Польша — Башҡорт Википедияһы\nПольша Республикаһының флагы Польша Республикаһының гербы\nГимн: Польша Республикаһының гимны\nБойондороҡһоҙлоҡ яулауы 11 ноябрь 1918\nРәсми телдәр Поляк теле\nБаш ҡала Варшава\nИң ҙур ҡалалары Варшава, Лодзь, Краков, Гданьск\nПремьер-министр Анджей Дуда\n• % һыу. 69 урын\n• Тығыҙлыҡ 34 урын\n38 483 957 (2014) кеше\n• Кеше башына 18 урын\n450,578 млрд $\n14 893 $\nВалюта Поль Злоты\nПо́льша (пол. Polska), рәсми исеме По́льша Республика́һы (пол. Rzeczpospolita Polska) — Үҙәк Европалағы дәүләт. Майҙаны — 312 000 км2, илдә 38 000 000 кеше йәшәй. Иң ҙур ҡала — Варшава (пол. Warszawa), 1,7 миллион кеше йәшәй.\nПольша төньяҡтан Балтик диңгеҙе менән йыуыла, көнбайыштан Германия менән, көньяҡ-көнбайыштан Чехия, көньяҡтан Словакия менән, көньяҡ-көнсығыштан Украина, көнбайыштан Белоруссия, төньяҡ-көнсығыштан Литва һәм Рәсәй (Калининград өлкәһе) менән сиктәш.\nИл 16 воеводалыҡҡа бүленгән, воеводалыҡтар повят (округ) һәм гминаларға бүленгән.\n3.2 Гнезно Польшаһы (877—1320)\n3.3 Краков Польшаһы (1320—1569)\n3.4 Польша Батшалығы Рәсәй империяһы составында\n3.5 Бойондороҡһоҙ республика\nТеүәл рәсми исеменең тәржемәһе — Поляк Республикаһы, сөнки Polska — поляк тигәнде аңлата (лат. Respublica Polona —Polonia (Польша) түгел). Рәсми исемендә хәҙерге поляк һүҙе «republika» (республика) ҡулланылмай, ә иҫкергән «Rzeczpospolita» (Жечпоспо́лита) һүҙе ҡулланыла.\nПольша һуҙе боронғо славян һүҙе полъ (асыҡ, ирекле, буш) һүҙенән килеп сыҡҡан, илдең рельефында тигеҙлек өҫтөнлөк иткәнен күрһәтә.\nПольша территорияһы. Йыһандан күренеш\nПодгальеның тау ландшафты\nДөйөм майҙаны — 312 658 (312 683) км² (майҙан буйынса донъяла 69-сы урынды, һәм Европала 9-сы урынды билй). Ҡоро ер — 304 459 км², һыу — 8220 км². Илдең төньяғында һәм үҙәгендә территорияның өстән ике өлөшөн Поляк уйһыулығы биләй. Төньяҡта — Балтик теҙмәһе, көньяҡта һәм көньяҡ-көнсығышта — Кесе Польша һәм Люблин ҡалҡыулыҡтары, көньяҡ сик буйлап — Карпат (иң бейек нөктәһе 2499 м, Татра һыртындағы Рысы тауы) һәм Судет тауҙары. Ҙур йылғалар — Висла, Одра; йылғаларҙың ҡуйы селтәре. Күлдәр башлыса илдең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Урман территорияның 28 %-н ҡаплай.\nТөп мәҡәлә: Польша тарихы\nТәүтарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБеҙҙең эра башында Польша территорияһында скир һәм лугий герман ҡәбиләләре йәшәгәне билдәле. Артабан уларҙы Вельбар мәҙәниәте готтары алыштырған. Беренсе мең йыллыҡ уртаһында Польшаның көньяғын аландар һәм төрки ҡәбиләләр контролдә тотҡан. Беренсе мең йыллыҡ аҙағында Польша территорияһында көнбайыш поляндар (уларҙан ил атамаһы), лендзяндар, куявяндар, поморяндар, мазовшандар, висляндар, слензяндар (Силезияла) һәм башҡалар билдәле. Әкренләп эре ҡәбиләләр кенәзлектәре дәүләткә тиклемге берләшмәләр барлыҡҡа килгән; был кенәзлектәрҙән хәҙерге Кесе Польшалағы висляндарҙың кенәзлеге (Краков тирәһе) һәм Бөйөк Польшала поляндарҙың кенәзлеге (Познань районы) төп дәүләт берәмектәре булған.\nГнезно Польшаһы (877—1320)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПольша 992—1025 йылдарҙа\n877 йылда Бөйөк Моравия тарафынан Кесе Польша яуланғас, Бөйөк Польша поляк дәүләте формалашыуының үҙәге булып ҡалған, уның баш ҡалаһы Гнезно булған. Пясттар нәҫеле вәкиле Бөйөк Польша кенәзе Мешко I (960—992) Польшаның тәүге билдәле хакимы булған; 966 йылда ул көнбайыш йолаһы буйынса Христиан динен ҡабул иткән. Уның улы Батыр Болеслав I-нең хакимлығы осоронда Польша кенәзлеге үҙенең сәскә атыуын кисергән.\nБатыр Болеслав I — Польшаның тәүге короле\n999 йылда Болеслав Чехиянан Краков менән бергә Кесе Польшаны тартып алған; 1003—1004 йылдарҙа ул чех кенәзе булған, Изге Рим империяһы менән оҙайлы һуғыштан һуң Лужица һәм Мильсконы ҡушҡан. Болеслав Киев кенәзе Святополк Окаянный менән туғанлашҡан һәм уға ағаһы Ярослав I Мудрыйға ҡаршы көрәштә булышлыҡ күрһәткән, 1018 йылда Болеслав Киевты биләгән; 1025 йылда ул король титулын ҡабул иткән. Уның улы Мешко II бер үк ваҡытта Германия, Чехия һәм Русь менән һуғышырға мәжбүр булған, атаһының барлыҡ тиерлек яуланған биләмәләрен юғалтҡан. 1033 йылда ул король титулынан баш тартҡан. Мешко II вафат булғандан һуң хаос һәм анархия дәүере башланған, Польшанан боласылар тарафынан ҡыуылған уның улы Тергеҙеүсе Казимир I ҙур ауырлыҡ һәм юғалтыуҙар менән үҙ власын тергеҙгән. Казимирҙың улы Ҡыйыу Болеслав II (1058—1079) польшаның элекке ҡеүәтен тулыһынса тергеҙгән һәм 1076 йылда король титулын ҡабул иткән; 1068 йылда ул үҙенең туғаны Изяслав Ярославичҡа ярҙам итеп Киевты яулап алған. Ул фетнә һөҙөмтәһендә тәхетән ҡолатылған; әммә Болеслав III Кривоустый хакимлығы осоронда (1102—1138) боронғо поляк дәүләте үҙенең һуңғы сәскә атыуын кисергән. 1109 йылда Болеслав немец императорының ябрылыуын кире ҡаҡҡан, 1122 йылда Польшаға барлыҡ тиерлек Померанияны ҡушҡан. Әммә ул үлгәндән һуң Польшала феодаль тарҡаулыҡ башланған. 1138 йылғы «Болеслав Кривоусттың статутына» ярашлы Польша дүрт улы араһында бүленгән, шул уҡ ваҡытта өлкән улына бөйөк кенәз титулы менән бергә бөйөк кенәзлек уделы (Гнезно менән Бөйөк Польшаның өлөшө һәм Краков менән Кесе Польша) эләккән. Бер нисә кенәзлектәр барлыҡҡа килгән: Куявия, Мазовия, Силезия, Поморье, Сандомир һәм башҡалар.\nШул уҡ ваҡытта немецтарҙың көнсығышҡа ҡыҫымы башланған. 1181 йылда Көнбайыш Поморье (Померания) кенәзе үҙен герман императорының вассалы итеп таныған; 1226 йылда Мазовия кенәзе Конрад прусстар менән көрәшер өсөн Тевтон орденын саҡырған. 1241 йылда Польшаға татар-монголдар үтеп ингән һәм Легниц янындағы алышта поляктарҙы һәм немецтарҙы ҡыйратҡандар, әммә артабан Венгрияға йүнәлгәндәр. XIII быуат аҙағында йәнә үҙәкләштереү тенденциялары башланған. Бөйөк Польша кенәзе Пржемысл II (1290—1296) 1295 йылда король титулын ҡабул иткән. Әммә тиҙҙән ул Бранденбург курфюрсы һәм Бөйөк Польша магнаттарының кешеләре тарафынан үлтерелгән.\nКраков Польшаһы (1320—1569)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nПольша короллеге 1333—1370 йылдарҙа\n1320 йылда Куявия кенәзе Владислав Локетек (1305—1333), үҙенең биләмәләренә Бөйөк Польшаны ҡушып Краковта Польша короле тажын кейгән. Бынан алып Краков Польшаның яңы баш ҡалаһы булып киткән. Уның вариҫы Бөйөк Казимир III хакимлығы осоронда (1333—1370) Польша сәскә атҡан. 1349 йылда Польшаға Галиция ҡушылған. 1370 йылда Казимирҙың вариҫы — Венгрия короле Бөйөк Людовик (Лайош) I Польшаның короле(1370—1382) булып китә. Илдә тотороҡло нигеҙгә эйә булмағанлыҡтан, ул 1374 йылдау Кошицкий привилейҙы нәшер иткән, уға ярашлы магнаттар һәм шляхта барлыҡ йөкләмәләрҙән (хәрби хеҙмәттән һәм бер лан ерҙән 2 грош ҡына һалам) азат ителгәнсо.\nОрши янындағы алыштан ҡалған поляк хәрби кейеме, 1514\n1384 йылда Ядвига Польшаның королеваһы (Польша законы буйынса — короле) булып киткән. Магнаттар Ядвигаға ир эҙләй башлайҙар һәм Бөйөк Литва кенәзе Ягайлоны (Ягелло) һайлайҙар. 1385 йылда Кревола Польша-Литва унияһы төҙөлгән, уға ярашлы Ягайло католик йолаһы буйынса суҡындырылған, Литвала католик динен дәүләт дине булараҡ индергән, Краковта Ядвига менән никахлашҡан һәм Владислав II исеме аҫтында Польша тәхетенә ултырған. Шулай итеп Көнсығыш Европала Польша-Литва дәүләте барлыҡҡа килгән.\n1410 йылда Грюнвальд янындағы алышта Тевтон ордены тар-мар ителгән.\nЯгайлоның улы Владислав III (1434—1444 йылдарҙа хакимлыҡ иткән) бер үк ваҡытта Венгрияның һәм Польшаның короле булып киткән, әммә ғосмандар менән Варна янындағы алышта һәләк булған. Бынан һуң Польша-Венгрия унияһы туҡтаған, әммә Владиславтың ҡустыһы Бөйөк Литва кенәзе Казимир Ягеллончиктың (Казимир IV, 1447—1492) король итеп һайланылыуы арҡаһында Польша-Литва унияһы тергеҙелгән.\nПольша Батшалығы Рәсәй империяһы составында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1812 йылдан Вена конгресы ҡарарҙар буйынса Польша һәм Варшава территорияһы Рәсәй империяһы составына индерелде. Польшанын исеме — Царство Польское.\nГерцоглыҡтың автономия хоҡуғында Польша Батшалығы исеме менән Рәсәй империяһына инеүе — 1815 йыл\nРәсәй Императоры Польшаға беренсе Конституцияһын бирҙе.\n1830 йылда Варшавала милли ихтилал башланды. Варшава Иван Фёдорович Паскевич, рус генерал-фельдмаршал менән баҫыла.\nИхтилал дөйөмө: Польша Рәсәй составында ҡалдырыла, Польша өсөн Конституция туҡтатыла (кире алына).\nБойондороҡһоҙ республика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБойондороҡһоҙ республика (II Речь Посполита) төҙөлөүе — 1918 йыл\nИкенсе бөтә донъя һуғышы башында Молотов-Риббентроп пакты нигеҙендә Польшаның Германия һәм СССР-ға бүленеүе\nПольшаны нацист оккупацияһынан азат итеү — 1944—1945 йылдар\nПольша халыҡ республикаһы (ПХР) Польша Республикаһы тип үҙгәртелә — 1989 йыл\nПольша халҡы тығыҙлығының картограммаһы\n2008 йылда Польша халҡының һаны 38 116 000 кеше тәшкил иткән.\n2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Польша халҡының 96,74 % үҙҙәрен этник поляктар тип яҙҙырған. Шул уҡ ваҡытта 97,8 % үҙ йорттарында поляк телендә аралашыуын белдерегән. Башҡа милләттәр 1,23 % тәшкил итә, улар араһынан иң ҙур этник төркөмдәр — силезиялылар (0,45 %), немецтар (0,4 %), беларустар (0,1 %), украиндар (0,1 %), сиғандар, йәһүдтәр, польша-литва татарҙары. Халыҡтың 2 %-ынан ашыуы милләт тураһында һорауға яуап биреүҙән баш тартҡан.\nЖивец ҡалаһынан гуралдар\n2011 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы Польша халҡының этник составы,\nйән иҫәбе шарты буйынса милләт тураһында бер йәки ике яуап бирергә мөмкинлек булған \nшул иҫәптән беренсе\nшул иҫәптән берҙән-бер\n2002 йыл менән айырма\nполяктар 36 085 36 007 35 251 93,72 % 93,52 % 91,56 % ▼899\nсилезиялылар 809 418 362 2,10 % 1,09 % 0,94 % ▲636\nкашубтар 228 17 16 0,59 % 0,04 % 0,04 % ▲223\nнемецтар 109 49 26 0,28 % 0,13 % 0,07 % ▼44\nукраиндар 48 36 26 0,12 % 0,09 % 0,07 % ▲17\nбеларустар 47 37 31 0,12 % 0,10 % 0,08 % ▼2\nсиғандар 16 12 9 0,04 % 0,03 % 0,02 % ▲3\nурыҫтар 13 8 5 0,03 % 0,02 % 0,01 % ▲7\nамерикалылар 11 1 1 0,03 % 0,003 % 0,003 % ▲9\nлемкалар 10 7 5 0,03 % 0,02 % 0,02 % ▲4\nинглиздәр 10 2 1 0,03 % 0,01 % 0,003 % ▲9\nбашҡалар 87 45 34 0,23 % 0,12 % 0,09 %\nбилдәләнмәгән 1 862 1 862 — 4,84 % 4,84 % — ▲1 087\nбөтәһе 38 501 38 501 38 501 100,00 % 100,00 % 100,00 % ▲271\n↑ В Варшаве состоялась инаугурация нового президента Польши Анджея Дуды\n↑ Ҡарағыҙ: Słownik Ojczyzny Polszczyzny, Wrocław 2002, или\n↑ Concise statistical yearbook of Poland (пол.). Central Statistical Office. 25 ноябрь 2015 тикшерелгән.\nХөсәйенова Г. Т. Польша // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nБашкирская · Башҡорт · Большая каталонская · Большая российская · Еврейская Брокгауза и Ефрона · Краткая еврейская · Малый Брокгауза и Ефрона · Britannica (11-th) · Britannica (12-th) · Britannica (онлайн) · Catholic (1907—13) · Швейцарский исторический\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Польша&oldid=1108022 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:40 28 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры Һиндостанда\nИжади коллектив Дели ҡалаһында үтәсәк халыҡ кәсептәре һәм фольклоры халыҡ-ара фестивалендә ҡатнаша.\n18 февралгә тиклем яҡташтарыбыҙ тамашасыларға «Урал батыр», «Һинд легендаһы» һәм «Панчатантра» спектаклдәренән өҙөктәр тәҡдим итәсәк. Ижади сәфәргә ун дүрт артист юлланған. Бынан тыш, театр күргәҙмә-лекция уҙғарып, ҡурсаҡтар менән нисек эшләргә кәрәклеген аңлатасаҡ. Оҫталыҡ дәресен Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Айрат Әхмәтшин үткәрә. Әйткәндәй, Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры менән Һиндостанды күптәнге дуҫлыҡ ептәре бәйләй. 1987 йылда уҡ танылған режиссер Павел Мельниченко «Рамаяна» эпосы нигеҙендә «Һинд легендаһы» спектаклен ҡуя. Тамаша эпостың тыуған илендә ҙур уңыш ҡаҙана һәм Джавахарлал Неру исемендәге премияға лайыҡ була. Әйткәндәй, Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры абруйлы наградаға лайыҡ булған Рәсәйҙәге берҙән-бер театр.


23 Июнь 2017, 12:38\nӘсир ҡатып тик торҙо. Офицер артында теҙелеп торған һалдаттарына баш ҡағыуы булды, бахырҙы күҙ асып-йомғансы мылтыҡ төйҙәһе менән һуғып йығып, тапап-иҙеп тә ташланылар. Унан, икенсе ишаранан, алып сығып та аттылар.—Алға!—аранан икенсе берәү һайланды.Ҡобараһы осҡан шундай уҡ йәш һалдат, ҡалтыранған бармағын төркөм буйлап йөрөттө. Арала «Һатлыҡйән», «Эт» тип теш араһынан ҡыҫып сығарылған шыбырлауҙар ҙа үҙҙәренән алыҫ китә алманы. Күрһәткәндәрҙе шулай уҡ алып китә торҙолар. Тик атманылар, ҡайҙалыр икенсе урынға күсерҙеләр булһа кәрәк.Был эштәр тамамланғас, ҡалғандарҙы шул килеш ҡалдырып, һарайға тағы ла йоҙаҡ һалып ҡуйҙылар. Йәндәре алҡымдарына тығылған тотҡондар ней ултырыша, ней телгә килә алмай әле арыуыҡ урындарында тапанды.\nӘсир ҡатып тик торҙо. Офицер артында теҙелеп торған һалдаттарына баш ҡағыуы булды, бахырҙы күҙ асып-йомғансы мылтыҡ төйҙәһе менән һуғып йығып, тапап-иҙеп тә ташланылар. Унан, икенсе ишаранан, алып сығып та аттылар.\n—Алға!—аранан икенсе берәү һайланды.\nҠобараһы осҡан шундай уҡ йәш һалдат, ҡалтыранған бармағын төркөм буйлап йөрөттө. Арала «Һатлыҡйән», «Эт» тип теш араһынан ҡыҫып сығарылған шыбырлауҙар ҙа үҙҙәренән алыҫ китә алманы. Күрһәткәндәрҙе шулай уҡ алып китә торҙолар. Тик атманылар, ҡайҙалыр икенсе урынға күсерҙеләр булһа кәрәк.\nБыл эштәр тамамланғас, ҡалғандарҙы шул килеш ҡалдырып, һарайға тағы ла йоҙаҡ һалып ҡуйҙылар. Йәндәре алҡымдарына тығылған тотҡондар ней ултырыша, ней телгә килә алмай әле арыуыҡ урындарында тапанды.\n—Сығарып ҡына атһындар ине! Атһындар ине тиҙерәк!—Сәйфулла йоҙороҡлап ергә һуҡты.\nБиктимер өндәшмәй, ул бик ҡаты уйға байтҡан.\n—Мәсхәрәнең аръяғы бит был! Хәҙер инһәләр алҡымдарына йәбешәйек—атһындар!\n—Туҡтале... Улай ярһымай тор. Атырға өлгөрөрҙәр.\n—Сеү! Артыҡ йәнең бармы?\nКилешкәндән түгел, дуҫының олораҡ булғанына хөрмәт йөҙөнән шыма егет. Был көн шулай үтә.\nИкенсе көн тағы кисәгесә теҙеп ҡуялар. Тағы һорау алыуҙар, туҡмауҙар башлана. Хәҙер инде һәр кемдән белгәндәй мәғлүмәттәрҙе һөйләүҙе талап итәләр. Тәүге һалдат тағы ла сығарып атылғас, башҡаларҙың шаҡтай теле сиселә. Әммә ябай һалдаттар артыҡ әллә нимә белмәй. Улар үҙҙәре бойороҡ үтәй торған ғыналар. Быны, әлбиттә, фашистҡа ла мәғлүм. Тик уларға мәғлүмәт мөһим түгел, ә тотҡондарҙы һындырыу, рухһыҙландырыу тан-һыҡ.\nБиктимер менән Сәйфулла арттараҡ тора инеләр, уйламаҫтан офицер бармағы менән дуҫына күрһәтте:\nСәйфулланың йөрәге өҙөлөп төштө. Ҡуша ла ынтылғайны, Биктимер уны тер-һәге менән төртөп китте—тик тор.\n—Көнбайыш фронттан киләсәк яңы көс көтөлә ине...\n—Уларҙа «Катюша»лар барлығы билдәле ине.\n—О-о! Яҡшы-яҡшы. Ниһайәт, бер файҙалы хәбәр. Дауам ит.\nСәйфулла үҙ ҡолаҡтарына ышанманы. Был әйтелгәндәр дөрөҫмө-түгелдерме, әммә уның дуҫы дошманға хеҙмәттәшлек итеп, ихлас ҡарап, баш һелкеп тороп һөйләй ине.\n—Был хаҡта һалдаттар белмәй, әммә мин штабта мейес сығарҙым һәм командирҙарҙың һөйләшкәнен ишетеп йөрөнөм.\nАры түҙеме етмәне Сәйфулланың. Тоҡомондағы ҡыҙыу ҡанлылыҡ үҙенекен итте. Алдындағыларҙы этә-төртә алға ташланды ла, килеп етеп киҙәнеп тороп һалды ла ебәрҙе тегегә. Биктимер сайҡалып китте, әммә ҡоламаны.\n—Инәңде...!—Сәйфулла уға турайып баҫырға ла бирмәй, икенсе яҡтан килтереп ултыртты.\n—Әх, һин шулаймы әле! Үлгең килһә үҙең үл!—танауынан ҡан борлаған Биктимер ҙә айбарланып килеп йәбеште хәҙер. Был икәү башҡортсалап һүгенешеп, һорау алыусыларҙы ла, ҡарап тороусы әсирҙәр-ҙе лә албырғатып, тас-тос һуғышты ла китте. Башта йоҙроҡлап өлөш ултыртышһалар, тора-бара сат йәбешеп көрмәкләшеп, унан ҡолап, быуышып-тибешеп яман өҙөштөләр. Күҙҙәрен селт-селт йомғолап, хәлдең айышына төшөнә алмай торған офицерҙы, ахырҙа, был күренеш ялҡытты. Эйәген ҡағыуы булды, һалдаттар ике яҡтан килеп был икәүҙе саҡҡа айырып һөйрәтеп алып китте.\nБөгөнгө кәмит ошоноң менән тамамланды булһа кәрәк, берәр телем икмәк менән һыу таратылғас, ҡапҡалар яңынан бикләнгәйне лә, эстәгеләр тынысланманы.\n—Һин—нимес кәнтәйе! Һатлыҡйән бул-ғанһың икән!—Сәйфулла бер аҙ ятып хәл йыйғас киренән ҡалҡына.\n—Атаңдың аңра ишәге! Мин һине лә ҡотҡармаҡсымын!\n—Инәңдең шуныһынамы миңә ҡотҡарыуың?! Быуам мин һине хәҙер! Ошонда күмеп китәм!—тағы килеп йәбешә был. Тағы китә һуғыш.\n—Бүре тартҡыр! Затыңды шулайтым!!\nБашҡа тотҡондар шаҡарып айырып ала. Икеһен ике яҡҡа ҡайырып һалалар. Тик оҙаҡҡа түгел быныһы ла. Саҡ ҡына ҡулдарын бушатҡан Сәйфулла тағы тороп ынтыла:\n—Һатлыҡйән! Тоҡомоң ҡырылғыр, һатлыҡйән!\nОло ғына бер хохол йәш егетте түңкәрә һуғып ебәрә:\n—Һинең арҡала беҙҙе атасаҡтар хәҙер, башһыҙ басурман!\nТүңкәрелгән еренән кире ҡалҡына был:\n—Атһындар! Атылыуҙан ҡурҡып ятаһығыҙмы?! Һатлыҡйәндәр!\nБиктимер тороп уның ауыҙын томаламаҡсы:\n—Әпсәңде....! Шым, алйот! Шым!\n—Өйрәтмә мине, һатлыҡйән!\nХәҙер инде был икәүҙең алышына ҡыҫылмаҫ булалар. Ике әсир һаман үҙ телдәрендә һөрәнләшеп, хәлдәре бөткәнсе айҡаша ла, бер-береһен ысҡындырмай тын алып алғас, тағы дөмбәҫләшә, хәл ала ла, тағы... тағы...\nАхырҙа ҡапҡаны кире асалар. Ингән офицер быларҙың ер иҙәндә бер-береһенең боғаҙынан ысҡына алмай ятҡанына ҡарай биреп торғас, Сәйфулланы алып сығырға ҡуша. Егетте һөйрәтеп алып китәләр. Белгән генә доғаларын ҡабаланып эсенән уҡый был. Атырҙарына инана бит инде. Әммә йәшәй торған ғүмер булғас, маңлайына шулай яҙылғас, даһырлатып алып барып икенсе аҙбарға ташлап, ябып сығып китәләр. Бында теге көн айырып алынған офицерҙар икән. Әҙәм ҡарағыһыҙ хәлгә еткереп туҡмалған, язаланған командирҙарҙы күргәс, үҙ ҡайғыһы артҡа күсте Сәйфулланың. Ул ғазраил менән айҡашып ятҡандарға ярҙамға ташлана.\nБынан ары фрицтарға уйын булып алды хәҙер Сәйфулла менән Биктимерҙең дошманлығы. Ҡыҙыҡ күргән һайын сығарҙы ла һуғыштырҙылар, сығарҙы ла һуғыштырҙылар. Биктимер кеүек яҡшыраҡ мәғлүмәт биреүселәрҙе айырым тотҡандарын, ашат-ҡандарын белгән Сәйфулланы һөсләү ҙә кәрәкмәй ине. Әле лә яҡташы өҫтөндәге немец гимнастеркаһы уға үгеҙгә ҡыҙыл сепрәкәтәй булды:\n—Нимес күлдәген кейеп алдыңмы?! Эт! Сала-ам!!\nНиндәйҙер ваҡытта һалдаттар ҡапыл шыма, турайып ҡатып ҡала. Яндарына унтер-офицер килеп торған икән. Ул көрмәкләшеүселәрҙе күҙәтә биргәс, үҙенә күләгә шикелле эйәреп йөрөгән теге офицерҙан һорай:\n—Был ниндәй гладиаторҙар?\n—Хәрби тотҡондар, унтер офицер әфәнде.\n—Юҡ, унтер офицер әфәнде, азиаттар, буғай.\nУнтер офицер аһылдап төшкән Сәйфуллаға яҡыныраҡ килә, йөҙөнә төбәлеп ҡарай:\nСәйфулла секерәйеп өндәшмәй. Хужаһына нисек ярарға белмәгән офицер тотҡондоң сикәһенә сабып ебәрә. Егет йөҙөн бороп тешен ҡыҫа ла тора бирә. Унтер икенсеһенә борола:\n—Уралдан, унтер офицер,—Биктимер йәһәт яуаплай һала.\n—Урал?..—унтер офицер уларға алмаш-тилмәш ҡарап ала,—милләтегеҙ кем?\n—Башҡорт, унтер офицер.\nКиң яурынлы ҡара һылыу хәрби ышанмаған шикелле һаман икеһен дә ҡараштары менән һөҙә биреп тора ла, ҡапыл боролоп китеп үк бара. Һуғыш әтәстәрен дә айыралар.\nТөн йөҙөндә Сәйфулланы тибеп уяталар ҙа, автомат көбәге аҫтында ҡайҙалыр атлаталар. Көн дә зарығып үлем көткән егет, ниндәйҙер кимәлдә хатта ҡыуана ла. Бына ул был кәмһенеүҙән ҡотола, ниһайәт, азат була.\nТик ҡырға түгел, ә өйҙәр яғына әйҙәйҙәр. Бына, ишек артынан ишек асып инә торғас, шаҡтай яҡты, йыһазлы бүлмәгә килеп инәләр. Тәҙрәгә ҡарап арты менән баҫып торған кеше, башын ғына бороп, оҙата килеүсегә сығырға ҡуша. Тегеһе бойороҡто йәһәт үтәй. Аҙыраҡ торғас был да әйләнә. Ә-ә, теге унтер икән...\nУл бүлмәнең бер осонан ишек төбөндәге Сәйфуллаға текәлеп тора бирә, унан ҡабаланмай ғына атлап янына килә, әйләнеп сыға, тағы алдына тора.\n—Тимәк... Уралдан?..—Үҙ алдына һөйләнгән һымаҡ ҡылана,—Башҡорт, тиһең инде...\nСәйфулла иһә ҡаш аҫтынан уҫал ҡарап тороуын белә.\nУнтер офицер кинәт көтөлмәгән һорау бирә:\n«Эйе» тигәнде аңлатып баш ҡаға егет.\n—Ултыр,—фриц урталағы өҫтәл артынан бер ултырғысты тартып сығара ла, ҡаршылағына үҙе терәлә. Унан һаман һерә-йеп торғанға ишаралап ултырғысҡа күрһәтә. Ултыра тотҡон.\n—Тартаһыңмы?—хужа сигара һауытын аса.\n—Эсәһеңме?—быныһын ул ҡыҙыҡ өсөн генә һорай, ахыры.\n—Һин мине яҡшы төшөнәһең, шулай бит?—русса акценты шаҡтай булһа ла, дөрөҫ һөйләшә ине фриц. Сәйфулла тағы баш ҡаҡты. Инде был фашистан нимә көтөргә, тип уйлап та өлгөрмәне, ҡаршыһындағы уны бөтөнләй шаңҡытҡан хәбәр һалды:\n—Мин дә башҡорт. Ышанаһыңмы?\nЕгеттең күҙ ҡараштарындағы албыр-ғауҙы аңғарҙы унтер, көлөмһөрәне хатта:\n—Башҡорттар һатлыҡйән булмай.\nУнтер офицер уға бик етди ҡараны. Күҙҙәрендә күрә алмау ҙа, нәфрәт тә юҡ ине уның, бары уйсанлыҡ һәм... ниндәй-ҙер һағышмы...\n—Ә мин һатлыҡйән түгел. Мин үҙ илемдең һалдаты ғына.\nАртабан ниместең һөйләгәндәренә ышанырға ла, ышанмаҫҡа ла белмәне Сәйфулла.\n—Минең атайым империалистик һуғыш ваҡытында Германияла әсирҙә ҡалған һалдат ине. Маргус тинеләр уны. Эсмәне, тартманы, сиркәүгә йөрөмәне. Уның үҙ дине булды. Бала саҡта ул миңә Моратулла, ә ҡустыма Аллағол тип өндәште. Документта мин—Марат, ҡустым Альберт инек.\nАтайым ярайһы ғына ҡаты ҡуллы, бик ҡыйыу, хатта дыуамал холоҡло ине. Йомоҡ, баҫалҡы кеүек тә, әммә зитына тейгәндәргә аяуһыҙ булды. Тик ул оҙаҡ йәшәмәне, мин үҫмерлек ҡорона инеп барғанда ауырып үлеп китте. Хәрбиҙәр мәктәбендә уҡый инем, ятҡас саҡыртып алды һәм түбәндәгеләрҙе әйтте. Улым, мин ауырыуҙан түгел, ә һағыштан үләм, тине. Тыуған илем—Урал, үҙем—башҡорт. Мин шул ерҙәрҙә ат ялына йәбешеп йөрөп үҫкәнмен. Ата-бабаларым да, уларҙың ата-бабалары ла шулай иткән. Нисә йылдар бер үк төштө күрәм: тауҙар артынан һыҙылып таң ата... ҡояш нурҙары шул тауҙар аҫтынан ғына башланған далаға төшә... ат тояҡтары тауышы ишетелә... улар көсәйгәндән-көсәйә бара... һәм һыбайлы күренә... менгеһе шундай кирелеп, айбарланып саба... ҡараһам—ул һыбайлы мин! Шундай осонам, ҡанатланам, ярһыйым! Шул ваҡыт йөрәгемдең сығып килгәндәй булып дөпөлдәүенә уянып китәм дә... һыбайлы юҡ... Ышанаһыңмы—юҡ! Һағышыма түҙмәй һығылып илайым...


20 Июнь 2018, 16:19\nБашҡортостандың Бөрйән районындағы Шүлгәнташ мәмерйәһе Рәсәй биләмәһендә ҙур танылыу алған һәм матур биш мәмерйә рейтингына инде, тип хәбәр итә РИА Новости.\nМәмерйәнең атамаһы «таш» һәм «шүлгән» («юҡҡа сыҡҡан») һүҙҙәренән алынған. Мәмерйәгә ингән урында һул яҡтан – Зәңгәр күлдән ер аҫты йылғаһы Шүлгән ағып сыға. Ул Ағиҙелгә ҡушыла. Шүлгәнташ мәмерйәһе донъяла палеолит осоро рәсемдәре менән танылыу яуланы. Ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәрҙең йәше — яҡынса 14-14,5 мең йыл.\nРейтингтағы ике мәмерйә – Сочиҙа. Ахштыр мәмерйәһе Адлерҙа һәм Сочиҙа иң мөһим мәмерйә һанала. Уға өлкән кеше лә, бала барып етә ала, мәмерйә Мзымта өҫтөндәге ҡаяла урынлашҡан. Мәмерйәнең үҙенә ҡая менән упҡын араһындағы тар һуҡмаҡтан барырға мөмкин.\nВоронцов мәмерйәләре системаһы — миллиондарса йыл элек элек тәбиғәт тыуҙырған ер аҫты мөғжизәһе ул. Мәмерйәләрҙең ҙурлығы һәм матурлығы Сочиға ял итергә килгән бик күп туристарҙы йәлеп итә. Мәмерйәләр Хостинский районында урынлашҡан, хәҙер уларға теләге булған һәр кем бара ала. Комплекстың исеме эргәләге Воронцовка ауылынан алынған.\nХакасиялағы Кашкулакск мәмерйәһе (Ҡара Иблес мәмерйәһе) шамандарҙың культ урыны ролендә сығыш яһаған, улар унда нәҫел-ырыуҙы дауам итеү һәм уңдырышлылыҡ символы булған сталагмитҡа табынған, шулай уҡ ҡорбан килтергән. Хәҙер мәмерйәгә экскурсия менән барырға мөмкин.\nКөнгөр мәмерйәһе Пермь крайында урынлашҡан. Уның өҫкө өлөшө боҙ ҡатламы, бәҫ менән ҡапланған. Ғалимдар баһалауынса, боҙ ҡатламдарының йәше — яҡынса 10 мең йыл.


Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек тамамланыуға табан бара | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 мая 2021 — 16:49 ГТРК «Башкортостан»\n55 илдән ике меңдән ашыу кеше Башҡортостанға Бөтә донъя фольклориадаһына киләсәк. Ойоштороу комитетының кәңәшмәһендә күләмле сараға әҙерлек тураһында әңгәмәләштеләр. Видеоконференцияны Рәсәй Хөкүмәте рәйесе Татьяна Голикова үткәрҙе. Республика башлығы Радий Хәбиров үҙенең сығышында, донъя кимәлендәге әһәмиәтле сараға әҙерлек тамамланыуға табан бара, тип белдерҙе. 3 июлдә “Өфө-Арена” майҙансығында Бөтә донъя фольклориадаһына старт бирелә. Ә 4-нән 9-сы июлгә тиклем форумдың төп майҙаны – “Торатау” конгресс-холлы янындағы амфитеатрҙа “Фольклориада йөрәге” фестивале үтәсәк, тине Радий Хәбиров.


Йырлай, бейей, шәл бәйләй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йырлай, бейей, шәл бәйләй\nҺәүәҫкәр артист һалҡын һыу менән дә ҡойона.\nҠартлыҡ килеп-килеп ҡарай,\nУны өйҙә тота алмай, —\nтигән таҡмаҡ юлдары Рәҡиә Рамаҙан ҡыҙына ҡайһылай тура килә, тип уйлап ҡуйҙыҡ, уны өйөндә тап итмәгәс. Баҡтиһәң, бөҙрәханаға маникюр, прическа яһатырға киткән. “Иртәгә район үҙәгенә концертҡа саҡырҙылар. Сәхнәгә сыҡҡас, матур күренергә кәрәк”, — тип шәп-шәп атлап ҡайтып етте ул бер аҙҙан.\nРәҡиә Әлмөхәмәтованың яҡташтары ҡушҡан икенсе исеме – “Күгәрсен һандуғасы”. Берәүҙекенә лә оҡшамаған көслө, сағыу тауышы өсөн шулай ололайҙар һәм райондағы концерттарҙан ҡалдырмайҙар. Ғәжәп бит: йыр-бейеүгә әүәҫлеге менән айырылып бармаған ата-әсәһенең һигеҙ балаһы араһынан бер үҙенә генә моң, дәрт бирелгән!\nҮҙешмәкәр артистан “Йырсыға ҡайҙа уҡып сыҡтың?” тип йыш һорайҙар икән. “Тәпке, салғы, балсыҡ – бар белемем шул”, — тип уйынлы-ысынлы яуаплай ул. 1942 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы барған осорҙа донъяға килгәнгә күрә, Күгәрсен районының Яңауыл ауылы ҡыҙына “артист булам” тигән хыялын күңел төбөнә йәшерергә һәм бала ғына килеш колхоз эшенә егелергә тура килә. Шулай ҙа моңдан айырылмай – сөгөлдөр баҫыуында ла, сабынлыҡта ла ең һыҙғанып эшләр, йыр менән үҙен дә, башҡаларҙы ла дәртләндереп йөрөр була. “Йырға әүрәп, бер тонна сөгөлдөр үҫтереп тапшырғанымды һиҙмәй ҙә ҡалғанмын”, — тип мәрәкәләп һөйләй ул 1983 йылдағы рекорды тураһында.\nТәүәкән ауылында йәшәгән хеҙмәт ветераны “Бәхет осоро” (“Возраст счастья”) тигән китап геройҙарын хәтерләтте. Уның авторы Владимир Яковлев, төрлө илдәргә барып, хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң күптәнге хыялдарын бойомға ашырыуға өлгәшкән, хатта 100 йәштә белемдәрен һәм һәләттәрен үҫтереүҙән туҡтамаған һоҡланғыс кешеләр тураһында яҙа.\nРәҡиә Рамаҙан ҡыҙы ла, хаҡлы ялға сыҡҡас, үҙен әле саҡ тормош тәмен тойғандай хис итә. Ире Фәтих Арыҫлан улы (ауыр тупрағы еңел булһын) менән биш бала үҫтереп, йыл әйләнәһенә колхоз эшен башҡарып, донъя бөтәйтәм тип, бала сағында күңел төпкөлөнә йәшереп ҡуйған хыялын да онотоп ебәргән икән. Тап шул осорҙа Тәүәкән мәҙәниәт йортонда “Сәнкем” фольклор ансамбле ойошторола, һәм уның өсөн ысын артист тормошо башлана: әленән-әле Башҡортостандың баш ҡалаһында һәм төбәктәрендә сығыш яһай, төрлө йыр конкурсында ҡатнаша, әхирәттәре менән репетицияға йөрөй.\nРәҡиә Рамаҙан ҡыҙы моңо менән генә түгел, сәхнәлә үҙен тотошо, ыҫпайлығы йәһәтенән дә эстрада артистарынан ҡалышмай. “Бер күлдәкте ике тапҡыр кейеп сыҡмайым” тигән принцибы бар уның. Пенсияһы ай һайын тиерлек яңы сәхнә кейеме алырға етмәгәс, шәл бәйләп һата. “Мәләүездә йәшәгән ҡыҙым мамыҡты аялап бирә, мин иләйем, беребеҙ – ситен, икенсебеҙ уртаһын бәйләй. Быйылғы йәй ете шәл бәйләп, һәр береһен 2 500 – 3000 һумға һаттыҡ”, — ти йүнсел хужабикә.\nҺәр йырсының тауышты һаҡлау буйынса үҙ сере була. “Күгәрсен һандуғасы” иһә тауышын һәм сәләмәтлеген нығытыу өсөн организмын сыныҡтырыуҙан туҡтамай: теүәл 18 йыл һалҡын һыу менән ҡойона. “Бабайым мәрхүм булғанына 11 йыл. Һалҡын һыу менән ҡойонорға ул өйрәтте”, — тип Рәҡиә Рамаҙан ҡыҙы ҡәҙерле кешеһен йылы хәтирәләр менән иҫкә ала.


Башҡортостанда теләгән һәр кеше коронавирусҡа ҡаршы прививка яһата ала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 марта 2021 — 16:15 ГТРК «Башкортостан»\nБының өсөн беркетелгән поликлиниканың регистратураһына мөрәжәғәт итеү ҙә етә. 65 йәшен тултырыусы Вера Александровна ковидҡа ҡаршы прививка яһатырға „доктор. Рб„ сайты аша яҙылған. Бындай ысул иң уңайлыһы, ти ханым. Сират та юҡ, шунда уҡ табипҡа эләгәһең. Прививка яһатыр өсөн айырым әҙерлек тә, коронавирустан тест биреү ҙә кәрәкмәй. Иң мөһиме – коронавируслы ауырыу менән аралашмау, йыл дауамында инфаркт йәки инсульт кисермәү, туберкулез, шештәр, В һәм С гепатиты, сифилис, ВИЧ булмауы, талап ителә, ти табиптар. Әлбиттә һәр пациентты прививка эшләү алдынан табиптар ентекләп тикшерә. Әгәр ҙә ниндәй ҙә булһа сир асыҡлана икән, вакцина эшләнмәй. Ауырығандан һуң прививкаға килгән осраҡта, мотлаҡ был турала табипҡа әйтергә кәрәк. Ул өҫтәмә анализдар бирергәме-юҡмы икәнен хәл итә. Коронавирусҡа ҡаршы вакцинаны теләһә ҡайһы прививканан һуң 30 көн үткәс яһатырға мөмкин. Ул гриптан һаҡламай, шуға күрә прививкаларҙың икеһен дә эшләтергә кәңәш итә табиптар. һаулыҡ һаҡлау министры әйтеүенсә, республикаға 2000-гә яҡын вакцина ҡайтарылған. Республика халҡы күпләп прививка эшләтеү сәбәпле, мартта тағы ла өҫтәлмә вакцина ҡайтарылыуы көтөлә.


Иглин районы Меңйетәр ауылы эргәһендә һоро ҡырсынташ ҡаҙыу эштәре законлы башҡарыламы? - Bash.News\nИглин районы Меңйетәр ауылы эргәһендә һоро ҡырсынташ ҡаҙыу эштәре законлы башҡарыламы? https://bash.news/news/100367_iglin_rajony_mejetr_auyly_ergend_oro_yrsyntash_ayu_eshtre_zakonly_basharylamy\nӘммә файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар менән тиҫтә йылдар дауамында ҡулланыусылар, карьер урынлашҡан ерҙе тәртипһеҙ харабаға әйләндергән, тип борсола ерле халыҡ. Ҡырсынташ сығарыуға тотонған сираттағы эшҡыуарҙың рөхсәте бармы? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты БСТ каналы хәбәрсеһе Гүзәл Борханова эҙләне.\nБыл карьерҙа иртә менән экскаватор эшләй. КАМАЗ машиналарына һоро ҡырсынташ тейәлә. Кем рөхсәте менән был карьер файҙалана тигән һорауға, урындағы хакимиәттән һәм Меңйетәр ауыл советынан рөхсәтебеҙ бар тигән яуап ишеттек.\nРәүеф Кәримов, экскаватор водителе: “Беҙҙең хакимиәттән һәм ауыл советынан рөхсәт бар, рөхсәт булмаһа бында эшкә тотономаҫ инек”.\nКарьер ҡаҙҙырыусы шәхси эшҡыуар Игорь Лукашов та эштәр башҡарыуға хакимиәттән һәм ауыл советы биләмәһенән рөхсәт ҡағыҙҙарын күрһәтә.\nИгорь Лукашов, эшҡыуар: “Был ерҙең ҡырсынташы район эсендә эске эштәрҙә ҡулланыла. Үткәл ауылынан тыш, тағы ла өс ауылда юлға ҡырсынташ түшәйәсәкбеҙ, мин был эште район һәм ауыл хакимиәттәре рөхсәте менән килешеү нигеҙендә башҡарам”.\nТиҫтә йылдар дауамында ҡаҙыу эштәре туҡтатылмаған карьер бөгөнгө көндә яу яланын хәтерләтә.\nЛобовка ярындағы был карьер тиҙҙән Меңйетәр ауылына ла килеп етәсәк, тип хафалана бында йәшәүселәр. Өс көн элек кенә Үткәл ауылының үҙәк урамдарына ҡырсынташ түшәлгән. Үткәлдә йәшәүселәр өсөн иң мөһиме уңайлы һәм яҡшы юлдар.\nӘбүзәр Ғиззәтуллин, Үткәл ауылында йәшәүсе: “Беҙгә иң мөһиме-уңайлы һәм яҡшы юлдар. Ә ҡырсынташ ташыусылар карьерҙы тәртипкә килтерһен ине”.\nМеңйетәр ауыл советы рәйесе карьерҙа эштәр ауылда юлдарҙы төҙөкләндереү маҡсатында үтәлә, район хакимиәте был эштәр хаҡында хәбарҙар тип белдерҙе.\nИлшат Мөҙәрисов, Иглин районы Меңйетәр ауыл биләмәһе башлығы: “Беҙ экология министрлығына яҙасаҡбыҙ, һәм ошоға тиклем ҡырсынташ сығарғандарҙан ҡулланылған карьер тирәһен тәртипкә килтереүҙәрен талап итәсәкбеҙ”.\nЗакон буйынса был ерҙәр Иглин районы хакимиәте милке. Район хакимиәтенән был карьерҙағы ҡырсынташ эске ифраструктураны үҫтереүҙә, иң беренсе сиратта юлдарҙы төҙөкләндереүҙә ҡулланыла тигән яуап алдыҡ. Ә карьерҙа ҡыҙыу эштәре алып барыусыларға, тәбиғәткә һаҡсыл ҡарап, үҙҙәре эшләгәндән һуң тәртип урынлаштыра барырға ғына ҡала.\nБәләбәйҙә француз сырҙары етештереләсәк\n15:05, 23 июл\nБашҡортостан депутаттары тәмәкенән һалымды төбәк ҡаҙналарына күсерергә саҡыра\n11:02, 23 июл\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында Рәсәй -Ҡытай йәштәр бизнес-инкубаторы үтте\nКраснокама районында бағры фермаһы төҙөләсәк\n22:14, 19 июл


Тура һүҙгә яуап юҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Сәйәсәт » Тура һүҙгә яуап юҡ\n13.01.2018 Тура һүҙгә яуап юҡ\nйәки Цензуранан ҡотолоп буламы?\nКалендарҙа иҫәпһеҙ-хисапһыҙ төрлө байрам араһында журналистар менән бәйлеләре бихисап. 13 ғинуарҙа Рәсәй матбуғаты көнө билдәләнә. Был дата, Петр I батша указына ярашлы, 1703 йылда “Ведомости” тигән гәзит сығыу айҡанлы булдырыла. Совет осоронда матбуғат көнөн 5 майҙа билдәләнеләр. 1943 йылдың 8 сентябрендә фашистар Берлинда Чехия журналисы Юлиус Фучикты язалап үлтерә. Был дата артабан 1958 йылдан алып журналистарҙың теләктәшлек көнө итеп билдәләнә. Бынан тыш, Башҡортостан журналистары 1998 йылдан алып үҙ байрамын үткәрә – ул 14 июнгә тура килә.\nЖурналистика ваҡытлы матбуғат сараларына ғына ҡайтып ҡалмай. Радио, телевидение һәм интернетта ла байтаҡ журналист эшләй. Уларҙың да үҙ байрамы булдырылған. Бында тик ҡыуанырға ғына кәрәктер. Әммә шатланырға урын юҡ. Дүртенсе власть булырға тейеш журналистиканы Рәсәй дәүләте ошо байрамдар менән генә алданы шикелле.\nРәсәй Конституцияһының 29-сы статьяһына ярашлы, илебеҙҙә цензура тыйылды. Шунан һуң был тармаҡҡа ҡараған байтаҡ закон ҡабул ителде. Уларҙы барлай башлағайным, албырғап ҡалдым – осона сығырлыҡ түгел икән. Юристар әйтеүенсә, бөгөн журналистарҙың эшмәкәрлеген көйләүсе 800-ҙән ашыу хоҡуҡи-норматив акт бар. Был нимә хаҡында һөйләй? Чиновниктар үҙҙәренең эшмәкәрлеген шулай итеп ентекле рәүештә көйләр ине. Юҡ, уларға конкурент булған дүртенсе власть кәрәкмәй. Был акттарҙың шул хәтлем күп булыуы Конституция иғлан иткән һүҙ иркен юҡҡа сығара ла инде. Улар араһында чиновниктарға журналистиканы ауыҙлыҡлар өсөн берәй статьяны табыуы ауыр түгел. РФ Енәйәт кодексының 144-се статьяһында журналистарҙың профессиональ эшмәкәрлегенә ҡамасаулаған өсөн ике йылға тиклем төрмә срогы ҡаралһа ла, был статьяның бер тапҡыр ҙа ҡулланылғаны юҡ әле.\nТимәк, бөгөн формаль рәүештә цензура тыйылған булһа ла, ул төрлө формала йәшәп килә. Бының өсөн бөгөнгө баҫмаларҙы совет осоронда сыҡҡан гәзит-журналдар менән сағыштырыу ҙа етә. КПСС өсөн Владимир Лениндың “Гәзит коллектив пропагандист һәм коллектив агитатор ғына түгел, ул коллектив ойоштороусы ла булып тора” тигән һүҙҙәре девизға әйләнде. Ваҡытлы матбуғат биттәрендә сыҡҡан һәр тәнҡит материалы тейешле партия, совет органдары өсөн ҙур әһәмиәткә эйә булды. Был шарттарҙа журналистика ысын мәғәнәһендә дүртенсе түгел, ә беренсе власть та булып китә ине. Оло быуын журналистары менән һөйләшкәндә, район-ҡалаларҙа уларҙың килгәнен нисек көтөп алыуҙары тураһында ишетеп хайран ҡалаһың. Ә бөгөнгө журналистарҙы бар тип тә белмәйҙәр. Әлбиттә, бөгөнгө журналисты улар менән сағыштырып булмай. Ул хәҙер “тешһеҙ” ҡалдырылды. Был шарттарҙа элекке 40 – 100 меңлек тираждарға өлгәшеп тә булмаясаҡ. Хәҙерге власть оптималләштереү шарттарында ҡағыҙ баҫмаларға ла ҡаршы тора. Был сәйәсәт тә журналистика өсөн яҡшынан түгел. Гәзиттең ҡағыҙ вариантын бөтөрөү ҡурҡынысы кәрәкмәгән стресс тыуҙыра. Быға журналистарҙың күп йылдар һаҡланып килгән түбән эш хаҡы ла яҡшы кәйеф өҫтәмәй. Эш хаҡы тураһында мәғлүмәт табыуы еңелдән түгел. Рәсми статистика был турала – ләм-мим. HeadHunter тигән сайт апрелдә Урал һәм Себер төбәктәрендә эшләгән журналистарҙың эш хаҡын билдәләп ҡараны. Екатеринбург менән Пермдә – 30, Төмәндә – 28, Өфөлә 26 мең һум икән. Был сумманың дөрөҫлөгөнә ҙур шик бар: минең мәғлүмәттәр буйынса, ул 20 мең һумдан да артмай. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов декабрҙә был сумманың 10 меңде лә ашмағанын әйтеп үтте. Минималь эш хаҡы былтыр 8900 һум тәшкил итте. Тимәк, беҙҙең журналистар бер нисә йыл буйы дәүләттә рәсми ҡабул ителгән фәҡирлек зонаһында йәшәгән булып сыҡты.\nБыл хәл тураһында икенсе ҡыҙыҡ мәғлүмәт буйынса фекер йөрөтөп була. Беҙҙең Башҡортостан журналистары араһында ҡатын-ҡыҙҙарҙың һаны ир-егеттәрҙекенә ҡарағанда өс тапҡырға күберәк. Тимәк, башҡа төбәктәргә ҡарағанда, беҙҙәге эш хаҡы байтаҡҡа түбәнерәк. Уның түбән булыуы ир-егеттәрҙе ҡыҫырыҡлап сығара. Яңыраҡ Татарстан телевидениеһында парламент спикеры Фәрит Мөхәмәтшиндың баш мөхәррирҙәр менән осрашҡанын күреп ҡалдым. Ундағы гәзит-журнал етәкселәренең башлыса ир-аттан тороуы аптыратты. Беҙҙең журналистиканың йөҙөн иһә башлыса ҡатын-ҡыҙ билдәләй. Быны совет осоро менән сағыштырып та булмай. Шунлыҡтан бөгөн икенсе Фәтҡулла Комиссаров, Рәшит Солтангәрәев, Ризван Хажиев, Рәүеф Насировтарҙың килеп сығыуына өмөт юҡ.\nЦензура тураһында бер фекер менән уртаҡлашып үтмәй булмай. Ни өсөн совет осоронда рәсми цензура булған, ә бөгөн – ул юҡ? Бының төп сәбәбе – совет дәүләтенең, коммунистар партияһының сәйәсәте. Нисек кенә булмаһын, улар, бөтә нәмәне халыҡ мәнфәғәте өсөн эшләйбеҙ, тип ышандырып килде. Хатта хаталанған осраҡта ла. Был сәйәсәтте тәнҡитләү ошо курстың хата булыуын таныу менән тиң ине. Йәмғиәттең берҙәм булыуы совет дәүләте өсөн ҙур һәм мөһим өҫтөнлөк булды. Бөгөн иһә Рәсәй етәкселәре лә үҙҙәренең халыҡҡа ҡаршы сәйәсәт алып барғанын бик яҡшы аңлай. Был сәйәсәтте тәнҡитләгән журналистың хаҡ икәнен белә, уны суд, хоҡуҡи саралар аша еңеп булмаясағы ла көн кеүек асыҡ. Ул, эре генә “эт өрөп торор, бүре йөрөп торор” тип, халыҡты артабан талауын дауам итә. Уны тәнҡитләгән журналист халыҡ күҙендә инерция буйынса ҡыйыу кеше булып иҫәпләнә. Вәссәләм! Демократия талап иткән һүҙ ирке бар, берәү ҙә журналисты эҙәрләмәй. Әммә йәшерен цензура үҙенең эшен яҡшы үтәй: теге йәки был чиновникты исемләп тәнҡитләп булмай. Уға суд ярҙамға килергә әҙер генә тора. Бындай тәнҡиттең мәғәнәһе лә юҡ, сөнки түрә урынына килгән яңы чиновник уның “эшен” артабан дауам итәсәк кенә. Система үҙен цензураһыҙ ҙа эттән дә яҡшы һаҡлап тора шул. Киң матбуғат сараларында яңғыраған төрлө фекер йыш ҡына һүҙ иркен аңлатмай, киреһенсә, йәмғиәтте тарҡау итеүгә генә булышлыҡ итә. Быны беҙ телевидениела йыш барған төрлө ток-шоуҙа ла күреп торабыҙ.\nВласть нисек кенә журналистар хеҙмәтен күрмәмешкә һалышмаһын, ябай халыҡ, Аллаға шөкөр, ваҡытлы матбуғатты ярата, уны хөрмәт итә. Унда сыҡҡан һәр материалды ул көтөп ала. Был турала беҙ барыбыҙ ҙа хәбәрҙарбыҙ. Ошо һөйөүегеҙ беҙгә илһам, дәрт бирә. Артабан да шулай булһын.


Өфөлә быйылғы мәктәп тамамлаусылар араһында иң популяр берҙәм дәүләт имтиханы фәндәре аталды\n30 Июнь 2020, 16:21\nДезинфекторҙар, видеокамералар, термометрия, табиптар, полицейскийҙар һәм кинологтар. Быйыл Өфөнөң сығарылыш класс уҡыусылары берҙәм дәүләт имтиханын ошондай шарттарҙа тапшыра. Ҡала мәғариф идаралығы етәксеһе Елена Хаффазова һүҙҙәренсә, 2020 йылда 5 205 ун беренсе класс уҡыусыһы мәктәп тамамлаған. Уларға дәүләт имтиханы тапшырыу өсөн Башҡортостандың баш ҡалаһында 25 база әҙерләнгән.\nҺайлау буйынса иң популяр фәндәр – профилле математика (3 395 уҡыусы), йәмғиәтте өйрәнеү (1 993) һәм физика (1 456).\n«Һәр имтихан алдынан бинала дезинфекция үткәрелә. Ойоштороусылар һәм йәмәғәт күҙәтеүселәре шәхси һаҡланыу сараларын ҡуллана. Имтихан пункттарына ингән урында барлыҡ ҡатнашыусыларҙың һәм ойоштороусыларҙың температураһын үлсәйҙәр. Температураһы юғары һәм респиратор ауырыуҙары билдәләре булған ҡатнашыусылар пункттарға индерелмәй», — тине Елена Хаффазова.\nХәүефһеҙлекте Өфө полицейскийҙары күҙәтә, ә оператив медицина ярҙамы өсөн шәфҡәт туташтарының һәм табиптарҙың дежурлығы ойошторола. Кинологтар махсус өйрәтелгән эттәр менән мәктәп биләмәләрен тикшереп сыға.


Башҡортостанда ике егерҙең һунары берәүһенең үлеме менән тамамланған // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n14:34, 19 января 2018 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда ике егерҙең һунары берәүһенең үлеме менән тамамланған Фото: Гөлфиә Акулова\nТөбәк тәфтиш идаралығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 11 ғинуарҙа иртән ике ир һунарға киткән. 48 йәшлек ир йәнлеккә атам тип уйлап асыҡ күренмәгән урынға атҡан. Пуля икенсе 48 йәшлек һунарсының кәүҙәһенә эләккән, эске органдарын йәрәхәтләгән. Зыян күреүсе вафат булған. Уларҙың икеһе лә Архангел районында төрлө участкаларҙа егерь булып эшләй.\n«Әлеге ваҡытта енәйәттең сәбәптәрен асыҡлауға йүнәлтелгән тәфтиш эштәре һәм оператив-эҙләү саралары алып барыла. Шаһиттарҙан һорау алалар. Зыян күргән һунарсының үлем сәбәбен билдәләү өсөн суд-медицина экспертизаһы тәғәйенләнгән», — тип аңлатма бирҙеләр ведомствола.


Башҡортостан аграрийҙары сәсеү кампанияһына 14 мең трактор әҙерләне\n29 Март 2012, 13:42\nЯҙғы баҫыу эштәрендә Башҡортостанда 14 меңгә яҡын трактор файҙаланыласаҡ. Был - республикалағы трактор паркының 80 проценты.\n10400-ҙән ашыу трактор агрегаты баҫыуҙарҙы сәсеүгә әҙерләүгә сығасаҡ, тип хәбәр иттеләр аграр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә. Тағы 4680 агрегат сәсеүгә төшәсәк.\nБР Ауыл хужалығы министрлығында әйтеүҙәренсә, техниканы рациональ файҙаланғанда иген сәсеүҙе – 12-14 көндә, аралыҡлы культураларҙы 8-9 көндә тамамларға мөмкин.\nДүрт республика МТС-ы составында сәсеүҙә 156 сәсеү комплексы һәм 19 агрегат ҡатнашасаҡ. МТС көстәре менән 267 мең гектарҙы сәсеү планлаштырыла. Яҙғы сәсеү өсөн машина-технологик станцияларҙың үҙҙәренең 189 мең гектарҙан ашыу сәсеүлеге бар.\n10 апрелгә тиклем ауыл хужалығы техникаһы эшкә тулыһынса әҙерләнеп бөтәсәк һәм дәүләт техник тикшереүе үтәсәк.


Газета "Йәшлек" » Новости » Страница 6\nБашҡортостан Республикаһына бағышланған 10 һумлыҡ монета\nНовости / Тарих // 9-10-2018, 07:00\n2005 йылдан алып Рәсәй Үҙәк банкы "Российская Федерация" серияһында металл аҡсалар баҫа. Беҙҙең республикаға арналған монета 2007 йылдың 2 апрелендә сығарыла.\nАҡсаның аверсында БР гербы төшөрөлгән, өҫтә "Российская Федерация", аҫта - "Республика Башкортостан" тип яҙылған. Реверсында 10 һум тиелгән.\nМонета биметалл төргә ҡарай: латунь дүңгәләк эсенә мельхиор иретмәһенән диск ҡуйылған. Диаметры 27 мм, тиражы: 10 миллион дана....\nСәфәр айына намаҙ ваҡыты\nНовости / Иман // 9-10-2018, 06:30\nНовости / Тарих // 8-10-2018, 12:13\n1980 йылда эшләнгән, еңел типҡа ҡарай, кейемгә булавка ярҙамында нығытыла.\nЗначокта БАССР лайыҡ булған наградалар күренә. Һулдан уңға:\n- Ленин ордены - 1935 йылдың 15 мартында сәнәғәт һәм ауыл хужалығын үҫтергән өсөн;\n- Ленин ордены - 1957 йылдың 13 июнендә Рәсәй дәүләтенә ирекле ҡушылыуға 400 йыл тулыуға һәм сәнәғәт, ауыл хужалығын, мәҙәниәтте үҫтергән өсөн;\n- Октябрь Революцияһы ордены - 1967 йылдың 21 мартында коммунистик төҙөлөштә уңыштар һәм республиканың 50 йыллығы айҡанлы;\n- Халыҡтар Дуҫлығы ордены - 1972 йылдың 29 декабрендә Советтар Союзы халыҡтарының дуҫтарса мөнәсәбәтен үҫтереүҙә, иғтисади, социаль-сәйәси һәм мәҙәни үҫештәге уңыштар, СССР-ҙың 50 йыллығы айҡанлы бирелгән....\nИр һәм ҡатын хаҡы\nНовости / Иман // 5-10-2018, 05:00\nҒаилә тормошо менән йәшәүсе һәр ҡатын-ҡыҙ өҫтөндә оло бурыс – ир хаҡы, уға итәғәтле булыу. Хоҙай гүзәл заттың донъялағы һәм әхирәттәге дәрәжәһен, бәхетен иренә булған мөнәсәбәте менән бәйләгән.\nБер ваҡыт Мөхәммәт бәйғәмбәргә бер ханым килә. Бәйғәмбәр унан:\n– Һинең ирең бармы? – тип һорай....\nСовет Башҡортостанына бағышланған значоктар: "Салаватская лыжня" йыйылмаһы\nНовости / Тарих // 4-10-2018, 10:07\nСалауат ҡалаһы нефть химияһы һәм спортсылар төбәге булараҡ дан тота. Саңғы спортында еңеүселәргә бүләк итеү өсөн 1975 йылда ошондай сувенир значоктар яһалған. Йыйылмала 100, 200, 300, 600, 800, 1000 саҡрымға саңғы ярышында еңеүҙе күрһәткән значоктар бар....


Тәбиғи ҡоролоҡмо, әллә глобаль йылыныу киләме?\nҠайһы бер ауыл хужалығы белгестәре нисәмә йыл рәттән килгән ҡоро йылдарҙы климаттың үҙгәреүе менән бәйләй. Культураларҙы ла ҡырыҫ һауа шартарына тура килтереп үҙгәртә башлау хәйер, тип һанау улар. Бәғзеләре был эште башлаған да инде. Шундай хужалыҡтарҙың береһендә беҙҙең хәбәрселәр ҙә булды.\n"Искра" хужалығында баҫыу батшабикәһе -кукуруз уралар. Ялан карабы штурвалы артында хужалыҡтың тәжрибәле комбайнсыларының береһе- Фәнит Сәлтәшев. Дүртенсе класстан алып баҫыуҙан айырылмаған хеҙмәткәр сәсеү-урыу эштәрендәге һәр үҙгәреште яҡшы белә.\nТехниканың яңырып тороуы көн талабы, ә бына тәбиғәттең үҙгәреүенә ауыл эшсәндәре борсола башлаған. "Искра" хужалығы етәксеһе фекеренсә, агрономдарға культураларҙы эҫе тәбиғәт шарттарына ҡулайлаштырыу, селекция эше менән әүҙемерәк шөғөлләнә башлау фарыз. Кукуруз баҫыуҙарын йылдан йыл арттыра барыуҙарын да етәксе ошо күренеш менән бәйләй.\nСилосҡа сәселгән кукуруз хужалыҡ баҫыуҙарының мең ярым гектарын биләһә, тағы ла меңдән ашыуы орлоҡҡа сәселгән. Кукурузды орлоҡҡа сәсеүҙе мөмкин тиклем киңерәк йәйелдереү бурысын быйыл республика етәксеклеге лә ҡуйғайны. "Искралар" иһә был тәжрибәне икенсе йыл һынай. Мал аҙығының сифаты күпкә яҡшыра, ти улар.\nКукурузды орлоҡҡа сәсеү йылдам үҫешкән ,,Искралар,, өсөн көн талабы. Әле ун ике ауылды берләштергән хужалыҡта биш мең ярым һайыр малы иҫәпләнә. Киләсәктә улар һанын тағы ла арттырырға иҫәп тоталар. Бының өсөн улар ҡаралар төҙөкләндерә, фермаларҙы яңырта. Әле лә төҙөүселәр ике йөҙ баш малға иҫәпләнгән яңы ҡура күтәреү менән мәшғүл.\nӘйткәндәй, иген культуралары сәсеүҙә лә хужалыҡ һәр ваҡыт эҙләнеү өҫтөндә. Бәлки шуның арҡаһындалыр ҙа тап уларҙың баҫыуында төбәктә иң юғары уңыш алына. Быйыл да, ҡоролоҡ булыуға ҡарамаҫтан, гектар көсө ярайһы уҡ яҡшы, ти хужалыҡ агрономы.\nХужалыҡта йәмғеһе 26 мең гектар ер. Уларҙың 16 меңендә төрлө культуралар сәселә. Ҡоролоҡ йылдарында иң отошлоһо ужымды арттырыу тип һанай улар. Быйыл ҡышҡылыҡҡа өс мең гектарҙы сәсеп ҡалдырырға иҫәп тоталар. Климаттың глобаль йылыныуы үҙенекен талап итә, ти "Искралар".


Яҡшылыҡ нуры сәсә » "Урал" гәзите\nЛюциә Фәйзрахман ҡыҙы Нурмѳхәмәтова “Урал” гәзитенең даими авторҙарының береһе. Ул гәзит уҡыусыға яҡшылыҡҡа, изгелеккә, кешелеклеккә, намыҫҡа саҡырған тәрбиәүи мәҡәләләре, лайыҡлы тормош юлы үткән замандаштары һәм матур йәшәгән кешеләр тураһында яҙыусы булараҡ таныш.\nЛюциә Фәйзрахман ҡыҙы 1939 йылдың 24 мартында Асы ауылында тыуа. Бала сағы һуғыш һәм һуғыштан һуңғы ауыр йылдарға тура килә. Шул осор кешеләре кисергән аслыҡ, яланғаслыҡты ул да үҙ иңендә татый. Тыуған ауылында VII класс уҡығандан һуң, Инйәрҙә урта мәктәпте тамамлай. Белемгә ынтылышы уны Белорет педагогия училищеһына алып килә. Ә инде ҡулына уҡытыусы дипломы алғас, һис икеләнеүһеҙ, тыуған ауылына эшкә ҡайта. Тәүҙә ѳлкән кластарҙа биология, рус теленән белем бирә, аҙаҡ башланғыс кластарҙа башҡорт теленән уҡыта. Асыла ун бер йыл эшләп ҡала, тормош иптәше Хәкимйән Аллабирҙе улы Нурмѳхәмәтовты Белорет медицина училищеһына анатомиянан преподаватель итеп эшкә алыуҙары сәбәпле, уларҙың ғаиләһе ҡалаға күсә. Шулай итеп, 1971 йылда Люциә апай лицей-интернатҡа тәрбиәсе булып эшкә урынлаша.\nЕгерме йыл буйы тѳрлѳ ауылдарҙан килгән тѳрлѳ холоҡло балалар менән эшләүе еңел булмай, әммә ул хаҡлы ялға сыҡҡансы үҙ һѳнәренә тоғро ҡала. Лицей-интернатта һәр кем тәрбиәсе булып эшләй алмай, сѳнки тѳп тәрбиә бурыстарынан тыш унда бихисап хужалыҡ мәшәҡәттәрен дә тартырға тура килә. “Үҙ балаларыбыҙға иғтибар ҙа ҡалмай торғайны”, - тип иҫләй ике бала әсәһе булған Люциә Фәйзрахман ҡыҙы. Хаҡлы ялға сыҡҡас та лицей-интернат менән бәйләнеште ѳҙмәй ул: асыҡ дәрестәрҙә ҡатнаша, тѳрлѳ байрам сараларына, осрашыуҙарға саҡыралар.\nБѳгѳнгѳ кѳндә Люциә апай дин юлына баҫҡан, биш намаҙҙы ла ҡалдырмай. Изге йѳрәкле ҡатын һәр саҡ илгә - тыныслыҡ, кешеләргә - изгелек, һаулыҡ, иман байлығы теләп тора. “Кешегә яҡшылыҡ эшләһәң, ул үҙеңә унлата ҡайта”, - ти Люциә апай. Шуға ла уның мәҡәләләренән дә һәр саҡ йылылыҡ, изгелек бѳркѳлә. Тормош юлы еңелдән булмаһа ла, ул бер ваҡытта ла зарланып ултырмай, йыр-моң һәм доғалар менән күңелен йыуата. Люциә апай: “Тормоштан ҡәнәғәт ҡала белергә кәрәк”, - тип яҡындарын да сабыр булырға саҡыра.\nОшо кѳндәрҙә хеҙмәт ветераны Люциә Фәйзрахман ҡыҙы 75 йәшен ҡаршылай. Беҙ ҙә уға һаулыҡ, оҙон ғүмер, юлында һәр саҡ изгелектәр осрап тороуын теләйбеҙ.


Башҡорт рухы – булмышымда » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Башҡорт рухы – булмышымда\nБашҡорт рухы – булмышымда 20.06.2018 // Йәмғиәт\n...Грузия тураһында нимә беләбеҙ? Мәғрур тауҙары, сая халҡы хаҡында хәбәрҙарбыҙ, быға өҫтәп, шарап һәм сыр, шашлыҡ, хачапури кеүек ризыҡтарҙың тыуған яғы икәнлеген, бәлки, күҙаллайбыҙҙыр. Ҡыҫҡаһы, күккә олғашҡан Кавказ тауҙары ҡосағында ятҡан бәләкәй генә был дәүләт беҙҙең өсөн йомаҡ, серле донъя һымаҡ. Ә ошо яҙмамды башлар алдынан күпте белгән Интернет селтәренән ошондай ҡыҙыҡлы мәғлүмәт табып алдым.\n...Грузия – легенда-риүәйәттәр иле. Шуларҙың береһендә бәйән ителеүенсә, Аллаһ Тәғәлә халыҡтар араһында ер бүлгән саҡта, грузиндар донъя яралыуы хөрмәтенә, шаулап-гөрләп, өҫтәл янында байрам итеп ултырып ҡалған, ти. Тостарҙы әйтеп бөткәндән һуң, һуңлап булһа ла, Тәңре алдына килеп баҫҡан былар:\n– Ғәфү ит, ҡәҙерлем: бокалдарҙы һинең һаулыҡ өсөн күтәргәйнек, — тигәндәр.\nТәңре уйлаған да яуап биргән:\n– Бик шәп бер ер ҡалдырғайным, һеҙгә яҙған икән. Ябай һәм тура һүҙле булған өсөн уны һеҙгә бирәм! Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: был урын иҫ киткес матур, бер тараф менән дә сағыштырырлыҡ түгел. Кешеләр быуаттарҙан-быуаттар аша ошо ергә һоҡланасаҡ, бер күрһә, уны ҡабат күргеһе килеп торасаҡ...\nБыл хаҡта нимәгә һөйләй тиһегеҙме? Ай-һай, яҙмыш тигәнең шул тиклем ҡатмарлы: тормош юлында ни булырын кем белгән дә кем тура юл һыҙа алған? Мәҫәлән, ҡасандыр һылыу башҡорт ҡыҙы алыҫ һәм серле Грузия килене булып китерен күҙаллағанмы? Ә уларҙың мөхәббәт емештәре – балалары кемгә ҡан-ҡәрҙәш һәм рухташ? Алдан уҡ әйтәм: бөгөн һөйләйәсәк ғаилә тарихы, үкенестәре булһа ла, күптәргә өлгө булырлыҡ, уйландырырлыҡ. Кемдер ошо яҙманы уҡып, уйланыр, һайлау алдында торһа, һығымта яһар тигән фекерҙәмен.\nТаныш булығыҙ – Тамара. Иҫ киткес сибәр, булдыҡлы яҡташтарымдың береһе: тоғро ир ҡатыны, береһенән-береһе матур өс ҡыҙҙың өлгөр әсәһе, ғаилә ҡаҙнаһын тулыландырырлыҡ табыш килтереүсе эшҡыуар – быларҙың барыһы ла уның тураһында. Учалы районының Ураҙ ауылында тыуған, бала сағы Учалы ҡалаһында үткән. Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлаған. Ошо уҡыу йортонда баш ҡала егете Олег Бычковты осратып, ғаилә ҡорғандар, өс балаға ғүмер биргәндәр. Тәүге ҡарамаҡҡа танышымдың биографияһы ябай һәм бер кемде лә аптыратырлыҡ түгел: ҡатнаш ғаиләләр хәҙер аҙым һайын осрай, ундағы балалар нисек, ниндәй рухи ҡиммәттәргә таянып тәрбиәләнә – уныһы икенсе мәсьәлә. Әммә был хаҡта – аҙағыраҡ. Тәүҙә геройыбыҙҙың иҫтәлектәре менән танышайыҡ.\n– Бала сағымдың иң яҡты иҫтәлектәре Ураҙ ауылы менән бәйле, – тип башланы һүҙен Тамара. – Олатайым Набип Хафизов тыл ветераны ине. Әйткәндәй, ул – билдәле яҙыусы, драматург, шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, совет осороноң сағыу шәхестәренең береһе Нажибәк Хафизовтың бер туған ҡустыһы.\nОлатайым ғүмер буйы колхоз бригадиры, урмансы вазифаһын атҡарҙы, өләсәйем “Урал” колхозында һауынсы булып эшләне, әүҙемлеге, ғәҙеллеге өсөн уны ауыл Советы депутаты итеп тә һайланылар. Улар биш бала тәрбиәләп үҫтерҙе. Әсәйем Рәмзилә – Хафизовтарҙың иң өлкән ҡыҙҙары.\nОлатайым бер аҙ ҡырыҫыраҡ, ҡатыраҡ тойолһа ла, ысынбарлыҡта балалары өсөн йәнен бүлеп бирергә әҙер торған оло йөрәкле кеше ине. Эшһөйәр булды, ялҡаулыҡты яратманы. Балаларын ғына түгел, ейән-ейәнсәрҙәрен дә бәләкәстән эшкә күндереп үҫтерергә тырышты. Ғәҙел булды, ялғанлауҙы, ике йөҙлөлөктө йәне һөймәне. Ғаиләлә уның һүҙе закон ине – ҡайҙа ул бәхәсләшеү йә ҡаршы әйтеү! “Ололарҙы – оло, кеселәрҙе кесе итә белегеҙ”, “Һәр ғәмәлдә тәртип кәрәк” тип өйрәтер ине. Әйткәндәй, ул тәрән, моңло тауыш менән башҡорт халыҡ йырҙарын, заман әҫәрҙәрен йырлай торғайны. Башҡорт дәүләт филармонияһы директоры вазифаһын башҡарған Нажибәк Хафизов, олатайымдың ағаһы, уның ошо һәләтен үҫтереүгә тейешле иғтибар бирмәгәнгә үкенес тә белдергән, ти туғандар.\nОлатайым беҙҙе һәр йәй бесәнгә йөрөттө. Балалары-ейәндәре бесәнде салғы тотоп саба ла, йыя ла, кәбәнләй ҙә белә ине. “Аҡыл менән алдырмаһағыҙ, эшләп алдырырһығыҙ”, – тип әйтә торғайны ул. Әйткәндәй, башта минең атайымды, аҙаҡ минең ирем Олегты ла олатай тап салғы тоттороп һынап ҡараны. “Ҡала егетенең беләге шыйыҡ тиһәм, ҡулынан эш килә икән. Уның менән юғалмаҫһың, Тамара”, – тигәне фатиха булып күңелдә ҡалған...\nОлоғая бара бала саҡта алған тормош һабаҡтарының әһәмиәтен бөтөнләй икенсе яҡтан баһалайһың икән ул, йәшәйештең барлыҡ ҡанундары тап бәләкәй саҡтан уҡ ғаилә мөхитендә һеңдерелә барыуын аңлайһың. Мәҫәлән, Рәйсә өләсәйем иҫ киткес зауыҡлы кеше ине. Ваҡытында белем алыу мөмкинлеге тәтемәгән, һауынсы ғына булып эшләгән ҡатында матурлыҡҡа табыныу, гүзәллекте яратыу кеүек һыҙаттар ҡайҙан килгәндер?\nУның йорто һәр саҡ сынъяһау итеп йыйыштырылған, йыһаздар, япмалар, мендәр тыштары, һауыт-һаба – барыһы ла бер стиль, төҫ гаммаһына тап килтерелгән булыр ине. Мәҫәлән, стеналағы обойҙар менән мотлаҡ тәҙрә ҡорғандары, карауат япмалары ауаздаш булыр ине, ә мейесте мотлаҡ стеналағы төҫкә тап килтереп буярға тырышыр ине. Ул ваҡытта магазиндарҙағы ҡытлыҡты иҫәпкә алғанда, өләсәйемдең сифатлы, матур һауыт-һабаны нисек йыя алғанына аптырайым, мәгәр өҫтәле һәр ваҡыт сағыулығы менән саҡырып, матурлығы менән арбап торор ине... Кейемдең дә килешлеһен, ҡупшыһын кейә белде өләсәй, беҙгә лә зауыҡ төшөнсәләрен һеңдерҙе... Нисек кенә булмаһын, йылдар үткәс, ошо сифаттарҙы үҙемдә лә табып ҡыуанам. Мин дә матурлыҡҡа ғашиҡмын, йорттағы мөхит, минимализм күҙлегенән сығып, сифатлы һәм ауаздаш әйберҙәрҙән торорға тейеш, тип иҫәпләйем.\n...Йылдар үткәс, балалар өсөн кейем-һалым кибете асып ебәреүемдең дә тамырҙары өләсәйем мәктәбенә барып тоташа, тип уйлайым. Төркиәгә барып, тауар һайлағанда, мотлаҡ сифатлы, күркәм, уңайлы әйберҙәр һайларға тырышам, ошо күлдәк йә салбар үҙ балаларыма килешер-оҡшар инеме, тип уйлайым. Кейемдәге зауыҡ бер үк ваҡытта ябайлыҡта, төрлө әйберҙәрҙе гармониялы итеп аралаштыра белеүҙә сағыла, тип иҫәпләйем, минимализм яҡлымын.\nӘлбиттә, олатай менән өләсәй, балаларын, ейән-ейәнсәрҙәрен бер ваҡытта ла “шулай тәрбиәләйем” тип махсус маҡсат ҡуйып үҫтермәгән, ә үҙ миҫалында, борондан килгән халыҡ педагогикаһына, кешелек ҡиммәттәренә таянып эш иткән. “Улға — утыҙ, ҡыҙға — ҡырҡ ерҙән тыйыу” тигән башҡорт халыҡ мәҡәле бар, шундағыса, тәртип, иплелек, маҡсатлылыҡ, итәғәтлелек, эшһөйәрлек кеүек күркәм сифаттар; кешелеклелек, ғәҙеллек, намыҫ һымаҡ изге төшөнсәләр ғаиләбеҙгә, туғандарыбыҙға яҡындарымдан ҡалған иң ҙур хазина икәнлегенә инанам.\n...Тағы бер хәл иҫтә ҡалған. Туҡһанынсы йылдар аҙағы булғандыр, моғайын. Ауыл фермаһына Голланд тоҡомло мал һатып алырға ниәтләгәндәр. Ошо сәбәпле Ураҙға Голландиянан бер төркөм белгес тә килгән. Ауыл Советы рәйесе ҡунаҡтарҙы биләмәһе менән таныштырып сығырға ниәтләгән, экскурсия ойошторған. Шулай олатайым йорто тәңгәленә килеп еткәндәр. Ҡапҡа тышында Нәбип олатайым, Марат ағайым (уның төпсөк улы) һәм Мараттың улы тора икән.\n– Бына һеҙгә башҡорт ғаиләһенең ҡәҙимге миҫалы – өс быуын вәкиле, – ти икән рәйес. – Ғәҙәттә, беҙҙә төпсөк бала олоғайған ата-әсәһе янында көн күрә, уларға ярҙамлаша.\nӨләсәйем сығып, ҡунаҡтарҙы өйгә әйҙүкләгән, самауыр ҡуйып ебәргән. Бындай ихласлыҡтан албырғап ҡалған голландтар телде белмәгәс, аптырашып ултыра икән. Спортты, бигерәк тә футболды яратыусы Марат ағайым уларҙы бүлмәһенә алып ингән дә стена тулы фотоларҙы, спортҡа ҡағылышлы мәғлүмәттәрҙе күрһәтә икән. Һөйләшеү киткән йәнләнеп! Уртаҡ тел дә тапҡандар, сит телде лә аңлағандар... Ҡыҫҡаһы, кискә тиклем һөйләшеп, Голландия ҡунаҡтарына башҡорттоң йомартлығын, ихласлығын, ҡунаҡсыллығын күрһәтеп ҡайтарғандар олатайым менән өләсәйем.\nНәбип менән Рәйсә Хафизовтар биш балаға ғүмер биргән, тигәйнем. Һәр ҡайһыһы был тормошта үҙ урынын тапты. Әсәйемдең ағаһы, Наил ағайыбыҙ, ғүмер буйы Себер тарафтарында эшләне, хәҙер ғаиләһе менән атай нигеҙен һыуытмайынса, уның ҡот-йәмен һаҡлап, Ураҙ ауылында көн итә. Наилә апайым Байрамғолова Баймаҡта йәшәй, ул оҙаҡ йылдар судья булып эшләне, танылған юрист, абруйлы кеше. Хәҙер хаҡлы ялда. Рәзинә апайым – бейеүсе, Учалының данлыҡлы “Ләйсән” халыҡ бейеүҙәре ансамблендә бейене, аҙаҡ мәктәптә балаларға хореография серҙәрен төшөндөрҙө. Марат ағайым Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында эшләй ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул фажиғәле һәләк булды.\nГрузияны онотоу мөмкин түгел\n...Бала сағыма әйләнеп ҡайтып, әсәйем менән атайымды ҡауыштырған оло мөхәббәт хаҡында бәйән итмәксемен. Үткән быуаттың 70-се йылдары башында әсәйем, бухгалтер һөнәрен алғас, Ураҙҙағы колхоз идаралығында хеҙмәт юлын башлай. Тап ошо осорҙа “Урал” колхозында төҙөлөш эштәрен йәнләндереү өсөн юллама буйынса минең атайым Важа Арошидзе килеп төшкән. Грузияла тыуып үҫкән, Ростов төҙөлөш институтын тамамлаған сибәр егет шунда уҡ Рәмзилә исемле башҡорт һылыуына күҙ һала, иғтибар күрһәтә башлай. Ҡыҫҡаһы, йәштәрҙең икеһен дә көйҙөрөп алып барған мөхәббәт утын һүндерерлек бер генә ғәмәл дә табылмай... “Өйләнешәбеҙ!” – тип олатайым менән өләсәйемдән фатиха һорарға килгәс, әлбиттә, Нәбип Хафизов уҙаман ҡырҡа ҡаршы сыға. “Важа икенсе милләттән генә түгел, дине лә башҡа! Эше тамамланғас, һине ташлап ҡайтып китеүен көт тә тор! Ундай сибәр егеттең ҡыҙҙары бөткән тиһеңме?” — тип әрләгән олатайым әсәйемде. Әммә йәш саҡта, ғашиҡ саҡта башҡаларҙың фекеренә ҡолаҡ һалаһыңмы ни? Бик татыу булғандарына, бер-береһен бик яратҡандарына ҡарап, ниһайәт, олатайым да ризалығын биргән.\nБеҙҙең ғаилә бер нисә йыл Ураҙҙа йәшәгән, аҙаҡ иһә Учалы ҡалаһында төпләнгән. Әсәйем ғүмер буйы бухгалтер булып эшләне, ә атайым – төҙөлөштә. 90-сы йылдарҙа илдә сәйәси-ижтимағи үҙгәрештәр башланғас, йөк машинаһы һатып алып, Грузиянан Башҡортостанға мандарин, апельсин кеүек емештәр ташыны, сауҙа менән шөғөлләнде. Беҙҙә уның яҡташтары йыш ҡына ҡунаҡта була торғайны. Атай бит ул – уның Учалылағы башҡа йәштәштәремдең атайҙарынан айырылғанын аңлағанмынмы икән? Мине лә, ҡустым Тимурҙы ла ул бик яратты, иркәләне, ҡурсаланы. Тәрбиәүи ҡиммәттәре лә олатайым мәктәбе менән ауаздаш ине хатта.\n...Мин тыуғас, исемде оҙаҡ һайлағандар. Башҡортҡа ла, грузинға ла ярағанын табырға ниәтләгәндәрҙер, күрәһең. Шулай, бәхәсләшеп, сираттағы көндө үткәргәндә, атайымдың апаһы Этери Грузиянан телеграмма ебәргән: “Тамара тыуыу менән ҡотлайым! Именлек, бәхет теләйем!” Бына шулай мин исемле булғанмын. Тимурҙы иһә интернациональ исем тип ҡушҡандар.\n...Атайым иҫ киткес тәмле итеп грузин аштарын бешерә ине, әсәйемде лә, мине лә өйрәтте. Грузин кухняһы күп май ризыҡтарҙы һалып ҡыҙҙырыуҙы, ҡурыуҙы күҙаллай. Бик күп тәмләткестәр ҡулланыла. Атайым ашарға бешерә башлаһа, барыһын да кухнянан сығарып ебәрә лә, иркенләп тороп эшкә тотона. Тауыштар ғына ишетелә: нимәлер ҡыҙа, ҡайнай, һауыт-һаба шылтырай... Өй буйлап аңлатып бөтөргөһөҙ тәмле еҫтәр тарала... Бер ни тиклем ваҡыттан һуң атайым ҡысҡыра:\n– Рамзиля, заходи, дорогая, помой кухню!\nЫсынлап та, ул аш-һыу әҙерләгәндән һуң, бүлмә баш тыҡҡыһыҙ була – май сәсрәгән, иҙән бысраған... Әсәйем таҙартып сыҡҡандан һуң, тәмләп тороп ашарға ултырабыҙ...\nБәләкәй саҡта йыш сирләгәс, атайым мине йыл һайын йәйгелеккә Грузияға алып бара торғайны. Илдең көнбайышында, Боржоми, Батуми курорт ҡалаларынан йыраҡ түгел Озургети тигән боронғо ҡала бар. Учалы ише бәләкәй генә, Кавказ тауҙары ҡосағына һыйынып, тау йылғалары араһында ултыра ул. Унан 15 саҡрым алыҫлыҡта атайымдың тыуған ауылы Кончкати урынлашҡан. Тауҙар, тауҙар, тауҙар... Улар унда бер-бер артлы теҙелеп киткән, күҙҙе арыраҡ ташлаған һайын, бейеклектәр ҙә олуғыраҡ, мәңге иремәгән ҡарҙар ятҡан сал баштары әллә ҡайҙарҙан күренеп тора...\nАуыл да тау араһында урынлашҡан, сылтырап йылғалар аға. Ғөмүмән, Кончкати бер ҙур баҡса төҫлө – яҙ башланыу менән ул мандарин, әфлисун, алма, груша ағастарының сәскәһенә күмелә, уларҙың иҫерткес еҫе, гәлсәр төҫлө саф тау һауаһы менән ҡушылып, башты әйләндерә... Атайымдың туғандары күп ине: алты бала үҫкәндәр, олатайым менән өләсәйемде лә бер аҙ иҫләйем. Олатайым Александр Арошидзе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ине. Ғаилә әфлисун, мандарин, сәтләүек баҡсалары үҫтереү менән шөғөлләнгән, шарап ҡойоу оҫталары булған. Йәй буйы Кончкатилағы туғандарға эйәреп йөрөп, башҡорт телен онотоп китәм, тик грузинса аралашыуға күсә торғайным.\nБер йыл шулай атайым мине мәктәпкә барыр алдынан, августа, Учалыға алып ҡайтып етергә тейеш ине. Ниндәйҙер сәбәптән беҙ Кончкатила тороп ҡалдыҡ, атайым “мәктәпкә тиклем ҡайтып етербеҙ” тигән телеграмма һуҡты. Әммә әсәйемдең түҙемлеге етмәгәндер, күрәһең: бер нисә көндән ул Грузияға килеп еткән! Был уның тәүге тапҡыр атайымдың тыуған яғына аяҡ баҫыуы ине... Ул заманда кәрәҙле телефон, интернет юҡ – алыҫ Башҡортостандан Рәмзилә килә тип кем уйлаһын? Ҡыҫҡаһы, барыһы ла аптырашта ҡалды, әммә албырғау оҙаҡҡа барманы. Туғандар йыйылып табын ҡорҙо, килен килеү хөрмәтенә байрам ойошторҙо.\nҒөмүмән, грузиндар иҫ киткес ҡунаҡсыл халыҡ – улар күршегә ингәндә лә кәрзиндәренә сыр, икмәк, шарап һалып йөрөй. Әммә был танышыуҙы атайымдың күп һанлы туғандары һанға һуҡманы, шуға ла бер нисә йылдан улар Рәмзилә килендәрен рәсми танышыу сараһына саҡырҙы. Был минең бала сағымдың иң сағыу хәтирәләренең береһе булып иҫтә ҡалған. Боржоми ҡалаһының ресторандарының береһендә, ҙур залда, оҙон итеп өҫтәлдәр теҙгәндәр. Улар һый-ниғмәттән һығылып тора – нимә генә юҡ! Өҫтәлдең башына, иң почетлы урынға, әсәйемде ултыртып ҡуйҙылар.\nИке яғынан баштарына папаха кейгән йөҙйәшәр аҡһаҡалдар, артабан ғаиләнең йәшерәк вәкилдәре, ҡатын-ҡыҙҙар теҙелгән. Йәнле музыка уйнай, халыҡ шау-гөр килә. Бер туҡтауһыҙ тостар яңғырай – барыһы ла Рәмзиләгә бағышланған! Ниһайәт, әсәйемә лә һүҙ бирҙеләр, ҡулына эсемлек һалынған мөгөҙ тотторҙолар, алдына Грузияла деликатес тип иҫәпләнгән, иң ҡәҙерле ҡунаҡтарға ғына тәғәйенләнгән ризыҡты ултырттылар... Тәбиғәттән итәғәтлелеге, иплелеге менән айырылып торған әсәйем ҡаушап ҡалды, әммә Грузия ҡанундары буйынса һыйҙан баш тартыуҙы хужаларҙы хөрмәт итмәүгә, дошманға иҫәпләүгә тиңләгәнгә күрә, ул бер һүҙ ҡаршы әйтмәне, ҡәҙер-хөрмәттәрен ихлас ҡабул итте.\n1981 йылда атайымдың бер туған апаһы Этери менән уның ире Роберт Башҡортостанда ҡунаҡта булды. Ул заманда аҡ “Волга” иң шәп автомобилдәрҙән иҫәпләнә ине. Грузия ҡунаҡтары ошондай машинала Ураҙға килеп төшкәс, халыҡ уларға һоҡланыу ҡатыш ҡыҙыҡһыныу менән ҡарағанын иҫләйем. Грузия ҡунаҡтары бер аҙна булып, республиканы, тәбиғәтебеҙҙе, башҡорт халҡының ихласлығын оҡшатып, бик ҡәнәғәт ҡайтып китте.\nЯҙын-йәйен баҡсала эш күп була тип, ҡышҡы сатлама һыуыҡтарҙа атайымдың һеңлеһе Ламзика ла бер айға Учалыға килгәйне. Беҙҙә ниндәй зәһәр ҡыштар икәнлеген әйтеп тораһымы?! Көн дә тиерлек 30 градустан ашыу һалҡындар тороуын Ламзика апайым күтәрә алманы – күбеһенсә өйҙә генә ултырҙы. Тышҡа сыҡһалар, әсәйем өйҙә ниндәй йылы кейем бар, бөтәһен дә уға кейҙерә ине. Шәл, быйма, тун – барыһы ла Ламзикаға. Барыбер өшөй уныһы. Ҡыҫҡаһы, “бындай һалҡын илгә башҡа килмәйем” тип ҡайтып китте апайым.\n...Олатайым, башта ҡаршы булһа ла, кейәүен бик яратты, нисек бар, шулай ҡабул итте. Атайым менән сәйәсәт, спорт темаларына оҙаҡ итеп һөйләшкәндәрен, бәхәсләшеп тә киткәндәрен хәтерләйем. Әммә һәр аралашыу бер-береһенә ҡарата ҙур хөрмәт менән һуғарылғанын, уларҙың, йылдар дауамында яҡын кешеләргә әүерелеүен дә әйтеп үтмәйенсә булмай. Шулай ҙа ҡайһы саҡта ул әйтә торғайны: “Рәмзилә ҡыҙым, ҡартая бара Важа кейәүҙе барыбер тамырҙары тартыр, һағыныуға түҙмәҫ, тыуған яғына әйләнеп ҡайтыр ул...”\nНи тиклем хаҡлы булған аҡһаҡал олатайым! Учалыла ике тиҫтә йыл самаһы йәшәгәндән һуң, ҡустым менән беҙ үҫеп еткәс, ул Грузия юлын йышыраҡ тапай башланы. Әсәйемде лә алып китергә бик теләй ине лә, әммә минең әле генә университет бөтөп, кейәүгә сығып, Өфөлә төпләнгән мәлем, Тимурҙың, мәктәп тамамлап, уҡырға инергә йөрөгән сағы булды – сәйәхәт кисектерелде. Ул арала атайым Кончкатила ҙур йорт һала башланы – Грузияла беҙҙең барыр урыныбыҙ булырға тейеш, тине. Ҡыҫҡаһы, донъя мәшәҡәттәре баҫты, бер-бер артлы балаларым тыуҙы, әсәйемә Учалыла бер үҙенә ҡыйын булғас, уны ла Өфөгә күсереп алдыҡ... Әммә атайым ғаиләне Грузия ерендә бергә тупларға тигән хыялын ташламаны – беҙҙе унда көттө.\nЯҙмаған... 2008 йылда көтмәгәндә, 58 генә йәшендә, кинәт кенә әсәйем донъя ҡуйҙы. Кем белә, күңелендә ниндәй үкенестәр йәшәгәнен, уның ниндәй хыялдары тормошҡа ашмай ҡалғанын? Йәшлек йәре менән бер-береңә терәк булыр ҡартлыҡта айырылышыуына ла, бәлки, эстән генә һыҙғандыр...\n2010 йылда, өлкән ҡыҙыбыҙҙы алып, Олег менән Грузияға, атайым янына, барып килдек. Балаларса шатланды, беҙҙе нисек ҙурларға, һыйларға белмәне, бик ҡәнәғәт ҡалды. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был мәлдә Грузия менән Рәсәй араһындағы сәйәси ҡытыршылыҡтар ҙур ине – сәйәхәт беҙҙең өсөн бик ҡатмарлы булды. Ошонан һуң телефон, скайп аша йыш аралаштыҡ, бәләкәс балаларымды ла интернет селтәрендәге видеобәйләнеш аша атайыма күрһәтеп торҙоҡ... Быйыл, бәлки, йыйынып Грузияға сығып китербеҙ тигән ниәт бар ине лә... Әммә донъя беҙ уйлағанса барамы? Тағы бер үкенес булып ҡалды был хыял – февралдә атайым да вафат булып ҡалды. Бына шулай башҡорт ҡыҙы Рәмзилә менән грузин егете Важаның оло мөхәббәте тамамланды, әммә уның йылыһы барыбер йәшәйешебеҙҙе нурландырып, яҡтыртып тора...\nГрузияға атайымды һуңғы юлға оҙатырға Олег һәм Тимур ҡустым менән барҙыҡ. Туғандар беҙҙе оҙон юлдан килгәнде бик көтә ине. Кончкатила бер аҙна тирәһе булып, барлыҡ тейешле йолаларҙы үтәп килдек. Атайыбыҙҙың беҙҙең өсөн төҙөгән ҙур йорто бушап, етемһерәп ҡалды... Ҡасан унда тағы юл төшөр? Уйҙар күп. Тимур менән һөйләшәбеҙ ҙә, беҙҙең тамырҙар, рухи сығанағыбыҙ барыбер бында, Башҡортостан ерендә, тигән һығымтаға киләбеҙ. Ата-бабаларыбыҙҙың тыуған ерендә, Ирәмәл буйында...\n...Былтыр Өфөлә ғаиләм менән мәрхүм булған яҡындарыбыҙҙың рухына бағышлап аят уҡыттыҡ. Мин ҡаҙ һурпаһы бешерҙем, нәҙек кенә итеп туҡмас ҡырҡтым, ҡоймаҡ ҡойҙом. Ҡыҫҡаһы, милли аштарҙан табын әҙерләнем. Ә Олег мәсеткә мулланы алып килергә тип китте. Алдында мосолман кешеһе тормағанын аңлап, мулла беҙгә бик шикләнеп кенә килгәйне. Аҙаҡ иһә, әңгәмәләшеп ултыра торғас, асылып китте, дини тәғлимәттәрҙән тыш, ғаилә ҡиммәттәре, донъя ҡоролошо, кешелек ҡанундары тураһында бик оҙаҡ һөйләштек, балаларға ла бик ҡыҙыҡ һәм фәһемле булды. Олег та ҡыҙыҡһынып тыңланы. Хушлашҡан саҡта: “Ғаиләгеҙҙең ҡотон-бәрәкәтен һаҡлағыҙ, тамырығыҙҙа кем генә булмаһын, һәр яҡлап милли һәм дини йолаларҙы үтәргә тырышығыҙ – был файҙаға ғына”, – тип ҡайтып китте. Тамырҙарымда грузин һәм башҡорт ҡаны аға, урыҫ кешеһендә кейәүҙәмен. Әммә кешелек ҡиммәттәре, рухи ҡиблалар барыбер уртаҡ икәнлегенә инанам.\nМөхәммәтша от 20.06.2018, 12:15\nМәҡәләне мөхәррир ҡараманы микән: текстағы рус һүҙе "апельсин" башҡортса "әфлисун" була. Төҙәтегеҙ!


Шәхси самолеттар арта өсөн йәмғиәтенең коммерция чартер самолеты оса бит кеше күберәк.. Оҙон һыҙығы таможняһы, ТСА хәүефһеҙлеккә тикшереләсәк, аэропорт переполненных, тик ҡайһы бер коммерция мәшәҡәт самолет оса. Кеше йәки беренсе класта осаһы уртаса бизнес-класҡа ҡараған чартер самолеты хәҙер күберәк шәхси иҡтисад. Әммә, коммерция айырмалы рәүештә авиакомпания., уны табыуы еңел түгел, сөнки хаҡтары һипте фрахтование. Бына шулай беҙҙең һорауҙарға яуап бирә: бының күпме тороуы, самолетын яллаған өсөн шәхси?\nБашҡа Уңайлыҡтарҙы, Беҙ Уларға Бирәйек.\nСамолет осоу өсөн ҡуртым хаҡы-сәғәтенә доллар килтерә.. Көтөлгән, самолет моделдәре араһында төрлө хаҡ үҙгәрмәне. Самолет ҡайһы бер гүзәл, шул уҡ ваҡытта башҡа шундай шәп түгел.. Тиҫтәнән ашыу самолет пассажир өсөн бер урын бар, шул уҡ ваҡытта бәләкәй-дүрт кенә урын пассажир булараҡ,.\nМустанг чартер самолеттар баҙарында был иң ҙур булмаған Цитаталар береһе Цессный, яҡын урынлаштырыу мөмкин 4-5 пассажир. Был шулай булды, самолетҡа билет иң арзан Уставы.: мустанг цитата һеҙҙең яҡын самолет зафрахтовывать cessna $1700 сәғәт осоу өсөн.\nБер нисә күберәк мустанг шулай цитата: 60, һыйҙырырға мөмкин тиклем ул 8 пассажир. Bombardier Уичито Aerospace компанияһы эшләнгән., Был һеҙҙән тора яҡын булған Канзас $3400 уставы шулай өсөн осоу сәғәте.: 60.\nЮғары самолет ҡушылып, гольфстрим кеүек 550, яҡын торған $8600 бер сәғәт осоу ваҡыты. Был бер ни тиклем ярҙам итә, тип, ул һыйҙыра ала 14-19 пассажир.


Аҡсамы, әллә сертификатмы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Экономика » Аҡсамы, әллә сертификатмы?\n“Билдәләнгән маҡсаттарға йүнәлтә алмаған йә теләмәгәндәргә “әсәлек капиталы” аҡсаһын бер нисә йыл дауамында түләргә кәрәк”, – ти А. Дроздов. Чиновник фекеренсә, был аҙым ошо өлкәлә ришүәтселекте кәметәсәк. Үкенескә күрә, ҡайһы берҙәр сертификаттарын законһыҙ юл менән дә файҙалана. Ундай осраҡтар Башҡортостанда ла күҙәтелә. Эксперттар иһә был тәҡдим менән килешмәй. “Әсәлек капиталы”н аҡсалата алыу төп программаның идеяһын инҡар итә, ти улар.\n“Әсәлек капиталы” Рәсәйҙә тыуымды арттырыуға булышлыҡ итеү өсөн барлыҡҡа килтерелгәйне һәм уның аҡсаһы тик маҡсатлы тотонолдо. Башҡаса әйткәндә, ул ғаиләнең ҙур сығымдарын финанслау өсөн тәғәйенләнгән. “Әсәлек капиталы” быйыл 409 мең һум тәшкил итә, әммә сертификат балаға өс йәш тулғас ҡына тапшырыла. Ҡайһы бер осраҡта ул ата-әсәгә иртәрәк бирелә.\nБилдәле булыуынса, 2007 йылдың 1 ғинуарынан икенсе балалары (әгәр ҙә икенсеһе донъяға килгәс, уға “әсәлек капиталы” тәғәйенләнмәһә, өсөнсө һәм артабанғы) тыуған ғаиләләрҙең был капиталға хоҡуғы бар. Әлеге закондарға ярашлы, “әсәлек капиталы” системаһы 2016 йылға тиклем эшләйәсәк. Хәҙер уның урынына нимә булдырыу тураһында һөйләшеүҙәр бара.\n“Әсәлек капиталы” илдең финанс климатын яҡшырта. Мәҫәлән, ипотекаға йүнәлтелгән сертификат – торлаҡ төҙөлөшө өлкәһен, белем алыуға йүнәлтелгәне – мәғарифты, пенсияға төбәлгәне илдең пенсия-страховкалау тармағы үҫешенә булышлыҡ итә. “Әсәлек капиталы”, исеменән үк күренеп тороуынса, ул оҙон аҡса, капитал. Йәғни ул елгә осоролмай, ә әйләнешкә индерелә.\n“Әгәр ҙә “әсәлек капиталы” көндәлек кәрәк-яраҡҡа китһә, ул үҙ асылын юғалта. Ғаиләгә аҡса етмәһә, башҡа механизмдар – субсидия, дотация эшләргә тейеш. Бер инструментты икенсеһенә алмаштырыу – иҡтисади хата”, – тип раҫлай эксперттар.\nБер кемгә лә сер түгел, “әсәлек капиталы”н алыусыларҙың күп өлөшөн ауыр хәлле ғаиләләр тәшкил итә. Ата-әсә “әсәлек капиталы”н эсеп бөтмәҫ, тип берәү ҙә гарантия бирә алмай.\nСығыу ваҡыты 12-04-2013, 11:32 | Ҡаранылар: 776\n2014 йылда “әсәлек капиталы” күпме буласаҡ?\n10,5 миллиард һум – мутлыҡ\n“Әсәлек капиталы”н аҡсалата биреүгә ҡарашығыҙ?


Сказки на башкирском языке текст на башкирском языке короткие\nСказки, переведенные на башкирский язык\nБесәй балаһы Петрик менән сысҡан\n(Белорус халыҡ әкиәте)\nБер ваҡыт бесәй балаһы Петрик сысҡан тоторға уйлаған. Ул әле бәләкәй, шуға күрә сысҡандарҙы бер ҙә күргәне юҡ икән. Тик өлкән бесәйҙәрҙән генә уларҙың сысҡан тотҡанын ишеткәне бар. Петриктың да сысҡан тотҡоһо килә. Шуға ул һарай яғына китә. Петрик унда оҙаҡ йөрөй, ләкин бер сысҡан да осрамай. Шул ваҡыт ҡапыл һалам ҡыбырлай һәм унда оҙон ҡойроҡло бер йәнлек күренә.\n— һин кем? — тип һорай Петрик.\n— Мин һине эҙләйем, һин миңә кәрәк инең.\n— Ниңә икәнен әлегә белмәйем, тик бесәйҙәрҙең сысҡан тотҡанын беләм.\n— Бесәйҙәр сысҡанды бесәй-сысҡан уйыны уйнар өсөн тота. Теләйһеңме, мин һине лә өйрәтәм, — тигән сысҡан.\n— Әйҙә өйрәт! — тигән бесәй балаһы Петрик.\n— Мөйөшкә баҫ, — тигән сысҡан, — күҙеңде йом да өскә тиклем һана, шунан мине тоторһоң.\n— Сысҡан өйрәткәнсә, бесәй балаһы Петрик өскә тиклем һанаған һәм күҙен асҡан. Тирә-яғына ҡараһа, бер нәмә лә юҡ икән.\n– Ниңә был кеше беҙҙең балыбыҙҙы ашап бөтөрөп китмәне икән? – тип һорағандар. Инә ҡорт ни тип яуап ҡайтарырға белмәгән. Шулай ҙа ул бал ҡорттарына:\nБашҡортса әкиәттәр һәм аудиояҙмалар\nБашҡортса әкиәттәр һәм аудиояҙмалар запись закреплена\n«Әкиәт иленә сәйәхәт. »\nҠәҙерле атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр һәм кескәй дуҫтарыбыҙ!\n«Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры»\nтигән онлайн-проект — саф башҡорт телендә «Йомро-йомро йомғағым» — («Үгәй ҡыҙ Гөлбикә») исемле башҡорт халыҡ әкиәтен тәҡдим итә!\nӘйҙәгеҙ бергәләп әкиәт тыңлап алайыҡ!\nҠәҙерле кескәй дуҫтарыбыҙ һәм атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр!\nҺеҙҙең иғтибарығыҙға «Тамыр» студияһы тарафынан элек төшөрөлгән, Яңы йыл әкиәт-фильмдарын тәҡдим итәбеҙ!\n• 1. «Тылсымлы йөҙөк»\n• 2. «Тубырса менән Сыртлыҡай»\n• 3. «Ҡыш ҡайҙа йәшәй?»\n• 4. «Әсә көсө»\n• 5. «Һаулыҡ — ҙур байлыҡ»\n• 6. «Мәрйендәр»\nБаҡсала селәү ҡаҙып йөрөгән Әмир, ағастар араһында нимәлер ҡыштырҙауына иғтибар итте. Бер аҙ шөрләһә лә, ҡыҙыҡһыныуы көслөрәк булып сыҡты. Ул, уҫал кесерткәндәрҙе аяғы менән һындыра баҫып, эскәрәк үтте. Бәлки, сысҡандыр. Юҡ, сысҡан түгел! Ул аяҡ тауышын әллә ҡайҙан ишетеп, күптән ҡасыр ине. Кипкән япраҡтар, сүп-сар араһында тағы нимә булырға мөмкин? Бәлки, туҙбаш йыландыр. Тик быға тиклем Әмирҙең баҡсала бер ваҡытта ла йылан күргәне булманы.\n— Терпеее! — тип ҡысҡырып ебәрҙе Әмир.\nЫсынлап та, алма ағасы төбөндә терпе балаһы ултыра ине. Ул Әмиргә бөтөнләй иғтибар итмәне. Бәләкәй генә тәпәйҙәре менән ҙур алманы тотоп алған да мырт-мырт кимерә, үҙ алдына нимәлер һөйләнгән кеүек:\n– Ниңә генә әсәйемдең һүҙен тыңламаным, ниңә генә тырнаҡтарымды ашаным икән. Әсәйем әйтте бит: «Тырнаҡтарыңды ашама, энәле терпегә әйләнерһең», – тип. Ә мин ҡолағыма ла элмәнем.\nӘмирҙең аптырауынан башы әйләнеп китте. Тауышы ла таныш кеүек, тип терпегә яҡыныраҡ килеп, сүкәйеп ултырҙы. Терпе, алма ашауынан туҡтап:\n— Әмииир! – тине лә ҡысҡырып илап ебәрҙе. Бына шул саҡ инде малай күршеһе Булаттың тауышын танып алды.\n— Булат, әллә был сәнскеле терпе – һинме?\n— Нимә булды һинең менән?\n— Булды инде, булды, бына терпе булдым.\n— Тырнағыңды ашаһаң, һин дә терпегә әйләнәсәкһең!\n— Кит, юҡты һөйләмә!\n— Ал ҡулыңды ауыҙыңдан!\n— Булат, ә хәҙер ни эшләйһең инде?\n— Әллә. — тине Булат, мөғжизә булыуына бөтөнләй ышанысын юйып. — Беләһеңме, Әмир, әгәр мин кире малайға әйләнһәм, әсәйемдең һүҙен тыңлап ҡына торасаҡмын! Һин дә өлкәндәрҙең һүҙен тыңла, йәме! Сөнки улар беҙҙе ярата… — тип әйтеп тә өлгөрмәне, көслө ел сығып, терпене тәгәрәтеп ҡарағат ҡыуаҡлығына алып инеп тә китте.\nЧитайте также: Легенды и сказки северного кавказа\n— Уй, уй, әсәәәй, кесерткән саға! – тип, ҡыуаҡлыҡтан Булат йүгереп килеп сыҡты. Әүәлге Булат! Әмирҙең шатлығының иге-сиге булманы.\nБыл хәлдән һуң урам малайҙары Булаттың хатаһын ҡабатламаны.\nБына шулай, балалар, һеҙ ҙә аҡыллы булығыҙ, тырнаҡтарығыҙҙы кимермәгеҙ, йәме! Әтеү терпегә әйләнерһегеҙ!\nБалалар өсөн башҡорт телендә әкиәт-фильмдар!\nБорон-борон заманда бер егет булған, ти. Ул ғүмере буйына урманда, ҡуян атып, ҡуян ите ашап, ҡуян тиреһенән ҡыуыш ҡороп йәшәгән. Хатта кейгән кейеменә тиклем ҡуян тиреһенән тегелгән, ти.\nБер заман уның янына төлкө килеп:\n— һин атып тотһаң, мин ҡыуып тотормон, әйҙә бергә торайыҡ,— тигән. Шул көндән алып егет менән төлкө бергә көн күрә башлағандар. Егеттең яңғыҙлығы төлкөгә бер ҙә оҡшамаған.\n— һин өйлән, мин һиңә бер байҙың ҡыҙын яусылайым,— тигән ул. Егет быға риза булғас, төлкө бер ауылдың байына ҡоҙа булып бара. Бай:\n— Кемдән? — тип һорағас, төлкө:\n— Урманбайҙан,— тип яуап ҡайтарған.\n— Бер ҙә таныш кеше түгел бит әле,— тигән бай.\nТөлкө улай итеп-былай итеп байҙы күндерҙе, ти. Байҙы күндергәс, төлкө егет янына ҡайта ла икәүләшеп юлға сығалар. Бер йылғаға барып еткәс, төлкө, хәйлә ҡороп, егетте шунда көтөп торорға ҡуша. Ә үҙе байға барып:\n— Тауҙан төшкәндә атыбыҙ алып ҡасып, егетебеҙҙе ҡанға батырҙы, бөтә кейемдәре йыртылып бөттө. Кейеп торорлоҡ кейем менән һабын бирегеҙ,— тине, ти. Бай уға иҫке генә кейем биргән.\n— Был кейемде кейеү түгел, тотоп та ҡарамаясаҡ,— тигән төлкө. — Бай яҡшы буҫтауҙан тегелгән кейем биргән. Төлкө егет янына барған. Егет, йыуынып, яңы кейемдәрен кейгәс, бай йортона килделәр, ти, былар. Егетте атаһы ла, ҡыҙы ла бик оҡшаттылар, ти. Аш яраштыра һалып, аш ултырттылар, ти. Аш янында егет, кейеменең матурлығына иҫе китеп, гел генә шуға ҡарап ултыра икән. Бай быны күҙәтеп ултырған-ултырған да: «Егет кейемгә риза түгел, ахыры»,— тип, уға өр-яңынан кейем тектереп биргән. Төлкө әйткәс кенә, егет гел кейеменә генә ҡарап ултырыуҙан тыйылды, ти. Шунда ла әленән-әле ҡарап ала, ти.\nҠайны йортонда өс көн ҡунаҡ булғас, егет ҡыҙҙы ла, ҡыҙҙың атаһы менән әсәһен дә ҡунаҡҡа алып ҡайтырға юлға сыҡты, ти. Төлкө быларҙан алда сабып бара, ти, юлда осраған бер көтөүсегә: «Урманбайҙың көтөүе тип әйтегеҙ»,— тип ҡушып бара, ти. Йүгереп бара торғас, төлкө урман эсендә ултырған үҙе бик ҙур, үҙе бик матур бер өй табып алды ла, шунда барып инде, ти. Барып инһә, ҡартайып бөткән әбей менән ҡыҙы ғына торалар, ти. Төлкө юлда осратҡан көтөүҙәр ҙә ошо әбейҙең көтөүҙәре булған икән. Төлкө әбей менән ҡыҙға эште һәйбәтләп аңлатып бирҙе, ти. Әбей менән ҡыҙ әйберҙәрен егеткә биреп тороп, үҙҙәре урманға сығып киттеләр, ти. Шул арала төлкөнөң ҡойроғон күрә килгән байҙар ҙа килеп төштө, ти. Йортто күргәс, бай эсенән генә: «Был кейәү бик бай кеше булып сыҡты лаһа. Уның йорто минекенә һис сағыштырғыһыҙ. Байлығымдың яртыһын бирмәксе инем. Ҡыҙым бик бәхетле булды былай булғас»,— тип уйлап алды, ти.\n— Инде минең үлер ваҡытым етеп килә. Мин үлгәс, мине ҡойма артына ташламаҫһың, ә һике аҫтына күмерһең,— тине, ти. Күп тә үтмәй егет, төлкөнөң үлеп ятҡанын күреп, үләкһәне ҡойма артына быраҡтырҙы, ти. Төлкө егетте һынамаҡ өсөн генә үлгән икән. Ул егет янына килгән дә:\n— һине әҙәм иткән мин, кәләш алып биргән мин, йорт табып, һине оятыңдан ҡотҡарған мин. Шулай ҙа ҡәҙеремде белмәнең,— тип, егетте кәләше менән өйҙән ҡыуҙы ла сығарҙы, ти.\nЕгет кәләше менән ҡуян ҡыуышына ҡайтып китте, ти, ә төлкө урманда йәшәгән теге әбей менән ҡыҙҙы үҙ өйҙәренә эҙләп алып ҡайтты ла үҙе урманда йәшәргә булды, ти.\n«АЛДАР ТӨЛКӨ». Башҡорт халыҡ әкиәте.\nБер төлкө юл буйлап китеп барғанда, бер һарыҡ тояғы табып алған. Бер утар һымаҡ ергә барып еткәс, Әтәсғолдан йоҡларға фатир һораған, ти. Әтәсғол уға:\n— Ошо һарыҡ тояғын берәй ергә ҡуйып тор әле! — тигән. Әтәсғол тояҡты һандыҡ артына һалып ҡуйган, ти. Төлкө уның ҡайҙа ҡуйғанын ҡарап ҡына торған да, хужа йоҡлағас, тороп, тояҡты тышҡа сығарып йәшергән. Иртән торғас, төлкө Әтәсғолдан тояҡты таптыра башлаған. Эй эҙләгән хужа тояҡлы, эй эҙләгән, таба алмаған. Төлкө уға:\nЧитайте также: Мораль сказки что значит досуг\nТөлкө, йәнә бер ауылға барып етеп, Мөгөҙбайҙан фатир һорап ингән. Мөгөҙбайға ҡаҙҙы иртәнгә тиклем һаҡларға ҡушҡан. Хужа ҡаҙҙы ситәүкә эсенә ултыртып ҡуйған. Төлкө йәнә, төнөн тороп, ҡаҙҙы тышҡа йәшереп ҡуйған. Иртән торғас, Мөгөҙбайҙан ҡаҙҙы таптыра башлаған; теге, күпме генә эҙләп ҡараһа ла, ҡаҙҙы таба алмаған. Шул саҡта төлкө:\nМөгөҙбай: «Суд бәләһе — эт бәләһе»,— тип, бер үгеҙен йүгертеп килтереп биргән.\nАйыу менән бүре, йүгереп барып, сана, ҡамыт килтергәндәр. Төлкө теге үгеҙҙе еккән дә өсәүләп санаға менеп ултырғандар.. Айыу менән бүре үгеҙҙе ҡыуа башлағандар, үгеҙ һис ыжламаған, бер урында тора биргән. Шул ваҡытта төлкө:\nЧитайте также: Как пишется по медвежьи неуклюже\nӘкиәт төлкөһө – үҙе зирәк, үҙе торғаны менән хәйләкәр һәм мәкерле. «Ҡуян менән арыҫлан» әкиәтендә ул, арыҫланға ярамһаҡланып, ҡуянды үлемесле хәлгә ҡуя, ә «Алдар төлкө» әкиәтендә тауыҡтың, һарыҡтың, үгеҙҙең башына етә. «Төлкө менән айыу» әкиәтендә ул айыуҙы, ә «Етем төлкө»лә айыуҙы ғына түгел, бүрене, этте, ҡуянды ла алдай, уларҙы ҡышҡылыҡҡа аҙыҡһыҙ ҡалдыра. «Сысҡан, айыу, бүре, төлкө. » әкиәтендә зирәклеге һәм мутлығы арҡаһында үлемдән ҡотола. Хәле ҡыл өҫтөндә саҡтарҙа ла төлкө ҡотолоу әмәлен уйлап таба. Әммә, халыҡ ҡарашынса, яуызлыҡ менән мәкерлек фашланырға, барыбер тейешле язаһын алырға тейеш. Башҡаларҙы алдап, анһат йәшәргә өйрәнгән төлкө лә йыш ҡына үҙ хәйләһенең ҡорбаны була, ғәҙел язаға тартыла. («Етем төлкө», «Төлкө, айыу, бүре», «Хәйләкәр төлкө».)\nҠуян. сысҡан, көҙән, ҡарһаҡ, ҡаҙ, тауыҡ, әтәс әкиәттәрҙә, нигеҙҙә, көсһөҙ итеп биреләләр, улар йәберһетеләләр, көслөләрҙең табышы булалар. Мәҫәлән, ҡуян бик тырыш, эшсән, ләкин ҡурҡаҡ һәм хәйләһеҙ («Ҡуян менән терпе»). Шул уҡ ваҡытта халыҡ, ҡуянда хеҙмәт кешеләренең аллегорик кәүҙәләнешен күргәнлектән, уның ҡурҡаҡ, баҙнатһыҙ булыуы менән гел генә килешә алмаған. Был образда үҙенең ышанысы менән өмөттәрен дә сағылдырған. «Ҡуян менән арыҫлан» әкиәтендә, мәҫәлән, йәнлектәргә көн күрһәтмәҫ арыҫланды башҡа бер кем түгел, ә ҡуян юҡ итә, «Йомарт ҡуян» әкиәтендә ҡуян кешеләрҙе ауыр хәлдән сығарыусы булып һүрәтләнә. Ҡыҫҡаһы, төлкөнән айырмалы рәүештә, ҡуян аҡылды үҙ мәнфәғәттәрендә түгел, ә башҡаларға ярҙам итеү өсөн ҡуллана. Хеҙмәт халҡының синфи ҡараштары, идеалдары һәм теләктәре ҡуян образында айырата асыҡ сағылған.


Башҡортостан төҙөүселәрен электрон майҙансыҡтарҙа эшләүгә өйрәтәләр // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан төҙөүселәрен электрон майҙансыҡтарҙа эшләүгә өйрәтәләр\n11:50, 1 марта 2011 Иҡтисад\nБыйылдан республика бюджеты иҫәбенә төҙөлөшкә бөтә заказдар, айырыуса хәүефле, техник ҡатмарлы объекттарҙан, күперҙәрҙән һәм башҡа яһалма юл ҡоролмаларынан тыш, электрон майҙансыҡтарҙа урынлаштырыласаҡ. Шулай итеп, төҙөлөш сауҙаларының байтаҡ өлөшө электрон аукциондарға күсәсәк. Был турала Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты коллегияһы ултырышында Дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Рәмил Хәлимов хәбәр итте. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, бөгөн төҙөүселәрҙе электрон аукциондарҙа ҡатнашыуға әҙерләү мәсьәләһе бик киҫкен тора. Былтыр йыл аҙағында Дәүләт комитеты был йүнәлештә ҡайһы бер саралар күрҙе.\n— Республика төҙөүселәренә электрон аукциондарға әҙерләнеү кәрәклеге тураһында белдереүҙәр таратылды, махсус семинарҙар ойошторолдо, — тине ул. – Шул уҡ ваҡытта төҙөүселәр яғынан әүҙемлек бик һүлпән – семинарҙарға бик аҙҙар яҙыла. Ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ҡарағанда, төҙөүселәр яғынан әлегә тиклем түбән әүҙемлек һаҡлана, ләкин йыл башынан алып семинарҙарға заказсылар яҙыла башланы.\nРәмил Хәлимов шулай уҡ электрон аукциондар үткәргәндә килеп тыуыуы ихтимал булған проблемаларҙы атаны. Улар араһында — төҙөлөш ойошмаһында компьютер технологиялары буйынса белгес булмау йәки уның квалификацияһы етерлек булмауы. Сөнки электрон майҙансыҡтың ярҙам хеҙмәтенә мөрәжәғәттәрҙең күбеһе теркәү менән бәйләнгән, йә булмаһа электрон цифрлы ҡултамға асҡыстарын файҙаланыусылар эшендә ҡатмарлылыҡтар килеп тыуа. Бынан тыш, проблемалар иҫәбендә — дәүләт контрактын үтәүҙе тәьмин итеү буйынса документтарҙы ваҡытында бирмәү һәм аукционда ҡатнашҡанда техник тотҡарлыҡтар.\nТеги: төҙөлөш, коллегиялар, аукциондар


Бөгөн Өфөнән 8 ғаилә автомобилдәрҙә Ҡырымға юлланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн Өфөнән 8 ғаилә автомобилдәрҙә Ҡырымға юлланды\n11 июля 2016 — 16:04\n„Ҡырым беҙҙеке„ тип аталған автоуҙыш Белогорск районында йәшәүсе халыҡ менән дуҫлыҡ ептәрен, мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыуға йүнәлтелгән. Унда ҡатнашыусылар сәфәр барышында герой-ҡалалар Волгоград, Керчь һәм Севастополдә лә булырға ниәтләй. Баҡыевтар ғаиләһе илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә булған. Әммә, улар беренсе тапҡыр Ҡырымға китеп бара. Сәфәргә ғаилә башлығы бәләкәс ейәнен дә алған. Автоуҙышта ҡатнашыусылар герой ҡалаларҙа йәшәүселәр һәм Белогорск районы халҡы өсөн күстәнәстәр ҙә әҙерләгән. Арғымаҡ этно-рок төркөмө, мәҫәлән, халҡыбыҙҙың көй-моңдарын һәм заманса йырҙарҙы яңғыратасаҡ. Бынан тыш, сарала ҡатнашыусылар Бөйөк Ватан һуғышына арналған реконструкция күрһәтә һәм шоу аҙағынан салют ҡаралған. Ҡырым Рәсәйгә ҡушылғас Башҡортостан Белогорск районын шефлыҡҡа алды. Быға тиклем Республика етәкселеге төбәктең социаль-иҡтисади хәлен яҡшыртыу өсөн финанс ярҙам күрһәтте. Бынан тыш районға китаптар, электр генераторҙары, комбайндар, автобустар һәм башҡа техника ебәрелә. Башҡортостан халҡы социаль объекттарҙы төҙөкләндереүҙә, ураҡ эштәрендә лә ярҙам күрһәтте. Был юлы ла автоуҙышта ҡатнашыусылар Ҡырым халҡына ярҙам итергә, улар яңғыҙҙары түгел икәнен аңлатыу маҡсатында сәфәргә юлланды. „Ҡырым беҙҙеке„ тип аталған автоуҙыш Волгоград, Керчь, Севастополь ҡалалары һәм Белогорск районы аша үтә. Башҡортостан ҡунаҡтары өсөн унда бай мәҙәни программа һәм төрлө экскурсиялар ҡаралған. Автоуҙышта ҡатнашыусылар 5 мең саҡрым юл үтеп, Өфөгә 22 июлдә ҡайтып етергә йыйына.\nУмартасылар быйыл мул уңыш алып һөйөнә\nБашҡортостанда пневмониянан вакцина һатып алыу биш тапҡырға артты\nБашҡортостан Ҡорбан байрамын ҡаршылай\nӨфөлә «Велосипедсы» операцияһы башланды\nРеспубликала юл-транспорт фажиғәләре арта\nБашҡортостанда 28 градусҡаса йылыта\n1 из 854\nХәйерле иртә, республика! - 03.08.20 Полилингваль белем\nХәйерле иртә, республика! - 31.07.20 Ҡорбан Ғәйете мөбәрәк булһын!\nДоброе утро, республика! - 30.07.20 Забота о здоровье\n«Хәбәрҙәр» Закир Шәрипов менән - 30.07.20\n«Хәбәрҙәр» Флүрә Мурзина менән - 29.07.20\n«Хәбәрҙәр» Алһыу Суфиянова менән - 28.07.20\nХК «Салават Юлаев» проведёт товарищеские игры с «Автомобилистом»\nПосле 14 летнего перерыва: «Башкирия» - серебряный призер первенства России по спидвею среди юниоров\nКулинарные старты: самый быстрый рецепт пирога с черной смородиной\nВ Уфе памятная стела города Трудовой доблести должна стать местом притяжения\nГлавный тренер ФК «Уфа» Вадим Евсеев о реформе Кубка России, проблемах ротации игроков\nУфимцы - лидеры по числу жалоб в социальных сетях, а у жителей Башкирии больше всего недовольства вызывают плохие дороги\nВести-24. Башкортостан - 03.08.20\nВести-24. Башкортостан 31.07. 2020\nВести-24. Башкортостан – 30.07.20\nВести-Башкортостан: События недели - 19.07.2020\nВ республики дети с орфанными заболеваниями начали получать дорогостоящие препараты\nСмотрите "События недели" в это воскресенье!\n«Давай поедем на трамвае...»: стихи уфимского поэта стали достопримечательностью Санкт-Петербурга\nВ Минздраве Башкирии сообщили о 23-ей погибшей от Сovid-19 в республике\nНовости районов: Сибай получил комплекс для ультразвуковых исследований высокого класса\nСкачайте себе баночку меда: Башкирия оцифрует рынок сладкого продукта\nСпасенный стригунок: как жеребенок стал полноценным членом большой семьи\nС 1 августа жителей Башкирии ждёт ряд изменений\nЖителей Башкортостана предупреждают об ухудшении погодных условий\nПосле сюжета "Вестей" о выселении из квартиры семьи с двумя детьми возбуждено уголовное дело\nБашкирия станет пилотным регионом по улучшению качества жизни\n7 из 4737\nБашҡортостанда 3-тән 7 йәшкә тиклемге балаларға айлыҡ аҡса түләү шарттары үҙгәрҙе\nӘгәр элек түләү алыу өсөн аҙ тәьмин ителгән ғаиләнең барлыҡ эшкә һәләтле ағзалары эшләргә йәки көндөҙгө бүлектә уҡырға тейеш булһа, хәҙер иһә был сикләү бөтөрөлдө. Хәҙер 3-тән 7 йәшкә тиклемге балаһы булған бөтә аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр ошондай түләү алырға хоҡуҡлы. Ата-әсәнең эшләп йәки уҡып...\nКоронавирусҡа ҡаршы көрәш туҡтамай\nБашҡортостанда киләһе аҙнанан спорт учреждениелары асыла, яҡын киләсәктә мәҙәниәт ойошмаларына ла йөрөргә мөмкин буласаҡ. Хөкүмәттәге Оператив кәңәшмәлә Радий Хәбиров мәҙәни, дини саралар уҙғарыуҙы рөхсәт итергә тигән тәҡдим яһаны. Оператив кәңәшмәне асып Радий Хәбиров медицина хеҙмәткәрҙәрен...\nБашҡортостанда урман янғындарына бәйле хәл көсөргәнешле булып ҡала\nШуға ла Радий Хәбиров бойороғо менән янғынға ҡаршы режим индерелде. Республика урмандарында хәүефле миҙгеле башланғандан алып 19 янғын теркәлгән. Ут сығыуҙың төп сәбәбе, кешеләрҙең һаҡһыҙлығына бәйле. Күрелгән зыян 134 мең һумдан ашыу. Урман хужалығы министрлығы республикала йәшәүселәрҙе урманда...\nРеспубликала эҫе көндәрҙе һалҡындар алмаштырҙы\nБөгөн күпселек райондарҙа иртән һауа температураһы ни бары 7 градус ҡына йылы ине. Айырым төбәктәрҙә хатта ҡырау ҙа төштө. Синоптиктар хәбәр итеүенсә, алдағы көндәрҙә яйлап йылыта башлай. Әммә тотороҡһоҙ һауа торошо, ямғыр яуыуы көтөлә. Рәсәй Гидрометүҙәгенең лаборатория мөдире Людмила...\nРәсәйҙә Хәтер һәм ҡайғы көнө билдәләнде\n1941-се йылдың 22-се июне таңында фашистик Германия ғәскәрҙәре иҫкәртеүһеҙ Советтар Союзына баҫып инә. 4 йылға һуҙылған яуҙа рәсми мәғлүмәттәр буйынса, 27 миллион кешенең ғүмере өҙөлөп, йөҙҙәрсә мең ауыл һәм ҡала ер менән тигеҙләнә. Башҡортостан ил азатлығы өсөн көрәшкә 700 меңгә яҡын ул һәм...\nШтрафтарҙың яңы төрө\nБашҡортостанда яңы штрафтар индереү тәҡдимен депутаттар Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың сираттағы пленар ултырышында тикшерергә ниәтләй. “Башҡортостан Республикаһының административ тәртип боҙоуҙар тураһындағы” кодексына үҙгәрештәр индереп ҡаланы төҙөкләндереү өлкәһендә ҡағиҙә боҙоусыларға ҡарата өҫтәмә...\nБөтә Рәсәй тынлыҡ минуты\nБыйылдан башлап 22 июнь, Хәтер һәм ҡайғы көнөндә, Бөйөк Ватан һуғышы башланыуға арналған берҙәм тынлыҡ минуты иғлан ителә. Ул ил буйынса бер мәлдә – Мәскәү ваҡыты менән - 12 сәғәт 15 минутта башлана. Фашист илбаҫарҙарының һөжүмен хәтергә алыу йәһәтенән ғәҙәттә бихисап мемориаль саралар...\nИҫерек водителдәрҙе иҫкәртеү\nБашҡортостан башлығы иҫерек водителдәрҙе асыҡлауҙың иҫкәртеү сараларын көсәйтергә өндәне. Был ҡарарҙы ул үткән аҙнала республикала теркәлгән ике аяныс фажиғә сәбәпле ҡабул итте. Бер нисә көн эсендә ике районда балаларҙы тапатыу осрағы – икеһендә дә руль артында иҫерек водитель арҡаһында – теркәлде...\nСиркәү, мәсеттәр ишектәрен аса\nБашҡортостанда 29 июндән ғибәҙәтханалар эш тәртибен асыҡ тәртиптә башлай ала. Республика башлығы белдереүенсә, конфессия лидерҙары дини учреждениеларҙы әкренләп халыҡ өсөн асыу зарурлығы тураһындағы фекерен еткергән. Был ҡарар рәсми теркәлергә тейеш. Радий Хәбиров сиркәү, мәсеттәрҙе 29 июндән...\nХөкүмәт кәңәшмәһе офлайн\nБашҡортостан Хөкүмәтенең 29 июндәге сираттағы кәңәшмәһе офлайн тәртиптә үтәсәк. Был тәҡдим менән Радий Хәбиров сығыш яһаны. “Коронавирус инфекцияһына ҡағылышлы хәлгә ҡарап эш итербеҙ. Видеокәңәшмә бәйләнешенең киләһе дүшәмбе офлайн ойошторолоуы ихтимал, был һәммәһе өсөн дә уңайлы буласаҡ”, тип...\nҠарасай-Черкесиянан ҡотлау сәләме\nКоронавирус инфекцияһы менән көрәшергә ярҙамға Ҡарасай-Черкес республикаһына юлланған Башҡортостан табиптары хеҙмәттәштәренә һөнәри байрам уңайынан ҡотлау сәләмен тапшырҙы. Видеояҙмала улар хеҙмәттәштәренә ихтирам һәм һөнәренә тоғролоҡ тойғоһон белдереп, тиҙ арала яңынан осрашыуға өмөттәр бағлай...\n19 июндә Өфөгә тәғәйен 450 евроконтейнерҙың беренсе өлгөләре килтерелде. Төбәк операторы яҡын киләсәктә башҡала мохтажлыҡтары өсөн 2749 контейнер алырға тейеш, шуларҙың 849-ы сүп-сарҙы айырып йыйырға иҫәпләнгән ҡаҡшамаҫ конструкциялы евроконтейнер. Яңы һатып алынған евроконтейнерҙар элеккеләре...\nСовет майҙанындағыға алмашҡа яңы парковка\nБилдәле майҙанда яңыртып ҡороу эштәре башланыу сәбәпле Өфөлә 1000 урынлыҡ автомобиль ҡуйыу урынын төҙөү саралары барлана. Башҡала хакимиәтенең “Башинформ” агентлығына биргән мәғлүмәте буйынса яңы объект Ленин, Октябрь революцияһы, Цюрупа һәм Пушкин урамдары киҫелешендә планлаштырыла. Йәйәү барып...\nБашҡортостан “Хәтер” акцияһында\nРеспубликаның мәҙәниәт министрлығы белдереүенсә, 22 июндә Башҡортостан “Ҡайғы һәм хәтер” көнө уңайынан үткәрелгән “Бөйөк илдең бөйөк киноһы” акцияһында ҡатнаша. Был көндө башҡала халҡы һәм ҡунаҡтар өсөн “Мир” сауҙа һәм күңел асыҡ үҙәге парковкаһының өсөнсө ҡатында автокинотеатр эшләй. Күсмә залда...\nАғиҙел үҙәгендә “Ағиҙел тулҡындары”\nРеспубликаның иң йәш ҡалаларының береһендә күмәк ял һәм аралашыу даирәһе – заманса йәмәғәт биләмәһе барлыҡҡа киләсәк. Был хаҡта Республика башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә яҙҙы. Совет модернизмы стилендәге парк проекты 45 миллион һумлыҡ федераль грант отто. Төҙөлөштө 2021 йылдың...\nҠуртымға – велосипед\nӨфөлә прокатҡа велосипед биреү сервисы эшләй башланы. Велошеринг проекты хакимиәт башлығы Өлфәт Мостафин үткәргән инвестиция сәғәтендә раҫланып ҡалала яҡлау тапты. Тәүге велосипед ҡуйыу урындары Беренсе май урамында, фитнес үҙәге эргәһендә һәм Мостай Кәрим исемендәге скверҙа барлыҡҡа килде. ...\nСиттән тороп имтихан тапшырыу өсөн яңы платформа\nӨфө программистары ситтән тороп имтихан тапшырыу өсөн яңы платформа уйлап тапҡан. Программа Рәсәйҙең тиҫтәләгән уҡыу йортонда ҡулланыш тапҡан да инде. Белем биреү платформаһы уҡыусы һәм педагогҡа яйлы онлайн режимда бер-береһен аңларға, һөнәрен күрһәтергә мөмкинлек бирә. Пандемия осоронда был...\nӨфөлә сираттағы автосалондарҙың береһендә ғауға ҡупты\nМатур рекламаға ышанып алданған клиенттар ғәҙеллек эҙләп дилер ишеген шаҡый, асылмағанын емереп тә инә. Тишек кәритәгә ултыртыусы “Баш Карт” компанияһы хеҙмәткәрҙәре беҙҙең ижади төркөмгә лә ташланыуҙан ситһенмәне. Матур вәғәҙәләр менән кешене күндереп өйрәнгән менеджерҙар алданған...\nРеспубликала изоляция режимы йомшартыла\n22 июндән фитнес үҙәктәр үҙ ишектәрен аса. Шулай уҡ балалар һауыҡтырыу лагерҙары, санаторийҙар ҙа эш башлаясаҡ. Был хаҡта төбәк етәксеһе Радий Хәбиров хәбәр итте. Шул уҡ ваҡытта санитар талаптар тураһында ла оноторға ярамай. Наталья Николаева бер-нисә йыл рәттән балалар...\nБашҡортостанда йәнә һыуыта\nИюнгә хас булмаған температура – республиканың ҡайһы бер райондарында термометр бағанаһы төндә 1 генә градус йылылыҡты күрһәтеүе ихтимал. Көслө яуым-төшөм көтөлмәй. Синоптиктар 19-20 июнгә һауа торошона күҙәтеү яһаны. Йома төбәктә көн яуым-төшөмһөҙ булыр тип фаразлана. Ел төнъяҡтан төндә...\nЮл ҡағиҙәләрен тупаҫ боҙоусыларға ҡаршы\nЮХХДИ-ның төбәк идаралығы башлығы Динар Ғилметдинов республикала махсус операция башланыуы тураһында хәбәр итә. Ул юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен тупаҫ боҙоуҙы иҫкәртеүгә йүнәлтелә. “Бурыслы” операцияһы ҡағиҙә боҙоусыларға язаның ҡотолғоһоҙ икәнен хәтерләтә. Махсус операция 24 июнгә тиклем бара. ...\n“Һөт кухняһы” биләмәләрен киңәйтә\nРеспубликала тиҙ арала киң таралыш алған аҙыҡ тәьминәте хәҙер төбәктең төнъяҡ-көнсығыш тарафтарында ла эш башлай. Был хаҡта республиканың сауҙа һәм ҡулланыусы мәнфәғәттәрен яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Алексей Гусев социаль селтәрҙәге сәхифәһендә хәбәр итә. “Һөт кухняһы” төҙөлөшөнә...\n“Хәтер шәме” онлайн ҡабыҙыла\nЙыл да 2 июндә илдә “Хәтер шәме” Бөтә Рәсәй акцияһы ойошторола. Пандемия сикләүҙәре сәбәпле быйыл был сара яңыса, йәғни, онлайн үтә. Һуғышта һәләк булған яугирҙәр иҫтәлегенә Акция сайтында “шәм ҡабыҙырға” мөмкин. Ошонда уҡ дәүләтебеҙҙең ҡайһы ҡалаһы нисек һуғыш ҡаршылағаны тураһында тарихи...


Ирек Ялалов: «Өфөлә әүҙем төҙөлөш дауам итә» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИрек Ялалов: «Өфөлә әүҙем төҙөлөш дауам итә»\n15:49, 27 декабря 2011 Иҡтисад\nӨфөлә ҡала хужалығы һәм социаль өлкә тармаҡтарында тотороҡло эшмәкәрлек алып барыла. Был хаҡта ҡала хакимиәтендәге бөгөнгө матбуғат конференцияһында Өфө мэры вазифаһын башҡарыусы Ирек Ялалов хәбәр итте.\n— Өфөлә иҡтисади эшмәкәрлектең бөтә төрҙәрендә лә сәнәғәт производствоһы индексының үҫеше күҙәтелә. Тейәлгән продукция күләме 460 млрд һумдан ашты. Ғинуар-сентябрҙәге инвестициялар күләме – 45,4 млрд һум, — тине Ирек Ялалов. — Өфөгә инвестицияларҙы әүҙемерәк йәлеп итеү өсөн ҡаланың инвестицион күркәмлеген арттырыу буйынса ҙур эштәр башҡарыла. Бөгөн Башҡортостандың баш ҡалаһында дөйөм инвестициялар күләме 90 млрд һумдан ашыу суммаға тиң 70 программа тормошҡа ашырыла. Был бихисап яңы эш урындары булдырырға мөмкинлек бирәсәк.\nӨфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы һүҙҙәренсә, ҡалала төҙөлөш әүҙем бара. Быйыл 11 айҙа 554 мең кв. метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған. Был уҙған йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда 16,6 процентҡа күберәк. Ағымдағы йыл аҙағына тиклем был һанды 700 мең кв.метрға еткереү планлаштырыла. Сафҡа индерелгән торлаҡ күләме буйынса Өфө миллионлы халҡы булған ҡалалар араһында бишенсе урында килә.\nБалалар баҡсаһы төҙөлөшөнә ҡалала ҙур иғтибар бирелә. Әле биш яңы балалар баҡсаһы сафҡа индерелгән. Йыл аҙағына тиклем 220 урынға иҫәпләнгән тағы бер балалар баҡсаһы төҙөлөп бөтөргә тейеш. Бик күп социаль объекттар реконструкцияланды. Был йүнәлештәге эштәр ҙә дауам ителәсәк.


Внимание, проблема! Новости в Уфе » Страница 43\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Страница 43\nЕтем бала күңелендә нимә бар?\nМахсус бит / Проблема // 28-05-2011, 11:47\nӘлшәй районында туғыҙ йәшлек малай аҫылынып үлде\n13 майҙа республиканың Әлшәй районындағы Чайкин утарында ҡот осҡос хәл була – туғыҙ йәшлек малай аҫылынып үлә. Был малайҙы Вилдановтар ғаиләһе бер нисә йыл элек патронат тәрбиәгә алған булған. Сабыйлыҡтан да сыҡмаған Илья Майданниктың үлеме буйынса төрлө имеш-мимештәр тиҙ арала таралып, интернет селтәрен дә, башҡа киң матбуғат сараларын да тултырҙы. Кемдер фажиғәлә малайҙы тәрбиәгә алған ғаиләне, кемдер мәктәпте ғәйепләне. Алдан уҡ шуны әйтке килә: кемгәлер ғәйеп тағыу менән шөғөлләнеү журналистар компетенцияһында түгел. Бындай хәлдәрҙә һуңғы һүҙҙе тикшереү органдары хеҙмәткәрҙәре генә әйтә ала....\nҠасан электр уты килеп етер?\nМахсус бит / Проблема // 21-05-2011, 09:51\nУтһыҙ ултырған ауылдар юҡ, тип уйлайһығыҙҙыр әле. Ә бына беҙҙең Әбйәлил районы үҙәге Асҡарҙа бар. «Көнсығыш – 2» биҫтәһе ул. Бында 50 – 60-лап йорт бар, 2-шәр, 3-әр, хатта 5-әр балалы ғаиләләр йәшәй. Яныбаевтар, Зәйнуллиндар, Сафуановтар, Вәлиуллиндар һ.б. унар йыл шәм менән көн күрә. Ярай, ҡайһы бер хәллерәк ғаиләләр генератор кеүек нәмә һатып алып, төнгө сәғәт 12-гә тиклем лампочка яндыра....\nЧемпион Финляндия һәм һыуһыҙ Баҙал\nМахсус бит / Проблема // 21-05-2011, 09:42\nйәки Ҡасандыр һыуҙан ҡасҡан бөрйәндәр бөгөн нисек һыуһыҙ йәшәй?\n“Беҙ, Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылындағы Баҙал биҫтәһендә йәшәүселәр, ауыр хәлебеҙҙе аңлатып, хат яҙырға булдыҡ. 2011 йылдың 11 мартынан алып бөгөнгәсә беҙҙә һыу юҡ. Ҡасанға тиклем был хәл дауам итер? Өс ай халыҡ үҙ аллы шәхси транспортында һыу ташып эсергә мәжбүр. Тик барыһы ла машиналы түгел бит әле. Бик ауыр хәлдә ҡалған ауылдаштарыбыҙ бар. Һыу эсер өсөн генә түгел, балаларҙы йыуындырыу, кер йыуыу, ихаталағы малдарҙы тәрбиәләү, йәшелсә-емеш үҫтереү өсөн дә кәрәк....\nМахсус бит / Проблема // 14-05-2011, 12:37\nРәсми мәғлүмәттәр буйынса, быйыл талпандарҙың һаны ике тапҡырға кәмегән. Тик шуныһы – улар араһында инфекция йөрөтөүсе бөжәктәр ике тапҡырға артып киткән.\nБөгөн Башҡортостанда 2066 кешегә талпан ҡаҙалған. Талпан һөжүменә дусар булғандарҙың 676-һы – балалар. Кешеләрҙә табылған бөжәктәрҙең 56-һы инфекциялы. Шөкөр, уларҙың береһе лә кешеләргә зарар килтереп өлгөрмәгән.\nБелгестәр, табиптар тәбиғәт ҡосағында йөрөгәндә талпандар хаҡында онотмаҫҡа, уларҙан һаҡланырға саҡыра....\nЭсмәйенсә лә йәшәргә була\nМахсус бит / Проблема // 10-05-2011, 10:15\nТелевизорҙан күрһәтеүҙәренсә, иң күп эсеүселәр Рәсәйҙә икән. Балаларҙы ла индереп, һәр йән башына 16 – 19 литр спиртлы эсемлек тура килә.\nБыл бит магазиндан һатылғандары ғына. Көмөшкә һәм йәшереп кенә ҡулдан һатылған иҫерткес эсемлектәр магазинда һатылғандарҙан да күберәк бит. Йән башына кәмендә утыҙ литрҙан артығыраҡ килеп сығалыр....\nМахсус бит / Проблема // 10-05-2011, 10:14\nБеҙ йәшәгән Аҙау ауылы Архангел районының төпкөлөндә урынлашҡан – Белорет районы менән сиктәш йәшәйбеҙ. Уның эргәһенән Инйәр йылғаһы аға. Яҙын, боҙ тығылһа, ауылды һыу баҫа. Ауыл эргәһенән тимер юлы үтә. Шунлыҡтан мал аҫрауы ауыр – поездан тапала. Һыйыр малын 4 – 5 саҡрым араға – урман-тауға ҡыуабыҙ, сөнки ҙур яландар, көтөүлектәр юҡ. Һыйыр аҫраусылар һаны кәмей....\nБалыҡтар ҡырылыуына беҙҙең вайымһыҙлыҡ ғәйепле\nМахсус бит / Проблема // 10-05-2011, 10:11\nйәки «Балыҡ, ҡап-ҡап!» тип һамаҡлап, айҙар буйы буш ултырырға тура килмәгәйе\nБорон беҙҙең ата-бабайҙар балыҡтар һәләк булмаһын өсөн ҡышын йылға-күлдәргә мәке уйырға бөтә ауыл менән сыҡҡан. Был үҙенә күрә бер йола, матур бер сара ла булған. Һәр йолала быуындан-быуынға күсеп килгән тәрән аҡыл, мәғәнә ята. Ана шуға ла йолаларҙы онотоу бер ваҡытта ла яҡшы тамамланмай. Һуңғы йылдарҙа мәке уйылмағанлыҡтан һауаһыҙ интеккән балыҡлы ҡышҡы күл мәсьәләһен «күл яныуы» тип тә атайҙар. Балыҡлы күлдәр ауылдарҙа ғына түгел, баш ҡалала ла бар. Халыҡ унда ҡармаҡ тотоп ултырырға бик яратһа ла, дөйөм файҙа өсөн ниндәйҙер эш башҡарырға атлығып тормай....\nҺыраһыҙ байрам файҙаһыҙмы?\nМахсус бит / Проблема // 30-04-2011, 17:17\n«Салауат Юлаев» командаһының еңеп, Гагарин кубогын алған көнө Башҡортостан халҡы өсөн иҫтәлекле бер дата булып ҡаласаҡ.\nХоккейҙы мин дә ҡыҙыҡһынып ҡарайым, һәр бер уйынды ҡалдырмаҫҡа тырыштым. Ә инде юлаевсылар еңгәс, шатлығым эскә һыйманы. Ошо ҡыуаныстан ҡыҙҙар менән Салауат Юлаев һәйкәленә барып килергә булдыҡ....\nМахсус бит / Проблема // 30-04-2011, 17:14\nҺәр көн иртән тороп, эшкә юлланғанда подъезд төбөндә әллә йоҡоһонан уянып сыҡҡан, әллә инде бөтөнләй йоҡламаған, күҙҙәре шешенеп бөткән кешеләргә тап булам. Меҫкен хәленә төшкән, асарбаҡҡа оҡшап торған был кешеләр араһында йәш кенә егет һәм ҡыҙҙарҙың күп булыуы бөтөнләй аптырата. Улай ғына ла түгел, ҡотто осора. Ҡалтырана-ҡалтырана, аҡса һорайҙар бит әле, етмәһә!...\nАртҡа 1 ... 39 40 41 42 43 44 45 46 47 ... 48 Алға


Республиканың хөрмәтле кешеләре юғары наградаларға лайыҡ булды\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов беренсе дәрәжә А лександр Невский ордены менән наградланды. "Милли хәүефһеҙлекте тәьмин итеүгә индергән өлөшө өсөн" юғары награда республика башлығына ошо көндәрҙә БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың башҡорт парламентына 10 йыл тулыуына арналған тантаналы йыйылышында тапшырылды.\nҺәм был Башҡортостан Президенты лайыҡ булған берҙән - бер\nнаграда түгел. Закондар сығарыу өлкәһендә уңышлы эшләүе өсөн Мортаза Рәхимовҡа Рәсәй Дәүләт Думаһының юғары наградаһы - Почет грамотаһы һәм күкрәккә тағыла торған алтын билдә тапшырылды. Шулай уҡ Башҡортостан Президенты дәүләт тө ҙөлөшөнә һәм парламентаризм үҫешенә индергән фиҙакәр хеҙмәте өсөн беренселәрҙән булып БР Дәүләт Йыйылышының юғары наградаһы - быйылғы йылдың ғинуар айында раҫланған Почет грамотаһы менән наградланды.\nЗакондар сығарыу өлкәһендәге фиҙакәр хеҙмәттәре өсөн РФ Дәүләт Думаһының Почет грамотаһы шулай уҡ БР Дәүләт Йыйылышы Комитетының закондар сығарыу, дәүләт төҙөлөшө һәм суд - хоҡуҡ һорауҙары буйынса рәйесе Марат Харисов һәм республика парламентының мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт, тури зм һәм йәштәр эштәре буйынса Комитет рәйесе Рафаил Мирсаевҡа тапшырылды.\nЕңеүҙең 60 йыллығы алдынан башҡорт парламенты рәйесе Константин Толкачев маршал Жуков миҙалы менән наградланды.