәй ҡыйынлыҡтар осрай?\n- Быйыл төп проблема - дымдың аҙ булыуы. Әлегә хәл бик ҡатмарлы. Тупраҡтың дым менән тәьмин ителеше уртаса күрһәткестәрҙең 30-40 процентын ғына тәшкил итә. Шуға күрә бөтә агротехник алымдар тап дымды һаҡлауға йүнәлтелергә тейеш. Һөрөлгән ҡатламдағы аҙ ғына дым запасы иҫәбенә беҙ мөмкин тиклем иртәрәк тигеҙ шытым алыуға өлгәшергә тейешбеҙ. Ә бының өсөн тупраҡты күп тапҡырҙар эшкәртмәҫкә, тупраҡты әҙерләү менән сәсеү араһындағы ваҡыт айырмаһын кәметергә кәрәк.\nӘгәр яуым-төшөм булһа, улар хәлде яҡшыртасаҡ, әлбиттә, ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, оҙаҡҡа түгел. Ә ер аҫты һыуҙары тиҙ осоп бөтә. Шуға күрә сәсеүҙе тиҙ арала үткәрергә кәрәк.\n- Республикала сәсеү майҙандарының структураһы ниндәй? Быйыл ул нисек үҙгәрҙе?\n- Республика хужалыҡтарына бер миллион 950 мең гектар майҙанда яҙғы сәсеү үткәрергә кәрәк, шул иҫәптән яҙғы иген, ҡуҙаҡлы иген культуралары - бер миллион 264 мең гектар, шәкәр сөгөлдөрө - 72 мең гектар, май орлоғона көнбағыш - 112 мең гектар.\nБөгөн республиканың 25 районы сәсеү эштәрен башланы. Көндән-көн күберәк хужалыҡтар ылыҡтырыла. Планлаштырылған майҙандың тәүге 20 мең гектарына сәселде лә инде.\nХәҙерге ваҡытта игенселәргә ниндәй ҙә булһа культураға өҫтөнлөк биреүе ауыр, сөнки ауыл хужалығы продукттары баҙары бик тотороҡло түгел. Ләкин хәҙер иген, май һәм техник культуралар баҙарында хәл уңышлы булыу сәбәпле, сәсеү майҙандары структураһы шуны иҫәпкә алып төҙөлдө. 2008 йыл уңышына сәсеүлектәр структураһын планлаштырыу барышында беҙ иген баҫыуҙары күләмен кәметеүгә юл ҡуймаҫҡа тырыштыҡ, тулайым иген йыйып алыуҙы арттырыуға баҫым яһаныҡ. Ужым культураларының һаҡланыу кимәлен иҫәпкә алып, иген культураларының дөйөм майҙаны бер миллион 691 мең гектар тәшкил итәсәк, был былтырғы кимәлдән 12 мең гектарға күберәк.\nҠуҙаҡлы иген культуралары, яҙғы рапс, май орлоғона көнбағыш, картуф һәм йәшелсә баҫыуҙарын да арттырырға планлаштырабыҙ.\nМалсылыҡты үҫтереүҙең төп факторы булып мал аҙығы базаһы тороуын иҫәпкә алып, беҙ мал аҙығы культуралары структураһын тулыһынса яңынан ҡараныҡ. Майҙандың 70 проценты мөһим ҡуҙаҡлы культураларға бүленәсәк. Быйыл ҡалдау ерҙәрҙе әйләнешкә индерергә планлаштырабыҙ, улар 10 мең гектарға яҡын. Былар элекке йылдарҙа тупраҡтың уңдырышлылығын юғалтыу сәбәпле әйләнештән сығарылған ерҙәр.\nҺуңғы өс йылда төп ауыл хужалығы культураларын сәсеү майҙандары тотороҡло үҫә бара, был уларҙы файҙаланыуҙың артыуы менән бәйләнгән.\n- Һеҙ ужым культураларының торошон нисек баһалайһығыҙ?\n- 2008 йыл уңышына 454 мең гектар ужым культуралары сәселгәйне, шул иҫәптән, ужым арышы, ужым бойҙайы һәм тритикале - яңы культура, арыш менән бойҙай гибриды.\nӘйткәндәй, гибридтар менән беҙ күптән түгел генә шөғөлләнә башланыҡ. Тритикале - ул ватан селекцияһы гибриды. Икмәк бешереүҙә, спирт сәнәғәтендә ҡулланыла, үҙен яҡшы мал аҙығы итеп тә танытты. Иген культураһының был яңы төрө беҙҙең өмөттәрҙе аҡлай, тип әйтергә мөмкин.\nКөҙөн дым етешмәү арҡаһында 80 мең гектар майҙанда ужым шытымдары булманы йә һирәк булды. Был бигерәк тә Урал аръяғы һәм Урал алды дала зоналарында күҙәтелде.\nУжым культураларының торошон агрономия хеҙмәте даими контролдә тота. Ужым насар ҡышламаны, хәҙерге ваҡытта уларҙы ашлау бара.\nХужалыҡтарҙың отчеты буйынса, уңыш йыйыуға 350-370 мең гектар тирәһе ужым культуралары һаҡланасаҡ, был былтырғынан 100-120 мең гектарға күберәк. Хатта йыл ҡоро булған хәлдә лә, был беҙҙең икмәкһеҙ ҡалмаясағыбыҙҙы гарантиялай.\n- Уңыш-2008 ниндәй буласаҡ? Һауа торошо факторҙарын һәм төрлө хәүеф-хәтәрҙе иҫәпкә алып, һеҙ нисек күҙаллайһығыҙ?\n- Күҙаллау ул һәр ваҡыт ҡатмарлы. Шулай ҙа буласаҡ уңыш нигеҙе яҡшы, тип әйтергә мөмкин. Баҫыуҙарҙың күбеһе көҙҙән яҡшы итеп туңға һөрөлдө. Орлоҡ материалы етерлек, сәсеү стандарттары буйынса яраҡлы. Техника ремонтланған, яғыулыҡ- майлау материалдары бар.\nУңыштың төп критерийы булып дым торасаҡ. Игенсе хеҙмәте - ул һәр ваҡыт тәүәккәллек, ә беҙҙең ауыл хужалығы былай ҙа хәүефле игенселек зонаһында. Игенсе өсөн йыл еңел булырға оҡшамай. Күптәр буласаҡ йәйҙе 1965, 1975, 1987, 1998 йылдар менән сағыштыралар, ул саҡта республикала ныҡ ҡоролоҡ булғайны, иген культураларының уңышы гектарынан ете-һигеҙ центнерҙан ашманы (ә был һуңғы биш-алты йылдағынан өс тапҡырға кәмерәк), мал аҙығы етешмәү үҙен ныҡ һиҙҙерҙе.\nХалыҡ әйтмешләй, яҡшыға өмөтләнеп, насарға әҙерләнергә кәрәк.\n- Һуңғы ваҡытта икмәккә хаҡ артыуы тураһында күп һөйләйҙәр. Һеҙҙеңсә хаҡ артыу сәбәптәре нимәлә, һәм ниндәй ашығыс саралар уларҙың үҫешен туҡтата алыр ине икән? Мәҫәлән, Петербургта сираттағы тапҡыр хаҡтарҙы туҡтатыу тураһында килешеүҙе оҙайттылар, Алтай крайында һәм Астрахань өлкәһендә икмәк пекарняларына льготалы хаҡ буйынса он бирҙеләр, ә Тверҙа "социаль икмәк" сығара башланылар.\n- Икмәккә һәм икмәк-булка изделиеларына хаҡтар артыуының төп сәбәбе булып республика буйынса ла, шулай уҡ бөтә Рәсәй буйынса ла, нефткә һәм газға донъя хаҡтарының күтәрелеүе тора. Тыйыу, сикләү, өҫтән диктат юлы менән икмәккә хаҡ артыуын тотоу файҙаһыҙ ул. Былар барыһы ла ваҡытлыса саралар, киләсәктә хәл ҡатмарлашыуы ғына мөмкин.\nБеҙҙең ҡарашҡа, проблеманы дотация, икмәк бешереүселәргә дәүләт ярҙамы һәм халыҡтың ярлы ҡатламын социаль икмәк менән тәьмин итеү юлы менән хәл итергә кәрәк. Шулай уҡ ҡалдау ерҙәрҙе әйләнешкә индереү, ауыл хужалығы культураларының уңдырышлылығын күтәреү икмәккә хаҡ артыуын тотҡарлаусы фактор булып торасаҡ.\nТағы бер мөһим факт бар. Донъяның күп илдәрендә ауыл хужалығы продукцияһы етештереүсеһенең рентабеллелек кимәле - күпме, һәм эшкәртеүсенең күпме процент тәшкил итергә тейешлеген билдәләгән закондар бар. Беҙҙә бындай закон акттары юҡ. Ғәмәлдә иһә продукция ауыл хужалығы етештереүсеһенән кәштәгә барып еткәнсе, уға хаҡ байтаҡҡа арта.


Ғәләмәт донья » Страница 4 » Архив газеты "Йәшлек"\nКүгәрсен төбәгендәге Әүлиә тауы Яңылыҡтар » Ғәләмәт донья\nХалыҡта «Үҙеңдән башҡаны әүлиә тип бел» тигән аҡыллы әйтем бар. Дөрөҫөрәге, мин-минлекте, үҙеңде башҡаларҙан өҫтөн күрһәтеүҙе ситкә ҡуйыуға ишара яһалған.\nБашҡорт борондан тау, һыу, ағас, йәнлек, ҡош-ҡортҡа табынып йәшәгән, уларҙы изгеләштергән. Ислам дине инә башлағас та был ғәҙәт дауам итеп, ата-бабаларыбыҙҙың ҡайһы бер йолалары әле лә йәшәп килә. Мәҫәлән, тау культы. Ҙурмы, бәләкәйме, иң мөһиме, тигеҙлектән ҡалҡыу ер Күк Тәңреһенә яҡын урын тип һаналған. Ғәҙәттә, ағасһыҙ, башы тигеҙ тауҙы изгеләштергәндәр, йәғни халыҡ араһында хөрмәт ҡаҙанған заттарҙы тау башына ерләү ҡаралған. Шуға ла, сәбәпһеҙгә тауға менеп, үлән-ерен тапап йөрөү, хатта сыбыҡ-сабығын да һындырырға ярамай, тигән тыйыу йәшәй. Әйтәйек, баш ҡалаға яҡын Торатау, Көнгәктән тыш, Әүлиә, Аҡҡашҡа исеме менән билдәле тауҙар һәр төбәктә тиерлек бар.\nӘйткәндәй Яңылыҡтар » Ғәләмәт донья\nXXI быуаттың башына индеецтарҙың дөйөм һаны 60 млн кешене тәшкил итә, ырыуын юғалтҡан индеецтар менән бергә – 75 млн.\nМичиган университеты ғалимдарының генетик тикшереүҙәре һөҙөмтәһенә ярашлы, уларҙың ата-бабалары борон Америкаға Беринг боғаҙының «Беринг күпере» тип аталған юлы аша төньяҡ-көнсығыш Азиянан күсеп килгән. Күсенеү сама менән беҙҙең эраға тиклем – 70 меңеңсе, беҙҙең эраның 12 меңенсе йылдары арауығында булған.\n«Ҡыҙыл тәнлеләр» тигән термин индеецтарҙың тән төҫөнә тура килеп етмәй. Элек беотуки ҡәбиләһе кешеләре тәнен охра менән буяр булған, шуға ла Европанан килгәндәр бөтә индеецтарҙы ла үрҙәгесә атай башлаған. Беотуки ҡәбиләһе халҡы ХIХ быуатта тулыһынса юҡҡа сыҡҡан.\nИзге йолалар боронғонан килә, киләсәккә ҡала Яңылыҡтар » Ғәләмәт донья\nИндеецтар – Американың аҫаба халҡы. Улар үҙ тамырҙарын һулытмаҫҡа тырыша, традицияларын күҙ ҡараһылай һаҡлай. Йәшәү менән үлемде лә башҡаса ҡабул итәләр. Шуныһы ҡыҙыҡ: ҡайһы бер ҡәбиләләрҙә кешенең тыуған көнө тип ул тыуған ваҡыт түгел, ә беренсе тапҡыр көлгән сағы иҫәпләнә. Быны кем күрә, балаға исемде лә шул бирә. Әйткәндәй, исем ҡушыу ҙа мауыҡтырғыс күренеш. Кеше урамға сыға һәм Юғары рух тәбиғәт аша уға ни «әйтә» (ысынбарлыҡта кеше йә берәй нәмә күреп ҡала, йә ишетә, тоя), сабыйҙы шулай исемләйҙәр. Мәҫәлән, Бейеүсе Койот, Ике Айыу йә Уйнаусы Ел һ. б.\nБоронғо славяндарҙыҡы кеүек үк, индеецтарҙың байтаҡ йолаһы Ҡояш һәм Ай циклдарына бәйле. Мәҫәлән, ай циклына ярашлы, «светлодч» (индеецтарса – нипи) йолаһы бар. Ул бер аҙ ғына мунса инеүҙе хәтерләтә – эҫе таштарға һыу һибәләр һәм ғибәҙәт ҡылалар.\n«О метако ясень» Яңылыҡтар » Ғәләмәт донья\nйәғни «Барығыҙ ҙа ҡәрҙәштәрем», – тип сәләмләй америка аҫабалары.\nИндеецтарҙы күп малайҙар кинофильмдарҙан яратып ҡарай, ундағы ҡыйыу геройҙарға оҡшарға тырыша. Һыбай оҫта йөрөгән, уҡтан мәргән атҡан һунарсы индеецтар нимәһе менәндер беҙҙең боронғо ата-бабаларға ла оҡшаш кеүек. Етмәһә, күсмә өйҙәре – вигвамдары, үҙҙәренсә, типи, беҙҙең тирмәне хәтерләтә. 1492 йылда Америкаға беренсе Европа вәкилдәре килгәнсе бында бик үҙенсәлекле халыҡ йәшәгән.


Башҡортостанда Ишембай янында пляж, тау саңғыһы трассаһы һәм туристик база төҙөү күҙаллана // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:04, 20 июня 2019 Иҡтисад\nАлдағы йылдарҙа инвестор Башҡортостандың Ишембай районында күмәкләп ял итеү зоналары ойошторорға һәм спорт-мәҙәни әһәмиәттәге комплекс төҙөргә ниәтләй. «Инвестиция сәғәте» кәңәшмәһендә республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров менән ошо мәсьәлә тикшерелде.\nБеренсе этапта — Ишембай ҡалаһында Тәйрүк күле буйында парк, пляж зонаһы булдырыу, икенсеһендә — ҡаланың саңғы базаһы биләмәһендә тау саңғыһы трассаһы (846 метр) һәм биатлон трассаһы, өсөнсөһөндә Ишембай районының Маҡар ауылы эргәһендә «Патриот» хәрби-патриотик лагеры, «Күк-Ҡарауыҡ» туристик ауылы төҙөү күҙаллана.\n«Тәйрүк» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте проектҡа 1,3 миллиард һум йәлеп итергә уйлай. Яҡынса 10-15 йылдан хаҡы сығырға тейеш. Компания сит ил сәйәхәтселәре өсөн туристик юлламалар ойошторорға вәғәҙәләй. Мәскәү партнерҙары менән һөйләшеүҙәр алып барыла.\n«Тәйрүк» компанияһы Ишембайҙа 2017 йылда теркәлгән, өс физик берәмек исемендә һәм микропредприятие булып тора.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров беренсе этаптың проектын хупланы.\nТеги: инвестициялар, Ишембай, парк зонаһы


1942 йылдың 7 октябрендә "Ҡыҙыл йондоҙ" гәзитендә "Тризна"\nтип исемләнгән очерк баҫылып сыға. Унда Башҡорт кавалерия\nдивизияһы яугирҙарының батырлығы тураһында бәйән ителә.\nБыл очерк күптәр өсөн билдәһеҙ. Уны Тур фамилияһын йөрөтөүсе ағалы - ҡустылы ике яҙыусы баҫтырып сығара. Был авторҙарҙы белеүселәр ҙә һирәктер. Хәтергә төшөрөп үтәйек, Тур псевдонимы аҫтында яҙыусылар Петр Рыжей һәм Леонид Тибельский эшләй.\nЕңеүҙең 60 йыллығын билдәләгән йылда уҡыусыларыбыҙҙы был очерк менән таныштырып үтеү кәрәктер тип һанайым.\n"Саф мөхәббәт, изге әсәлек бәхете, дуҫлыҡ тойғоларына һуғыш тағы бер: үс алыу тойғоһон өҫтәне.\nҠон ҡайтарыуҙың да төрлөһө: мөхәббәт кеүек таҙаһы, әсәлек\nбәхете кеүек гүзәле һәм ғәҙеллек кеүек яҡтыһы була.\nБашҡорт кавалерия дивизияһының алты һыбайлыһы төндә\nдошман тылына разведкаға йүнәлә. Улар төрлө йәштә була: Ауы л хужалығы күргәҙмәһендә көмөш миҙал менән бүләкләнгән сал\nһаҡаллы Юлтанан алып күптән түгел генә Өфөнөң педагогия институтында уҡыған студент Салауат Ғәбитовҡа тиклем. Улар\nбейектәге дала йондоҙҙары аҫтында тәбиғәт менән аралашып\nүҫкән тәжрибәле, оҫта разведчиктар. Ҡыуаҡлыҡтар эргәһенән\nышаныслы атлайҙар, бик һаҡ баҫалар, хатта улар яҡынайғанда\nһаҙлыҡтан төнгө ҡоштар ҙа сығып осмай. Әммә боронғо мәҡәлдә\nәйтелгәнсә: йүләр осраҡлыҡ аҡһаҡалдан аҡыллыраҡ. Алты разведчиктың нисек һәләк булыуын инде беҙгә бер кем дә һөйләй алмаҫ, әммә икенсе көн иртә менән беҙҙең позицияны дошмандан айырып торған яланға немец окоптарынан алты\nяланғас мәйет ырғытыла.\nТуҡтауһыҙ яуған ут аҫтында уларҙың ҡыйыу дуҫтары мәйеттәр\nянына шыуышып килә һәм хөрмәтләп ерләү өсөн һөйрәп үҙ яғына алып сыға.\nРазведчиктарҙың яланғас кәүҙәләре ҡот осҡос яза эҙҙәрен\nһаҡлай. Юлтаның сал һаҡалы янған, ә Ауыл хужалығы\nкүргәҙмәһендә алған миҙалы күкрәгенә ҡаҙалған. Яңаҡтарында\nҡыҙыл түңәрәктәр - "көньяҡ рыцарҙәре" әсирҙәренең йөҙөнә тәмәкеләрен баҫып һүндергән, күрәһең. Емерелгән ирендәре һәм\nҡырҡып алынған телдәре разведчиктарҙың дошман алдында бер һ үҙ ҙә өндәшмәүе тураһында һөйләй... Тик буш күҙ соҡорҙары\nғына дуҫтарына үҙҙәре өсөн үс алыуҙарын ялбарып баҡҡандай.. .\nЭскадрон бер нисә минут буйына мәсхәрәләнгән кәүҙәләрҙе уратып тын ҡала... Уларҙы урман ситендә, рус ҡайындары янынд а буркаларға урап, йүгәндәрен баш аҫтына һалып ер ҡуйынына тапшыралар...\nҠараңғы төшкәс, егерме башҡорт һыбайлыһы полктан\nайырылып сыға. Тояҡтары сепрәккә уралған аттар шым баҫа. Оҙаҡ бара һыбайлылар. Төн уртаһында ниһәйәт алыҫҡа атыусы немец батареяларына барып етә. Тылда үҙҙәрен хәүефһеҙлектә тойоусы фашистар йоҡо һимертә. Бер аҙ ситтәрәк аттар утлап йөрөй.\nҺаҡта тороусыларҙы тиҙ арала зарарһыҙландырып, башҡорттар\nшым ғына немецтар янына шыуышып килә. Һирәк - һаяҡ ҡына\nболоттар артынан ҡараған ай яҡтыһында улар оҙон һунарсы бысаҡтары менән эш башлай. Тәкәббер немецтарҙың уларҙы кешегә һанамауын белә һалдаттар, шуға күрә уларҙың үҙҙәрен д ә кешесә түгел, ә далала һарыҡ салған кеүек юҡ итәләр...\nУтыҙ һигеҙ немецты ҡырып һалына, уларҙың погондары йолҡоп\nырғытыла, пушкаларҙы кипсәлдергәс, илле алты атты ла үҙҙәре менән алып, башҡорттар ҡайтыу юлына сыға...\nИртә менән ҡон ҡайтарыусылар полкка барып етә. Аттарҙың иллеһен улар полк интендантына тапшыра, ә алты атты салып\nяңы ҡәберҙәр өҫтөнә һала. Далала һыбайлыларҙы шулай ерләйҙәр. Ҡайындар ҡорбандарҙы хәтерләп илағандай, ҡәберҙәр өҫтөнә үҙҙәренең һары япраҡтарын ҡоя.\nАлты башҡорт батырының ҡаны йәшәү көсө биргән һут булып ҡайындар тамырына һеңгәндәй, егерме үс алыусының даны ла\nрус халҡының хәтерендә ҡала. Боронғо дала халҡының изге йөрәге алдында тын ҡалып, баш эйәйексе!\nАғалы - энеле Тур" ... 1942 йылдың йәйе һәм көҙөндә Башҡорт кавалерия дивизияһ ы Брянск фронтында Тербуны - 2 тимер юл станцияһы районында оборона тота. Беҙҙең яугирҙарҙың бер нисәүһе әсиргә төшә. Фа шистар уларҙы мәсхәрәләп, язалап үлтерә. "Тризна" очеркының нигеҙенә лә ошо ваҡиға һалынғандыр, моғайын.


Республиканың һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының э ше тотороҡло һәм ярайһы уҡ яҡшы ойошторола - Һаулыҡ һаҡлау министрлығының ошо көндәрҙә Өфөлә үткән киңәйтелгән\nколлегия ултырышында ҡатнашыусылар ошондай йомғаҡ яһаны.\nӘммә ҡайһы бер мәғлүмәттәр ултырышта ҡатнашыусыларҙы борсолорға мәжбүр итте. Мәҫәлән, 2005 йылдың ғинуар - май айҙарында халыҡтың кәмеү күрһәткесе үткән йыл менән\nсағыштырғанда 23 процентҡа артҡан. Был тыуымдың 0,9 процентҡа кәмеүе һәм үлем осраҡтарының 4,3 процентҡа артыуы менән дә бәйле. Бынан тыш балалар араһында ауырыуҙарҙың\n2,7 процентҡа, үҫмерҙәр һәм өлкәндәр араһында, ярашлы рәүештә, 12 һәм ике процентҡа артыуы күҙәтелә.\nБР Хөкүмәтенең Премьер - министр урынбаҫары Фидус\nЯмалтдинов, БР Президенты Хакимиәтенең иҡтисади үҫеш һәм\nсоциаль сәйәсәт идаралығы начальнигы урынбаҫары Ғәли Фәизов, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе федераль структураларының төбәк идаралыҡ етәкселәре, республика, район һәм ҡала\nдауаханаларының баш врачтары һәм коллегияның башҡа ағзалары социаль әһәмиәткә эйә булған ауырыуҙарҙы иҫкәртеү буйынса эште дауам итергә, ваҡытында диагноз ҡуйыу һәм дауалау, медицина ярҙамының сифатын ведомство эсендә контролдә тотоу буйынса эште көсәйтергә, йәш балаларҙың үлем\nкимәлен кәметеү буйынса кисектергеһеҙ саралар күрергә тигән\nҡарарға килде. Хәл ысынлап та борсолорлоҡ: 100 мең яңы тыуғ ан балаға 11,3 үлем осрағы тура килә, үткән йылда был һан 1 0, 6\nине. Бынан тыш 2005 йылда ете әсәнең үлем осрағы теркәлгән.\nҺаулыҡ һаҡлау министрлығы системаһында барлығы 498\nдауалау - профилактика учреждениеһы халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтә. Ә бала табыу хеҙмәттәре, үҙ сиратында, хәлде тотороҡландырыу һәм негатив күрһәткестәрҙе кәметеүгә\nйүнәлтеү буйынса эш алып бара. Һөҙөмтәләр үҙен оҙаҡ көттөрмәй: мәҫәлән, аборттар һаны 17 процентҡа, бала табыу\nучреждениеларында перинаталь үлем осраҡтары - 13 процентҡа,\nүле тыуыу - 9,5 процентҡа кәмегән. Башҡортостан Республикаһында йәшәүсе балаларҙың һаулығын нығытыу буйынса ведомство - ара план саралары ла онотолмай: 2005 йылдың алты айында балалар һәм балалар һәм ата - әсәләр өсөн\nшифаханаларҙа 12 500 бала, шул иҫәптән 1 380 инвалид бала\nСоциаль әһәмиәткә эйә булған ауырыуҙарҙы иҫкәртеү буйынса\nэш һөҙөмтәләре лә һиҙелерлек булыуын билдәләп үтергә кәрәк,\nхәҙер инде туберкулез буйынса эпидемиологик хәлдең тотороҡланыуы, венерик һәм йоғошло тире ауырыуҙары менән зарарланыуҙың 17 процентҡа кәмеүе тураһында әйтергә була. Тик бына наркомания алға атлай һәм хроник алкоголизм менән бер рәттән үҫеш темпы буйынса алдынғы урынға сыға. Коллегия ултырышында ҡатнашыусылар әйтелгән һанды бик ҙур тип тапһалар ҙа ( 27 процентҡа артҡан), был күрһәткесте өлөшләтә\n"барлыҡ медицина селтәренең наркология патологияһы менән ауырыусыларҙы асыҡлау буйынса эшенең әүҙемләшеүе" менән аңлата.


Байрамды - тау битләүендә\n11 Ғинуар 2019, 12:16\nЯңы йыл һәм Раштыуа байрамдарын “Морат” тау саңғыһы үҙәгендә уҙғарыуҙы бер нәмәгә лә тиңләп булмай. Байрам көндәрен телевизорға текәлеп ултырыуға йәки кеше менән шығырым тулы магазиндарға йөрөүгә ҡарағанда, тау битләүҙәрендә үткәреү күпкә файҙалыраҡ икәнен иҫбатлау кәрәкмәйҙер.\n“Морат” тау саңғыһы үҙәге етәкселеге байрам кѳндәрендә ял итеүселәр өсөн көн һайын төрлө саралар уҙғарҙы. Был яңы йыл каникулын Белоретта - Морат тауы битләүҙәрендә үткәреүгә тағы бер сәбәп булып торҙо. Байрам сараһын алып барған KZ дуэтынан “Иң шәп Ҡыш бабай”, “Иң стилле Ҡыш бабай”, “Фристайло Ракамакафо - Ҡыш бабай”, “Иң эҫе Ҡарһылыу”, “Фристайл Ҡарһылыу” һәм “Иң спортсы Ҡарһылыу” конкурстары, бағыусыларҙан тематик приздар, дәртле музыка бѳтә ҡунаҡтарға ла онотолмаҫ тәьҫораттар һәм яҡшы кәйеф бүләк итте.\nИң күңелле “Атай, әсәй, мин - тау саңғысылар ғаиләһе” конкурсында Белореттан Урмановтар ғаиләһенә етеүсе булманы. Бөтә еңеүселәргә лә “Морат” тау саңғыһы үҙәгенән приздар тапшырылды. Һәм иң мѳһиме - башлап саңғыға баҫҡандар Рәсәйҙең Инструкторҙар мәктәптәре араһындағы Беренсе Рәсәй Чемпионатының бронза призеры, халыҡ-ара “В” категорияһы инструкторы Николай Гридневскийҙан бушлай оҫталыҡ дәресе алыу мѳмкинлеген ҡулынан ысҡындырманы.


Сығышы менән статного Бразилия: фотоһүрәттәр шәлкеме\nӘлеге гремучий ҡан ағып марлон\nБразилия карнавалы илде, сикһеҙ матур пляждар һәм кешеБразилия знойный матурлығына һоҡланып бөтә донъя ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егет түгел, әммә үҙе лә ҡалышмай тип, землячок. Һин матур егет һоҡланып тәҡдим невероятно, модель бизнесы ҙур уңыштарға өлгәшә. Вәғәҙә иткән, был ләззәтте һиңә рейтингын килтерҙе. ҡушымта: бразилия, португалия, япон һәм һин. билдәле дизайнерҙар һәм модель бизнесы менән күптәр үҙе тураһында белдереү, шулай уҡ и. с мәҫәлән Марлон...\nШәхси реклама Филиппин - бушлай онлайн, реклама, шәхси, Филиппин\nМин ябай кешеМин эҙләгән ябай кешеләр, минең башҡа кемдең булыуы мөмкин, ә һуңынан күрҙем, ул унда барманы.\nУл ваҡыттағы уйындарға мин юҡ, һәм ул ваҡытта етди ҙә теләһәгез тоторға впустую.\nЙөҙ кешегә бушлай ҡарай яңғыҙ һәм филиппин шәхестәре менән таныштырыу, Филиппин. Һеҙ нисек теркәү бушлай ғына, беҙҙе ҡәнәғәтләндерә алмай ир-аттар һәм ҡатын-ҡыҙ персонаждар ҡыҙыҡлы филиппин берләшмәләре, уларға бушлай интернет урынлаштырыу персонаждарҙың үҙ һөйөүен таба ышанам. Филипп...\nМенән булған һөйләшеү ҡатын-ҡыҙҙар ирекле Филиппин\nE its i het ku hendenan sin registro\nчатта теркәлергә онлайн рулетка өлкәндәр өсөн бушлай таныша видеочивать эротическое ҡыҙы менән бушлай онлайн видео чат өлкәндәр өсөн видео-таныштырыу бушлай таныша видео онлайн етди мөнәсәбәттәр танышыу өсөн сайтҡа башҡа фотоларҙы бушлай таныша ч рулетка менән ҡыҙыҡай башҡа ҡыҙҙар менән бушлай видеочить


Оло өйгә ни кәрәк, кесеһенә лә – шул, тигәндәй, бөгөн шәхси йортта йәшәгәндәрҙең дә, ҡатлы йорттарҙа көн иткәндәрҙең дә бер үк ихтыяжы, проблемаһы, заң-ғәме: һыуын, газын, утын үткәрер, сүп-сарын түгер кәрәк.\nХалыҡҡа нәҡ ошондай хеҙмәттәр күрһәтеүсе “КомЭнергоСервис” ЯСЙ-һы бөгөн нисек йәшәй, ниндәй проблемалар уларҙы борсой, киләсәккә пландары ниндәй – йәмғиәттең башҡарма директоры Аҡкөсөков Айҙар Әхтәм улы менән әңгәмә ошо хаҡта.\n- Беҙҙең ЯСЙ-ла 44 кеше эшләй. Шөкөр, кадрҙарға ҡытлыҡ юҡ. Үткән 2019 йылдың 30 декабренән ЯСЙ-ның ойоштороу директоры (учредителе) – Илһам Ғилман улы Сәфәрғәлин.\nБеҙҙең эшебеҙ күп йүнәлешле. Шуларҙың иң мөһим һәм ҙурҙары – район үҙәгенә һәм Ишдәүләт ауылына электр уты үткәреү. Бында бағана ултыртыу, сым һуҙыу, техник тоташтырыу – барыһы ла инә.\nИкенсе мөһим йүнәлеш – район үҙәген, Яңы Собханғол һәм Иҫке Мөсәт ауылдарын һыу менән тәьмин итеү. Бында ер аҫты эштәренән (ҡаҙыу, торба һалыу һ.б.) алып һыуҙы кешегә алып барып еткереүҙе күҙ уңында тотор кәрәк.\nБынан тыш, ауыл хакимиәте менән урамдарҙы ҡарҙан таҙартыу буйынса муниципаль контракт төҙөп, район үҙәгендәге, Ишдәүләттәге ҡайһы бер урамдарҙы ҡарҙан таҙартабыҙ. Ҡайһы бер, тинем, сөнки ДРСУ, ФОК (тротуарҙарҙы хеҙмәтләндереүҙе үҙ өҫтөнә алды), “Алағуян” МУП-ы ҡарамағындағы урамдар ҙа бар.\nТағы шәхси йорттарҙан һәм район үҙәгендәге ойошмаларҙан шыйыҡ көнкүреш ҡалдыҡтары сығарабыҙ, сөнки әле районда канализация юҡ. Бында район үҙәгендәге мәктәп, үҙәк дауахана ла инә. Мәктәптән генә көнөнә 7-шәр рейс шыйыҡ көнкүреш ҡалдыҡтары сығарыла. Уға ҡалған объекттарҙы ҡушһаң, 12 рейс булып китә.\nБаҙалдағы ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонын тәртиптә тотоу ҙа – беҙҙең ҡарамаҡта. Халыҡтан сүп-сар йыйып сығармаһаҡ та, полигонға инеп-сығырлыҡ юлды көрәп, эргәһенә техника барырлыҡ итеп тотоу – беҙҙең бурыс.\nМатериалдың тулы вариантын "Таң" гәзитенең 13 март һанында уҡығыҙ.


Шаяртһаң, көлдөрә лә бел\nБөгөн Өфөлә «Шаяниум» тапҡырҙар һәм отҡорҙар ҡала конкурсының финал уйыны үтте. Унда барлығы ете команда үҙ-ара көс һынашты. «Әйткән һүҙ - атҡан уҡ» девизы аҫтында ойошторолдо сара.\n«Шаяниум» тапҡырҙар һәм отҡорҙар конкурсының финалына үткән «Етегән + 1» командаһын Өфөләр көслө алҡыштар менән ҡаршыланы. 102-се башҡорт гимназияһы уҡыусылары сағыу кейемдәре менән генә түгел, үткер һүҙле булыуы менән дә барыһын да үҙенә арбаны.\n«Кендектәр» командаһында иһә дуҫлыҡ хакимлыҡ итә, буйға бәләкәй икәнһең, бөтәһе лә һиңә тиңләшә. Бынан тыш, үҫмерҙәрҙең көйәрмәндәре лә тикултырмаҫ булды. Алҡышлап та, ҡысҡырып та сәхнәлә сығыш яһаусыларҙы дәртләндереп торҙолар. «Кендектәр» үҙ сиратында ҡытайҙарҙы башҡортса һөйләтеп, тамашасыларҙы ШОС һәм БРИКС саммиттарына бәйле мәрәкә менән таныштырҙы. Әйткәндәй, «Шаяниум»да ҡатнашып, малай-ҡыҙҙар дәрестәрҙән дә саҡ ҡына артта ҡалған.\n«Шашуша» командаһы иң кескәй уйынсыһы Наҙгөл Ғарифуллина сәхән оҫтаһы булырға хыяллана. Күләмле бәйгелә ҡыҙ тәүге тапҡыр сығыш яһай, шулай ҙа унда ҡурҡыу тойғоһо юҡ. «Шаяниум»дың финалына үтеү үҙе бер еңеү тигән ҡарашта ул.\nУн дүртенсе тапҡыр үткәрелгән уйындың талаптары ла яңыса ине. Фристайл, музыкаль этаптан тыш, айырым видеоконкурс та ойошторолдо. Һуңғыһы кино йылына арналды.\nҺайлап алыу турҙары, ысынлап та, ҡыҙыу үтә. Уҙған йылдар менән сағыштырғанда, быйыл башҡа милләт вәкилдәренең ҡатнашырға теләк белдереүҙәре лә ыңғай күренеш. Тимәк, башҡортса һөйләшә лә беләләр. Әйткәндәй, финалға үтә алмаған командалар киләһе йылда үтәсәк «Шаяниум» ға әҙерлек эшен башлаған да инде.\nӘйткәндәй, тырышлыҡ бушҡа китмәйәсәк. Башта «Шаяниум»да ҡатнашып, аҙаҡ Башҡорт асыҡ квн лигаһында үҙ көсөн һынап ҡараусылар ҙа байтаҡ бит. Был үҙенә күрә юмор баҫҡысы буйлап үрләү тиһәң дә була.


Хоккей | Йәншишмә - Page 2\nАртур Сурин иҫтәлегенә\nНаписал в 8 февраля 2018, 21:47\nҒинуар айында көндәр бик һалҡын килде. Шуға ҡарамаҫтан, районыбыҙҙың шәп егеттәре Бәләкәй Арыҫланғол (Вәзәм) һәм Әбеш ауылдарына хоккей турнирына йыйылды. Был ярыш Вәзәм ауылында тыуып үҫеп, мәғариф министры урынбаҫары дәрәжәһенә күтәрелгән арҙаҡлы яҡташыбыҙ Артур Шәйхетдин улы Сурин иҫтәлегенә бағышланды.\nИкенсе урын беҙҙекеме?\nНаписал в 26 января 2018, 12:59\n«Салауат Юлаев» үҙ боҙонда дүрт уйынын үткәрҙе. Ҙур һынау кеүек булды улар. Ни тиһәң дә, һаман да беҙҙең команданың плей-оффҡа сығыуы хәл ителмәй бит. «Амур», «Себер», «Авангард» менән ҡыҙыу көрәш бара. Урын өсәү генә, дүртәүҙең кемеһе артыҡ булыр? «Салауат Юлаев»ҡа ҡалған ике уйында дүрт мәрәй яулау ҙа етә. Ул сағында беҙҙекеләр бик юғарыға – икенсе …\nContinue reading ‘Икенсе урын беҙҙекеме?’ »\nӨфөгә Кирилл Капризов килә!\nНаписал в 11 января 2018, 22:15\nСит майҙанда бер-бер артлы ун уйын үткәреү, ай-һай, еңелдән түгелдер. Шуға ла юлаевсыларға «Динамо» (Рига), «Торпедо» (Түбәнге Новгород), «Северсталь» (Череповец) менән алышта ҡыйынға тура килде. Етмәһә, көн аралаш уйнарға кәрәк ине.\nӨфө боҙондағы рекорд\nНаписал в 18 декабря 2017, 10:17\nЭйе, рекорд ҡуйылды! «Салауат Юлаев» менән «Локомотив» (Ярославль) уйнағанда КХЛ тарихында иң тиҙ гол индерелде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уны беҙҙең ҡапҡасыбыҙ Бен Скривенс үткәрҙе. Уйын башланып, биш секунд та уҙманы – гол… Исемен тарихҡа яҙҙы инде. Әйткәндәй, элекке рекорд Александр Радуловта ине. Ул «Салауат Юлаев»та уйнаған сағында «Югра» ҡапҡаһына алтынсы секундта гол индергәйне. Бына бит нисек! …\nContinue reading ‘Өфө боҙондағы рекорд’ »\nНаписал в 7 декабря 2017, 21:26\n«Салауат Юлаев» өсөн хәл иткес уйындар дауам итә. Бына тағы ла шуларҙың икәүһе Өфөлә үтте. Командабыҙ бер аҙ үҙгәргән кеүек. Һаҡсыларыбыҙ тупаҫ хаталанманы, ҡапҡасыбыҙға дәғүәселәрен яҡын ебәрмәҫкә тырышып, һаҡта ныҡ торҙо. Бен Скривенс үҙе лә һуңғы уйындарҙа оҫталыҡ күрһәтә. Шуғалыр ҙа инде ул уҙған аҙнала иң яҡшы ҡапҡасы тип танылды бит! Афарин!\nҠазанда еңдек тә ул…\nНаписал в 30 ноября 2017, 14:48\n«Салауат Юлаев»тың бындай хәлгә ҡалғаны юҡ ине. Еңелеүҙәр күбәйеп китте. Командала тәртип тә, берҙәмлек тә юҡ кеүек. Быға һаҡсыбыҙ Захар Арзамасцевтың асыҡтан-асыҡ баш тренерыбыҙ менән генераль менеджерыбыҙҙы тәнҡитләүе дәлил булып тора. Ысынлап та, ни булған юлаевсыларға? Ҡасан ғына һәйбәт уйнап китерҙәр? Ныҡ аптыраталар…\nБәлә башы кемдә?\nНаписал в 24 ноября 2017, 15:37\nЦСКА менән уйындан һуң юлаевсылар Ярославлдә «Локомотив»тан да еңелделәр. Ә бит иҫәп 2:0 ине, беҙҙең файҙаға. Тағы нимә булды? Һаҡлана белмәйбеҙ. Һөжүм артынан һөжүм башланһа, ҡалтырай ҙа төшә ҡайһы бер хоккейсыларыбыҙ. Шунан инде китә тупаҫ хаталаныуҙар, штраф ваҡыты алыуҙар. Ярай әле был юлы бер мәрәй яуланыҡ, сөнки өҫтәмә ваҡытта отолдоҡ – 2:3.\nКөйәрмәндәребеҙ Мәскәүҙә лә бар, ә уйын юҡ…\nНаписал в 17 ноября 2017, 10:30\n«Захаркин тренер булғанда команда матур уйнай ине. Ә хәҙер көслө хоккейсылар менән дә бер ни килеп сыҡмай. Вестерлунд – клуб тарихында иң насар тренер, бындай уйындарҙы 1994 йылдан алып күргәнем юҡ…» «0:3 – был беҙҙең ЦСКА алдында көсһөҙлөктө күрһәтә…» «Ирек абзый Вестерлунд, ҡайтып кит инде Финляндияңа…» «Кареев, маладис! Команданы күпме ҡотҡарҙы. Тик барыбер еңелдек. Йәл, …\nContinue reading ‘Көйәрмәндәребеҙ Мәскәүҙә лә бар, ә уйын юҡ…’ »\nЯл файҙаға булырмы?\nНаписал в 10 ноября 2017, 10:01\n«Салауат Юлаев» сит майҙанда тағы ике уйынын үткәрҙе. Пекинда «Куньлунь Ред Стар»ҙы 3:2 иҫәбенә еңделәр. Юлаевсыларҙан голдарҙы Игорь Макаров, Йоонас Кемппайнен һәм Илья Зубов индерҙе. Беҙҙең хоккейсылар тәүге тапҡыр Ҡытай клубын еңеүгә иреште, быға тиклем гел отолдолар. Ниһайәт, Илья Зубовтың уйнай башлауы ҡыуандыра. Ни тиһәң дә, оҫта ғына хоккейсы бит. Пекинда ла һуңғы хәл иткес …\nContinue reading ‘Ял файҙаға булырмы?’ »


Хәбәрҙәр: Канадалағы урман янғыны яңы территорияларҙы яулай.\nКанадалағы урман янғыны яңы территорияларҙы яулай.\nКанаданың Альберта провинцияһындағы көслө урман янғыны яңы территорияларҙы яулай һәм күршеләге Саскачеван провинцияһы ерҙәренә яҫҡына. Ҡоро ағастары күп булған 300 мең гектар урман янғын зонаһында ҡалыуы ихтимал.\nЯнғындан зыян күргән Макмюррей форты районынан 88 мең кеше эвакуацияланған, был эш дауам итә. Ут менән көрәшкә яуаплы чиновник Чед Моррисон хәлде шулай аңлатты:\n“Ут артабан төньяҡ-көнсығышҡа юл тотор һәм икенсе урман янғыны менән ҡушылыр тип уйлайбыҙ, моғайын, кис үк ул Саскачеван провинцияһы сигенә барып етер. Күҙаллауҙар буйынса, янғын айырыуса урманлы райондарҙа ҡоторонасаҡ. Янғын ҡалаға бик янамай, тик ут менән көрәшеүселәр өсөн был көн ҡатмарлы буласаҡ.”\nМакмюррей форты ылыҫлы урман менән ҡапланған, нефть ятҡылыҡтары булған ерҙә урынлашҡан. Канаданың иң ҙур нефть ятҡылыҡтары ошо тирәлә. Альберт администрацияһы башлығы Рейчел Ноутли бына нимә хаҡында һөйләне:\n“Янғындар региондағы нефть сығарыу эшенә ҡамасаулай. Кисә “Санкор” компанияһы “Норальт” ятҡылығынан төп эштә ҡатнашмаған персоналды эвакуациялай башланы. Янғын бөгөн үк ул участкаға барып етеүе ихтимал.”\nБындағы 10 нефть сығарыу компанияһы, төтөн көсәйеү сәбәпле, операциялар күләмен кәметте.\nЯнғын ҡазаһы Макмюррей фортында ғына ла 6 млрд евронан ашып киткән.


Бында иң мөһим мәсьәләләр тикшерелә\n20 Май , 16:50\nҠазанда "Рәсәй – Ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмө ултырышы үтә.\nБөгөн Ҡазанда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров йыл һайын үткәрелгән “Рәсәй – Ислам донъяһы” стратегик ҡараш төркөмө ултырышында сығыш яһаны.\nБыйыл ултырыштың темаһы – “Рәсәйҙең этномәҙәни күп төрлөлөгөн, милләт-ара һәм конфессия-ара дуҫлыҡты һаҡлау тәжрибәһе – дөйөм гражданлыҡ берҙәйлеген нығытыу нигеҙе”. Унда Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе урынбаҫары, Волга Болғарында рәсми исламды ҡабул итеүгә 1100 йыллыҡ тулыуҙы билдәләүгә арналған сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты рәйесе Марат Хөснуллин, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров, Татарстан Президенты Рөстәм Миңлеханов, традицион конфессияларҙың рухи лидерҙары, Рәсәй Федераль Йыйылышы ағзалары, халыҡ-ара дини ойошмалар вәкилдәре ҡатнашты.\nРадий Хәбиров кәңәшмәлә ҡатнашыусыларҙы мосолмандарса сәләмләне.\n– Беҙҙең илебеҙ – миллионлаған мосолмандар өсөн туған йорт, Ислам донъяһының айырылғыһыҙ өлөшө. Православие менән бергә, Ислам – дәүләт булдырыусы дин, беҙҙең Ватаныбыҙ халыҡтарының күптәре өсөн төп дин, – тине ул. – Беҙҙең республикала ике миллиондан ашыу мосолман йәшәй. Рәсәй мосолмандары Үҙәк Диниә назараты берләштергән 1400 самаһы дини ойошма бар. Республикабыҙҙың дини уҡыу йорттары Яҡын Көнсығыш һәм Үҙәк Азия илдәренең уҡыу үҙәктәре менән хеҙмәттәшлек итә. Былтыр Рәсәй Үҙәк Диниә назараты башланғысы менән беҙҙә Ислам белеме биреүгә булышлыҡ итеү буйынса Евразия ассоциацияһы булдырылды. Ә быйыл сентябрҙә Өфөлә Рәсәй Ислам университетының яңы корпусын асасаҡбыҙ.\nРадий Фәрит улы белдереүенсә, дини ойошмалар уларҙың партнерҙары булып тора. Етәкселек һәр ваҡыт рухи лидерҙар фекеренә ҡолаҡ һалып эш итә.\n– 24 февралдә үк, Рәсәй Президенты халыҡҡа мөрәжәғәт иткәс, Рәсәй Үҙәк Диниә назараты үҙенең дини идаралыҡтары һәм миллионлаған мосолмандар исеменән илебеҙ һәм уның Президенты Владимир Путиндың эшмәкәрлеген хуплауын белдерҙе. Ә республикабыҙҙың бөтә конфессиялары лидерҙары ла ксенофобия, күрәләтә фашизм һәм геноцидҡа ҡаршы көрәштә донъя диндәренең рухи көсөнә таянырға саҡырҙы, – тине Радий Хәбиров. - Рәсәй халыҡтары дуҫлығы, беҙҙең берҙәмлек тарихтың ауыр мәлдәрендә айырыуса сағыу тойола һәм ныҡлыҡ бирә. Бергәләп Ватаныбыҙ иңенә төшкән бөтә ауырлыҡтарҙы ла еңеп сығырбыҙ тип ышанам.\n“Рәсәй – Ислам донъяһы" стратегик ҡараш төркөмө 2006 йылда, Рәсәй Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһына күҙәтеүсе булып ҡушылғандан һуң барлыҡҡа килгәйне. Унда 27 мосолман дәүләтенән билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре инә. Осрашыуҙарҙа халыҡ-ара мөнәсәбәттәр, шул иҫәптән Рәсәй менән Ислам Көнсығышы илдәре менән бергә эш итеүҙең көнүҙәк мәсьәләләре ҡарала. 2019 йылда төркөмдөң йыллыҡ ултырышы Өфөлә үткәйне.\nУлтырыштан һуң Радий Хәбиров журналистар менән аралашты. Унан әлеге геосәйәси шарттарҙа стратегик ҡараш төркөмө ултырышының ил һәм Башҡортостан өсөн әһәмиәте тураһында һоранылар.\n– Рәсәй төрлө дин кешеләренең дуҫтарса йәшәүенең һоҡланғыс өлгөһө булып тора. Беҙҙең республикала ғына ике миллиондан ашыу мосолман йәшәй. Шуға бөгөн Башҡортостанда, Татарстанда һәм илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә ошондай татыулыҡ, ихтирамлыҡ мөхите булдырыу тураһында һөйләштек.\nБелеүебеҙсә, Ислам донъяһының ҙур өлөшө Украинала махсус хәрби операция башланыу йәһәтенән Президентыбыҙҙы һәм илебеҙҙе хупланы. Бөгөн күптәр был турала һөйләне. Айырыуса Юғары мөфтөй Тәлғәт хәҙрәт Тажетдиндың сығышы көслө булды. Бер һүҙ менән әйткәндә, бөгөн бында иң глобаль мәсьәләләр тикшерелде, – тине ул.


Межгорьела спорт комплексынан һуң бассейн һәм саңғы-роллер трассаһы төҙөлә // Спорт | новости башинформ.рф\nМежгорьела спорт комплексынан һуң бассейн һәм саңғы-роллер трассаһы төҙөлә\n17:54, 15 марта 2018 Спорт\nМежгорьела спорт комплексынан һуң бассейн һәм саңғы-роллер трассаһы төҙөлә Фото: Станислав Шахов\nӨФӨ, 2018 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Станислав Шахов/.\nМежгорьела реконструкциянан һуң универсаль спорт комплексы асылды. Ул «Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуҙың 100 йыллығына — 100 объект» республика программаһына ярашлы ремонтланған.\nХәрби төҙөүселәр һалған спорт комплексы күптән иҫкергән. 2013 йылда бойондороҡһоҙ экспертиза уны хәүефһеҙ файҙаланыу өсөн яраҡһыҙ тип тапты. Шул арҡала халыҡтың 30 процентҡа яҡыны спорт менән шөғөлләнә алманы. Ҡала халҡы ярҙам һорап Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт иткәс, республика башлығы ошо мәсьәләне өйрәнергә ҡушты.\nРеконструкцияның хаҡы 108,7 миллион һум тәшкил итте. Һуңғы 10 йылда был — ҡалала төҙөлгән тәүге объект, бынан алдағыһы торлаҡ ине.\n«Башинформ» мәғлүмәт агентлығына спорт комплексы директоры Виктор Никифорук һөйләүенсә, бинаға өсөнсө ҡатты өҫтәп төҙөгәндәр, шуның һөҙөмтәһендә уның майҙаны һиҙелерлек артҡан.\n— Универсаль спорт залы эшләй, унда бер үк ваҡытта бадминтон өсөн һигеҙ майҙансыҡ, волейбол, баскетбол һәм футбол майҙансыҡтары, тренажер һәм көрөш залдары, саңғы базаһы эшләй ала. Майҙансыҡ республика һәм бөтә Рәсәй ярыштарын үткәреү стандарттарына тап килә, — Виктор Никифорук.\nМежгорье хакимиәте башлығы Виктор Панченко әйтеүенсә, ҡала тағы бер социаль объект – бассейн төҙөүгә ғариза биргән, киләһе йылғы бюджетта шулай уҡ заманса саңғы-роллер трассаһы төҙөлөшө һалынған.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 2018 йылдың аҙағына тиклем Башҡортостанда республиканың 100 йыллығы уңайынан 21 объектты төҙөүҙе һәм реконструкциялауҙы тамамлау күҙаллана. Быйыл Стәрлетамаҡта — 1225, Баҡалы ауылында 825 уҡыусыға иҫәпләнгән мәктәп төҙөлөшө тамамланырға тейеш.\nТеги: Межгорье, республиканың 100 йыллығы


Фоат Хантимеров: Валоризация республиканың 946 мең кешеһенә ҡағылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nФоат Хантимеров: Валоризация республиканың 946 мең кешеһенә ҡағылды\n16:48, 26 мая 2010 Иҡтисад\n— Рәсәй пенсия системаһында иң мөһим ваҡиғаларҙың береһе булып валоризация торҙо, — тине бөгөн, ведомствоның беренсе ярты йыллыҡтағы эшмәкәрлегенә яҡынса йомғаҡ яһап, Рәсәй Пенсия фондының БР буйынса бүлексәһе идарасыһы Фоат Хантимеров.\nВалоризацияны иҫәпкә алып, республиканың 946 мең кешеһенә пенсия түләүҙәре арттырылды.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республика пенсионерҙары, 1991 йылға тиклем хеҙмәт стажының һәр йылы өсөн пенсияның страховка өлөшөнөң 1 проценты күләмендә өҫтәмә түләү алыу хоҡуғына эйә. 1991 йылдан 2002 йылға тиклем хеҙмәт стажы булғандар, нисә йыл эшләүҙәренә ҡарамаҫтан, өҫтәмә рәүештә тағы 10 процент ала.\nФоат Хантимеров һөйләүенсә, валоризация буйынса уртаса өҫтәмә бер пенсионерға 964 һум тәшкил итте. Һәр тәғәйен осраҡта өҫтәмә түләү күләме граждандың 2002 йылдың 1 ғинуарына ҡарата пенсияһының страховка өлөшө күләменә бәйле. Өҫтәмә түләү проценттары тап ошо сумманан иҫәпләп сығарыла.\nБынан тыш, 1 ғинуарҙан пенсиялары йәшәү минимумынан кәмерәк булған пенсионерҙарға Пенсия фонды социаль түләүҙәр бирә башланы. Республикала йәшәү минимумы 3939 һум күләмендә билдәләнгән.\nПенсия тағы бер тапҡыр 1 апрелдән арттырылды. Хеҙмәт пенсияһы 6,3 процентҡа артты. Хәҙер хеҙмәт пенсияһының уртаса күләме республикала 7300 һум тәшкил итә, ә ҡартлыҡ буйынса пенсии – 7600 һум.\nПенсия фонды белгестәре Башҡортостанда пенсияһына социаль өҫтәмә алыусы пенсионерҙар һаны кәмеүен билдәләй. Быйыл өс айҙа 97 мең кешенән был һан 79 меңгә тиклем кәмене. Был пенсия түләүҙәренең һиҙелерлек артыуы тураһында һөйләй.\nРФ Пенсия фондының республика буйынса бүлексәһе етәксеһе яҡын арала пенсионерҙарҙы тағы бер индексация көтөүе хаҡында һөйләне. 1 июлдән дәүләт пенсияһы күләме 3,5 процентҡа артасаҡ.\nТеги: Пенсия фонды, валоризация


Ата-әсәләр менән бергә Берҙәм Дәүләт Имтиханы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 февраля 2020 — 16:14 ГТРК «Башкортостан»\nБөтә Рәсәй акцияһына Башҡоростан да ҡушылды. Эшлекле уйын формаһында һынау тотоу өсөн ата-әсәләр сығарылыш уҡыусылары менән берлектә Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт интернат-гимназияһына йыйылды.\nФлүрә ханым Леонид Гайдайҙың геройы менән тулыһынса килешә. «Имтихан — ул һәр саҡ байрам!» Башҡаса булыуы мөмкин дә түгел. Улы менән берлектә имтихан тоторға ул Сибайҙан килеп еткән. Данир Ғәйнуллин да ҡыҙының кисерештәрен уртаҡлашырға теләй. Һуңғы тапҡыр 27 йыл элек имтихан тапшырған. Бер аҙ әҙерләнергә, хәтер һандығын барларға тура килде, ти ул.\nБашҡортостан муниципалитеттары «Ата-әсәләр менән бергә БДИ тапшырыу көнө» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды. Сараны мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт ойоштора. Ул быйыл 4-се тапҡыр үтә. Парта артына күҙәтеү органдары ағзалары ла ултыра.\nБарыһы ла ысынбарлыҡҡа тап килә. Ата-әсәләр бөтә имтихан процедураларын үҙҙәре үтә: теркәлә, бланктар тултыра. Дәүләт имтиханында нисек контроль алып барылғанын, имтихан материалдары нисек баҫылғанын һәм эшкәртелгәнен үҙ күҙҙәре менән күрәсәк.\nДөйөм аңлатма алғандан һуң һәр кем үҙ аудиторияһына табан юлланды. Иң беренсе гаджеттарҙы ҡалдырабыҙ. Уларҙан файҙа булмаясаҡ, сөнки класстарҙа телефон сигналын баҫыусы ҡоролмалар эшләй. Бүлмәләр видеокүҙәтеү ҡоролмалары менән йыһазландырылған. Былар барыһы ла уҡыусыларҙың хәүефһеҙлеге һәм уңайлылығы өсөн.\nҺынау башланыр алдынан ғына диск асылып, принтерҙан контроль-үлсәү материалдары сығарыла. Тик ваҡыт яғы ғына сиклерәк, эшлекле уйын формаһындағы имтихан 40 минут ҡына бара. Тарих фәненән белем кимәлен Башҡортостандың мәғариф министры Айбулат Хажин да тикшереп ҡараны. Ҡатмарлы һынау, тигән һығымта яһаны ул.\nУйын аҙағында һөҙөмтәләрҙе бирелгән ҡағыҙҙар буйынса үҙең тикшереп, билдә алаһың. Эшлекле уйында ҡатнашыусыларҙың барыһы ла ҡәнәғәт. Ни тиһәң дә был имтихандың ябайлаштырылған ысулы. Ә сара уҡыусыларҙы имтиханға әҙерләүҙә ата-әсәләрҙең ролен әүҙемләштереү йәһәтенән мөһим.


Ғаилә юбилейын билдәләүселәргә\n2012 йылда никахҡа инеүҙәренә 50, 60, 70 һәм 75 йыл тулған ғаиләләрҙең түбәндәге адрес буйынса мөрәжәғәт итеүҙәрен һорайбыҙ:\n- Баймаҡ ҡалаһында йәшәүселәр ЗАГС бүлегенә (С.Юлаев проспекты, 36, 103-сө бүлмә);\n- ауылдарҙа йәшәүселәр ауыл биләмәләре хакимиәттәренә.\nКүсмә ҡабул итеү\n17 апрелдә сәғәт 2-нән 4-кә тиклем муниципаль район хакимиәте бинаһында (Баймаҡ ҡалаһы, С.Юлаев проспекты, 36) Рәсәй Федерацияһы социаль страховкалау фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса төбәк бүлексәһе — дәүләт учреждениеһы идарасыһы Латыпов Марат Мөкмин улы граждандарҙы шәхси һорауҙары буйынса күсмә ҡабул итә. Үҙегеҙ менән шәхесте аныҡлаусы документ алып килеүегеҙ һорала.\nЯҙғы ташҡын район халҡы өсөн ҙур мәшәҡәттәр тыуҙырманы. Алдан тулы әҙерлек алып барыу үҙ һөҙөмтәһен бирҙе. Урғаҙа ауылында бер быуа йырылған. Байыш, Түбәнге Таулыҡай, Йомаш, Әбдрахман, Ишмырҙа, Иҫке Сибай ауылдарында һәм Баймаҡ ҡалаһының бер нисә урамында бер аҙ һыу баҫыу осраҡтары теркәлгән. Йылға-быуалар ташып китеү сәбәпле, Сәрмән – Баймаҡ трассаһында ике урында, Комсомол, Моҡас, Казанка, Ниғәмәт ауылдарына илткән автомобиль юлдары һыу аҫтында ҡалып, өлөшләтә емерелгән. Бөгөн һыу ташыу эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса саралар алып барыла. Юлдарҙы төҙөкләндереү өсөн район предприятиеларының бөтә техникаһы йәлеп ителгән.\nАуылдарҙы һәм ҡаланы сүп-сарҙан таҙартыу, төҙөкләндереү, йәшелләндереү маҡсатында өмәләр башланды. Ҡаланың бөтә учреждение, ойошма, предприятие коллективтары “Таҙа кесаҙна”ға сығып ҙур әүҙемлек күрһәтә. Шулай уҡ “Баймаҡ ремонт-төҙөлөш идаралығы” МУП-ы эшселәре ҡаланы көн дә сүп-сарҙан таҙартыуға йәлеп ителгән.\nАуылдарҙа – спектакль\nНиғәмәт ауылының уҡытыусылар һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренән торған “Һаҡмар” халыҡ театры Гәрәй Исхаҡовтың “Яралы яҙмыш” спектакле менән күрше-тирә ауылдарға гастролгә сыҡҡан. Артистар ошо көндәрҙә Икенсе Этҡол, Байым, Үрге Яйыҡбай ауылдарында сығыш яһаған.\n«Аҡморон» АХК-һы рәйесе итеп быға тиклем «Байкай» ЯСЙ-һы директоры булып эшләгән Сәйетов Фаил Рафаэль улы һайланды.\n«Аҡморон» АХК-һы рәйесе Әсәнов Рәүф Рәфҡәт улы үҙ теләге менән биләгән вазифаһынан бушатылды.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 10:23


Республикалағы һайлау участкалары өсөн 3000 видеокамера ҡайтарылды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликалағы һайлау участкалары өсөн 3000 видеокамера ҡайтарылды\n11:55, 30 января 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостанға һайлау участкаларында ҡуйыласаҡ видеокамералар тейәлгән ике фура килде. Видеокүҙәтеү өсөн йәмғеһе 3 меңгә яҡын программа-аппарат комплекстары ҡайтарылған. Был турала «Башинформ» агентлығына «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте вәкиле Рушан Кирәев хәбәр итте.\n— Беренсе машина кисәнән алда килде, икенсеһе – бөгөн иртән, — тине ул. — Яҡын арала тағы бер нисә партия видеокамераларҙың ҡайтарылыуы көтөлә.\nБөтә видеокамералар ҙа алдан һынау үтәсәк. Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы менән килешеү буйынса улар һайлау участкаларында февраль башында ҡуйыласаҡ. Февраль урталарында видеокамераларҙы һынау режимында эшләтеү планлаштырыла.\nФедераль президент һайлауҙары алдынан республикалағы бөтөн һайлау участкалары ла видеокүҙәтеү комплекстары менән тәьмин ителәсәк. Беҙҙең төбәккә SITRONICS һәм Kraftway маркаһындағы камералар ҡайтарыла.\nХәтерегеҙгә төшөрәйек, РФ Хөкүмәте рәйесе Владимир Путин һайлау һөҙөмтәләрен боҙоп күрһәтеүҙә ғәйепләмәһендәр өсөн РФ Финанс министрлығы менән РФ Элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығына һайлау участкаларының барыһында ла веб-камералар ҡуйырға ҡушты (95 мең самаһы). Владимир Путиндың бойороғона ярашлы, камералар һайлау участкаларындағы һәм тауыш биреү барышындағы, шулай уҡ тауыштарҙы иҫәпләү дауамындағы хәлдәрҙе реаль ваҡыт режимында күрһәтергә тейеш. Һайлауҙарҙан һуң, Путин фекеренсә, видеокамераларҙы һайлау участкалары урынлаштырылған социаль учреждениеларҙың ихтыяжында файҙаланыу маҡсатҡа ярашлы буласаҡ. Ил буйынса был проектты тормошҡа ашырыуға дөйөм алғанда 10-дан 15 миллиард һумға тиклем аҡса тотоноласаҡ, тип күҙаллана.\nВладимир Путин йәнә интернеттағы махсус майҙансыҡта һайлау участкаларынан видеотапшырыу алып барыу проекты буйынса тәҡдимдәр урынлаштырырға ҡушты. Уларҙың нигеҙендә һөҙөмтәһе һәм финанс сығымдары буйынса иң ҡулай вариант һайлап алынасаҡ.


Республиканың Милли банкыһына үҙенең лайыҡлы рәүештә финанстар системаһында тотҡан урынын иҫбатлау кәрәкмәй. Банкылар өлкәһендә ул, ғөмүмән, "Алла, батша һәм герой" урынын биләй тип әйтергә була. 140 йыл элек император Александр икенсе Дәүләт банкыһының Өфө бүлексәһен төҙөргә әмер бирә. 2005 - се йылда республиканың Милли банкыһы Рәсәй Банкыһының иң алдынғы төбәк үҙәктәренең береһе булараҡ, арымай - талмай финанс һәм кредиттарға хеҙмәт итә.\nБР Милли банкыһы рәйесе Рөстәм Мәрҙәновтың "Башинформ" аг ентлығындағы сығышы ғәҙәти сараларҙан айырылып торҙо. Журналистар ун биш минут дауамында презентация телефильмы ҡ араны. Артабан инде һорауҙар бирергә лә ваҡыт етте. Аҡса һәр\nваҡыт ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуы сер түгел.\nБөгөн Башҡортостанда 23 кредит ойошмаһы бар, уларҙың 13 -\nө - урындағы банкылар. Урындағы банкыларҙың теркәлгән уста в капиталдары үҙ ауырлығын арттыра бара - 9,1 миллиард һумдан артыҡ, был үткән йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда 3,2,\nйыл башындағынан 2,7 процентҡа күберәк.\nРеспублика биләмәһендә эшләүсе банкылар иҡтисадтың реаль секторына 92 миллиард һумға яҡын кредит биргән, был йыл\nбашы менән сағыштырғанда 18 процентҡа күберәк. Банкыларға а йырым кешеләр һалған аҡса быйыл 48,8 миллиард һумға еткән. К үрһәткестәр республикала банкылар системаһының тотороҡло\nбулыуы һәм Рәсәйҙә иң уңышлы эшләүселәр иҫәбендә тороуы тураһында һөйләй.\nБашҡортостан Милли банкыһы банк системаһының юғары\nзвеноһы булараҡ, тотош системалағы үҙгәрештәргә битараф ҡала алмай. Дөйөм маҡсат сиктәрендә - тулайым төбәк продуктын икеләтә арттырыуҙы тәьмин итер өсөн - республиканың банк системаһы үҫеше стратегияһы, Рөстәм Мәрҙәнов аңлатыуынса, Башҡортостандың 2010 йылға тиклем социаль - иҡтисади үҫеше Программаһының бер өлөшө булып инәсәк. Ул ваҡытҡа тиклем беҙ банк хеҙмәтләндереүе кимәле буйынса ҡайһы бер үҫешкән Европа илдәрен ҡыуып етәсәкбеҙ, тип иҫәпләй Рөстәм Мәрҙәнов. Улар иҫәбендә, мәҫәлән, әлеге\nваҡытта йылдам үҫеш алған ҡулланыусыларға кредит биреүҙе әйтергә була. Бөгөн Башҡортостанда Республика кредит тарихтары бюроһы булдырылды, тип яңылыҡ менән уртаҡлашты Мил ли банк башлығы, был тәүге ҡарлуғас, уның артынан башҡалары ла буласаҡ, әлбиттә. Банкыларҙың теге йәки был кредит бюроһы менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәр төҙөй башлауы көтөлә. Милли банк граждандарҙың намыҫлы\nзаем алыусы булыуҙарына һәм яҡшы кредит тарихтары төҙөү\nөсөн үҙҙәре тураһында теләп мәғлүмәт биреренә ышана.\nБашҡортостанда ипотека кредитлауы ла ярайһы уҡ тиҙ үҫеш ала, сөнки ул фатир мәсьәләһен хәл итергә мөмкинселек биреүс е иң ҡыҫҡа юлдарҙың береһе. Башэкономбанк, "Уралсиб" һәм\nСбербанк был йүнәлештә пионерҙар булып һанала, әммә буласаҡ фатир эйәләренә үҙ "финанс ярҙам" программаларын булдырыусы кредит ойошмалары көндән - көн арта бара.\n- Башҡортостан Республикаһы Рәсәй төбәктәре араһында ипотека үҫешкән тәүге төбәктәренең береһе, бөгөн ете банк федераль ипотека программаһында ҡатнаша, - тип билдәләне Рөстәм Мәрҙәнов.\nБәләкәй эшҡыуарлыҡты кредитлау, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, аҡрыныраҡ үҫешә. Был өлкәлә банк хеҙмәтләндереүе төрҙәре арта бара, әммә һөҙөмтәлә эшҡыуарҙарҙың ни бары ун проценты ғына кәрәкле кредит һәм ссуда алыуға өлгәшә. Сәбәбе ябай - әлегә тиклем бәләкәй эшҡыуарлыҡ тейешенсә кредит менән тәьмин ителмәй. Банкирҙарҙың баһалауы буйынса эшҡыуарҙар тауар әйләнешенең 90 процент тирәһен "күләгәлә" ҡалдыра.\nИкенсе яҡтан, банкылар берләшмәһе ерҙең үҙ эйәләрен табыуы һәм баҙар баһаһы ҡуйылыу мәлен көтөп йәшәй. Шунан һуң ер залогына кредитлауға бәйле шау - шыу башланасаҡ та\nРөстәм Мәрҙәнов һөйләүенсә, Башҡортостандың күпселек кредит ойошмалары вкладтарҙы страховкалау системаһына ҡушылды. Республикала проблемалы банкылар ҡалманы. БР Милли банкының контролләү эшмәкәрлеге үткән ун биш йыл эсендә барлыҡ ҡағиҙә боҙоуҙарҙы ваҡытында күрергә һәм хәлде төҙәтергә ярҙам итте.\nОсрашыу аҙағында беҙҙең барыбыҙҙы ла күргәҙмәгә саҡырҙылар. Башҡортостандың Милли банкыһы хоҡуҡлы рәүештә үҙ\nмузейы менән ғорурлана. Бөгөн унда банкының 140 йыллыҡ тарихына шаһит булған аҡса билдәләре һәм тәңкәләр коллекцияһы менән танышырға мөмкин.


Хәбәрҙәр - 22.07.16\nХәбәрҙәр - 21.07.16\nХәбәрҙәр - 20.07.16\nХәбәрҙәр - 19.07.16\nПарламент ултырышы үтте\nБөгөн Республика парламенты ултырышында ла бурыстар хаҡында һүҙ барҙы. Депутаттар алдында федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы етәксеһе сығыш яһаны. Балалар баҡсаһына түләгәндә бирелгән ташламалар кире ҡайтарыла. Республика парламенты депутаттары мәғариф тураһындағы законға быйыл 30...\nАккумуляторҙы һүндерә, ҡотҡарыусыларҙы саҡыра\nБашҡортостанда йәшәүсе, автомобиль янып китмәһен өсөн, махсус ҡоролма уйлап тапҡан. Ул техника аварияға осраҡта аккумуляторҙы һүндерә, ҡотҡарыусыларҙы саҡыра һәм янғынды күбек менән һүндерә башлай. Яңы система йөҙәрләгән кешенең ғүмерен ҡотҡарасаҡ, ти уйлап табыусылар. Йыл һайын аварияларҙа...\nМәләүез районындағы ҡот осҡос авария сәбәбе тиҙлекте арттырыуға бәйле булыуы ихтимал. Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы бөгөн ошондай фараз белдерҙе. Ергән ауылынан йыраҡ түгел боролошта өм машина бәрелеште. Шаһиттар хәбәр итеүенсә, сит ил машинаһы прицеплы Газельдың аҫтына инеп...\n«Башҡортостан дәүләтселегенең барлыҡҡа килеүе һәм аяҡҡа баҫыуы: 100 шәхес»\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты «Башҡортостан дәүләтселегенең барлыҡҡа килеүе һәм аяҡҡа баҫыуы: 100 шәхес» проектының исемлеген иғлан итте. Проект Башҡортостан милли дәүләтселеге ойошторолоуҙың башланғысында торған бөйөк кешеләрҙең исемдәрен мәңгеләштереүгә йүнәлтелгән. Улар...\n“Мин-илһөйәр” тип аталған конкурстың һөҙөмтәләре билдәле булды\nБыл интернет- конкурс шәжәрәне өйрәнеүгә арналған. Ярышта ҡала һәм райондарҙан теләгән һәр кеше ҡатнаша алды. Үҙ быуыныңды өйрәнеү, ата-бабаларҙың үткәне менән яҡындан танышыу - конкурстың төп маҡсаты. Ҡатнашыусылар үҙ шәжәрәһен өйрәнеп, уны төҙөп интернет аша ебәрергә тейеш ине. Быйыл конкурста...\nБашҡортостан “Евразия йөрәге” форумын ҡаршылай\nӨфөгә донъя кимәлендә танылыу яулаған йырсылар, ижади коллективтар киләсәк. Тап беҙҙең республикала Евразия өсөн гимн да яҙыласаҡ. Ошо турала бөгөн фестивалды ойоштороусылар матбуғат осрашыуында белдерҙе.\nРәсәй көнө, ҡала байрамы һәм Салауат Юлаев көндәре. Башҡаланың төрлө майҙандарында тамашалар йыр-бейеүҙәргә үрелеп барҙы. Был байрамдың Рәсәй көнө тип аталыуына быйыл ун биш йыл тулды. Ошо айҡанлы баш ҡалабыҙҙа күләмле саралар ойошторолдо. менән берлектә Унда рәсәй президентының Волга буйы федераль...\nАмериканың Шоутайм телеканалында Оливер Стоундың “Путин менән интервью” тип аталған документаль фильмы зәңгәр экрандарға сыҡты. Ул дүрт бүлемдән тора һәм 15 июнгә тиклем күрһәтеләсәк. Рәсәйҙә йәшәүселәр фильмды 19 июндән ҡарай ала. Брест янында Рәсәй, Белоруссия һәм Сербия десантсыларының...\nБашҡортостан аграрийҙары пилотһыҙ осоусы аппараттар һәм башҡа заманса космос технологияларын һатып алыуға субсидия алыу мөмкинлегенә эйә. Ауыл хужалығы министрлығынан белдереүҙәренсә, субсидия тотонолған сумманың 50 проценты күләмендә бүленә, әммә ул 2 миллион ярымдан да артмай. Теүәл технологиялар...\nБерҙәм дәүләт имтиханының тәүге һөҙөмтәләре 13 июндән һуң иғлан ителә\n29 майҙа ун беренсе класс уҡыусылары география һәм информатика буйынса берҙәм дәүләт имтиханын тапшырғайны. Был фәндәр һайлау буйынса, улар аттестатҡа йоғонто яһамай. Һөҙөмтәләрҙе алыуға бәйле бер ниндәй ҙә тотҡарлыҡ юҡ һәм булмаясаҡ, тип ышандырҙылар министрлыҡта. Имтихан һөҙөмтәләре буйынса...\nҠытай транспорт компанияһы пилотһыҙ трамвайҙың исем туйын үткәрҙе\nУл 300 пассажир өсөн тәғәйенләнгән һәм виртуаль рейстар буйлап йөрөй. Кәрәккән осраҡта трамвайға тағы ла бер-нисә вагон тағырға мөмкин. Киләһе йылдан илдең Чжучжоу ҡалаһында йәмәғәт транспортын ошо трамвайға алмаштырыу ҡарала.\nТимер юл өҫтөндәге юл-транспорт фажиғәһе сәбәптәре ентекләп тикшереләсәк. Был турала бөгөн республика буйынса эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр. Кисә полиция машинаһы тимер юл өҫтөндәге күпер аша үтеп барғанда ҡоймаға барып бәрелә. Тимер ҡоролма юлға төшөп контакт...\nСтәрлетамаҡта янғын сәбәпле 40-тан ашыу кеше эвакуацияланды\nБөгөнгә ҡарай төндә Хоҙайбирҙин урамында бер бүлмәлек фатир янып китә. Подьезды ҡуйы, ҡара төтөн ҡаплағас ҡотҡарыусылар халыҡты имен урынға күсерергә ҡарар итә. Утты һүндереүгә 17 ҡотҡарыусы һәм 4 берәмек техника йәлеп ителә. Янғында 4 кеше, шул иҫәптән бер бала йәрәхәтләнгән.\nӨфөлә тағы ла ер ишелгән\nУл бер-нисә метрға һуҙылған. Урындағы халыҡ әйтеүенсә, туҡтауһыҙ яуған ямғырҙар ер аҫтындағы тупраҡты йыуған. Шул сәбәпле ер ишелеүе ихтимал. Белгестәр әйтеүенсә, эргәлә генә урынлашҡан йортҡа ҡурҡыныс янамай.\nБашҡортостан суд приставтарының киңәйтелгән кәңәшмәһе үтте\nУнда республика башлығы ла ҡатнашты. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә республика менән федераль суд приставтары хеҙмәте араһында ныҡлы эшлекле бәйләнеш булдырылған.\nБашкортостан – Саксония\nПарламентара, иҡтисади һә мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу маҡсатында Башҡортостанға Германияның Саксония дәүләте вәкилдәренең эшлекле сәфәре дауам итә. Бөгөн Саксония Ландтагы һәм Үҙәк һәм Көнсығыш Европа форумы ағзалары ике төбәк тарихындағы уртаҡ ваҡиғаларҙы иҫкә алды. Өфөнөң Еңеү паркында...\nАмериканың Киевтағы илселеге янында шартлау яңғыраған. Террор ғәмәле өсөн яуаплылыҡты бер ойошмала үҙ өҫтөнә алмаған. “Теракт” статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Америкала билдәһеҙ кеше экскаватор ярҙамында банкоматтағы аҡсаны урларға маташҡан. Банкомат эшлектән сыҡһа ла, ул долларҙарға...\nӨфө районында йәшәүсе пенсионер халыҡ алдында күршеһенең этен аҫып үлтергән\nРеспубликала хайуандарҙы язалап үлтереүгә бәйле яңы низағ сығырға тора. Уға ҡатыны ла ярҙам иткән. Оло йәштәге ирҙе был аҙымға нимә этәргән һәм ни өсөн ауыл халҡы уны яҡлап сыҡҡан. Закир Шәрипов репортажы.\nБашҡала урамдарында тарих яна\nБөгөн Өфө уртаһындағы янғын сәбәптәрен тикшереү башланды. Өфөлә Чернышевский урамында урынлашҡан Степанов-Зориндар йортонда ут сыҡты. Архитектур ҡомартҡы ҡала тураһындағы бөтә тарихи китаптарға ла тиерлек индерелгән. Янғында зыян күреүселәр юҡ.\nӨфө егете фатирында меңдән ашыу үрмәксе аҫрай\nТәү ҡарауға ғәҙәти генә күренгән шөғөл, әммә улар эргә-тирәгеләргә хәүеф тыуҙырмаймы? Фатирының бер бүлмәһен үрмәксе иленә әйләндергән Рауилдың буш ваҡыты бәләкәй дуҫтарын ашатып, уларҙы тәрбиәләп үтә. Үрмәкселәр ҙә хужаһын йыраҡтан танып торғандай, уның ҡулына эләгеү менән үҙҙәрен тыныс тота....\nРәсәй Генераль прокуроры Юрий Чайка төбәктәрҙә Ҡыҙыл китапҡа индерелгән йәнлек төрҙәрен аҫраған ойошмаларҙы тикшереү тураһында күрһәтмә бирҙе. Был ҡарар яңыраҡ Омск зоопаркында килеп тыуған күңелһеҙ хәлгә Донъя мәғлүмәт селтәрендә үҙ баһаһын биргән блогерҙар мөрәжәғәтенә яуап. Генераль прокуратура...\nБашҡортостанда ямғырҙар сәсеү кампанияһын тотҡарлай\nРеспубликала әле 2 миллион гектарҙан ашыу майҙанда яҙғы сәсеү эштәре башҡарылған. 14 районда яҙғы культуралар тулыһынса сәселгән. Агросәнәғәт комплексын үҫтереүҙең стратегик планы 2017 йылда ауыл хужалығы продукцияһын етештереүҙе байтаҡҡа арттырыуҙы күҙ уңында тота. Быйыл Башҡортостан...\nФедераль хеҙмәт менән яңы килешеү\nБашҡортостан Хөкүмәтенең премьер-министры урынбаҫары Фәрхәд Самедов Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы федераль хеҙмәте етәксеһе урынбаҫары Игорь Шумаков менән осрашты һәм ике яҡлы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Улар һауа торошо, экология йүнәлешендә хеҙмәттәшлек итеү тураһында...


Аномаль һыуыҡ һауа торошо төбәктә ял көндәренән һуң ғына сигенәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАномаль һыуыҡ һауа торошо төбәктә ял көндәренән һуң ғына сигенәсәк\n16:13, 24 октября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 24 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nҠышҡы һауа торошо республика территорияһында был аҙна аҙағына тиклем һаҡланасаҡ, тип хәбәр итә Башгидромет. Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы буйынса Башҡортостан идаралығы синоптиктарының әйтеүе буйынса, республика буйынса кире температура күрһәткестәре октябрҙең ғәҙәттәге климат нормаларынан алты градусҡа түбәнерәк булды.\n— Бындай айлыҡ аномалия һуңғы тапҡыр 2007 йылда күҙәтелде, шулай уҡ 1985, 2001 йылдарҙа октябрҙә һыуыҡ булды, — тип билдәләне метеопрогноздар бүлеге начальнигы урынбаҫары Светлана Положинцева.\n24 октябрҙә һауа температураһы Башҡортостандың төрлө райондарында көндөҙ минус биш-ун градус сиктәрендә үҙгәрәсәк, бер аҙ ҡар яуыуы, еңелсә буран булыуы көтөлә. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса баш идаралығы хәбәр итеүенсә, төбәктең автомобиль юлдарында күреү мөмкинлеге ике-дүрт метрға тиклем насарланыуы һәм боҙлауыҡ булыуы көтөлә.\nАлдағы ял көндәре иң һыуығы буласаҡ. 25 һәм 26 октябрҙә төндә һауа температураһы 11 градусҡа тиклем түбән төшәсәк, көндөҙ шулай уҡ һыуыҡ буласаҡ – минус ете градус. Аяҙлы-болотло һауа торошо һаҡланасаҡ, ҡар яуасаҡ.\n27 октябрҙән алып температура, октябрҙең һуңғы көндәренә ярашлы, нормаль күрһәткестәргә ҡайта башлаясаҡ. Аҙна башында термометр бағанаһы көндөҙ нулдән алып плюс биш градусҡа тиклем, төндә минус биш градусҡа тиклем күтәреләсәк. «Яуым-төшөм хәҙергегә ҡарағанда күберәк буласаҡ, епшек ҡар яуыуы ихтимал», — тип комментарий бирҙе Башҡортостан синоптиктары.


Быйыл республикала тыуым да, үлем дә кәмегән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБыйыл республикала тыуым да, үлем дә кәмегән\n29 мая 2019 — 18:38 ГТРК «Башкортостан»\nЙылдың тәүге өс айында 10 мең 446 сабый тыуған. Туғыҙ районда ғына тыуым буйынса ыңғай күренеш күҙәтелә. Үлем сәбәптәре элеккесә ҡала. Йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренән үлем осраҡтары 16% артҡан, онкология сирҙәренән үлем 3% кәмегән, тышҡы сәбәптәрҙән — 29% аҙыраҡ. Ләкин шуның менән бергә юл-транспорт ваҡиғаларында үлем осраҡтары 30% артҡан. Ҡалаларҙа йышыраҡ инфекцияларҙан һәм яман шештән вафат булалар. Ауылдарҙа-тын алыу органдары, аш һеңдереү, бәүел-енес сирҙәренән. Сабыйҙарҙың үлем осраҡтары ла артҡан. Быйыл беренсе кварталда 76 бала яҡты донъя менән хушлашҡан.


1971 йылда «Ҡурай» китабы һәм башҡорт халыҡ музыка ҡоралы ҡурайҙы пропагандалауға индергән хеҙмәте өсөн Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ була\nҒата Зөлҡәфил улы Сөләймәнов 1912 йылда Баймаҡ районының 1-се Төркмән ауылында тыуған.\n1927 йылда Башорт театр техникумына уҡырға инә, техникумдың дөйөм курсын үҙләштереү менән бергә композитор Хәбибулла Ибраһимовтан ҡурайҙа уйнау оҫталығын да камиллаштыра. 1928 йылда Ғ.Сөләймәнов тыуған ауылына ҡайтып колхоз ойоштороуҙа актив ҡатнаша, был эшкә биш йыл ғүмерен бағышлай.\nБилдәле булыуынса, утыҙынсы йылдар уртаһында Баймаҡ колхоз-совхоз театры ойоша (хәҙерге Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай Башҡорт дәүләт драма театры) һәм Ғ.Сөләймәнов ошо коллективта артист һәм ҡурайсы булып эш башлай, драма артисы булараҡ тәүге тәжрибәһен ала.\n1936 йылды белгестәр «ҡурайҙан симфоник музыкаға, йырҙан операға күсә башлаған осор, республикабыҙҙың милли мәҙәниәтендә киҫкен боролош йылдары» тип иҫәпләй. Ошо йылдарҙа Башҡорт опера һәм балет театрына нигеҙ һалына. Мәскәү консерваторияһында уҡып ҡайтҡан бер төркөм башҡорт йәштәре, шулар араһында Ғата Сөләймәнов та, опера сәхнәһендә эш башлай. Ул Чемберджиҙың «Ҡарлуғас» операһында Ҡормой, Х.Заимов менән А.Спадавеккианың «Аҡбуҙат» операһында Һәүбән, «Айһылыу»ҙа — Алаҡай партияларын йырлай. Ғөмүмән, тәүге башҡорт операларында баритон партияларын башҡара.\n1948 йылда Ғата Сөләймәновты опера сәхнәһенән Башҡорт дәүләт академия драма театрына күсерәләр. Ғата Сөләймәнов килгәндән һуң Башҡорт драма театрында «Ҡарлуғас» (Б.Бикбай), «Башмағым» (Х.Ибраһимов), «Ғәлиәбаныу» (М.Фәйзи), «Таңсулпан» (Ҡ.Даян) кеүек сәхнә әҫәрҙәре донъя күрә. Ошо йылдарҙа артист үҙен айырым жанр менән сикләнмәгән, күп ҡырлы, уйланыусан драма артисы итеп таныта. Ғ.Сөләймәнов донъя классикаһы, рус һәм көнбайыш Европа драматургтарының, башҡорт-татар яҙыусылары пьесалары буйынса ҡуйылған әҫәрҙәрҙә йөҙҙән ашыу образдар ижад итә, уның ижадында халыҡсанлыҡ һәм моң ярылып ята: Б.Бикбайҙың «Ҡарлуғас» драмаһында Шатморат роле, «Салауат»ында — Ҡолой Балтасов, М.Ғафуриҙың «Ҡара йөҙҙәр»ендә Ғәйфулла, «Хужа Насретдин»да Ҡолой тархан, С.Мифтаховтың «Зимагорҙар»ында Ғайса, М.Кәримдең «Ҡыҙ урлау» комедияһында Әжмәғол, режиссер В.Ғәлимовтың «Ҡара сәскәләр»ендә (С.Ямал) Ғәзиз хан һ.б.\nЗаманында Р.Шәкүр артистың шул йылдарҙағы ижады хаҡында түбәнделәрҙе яҙа: «Театрҙа Ғ.Әмири менән В. Ғәлимовтың «Ҡара йөҙҙәр» драмаһы ҙур уңыш менән бара. Талантлы коллективтыңбыл спектакле башҡорт театр сәнғәтенең ысын шедевры ул. Ғ.Сөләймәнов ошо драмала бай егет Ғәйфулла ролен башҡара. Артистың һүрәтләү саралары, деталдәр, хәрәкәттәр, һәр һүҙе һәм хатта рәхимһеҙ ҡараштары, таш күңеле менән һис ниндәй һүҙһеҙ-өнһөҙ баҫып тороуы ла шундай аныҡ, тормошсан, ышандырғыс. Артистың геройҙары реаль тормошта булған кешеләр, артист уларҙы тасуирлау сараларын да реаль тормоштоң үҙенән эҙләй, үҙенән таба. Ә «Ҡыҙ урлау»ҙағы Әжмәғол ҡарт Ғата Зөлҡәфил улының яратҡан роле». Әйткәндәй, Ғата Сөләймәновтың 50 йәшлек юбилейы һәм сәхнә ижадына 30 йыл тулыу уңайынан (1963 йылдың 18 февралендә) уҙҡарылған кисәлә «Ҡыҙ урлау» комедияһы уйнала, Әжмәғол ҡарт ролендә — Ғ.Сөләймәнов.\nҒата Сөләймәнов — башорт милли музыка сәнғәтен, ҡурайҙы бөтә донъяға танытҡан шәхестәрҙең береһе. 1947 йылда Прагала йәштәрҙең һәм студенттарҙың I Бөтә донъя фестивалендә йөҙләгән илдәрҙән йыйылған кешеләр алдында сығыш яһай, 1953 йылда Бухареста йәштәрҙең һәм студенттарҙың IV Бөтә донъя фестивалендә ҡатнаша… Ғөмүмән, төрлө кимәлдәге фестивалдәр уның ижади тормошонда бихисап була.\n1963 йылдан алып Ғ.Сөләймәнов Өфө дәүләт сәнғәт училищеһының тынлы инструменттар бүлегендә уҡыта, 1970-се йылдар башында сәнғәт училищеһында ҡурай класын асыуҙа ҡатнаша.\nХалыҡ хәтеренән Ғ.Сөләймәнов башҡорт халҡының 250-гә яҡын йыр һәм легендаһын яҙып алған.\n1961 йылда «Ҡурай» исемле ғилми хеҙмәте донъя күрә. Уның композитор Камил Рәхимов менән бергә яҙған «Йыр һәм музыка дәрестәре» исемле методик ҡулланмаһы ла билдәле.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, мәшһүр ҡурайсы, йырсы Ғата Сөләймәнов 1971 йылда «Ҡурай» китабы һәм башҡорт халыҡ музыка ҡоралы ҡурайҙы пропагандалауға индергән хеҙмәте өсөн Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды. Ғ.Сөләймәнов үҙенең киң ижады менән ғүмеренең аҙағына тиклем башҡорт сәнғәтенә хеҙмәт итеп, бай мираҫ ҡалдырҙы. Милли театрыбыҙ, башҡорт халыҡ йыры һәм ҡурай сәнғәте тарихында уның исеме мәңгелек.\nҒата Сөләймәнов 1988 йылдың йәйендә вафат булған.