Өлгөһө буйынса эште яҡтар договор килешеү була. Яҡтарҙың килешеүе буйынса эштәре өсөн ғариза - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nЫсынлап та барыһы ла ҡатмарлы\nРәсәй граждандар менән эшләү процедура үтеүе һәр исем аҫтына тиерлек 'өсөндөр'Йыш ҡына был теләге буйынса эшләнгән, әммә булды һәм башҡалар. Килешеү буйынса, беҙ бөгөн эштән китеү яғын ҡарай. Ҡушымта өлгөһө, үҙенсәлектәренә тейешле иғтибар бирелмәне һәм беҙҙең хеҙмәт мөнәсәбәттәре принциптары буласаҡ һорауҙарға туҡталалар. Дөйөм алғанда, был артыҡ ҡатмарлы түгел, хеҙмәткәрҙәр өсөн расклад.\nӘммә эш шарттары һәм үҙенсәлектәрен иҫәпкә күп кенә эштәрҙе үтәргә тура килә.\nХеҙмәт мөнәсәбәттәре рәсәй хеҙмәт кодексы менән көйләнә.\nМәҫәлән, текст табынған\nБеҙ тап уны ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап яҙырға бөтә. Кодексының 78-се статьяһы буйынса килешеү яҡтары мөмкинлеге булған эштәр. Унда әйтелеүенсә, эш биреүсенең һәм һәр ваҡытта буйһонған мөмкин. ғәмәлдәге ҡарар килешеү өҙөлә ободком согласию. Шул уҡ ваҡытта, был эште килешеү буйынса килешеү ярамай яҡтан мәғәнәле өлгөһө тип атала. Һәр етәксе үҙенең хеҙмәткәрҙәре һәм уның шарттарына риза булған осраҡта, ул элекке эше менән китте. Иғтибар итергә кәрәк, тигән идеяны тормошҡа ашырыу мөмкинлеген күрһәтергә теләсә ҡайһы ваҡытта РФ НК.\nБыл терминдың ҡулланырға мөмкинлек бирмәү өсөн шарттар ғәмәлдә теләһә ниндәй эштән азат ителә.\nШулай итеп, уны ҡулланырға рөхсәт рәсәйҙә отпуск, декрет больничный йй. Хатта күҙҙәре һынау срогы осоронда бындай схема.\nЭш биреүселәр хеҙмәткәрҙәренең формалары ҡуйылһа һәм ҡуйылған маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ғариза бирергә мөмкин.\nБындай сара хеҙмәт ҡануниәтендә ҡаралған. Хеҙмәткәр йыш ҡына практикаһын ойоштороу тора. Хеҙмәт мөнәсәбәтен туҡтатырға уны ҡулланыу өсөн, бүләк өсөн шарттар билдәләй. Шулай уҡ эш тәҡдим итә ала, әммә отставкаға китте. осраҡта, мөрәжәғәт тейешле шарттар күрһәтеү, улар тәҡдим менән хеҙмәт килешеүен туҡтатырға. Ни өсөндөр был яҡтарҙың килешеүе буйынса граждандар ғаризаларын? Бының өсөн сәбәптәр күп булды. Быға сәбәп менән уларҙың араһында булған мөнәсәбәттәрҙе өҙөү өсөн, өсөн эш биреүселәр һәм хеҙмәткәрҙәр өсөн тейешле. Беренсе осраҡта, граждандар, ҡағиҙә булараҡ, киләһе осрашыуҙың сценарийы менән: әгәр операция эҙемтәләрен начальнигы аҫтында үҙен тәҡдим итә, йәғни был түбәндәге хәлдәр менән бәйле йыш ҡына: идеал, әйтеп үтеүебеҙсә, хеҙмәткәрҙең үҙ теләге буйынса китергә тейеш. Шулай уҡ, килешеү буйынса эш менән киткән яҡтан ла була. Хәҙер эштәрҙе ентекләберәк ҡараны. Яҡтарҙың килешеүе буйынса эштәр нисек бара? Был процедураны бер-бер артлы саралар үткәреү өсөн түбәнерәк булды. Бигерәк тә әгәр һеҙ ғәмәлдәге ҡануниәтте аңлатыу. Һәм бына бөтә Тойола, ауыр йәки үҙенсәлекле бер нәмә. ғөмүмән, был һорау буйынса шәхси мөнәсәбәте менән айырылып операция аҙ тарҡалды. Әммә йыш ҡына етди документтар менән эш осрашыуы. Әгәр хеҙмәткәрҙәре башланғысы менән һәм шунда барасыз, һеҙ буласак килешеүгә килә алмай. Хәҙер беҙ эштәре буйынса килешеү төҙөлгән килешеү яҡтан өлгө булырға тырыша. Бөтә документ яҙып бирә принципҡа ҡарап. Тейешле запрос ебәреү өсөн тәғәйен формаһы юҡ. Шуның өсөн, булған проблемаларҙы хеҙмәткәрҙәре ғариза яҙған. Был бөтөнләй аңлашылмай ла бит, дөрөҫ кеүек бурыстарҙы тормошҡа ашыра. Ышаныс менән әйтергә мөмкин, - тип үҙенең яҙмаһы күрһәтеләсәк өҫтәмә төрҙәрен һәм иҫкәртеү булырға тейеш. Мәҫәлән, принтерҙа баҫтырып алырға йәки ҡулдан яҙылған. Электрон формала бирелгән ғариза һәм граждандар йыш ҡына йышыраҡ. Был механизмдар урыны бар, ләкин уның менән файҙаланырға тәҡдим ителә. Бит өсөн, иҫбат итеү өсөн факттар проблемалы хәбәрҙәр булыу - бәлки, электрон почта хеҙмәткәрҙәре ҡулланған оҙайлы ваҡыт эсендә күрһәтелде. Был осраҡта һәм тәртип боҙған килешеүҙе өҙөргә була. Мәғәнәле эштәр менән килешеү яҡтан өлгө була алмай. Сөнки килешеү, ҡағиҙә булараҡ, индивидуаль.\nБыға уның һәм хеҙмәткәр араһындағы килешеү сағылдыра.\nШулай итеп, бындай мәғлүмәт бөтөнләй башҡа төрлө документтар. Әммә документ берҙәм структура булып ҡала. Нисек инде беҙ һөйләргә, форматындағы документтар өсөн берҙәм ҡараш юҡ.\nӘммә шарттар үтәлмәгән өсөн йәшерен яҙыу отставкаға тураһында һорауҙар тәҡдим ителде.\nБынан тыш, документ күрһәтергә тейеш документтар исемлеге төп өлөшөнән һуң, һыу сарыф запрос.\nТик йыш ҡына улар юҡ.\nҺәм шулай булһа, был пункт бассейнда.\nБыл эште килешеү буйынса рәсәй яғында (беҙҙең иғтибар килешеү өлгөләре тәҡдим ителгән), ҡайһы бер түләүҙәр. Әммә йыш ҡына өҫтәмә компенсация тураһындағы һорау тыуа.\nДөйөм алғанда, үҙ-ара килешеү мөнәсәбәте закон буйынса компенсация түләү һәм башҡа стимул өсөн мотлаҡ рәүешендә тарҡалыуы.\nШул уҡ ваҡытта, хеҙмәткәрҙәргә өҫтәмә аҡса талап ала. Һәм был-нормаль.\nЙәки эш шарттары тәҡдим итә тәҡдимдәр ҡабул итә ала.\nШуға ҡарамаҫтан, ҡайһы бер хеҙмәткәрҙәр һәр саҡ аҡса платиться. Әгәр ҙә яҡтар килешеүе буйынса компенсацияны ла күҙ уңында эштән китеү тураһында килешеү өлгөһө. Башҡа бер ни талап итергә ярамай, әгәр хеҙмәткәр хеҙмәт килешеүен төҙөү һәм башҡа эштә эшләүҙе күҙ уңында йәки туҡтатыу тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла. Бар яҡтан тарҡатыу буйынса килешеү өсөн ғариза өлгөһө, беҙҙең иғтибар күрһәтә. Был ябай шаблонға, ул үтәлмәү, булыу документтар тәшкил итә, конкрет осраҡта тап килер өсөн. Хеҙмәт мөнәсәбәттәрен туҡтатылған осраҡта, эш биреүсе хеҙмәткәрҙең хеҙмәт кенәгәһендә был хаҡта билдәһе ҡуйылған булырға тейеш. Был осраҡта, ул ТК РФ кәрәк 77-се статьяға һылтанған түгел, ә 78 мәҡәләләр. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса килешеү формаһы яғынан инеү урыны бушата, хеҙмәт кодексының 77-се статьяһының 1-се пункты'. Яҡшы ҡулланып уны булдырмау һәм багов проблеманы.\nКилешеү төҙөү ҡатмарлы түгел, сөнки был яҡтан тәрбиәләү буйынса эштән китеү тураһында ғариза өлгөһө.\nДөйөм килә аңлауы ауыр.\nАтап әйткәндә, әгәр шулай көтөлмәгәндә башланғысы булды.\nОтработка күп һорау тыуҙыра. Хеҙмәт килешеүен өҙөү булып эшләй, хеҙмәткәрҙәр инициативаһы буйынса, был көндө 14 биләй. Был законлы талаптар. Тест ҡаралған рәсәй федерацияһы ҡануниәтенең мотлаҡ түгел. Йыш ҡына уның ғына түгел бар. Әммә был хоҡуҡҡа эйә компоненттарын талап иткән эш. Нисек инде беҙ һөйләргә, тәжрибә, ғәҙәттә, ташлана. Был экономик ваҡытын, көсөн һәм аҡса яғынан. Килешеү бушатыу буйынса күҙаллауына яҡта булғанығыҙ бармы? Документтар өлгөһө, бирергә тейеш булыу хеҙмәткәрҙәренә иғтибар күрһәтергә. Был осраҡта, 2-се формаһы-НДФЛ булыуы мотлаҡ түгел. Ләкин ул, ҡағиҙә булараҡ, шулай бирҙе, тип хәҙер инде элекке хеҙмәткәрҙәренән талап итә лә, кәрәк булһа, тейешле сертификат булмай.\nХәҙер аңлашыла, сөнки килешеү буйынса башҡарылған эштәр.\nДоговорының типовой юғары булыуын күрһәтә. Был ғәмәл бер ниндәй ҙә һорау тыуҙыра һәм үҙенсәлектәре. Ә ысынында, дөрөҫ ҡарашта булыуы һәм ваҡытында хәл итеү бер нисә көн эсендә юҡҡа сығарырға мөмкин. Иң мөһиме-алдан тейешле шарттарының килешелгән булыуы һәм уларҙың власы менән мөнәсәбәттәрен килешеү теркәү өсөн туҡтатты.


Башҡортостан педагогы «Рәсәйҙең йыл уҡытыусыһы-2011» исеменә дәғүә итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан педагогы «Рәсәйҙең йыл уҡытыусыһы-2011» исеменә дәғүә итә\n16:13, 22 сентября 2011 Йәмғиәт\n«Башҡортостан Республикаһының йыл уҡытыусыһы-2011» титулын яулаған Евгений Ромадов «Рәсәйҙең йыл уҡытыусыһы-2011» бөтә Рәсәй конкурсында төбәк данын яҡлаясаҡ. Был юлы Рәсәй педагогтарын Тула ҡалаһы ҡабул итә, сөнки абсолют еңеүсе исеменә былтыр Тула өлкәһенән биология һәм химия уҡытыусыһы Андрей Ғарифйәнов лайыҡ булғайны.\nЯрышта 75 уҡытыусы ҡатнашасаҡ, шуларҙың 15-е – ир-егеттәр.\nХәтерегеҙгә төшөрәйек, конкурс өс турҙан тора. Беренсеһендә барлыҡ ҡатнашыусылар ҙа үҙ көсөн һынап ҡарай, икенсеһендә – лауреаттар (15 кеше), өсөнсөһөндә конкурс еңеүселәре ярыша (биш кеше).\nПедагогик оҫталыҡ конкурсы смотрын асыу тантанаһы 24 сентябргә билдәләнгән, ошонда уҡ беренсе тур үтәсәк. Икенсеһе иһә Мәскәүҙә ойошторола. «Рәсәйҙең йыл уҡытыусыһы-2011» 22-се бөтә Рәсәй конкурсының абсолют еңеүсеһе 5 октябрҙә, Халыҡ-ара уҡытыусылар көнөндә, иғлан ителәсәк.\nБашҡортостан вәкиле Евгений Ромадов Туймазы ҡалаһының 1-се гимназияһында тарих һәм донъя мәҙәниәтенән уҡыта. Ул Башҡортостан пединститутын (әле М.Аҡмулла исемендәге БДПУ) тамамлаған. Мәктәптә 14 йыл эшләй. Үҙе әйтеүенсә, һәр ваҡыт уҡытыусы булырға хыялланған.


Ҡаҙансы ауыл Советы (Баҡалы районы) — Башҡорт Википедияһы\nҠаҙансы ауыл Советы — Баҡалы районы составында булған, 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452651. ОКАТО коды — 80207822000. Иҫке Кәстәй ауыл Советы менән берләштерелә.\nҠаҙансы, Весёлая Поляна, Фёдоровка, Юрмый ауылдары.\n1987 йылда Ҡаҙансы ауыл Советынан Иҫке Әзмей ауыл Советы бүленеп сыға 4 н.п. (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 11.12.1987 N 6-2/478-се «Баҡалы районының Иҫке Әзмей ауыл Советын булдырыу тураһындағы» Указы).\nБашҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы ҡарар итә:\n1. Баҡалы районында Иҫке Әзмей ауыл Советын ойошторорға, административ үҙәген Иҫке Әзмей ауылында урынлаштырырға.\n2. Иҫке Әзмей ауыл Советын составына түбәндәге тораҡ пункттарын индерергә: Галиуллинка ҡасабаһын, Нарат-Соҡор, Николаевка һәм Иҫке Әзмәй ауылдарын, Был ауылдарҙы Баҡалы районының Ҡаҙансы ауыл Советы составынан сығарырға.\n3. Иҫке Әзмей ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.\nБашҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 6). Баҡалы районы буйынса а) түбәндәге юлдар бар:\nд) «Иҫке Кәстәй» атамаһын һаҡлап, Иҫке Кәстәй һәм Ҡазансы ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Иҫке Кәстәй ауылында урынлаштырырға.\nҠаҙансы ауыл Советының Ҡаҙансы, Весёлая Поляна, Фёдоровка, Юрмый ауылдарын Иҫке Кәстәй ауыл Советы составына индерергә.\n2008 йылда түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Яңы Урсай ауыл Советы, Иҫке Әзмей ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡаҙансы_ауыл_Советы_(Баҡалы_районы)&oldid=835705 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:03 1 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Юҡҡа сыҡҡан туйҙар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Юҡҡа сыҡҡан туйҙар\nЮҡҡа сыҡҡан туйҙар 16.11.2016 // Социаль мәсьәлә\nТабында һүҙ туй тигән оло ғүмер байрамына барып ялғанды. Беҙ йәшәгән алты-ете йорт ихатаһында һуңғы шундай сараның тап бер йыл элек уҙғанын хәтерләнек. Ҡарлы һыуыҡ көн булыуға ҡарамаҫтан, күрше подъездан еңелсә генә кейенгән кәләш менән кейәүҙең кабриолетҡа – асыҡ еңел машинаға – ултырып, ЗАГС-ҡа никах теркәтергә ҡуҙғалып киткәнен тәҙрә аша йылмайып ҡарап тороп ҡалғайныҡ...\nӘ яҡындарыбыҙ тормошонда ҡасан һуңғы тапҡыр туй уҙҙы һуң әле? Үткән йыл сентябрҙә ике туған ҡустымдыҡына барғайным. Ҡыҙымдың ауылдағы бер әхирәте декабрҙә кейәүгә сыҡҡайны. Һәм... вәссәләм. Йылдан ашыу башҡа бер туғандың да шундай байрам уҙғарыуы хәтергә төшмәйсе. Ошо осорҙа тап кейәүгә сығыр йәштәге ҡыҙым да мәктәптәге класташтары, уҡыу йортондағы төркөмдәштәре, бергә эшләгән әхирәттәре-дуҫтары араһында кемдеңдер туй үткәреүен бер ҙә генә телгә алманы.\nБыл ниндәй сәйер күренеш ул? Ниңә хәҙерге йәштәр ғаилә ҡорорға ашыҡмай? Тормош ауырмы? Тәүҙә аяҡҡа баҫайым тип уйлаумы? Әллә, киреһенсә, еңелме – ғүмерлек юлдаш кәрәкмәйме? Егеттәргә – магазин тулы ярымфабрикат ризыҡтар, уларҙы мультиварка, тулҡынлы мейес бешерә... Керҙе машина йыуа... Ҡыҙҙарға автомобилле егеттәргә инәләһе түгел – үҙҙәре рулгә ултырҙы...\nӘммә шул уҡ ваҡытта ҡайҙа ҡарама парҙар законлы никахһыҙ бергә йәшәп ята. Ярай инде бер нисә тапҡыр ауыҙы бешеп, өрөп ҡабырға өйрәнгән, ҡартайып барған ҡатын менән ир булһа... Юҡ шул, егермеһен яңы тултырған йәш ҡыҙ менән егет.\nӘ бит күңеленән генә ул ҡыҙҙың барыбер аҡ күлдәк кейеп, шаулатып туй үткәргеһе килә. Ир-егет өсөн паспорттағы штамп әллә ни әһәмиәтле булмаһа ла, ҡатын-ҡыҙға был бик мөһим! Уның аңы тәбиғәттән ир арҡаһына ышыҡланып, ғаиләле булып көн итеүгә яраҡлашҡан. Юҡҡамы ни, һорау алыуҙар буйынса, никахһыҙ йәшәгәндәр араһында күпселек ир-ат үҙен – буйҙаҡ, ә ҡатын-ҡыҙ, киреһенсә, кейәүҙә һанай.\nЛәкин был никахһыҙ ҡыҙ, ошо хәленә риза булмаһа ла, өндәшмәй генә егетенә йәбешеп көн күреүен дауам итә. Хатта эшләмәгәненә, эскәненә, ҡул күтәргәненә лә түҙә, сөнки кәрәкмәй тип йәрен урамға сығарып ебәреүе булыр, шунда уҡ уны икенсе бер ҡатын-ҡыҙ тап итеп, етәкләп алып китәсәк. Унан инде “мин ғорур” тип йәшәргә генә ҡала...\nҒәжәп, статистика киреһен һөйләһә лә, йәш кешеләр араһында ҡыҙҙарға егеттәр етешмәй. Ә бит 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтарынан күренеүенсә, илдә 1000 иргә 1160 ҡатын тура килһә лә, 29 йәшкәсә ирҙәр күберәк. Ә ауыл ерендә хатта – 40 йәшкәсә! Шунан ғына был һан тигеҙләшә, сөнки 40 – 50 йәштәрҙә көслө зат күберәк вафат була. Барыбер 15 – 59 йәшлек дүрт ир-атҡа 15 – 39 йәшлек өс ҡатын тура килә, ти.\nШулай икән, кейәүгә сығам тигән ҡыҙҙарға тигәндәре ҡайҙа һуң? Бәлки, һан булһа ла, сифат аҡһайҙыр? Хәҙерге гүзәл затҡа күҙ һалайыҡ: уҡый ҙа, эшләй ҙә, машинала ла йөрөй, фатиры ла бар. Өҫтәүенә, үҙенең өҫ-башын тәрбиәләп, ҡиәфәтен “өф” итеп кенә тора. Ундайҙарҙың көслө затҡа талаптары ла шуға ярашлы. Аҡса эшләй белмәгән, тырышмаған, яуапһыҙ кеше менән тормошон бәйләгеһе килмәй уларҙың. Ҡыҫҡаһы, үҙенең социаль ҡатламынан эҙләйҙәр парын.\nӘ егеттәр... йә вахта ысулы менән ҡырға йөрөп эшләй, йә ата-әсәһе өйөндә эсеп ята, йә компьютерҙа уйнай. Таныштар, туғандар араһында ситкә аҡса таба киткәндәрҙе, эскелек һаҙлығына батҡандарҙы үҙегеҙ ҙә һанап ҡарай алаһығыҙ. Онлайн уйындарға килгәндә, Федераль статистика хеҙмәте хәбәр итеүенсә, быйылғы йылдың 1 ғинуарына Рәсәйҙәге 12 йәштән өлкән 57 миллион 266 мең 874 ир-егеттең 12 миллион 920 меңе бер тапҡыр булһа ла “танки” уйнап ҡараған. Был һәр дүртенсе-бишенсе кеше тигән һүҙ. Ә күпме башҡа онлайн-уйын бар! Һәм быға бәйлелек тиҙ тыуа. Тимәк, сәғәттәр буйы шунан айырыла алмай ултыралар. Һәм барыһы ла ғаиләле ирҙәр түгелдер...\nШуныһы ҡыуаныслы, йоҡлап ятмаған егеттәр ҙә күп хәҙер. Ләкин улар бындай ҡыҙҙарға шикләнеп ҡарай, ахыры. Көслө зат фиғеле менән һаҡлаусы, яҡлаусы бит. Ә бында ҡыҙҙы ҡурсаларға ла кәрәкмәй – үҙе бөтәһен дә булдыра! Бер шундай парҙағы егет апайының ҡыҙҙың артабанғы яҙмышы хаҡында борсолоуына: “Ул көслө бит, юғалып ҡалмаҫ”, – тип яуап биргән. Ә ҡыҙға ни эшләргә инде: заман талап иткәнсә, батыр булырғамы йәки, ир-егеткә ярайым тип, бахыр булырғамы? Был йәштә хәйләкәр ҡыланыу бөтәһенең дә ҡулынан килмәй.\nӘлбиттә, сәбәптәрҙе асыҡлап, ғәйеплеләрҙе эҙләп тамаҡ ярғансы бәхәсләшергә була. Һәр кемдең – мәсьәләгә үҙ ҡарашы. Шулай ҙа ябалаҡлап ҡарҙар яуып торған матур мәлдә аҡ күлдәкле туйҙа йөрөгө килә бит әле, йәмәғәт...\nТотош уҡырға 1 052\nТотош уҡырға 581


Башҡортостан халҡы һайлауҙа әүҙем ҡатнашыр тип көтөлә\n10 Сентябрь , 23:40\n"Быйыл да юғары күрһәткескә өлгәшербеҙ тип ышанам".\n17, 18 һәм 19 сентябрҙә уҙасаҡ Дәүләт Думаһына һайлауҙа Башҡортостан һайлаусыларының һәр икенсеһе ҡатнашырға ҡарар иткән – Гуманитар технологиялар үҙәге үткәргән социологик һорау алыу шуны күрһәткән.\nШул уҡ ваҡытта тауыш биреүселәрҙең 21 проценты үҙҙәренең планы менән уртаҡлашмаған, әммә өс көн тауыш биреү уларҙың ҡарарына йоғонто яһаясаҡ тип көтөлә, сөнки был көндәрҙә дәртләндереүсе сауҙа-йәрминкә акциялары буласаҡ, ә ҡайһы бер предприятие етәкселәре тауыш биргәндәргә ҡыҫҡа эш көнө тәҡдим итә. Был иһә тауыш биреүселәр һанын 70 проценттан ашыуыраҡ итер тип көтөлә.\nҺайлаусылар тауышы, ғәҙәттәгесә, “Берҙәм Рәсәй” партияһы файҙаһына булыр, тиҙәр. Гуманитар технологиялар үҙәге социологтарының фаразы буйынса, һорау алыуҙа ҡатнашҡан кешеләрҙең әле үк яртыһынан күбеһе 2020 йылда пандемияның беренсе тулҡынында йөҙәрләгән кешегә ярҙамға килгән Хәбиров командаһын һәм “Берҙәм Рәсәй” партияһын яҡлай.\n“Тауыш бирергә килгәндәр күп буласаҡ. Күрһәткестәр һәр ваҡыт власть партияһы өсөн булмаһа ла, дөйөм алғанда, “Берҙәм Рәсәй” социологияһы насарҙан түгел”, – тине Радий Хәбиров 8 сентябрҙә уҙған “тура бәйләнеш”тә.\n“Хәбиров командаһы”нан кандидаттар республика Башлығы менән осрашыуҙа һайлаусылар файҙаһына миллиард һум менән иҫәпләнгән ярҙам килтерергә тигән йөкләмә алды.\nРадий Хәбиров Дәүләт Думаһында Павел Качкаевтың, Эльвира Айытҡолованың, Рафаэль Мәрҙәншиндың, Динар Ғилметдиновтың, Зариф Байғусҡаровтың, Рифат Шәйхетдиновтың һөҙөмтәле эшләүенә өмөт итә.\n"Былтырғы өс көнлөк һайлау тәжрибәһе илдә һайлау участкаларына барғандар һанын арттырҙы. Тағы ла бер мөһим мәл – башҡарма власть етәкселәренең рейтингы. Әлбиттә, был партияның рейтингына ла ыңғай йоғонто яһай", – тине политолог Владимир Савичев.\n30 августан 1 сентябргә тиклем телефон аша ВЦИОМ уҙғарған Бөтә Рәсәй репрезентатив һорау алыуҙың һөҙөмтәһе менән танышҡан Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры Данияр Абдрахманов та ошондай фекерҙә. “Электораль традицияларға һәм юғары дициплинаға бәйле, дөйөм Рәсәйҙәге менән сағыштырғанда, Башҡортостанда һайлауҙа ҡатнашыусылар һаны күберәк. Федераль һорау алыуҙар күрһәтеүенсә, власть партияһы алда буласаҡ. КПРФ үҙенең ғәҙәти стандарттарынан сыҡмаясаҡ, тип уйлайым. “Ғәҙел Рәсәй” аңлайышһыҙ компанияһына һәм уңышһыҙ ребрендингына бәйле үҙенең урынын һиҙерлерлек юғалтасаҡ”, – тине Данияр Абдрахманов.\nБашҡортостандың Мәғарифты үҫтереү институты ректоры, иҡтисад фәндәре кандидаты Азат Йәнгиров, граждандарҙың сифатлы үҙгәрештәргә ынтылыуы һайлауҙа ҡатнашыуҙы яҡшыртасаҡ, тип иҫәпләй.\n"Башҡа төбәктәрҙән айырмалы, Башҡортостанда ауылда йәшәгәндәр күп. Ғәҙәттәгесә, ундағы халыҡ ҡала кешеләренә ҡарағанда тауыш биреүҙә әүҙемерәк ҡатнаша. Ошоға бәйле беҙҙең төбәк юғары күрһәткестәр бирә. Был йәһәттән һәр саҡ айырылып торҙоҡ. Быйыл да юғары күрһәткескә өлгәшербеҙ тип ышанам", – тине Азат Йәнгиров.\nГуманитар тикшеренеүҙәр үҙәгенең социологик һорау алыуҙары күрһәтеүенсә, сәйәси аренала алда “Берҙәм Рәсәй” бара (50 проценттан ашыу), унан – КПРФ (14 процент), ЛДПР – (7,7 процент). Үҙәк директоры Марат Мәрҙәнов һүҙҙәренсә, был һандар алдағыларҙан әллә ни айырылмай. Репрезентатив һайлау алыуҙа 1520 респондент ҡатнаша, статистик тайпылыуҙар өс процент тәшкил иткән.\nДәүләт Думаһына бынан алдағы һайлауҙа Башҡортостан һайлаусыларының 70 проценты ҡатнашҡан.


Бер ҡатындың нисек ирен яңынан ғашиҡ иткәне » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБер ҡатындың нисек ирен яңынан ғашиҡ иткәне\nИре Фәриттең һуңғы ваҡытта телефонын өйҙә саҡта гел кеҫәһендә йөрөтөүе, төнө буйы ноутбугында эшләй башлауы Лилиәне бер аҙ һағайтып ҡуйһа ла, күңелен шөбһә биләмәй. «Иремә хыянат итеү түгел, был турала уй башыма ингәне булманы, уның тоғролоғон да шик аҫтына ҡуйырға сәбәп юҡ, минеңсә. Институт бөткән йылда уҡ өйләнешеп, инде донъябыҙҙы түңәрәк иткәнбеҙ. Ҡала уртаһында дүрт бүлмәле фатирҙа йәшәйбеҙ. Икебеҙ ҙә яҡшы эштә. Еткән улыбыҙ менән ҡыҙыбыҙ Мәскәүҙә уҡый.\nМуллыҡ айы – август аҙағында бөтә нәҫел-нәсәпте, дуҫтарҙы йыйып, гөрләтеп көмөш туй үткәрҙек. Айҙай тулы бәхетебеҙгә бер хәүеф-хәтәр ҙә янар һымаҡ түгел ине», – тип һөйләй ул.\nКөмөш туйҙа кисергән шатлыҡлы хистәр ҡойононан йәшлеккә ҡайтҡандай була Лилиә. Иртәнсәк йыраҡтан килгән ҡунаҡтарҙы оҙатҡас, ире «ял итеп алам» тип бүлмәгә инеп китә. «Арығандыр инде ҡәҙерлем, өҫтөнә ябып сығайым, – өйөн йыйыштырып бөткән Лилиә уның янына шулай тип инһә, Фәрите йоҡлап киткән, бәләкәй өҫтәлдәге ноутбугын да һүндермәгән. – Ял көндө лә эшләмәһәң...» Ноутбукты ябырға тотонған Лилиә йығылып китмәҫ өсөн ултырғысҡа сүгә: ире, баҡһаң, танышыу сайтында ултырған!\n...«Өҫтөмә боҙло һыу ҡойҙолармы ни! Мин дә, балалар ҙа уның өсөн ҡәҙерһеҙ, кәрәкмәгән кешеләр инек, әйтерһең, тормошонда беҙ бөтөнләй юҡ, булмағанбыҙ ҙа – быны төшөнөп, әллә күпме шаңҡып ултырҙым, – тип тасуирлай ул саҡтағы хәлен Лилиә. – Иремдең аккаунтына логин һәм паролде нисек хәтеремдә ҡалдырғанымды үҙем дә белмәйем. Шул көндән башлап алған һәр хатын, ебәргән һәр хәбәрен уҡый башланым. Ашауҙан, йоҡонан яҙҙым...»\nИрен юғалта барыуын аңлауҙан йөрәге һыҙылған ҡатын бер кистә тәүәккәл аҙымға бара: танышыу сайтында теркәлеп, уның менән аралашыу юлдарын эҙләй башлай: «Фәрит тәү күргәндә оҙон сәсемә ғашиҡ булып, мине Һыуһылыу тип йөрөткәйне. Шуны иҫемә төшөрөп, сайтҡа үҙ фотомды түгел, һыу ҡыҙы һүрәтен ҡуйҙым, исемемде лә шулай тип атаным: Һыуһылыу. Кистәрен икебеҙ ике бүлмәлә ултырып, хат алыша башланыҡ. «Мине бер кем дә шулай һинең кеүек тәрән аңлағаны юҡ, торған һайын яҡыныраҡ, ҡәҙерлерәк һин минең өсөн» – был һүҙҙәрҙән ҡапма-ҡаршы тойғолар кисерәм: йылы бәхет тулҡынында бәүеләм дә ергә, һалҡын ысынбарлыҡҡа ҡайтам. Ә ысынбарлыҡтың һалҡынлығынан һәр күҙәнәгем өшөй.\n...Фәрит сайтта ошоғаса аралашҡан ҡатындарға ҡыҙыҡһыныуын бөтөнләй юғалтып, бар иғтибарын Һыуһылыуға йүнәлтте. Егерме биш йыл бергә йәшәгән иремде минән дә яҡшыраҡ өйрәнгән кеше юҡ: уны белеү йәһәтенән берәү ҙә минең менән ярыша алмай шул. «Ҡыҙыҡ ҡына тойғо миндә: һинең менән йөҙ йыл таныш кеүекмен» – был һүҙҙәрҙән, «фаш ителеп ҡуймайым» тип, тертләп китәм»...\n...«Әйҙә, осрашыуҙы артабан һуҙмайыҡ? Ошо ялда күрешәйек. Ғүмер буйы эҙләгән кешем һин...» – ҡайнар тәҡдимгә яуап итеп Лилиә: «Ә ҡатының?» – тигән бик ҡыҫҡа һорау ебәрә. «Ныҡлы ҡарарға килдем: айырылышам!»\n«Күңелдә әллә нисә төрлө теләк тыуҙы: унан үс алырға, әҙәм көлкөһөнә ҡалдырырға, тауыш ҡуптарырға. Ләкин, бер нимәгә ҡарамаҫтан, уны яратыуҙан туҡтаманым һәм был сырмалсыҡтан нисек сығырға белмәйенсә, сайтҡа бүтән инмәҫкә булдым. Аңлатып тороуҙы ла кәрәк тапманым, хәлемде еткерерлек һүҙ ҡөҙрәтем юҡ ине», – тип бүлешә Лилиә.\nҒашиҡ ир Һыуһылыуҙың юҡҡа сығыуын бик ауыр кисерә. Һурылып, ҡарайып китә. Мейеһендә йөҙ уй ҡайнаған сағында, күрәһең, ҡатынын йәш сағында Һыуһылыу тип йөрөтөүен келт итеп хәтеренә төшөрә. Хәйер, тормошоноң тик ҡатынына ғына билдәле мәлдәре хаҡында яҙышыуҙары ла башына барып етәлер, моғайын.\n– Һыуһылыу – һинме ул әллә? – тип һорай, батырсылыҡ итеп.\n– Эйе, мин.\n– Үс алырға теләнеңме?\n– Юҡ. Бары шул ғына: һине юғалтаһым килмәне.\nМәжнүн ире ашығып-ашығып әйберҙәрен юл сумкаһына тултыра. Ул ишекте шапылдатып ябып сығып киткәс, ҡатын хатта еңел һулап ҡуя: ниһайәт, мәхшәр тамамланды, алдаҡ донъяла буталып, үҙен юғалта яҙҙы түгелме? Ир-ат йөрәгендә һөйөү үлһә, уны ғаиләлә бер нәмә лә тота алмай: бәхетле үткәндәр ҙә, дөйөм хәстәр ҙә, балалар киләсәге лә, хатта иң нескә хәйлә лә, тип һығымта яһап, Лилиә үҙен тулыһынса яңы тормошҡа көйләргә тырыша. Тик күңелдәге төпһөҙ упҡындай бушлыҡты нисек тултырырға?\n…Теп-теүәл ярты йылдан фатирҙа ишек ҡыңғырауы шылтырай. Күкрәгенән атылып сығырҙай типкән йөрәге таный: «Ул!» Шул уҡ юл сумкаһын иңенә аҫып, ишек төбөндә ире тора: «Булдыра алһаң, кисер…»\n– Йөрәкте ялмаған һыҙланыуҙарҙы ла, мине шартлар хәлгә еткергән асыуымды ла, дәғүәләремде лә бер һүҙ менән дә белдермәнем. Улар шул минутта осоп юҡҡа сыҡты, – тип һөйләй Лилиә. – Был ҡаты һынауҙан һуң беҙ бер-беребеҙҙе бик һаҡлайбыҙ, яңылыш ҡына булһа ла ауыр һүҙ әйтеп ҡуймайыҡ, тип ҡурҡабыҙ. Ул мине йәш саҡтағыса Һыуһылыу тип атай башланы, ҡасандыр билгә тиклем төшкән сәсем яурынға ҡәҙәр ҡыҫҡарһа ла, шулай тиеүе бик оҡшай. Мөкиббән китеп яратыуын ҡарашынан, тауышынан, тын алышынан тоям. Ә танышыу сайтындағы мажараларыбыҙ хаҡында бөтөнләй һүҙ ҡуҙғатмайбыҙ. Әйтерһең, донъябыҙҙы емерә яҙған ул хәлдәр беҙҙең менән булмаған.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 9-сы (2018) һанында уҡығыҙ.


Ауыл Булһа – ил бөлмәҫ\nӘбделкәрим ауылында ҡаһарман яҡташыбыҙ, Чечен яуында батырҙарса һәләк булған прапорщик, “Батырлыҡ” ордены кавалеры Илдар Булатовтың яҡты иҫтәлегенә арнап волейбол буйынса төбәк ярыштары үтте. Унда Әбделкәрим, Ишмырҙа, Юлдыбай һәм Матрай ауыл биләмәләренән бөтәһе 8 команда ҡатнашты. Сараны Әбделкәрим ауыл биләмәһе хакимиәте, урындағы ҡоролтай, педагог Рәмзил Әбдрәхимов, шәхси эшҡыуар Юнир Сәйфуллин ойошторҙо. Ярыштар ойошҡанлы һәм көсөргәнешле үтеүе менән айырылып торҙо. Өлкән йәштәге командалар араһында иң юғары һөҙөмтәгә матрайҙар өлгәште һәм улар Илдар Булатов исемендәге күсмә кубокты яуланы. Йәштәр араһында иһә юлдыбайҙар иң көслөһө булып сыҡты. Еңеүселәргә Илдарҙың әсәһе Клара Булатова һәм уның ғаиләһе әҙерләгән бүләктәр тапшырылды.\nБер үк ваҡытта ауыл биләмәһе “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына әүҙем ҡушылды. Был проекттың һөҙөмтәлелеген былтыр күрҙек тә инде – уның ярҙамында Ҡыуат ауылында һыу үткәргес эшләнде, 5 колонка һәм 3 павильон ултыртылды. Ошо көндәрҙә ауыл халҡы йыйылышта атап үтелгән программа нигеҙендә Әбделкәрим ауыл клубын ремонтларға ҡарар итте. Был тәңгәлдә инициатив төркөм әүҙем эшләй, ауыл биләмәһе хакимиәте бағыусылар менән һөйләшеүҙәр ҙә алып бара.\nӘ балалар баҡсаһында кескәйҙәр һәм башланғыс класс уҡыусылары өсөн “Халыҡ ижады” байрамы үтте. Ул Ғаилә йылын асыуға арналды. Урындағы ҡоролтай рәйесе ағзаһы Әлфиә Барлыбаеваның мәргәнлек дәресе, боронғо уҡтан атыу малайҙар өсөн бик ҡыҙыҡлы булды. Фәриҙә Ҡоҙашева бала саҡтағы уйындар хаҡында һөйләне. “Түңгәүер” фольклор ансамбле етәксеһе Алсу Дауытоваға рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, сөнки ул ошо сараны ойоштороуға күп көс һалды.\nауыл биләмәһенең эштәр идарасыһы.\nИшмөхәмәттә Чечняла хәрби хеҙмәтен үтәгәндә һәләк булған ауылдашыбыҙ Вәхит Әхмәтов иҫтәлегенә йәштәр араһында волейбол ярышы уҙғарылды. Уйынға Урғаҙанан ике команда, Иҫке Сибайҙан, Байыш, Ишмырҙа ауылдарынан спортсылар килгәйне. Ярыш бик көсөргәнешле барҙы. Шулай итеп, беренсе урынға – Иҫке Сибай, икенсегә – Байыш, өсөнсөгә – Ишмөхәмәт командаһы сыҡты. Әхмәтовтар ғаиләһе уйындың бағыусыһы булды. Сарала “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ҡушылып, мәктәптең спорт залының тәҙрәләрен алмаштырыу кәрәклеге күтәрелде. Ауыл биләмәһе башлығы Фәйзи Рәхмәтуллин ауылдаштарҙы проектта әүҙем ҡатнашырға саҡырҙы.\nХазина Исҡужина, йәмәғәт хәбәрсеһе.\nМерәҫ ауылында “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһы буйынса йыйылыш үтте. Унда халыҡ бер тауыштан ауылдағы мәҙәниәт йортоноң ҡыйығын яңыртыу тураһында ҡарар ҡабул итте.\nМәҙәниәт йорто 1985 йылда төҙөлгән. Шул ваҡыттан алып уға капиталь ремонт яһалғаны булманы. Бөгөн унда йәйен дә, ҡышын да һалҡын. Ямғыр яуһа, хәлдәр бигерәк тә мөшкөлләнә. Шунлыҡтан мерәҫтәрҙең был мәсьәләне аңлап ҡабул итеүе һөйөндөрә. Бөгөн инициатив төркөм булдырылды. Ул үҙ эшен башланы. Күмәк көс менән программаны тормошҡа ашырырбыҙ тип ышанам.\nМерәҫ ауыл биләмәһе башлығы.\n“Урындарҙағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһында ҡатнашыу буйынса үткәрелгән Беренсе Этҡол ауылы халҡының йыйылышында район хакимиәте башлығының иҡтисад буйынса урынбаҫары Динар Хисмәтуллин, район Советы секретары Хөснитдин Әминев, “Баймаҡ” мәғлүмәт-консультация үҙәге директоры Руслан Дәүербәков, ауыл биләмәһе башлығы Гөлнур Азаматова ҡатнашты. Мәктәп директоры Миңлегөл Моталлапова мәктәптең иҫке тәҙрәләрен алмаштырыу тәҡдимен индерҙе. Ауыл халҡы, бигерәк тә ата-әсәләр, уны хуплап сыҡты. Уҡыусылар “Минең мәктәбем – киләсәктә...” һүрәттәр күргәҙмәһен әҙерләгән ине.\nЙыйылышта 78 кеше ҡатнашты, 11 кешенән инициатив төркөм һайланды һәм халыҡтан 10% иғәнә йыйырға ҡарар сығарылды. Быуаттан ашыу тарихы булған, бөйөк мәғрифәтсе Батыргәрәй Юлыев исеменен йөрөткән, билдәле шәхестәре менән данлыҡлы Беренсе Этҡол мәктәбенең киләсәктә яңы, заманға ярашлы тәҙрәләре булыуына ышанабыҙ.\nтәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫары.\n“Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына Күсей төп белем биреү мәктәбе коллективы ла ҡушылды. Ауыл халҡының беҙҙең ниәттең мөһимлеген аңлап, ихлас ҡабул итеүе һөйөндөрҙө. Йыйылышта ауыл биләмәһе башлығы Сәриә Йыһаншина программаның шарттары менән таныштырҙы. Быйыл унда ҡатнашыу өсөн бер нисә эшлекле тәҡдим яңғыраны: урамдарҙы яҡтыртыу, мәктәптең ҡыйығын ремонтлау һәм тәҙрәләрҙе яңыртыу. Мәктәп директоры Ҡунаҡбай Уйылданов сығыш яһап, белем усағына ремонт яһау мөһимлеген күтәрҙе. Уны уҡыусылар ҙа хуплап ҡаршы алды. Улар яңы тәҙрәле мәктәп һүрәте төшөрөлгән күргәҙмә әҙерләне, шиғырҙар яҙҙы.\nПрограммала ҡатнашыу өсөн халыҡтан һәм бағыусыларҙан кәрәкле сумма йыйыу талап ителә. Ошо маҡсатта һәр йорттан 1-әр мең һум аҡса тупланасаҡ. Мәктәп директоры Ҡунаҡбай Уйылданов етәкселегендәге инициатив төркөм бөгөн әүҙем эш алып бара.\nБыйыл Күсей мәктәбе 100 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк. Байрамға әҙерлек барышында төрлө йылдарҙа уҡып киткән уҡыусыларыбыҙ ҙа ситтә ҡалмаҫ тип ышанабыҙ. Үҙегеҙ белем алған, тормош юлына баҫырға ярҙам иткән мәктәбегеҙҙе төҙөкләндереүҙә ярҙам итеүегеҙҙе һорайбыҙ.\nКүсей мәктәбе уҡытыусыһы.\nИшбирҙе ауыл биләмәһендә Ғаилә йылын асып, “Ретро-йыр” фестивале үткәрелде. Уны ауыл биләмәһе хакимиәте, китапхана, клуб һәм урындағы башҡорттар ҡоролтайы ойошторҙо. Ишбирҙе, Йомаш, Бөрйәнйылға, Йылым, Сәйғәфәр ауылдарынан килгән таланттар ҙур концерт күрһәтте. Баһалама ағзалары әртистәрҙең сығышын ғәҙел баһаланы. Уларға был яуаплы эште башҡарыу бер ҙә еңел булманы. Шулай булмай ни, фестивалгә биш ауылдың иң моңло, иң дәртле йырсылары йыйылған ине бит! Шулай итеп, беренсе урынды Йомаш ауылының “Серҙәштәр” ансамбле яуланы. Ишбирҙе ауылының “Хәтирә” һәм “Фатиха” ансамблдәре икенсе урынға сыҡты. Бөрйәнйылғаларҙың “Серҙәш” ансамбленә һәм “Аҡсәскә” балалар баҡсаһы коллективына өсөнсө урын бирелде.\n“Дуэт” номинацияһында Ишбирҙенән Нәйлә менән Сәлим Иҫәндәүләтовтар, Йомаштан Зөлфиә менән Дияр Барлыбаевтар лайыҡлы рәүештә беренсе урынды яуланы. Яңғыҙ башҡарыусылар араһында моңло тауышы менән бөтәһен дә әсир иткән Миңһылыу Кәйекбирҙина (Йылым ауылы) беренсе урынды алды. Өс сәғәттән ашыу барған йәнле, күңелле тамаша барыбыҙға ла оҡшаны. Шулай итеп, “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ҡушылыу өсөн тәүге иғәнә йыйылды. Концерттан – 3600 һум, ә буфеттан 1110 һум килгән аҡса инициатив төркөмгә тапшырылды.\nИшбирҙе ауылы китапханасыһы.


Һаулығың – үҙеңдән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Һаулығың – үҙеңдән\nҺаулығың – үҙеңдән 01.08.2018 // Сәләмәт булайыҡ\nҺауығыу һөҙөмтәһенең 80 проценты пациенттың үҙенән тора, ә 20-һе – табип намыҫында, тиҙәр. Шуға ҡарамаҫтан, күбебеҙ тормош ығы-зығыһына бирелеп, донъя артынан ҡыуып, һаулығына “бармаҡ аша” ҡарай, һуңғы сиккә еткәс кенә дауаханаға мөрәжәғәт итә.\nРәсәйҙә үлем осраҡтарының яртыһы тиерлек йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренә бәйле. Күптәр бәләгә тарығанын аңламай ҙа ҡала. Ошо йәһәттән Учалы ҡала дауаханаһында 25 йылдан ашыу хеҙмәт иткән юғары категориялы кардиолог Динә Хәкимйәнованың мәғлүмәттәренә таянып, сирҙең билдәләре, уны иҫкәртеү саралары менән таныштырырға булдыҡ.\nИнфаркт кисерер алдынан күптәр һауа етмәгәнен, хәлһеҙлек тойоуын билдәләй. Был сир, ғәҙәттә, физик йә психик көсөргәнеш кисергәндән һуң барлыҡҡа килә. Ул үҙен төнгө ял ваҡытында ла һиҙҙереүе ихтимал. Тәүге билдәһе – күкрәктәге тәрән ауыртыу. Ул арҡаға, аҫҡы яңаҡҡа йәки һул ҡулға бирә. Стенокардиянан яфаланғандарҙың был хәлде сираттағы өйәнәк тип ҡабул итеүе ихтимал. Ләкин миокард инфаркты кисергәндәге ауыртыу ҡатыраҡ. Ул дарыу ҡабул иткәндән һуң да бөтмәй, ә бер аҙ баҫыла ғына төшә. Миокард инфаркты – йөрәк ишемияһы сиренең иң сетерекле нөктәһе. Ҡан менән тейешле кимәлдә тәьмин ителмәү һөҙөмтәһендә йөрәк мускулының күҙәнәктәре үлә. Был тотош организмға кире йоғонто яһай.\nХәүефте яҡынайтҡан сирҙәр\nҠан тамырҙарының атеросклерозы йыш ҡына сирҙең башланғысы булып тора. Атеросклеротик төйөндәр ҡан тамырҙарын тарайта йәки боҙа. Был тромбтар барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә. Атеросклероз 45-те үткән кешеләрҙә йышыраҡ осрай. Ирҙәр был ауырыуға ҡатындарға ҡарағанда ике тапҡыр күберәк дусар була. Ә гүзәл затҡа сир менопауза ваҡытында йышыраҡ “һөжүм итә”. Артерия гипертонияһы менән йонсоғандар ҙа йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарына тиҙ бирешә. Ҡан баҫымы 140/90 күрһәткесенән артмаҫҡа һәм 110/70 сигенән түбән булмаҫҡа тейеш. Артерия гипертонияһының ҡурҡынысы – уның ҡан тамырҙары, бөйөр һәм йөрәк мускулының ҡаҡшауына килтереүендә. Шуға ла инфаркт, инсульт ауырыуҙарының күбеһенә тап гипертония сәбәп булып тора. Был сирҙе юҡҡа ғына “шым үлтереүсе” тип атамайҙар.\nӘгәр кеше ҡапыл күкрәк тапҡырында ауыртыу кисерә башлап, ул биш-ун минут эсендә бөтмәһә, арҡаға, аҫҡы яңаҡҡа, һул ҡулға таралһа, “Ашығыс ярҙам” саҡыртырға кәрәк. Медицина булышлығы ни тиклем иртәрәк күрһәтелһә, организмға хәүеф шул тиклем аҙыраҡ. Телефондан тейешле һандарҙы йыйғас, ауырыуҙың башын ҡалҡытыбыраҡ һалырға, тынысландырырға тырышырға, саф һауа инһен өсөн тәҙрәләрҙе асырға, түш тирәһендәге төймәләрен сисергә кәрәк. Ярҙам көткән арала аспирин эсерергә, нитроглицеринды теле аҫтына ваҡлап һалырға кәңәш ителә.\nИнсультты билдәләү өсөн ауырыуҙан төрлө күнекмә эшләтеп ҡарау зарур. Беренсенән, йылмайыуын һорарға кәрәк. Инсульт икән, сирле быны эшләй алмаясаҡ: ауыҙының бер осо аҫҡа төшкән була. Икенсенән, ябай ғына һөйләм әйттереп ҡарау. Һүҙҙәрҙе асыҡ ҡабатлай алмай икән, тимәк, инсульт осрағы. Өсөнсөнән, ике ҡулын бер юлы күтәреүен һорағыҙ. Инсульт булһа, береһен ҡалҡыта алмаясаҡ. Әгәр сирлегә ошо ҡушылғандарҙы башҡарыу ауыр икән, кисекмәҫтән “Ашығыс ярҙам” саҡыртырға кәрәк.\nЙәнә телен сығарып күрһәтеүе буйынса ла һығымта яһарға мөмкин. Әгәр ул бер яҡҡа ҡыйшайған һәм дөрөҫ формала түгел икән, был да – инсульт билдәһе. Медицина хеҙмәткәрҙәренә сирҙең билдәләрен әйтергә кәрәк. Инсульт башланған саҡта организмда әллә ни үҙгәреш һиҙелмәүе ихтимал. Әммә бер нисә минуттан мейе кәрәкле матдәләр менән тәьмин ителеүҙән туҡтап, уның күҙәнәктәре үлә башлай. Шуға юғарыла әйтелгәндәрҙе үткәреү кәрәк.\nИнсульт кисергән кешенең башы әйләнә, хәрәкәт координацияһы юғала, теле көрмәлә, тән өлөштәре ойой, кәүҙәһенең бер яғын фалиж һуғыуы ла ихтимал. Күҙ алды ҡараңғыланыуы, бер әйберҙең икәү булып йәки тоноҡ күренеүе лә – инсульт билдәһе. Сир ваҡытында тромб йәки шартлаған тамыр ҡаны мейеләге ҡан әйләнешен боҙа. Кислород, глюкоза етмәүе баш күҙәнәктәренең үлеүенә, хәрәкәт, телмәр, хәтер функцияларының боҙолоуына килтерә. Мейе өлөшөнөң зыян күреүенән, ғәҙәттә, аяҡ-ҡулда хәлһеҙлек тойорға мөмкин. Был өлөш ҙур булған һайын хәүеф тә юғарыраҡ. Инсульт кисергәндәрҙең күп функцияларын тергеҙеү мөмкин түгел.\nИшемик инсульт сир осраҡтарының дүрттән өс өлөшөн биләй. Уға баш мейеһе тамырҙарының атеросклерозы, йоҡо, умыртҡа бағанаһы артерияларының стенозы, ҡандың ойошоуы сәбәп булырға мөмкин. Шулай уҡ мейегә илткән тамырға тромб йәки ойошҡан ҡан тығылыуы ла ишемик инсультҡа килтерә.\nАуырыуға сәбәпсе булған тромбтар атеросклероз төйөрсәһе арҡаһында тарайған артерияларҙа барлыҡҡа килә. Ә был – холестерин йөрөткән аҡһымдарҙың ултырмаһы. Төйөрҙәр йөрәктең насар эшләүенән йәки ҡан тамырҙарының шартлауына килтергән йәрәхәттән хасил булыуы ихтимал. Ҡан баҫымының күтәрелеүе лә мейеләге ваҡ тамырҙарҙың ярылыуына килтерә.\nИшемик инсульттың билдәләре – баш ауыртыуы, әйләнеүе, хәлһеҙлек, аяҡ-ҡулдың ойоуы, иҫтән яҙыу, йөрәк тапҡырындағы ауыртыуҙар. Кешенең йөҙө ағара, пульсы һирәгәйә, ҡан баҫымы түбәнәйә, йөрәк эшмәкәрлеге, тын алышы насарлана. Төн сыҡҡансы аяҡ-ҡулды өлөшләтә фалиж һуғыуы ихтимал. Сирленең башын ныҡ күтәреп һалырға ярамай. Шунда уҡ йөрәк тибешен, тын алыуын көйләргә тырышырға кәрәк. Ауырыу, һис шикһеҙ, дауаханала ҡаралырға тейеш.\nГеморрагик инсульт һирәгерәк осрай. Ул баш мейеһендә ҡан тамыры шартлау һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Ғәҙәттә, ҡапыл, көндөҙгө психик, физик көсөргәнештән һуң барлыҡҡа килә. Иҫтән яҙып, кеше йығыла, хатта кома осрағы теркәлеүе ихтимал. Сирленең йөҙө ҡыҙара, маңлайына тир бәреп сыға, муйындағы ҡан тамырҙарында пульс көсәйә. Кеше ғырылдап, көсөргәнешле тын ала. Ҡан баҫымы ныҡ күтәрелә, ҡоҫоуы ихтимал. Тән температураһы күтәрелә. Күҙ алмалары йыш ҡына йәрәхәтләнгән яҡҡа тәгәрәүсән, ҡан һауған тарафта күҙ ҡараһы ҙурая, һөйләшеү һәләте насарая.\nГеморрагик инсульт кисергәндең башын күтәреп һалырға һәм боҙ киҫәге ҡуйырға кәрәк. Был эстәге баҫымды бер аҙ кәметә. Ҡан баҫымын төшөргән, мейенең шешенеүен ҡайтарған препараттар ҙа шул маҡсатта ҡулланыла.\nИнфарктҡа, инсультҡа илткән, төҙәтеп, үҙгәртеп булмаған ике төп фактор – кешенең йәше һәм нәҫеле. Ҡырҡтан һуң һаулыҡҡа иғтибар итмәһәң, был сирҙәргә дусар булыуың бар. Нәҫелеңдә шулай ауырығандар бар икән, бигерәк тә.\nИнсультты, инфарктты иҫкәртеүҙең нигеҙе – сәләмәт йәшәү рәүеше. Һәр кеше тәү сиратта ҡан баҫымы, шәкәр, холестерин кимәлен контролдә тоторға тейеш. Йылына бер нисә тапҡыр тикшерелеп, организмдың хәлен белеп тороу яҡшы.\nТән ауырлығын да иғтибарһыҙ ҡалдырмау хәйерле. Һимеҙ кешенең йөрәгенә көс күберәк төшә, шәкәр ауырыуы хәүефе лә юғары. Физик әүҙемлек матдәләр алмашыныуын тиҙләтә, тимәк, тәнде еңеләйтә. Йәйәү йәки велосипедта йөрөү ҙә йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре хәүефен кәметә. Даими күнегеүҙәр яһау миокард инфарктының һәм инсульттың ҡабаттан барлыҡҡа килеү осрағын кәметә. Бил үлсәмен күҙәтеп барыу ҙа ҙур әһәмиәткә эйә: ирҙәрҙеке 94-тән артмаҫҡа тейеш, ә ҡатын-ҡыҙ өсөн норма – 80 сантиметр.\nТәмәке тартыу, иҫерткес эсемлектәр ҡулланыуҙан ҡан тамырҙары ҡаҡшай, тән ағзалары кислород менән тейешле кимәлдә тәьмин ителмәй башлай. Инсульт хәүефе, мәҫәлән, алкоголь ҡабул иткәндең тәүге сәғәттәрендә юғарыраҡ.\nҠырҡ йәште уҙғандарға тәүлегенә бер тапҡыр 50-75 мг аспирин эсеү тәҡдим ителә (әлбиттә, тәүҙә табип менән кәңәшләшергә кәрәк). Әйткәндәй, был дарыу ирҙәргә һәм ҡатындарға төрлөсә тәьҫир итә. Көслө затҡа ул инфарктты иҫкәртә, ҡатын-ҡыҙҙан иһә инсультты алыҫайта.\nТуҡланыуҙы ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырырға ярамай. Саманан тыш тоҙ, холестеринға бай майлы аҙыҡ-түлек һис кемгә файҙа килтермәҫ. Минераль эсемлектәр ҡан баҫымын күтәрә. Шуға ла ябай һыу эсеү күпкә файҙалы.


Инфоурок › Другое › Презентации › Мастер-класс по теме "Мәҡәлдәр"\n*72 башы м939лд9 М939лле 872-а3ыллы 872\nТыу1ан ил Батырлы3, 3ыйыулы3, 3ур3а3лы3 Ду6лы3, ту1анлы3 Хе2м9т, белем, Т9рби9, 1аил9 м5н9с9б9тт9ре Аш-8ыу, туй 89м баш3а байрамдар Я3шылы3, яманлы3 М939лд9р\nАлтын-көмөш сыкҡан ерҙән Тыуған-үҫкән ил яҡшы. Илен белмәгән — тиле. Тыуған илдән туйған юҡ. Иле юҡтың көнө юҡ. Үҙ илең — алтын бишек.\nЕр тартмаһа, һыу тарта. Кешегә соҡор ҡаҙыма, үҙең төшөрһөң. Алдаҡсы дуҫың булғансы, ысын дошманың булһын.\nДуҫтың дуҫ икәне бәлә килгәндә беленә. Бер сәскә яланды биҙәмәй. Дуҫ — дуҫтың көҙгөһө. Белгәнде эшләт, белмәгәнде өйрәт. Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын.\nАтаһына ҡарап ашын эс, әсәһенә ҡарап ҡыҙын ҡос. Атаһынан күргән уҡ юныр, әсәһенән күргән тун бесер. Атаһы өй һалған - улы йылынған, әсәһе киндер һуҡҡан - ҡыҙы кейенгән.\nАғасты ҡапыл эймә, һыныр. Ағасты йәш сағында бөк. Ағасына ҡарап алмаһы. Ағаһы барҙың — һағы бар, балаһы барҙың— ялы бар.\n#уна3 ата4дан оло. #унағы бар өйҙә бәрәкәт бар. #уна3 килһә, ҡапҡаң ас. #уна3 килһә — мәшә3әт, үҙең барһаң — рәхәт. #уна3 килһә, ит бешә, ит бешмәһә, бит бешә. #уна3 килһ9, тама3 һыйлы була.\nАғасты япраҡ биҙәй, кешене хеҙмәт биҙәй. Данды4 төбө — хөрмәт, хөрмәт төбө — хеҙмәт. Донъяла ни татлы -йән һөйгән хеҙмәт татлы. Иген келәттә, кеше хеҙмәттэ күренә. Илһамлы хеҙмәт илгә ҡеүәт. Өйрәнмәйенсә хеҙмәт юҡ, хеҙмәт итмәй — хөрмәт юҡ. Хеҙмәт төбө — хазина, Хеҙмәт — тормош йәүһәре\nАлтынға тут ҡунмаҫ, яҡшылыҡ онотолмаҫ. Кешегә яманлыҡ теләгәнсе, үҙеңә яҡшылыҡ телә. Мең яҡшылыҡты бер яуызлыҡ ҡаплай. Яҡшыға яҡшылыҡ ҡылһаң, бише менән ҡайтарыр. Яҡшы ат ирҙең данын сығарыр. Яҡшы аттың башы ҡашҡа. Яҡшы бала иленә баш булыр, яман бала иленә хас булыр. Ата-әсәнән ҡасҡан — яманлыҡ менән күҙен асҡан. Ил теләр аманлыҡ, дошман теләр яманлыҡ. Йөҙ йыуыу менән яманлыҡ китмәй. Үҙеңә яҡшылыҡ теләһәң, кешегә яманлыҡ ҡылма. Яҡшылыҡҡа өйрән, яманлыҡтан ерән. Яманлыҡ эшләп, яҡшылыҡ көтмә. Яманлыҡтың төбө — наҙанлыҡ.\nУйын яланы *орау2ар\t10\t10\t20\t20\t30\t30\tМ939лд9р 2е4 а2а1ын 9йтеп б5т\t10\t10\t20\t20\t30\t30\t40\t40 М939лд9р 2е4 м919н98ен а4лат\t10\t10\t10\t20\t20\t30\t30\t40\nБыл м939лд9р29 халы3 ним9 9йтерг9 тел9й?Унда нинд9й тема я3тыртыла? #уна3 ата4дан оло #унағы бар өй29, б9р9к9т бар #уна3 кил89, 3ап3а4 ас\n*орау1а яуап бир Ним9 ул халы3 ижады?\n*орау1а яуап бир Ни 5с5н халы3 ижадын» халы3ты4 я2ылма1ан тарихы», «тормош ф9лс9ф98е» тип атар1а м5мкин?\n*орау1а яуап бир Ни 5с5н халы3 ижадын 5йр9нерг9 к9р9к?\n*орау1а яуап бир\nБала — бауыр ...\nБер сәскә ...\nЕгет һүҙе ...\nЙөҙ һум аҡсаң булғансы, ...\nКейеменә ҡарап ҡаршылайҙар, ...\nАғасты япраҡ биҙәй, ...\nАта-9с949 ни 3ыл8а4, …\nБеләгеңә таянма, белемеңә таян\nАғасты ҡапыл эймә, һыныр\nЯҡшылыҡҡа өйрән, яманлыҡтан ерән. яманлыҡ эшләп, яҡшылыҡ көтмә\nБаланы ту3мап йыуатма, к5йл9п йыуат\nБуй 76терм9, а3ыл 76тер\nБалдан татлы бала әсәгә Балдан татлы бала әсәгә, Гөлдән наҙлы бала әсәгә, Ауыҙ һыуҡайы ла бал икән,— Йөрәк ярып сыҡҡан бала икән...\nТыйыу2ар Т5рл5- 85н9н Кеше Тырна3 Теш С9с\nАлдашмағыҙ, алдашҡандь4, кеше һөйләгәндәрҙе4, телдәре эйәктән а63а а6ылынып тора, ти, теге донъяла. Бала к7п илаһа инәһе йә атаһы 7лә. Бер иптәше4 менән барғанда, ялан ая3 көйө 7ксәһенә ба6һа4: «Тфү, таштабан!» — тиергә кәрәк, шунан 7ксәһенә төкөрөргә; шулай у3 иптәше4де4. э2енә ба6ырға ярамай — унь4 ҡатынын алаһъ4, тиҙәр. Йома көн кер йыуырға ярамай. Берәү, шул һүҙгә ҡарамай, йома көн кер йыуған да түгергә сыҡҡан. Бер ҡарт тап булған да һораған: — Йома көн ни4ә кер йыуҙь4? Кер һыуы түгеүсе: — Унда һине4, ни эшен бар? — тигән икән — сус3аға әйләнгән дә 3уйған. Теге ҡарт Хызыр Ильяс булғаң икән, ти, йыуынты һыу эсеп йөрөгән сусҡа шул әҙәпһеҙ әҙәм, ти.\nТупһаға баҫырға ярамай. Сөнки тупһа: «Мин әҙәм аяғы аҫтында. һин дә минен кеүек бәхетһеҙ бул.»— тип әйтер, ти. К.ис көнө аҡса һанарға ярамай. Әгәр ҙә кешегә аҡсаны кис бирер булһаң, алыусыны4 ҡулына бирмә6кә, и2әнгә ташларға. Шулайтмаһан,, ырыҫ китә. Юлға сыҡҡас, өйгә кире боролоп керергә ярамай, керһән,, берәр нәмә алып, ултырып сығырға кәрәк, юҡһа юлы4 у4май. Юлға сыҡһаң, арты4а 3арамай сыҡ. Я4ы һалынған өйгә ингәндә, тупһаға баҫырға ярамай, юғиһә хужаһы үлә. Юлға сығыр саҡта төймә тағырға ярамай — юл уңмай.\nҠояш байығанда ятырға ярамай, Елҡуҙ йөрөй, ти. Ул төрлө ҡи9фәткә инә ала: йәш егет тә, һылыу ҡыҙ ҙа булып килә ала. Уны шунан танып була: арҡаһы тишек. Шуны күрһәң — теймәй, зыян итмәй, ти. Энер менән аҡшам араһында -ҡояш батыр-батмаҫ саҡта- ҡағылған сарпыу китмәй. Шуға ла: «Эңер менән аҡшам араһында йоҡлама, теген текмә», — тиҙәр — күҙгә зыян була. Зыяратҡа бармаҡ төртөп күрһәтмә, бармаҡ серей. Егет уйындан ҡайтып, ут ҡабыҙмай ҡараңғыла ашаһа, к9ләше бур була. Көйәнтәне аша атлама, үҫмәйһең. Ҡыҙ кеше егеттәргә типһә, аяғы тартыша\nҮрмәкес менән баҡа — тел-тешһеҙ йән эйәһе ,улар тел менән үҙҙәрен яҡлай алмай. Үрмәкесте үлтерергә ярамай, сөнки ул бәйғәмбәрҙе ҡотҡарған, зат-зорияты4 ҡороуы бар. Ырыуҙан ҡалған кеше генә үлтерә ала. Үрмәкес — бик ырымлы мәхлүк. Уны шуның өсөн дә үлтермәҫкә. Стаканға ябып ҡуйһа4, яҡшы урын булһа — ау үрә. Насар урын булһа — түбән төшә лә ята.\nБесәй менән уйнама, ҡарғышы төшә, тиҙәр. Борон ҡьмыҙҙы, һөттө, итте һатып бирмәгәндәр, һатырға ярамаған. Йәй көнө туғайҙа баҡаны аша атлаһаң, юл уңмай, уны урап үтергә кәрәк. Туҙбаш йыланды үлтермә, ҡаза килә.\nТеш төшкәндә: Тараҡанға — ҡамыр теш, Балама — тимер теш. Йә, хәҙрәт,Шәйәхмәт, Хызыр Ильяс,бир ҡеүәт—тип, уны еккә ҡыҫтырырға. Зыярат эргәһенән үткәндэ теш күрһәтергә, ауы2 асырға ярамай.\nТырнаҡ киҫкәндә: Бисмиллаһир-рахмәнир-рахим, Бәрейгә — ҡамыр тырнаҡ, Миңә — тимер тырнаҡ —тип 9йтерг9 к9р9к. Йома көн тырнаҡ киҫергә ярамай, эт тырнағы сыға. Кисен тырнаҡ киҫергә ярамай, йәнәһе, бәхетһеҙлеккә осрайһы4.\nТырнаҡты, шайтан алып китмәһен тип, бер урынға ғына ҡырҡаһы4 да, йыйып алып, бисмилла әйтеп, иҙән егенә төшөрәһең. Тырнаҡты кискеһен киҫергә ярамай. Кис кешенен, ярты йәне -рәүә йәне-тырнаҡ осона килә. Тырнаҡ киҫкәндә уның да ҡуша ҡырҡылыуы бар.\nСәс тарағанда сыҡҡан сәсте йыйып барырға Бисмиллаһир-рахмәнир-рахим Был донъяла көл бул, Теге донъяла гөл бул, Яуап көнө гөл бул.Сәсте мейескә яҡҡанда, шулай тиҙәр. Теге донъяла сәстең бөртөгө һайын һорау бирәләр, шунса яуап алалар, ти. Үргәс, сәсте оҙон төйөнләргә ярамай, кеше бәхетһеҙ була. Йәш баланын, тәү алған сәсен һаҡларға кәрәк, ташларға ярамай, юғиһә, бәхетһеҙ була.\nТүбәндәге ситуацияларға ҡарата әйтелгән мәҡәлдәрҙе табығыҙ\nБеҙҙең телевизор боҙолғайны. Ғәлим ағай килеп төҙәтеп китте. Ул сәғәтте лә, радионы ла, кер йыуыу машинаһын да тиҙ генә йүнәтә лә ҡуя. Мин уны бик оҫта кеше тим, ә атайым икенсе төрлөрәк маҡтай. Ул нисек әйтә икән?\nЙүгереү буйынса ярыш бара ине. Ғәзизйән команданы көтмәй йүгерҙе лә китте. Алдан килһә лә, уны еңеүсе итмәнеләр. Етмәһә, уның класының очкоһы кәмене. Ғәзизйәнгә ҡарата ниндәй мәҡәл әйтер инегеҙ.\nЭңер төшкәс, Сәлимә өләсәләренә барырға сыҡты. Яр башынан үткәндә, яр аҫтынан ниндәйҙер ҡурҡыныс нәмә сығып килгәндәй тойолдо. Сәлимә аяғы ергә теймәй йүгерергә тотондо. Иртәнсәк шул урынды барып ҡараһа, ул бер ағастың тамыры аҡтарылып ятыуын күрҙе. Шунда уның иҫенә бер мәҡәл килеп төштө. Ниндәй мәҡәл икән?\nБыл м939лд9р нинд9й тема1а 3арай? К5с852 к5р9к 8ындырыр, 89л9т8е2 89н9к 8ындырыр. Егет кешег9 етмеш т5рл5 85н9р 29 а2. Матурлы3 туй2а к9р9к, у41анлы3 к5н д9 к9р9к. Ял3ау1а эш 3уш8а4 , ул 8и49 а3ыл 5йр9тер. #ал1ан эшк9 3ар яуа. Эш б5тк9с, уйнар1а ярай. Кем эшл9м9й, шул ашамай.\nБерлектә — тереклек Ҡарама беләккә, ҡара йөрәккә. Атың барҙа ер таны, атаң барҙа ир таны. Юрғаныңа ҡарап аяғыңды һуҙ. Ағас күрке — япраҡ, әҙәм күрке — сепрәк. Ашаған белмәҫ, тураған белер. Яҡшы менән юлдаш булһаң, эшең бөтөр, яман менән юлдаш булһаң, башың бөтөр. Себеште көҙ һанайҙар. Алтының менән маҡтанма, аҡылың менән маҡтан. Был м939лд9р нинд9й тема1а 3арай?\nБыл м939лд9р нинд9й тема1а 3арай? Ир аҡылы — бер алтын, ил аҡылы —ме4 алтын Сит илдә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул. Ат — туйған ерендә, ир — тыуған илендә. Үҙ илең — алтын бишек. Ил ҡәҙерен белгәндең башы ҡәҙерле булыр. Яҡшы ир — ил терәге. Атаң улы ғына булма, халҡыңдың да улы бул. Алтын-көмөш яуған ерҙән тыуған-үҫкән .\n%йг9 эш 1. %л9с9й-олатай2ары1ы22ан тыйыу2ар 8орап я2ып килеге2 2. Түбәндә бирелгән рус мәҡәлдәренә мәғәнәһе менән тап килгән башҡорт мәҡәлдәрен табығыҙ: Что посеешь, то и пожнешь. Куй железо, пока горячо. Нет дыма без огня. Кончил дело — гуляй смело. Кто не работает, тот не ест. У страха глаза велики.\nНомер материала: ДБ-270145


Сибай ҡалаһының тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында «Аҡ торналар» шиғриәт байрамы үтте\nДағстандың халыҡ шағиры Рәсүл Ғамзатовтың билдәле шиғыры нигеҙ һалған поэтик сара яу ҡырҙарында ятып ҡалған һалдаттар иҫтәлегенә бағышлана.\nШағирҙың Хиросима фажиғәһен үҙ күҙҙәре менән күргәндән һуң тыуған әҫәре кешелек донъяһын һуғыш һәм атом һәләкәтенә ҡаршы көрәштә берләшергә саҡыра. Ваҡыт үтеү менән шиғриәт һөйөүселәр Рәсүл Ғамзатов менән уның яҡын дуҫы, ижадташы, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримде лә мәңгелек ҡосағына күскән аҡ торналарға тиңләне.\nСибайҙа уҙғарылған шиғриәт байрамы быйыл халыҡ шағирының 95 йыллығына арналды. Байрамға студенттар һәм хеҙмәт ветерандары, ҡаланың почетлы граждандары, әҙәбиәт һөйөүселәр йыйылды. Шиғриәт кисәһендә Мостай Кәрим ижадына байҡау яһалды, фронтовик шағирҙар ижады тыныслыҡ поэзияһына тиңләнде.


Газета "Йәшлек" » Новости » Өс һөйләм менән\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов 2015 йылда буласаҡ Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС илдәре башлыҡтары саммитына ҡарата төҙөлгән объекттарҙа булып, эш барышы менән танышты. “Каруанһарай” һәм ”Конгресс-холл” янында ҡунаҡханалар төҙөлә, ”Конгресс-холл” менән ”Нефтсе” мәҙәниәт һарайына реконструкция яһала. Бөтә урында ла эштәр графиктан алдараҡ бара.\nПрезидент Рөстәм Хәмитов башланғысы менән республика уҡыусыларын бал менән тәьмин итеү программаһы эшләнәсәк. Тәүҙә башланғыс кластарҙан башлау тәҡдим ителә. Бүленгән балдың күләме 20 грамм булыуы ихтимал.\nБР Йәмәғәт палатаһына граждандарҙы дөйөм ятаҡтарҙан күсереү программаһын әҙерләргә ҡушылды. Дөйөм ятаҡтарҙа йәшәгән граждандар өсөн уңайлы йәшәү шарттары булдырырға мөмкинлек биргән ниндәйҙер программа кәрәк. Был – Башҡортостан Президенты тәҡдиме.\nӨфөлә Эшҡыуарлыҡ йорто асыласаҡ. Әлегәсә республика эшҡыуарҙарына бергә йыйылып “түңәрәк өҫтәл”дәр, семинарҙар, эшлекле осрашыуҙар үткәрерлек айырым бина юҡ, уны башҡа ойошмаларҙан һорап торорға тура килә. Киләсәктә ошо мәсьәләне хәл итеү өсөн тәҡдимдәр әҙерләнә.\nРеспубликала «Баланы спортҡа йәлеп ит» проекты эшләй башлай. Ул “Берҙәм Рәсәй”ҙең “Йәш Гвардияһы” Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе, Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалы һәм Рима Баталованың “Милләт йәшлеге” төбәк йәмәғәт фонды ярҙамында БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы башланғысы менән бойомға ашырыла. Төп маҡсаттары – спорт менән даими шөғөлләнеүгә йәлеп итеү, спорт төрөн һайлағанда балаға ғәмәли ярҙам күрһәтеү.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримгә һәйкәлде монтажлау эштәре сентябрь урталарында тамамланасаҡ. Профсоюздар йорто алдындағы майҙанда сквер ҡалҡып сығасаҡ. Һәйкәл композицияһының дөйөм бейеклеге – алты, оҙонлоғо 15 метр.\nСығыу ваҡыты 16-08-2013, 15:03 | Ҡаранылар: 907\nБаш ҡала ҡунаҡ ҡаршыларға әҙерләнә


Гектарынан 80 центнер ужым бойҙайы\nСаҡмағош районының «Базы» хужалығы быйыл ғүмерҙә булмаған мул уңыш йыя. Рекордсмен ер хужаларының ҡаҙаныштары менән Республика Башлығы ла танышты. Базылар заманса агротехнологик алымдарға нигеҙләнеп эшләй, быйылғы уңыш ошо эшмәкәрлектең һөҙөмтәһе. Ә беҙ көслө хужалыҡтарға ярҙам ҡулы һуҙырға һәр саҡ әҙер, тине Рөстәм Хәмитов.\nҠояш нурында гәрәбәләй балҡып ҡойолған бойҙай бөртөктәренә ҡарап күҙ ҡыуана. Быйыл Ер-әсә базыларҙы мул уңыш менән һөйөндөргән. Ужым бойҙайы гектарынан уртаса 52 центнерҙан ашыу, урыны менән хатта 80-дән артып китә.\nБазы майҙандарында йыл һайын ауыл хужалығы культураларының яңы сорттары һынау үтә, яраҡлашып, мул уңыш биргәндәре даими ҡулланыла башлай. Ә был баҫыуҙарҙа һуңғы ике йылда «Скипетер» сорты сәселгән. Хужалар фекеренсә, күрһәткестәрҙе тағы яҡшыртыу мөмкинлеге лә бар.\nӘле хужалыҡта 4 мең 200 гектарҙа ужым культуралары сәселгән. Республика Башлығы ҡулланылған технологиялар, эш шарттары, һаҡлау мөмкинлектәре менән ҡыҙыҡһынды. Вадим Соколов әйтеүенсә, техника паркы даими яңыртыла, предприятиела игенде һаҡлау өсөн 25 мең тоннаға иҫәпләнгән һаҡлау пункты, бригадаларҙа 75 мең тонналыҡ келәттәр бар. Һуңғы өс йылда өс иген киптереү объекттары төҙөлгән. Сөнки әле үк уңышты һатыу отошһоҙ, хаҡтар бик түбән, үҙҡиммәтенән, йәғни тотонолған сығымдарҙан әҙ генә юғары. Шуға хаҡ күтәреләгәнен көтөү талап ителә.\nЕр хужалары әйтеүенсә, мул уңыштың сере бар технологияларҙы теүәл үтәүҙә. Яҙҙан көҙгә тиклем генә түгел, был йылдар дауамныдағы эҙмә-эҙлекле эшмәкрлек һөҙөмтәһе. Тупраҡты тәрнә эшкәртеү, ошо ерлеккә тура килгән орлоҡ сәсеү, ваҡытында минераль ашламалар менән туҡландырыу, ураҡ компанияһын юғалтыуһыҙ үткәреү. Былар барыһы ла мөһим әһәмиәткә эйә.\nҮҫтерелгән уңышты юғалтыуһыҙ йыйып алыу өсөн баҫыуҙарҙа заманса техника эшләй. «Ростсельмаш» комбайндарына ауырыраҡ, тос башаҡтар тығылып бара, һалам өйөмдәрен ураған һайын бушатырға крәк. Ә бына «Акрос»тар, «Тором»дар һабаҡтарҙы ваҡ итеп турап таратып бара, ул баҫыуҙарға ашлама рәүешендә ҡулланыла. Механизаторҙар эш шарттары менән ҡәнәғәт, мул уңышты сабыуы ла күңелле, эш тә ырай.\nРөстәм Хәмитов белдереүенсә, Базы республиканың иң көслө хужалыҡтарының береһе. Ә мул уңыш фиҙәҡәр хеҙмәт, тырышлыҡ һөҙөмтәһе. Башҡалар ҙа ошондай күрһәткестәргә ынтылырға тейеш. Беҙә ләе ужым культураларының майҙандарын киңәйтеү өҫтөндә эшләйбеҙ, был тәңгәлдә беҙҙең мөмкинлектәр тулыһынса файҙаланылмай, тине Республика башлығы.\nБазы ла үҫемлекселек менән бер рәттән һөтсөлөк тармағы ла ныҡ үҫешкән. Эре мал башы 6 меңгә яҡын, быйыл уларға икеләтә нормала аҙыҡ әҙерләнгән. Предприятие социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә лә етди иғтибар бирә.


Башҡортостанда электрон ваҡиғалар календары әҙерләнә.\n31 майға мәғлүмәттәр буйынса, унда республиканың 48 районынан 218 сара.\nСелтәрҙә календарҙы июндә баҫтырып сығарыу планлаштырыла, тип хәбәр итте Башҡортостандың Туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Эльмира Туҡанова.\n16:52, 31 май 2021 Иҡтисад\nИнйәр участка урмансылығында күршеләге ауыл хужалығы биләмәләренән күскә янғын дауам итә, тип белдерҙеләр Урман хужалығы министрлығында. 8,5 гектар урман яна.\n14:24, 31 май 2021 Иҡтисад\n13:52, 31 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостанда мал аҙығы әҙерләү ғәҙәттәгенән ике аҙнаға алдараҡ башланды. Май айының аномаль эҫе тороуы культураларҙың иртә өлгөрөүенә килтерҙе. Республика ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, йәшел масса аҙ ғына сыҡһа ла, үләнде саба башларға кәрәк.\n13:11, 31 май 2021 Иҡтисад\nӨфөлә «Терра Башҡортостан» турнирын уҙғарыу өсөн 1,36 миллион һум бүленә. Был хаҡта мәғлүмәт дәүләт һатып алыуҙары сайтында баҫылған. Заказсы – «Аҡбуҙат» йылҡысылыҡ һәм ат спорты буйынса компетенция үҙәге.\n12:04, 28 май 2021 Иҡтисад\nРеспубликала ҡиммәтләнгән аҙыҡ-түлек исемлегендә кишер, кәбеҫтә һәм картуф тәүге урында тора, тип белдерҙеләр Башстатта.\nБашҡортостанда хаҡ күбеһенсә кишергә артҡан – 11,6 процентҡа, бер килограмы — 58 һум.\n17:05, 27 май 2021 Иҡтисад\nТиҙҙән Өфөлә өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтарына рәхәтләнеп ял итеү өсөн тағы бер күркәм урын булдырыла. Йәмәғәт киңлеге Рихард Зорге урамындағы 44-се йорт янында барлыҡҡа килә.\n10:23, 27 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы йыуыу сараларын етештереү һәм яңы газ торбаһы эшенә старт бирҙе\nИлдә билдәле экспозицияларҙың береһе – «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе Башҡортостандың баш ҡалаһында 29-сы тапҡыр үткәрелә һәм бөгөн йәнә тармаҡтың төп компанияларын бергә йыйҙы.\n14:08, 25 май 2021 Иҡтисад\n2021 йылдың 25 майынан 31 авгусына тиклем Өфөлә ауыр йөк ташыған транспорт хәрәкәте ваҡытлыса сикләнә. Һауа температураһы 32 градустан юғары булһа, урындағы әһәмиәттәге дөйөм файҙаланыштағы юлдарҙа сикләү индерелергә тейеш.\n9:46, 25 май 2021 Иҡтисад\nРеспубликаның биш районында Баҫыу көндәре уҙғарыла\n«Баҫыу көнө — 2021» зона семинар-кәңәшмәләренә әҙерлек барышында биш районда үҫемлекселек буйынса күрһәтмә майҙансыҡтар әҙерләнә.\n«Баҫыу көнө» — тәжрибә уртаҡлашыу, яңы һөнәри белем алыу, ауыл хужалығы етештереү өлкәһендә алдынғы тәжрибәне таратыу, алдынғы технологияларға иғтибарҙы йәлеп итеү, яңы ауыл хужалығы культураларын үҫтереү алымдары менән танышыу өсөн яҡшы майҙансыҡ.\n13:19, 24 май 2021 Иҡтисад\nӨфөлә көньяҡтан ингән урында юл уҡыу йылы башланырҙан алдараҡ асыла\nӨфөлә көньяҡтан ингән урында юл уҡыу йылы башланырҙан алдараҡ асыла. Бынан алда 1 сентябрҙә асыу планлаштырылғайны. Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров объектты тикшереп сыҡты.\n15:53, 21 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостанда райондарҙың береһе яҙғы культураларҙы сәсеүҙе тамамланы\nИлеш районы сәсеү кампанияһын тамамланы, унда 74 мең гектар яҙғы культуралар сәселде. Ауырғазы, Стәрлебаш, Кушнаренко, Дәүләкән, Ҡалтасы, Тәтешле һәм Ҡырмыҫҡалы райондарында һуңғы гектарҙарҙа сәсеү эштәре бара (план 97-99% үтәлгән).\n15:57, 20 май 2021 Иҡтисад\nТәүге тапҡыр Өфөнән Минскиға тура рейстар асыла. Осоштарҙы «Белавиа» авиакомпанияһы башҡара. Аэропорттың матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, рейсҡа 76 пассажир һыйҙырышлы Embraer-175 самолеты сыға.\n12:38, 20 май 2021 Иҡтисад\nДымдың етешмәүе игендең уңышына кире йоғонто яһауы ихтимал: Ауыл хужалығы министрлығы\nРеспубликаның ауыл хужалығы өсөн һауа шарттары әлегә бик уңайлы түгел. Дымдың етешмәүе уңышҡа кире йоғонто яһауы мөмкин. Хәҙер күп нәмә эште дөрөҫ ойоштороуға бәйле.\n12:52, 19 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостан аграрийҙары 17 майға яҙғы культуралар өсөн тәғәйенләнгән майҙандарҙың 78 проценттан ашыуын сәскән, был 1 миллион 580 мең гектар. Атап әйткәндә, 1 миллион 73 мең гектар – (пландан 78,4 %) бөртөклө һәм бөртөклө-ҡуҙаҡлылар, 295 мең гектар(86,3%) — май бирә торған үҫемлектәр, 131,3 мең гектар (65%) мал аҙығы культуралар сәселгән.\n10:54, 18 май 2021 Иҡтисад\n17:03, 17 май 2021 Иҡтисад\nРәсәйҙә әсәлек капиталын ҡулланыуҙы киңәйтеүҙәре ихтимал. Рәсәй Федерацияһы вице-премьеры Татьяна Голикова бала тыуғас та әсәлек капиталын үҙаллы йорт һалыу һәм йортто төҙөкләндереү, шулай уҡ лицензияһы булған шәхси эшҡыуарҙарҙа белем биреү хеҙмәттәре өсөн файҙаланыу мөмкинлеген тәҡдим итте.\n10:43, 17 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостанда сәсеү кампанияһы тамамланыу алдында. 14 майға республика игенселәре 1,34 миллион гектар яҙғы культуралар сәскән. Был 66,5 процент, йәки кәм тигәндә бөтә күләмдең өстән ике өлөшө.\n14:52, 14 май 2021 Иҡтисад\n«Һуңғы ҡыңғырау» көнөндә республикала хәмер һатыу тыйылған.\n13:40, 14 май 2021 Иҡтисад\nРеспубликала сәсеү кампанияһы «экватор»ҙы үтте: 12 майға планлаштырылған майҙандарҙың яртыһынан күберәгенә сәселгән. «Һауа торошо һәйбәт булғас, баҫыу эштәренең темпы һуңғы көндләрҙә ярайһы уҡ юғары.\n15:06, 12 май 2021 Иҡтисад\nБашҡортостан аграрийҙарына дөйөм суммаһы 9,5 миллиард һумға льготалы ҡыҫҡа сроклы кредитлауға 300-гә яҡын ғариза хупланған, тип хәбәр иттеләр республиканың Ауыл хужалығы министрлығынан.\n9:40, 12 май 2021 Иҡтисад


Быуатҡа тиң тормош юлынан... » Табын\n"Шакиров авый”. Сәйетбаба мәктәбендә уҡыған олоһо-кесеһе "Башланғыс хәрби әҙерлек” дәресен алып барыусы уҡытыусыны шулай тип йөрөттө. Шәмдәй төҙ кәүҙәле, үҙен хәрбиҙәрсә етди тотҡан уҙаманды тәү күргәндә нисек иҫемдә ҡалдырғанмын, ул әле лә ныҡлы икән. Ғәлимйән Мөхәмәтйән улының насар ғәҙәттәрҙән йыраҡ тороуы, өлгөлө ғаилә башлығы, донъяһында ысын хужа булыуы - барыһы ла йәше менән генә түгел, ә бәлки йәшәйеше менән дә уҡыусыларына үрнәк, атҡарылаһы бер бейеклек булып ҡалалыр.\nТормошҡа ғашиҡ булып йәшәһәң генә матур ғүмер итеп булалыр. Быуатҡа тиң ғүмер өсөн иһә ниндәй йәшәү көсө кәрәк! "Ҡарты барҙың ырыҫы бар” тигән халыҡ. Шөкөр, ырыҫыбыҙ бар икән!


Үткән аҙнала Аҡъярҙа Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығы яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Ауыл хужалығы министры урынбаҫары В.Незнанов алып барған кәңәшмәлә сәсеүгә әҙерлек тикшерелде, аграрийҙарға күрһәтеләсәк дәүләт ярҙамы, хужалыҡтарҙы минераль ашламалар, орлоҡ, химик препараттар менән тәьмин итеү тураһында һүҙ барҙы. Беҙҙән кәңәшмәгә район хакимиәте, ауыл хужалығы бүлеге, мәғлүмәт-консультация үҙәге етәкселәре, райондың ауыл хужалығы предприятиелары етәкселәре һәм баш белгестәре барҙы.\nмәғлүмәт-консультация үҙәгенең баш зоотехнигы.\nСәсеүгә әҙерлек тикшерелде\nОшо көндәрҙә “Таналыҡ” АХК-һы һәм “Баймаҡ” ғилми-производство берекмәһендә яҙғы баҫыу эштәренә әҙерләнеү буйынса район семинар-кәңәшмәһе үткәрелде. Унда атап үтелгән хужалыҡтарҙа техника-агрегаттарҙы ремонтлау, орлоҡ фондын әҙерләү барышы ҡаралды, тәжрибә өйрәнелде. Кәңәшмәнең эшендә район башлығы И.Х. Ситдыҡов, уның урынбаҫары Р.Р. Әбүбәкиров, төрлө хеҙмәттәр, хужалыҡ етәкселәре һәм баш белгестәре ҡатнашты.\nБыл аҙнала “Баһадир” физкультура-һауыҡтырыу комплексында спартакиада иҫәбенә ҡаланың ойошма-предприятиелары араһында футзал ярыштары уҙа. Йомала иһә билдәле көрәшсе Илшат Ғүмәров иҫтәлегенә милли көрәш буйынса район беренселеге (спартакиада иҫәбенә ауыл биләмәләре араһында), шәмбелә Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре Булат Рәхмәтуллин иҫтәлегенә ҡала һәм райондың ойошма-предприятиелары етәкселәре, ауыл биләмәләре башлыҡтары араһында спартакиада үтәсәк.\nҺөнәр һайлауға ярҙам\nСәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау һәм сығарылыш класс уҡыусылары араһында профориентация үткәреү маҡсатында йәштәр эштәре буйынса сектор тарафынан Түбә һәм Мерәҫ ауылдарында осрашыуҙар үтте. Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы директоры Т.Н. Сәйғәфәрова уҡырға инеү шарттары һәм учреждение биргән һөнәрҙәр менән таныштырҙы. Студенттар насар ғәҙәттәрҙе иҫкәртеү буйынса программа менән сығыш яһаны, слайдтар күрһәтте һәм йырлы-моңло тамаша ойошторҙо.\nУсмановтар – Баймаҡта!\nБашҡорт эстрадаһының популяр йырсылары Зилә һәм Хәсән Усмановтар беҙҙең районға концерт менән килә. Улар 2 апрелдә Темәстә, 4 апрелдә Баймаҡ ҡалаһында сығыш яһаясаҡ. Концертта уларҙың ижадташ дуҫтары – йәш йырсы, баянсы Иҙел Нурғәлин, юмор оҫтаһы Марс Сәйетғәлин, бейеүсе Эльвира Ғәниева, Ҡазан ҡалаһынан музыкант Айнур Тәҡиуллин ҡатнаша.\nИғтибар: «тура бәйләнеш»\n2012 йылда берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыу процедураһында ниндәй үҙгәрештәр булды?\nНиндәй предметтарҙан берҙәм дәүләт имтихандары үткәреләсәк?\nӘгәр ҙә уҡыусы тейешле балдарҙы йыймаһа, ул берәй уҡыу йортона инә аламы? Сөнки имтиханды кире бер йылдан һуң ғына тапшырырға мөмкин.\nҠайҙа уҡырға барырға? Бөгөнгө көндә райондың белем биреү системаһына ниндәй белгестәр талап ителә?\nРайон халҡының ошо һәм башҡа һорауҙарына мәғлүмәт-аналитика һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге тарафынан үткәрелгән «Тура бәйләнеш»тә муниципаль район хакимиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы Ринат Фазыльян улы Ильясов яуап бирә.\nҺорауҙарығыҙ менән 31 мартта сәғәт 10-дан 12-гә тиклем 3-14-85 телефонына шылтыратығыҙ.\nДәүләт эшҡыуарлыҡҡа ярҙамды көсәйтә\nКисә район хакимиәтенең ултырыштар залында Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең уртаса сроклы комплекслы программаһы сиктәрендә “Хужалыҡ итеүҙең бәләкәй формаларын үҫтереү һәм ярҙам күрһәтеү” тигән темаға төбәк семинары ойошторолдо.\nУның эшендә БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе урынбаҫары М.Б. Фәтхуллин, БР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары А.С. Йыһаншин, БР Фермерҙар ассоциацияһы рәйесе З.И. Сәйетғәлиев, район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов, Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса Дәүләт комитеты, БР Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге, Рәсәй ауыл хужалығы, Һаҡлыҡ банкыһы һ.б. ведомстволар етәкселәре һәм вәкилдәре ҡатнашты. Кәңәшмәгә төбәк райондарының һәм Сибай ҡалаһының мәғлүмәт-консультация үҙәге, фермер хужалыҡтары етәкселәре саҡырылды. Семинар менән А.С. Йыһаншин етәкселек итте.\n27 мартта Башҡортостан Республикаһы урман хужалығы министры Р.Б. Нәбиуллин беҙҙең районда эш сәфәре менән булды.\nМуниципаль район хакимиәтенең ултырыштар залында райондың урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре, ағас эше менән шөғөлләнеүсе эшҡыуарҙар һ.б. ҡатнашлығында кәңәшмә үтте. Тәүҙә муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов кәңәшмәгә йыйылыусыларҙы эш тәртибе һәм ҡараласаҡ мәсьәләләр менән таныштырҙы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 10:24 Комментариев нет:\nБиш йыл эсендә – 500 ферма!\nБашҡортостанда биш йыл эсендә 500 һөтсөлөк фермаһы тергеҙеләсәк һәм файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Был хаҡтағы Республика программаһы 2012-2016 йылдарға иҫәпләнгән. БР Ауыл хужалығы министрлығында программаны тормошҡа ашырыу мәсьәләһе тикшерелеп кенә ҡалмай, ә республикала яңы проектты башлауға булышлыҡ иткән ғәйәт ҙур саралар атҡарыла. Ошо темаға беҙ БР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Н.А. Коваленко менән әңгәмәләшәбеҙ.\n– Николай Анатольевич, “500 ферма” программаһы идеяһы ҡайҙан килеп сыҡты?\n– Был республика маҡсатлы программаһы “2012-2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында 500 һөтсөлөк фермаһын комплекслы модернизациялау. Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу” тип атала һәм ул БР Президенты Р.З. Хәмитовтың ҡушыуы буйынса беҙҙең Ауыл хужалығы министрлығы тарафынан эшләнде. 2011 йылдың апрелендә БР Хөкүмәте һәм РФ һөт етештереүселәренең Милли союзы араһында Башҡортостан Республикаһында һөтсөлөк тармағын үҫтереүгә йүнәлтелгән сараларҙы бойомға ашырыу буйынса Килешеүгә ҡул ҡуйылды. Республиканың бөтә райондарында ла дөйөм алғанда 500 ферма модернизацияланасаҡ.\nБурҙан ҡалһа ла, уттан ҡалмай\n2012 йылдың башынан 23 мартына тиклем Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә 944 янғын теркәлгән, уларҙа бөтәһе 108 кеше, шул иҫәптән 4 бала һәләк булған. (Былтыр ошо осорҙа янғындарҙа 110 кеше, шул иҫәптән 11 бала һәләк булғайны). Янғындар 46 миллион һумлыҡ матди зыян килтергән. Әйткәндәй, уҙған йылдың ошо осоро менән сағыштырғанда ут сығыу осраҡтары 20-гә кәмегән.\nЭлекке кеүек үк янғындарҙың күбеһе торлаҡ йорттарҙа һәм граждандар ихаталарындағы кәртә-ҡураларҙа, һарайҙарҙа сыҡҡан – 75,6 процент. Янғын сәбәптәре – ут менән һаҡһыҙ эш итеү (33%), электр ҡорамалдарын урынлаштырыу һәм эксплуатациялау ҡағиҙәләрен боҙоу (23%), мейестәрҙең төҙөк булмауы, уларҙы яңылыш урынлаштырыу (21,7%).\nАйырыуса янғында кешеләрҙең күпләп һәләк булыуы аяныс. Мәҫәлән, 3 ғинуарҙа Бәләбәй районының Илкен ауылында янып киткән йортто һүндергәндә һәм һүткәндә 4 кешенең кәүҙәһе табыла. Янғын сәбәбе – йорт хужабикәһе эскән килеш үрт һалған.\nРосреестрға сиратҡа – Интернет аша\nДәүләт теркәүе, кадастр һәм картография федераль хеҙмәте (Росреестр) үҙ эшмәкәрлегенә дәүләт хеҙмәте күрһәтеүҙең электрон төрҙәрен индереүен дауам итә һәм камиллаштыра. 2012 йылдың март айынан Росреестрҙың Интернет-порталында “Алдан яҙылыу” тип аталған яңы сервис\nБыл сервис менән файҙаланыу, йәғни күсемһеҙ милеккә һәм уның менән алыш-бирешкә хоҡуҡтарҙы дәүләт теркәүе үткәреүгә документтар тапшырыу өсөн Росреестрҙың Интернет-порталының (https://portal.rosreestr.ru) “Офистар һәм ҡабул итеүҙәр” бүлегенә инеп алдан яҙылырға була. Артабан үҙегеҙгә кәрәкле офисты һайлағандан һуң, датаһын, ваҡытын, мөрәжәғәт итеү маҡсатын күрһәтеп, талон-саҡырыу ҡағыҙы сығарып алырға кәрәк. Был билдәләнгән ваҡытта үҙегеҙ теләгән офисҡа килеп документтарығыҙҙы тыныс ҡына тапшырыу мөмкинлеге бирә.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 10:02 Комментариев нет:\nМәктәп һылыуҡайы билдәләнде\nБеҙҙең мәктәптә уҡыусылар араһында “Семен мәктәбе һылыуҡайы–2012” конкурсы үтте. Сара йыл да уҙғарылыуына ҡарамаҫтан, үҙенсәлекле һәм ҡыҙыҡлы булды. Ойоштороусылар тарафынан кисәнең һәр өлөшө ентекләп уйланылғанға күрә, беҙгә – конкурста ҡатнашыусыларға – ул еңел үтте.\nБыйыл гүзәлдәрҙән гүзәл, күркәмдәрҙән күркәм, оҫта ҡуллы, һәләтле 10 һылыуҡай мода, прическа, ҡул эштәре, аш-һыу әҙерләү буйынса ярышты. Кисәнең иң үҙенсәлекле мәле конкурсанттарҙың үҙенә ярҙамға 1 – 5-се класс ҡыҙҙарын алыуы булғандыр. Улар һәр бәйгене берҙәм үтергә тейеш ине.\nКонкурстың иң тулҡынландырғыс мәлен түҙемһеҙлек менән көтөп алдыҡ. Ниһайәт, “Семен мәктәбенең 2012 йылғы һылыуҡайы” исеменә 9-сы класс уҡыусыһы Алһыу Әбделмәнова лайыҡ булыуын иғлан итеп, һылыуҡайҙың күсмә тажын кейҙерҙеләр. Башҡа ҡатнашыусылар “Оҫта ҡуллы”, “Һәләтле”, “Мөләйем”, Тамашасы һөйөүен яулаусы” һ.б. номинацияға лайыҡ булды. Ә иң йәш һылыуҡай булып 1-се класс уҡыусыһы Мәҙинә Шәрипова иғлан ителде. Һәр һылыуҡайға дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.\nИлүзә Бейешева, 9-сы класс уҡыусыһы.\n“Судьяға яуаплылыҡ тойғоһо хас булыуы мөһим”\n2011 йылда Баймаҡ район судында яңы федераль судья А.Ф. Искәндәров эш башланы. Һеҙҙең иғтибарығыҙға уның менән әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ.\n– Артур Фәрит улы, үҙегеҙ менән таныштырып үтмәҫһегеҙме?\n– Мин 1978 йылда Өфө ҡалаһында донъяға килгәнмен. Мәктәпте тамамлағас, “Автомост” фирмаһында ябай эшсе булып хеҙмәт юлымды башланым. Артабан БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалында юридик белем алдым. Өфө ҡалаһында эксперт-аналитик булып, Благовещенск ҡалаһының “Полиэф” ААЙ-һында баш белгес булып эшләнем. Өйләнгәнмен, ике бала тәрбиәләйбеҙ.


"Ҡурай даны" республика телевизион премияһы\nПроектың киләһе туры – телевизион тур.\n«Ҡурай-ТВ» каналы йыл дауамында номинанттар тураһында тапшырыу күрһәтәсәк. Еңеүселәрҙе тамашасы СМС-тауыштар ярҙамында билдәләйәсәк. Гала-концерт 2019 йылдың февралендә планлашыртырыла. Еңеүселәргә исемле миҙалдар, ҡиммәтле бүләктәр һәм аҡсалата премия тапшырыласаҡ.


Баш ҡалала төҙөкләндереү мәсьәләһе менән башлыса мәктәп уҡыусылары шөғөлләнә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала төҙөкләндереү мәсьәләһе менән башлыса мәктәп уҡыусылары шөғөлләнә\n13:43, 14 сентября 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә ҡаланы төҙөкләндереү айлығы үтә. Был турала бөгөн Өфө хакимиәтендәге оператив кәңәшмәлә уның башлығы Павел Качкаев хәбәр итте.\n— Әлегә төҙөкләндереү эштәре әкрен темптарҙа бара, — тине ул. – Унда башлыса мәктәп уҡыусылары һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһе хеҙмәткәрҙәре ҡатнаша. Был эшкә башҡа коллективтарҙы ла йәлеп итергә кәрәк, бигерәк тә был аҙнала һауа торошо ла уңай килеп торғанда, юғиһә, артабан ямғырҙар башланыуы ихтимал.\nҠала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Ирек Ялалов әйтеүенсә, таҙартыу һәм төҙөкләндереүгә айырыуса ҡала сигендә урынлашҡан баҡсасылар ширҡәттәре мохтаж. Өфөләге санкцияланмаған сүплектәрҙең 96 проценты тап уларҙың биләмәһендә барлыҡҡа килгән. Баҡсаларҙа контейнер майҙандарының булмауы тураһында Өфө хакимиәтендә әллә күпме әйтелә килде. Павел Качкаев һүҙҙәренсә, уларҙы ойоштороуға ҡала райондары башлыҡтары яуаплы, уларға баҡсаларҙағы сүп-сар проблемаһын хәл итеүгә сираттағы һуңғы дата билдәләнгән.


Әхәт Фәсхетдинов вафат булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӘхәт Фәсхетдинов вафат булды\n11:30, 13 января 2010 Сәйәсәт\n2010 йылдың 11 ғинуарында 60-сы йәшендә Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәтен һәм сәнғәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергән Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы, Р.Нуриев исемендәге Башҡортостан хореография училищеһы директоры Әхәт Әхмәт улы Фәсхетдинов ҡапыл вафат булды.\nӘхәт Фәсхетдинов 1950 йылдың 21 мартында Башҡорт АССР-ы Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуған. Уның ижади биографияһы 1967 йылда Башҡортостандың Халыҡ бейеүҙәре ансамблендә (хәҙерге Ф. Ғәскәров исемендәге Дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле) башлана. 1987 йылда Н.К.Черкасов исемендәге Ленинград дәүләт театр, музыка һәм кинематография институтын тамамлағандан һуң Әхәт Әхмәт улы республиканың төп бейеү коллективына директор булып ҡайта. Унан һуңғы йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры урынбаҫары, Өфө хореография училищеһы директоры, Башҡортостан Республикаһы музыкаль-сәхнә сәнғәте ижади берекмәһе генераль директоры урынбаҫары булып эшләй. 1998 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһының Нефтекама филиалын етәкләй, бында ул үҙенең әүҙем эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә бөгөн республикала ғына түгел, унан ситтә лә киң билдәле үҙенсәлекле ижади коллектив туплай.\n2006 йылда Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы саҡырыуы буйынса гастроль-фестиваль дирекцияһын етәкләй. Уның ҡатнашлығында Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушылыуының 450 йыллығын байрам итеү сиктәрендә мәҙәни саралар, «Туғанлыҡ» Халыҡ-ара төрки телле театрҙар фестивале һәм башҡа бик күп саралар уңышлы үтте.\n2008 йылда Фәсхетдинов Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығының кадрҙар һәм уҡыу йорттары бүлеге начальнигы, шул уҡ йылда Р.Нуриев исемендәге Башҡортостан хореография училищеһы директоры итеп тәғәйенләнә. Ул эшләгән осорҙа уҡыу йортона колледж статусы бирелә. Училище уҡыусылары Туапсела, Францияла хореография сәнғәте фестивалдәрендә уңышлы ҡатнаша, Германияла гастролдәрҙә була.\nЕтәксе вазифаларҙа эшләп, Әхәт Әхмәт улы үҙен инициативалы, тәжрибәле ойоштороусы, мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениелары коллективтарын оҫта туплаусы итеп күрһәтә, үҙ коллегалары араһында тәрән ихтирам һәм абруй ҡаҙана.\nӘхәт Әхмәт улына тыуған яғына һөйөү, үҙ халҡына бирелгәнлек, эш һөйөүсәнлек, бөтмәҫ-төкәнмәҫ ижади дәрт, изгелек һәм ярҙамсыллыҡ кеүек сифаттар хас булды.\nЯҡшы кеше, һәләтле етәксе Фәсхетдинов Әхәт Әхмәт улы хаҡында яҡты иҫтәлек беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр.\nНекрологка М.Ғ.Рәхимов, К.Б.Толкачев, Р.С.Сарбаев, Н.А.Курапов, С.Н.Лаврентьев, И.Ғ.Илешев, П.Р.Качкаев, Р.Р.Сәйетов, Х.Х.Мәүлиҡасов, И.Ғ.Ғәләүетдинов, В.Г.Рихтер, Р.И.Хәлимов, А.Г.Искәндәров, Л.С.Ҡыуатова ҡул ҡуйған.


Ҡотло, нурлы ғаилә | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Ҡотло, нурлы ғаилә\nҠотло, нурлы ғаилә\nҺәр ғаилә үҙе бер айырым дәүләт тип юҡҡа әйтмәгәндәрҙер. Ер йөҙөндә күпме ғаилә булһа, һәр ҡайһыһының үҙ ҡанундары, үҙ тәртибе, башҡалар күҙенә әллә ни салынмаған үҙ ҡағиҙәләре бар. Хатта оҙаҡ бергә ғүмер иткән парҙар бер-береһенә оҡшап китә тигән хәҡиҡәт тә ысынбарлыҡ. Әллә күпме йылдар бер уй-теләк, маҡсаттар менән тормош юлынан барһаң, ысынлап та, бер-береңә оҡшай башлайһыңдыр ул...\nЮлдаш ауылында йәшәүсе Гөлзифа менән Фәсхетдин Ғафаровтарҙы ныҡлы, берҙәм ғаилә булараҡ беләбеҙ. Күркәм, яҡты нур уйнаған йорттарына килеп инеү менән бында бәхетле, татыу ғаилә йәшәгәне күренеп тора.\nҒафаровтар икеһе лә Юлдаштан. Гөлзифа Миҙәхәт ҡыҙы Асҡар мәктәбен тамамлағас, юғары белем алыу маҡсатында Магнитогорск педагогия институтына бара. Яҡшы өлгәшкән ҡыҙ ҡабул итеү имтихандарын еңел генә тапшырып, уҡырға инә. Тик уның студент булыу хыялы тормошҡа ашмай. Ауылға ҡайтҡас, фермала һауынсылар етешмәй, уҡыу башланғансы эшләп тор тип саҡыралар. Сентябрь етә, Гөлзифаға алмашҡа килеүсе булмай, төркөмөндәге мул һөтлө һәүкәштәрен ташлап китергә йәлләй ул. Тилбер, эшкә шәп ҡыҙҙы хужалыҡ етәксе-леге лә ебәргеһе килмәй. Ә был ваҡытта «Йылайыр» совхоз-техникумында зоотехник һөнәрен алған Фәсхетдин фермаға мөдир булып килә. Ул 24-26 һыйырҙы «һә» тигәнсе ҡул менән һауған, эше араһында һарыҡ-бәрәсте лә ҡарарға өлгөргән Гөлзифаны бер күреүҙән оҡшата.\nБер ауылда йәшәһәләр ҙә, бер-береһен белмәгән йәштәр эш өҫтөндә таныша. Йыл ярым дуҫлашып йөрөгәндән һуң өйләне-шергә ҡарар итәләр. Киләсәккә яҡты хыялдар менән янған матур пар туғандарын, дуҫтарын һоҡландырып татыу ғаилә ҡора. Үҙ көстәре менән йорт күтәрәләр, бәхеттәрен ишәйтеп, балалары тыуа.\nФәсхетдин Хәлфетдин улы Юлдаш фермаһында мөдир булып 40 йыл эшләй. Ауыл хужалығында еңел булмаған, ҡатмарлы осорҙа үҙенең булдыҡлылығы, эшенә тоғролоғо арҡаһында ул ферманы тарҡатыуға юл ҡуймай, һаҡлап алып ҡала. Ҡасандыр 1200 башҡа тиклем эре мал тотолған, һарығы, сусҡаһы, ҡуянына тиклем булған фермалар әле лә гөрләй. Бында йылҡы, тана, һарыҡтар аҫырала, ҡош-ҡорттары күп. Хаҡлы ялға сыҡһа ла эш урынын ташламаған Фәсхетдин ағай ферма хәстәрҙәре менән янып йәшәй. Ауыл хужалығындағы оҙаҡ йылдар фиҙаҡәр хеҙмәте төрлө наградалар менән билдәләнгән. «Рәсәй агросәнәғәт комплексының почетлы хеҙмәткәре» юғары исеменә лайыҡ, Рәсәй, республика, район кимәлендәге бихисап маҡтау ҡағыҙҙары бар. Тырыш, эшһөйәр Ф. Ғафаров тынғыһыҙ эше араһында ауылдың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша. Дүрт саҡырылыш, йәғни ун алты йыл рәттән ауыл советы депутаты булып һайлана. «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамын ойоштороу комитеты рәйесе итеп ҡабат-ҡабат ҡуйыла. Бер һүҙ менән әйткәндә, Юлдаштың ихтирамлы, абруйлы кешеләренең береһе.\nУның ғүмер юлдашы Гөлзифа Миҙәхәт ҡыҙы ла 40 йыллыҡ хеҙмәт стажына эйә. Фермала һауынсы булып эш башлаған йәш ҡыҙ эшкә талымһыҙлығы, кеше менән тиҙ уртаҡ тел таба белеүе арҡаһында ҡайҙа ҡына эшләмәй. Һауынсы, быҙау ҡараусы, почтальон, ашнаҡсы була ул. 18 йыл ғүмерен Юлдаш клубында мөдир булып эшләүгә бағышлай. Бынан тыш, иңендә йәмәғәт бурыстары: ҡатын-ҡыҙҙар, ағинәйҙәр советтары ағзаһы, «Гөлғәйшә» фольклор ансамбле етәксеһе. Депутат та була, һайлау комиссияһында ла эшләй. Уның да республика, район етәкселегенән алған рәхмәт, маҡтау ҡағыҙҙары бихисап. Сирек быуат ғүмерҙәрен эшкә арнаған Ғафаровтар икеһе лә хеҙмәт ветераны.\nШулай ҙа был күркәм парҙың иң төп байлығы — ғаиләһе. Ата-әсә балалары өсөн өҙөлөп тора, ҡыҙҙары һәм улдары ла яҡындарын һөйөү һәм хәстәр менән солғап алған. Өлкән ҡыҙҙары Гөлназ Юлдаш клубы мөдире, әсәһенең эшен дауам итә. Улдары Дим Магнитогорск металлургия комбинатында эшләй. Гөлниса Асҡарҙа сауҙа нөктәһе һатыусыһы. Ейәндәре Денис, ейәнсәрҙәре Сафия, Алина, Ленария, Әминә уңыштары менән һөйөндөрөп үҫеп килә.\n— Беҙҙең өсөн иң мөһиме — ғаиләлә бер-береңде аңлау, хөрмәт итеү, таяныс булыу. Берҙәмлек, татыулыҡ булғанда ғына бөтә эштәр алға барасаҡ, — тиҙәр Ғафаровтар.\nӘйткәндәй, күмәк көс талап ителгән барлыҡ эште ғаилә бергәләп башҡара. Өсөһө лә Асҡарҙа төпләнгән балалары, һәр береһенең үҙ донъяһы булыуға ҡарамаҫтан, атай, әсәйгә ярҙамға бөтәһе лә ашҡынып ҡайтып төшә. Шул саҡта өй эсе күңелле, шат тауыштарға күмелә. Өләсәләре ейән-ейәнсәрҙәрен тәмле бишбармаҡ, ҡоймаҡтары менән көтөп тора.\n— Байрамдар, тыуған көндәрҙе һәр ваҡыт бергәләп билдәләйбеҙ. Элек фермала ла, клубта ла шулай бер-беребеҙгә ярҙамлашып, күмәкләшеп йөрөй торғайныҡ. Бергәләшкәс, эштең ҡыйынлығы һиҙелмәй бит. Әле лә шулай. Аш-һыу бүлмәһендә лә ҡыҙҙарым, хәҙер ейәнсәрҙәрем ярҙамлашып үҫә. Он менән булашма, ҡамасаулама тип тыйманым. Күреп-белеп өйрәнеп үҫергә тейештәр бит. Бәйләмде лә бергә бәйләйбеҙ, күмәкләшеп китап уҡыйбыҙ. Олаталары балыҡҡа китһә, уға эйәрәләр, — ти Гөлзифа апай.\nУл ете балалы, иптәше һигеҙ балалы ғаиләлә үҫкән. Барыһын да өйөп-төйөп ултырған әсәһенән күрмәксе, хәҙер ул балаларын, ике яҡ туғандарын хәстәрләп йәшәй. Күршеләре менән дуҫ, татыу ғүмер итә Ғафаровтар. Хаҡлы ялда ла тыныс ултыра белмәгән Гөлзифа Миҙәхәт ҡыҙы фольклор ансамбле ағзалары менән йыш осраша, төрлө саралаға әҙерләнәләр, бергәләп күлдәк тегәләр, биҙәүестәр эшләйҙәр.\n— Тормош юлыбыҙҙа гел яҡшы уйлы, ихлас кешеләр осраны. Беҙҙе ихтирам итеп торған «Заветы» хужалығы етәксеһе Ғамир Ғәлләмовҡа, район етәкселегенә, район Советы депутаты Ишморат Әми-невҡа рәхмәт, — тиҙәр Ғафаровтар. — Яҡындарыбыҙ, туғандарыбыҙ беҙҙең өйҙә көтөп алынған ҡәҙерле ҡунаҡтар. Киләсәктә лә барыбыҙ имен-һау булып, ошолай ҡыуанышып ҡына йәшәргә яҙһын.\nЭйе, бер-береһенә булған һөйөү хистәрен юғалтмай, йылдар үткән һайын мөхәббәт тойғоһон ихтирам, тоғролоҡ менән нығытҡан, ғүмер юлын иңгә-иң терәшеп кенә уҙған был һоҡланғыс, өлгөлө ғаиләнең бәхете түңәрәк булһын, ҡото, бәрәкәте артһын, тип теләге килә.\nДинара ДӘҮЛӘТБАЕВА, «Осҡон» газетаһы хәбәрсеһе


Инфоурок › Дошкольное образование ›Другие методич. материалы›Беҙҙең татыу ғаилә. (Әҙерлек төркөмө балалары өсөн)\nБеҙҙең татыу ғаилә\n(Әҙерлек төркөмө өсөн)\nӨфө ҡалаһының 40-сы башҡорт балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе\nМаҡсат. Балаларҙа атай-әсәйҙәренә ҡарата ихтирамлы ҡараш тәрбиәләү; йәмғиәттә ғаилә абруйын күтәреү, уның ҡиммәттәрен ҙурлау; ғаилә – балалар баҡсаһы бәйләнешен нығытыу.\nЙыһазландырыу. «Ғаилә усағы» күргәҙмәһе (ғаиләләрҙең тормош-көнкүрешен сағылдырған фотоһүрәттәр, уңыш-ҡаҙаныштары, нәҫел шәжәрәһе, ғаилә ағзалары башҡарған ҡул эштәре, үҙҙәре әҙерләгән ризыҡтар); тәрбиә, атай-әсәй, ғаилә тураһында мәҡәл-әйтемдәр яҙылған плакаттар; артҡы планда – нурҙарын һибеп торған ҡояш һүрәте.\nЗал байрамса биҙәлгән. «Ҡояш» түңәрәгенең уртаһына «Ата менән әсә – алтын ҡанат» тип яҙылған.\nӘкиәттәр тыңлап, иркәләнеп,\nҮҫһен әле илдә балалар.\nУйынсыҡтар, туптар, бәүелсәктәр –\nӘсәй һөйһөн бәпләп, атай һөйһөн,\nТик йылмайып уға бағайыҡ.\nҒүмерҙәрҙең иң саф мәле бит ул,\nИң бәхетле осор – балалыҡ.\n1-се тәрбиәсе. Һаумыһығыҙ, хөрмәтле ҡунаҡтар! Хәйерле көн, бәйгелә ҡатнашыусы атайҙар, әсәйҙәр, балалар!\n2-се тәрбиәсе. Бөгөн беҙ ғаилә тотҡаһы, илебеҙ терәге булған атайҙарға һәм ғүмер бүләк итеүсе, ғаилә усағын һаҡлаусы әсәйҙәргә бағышланған байрамға йыйылдыҡ.\n1-се тәрбиәсе. Ғаилә... Был төшөнсә икәүҙең бер бөтөн булыуын аңлата. Татыу, дуҫ ғаиләләрҙә ихтирам, иғтибар, бер-берең өсөн өҙөлөп тороу, яуаплылыҡ тойғолары көслө. Матур ғаилә – һәр кем өсөн бәхет билдәһе, кеше тормошоноң таянысы.\n2-се тәрбиәсе. «Аралар тыныс булһа, ғаилә ҡорос була», «Татыу ғаилә – ил күрке», «Ғаилә бәхете – ил бәхете», тиҙәр халыҡта. Бәйгелә ҡатнашыусы ғаиләләрҙе түргә саҡырабыҙ. Ғаиләләре менән таныштырыу өсөн һүҙ атайҙарға бирелә. Рәхим итегеҙ! (Тәртип номерҙары буйынса ғаилә башлыҡтары сығыш яһай, ғаилә ағзалары менән яҡындан таныштыра.)\nҮҙ көсөндә ҡалһын, үҙгәрмәһен\nБоронғонан ҡалған бер өмөт.\nИл ағаһы булып, атай булып,\nҒорур булып ҡалһын ир-егет.\n1-се тәрбиәсе. Атай – ғаилә тотҡаһы, Тыуған илен һаҡлаусы ир-егет, ил ағаһы. Өлгөлө ир-ат, ғаиләһе бер ниндәй ҡыйынлыҡтар кисермәй йәшәһен өсөн, бөтә көсөн, белемен, оҫталығын файҙалана. Улар ғаиләһен ҡарауҙа, балаларын тәрбиәләүҙә бар сараларҙы күрә. Юҡҡа ғына олатайҙарыбыҙ: «Атай – ил терәге», «Ата һөнәре – балаға мираҫ», «Атай – арҡа һөйәге», – тип әйтмәгән. Уларҙың изге һүҙен беҙ ҙә онотмайыҡ.\n2-се тәрбиәсе. Белеүебеҙсә, ғаиләлә сетерекле хәлдәр тыуып тора, һәм уларҙы хәл итеүҙә атайҙарҙың роле бик ҙур. Бөгөн беҙ атайҙар өсөн тормошобоҙҙағы төрлө күренештәрҙе сағылдырырға булдыҡ. Сәхнәләштереүҙе ҡарағас, атайҙар үҙ фекерен әйтер. (Ғаилә тормошонан проблемалы ситуациялар күрһәтелә, атайҙар уларҙы хәл итеү юлдарын тәҡдим итә. Концерт номерҙары башҡарыла.)\n1-се тәрбиәсе. Борон-борондан башҡорт ғаиләләренә татыулыҡ хас булған. Атай менән әсәй бер ваҡытта ла балалар араһында бер-береһенең абруйын төшөрмәгән. Ә бөгөнгө ир-ат ҡатынына ниндәй яғымлы, һөйкөмлө һүҙҙәр әйтә белә икән? (Атайҙар ҡатынына бер-бер артлы матур һүҙҙәр әйтә,кем иң һуңғы һүҙҙе әйтә шул еңеүсе була).\nИң беренсе ишеткәнем ерҙә,\nИң беренсе күргән күҙҙәрем –\nӘсәйемдең яҡты йөҙө менән\nӘсәйемдең йылы һүҙҙәре.\n1-се тәрбиәсе. Әсә! Ер йөҙөндә иң гүзәл, иң ғәзиз кеше – әсә! Шул һүҙ менән баланың теле асыла, һәм ул бөтә телдәрҙә лә берҙәй наҙлы яңғырай. Ә хәҙер бәйгелә ҡатнашыусы әсәйҙәрҙе түргә саҡырабыҙ. Рәхим итегеҙ, ҡәҙерле әсәйҙәр!\n2-се тәрбиәсе. Хөрмәтле әсәйҙәр, һеҙҙең һәр берегеҙҙең ғәзиз балалары бар. Сабыйҙарығыҙҙы йоҡлатҡанда ниндәй бишек йырҙары көйләнегеҙ икән? Әйҙәгеҙ, шул саҡтарҙы иҫкә төшөрөп алайыҡ. (Сәхнәгә өҫтән бау менән бишек төшөрөлә. Бишектә бала урынына ҡурсаҡ ята. Әсәйҙәр бишек йырҙары башҡара.)\n1-се тәрбиәсе. Әсәйҙәр ял иткән арала, бәйгене атайҙар менән дауам итәйек. 8 март байрамы икән, ти. Һеҙ ҡатынығыҙға ниндәй байрам гөлләмәһе бүләк итер инегеҙ? (Ғаилә башлыҡтары, алдан әҙерләнгән сәскәләр, япраҡтар һәм башҡа кәрәк-яраҡтар ярҙамында гөлләмә әҙерләп, тормош иптәштәренә бүләк итәләр.)\n2-се тәрбиәсе. Балалар бишек йырҙарын ғына түгел, ә әкиәт һөйләгәнде лә бик яратып тыңлайҙар. Тик бер һөйләгән әкиәтте гел һөйләп тә булмай. Шуға күрә яңынан-яңы әкиәттәр уйлап сығарырға тура килә. Киләһе тур – әкиәттәр туры. Был турға әсәйҙәр өйҙә әҙерләнеп килгән. Хәҙер беҙ уларҙың үҙҙәре сығарған әкиәттәрен тыңлайыҡ. Рәхим итегеҙ! (Әкиәттәр конкурсы.)\n1-се тәрбиәсе. Киләһе конкурста атайҙарҙың ярҙамсыллығына инанырбыҙ. Һәр ғаиләлә иртәнге ығы-зығы күҙәтелә: эшкә, мәктәпкә, балалар баҡсаһына ашығабыҙ. Ҡабаланып кейенгән ваҡытта ҡапыл ут һүнә икән, ти. (Атайҙарҙың күҙҙәре яулыҡ менән бәйләнә.) Әммә беҙҙен атайҙар юғалып ҡалмай, балаларына тиҙ арала кейенергә ярҙамлаша. (Атайҙар ярышы.)\n2-се тәрбиәсе. Ололар һүҙе – аҡылдың үҙе. Мәҡәл һәм әйтемдәрҙә халыҡ үҙенең быуат-быуатҡа һуҙылған тормош тәжрибәһен, тапҡыр аҡылын, яҡшылыҡҡа булған ынтылышын сағылдырған. Улар тормошта осрай торған күренештәрҙе күҙәтеү нигеҙендә барлыҡҡа килгәндәр. Ата-әсә, ғаилә мөнәсәбәттәре тураһындағы мәҡәл-әйтемдәр тәрбиә барышында айырыуса йыш ҡулланыла. Әйҙәгеҙ, беҙҙең зирәк, аҡыллы әсәйҙәр менән шундай мәҡәлдәрҙе барлайыҡ. (Тәрбиәсе мәҡәлдәрҙең тәүге өлөшөн әйтә, әсәйҙәр дауам итә.)\nАта-инәңә ни ҡылһаң, (алдыңа шул килер).\nАтанан күргән уҡ юнған, (инәнән күргән тун бескән).\nБала күңеле – (аҡ ҡағыҙ).\nҠояш янында – йылылыҡ, (әсә янында – изгелек).\nТырышлыҡ – ҙурлыҡ, (ялҡаулыҡ – хурлыҡ).\nХеҙмәте юҡтың (хөрмәте юҡ).\nӘсәhеҙ ғаилә – (hүнгән усаҡ).\nӘсә янында бала (етем булмай).\nЯҡшылыҡ ҡылған – аш йыйған, (яманлыҡ ҡылған – таш йыйған).\nЯҡшы һүҙ (балдан татлы).\n1-се тәрбиәсе. Хөрмәтле тамашасылар, әсәйҙәр! Бөгөнгө бәйгенең һуңғы туры – үҙешмәкәр сәнғәт туры. Был турҙа беҙҙең әсәйҙәребеҙ төрлө халыҡтарҙың бейеүҙәрен башҡарырға, артистар булып йырларға тейештәр.\n2-се тәрбиәсе. Беҙ уларға имтихан биргәндәге кеүек билеттар әҙерләнек. Билеттарҙа ҡайһы артист булып йырларға икәнлеге яҙылған. Рәхим итегеҙ, әсәйҙәр, билеттарҙы алығыҙ.\nӘсәйҙәр билеттарҙы алалар. Билетта яҙылған номерҙарҙы башҡаралар.\n1-се тәрбиәсе. Ҡәҙерле ата-әсәләр! Бәйгенең бөтә төрҙәренә лә йомғаҡ яһап, еңеүсе ғаиләне билдәләргә ваҡыт етте. (Жюри йомғаҡ яһай, еңеүселәр бүләкләнә.)\n2-се тәрбиәсе. Хәҙер һүҙ һеҙгә, балалар! Атай-әсәйҙәрегеҙгә һөнәрҙәрегеҙҙе күрһәтеп, ҡыуандырығыҙ әле! (Концерт номерҙары башҡарыла.)\nБалалар (бергә). Рәхмәт һиңә, атайым, беҙгә ныҡлы терәк булғаның өсөн! Рәхмәт һиңә, әсәйем, беҙгә ғүмер бүләк иткәнең өсөн!\nТик бала саҡ – мәңгелек тә түгел,\nҺағынып та ҡайтып булмай шул.\nБөгөн – сабый, иртәгә − үҫкәнһең,\nВаҡыт аға, елеп туймай шул.\nҒәмһеҙ саҡтар, уйнап туймаҫ саҡтар\nОнотолмаҫ булып ҡалалар.\nӘсәй һөйөп баҡһын, атай һөйһөн –\nБик бәхетле булһын балалар.\n1-се тәрбиәсе. Балалар, бөгөнгө ярышта атайҙарҙың зирәк, етеҙ, көслө икәнлеген күрҙек. Әсәйҙәрҙең тырыш, эшһөйәр, хәстәрлекле икәнлегенә шаһит булдыҡ. Атай-әсәйҙәрҙән өйрәнгән һәйбәт ҡылыҡтарҙы, ғәҙәттәрҙе үҫтереү – һеҙҙең изге бурысығыҙ. Уңыштар юлдаш булһын!\n2-се тәрбиәсе. Берҙәмлектә, татыулыҡта йәшәп, аңлы, тәрбиәле, эшһөйәр балалар үҫтерәйек, киләсәгебеҙҙе бергә тәрбиәләйек, ныҡлы ғаиләләр булдырайыҡ. Һау булығыҙ!\nНомер материала: ДВ-476823


Өфөлә йәшәгән 5 йәшлек Тимур Бирмөхәмәтовҡа ярҙам кәрәк - Bash.News\nӨфөлә йәшәгән 5 йәшлек Тимур Бирмөхәмәтовҡа ярҙам кәрәк https://bash.news/news/112543_fl_jshgn_5_jshlek_timur_birmxmtova_yaram_krk/?lang=bash\nТәү ҡарашҡа Тимур Бирмөхәмәтов ҡәҙимге биш йәшлек малай. Ул һау булып тыуа, тиҙ үҫә. Әммә бер йәш тулғас, ата-әсә балала ҡайһы бер үҙгәрештәргә иғтибар итә. Тимурҙың тыуған көнөндә әсәһе баланың башҡа тиҫтерҙәренә ҡарағанда мөғәләмәне аңламауы һәм исеменә ҡолаҡ һалмауын күрә. Шунан бирле улының үҙен тотошо ла ныҡлап һиҙҙертә башлай.\nЮлиә Бирмөхәмәтова, Тимур Бирмөхәмәтовтың әсәһе: “Тышҡа сығабыҙ уны яңылыш ҡына ҡулымдан ысҡындырып ебәрһәм, йүгереп китеп бара, машинанан һаҡ бул тигәнде аңламай, һигеҙ айҙан дауалау курстары үтәбеҙ. Хәҙер ул үҙ исемен ишетә һәм юлда ҡурҡыныс барлығын аңлай”.\nТимурҙың ата-әсәһе башта дауаханаға мөрәжәғәт итә. Әммә табиптар балағыҙҙа булмаған сирҙе әҙләмәгеҙ, тигән яуаплай. Бик оҙаҡ поликлиника юлын тапағандан һуң ғына сабыйға психик үҫеше тотҡарланған һәм аутизм диагнозын ҡуялар. Малай остеопатта, дефектологта, нейропсихологта дауалана, арт һәм музыкаль терапия курстарын үтә. Бөтә дауалау ысулдары түләүле. Ғаиләгә улын аяҡҡа баҫтырыу маҡсатында кредит та алырға тура килгән. Оҙаҡ сиратта торғандан һуң коррекцион балалар баҡсаһына юллама алыуға ирешкәндәр. Ябай баҡсаға барыр ине, унда тиҫтерҙәре ситләтә.\nЮлиә Бирмөхәмәтова, Тимур Бирмөхәмәтовтың әсәһе: “Беҙ улыбыҙҙы Санкт-Петербургта дауаларға тейешбеҙ. Күмәк бала тәрбиәләгәс, беҙҙең 180 мең һумға улыбыҙҙы дауалау хәлдән килмәй. Беҙ мәрхәмәтле кешеләрҙең ярҙамына өмөтләнәбеҙ”.\nТимур Бирмөхәмәтов - 5 йәш, диагнозы: үҙәк нерв системаһының органик зарарланыуы, психик телмәр үҫеше тотҡарланыуы.\nДауалау – 180 000 һум\nИҫәп – 40703810804000\nТимур Бирмөхәмәnовҡа ярҙам итергә теләүселәр экрандағы иҫәпкә хәленән килгәнсә матди ярҙам күрһәтә ала. Мәрхәмәтле булайыҡ!


Өфөлә «Урал моңо» фестиваленең гала-концерты Салауат Юлаев майҙанында үтәсәк // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Урал моңо» фестиваленең гала-концерты Салауат Юлаев майҙанында үтәсәк\n11:12, 29 мая 2014 Мәҙәниәт\nБашҡортостанда «Урал моңо — 2014» XVII Халыҡ-ара төрки йәштәренең музыкаль ижады конкурс-фестивале бара. 28 майҙа Башҡорт дәүләт филармонияһының ҙур алында Рәсәйҙең төрки телле төбәктәренән һәм илдәрҙән 53 кеше беренсе турҙа ҡатнашты. Икенсе тур бөгөн уҙасаҡ, унан һуң ҡатнашыусылар концерт менән Дәүләкән районына сығасаҡ һәм Башҡортостандың матур урындарының береһен – Асылыкүлде күрәсәк. Шул арала жюри ағзалары еңеүселәрҙе билдәләйәсәк. 30 майҙа Салауат Юлаев майҙанында фестивалдең гала-концерты ойошторола. Бер ни тиклем ул фестивалдең төп майҙансығы – элекке «Нефтселәр» мәҙәниәт һарайы реконструкциялауҙа булыуы менән бәйле.\n— Фестиваль республикала 1992 йылдан алып уҙғарыла, — тине «Башинформ» мәғлүмәт агентлығында матбуғат конференцияла Башҡортостан мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев. — Унда Төркмәнстандан тыш бөтә төрки телле халыҡтар һәм илдәр ҡатнашты. «Урал моңо» бөтә Евразия киңлеген яулаған тип әйтергә була.\nБыйыл фестивалдә биш ил Төркиә, Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Гагаузия – Молдова, һәм Рәсәйҙең 14 төбәге ҡатнаша.\n— Беҙҙең маҡсат – мәҙәни бәйләнештәр булдырыу, — тип билдәләне «Урал моңо» фестиваленең жюри рәйесе Урал Иҙелбаев. — Шул уҡ ваҡытта халыҡ-ара дуҫлыҡты нығытыу өсөн мәҙәни алмашыуҙарҙан яҡшыраҡ бер нимә лә уйлап табылмаған.\n— Беҙҙең фестивалдә иң мөһиме еңеүсене билдәләү түгел. Иң мөһиме – беҙҙең бергә йыйылыуыбыҙ, төрки донъя мәҙәниәтенең еңеүе, ә ҡалғандар уны нисек һаҡлауыбыҙҙы күрәсәк, — тип белдерҙе Төркиәнән жюри ағзаһы Нәзилә Аббаслы.