«Яратҡан айыуыма укол һалып үҫтем»\n20 Декабрь 2018, 16:31\nЙәш педиатр монологы\nБаш ҡалалағы 3-сө балалар поликлиникаһының 5-се бүлексә педиатры Айҙар Ильяс улы Шафиҡовтың эш сәғәт ваҡыты бөтөүгә табан бара. Шуға ҡарамаҫтан, пациенттары һаман кәмемәй, әсәйҙәрен етәкләп килгән ауырыу балалар һаны күбәйә генә төштө. «Яҙылмағайным, мине ҡабул итерме?» – тип улар араһында борсолоусылар ҙа юҡ түгел. Йәш табип килеүселәрҙең барыһын да ихлас ҡабул итте, береһен дә, эш ваҡытым үтте, тип кире бороп сығарманы.\nБеҙ ҙә уның менән яҡынданыраҡ танышырға булдыҡ.\nБала саҡ хыялым\nМин үҙем Мәсетле районы Дыуан-Мәсетле ауылында тыуғанмын. Әсәйем ауылдағы фельдшерлыҡ пунктында – фельдшер, атайым МТС-та эшләне. Ағайым Артур, әсәйебеҙҙең юлын һайлап, Оло Ыҡтамаҡта – педиатр. Һеңлем Айгүзәлгә – 15 йәш, мәктәптә уҡый.\nБәләкәй саҡтан уҡ әсәйем янында медпунктта булырға ярата торғайным. Унда барһам, өйҙә уйнарға шприц кеүек әйберҙәр ҙә алып ҡайта инем. Яратҡан ҡыҙыл төҫтәге айыуымды һаман да хәтерләйем. Мин уның ҡайһы еренә генә укол ҡаҙаманым икән, үҙемсә дауалаған да булам. Ял көнөндә өйгә әсәйемә ауыл инәйҙәре килә ине. Уларға ҡуйған системаны ҡый йәшнигенән алып, күрһәтмәй генә уйнап үҫтем. Ә дуҫ малайҙар килһә, уйын бөтөнләй башҡасараҡ. Барыһын да йәшерә һалам да машина менән мәж киләбеҙ. Уларҙың ҡыҙыҡһыныуы булмағас, табип булып уйнап булмай инде.\nМәктәптә «өслө»һөҙ генә уҡыным. Биология, математика, физика ныҡ оҡшай торғайны, химияны бигүк белеп еткермәнем. Башҡорт әҙәбиәте, урыҫ әҙәбиәтен ныҡлап уҡымағанға әле бер аҙ үкенеп тә ҡуям. Хәҙер ҡараһам, улар бик ҡыҙыҡ һымаҡ күренә.\nУҡыусы саҡта медицина буйынса ныҡ барғы килә ине. Шуға ун беренсе синыфты тамамлағас, Башҡорт дәүләт медицина университетына юлландым.\nНи өсөн педиатр һөнәрен һайланым?\nПедиатрия бүлегендә төп иғтибар балалар ауырыуҙарына яһала. Уны тамамлаһаң, өлкәндәр һәм балалар өсөн дә табип була алаһың, тип маҡтағастар, ошо юлдан китергә булдым. Ә терапияла ғына уҡығандар балалар менән эшләй алмай икән.\nӘлбиттә, тәүге өс йылда уҡыуы бигүк еңелдән булманы. Шулай ҙа һынатмаҫҡа тырыштым. Университеттың алтынсы курсын тамамлағас, беҙгә беренселәрҙән булып аккредитация үтеү өҫтәлде. Унда үҙен һынатмағандарға педиатр булып эшләү мөмкинлеге лә бирелде. Ә быға тиклем интернатура бөтмәйенсә табип булып урынлашып булмай ине.\nБеҙгә был һынауҙы икенсе университеттарҙан килгән белгестәр алдында үтергә тура килде. Микрофон менән инәбеҙ ҙә эргәбеҙҙә ултырған ауырыу кешегә дөрөҫ диагноз ҡуйырға тейешбеҙ. Төрлө һорауҙар бирәләр. Нисек тиҙ ярҙам күрһәтергә, инсульт булғанда нимә эшләргә – барыһын да белеү мотлаҡ.\nИң ҙур ҡыуаныс – рәхмәт һүҙҙәрен ишетеү\nКөнөнә 30-ға яҡын баланы ҡабул итәбеҙ. Күбеһенсә киҫкен респиратор ауырыуы, вирус инфекцияһы, бронхит, баш ауыртыуы менән киләләр. Гастрология, кардиология, урология, лор йүнәлештәре буйынса мөрәжәғәт иткәндәргә база препараттарын яҙып, анализдар үткәреп, тар йүнәлешле белгестәргә ебәрәбеҙ. Ауырыу балаға дарыуҙар билдәләп, күпмелер ваҡыттан һуң ул һауығып, ата-әсәһенән рәхмәт һүҙҙәре ишетеү – ҡыуаныс. Тағы ла дәртләнеберәк эшләй башлайһың.\nАуырыуҙар араһында яҙылып килгәндәре лә, яҙылмағандары ла етерлек. Шуға ҡарамаҫтан, барыһын да ҡабул итергә, медицина ярҙамы күрһәтергә бурыслыбыҙ. Ҡыш көнө ауырыу балалар күп булыу сәбәпле, эштә 1 – 1,5 сәғәткә тотҡарланырға ла тура килә.\nҠабул итеү тамамланғас та беҙҙең эш көнө бөтмәй әле. Өйгә саҡырыуҙарға йөрөйбөҙ. Улар ҙа күп кенә, 15 – 20-гә етә. Ҡайһы ваҡыт алдауҙары ғына күңелде төшөрә. «Баламдың температураһы – 38 – 39, йүткерә, ҡоҫа, эсе китә», тиҙәр. Киләһең, сабый йүгереп, уйнап йөрөй, тыныс ултыра. Бәлки, был ваҡытта икенсе берәү тиҙ арала ярҙамға мохтаждыр. Был хаҡта уйламайҙар.\nБаланы сыныҡтырыу өсөн кәңәштәрем\nҠайһы бер атай-әсәйҙәр балаларына иммунитетты күтәреүсе препараттар эсерергә яратыусан. Уларға һәйбәт реклама яһалһа ла, файҙаһы иҫбат ителмәгән. Ә бына витаминдарҙы бирергә була.\nБаланы сыныҡтырыу юлдары бик күп. Мин үҙем ваннала ҡойонорға кәңәш итәм. 37 – 38 градус эҫелектәге һыуҙан башларға ла көн һайын 1 градусҡа кәметә барырға кәрәк. Ике генә ғаилә тыңлап, быны эшләп ҡараны. Әлегә ауырып, мөрәжәғәт иткәндәре юҡ. Ҡышҡы ваҡытта бүлмә температураһын һаҡлау бик мөһим. Ул 21 – 22 градустан эҫе булмаһын. Шунан юғарыраҡ икән, тын алыу юлдарын ҡорота. Тәҙрәнең форточкаһын асыу ғына етмәй, һауа дымланһын өсөн батарейкаларға еүеш таҫтамалдар элеү ҙә бик яҡшы булыр.\nОҙаҡламай Яңы йыл етә. Ҡабан йылын барығыҙға ла ауырымай, һау-сәләмәт кенә ҡаршыларға яҙһын. Табип булырға теләүсе балалар ҡуйған маҡсаттарына ынтылһындар, бер ниндәй ауырлыҡтарҙан да ҡурҡып ҡалмаһындар.\nГөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА яҙып алды.


Республикала иң яҡшы социаль әүҙем ойошма билдәләнәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала иң яҡшы социаль әүҙем ойошма билдәләнәсәк\n11:04, 14 апреля 2012 Иҡтисад\nБашҡортостанда йыл һайын үткәрелеүсе «Рәсәй юғары социаль һөҙөмтәлелек ойошмаһы» бөтә Рәсәй конкурсы старт алды. Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурста ҡатнашыу ойошмаларға социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса аныҡ миҫалдар менән таныштырыу мөмкинлеген бирә. Тәү сиратта, һүҙ әүҙем эске корпоратив сәйәсәт, хеҙмәткәрҙәр менән эшләү өлкәһендәге ҡаҙаныштыр, хеҙмәтте һаҡлау шарттарын яҡшыртыу, шулай уҡ социаль партнерлыҡты үҫтереү хаҡында бара.\n«Ойошмала сәләмәт тормош формалаштырыу» номинацияһын производство һәм производствоға ҡарамаған өлкәләргә бүлеү сәбәпле быйыл номинациялар һаны 12-гә тиклем артты. Улар араһында — «Производство өлкәһендәге ойошмаларҙа эш урындарын булдырыу һәм үҫтереү өсөн», «Производствоға ҡарамаған өлкәләге ойошмаларҙа сәләмәт тормош формалаштырыу өсөн» һәм башҡалар.\nРеспубликаның Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, ике һәм унан да артыҡ номинацияла призлы урындарға дәғүә итеүсе ойошмалар өсөн 2012 йылда конкурстың юғары наградаһы — «Гран-при» булдырылған.\nБәйгелә ҡатнашыу шарттары министрлыҡ сайтында урынлаштырылған.


Кисә республикала, һис һүҙһеҙ, бик ҙур әһәмиәткә эйә бул ған ваҡиға булып үтте. Күптән көтөлгән хәл, ниһайәт, тормошҡ а ашты. Һуңғы арала республикала ғына түгел, унан ситтә лә и ғтибар үҙәгенән төшмәгән Благовещен полиэфир комплексы үҙенең эшен башланы - "Полиэф" акционерҙар йәмғиәтендә терефталь кислота етештереү буйынса тәүге линия (ТФК) сафҡа индерелде.\nБыл сәнәғәт гигантын булдырыу тураһында идея 1986 йылда\nуҡ барлыҡҡа килгәйне. Ҡарар ҡабул ителде, әммә уны тормошҡа\nашырыу өсөн тағы ла ике тиҫтә йыл кәрәк булды. Советтар Союзы ваҡытында төҙөлөшкә аҡсаны үҙәк бүлә ине. Әммә хөкүмәт тарҡалыу менән барыһы ла үҙгәреш кисерҙе. Ул саҡта күп кенә төҙөлөштәр, шул иҫәптән Благовещандағы төҙөлөш тә финанслауҙан мәхрүм ҡалды. Йылдар уҙа торҙо, әммә бер нәмә лә үҙгәрергә ашыҡманы.\nПолиэфир комплексының бөтә илгә кәрәк булыуына ҡарамаҫтан,\nреспублика федераль финанслауҙы көтөп ала алманы. Һәм 2001 йылда Башҡортостан үҙ инициативаһы буйынса төҙөлөштө дауам и тергә ҡарар сығарҙы. Был объектты сафҡа индереүгә республика ете миллиард һум тирәһе аҡса тотондо.\n"Полиэфҡа" "Селена" төркөмөнөң килеүе төҙөлөш барышын тиҙләтеүгә булышлыҡ итте. Нәҡ уның көстәре һәм ике миллиард һумлыҡ инвестиция иҫәбенә "Селена" предприятиела терефталь к ислотаның беренсе линияһын төҙөүҙе тамамлауға иреште.\nАй ярым элек, 15 ноябрҙә, терефталь кислотаның тәүге, тәжрибә партияһы алынды. Ә Ростехнадзор предприятиеға производствоның экологик талаптарға яуап биреүе тураһында\nһығымта яһаны. Башҡаса булыуы мөмкин дә түгел. Таҙартыу\nҡоролмалары "Полиэф" сәнәғәт майҙанының дүрттән бер өлөшөн биләй. Терефталь кислота етештереүҙә тәүге тапҡыр биологик әүҙем ләм файҙаланыла. Был Рәсәй ғалимдары тарафынан булдырылған күп баҫҡыслы ҡатмарлы таҙартыу\nсистемаһының бер өлөшө.\nҮткән аҙнала, шаршамбы көнө, "Полиэф" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең ТФК етештереү буйынса йылына 230 мең тонна\nҡеүәтле тәүге комплексын ҡабул итеү тураһында актҡа ҡул ҡуйылды. Ҡабул итеү комиссияһына БР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, Башҡортостандың иҡтисади үҫеш һәм\nсәнәғәт министры Николай Пучнин етәкселек итте. Комиссия\nтәүге комплекстың проектҡа ярашлы башҡарылыуы, санитар - эпидемиологик, экологик, янғын һәм төҙөлөш нормаларына, шулай уҡ Дәүләт стандарты ҡағиҙәләренә яуап биреүе һәм файҙаланыуға тапшырыла алыуын билдәләне.\nРеспублика һәм, ғөмүмән, ил сәнәғәте өсөн ҙур әһәмиәткә э йә булған ваҡиға республика Президенты ҡатнашлығында үтте. Мортаза Рәхимов төҙөүселәргә, монтажлаусыларға, "Полиэф" хеҙмәткәрҙәренә башҡарған эштәре өсөн рәхмәт әйтте һәм терефталь кислота етешетреү буйынса беренсе линияның сафҡа и ндерелеүе республика өсөн иң ҙур Яңы йыл бүләге тип белдерҙе.\nПрезидент бөгөндән башлап республиканың синтетик сүс һәм көпләү материалдары етештереү өсөн үҙ базаһы булыуын һыҙыҡ ө ҫтөнә алды. Асылда был дөйөм Рәсәй күләмендәге ваҡиға, сөнки етештереүселәрҙең эше хәҙер сит илдән материал ҡайтарылыуына бәйле булмаясаҡ.


Сауҙагәр Панченко йорто (Константиновск) — Башҡорт Википедияһы\n47°34′33″ с. ш. 41°05′42″ в. д.\nСауҙагәр Панченко йорто (Константиновск)\nСауҙагәр Панченко йорто\nСауҙагәр Панченко йорто — Ростов өлкәһенең Константиновск ҡалаһындағы йорт. 1910 йылда төҙөлгән, бинала Көнкүреш йорто урынлашҡан. Бина архитектура ҡомартҡыһы булып тора (31.12.2002 йылдың 124-се ҡарары).\nАдресы: Ростов өлкәһе, Константиновск ҡалаһы, Карташов урамы, 35.\nXIX быуат аҙағында — XX быуат башында Константиновск ҡалаһында күп биналар эклектика архитектура стилендә төҙөлгән. Был стиль бер үк бинала рококо, барокко, Ренессанс һәм модерн конструктив һәм декоратив формаларын берләштерә. Эклектика стилендә ҡоролған йорт өлгөһө булып сауҙагәр Панченконың ике ҡатлы кирбес йорто тора. Был йорт ҡатын-ҡыҙҙар реаль училищеһы өсөн 1910 йылда Ростовтың беренсе гильдиялы сауҙагәре, ҡағыҙ фабрикаһы һәм таш күмер руднигы хужаһы, Ростовтың почетлы гражданы Панченко Иван Степанович аҡсаһына төҙөлә, шунда уҡ аптека ла урынлаша.\nПанченко Иван Степанович йәмәғәт эшмәкәре, Александр II һәйкәле буйынса Ростов ҡалаһы думаһы комитеты ағзаһы, Николаев ҡала дауаханаһы төҙөлөшө буйынса комитет ағзаһы, Ростов ҡалаһы думаһының күп йыллыҡ ағзаһы булып тора. Сауҙагәр аҡсаһына дауаханалар һәм сиркәүҙәр төҙөлә. Уның ҡатыны, Капитолина Семеновна, Дондағы Ростовта Екатерина ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһының хөрмәтле попечителе була.\nҮҙ ваҡытында бинаның беренсе ҡатында Валентиновичтың склад һәм аптека магазины урынлаша, шулай уҡ бында медицина ярҙамы алырға мөмкин була. Йорттоң икенсе ҡатында ҡатын-ҡыҙҙар реаль училищеһы биләй.\nХәҙерге ваҡытта йортта көнкүреше йорто урынлашҡан. Өлкә инспекцияһының Баш идаралығының 2002 йылдың 31 декабрендәге 124-се бойороғона ярашлы, сауҙагәр Плотниковтың сауҙа йорто бинаһы төбәк әһәмиәтендәге архитектура ҡомартҡыһы тип таныла.\nСауҙагәр Плотниковтың ике ҡатлы кирбес йорто эклектика стилендә төҙөлгән. Бинаның ике ҡаты таш менән көпләнгән, ҡат ара кәрнизе, кәрнизде ослаусы пилястралар, сандрик менән тәҙрәләре бар. Ике урам яғынан бинаға ике инеү урыны бар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сауҙагәр_Панченко_йорто_(Константиновск)&oldid=880620 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:55 11 апрель 2019 үҙгәртелгән.


Ярҙам итәйек! | Йәншишмә\nНаписал в 2 марта 2018, 12:38\nТәбиғәт беҙҙең яҡлауыбыҙға, һаҡлауыбыҙға ныҡ мохтаж. Ә ул үҙе бер нәмәһен дә йәлләмәй бирә, иң ҡиммәтле байлығыбыҙ булып тора. Кеше – тәбиғәт балаһы, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Ысынлап та, ул халыҡтың тормошонда бик ҙур роль уйнай. Сылтырап аҡҡан йылға тауышы бер аҙға тынысландырһа, мәғрур баҫып торған тауҙар, ҡаялар – көс, урмандарҙың шаулауы сафлыҡ, иркенлек хистәрен өҫтәгән төҫлө.\nБеҙ төрлө йәһәттән тәбиғәттән алынған әйберҙәрҙе ҡулланабыҙ. Тормошобоҙҙо унан башҡа күҙ алдына килтереүе мөмкин түгел. Һулар һауабыҙ, эсәр һыуыбыҙ, ғорур баҫып атлаған еребеҙ – тәбиғәттең бәләкәй генә өлөшө. Тик ҡайһы саҡта ул кешеләрҙән зыян күрә. Һәр кем тыуған ерен һаҡларға һәм ҡәҙерләргә бурыслы. Быға бөтәбеҙ ҙә үҙенең бәләкәй генә өлөшөн индерһә лә, оло ярҙам булыр ине. Алыу ғына түгел, бирә лә беләйек. Киләсәк быуынға уның матур, саф йәки насар, бысраҡ булып ҡалыуы тик үҙебеҙҙән тора.\nИң ҡиммәтле булған байлығыбыҙҙы туҙҙырмайыҡ, һаҡлайыҡ һәм ҡәҙерләйек. Ҡайҙалыр эсәр һыуға интегеп йәшәүселәр ҙә бар. Шул турала онотмайыҡ. Беҙ бәхетле – сылтырап аҡҡан шишмәләребеҙ, йылғаларыбыҙ, һулар һауабыҙ һәм иҫ киткес матур тәбиғәтебеҙ бар! Унан көс алып йәшәйбеҙ, тимәк, ҡулыбыҙҙан килгәнсә үҙенә лә ярҙам итәйек.\nСәлимә ДӘҮЛӘТШИНА, йәш хәбәрсе.\n« Барлығы – 38 тағараҡ!\nҠар аҙ булһа ла… »


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҮҘЕҢ ЯРАҠЛАШҠЫҢ КИЛМӘҺӘ ЗАМАНДЫ ҮҘЕҢӘ ЯРАҠЛАШТЫР! - 2022 - Мәҡәләләр\nАзамат Рәмил улы, шиғырҙарығыҙ, публицистикағыҙҙы һөйөүселәр өсөн ҡапыл балҡып, нисектер ҡапыл юғалып ҡалған кеүек булдығыҙ. Бының сәбәптәре нимәлә? Ә, бәлки, роман яҙаһығыҙҙыр?\n- Балҡыуҙар тураһында һүҙ алып барғанда, унан алда мин мәғариф өлкәһендә лә сағыу балҡып, атылған йондоҙ бит әле. Шунан һуң ғына журналистикаға, әҙәбиәткә килдем. Әммә ул өлкәләрҙән киткән хәлдә лә, уларҙың һәр береһе минең булмышымда әле лә бар. Уҡытыусылыҡ, мәктәп директоры... Улар ҙа ғүмер буйы үҙем менән йөрөйәсәк. Шул уҡ ваҡытта журналистиканан да, әҙәбиәттән дә ваз кисмәгәнмен. Уларҙан ҡасып сығып китмәгәнмен. Был өлкәнән китеүемдең сәбәбе, моғайын, минең үҙемдең характерыма, һәр ваҡыт эҙләнеү юлында булыуыма бәйлелер.\nҒөмүмән, мин бер кәртәгә, бер ҡалыпҡа, бер өлкәгә һәм бер даирәгә генә һыйып, күнеп йәшәй торған кешеләрҙән түгелмен. Миңә һәр ваҡыт экстремаль ситуация кәрәк. Бер ҡусты: "Азамат ағай, һин үҙеңдең яҙмышың менән эксперимент үткәргән һымаҡһың. Һәр ваҡыт үҙеңде ниндәйҙер экстремаль шарттарҙа һынау алдына ҡуяһың", - тип яҙа ине. Бәлки... Лермонтовтың һәр ваҡыт "дауыл көҫәп йәшәгән елкәне" кеүекмендер. Ғөмүмән, тормош - үҙе үк бик һәйбәт эксперименталь майҙансыҡ. Дөйөм әйткәндә, тормошомдоң һәр этабы менән ҡәнәғәтмен, ул "этаптар" минең менән ҡәнәғәтме, белмәйем, әйтә алмайым.\nЮҡ, роман яҙмайым. Роман яҙырға сабырлығым етмәй. Еңел атлеттар араһында спринтерҙар һәм стайерҙар була бит, йәғни, ҡыҫҡа һәм оҙон араға йүгереүселәр. Мин стайер түгел. Миңә һөҙөмтәһен тиҙ күрә торған эш кәрәк. Шуға күрә ҙур күләмле әҫәрҙәр яҙырға түҙемлегем етмәй, шуның өсөн дә ул эшкә тотонғаным юҡ. Әммә киләсәктә, бәлки, яҙырмын да. Темалар күп. Миңә милләт яҙмышы эсендәге кеше яҙмышы темаһы яҡын, сөнки беҙ күп ваҡыт халыҡ, милләт тураһында һөйләйбеҙ. Ошо глобализм шарттарындағы 7 миллиард кеше араһындағы туҙан бөртөгөндәй бер кеше образында милләт яҙмышын да һүрәтләргә мөмкин бит. Ул нимә уйлай, бөгөнгө заманда ниндәй кисерештәре өҫтөнлөк итә, яңы маркалы айфон йәки яңы моделле БМВ автомобиле сыҡҡанын көтәме? Әллә криптовалюта менән һатыу итәме? Әллә пенсияһының йәки эш хаҡының осон осҡа ялғап йәшәйме? Ошо тормошонда уның ниндәй уйҙар, кисерештәре менән яныуы ҡыҙыҡ миңә. Бөгөнгө заман үҙгәрештәре эсендәге башҡорттоң яҙмышы. Яраҡлашҡанмы ошо глобаль үҙгәрештәргә, әллә яраҡлашмағанмы?\nӘ заманға яраҡлашырға кәрәкме беҙгә?\n- Бөгөнгө йылдам үҫешкән осорҙа заманға яраҡлаша белеү бик мөһим. Заманға яраҡлашмайбыҙ икән, цифрлаштырыу, нанотехнологиялар, криптовалюталар хаҡында белергә теләмәйбеҙ икән, заман беҙҙе тапап үтеп китәсәк, йәғни яҡын киләсәктә үҙ илебеҙҙә гастарбайтер булып, башҡаларҙы хеҙмәтләндереүсе генә булып ҡалыуҙы оҙаҡ көтөргә тура килмәйәсәк. Шуға күрә йә заман менән бергә, йәки унан алдараҡ атлайбыҙ, йә гастарбайтер булып ҡалабыҙ.\nЯраҡлашыу, тигәндән. Ул ниндәйҙер баш эйеп йөрөүҙе, булмышыңды, динеңде, енесеңде, милләтеңде, телеңде алмаштырыу тигәнде аңлатмай, ә ошо замандың геройына әйләнеү хаҡында һүҙ алып барыла. Тирмә ҡороп, ҡымыҙ эсеп, йылҡы һуйып, ҡурай уйнап ултырыу мотлаҡ булһын. Тик был һинең ҡалалағы офисыңда ниндәйҙер бер нисә миллион һумлыҡ килешеүгә ҡул ҡуйғандан һуң сығып байрам итеү ваҡиғаһына ғына әйләнергә тейештер.\nЭйе, яраҡлашыу һүҙе, ғәҙәттә, кире тойғо ла тыуҙыра ул. Бик матур һүҙ түгел, әлбиттә. Әммә яраҡлашҡың килмәһә, заманды үҙеңә яраҡлаштырырға мөмкин. Яңы компьютер программалары өҫтөндә эшләйһең икән, шулай уҡ смартфондарҙың ҡушымталарын беләһең икән, йә булмаһа, яһалма интеллект йәки яңы дизайн өлкәһенә яңы алымдар индереп, донъяның һушын алаһың икән, бына шунда донъя һиңә яраҡлашасаҡ.\nҺәр ваҡыт йәмәғәтселек күҙе алдында, иғтибар үҙәгендә булған Азамат Рәмил улын "Подпольеға киткән" тип уйлаусылар ҙа булманы түгел...\n- Юҡ, подпольела түгелмен. Әгәр ҙә әле мин башкөлләй шөғөлләнгән эшмәкәрлегем майҙаны - минең "Мосафир" оҫтаханаһы Тик-ток майҙанында 1 миллион 300-гә яҡын подписчик йыя икән, нисек мин подпольела була алам? Ә мине уҡыусылар 200 миллионға яҡынлашҡан. Хәҙер был рубежды ла күптән үттем. Әгәр ҙә лайктар менән һанаһаҡ, улар 11 миллиондан ашыу. Америка Ҡушма Штаттары майҙансығы беҙҙең оҫтахана тураһындағы видеоға репост эшләгәйне, күп тә үтмәне, уны 31 миллион кеше ҡараны. Миллионлап просмотрҙар тураһында һүҙ алып барабыҙ икән, подполье тураһында һүҙҙең булыуы ла мөмкин түгел. Унан тыш, оҫтахана Инстаграмда, Ютубта, Яндекс.Дзенда, Пинтереста иң төп иғтибар үҙәгендә. Эйе, мин матбуғаттан ситләштем, радио, телевидение эфирҙарынан да ситкә киттем, һәр хәлдә, йыш йөрөмәҫкә тырышам. Сәбәбе бик ябай: мәғәнә күрмәйем. Әгәр минең һүҙем милләтемә, милләтемдең бер генә булһа ла вәкиленә ыңғай кисерештәр алып килмәй икән, минең әйткән һүҙемдән ни мәғәнә! Һүҙҙе һүҙ булһын өсөн генә яҙырға, әйтергәме ни?\nӘ бына эшҡыуарлыҡта яңы мәғәнә күрәм, сөнки ниндәйҙер кимәлдә йәштәргә өлгө була алам. 55 йәшемдә үҙ эшемде асырға йөрьәт иткәнмен икән, был күптәргә үрнәк булырға тейеш, тип уйлайым. Минең өлгөм, һаҡалы ағарып бөткән ирҙең ҡулынан килә икән, нишләп беҙҙең ҡулдан килмәҫкә тейеш, тигән фекер тыуҙырһа, бына шунда мин мәғәнә күрәм.\nОшо көндәрҙә Америка eBay.сом маркетплейс майҙансығынан хат килеп төштө. Унда һеҙҙең һатыуҙарығыҙ күп, шуға күрә һеҙгә өҫтәмә лимит бирәбеҙ, тигәндәр. Быға тиклем беҙҙең 41 мең долларға тиклем генә һатыу хоҡуғыбыҙ бар ине. Ә хәҙер айына 82 мең долларға тиклем һатырға мөмкин. Беҙҙең һатыуҙарҙың күбеһе уның аша үтә, атап әйткәндә, АҠШ, Австралия, Англия, Мексика кеүек 40-тан ашыу илгә оҙатыла.\nБашҡортостанда беҙҙең тауарҙарҙың 15 проценты тирәһе, Рәсәй буйлап 70 проценты һатыла, 15 процент тауарҙарыбыҙ сит илгә китә. Беҙҙең маҡсат - сит илгә һатыуҙы арттырыу. Уларҙа күн әйберҙәрҙең, ҡул эштәренең хаҡын, баһаһын яҡшы беләләр. Шуға күрә уларға һатыу беҙгә күпкә файҙалыраҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Башҡортостанда күн әйберҙәргә, ҡул менән эшләнгән әйберҙәргә ихтыяж ҙур тип әйтә алмайым. Шуға күрә тауарҙарыбыҙҙың 50 процентын сит илгә, 25 процентын - Мәскәүгә, ҡалғанын Рәсәй буйлап сығарыу - маҡсатыбыҙ.\nӘлбиттә, беҙҙең төп маҡсат аҡса эшләү генә түгел. Беҙ глобаль проектты тормошҡа ашырыу менән булабыҙ. Беҙ "Мосафир" брендын булдырабыҙ. Был бренд донъяуи кимәлдә танылыу яуларға тейеш. Тауарға патент алыу ҙа бик мөһим. Аллаға шөкөр, бер йыллыҡ процестың һөҙөмтәһе шул - бөгөн Рәсәй киңлегендә "Мосафир" тауар билдәһенең эйәһе беҙ. Эш күп, пландар ҙур, йәғни, бөгөн подпольеға киткән Азамат тәүлегенә 24 сәғәт, аҙнаһына 7 көн, айына 31 көн, йылына 365 көн эшләй.\nБизнес донъяһы әҙәбиәт, ижад донъяһынан нимәһе менән айырыла? Ул донъяның ҡанундары ҡаты, тиҙәр...\n- Уларҙың бер ниндәй уртаҡлығы ла юҡ. Икеһе - ике даирә. Әле мин, 57 йәшлек ир, үҙемде эшҡыуарлыҡ өлкәһендә икенсе класс уҡыусыһы һымаҡ ҡына итеп тоям, 3 йылда саҡ беренсе синыфты тамамланым. Сөнки илле биш йәшлек тормош тәжрибәмдең бөтәһен дә һыҙып ташлап, яңыһын башланым. Бизнес әлифбаһын башланым. Шуға күрә уларҙың уртаҡлығын тапмайым.\nЭшҡыуарлыҡ донъяһының ҡанундарына килгәндә, ғәҙел генә итеп әйткәндә, закондар-ҡанундар, киреһенсә, зыялылар араһында күпкә ҡатыраҡ. Төрлө интригалар ҙа күберәк. Ғәйбәт, көнләшеү кеүек кире күренештәр ҙә йышыраҡ осрай. Ә бизнес донъяһында барыһы ла асыҡ. Кемдең кем икәнлеге асыҡтан-асыҡ күренә. Унда матур, бөҙрә һүҙҙәр менән, ике төрлө стандарттар менән алға китә алмайһың.\nҺеҙ һәр ваҡыт логикаға ҡаршы барған кеүек: был үҙмаҡсатмы, әллә донъяны үҙегеҙсә ҡабул итеүегеҙме?\n- Юҡ, мин бер ваҡытта ла логикаға ҡаршы бармайым. Бында эш минең логиканың башҡаларҙыҡына тап килмәүендә генә. Миҫалға әле генә булған ваҡиғаны килтергем килә: редакцияға ингәндә мине: "Ооо, Азамат һаҡал үҫтереп ебәргән!" - тип ҡаршы алдылар. Был йыш ҡына ҡабатлана торған күренеш. Беҙҙә һәр ваҡыт төҫ-ҡиәфәткә, өҫ-башҡа, кейемгә ныҡ иғтибар бирәләр. Бер-береһенең өйөнөң ҙурлығын, машинаһының затлылығын күрәләр. Әгәр ҙә һин иғтибар итәһең икән, тимәк, һин азат түгелһең. Кешенең кейеменә, байлығына ҡарамай, уның кемлегенә генә иғтибар итһәң, һин шул ваҡытта ғына иреклеһең. Антуан де Сент-Экзюпериҙың "Бәләкәй принц"ындағы кеүек әйткәндә, "Они не спрашивают какой он человек, а спрашивают, сколько он зарабатывает". Миңә кешенең ниндәй өйҙә йәшәүе, ниндәй маркалы машинала йөрөүе, кейеме бөтөнләй ҡыҙыҡ түгел. Уларға ҡарап кеше тураһында фекер йөрөтөү - анахронизм, үткән заман ҡалдығы. Беҙ бөгөн бөтөнләй икенсе донъяла йәшәйбеҙ. Мин кешегә: "Был минең өсөн ҡыҙыҡлы кешеме, әллә юҡмы?" - тип ҡарайым. Миңә уның кейеме лә, өҫ-башы ла, мөгөҙлөмө ул, әллә ҡойроҡломо - барыбер.\nБылар, әлбиттә, минең логика. Ә дөйөм ҡабул ителгән логикаға килгәндә, ул, әлбиттә, түбәндәгесә: "Башҡортостан" гәзитенең баш мөхәррире Азамат Юлдашбаев шул дәрәжәгә өлгәшкән икән, ул шунда ултырырға, пенсияға тиклем эшләргә тейеш, Яҙыусылар берекмәһе ағзаһы икән, ваҡыты-ваҡыты менән уның йыйылыштарына йөрөргә, биш йылға бер тапҡыр китабын сығарырға, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән билдәһе булырға һәм артабан халыҡ шағиры йәки халыҡ яҙыусыһы тигән исем юллай башларға тейеш. Үрҙә әйтеп китеүемсә, был - дөйөм ҡабул ителгән логика.\nӘ хәҙер минең логика: "Мин вафат булғанда үҙем менән нимәләр алып китә алам? Мин үҙем менән ирекле, азат йәшәгән көндәремде, үҙем менән аралашҡан кешеләрем тураһында матур хәтирәләрҙе һәм үҙемдең шикһеҙ-хәсрәтһеҙ йоҡлаған тыныс төндәремде, үҙемдең сәйәхәттәремде алып китәсәкмен". Бына шулай. Шуға күрә дөйөм ҡабул ителгән логикаға, ҡалыптарға һыймайым икән, эш миндә генә түгел, ә ҡалыптарҙың тарлығындалыр, бәлки?\nӘ иң ҡыҙығы нимәлә, беләһегеҙме? Ул ҡалыптарҙың булмауында. Ул ҡалыптар юҡ. Ул һәр кемдең башында. Шик-шөбһәләрендә. Ҡурҡыуында. Күршеләр нимә тип әйтер? Ауылдаштар нимә тип уйлар? Нимә тип һөйләрҙәр? Бармаҡ төртөп күрһәтерҙәрме икән? Бына ошолар барыһы ла дөйөм логиканың нигеҙен тәшкил итә.\nБер мәл, йәштәр күберәк ҡалаға күсергә тейеш, тигәнерәк фекер әйткәйнегеҙ. Һаман да шундай ҡараштаһығыҙмы? Башҡорт ауылының киләсәген нисек күҙаллайһығыҙ?\n- Милләт ҡалала формалаша. Йәштәр ҡалаға күсергә тейеш, тигән фекер шунан сығып әйтелгәйне. Бына, мәҫәлән, үткән быуаттың 30-сы йылдар тулҡынын алайыҡ. Ул осорҙа милли интеллигенцияның, зыялыларҙың сығанағы ауылдан булды. Исемләп ҡарағанда Һәҙиә Дәүләтшина, Афзал Таһиров, Ғөбәй Дәүләтшин һәм башҡалар. Шунан башланды урбанизация процесы.\nАлтмышынсы йылдарҙа икенсе тулҡын килде. Иң көслө быуын, тип ҡарайым уны. Уларҙың бөгөн күптәре иҫән. Тап ошо йылдарҙа ҡала башҡорт интеллигенцияһы формалашты. Уларҙың бөтәһенең дә сығышы ауылдан: Рауил Бикбаев, Тимер Йосопов, Ҡәҙим Аралбаев, Хәсән Назар, Тамара Ғәниева. Бына улар - алтмышынсы йылдар. Алтмышынсы-етмешенсе йылдарҙа милли рухи донъябыҙ шул тиклем нығынды, көсәйҙе. Әҙәбәиәтте алып ҡараһаҡ, шул уҡ Мостай Кәрим, сәнғәттә Арыҫлан Мөбәрәков, Заһир Исмәғилев, Әхмәт Лотфуллин. Шул тиклем көслө рухи күтәрелеш булды, улар беҙҙең аңда революция эшләне. Алтмышынсылар. Беҙ бөгөн ана шул рухи байлыҡтың дивидендтарына йәшәйбеҙ. Бизнесмендар инвестиция һала бит, шуның кеүек, беҙ ҙә уларҙың рухи дивидендттарын әле булһа файҙаланабыҙ. Рәми Ғариповтың дивидендтарын һаман булһа "ашайбыҙ". Хатта ки уларҙың рухи байлығын һаман һурып, әрәмтамаҡҡа әйләнә барабыҙ. Хәҙер ауылдың милли кадрҙар биреү краны ябыла бара. Сөнки хәҙер ҡалала ана шул алтмышынсы йылғыларҙың балалары, ейән-ейәнсәрҙәре үҫеп килә. Бөгөн ҡала мәҙәниәтенә ихтыяж ҙур. Әйтәйек, алтмышынсы йылғыларҙың ижады бөтәһенең дә тиерлек ауылға, ауыл темаһына йүнәлтелде. Ауыл уҡыусыһына, ауыл тамашасыһына. Бөтәһе лә тип әйтмәйем, әммә башлыса шулай булды.\nӘ бөгөн яңы ихтыяж тыуҙы. Ҡалала үҫкән, ҡала мөхитендә тәрбиәләнгән кешеләр тыуҙырырға тейеш башҡорт ҡала мәҙәниәтен. Һәм бында рухи мираҫты яңы етештереүселәр, яңы ҡулланыусылар булырға тейеш. Тамашасылар, ҡулланыусылар, уҡыусылар, тыңлаусылар һәм башҡалар.\nЙәштәр элекке һымаҡ шау-шыулы исемдәргә мохтаж түгел, тип әйтеп үттем бит инде. Улар күберәк заман талаптарына ярашлы тыуҙырылған продукттарҙы ҡабул итергә әҙер. Бөгөн йәштәр бөтөнләй икенсе. Улар ирекле, улар азат, ҡурҡып, баҫылып йәшәгән быуын түгел. Халыҡ яҙмышын да белә, уны үҙҙәренсә хәл итә. Утыҙынсы йылдарҙа милли интеллигенцияны үҫтереүгә, алтмышынсы йылдарҙа уны СССР кимәленә сығарырға, күтәрергә ихтыяж бар ине. Беҙҙең ағайҙар, апайҙар күтәрҙе, рәхмәт. Әммә бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тип әйтәйекме, рухи аҙыҡты етештереүгә лә, ҡулланыуға ла ихтыяж ҙур түгел.\nАңлатып китәм: ул ваҡытта китаптар 70, 80, 100 мең дана менән сыҡһа, ә гәзит-журналдарҙың тиражы 50,60,100 мең дана булһа, бөгөн китаптар 500 дана, гәзит-журнал 300-ҙән башлап 3000-4000 дана тирәһе генә тарала. Тимәк, ихтыяж юҡ. Бизнес термины менән әйткәндә, бөгөн яҙыусыларҙың күп итеп яҙыуына һәм рухи продукт етештереүенә ихтыяж юҡ, йәғни ҡулланыусы юҡ. Уның сәбәптәрен эҙләргә кәрәк. Бәлки, бер кемгә лә кәрәк булмаған тауар етештереләлер? Бәлки, бер кемгә лә кәрәкмәгән һәм авторҙың үҙенән башҡа берәүгә лә ҡыҙыҡ булмаған тема күтәреләлер. Әйтәйек, мин роман яҙҙым да, уны уҡыусы һәм аңлаусы юҡ, тип бар ғәләмгә ғәйеп тағам. Ғәфү итегеҙ, бер мин хаҡлы булып, 1 млн 600 мең башҡорт ахмаҡ була алмай. Киреһенсә булыуы бик тә ихтимал. 1 млн 600 мең кеше бер юлы яңылыша алмай. Ә, бәлки, китапҡа, театрға һәм башҡа рухи ҡиммәттәргә ихтыяж юҡтыр? Һәм бер ҡасан да булмаҫ. Ҡатмарлы һорау был.\nУтыҙынсы, алтмышынсы йылдарҙа барлыҡҡа килгән рухи ҡиммәттәр бөгөн милләтте һаҡлап, яҡлап, ҡурсалап тора һәм милләтте башҡа халыҡтар араһында типә-тиң итеп тойорға булышлыҡ итә. Эшҡыуарлыҡ та шулай. Бәләкәй, урта һәм эре бизнес. Әгәр бөгөн милләттең буржуазияһы булмаһа, бөтә милләт, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренән, ҡурайсыларҙан, йырсыларҙан, уҡытыусыларҙан ғына тора икән, уның киләсәге бик ҡыҙғаныс. Шуға күрә йәштәргә бөгөн ошо юҫыҡта үҫешеү мөмкинлеге бар икән, шул йүнәлештә үҫешергә кәрәк.\nБөгөн - башҡортса белгән, тамырҙарын онотмаған, милли музыка тыңлаған, милли китап уҡыған, милли театрға йөрөгән, шул уҡ ваҡытта заманса технологиялар менән эш итә белгән, фекерләгән, финанс грамоталығы булған эшҡыуарҙар заманы. Улар киләсәктә беҙҙең милләтебеҙҙең нигеҙен тәшкил итергә тейеш. Ни өсөн? Сөнки улар, бәләкәй, урта, эре бизнес вәкилдәре, ирекле һәм бюджет имсәгенә йәбешкән ҡатламға ҡарағанда азатыраҡ һәм иреклерәк. Бөгөнгө һәм киләсәк йәштәрен шулай күрәм.\nБашҡортостанды 100 йылдан һуң нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ?\n- Мин ун йылдан һуң да нисек булырын күҙ алдына килтерә алмайым. Сөнки ваҡыт шул тиклем йылдам үҙгәрә. Элек үҙгәрештәр ун йылға һуҙылһа, хәҙер бер йылдан теге йәки был яңылыҡ иҫкелек ҡалдығы булып күренергә мөмкин. Пандемия күрһәтте бит цифрлы технологияларҙың мөһимлеген. Бында күрәҙәлек итеү хатта урынһыҙ. Бер йылдан нимә булыуын да күҙ алдына килтерә алмайым.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев менән дуҫ инегеҙ. Уның вафатын нисек кисерҙегеҙ? Уның хаҡында иҫтәлек яҙырға уйығыҙ юҡмы?\n- Эйе, Рауил Бикбаев менән дуҫ булдыҡ. Минең яҙмышымда, булмышымда иҫ киткес роль уйнаны ул. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа бик аралаша алманыҡ. Иҫтәлектәргә килгәндә, уның алдында был минең рухи бурыс булып тора. Иҫтәлектәрҙән бигерәк, уның ижадының тәрәнерәк ҡатламдарын байҡарға ине, Алла бирһә. Ун йылдар элек самалап, ниәтләп ҡуйған пландарым бар. Экзистенция күҙлегенән. Нисек бер үк ваҡытта бар милләттең күҙ алдында йәшәгән аҡһаҡал булырға һәм шул саҡта уҡ шиктәр, икеләнеүҙәр хас булған, ваҡыты менән ҡысҡырып торған яңғыҙлыҡ тураһында. "Бар ғүмерем ҡуныр урын тапмай, яңғыҙ ҡоштоң осоп барғаны", тигән юлдарын хәтерләйһегеҙме? Хоҙай насип итһә, ул иҫтәлектәр яҙылыр тип уйлайым. Ғөмүмән, уның тураһында яҙырға кәрәк, сөнки Рауил Бикбайҙы уҡыусыһы өсөн бик асылған шағир тип әйтә алмайым. Ярай, фараз итмәйек, бөгөнгө көн тураһында ғына һөйләшәйек.\nӘлеге ваҡытта һеҙҙе ныҡ борсоған проблема ниндәй?\n- Дөрөҫөн генә әйткәндә, бөгөн мине бер генә проблема борсой - мин маркетинг һәм таргетингты, йәғни үҙебеҙҙең оҫтаханала етештерелгән әйберҙәрҙе аныҡ кешегә еткерергә булышлыҡ иткән рекламаны ныҡлы өйрәнгем килә. Етештереү процесын өйрәндем, оҫтаханам әҙер. Бөгөн үҙебеҙҙе донъя кимәлендә өлгөрөп еткән оҫталар, тип әйтә алабыҙ. Улай ғына ла түгел, беҙ һәр бер илдең оҫталары менән ярыша алабыҙ. Әммә реклама механизмын тейешле кимәлдә белмәүем, ысынлап та, мине борсой. Әгәр ҙә мине бөгөнгө әхлаҡ ҡанундары, халыҡтың китап уҡымауы, сәйәсәт борсой, тиһәм, дөрөҫ булмаҫ ине. Һеҙ туранан-тура һорау бирҙегеҙ, мин дә яуапты туранан-тура бирергә тырыштым. Башҡа һорауҙар мине борсомай. Бөгөн минең ныҡ өйрәнгән, уҡыған темам - таргетология һәм маркетология, сөнки улар - заманса сауҙа итеүҙең төп күрһәткесе.\nҺүҙемде йомғаҡлап, шуны ғына әйтергә теләйем: матур итеп йәшәр өсөн бер кем дә уңайлы шарттар тыуҙырмай хәҙер. Кеше үҙе тырышырға тейеш. Үҙ көсөгөҙгә ышанығыҙ, хаталаныуҙан, яңылышыуҙан ҡурҡмағыҙ, һәр ваҡыт камиллыҡҡа ынтылығыҙ. Рәхәтләнеп йәшәрлек мөмкинлектәрҙе үҙегеҙ булдырығыҙ.\nЯҙылған: 14.01.22 | Ҡаралған: 88


Президент вазифаһына дәғүә итеүселәрҙең сәйәси карьерал ары ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, уларҙың Башҡортостанды тәнҡит ләүсе тауыштары шымырға уйламай әле. Ошо көндәрҙә, мәҫәлән, әфәнделәрҙең береһе билдәле Рәсәй гәзитенә ҙу- у- у - ур инт ервью биреп ташланы. Һүҙ, әлбиттә, Башҡортостан, дөрөҫөрәге,\nйәнәһе һуңғы арала киҫкенләшкән милли мөнәсәбәттәргә ҡағылы шлы барҙы. Был сәйәсмәндең һүҙ бутҡаһын өс һүҙ менән генә тү бәндәгесә билдәләргә була: республикала башҡорттан башҡа бөт ә, айырыуса татар милләтенә йәшәргә ирек бирмәйҙәр ( ул үҙе бы милләт вәкиле түгел, шуға күрә татарҙарҙы яҡларға ташланы уының сәбәбе алашылып етмәй). Уныңса, халыҡты иҫәпләү мәғлүм әттәре дөрөҫ түгел, татар мәктәптәре аҙ, гимназия бөтөнләй б ер бөртөк кенә, власта ла татарҙарға урын юҡ, татар гәзиттәр е аҙ баҫыла һ. б. һ. б. Кандидат кире миҫал сифатында "билдә ле бер кеше"нең ғаиләһендә килеп тыуған ситуацияға туҡталыуҙ ы кәрәк тип тапты: паспорт буйынса ул башҡорт, ә "үҙенән дә билдәлерәк ҡыҙы" - татар тип яҙылған. Текста фамилияһы бирел мәүгә ҡарамаҫтан был шәхесте танымау мөмкин түгел, һәм ниңә ата менән ҡыҙҙың ике миләт вәкилдәре булып сығыуы ла аңлашыл а. Атаһы президент вазифаһына дәғүә итә, шуға күрә "татар"ҙ ы "башҡорт"ҡа алмаштырған да инде.\nХәйер, уларҙа беҙҙең эшебеҙ ҙә юҡ, кем булып йәшәһәләр\nҙә йәшәһендәр, тик беҙҙең тормошто бутамаһындар ғына. Ә бын а интервью биреүсе әфәнде менән һүҙ көрәштерергә урын бар. Ә йткән һандарығыҙға кем күҙлегенән сығып ҡарайһығыҙ икән һеҙ\nРеспубликала татар телендә бер журнал, ике республика гәзи те, Өфө дәүләт "Нур" татар театры, Башҡорт дәүләт филармония һы эргәһендәге Нефтекама татар концерт бригадаһы эшләп килә.\n"Башҡортостан"дәүләт телерадиокомпанияһында 1991 йылдан алы п татар телендә тапшырыуҙар редакцияһы үҙ эшен даими башҡара , радиола татар телендә тапшырыуҙар сыға. Республика мәктәпт әрендә 19 214 бала тыуған татар телендә белем ала, 98 238 уҡ ыусы татар телен фән булараҡ өйрәнә. 1400 татар теле һәм әҙә биәте уҡытыусы эшләй.\nШуныһы ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, ниңә әфәнде сағыштырыу өсөн\nгенә булһа ла Татарстанда нисә башҡорт мәктәбе, театры барл ығын һанамай икән. Шул уҡ ваҡытта унда барлығы ике - өс башҡ орт милли мәҙәниәт автономияһы һәм йәкшәмбе көнө эшләүсе баш ҡорт мәктәбе генә бар. Башҡортостан тураһында ул тиклем ҡайғ ыртҡас, бәлки ошо һорауҙы күтәреп сығырға кәрәк буландыр уға . Хәйер, ул Татарстан президенты вазифаһына дәғүә итмәй бит.


Тыл ҡаһармандары | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Тыл ҡаһармандары\nЕңеүгә 75 йыл тулыу көнөн ҡаршылауға әҙерләнә донъя ғаләме. Дүрт йылға һуҙылған аяуһыҙ һуғыш миллионлаған ғүмерҙәрҙе өҙгән. Һөләймән ауылынан билдәле шәхес Сөләймән Хажиевтың күп йылдар элек яҙып ҡалдырған хәтирәләрен тәҡдим итәбеҙ һеҙҙең иғтибарға.\n”Дүрт йыл буйына барған үлемесле һуғыш миллиондарса кешенең ғүмерен ҡыйҙы. Илде емерҙе, ҡанһыратты, бөлгөнлөккә төшөрҙө.\nЭйе, илебеҙҙе һаҡлап алып ҡалыуҙа һәм уны аяҡҡа баҫтырыуҙа ҡабатланмаҫлыҡ ҡаһарманлыҡ күрһәтте халҡыбыҙ.\nОшо Бөйөк Еңеүҙе һуғыш яланында булып, ҡаты алыштарҙа ҡатнашҡан ил уҙамандарына ғына бәйләп һөйләргә ғәҙәтләндек. Тылда тәүлек әйләнәһенә станок артына баҫып, армияны ҡоралландырған, ил ҡаһармандарын баштан-аяҡ кейендергән, аслыҡтан шешенеп, көнө-төнө баҫыуҙа эшләп, фронтты икмәк менән тәьмин иткән үҫмерҙәр һәм инәйҙәрҙең ҡаһарманлығы иҫкә алынмай тип әйтһәк тә, хата булмаҫтыр.\nӘ бит төптәнерәк уйлап ҡараһаң, икмәк булмаһа зәңгәр күктә самолеттар ҙа осмаҫ, ерҙә танкылар ҙа йөрөмәҫ, һуғыш фронты ла булмаҫ ине бит.\nУл йылдарҙағы тыл ҡаһармандары йылдан-йыл һирәгәйә. Уларҙың илде һаҡлап алып ҡалыу батырлығы һәм михнәттәре ваҡыт үтә килә онотолмаһын ине.\n...Ауылда йәштәштәрҙән унау инек. Йәйҙең матур көнөндә урамда туп һуғып йөрөгәндә һуғыш башланғанын ишеттек. Балалыҡ сағыбыҙҙы ҡырау һуҡты. Ауыр яҙмышҡа дусар ителдек. Ҡорҙаштарымдың күбеһе һуғыш зәхмәте тейеп, был донъя менән хушлашты.\nЙәштәштәрҙән бөгөнгө көнгә икебеҙгә генә иҫән ҡалырға Хоҙай насип иткән. Хәҙер беҙ ғүмеребеҙҙең һигеҙенсе тиҫтәһен ваҡлайбыҙ. Беҙҙең быуын кешеләренең ҡаһарманлығы, михнәттәре, ул дәүерҙәге ваҡиғалар тураһында йәш быуынға еткереүҙе бурыс итеп ҡуйҙым.\nАуыл тотҡаһы булған ир-егеттәр һуғыш фронтына китте. Трактор өҫтөндә ер һелкетеп иген игеп йөрөгән Шәрип ағайым да, бригадир Фәхретдин ағай ҙа, ауыл бәһлеүәне тимерсе Ғәлим батыр ҙа ил һағына китте. Тракторға Мәғсума апа ултырҙы. Миңдиямал апай бригадир булды. Ғәйнислам ҡарт тимерсе булып эшләй. Иң яҡшы аттарҙы һәм колхоздың берҙән-бер йөк машинаһын да һуғыш яланына алып киттеләр.\nУҡытып йөрөгән Әмерхан ағайым да үҙ теләге менән фронтҡа китте. 50-гә баҫҡан атайым Ҡазиханды ла труд армияһына ебәрҙеләр. Һикһән йорттан торған Һөләймән ауылынан 150-гә яҡын ир-егет фронтҡа китте.\nАуылдағы бөтә мәшәҡәттәр бала-сағаға, ҡатын-ҡыҙҙар иңенә һалынды. Ә Әй һыуы, быуаттар серен һаҡлағандай, тыныс ҡына аға бирҙе.\nАтайымдан биш бала тороп ҡалдыҡ. Иң олоһо мин (13 йәш), иң бәләкәйе Сайма һеңлем бишектә ҡалды. Ғаиләлә иң олоһо булараҡ, бөтә мәшәҡәттәр минең иңдә. Һуғыштың тәүге көндәрендә үк баҫыуҙа эшләй башланыҡ. Ер ҡарҙан асылғас та, бригадир мәктәпкә килеп малайҙарҙы уҡытыусынан һорап баҫыуға илтеп ҡуя ине.\nҠара яҙҙан көҙгә тиклем һалҡындар төшкәнсе ҡыуыш ҡороп баҫыуҙа йәшәнек.\nҺуғыштың тәүге йылдарында ат ҡамытларға буй етмәй интектек. Ат ҡараусы Сәфәр ҡарт атты ҡамытлап бирә ине. Бер ҡараңғынан икенсе ҡараңғыға тиклем ер һөрҙөк, тырмаштыҡ, сәстек, уңыш йыйҙыҡ. Төнөн көлтә йыйҙыҡ, иген һуҡтыҡ. Көндөҙ фронт өсөн иген ташыныҡ.\nБригадир апай беҙҙең кеүек бала-сағаны эшкә ҡушыр алдынан үҙәк өҙҙөргөс һүҙҙәр әйтеп, арҡанан һөйә-һөйә эшкә ҡушыр ине.\n– Балаҡайҙарым, был михнәттәр ваҡытлыса ғына. Тырышайыҡ инде. Беләм, әле һеҙҙең уҡып йөрөр саҡ. Бүтән әмәл юҡ, күҙ терәп торған көс һеҙҙә генә, тиҙҙән атайҙарығыҙ һуғыштан ҡайтыр.\nБригадир апай үҙе һөйләй, үҙенең бит алмалары буйлап йәш аға. Быны күреп беҙҙең дә күңел иреп китәр ине.\nБер ваҡыт иртән беҙгә инде лә:\n– Йән киҫәгем, бөтә ышаныс һиндә генә. Фермала бер киҫәк утын юҡ, утын килтереп бирсе, – тип үтенде.\nНыҡ һалҡын көн ине. Ала бейәне егеп урманға киттем. Ҡалын ҡарҙы йырып, көс-хәл менән урманға килеп еткәндә көн кискә ауышҡайны. Ҡайын\nағастарын киҫеп санаға тейәнем. Кискә табан тағы ла нығыраҡ һалҡынайҙы. Ат ҡалын ҡар-ҙы йырып сыға алмай ул яҡҡа-был яҡҡа тартҡыланды. Урманды сыға алмай яфа сиккәндә тәртә төбө өҙөлдө. Утынды бушатып, тәртә төбөн бәйләгәндә төн уртаһы ине инде. Ат тик тормай, тыпырсына, бышҡыра, һикеренә. Сығарынан сыҡҡан атты санаға егә алманым, йүгәнен һыпырып ауылға ҡарай сапты.\nАйлы төн уртаһында бер үҙем урманда тороп ҡалдым. Ошо мәлдә яҡында ғына бүреләр олоп ебәрҙе. Ҡотом китеп ауылға ҡарай йүгерҙем.\n– Төн буйына ҡайҙа йөрөнөң, балаҡайым, – тип әсәйем үкһеп-үкһеп илай башланы.\nИртән ат дворына барҙым, ала бейә төн ауышҡанда ҡайтып еткән. Бригадир апа: ”Туғанҡайым, миңә рәнйемә инде. Нимә эшләйем һуң? Һуғыш бара бит, бына һуғыш бөтөр, атайҙарығыҙ ҡайтыр. Эштән бушап уҡый башларһығыҙ”, – тип тыныс-ландырырға тырышты мине.\nТик улай булып сыҡманы. Һуғыш оҙаҡҡа һуҙылған һайын күп сығымдар, яңы ҡорбандар талап итте. Халыҡ йылдан-йыл бөлгөнлөккә төштө.\nАуыл советы хәрби\nҺуғыш йылдарында ауыл Советы һуғышсан етди хәлгә килтерелде – хәрби штабҡа әйләнде, тиһәк тә дөрөҫ булыр. Ауыл Советы тәүлек әйләнәһенә эшләне. Хәрби комиссариаттан бирелгән бойороҡтар кисектергеһеҙ үтәлде. Халыҡтан фронт өсөн кейем-һалым, заем йыйыу, һуғышҡа китеүселәрҙе оҙатыу, күберәк уңыш үҫтереп, фронтты аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү кеүек мөһим эштәрҙе башҡарыу ауыл советтарына йөкмәтелде. Сулея станцияһы менән район үҙәген тоташтыр-ған оло юл уртаһында ултырған Ләмәҙтамаҡ ауыл Советының эше тағы ла ҡатмарлыраҡ ине. Район буйынса фронтҡа китә торған бөтә техника ошо ауыл Советында туплана ине. Техника һәр саҡ хәрби хәлдә булырға, хәрби комиссариаттың бойороғо буйынса тотҡарлыҡһыҙ фронтҡа оҙатылырға тейеш.\nБашҡорт атлылар дивизияһы ойоштороуҙа ауыл советтары ифрат ҙур роль уйнаны. Кавалерияға аттар һайлап алыу, кавалеристарҙы баштан-аяҡ кейендереү, бының өсөн халыҡтан тире, йөн йыйып, тун тектереп, быйма баҫтырыу кеүек эштәрҙе башҡарыу ҙа йөкмәтелде.\nФронт үҙенекен талап итте, һәр йортҡа ит, һөт, йомортҡа тапшырыу буйынса көс етмәҫлек һалымдар, заемдар йый- науҙы ла ауыл советтары башҡарҙы.\nАуыл кешеләре бөлгөнлөккә төшөп, аслыҡтан ыҙа сиккәндә эвакуацияланған бала-саға, ҡатын-ҡыҙ ауылға килә башлай. Ас-яланғас ҡасаҡтарҙы урынлаштырыу ҙа ауыл Советына йөкмәтелде. Әсе яҙмышҡа дусар ителгән ауыл халҡы үҙе ас-яланғас булһа ла, ыҙа сиккән бала-сағаны ситкә типмәне. Ниндәй генә милләт булыуға ҡарамаҫтан, йөрәк йылыһын бирҙе, үҙ өйөнә ҡабул итте, бер ғаиләләй йәшәй башланы.\nЭйе, ауыр һуғыш йылдарында халыҡ татыу булды, бер-ҙәм йәшәне. Шатлығын да, ҡай-ғыһын да уртаҡлашты. Бер грамм сәйен дә, тоҙон да уртаға һалды.\nҺуғыш яланынан ҡайғылы хәбәрҙәр өҙлөкһөҙ килеп торҙо. Шәрипйән Хажиев тураһында ла батырҙарса һәләк булды, тигән хәбәр алдыҡ. Береһенән-береһе бәләкәй өс бала етем ҡалды.\nОшо йылда фронт өсөн йәнен-тәнен биреп эшләгән ауыл Советы рәйесе Закир Хажиев, дүрт бала ҡалдырып, ҡапыл вафат булды.\nБөтәһе лә фронт өсөн\nИл ҡаһармандарын кейендереү, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү кеүек һәм башҡа эштәр ауыл халҡының иңенә һалынды.\nФронт ауыл тормошон үҙгәртеп ҡороуҙы талап итте. Район үҙәгендә мылтыҡ прикладтары, хәрби арбалар эшләү, тире иләү, йөн тетеү, быйма баҫыу цехтары эшләй башланы. Ауылдағы теген оҫталарына тун, бейәләй һәм башҡа кейем-һалым тегеү заданиеһы еткерелде.\nКомсомол ойошмалары тарафынан фронт өсөн кейем-һалым һәм башҡа кәрәк- яраҡтар йыйып, фронтҡа ебәреү өсөн ауыл Советы ҡаршыһында махсус штаб ойошторолдо, фронт кәрәк-яраҡтары һалынған посылкалар хәрби частарға даими ебәрелеп торолдо.\nФронт заказдарын ваҡытында үтәгән өсөн район хеҙмәтсәндәренә Сталин исеменән рәхмәт белдергән телеграммалар килә.\nБашҡорт атлылар дивизияһын ойоштороуға, Башҡортостан эскадрильяһын һәм танкылар колонналарын төҙөүгә, самолеттар һәм танкылар эшләүгә етди бойороҡ алына. Аҡса йыйыу кампанияһы ойошторола. Ил патриоттары быға ихлас ҡушыла. Миҫал итеп шуны ғына килтереү ҙә етә. Уҡытыусы Сәлимә апа, ауыҙын асһа үпкәһе күренеп торған биш балаһы була тороп, өй һалырға йыйған биш мең һум аҡсаһын хәрби самолет төҙөргә бирә (уның тормош иптәше һуғыштан әйләнеп ҡайтманы). Тимерсе Александр танкы төҙөүгә 25 центнер ашлыҡ биреп, үҙе фронтҡа китә. Ул да фронттан ҡайтмай. Ул йылды беҙҙең ауыл советынан ғына өс миллиондан ашыу аҡса йыйып тапшырыла.\nАуыл халҡы еңеүҙе яҡынлаштырыу өсөн ҡулынан килгәнде эшләргә тырышты. Ә һуғыш фронты иһә барыһын да йотоп ҡына торҙо.\nУл йылдарҙы бер нимә менән дә иҫәпләшмәнеләр, кеше хәлен еңеләйтеү тигән төшөнсә булманы. Сталиндың бойороҡтары аяуһыҙ, ҡанһыҙ булды. Уның күрһәтмәләре етди үтәлде.\nИкмәк тураһында закон ифрат рәхимһеҙ булды. Рөхсәттән тыш колхозсыға икмәк биргән өсөн колхоз рәйестәрен хөкөм иттеләр. Бер ус ашлыҡты кеҫәгә һалып ҡайтҡан өсөн дә төрмәгә яптылар. Быға миҫал итеп шуны ғына килтереү ҙә етә. Хеҙмәт көнөнә ашлыҡ таратҡан өсөн колхоз рәйесе Фазлый Мөхәмәтовты ун йылға төрмәгә ултыртып ҡуйҙылар. Ырҙын табағынан алып кеҫәһендә арыш алып ҡайтҡан өсөн Сәйҙә апай-ҙы бер йылға хөкөм иттеләр.\nБеҙҙең эшләгәнгә хеҙмәт көнө яҙып барҙылар, йәнәһе эшләгәнгә көҙ көнө иген алабыҙ. Ә көҙгә тиклем ашлыҡты ҡырып-һепереп дәүләткә тапшыралар.\nКөс етмәҫлек һалым һалдылар. Ит, һөт, йомортҡа, тире, йөн тапшырырға мәжбүр иттеләр. Йыл әйләнәһенә түләп бөтөрә алмаған хужалыҡтарҙың һалымы недоимка булып ҡалды”.\nСөләймән Хажиев 1927 йылдың 5 майында Һөләймән ауылында тыуған. Башҡорт урта ауыл хужалығы мәктәбен, Баш-ҡорт ауыл хужалығы институтын тамамлаған. Мәсетле районының “Искра”, Б. Я. Нуриманов исемендәге, Яңауыл районының “Алға”, И. Н. Мичурин исемендәге колхоздарында агроном һәм баш агроном булып эшләгән. Яңауыл райсельхозтехникаһы берекмәһенең өлкән агрономы, ауыл хужалығы производство идаралығы инспекторы булған. 1983 – 1987 йылдарҙа – БАССР Яңауыл райсельхозтехникаһының ярҙамсы хужалығы агрономы.\nАгроном-баҡсасы булараҡ, Сөләймән Ҡазихан улы ысын мәғәнәһендә ерҙең тоҙон татый. Хеҙмәт йылдарындағы тын-ғыһыҙ кеше, хаҡлы ялға сыҡҡас та ҡул ҡаушырып ултырмай. Тупланған бар тәжрибәһен киләһе быуындарға ҡалдырырға тырыша, баҡсасылар өсөн бик күп ғилми мәҡәләләр яҙа. Уның “Плодородия вашему саду” (1993 й.), “Овощам – зеленую дорогу” (1997 й.) һәм башҡа китаптары, йәшелсә, емеш-еләк үҫтереү һәм уларҙан яҡшы уңыштар алыу тураһында брошюралары донъя күрә. “Башҡортостан” һәм “Ҡыҙыл таң” республика гәзиттәренең штаттан тыш хәбәрсеһе була.\nУның хеҙмәттәре юғары баһаланған. Ул Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының Почет грамотаһы, “Батыр хеҙмәте өсөн”, “Хеҙмәт ветераны” миҙалдары һәм башҡа наградалар менән бүләкләнгән.\nУл 2002 йылда 74 йәшендә донъя ҡуя.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - Ә МИН ҮҘЕМ ӘПИТҮК БУЛДЫМ... - 2016 - Мәҡәләләр\nБер көндө бала саҡ хәтирәләренә төшөп, апай-инәйҙәрем, ауылдаштарым тураһында иҫләп ултырҙым. Исемдәрҙе барлай торғас, ҡыҙыҡ ҡына бер күренеш иҫкә төштө: баҡтиһәң, һәр кемдең исеме менән йәнәш ниндәйҙер ҡушаматы ла бар икән.\nМинең үҙемде апайҙарым Әпитүк, Әпитүшкә тип йөрөттө. Был хаҡта мин шиғыр ҙа яҙғайным:\n"Әпитүшкә". Миңә апайҙарым\nБала саҡтан шулай өндәшә.\nИркәһең дә инде, ҡыҙый, тиеп,\nКемдер көлә, кемдер көнләшә.\nӘпитүшкә тиеп һөйөп кенә,\nҮҫтерҙеләр мине "әп" итеп,\nСәстәремә яуһын көмөш ямғыр -\nӘпитүшкә булам, Әпитүк.\nКүрше-тирә инәйҙәрҙең дә беҙ ҡушҡан "исемдәре" була торғайны. Хәйер, ул исемдәр әле лә йөрөй. Беҙҙең урамда бер нисә өй аша саҡ ҡына остараҡ йәшәгән Зәлифә инәйҙе "ағинәй" тип йөрөттөк. Һәр ваҡыт тиерлек аҡ яулыҡ ябынып йөрөгән ап-аҡ йөҙлө инәйҙең йорто ла "аҡ" ине. Яҙ етеү менән урам яғына ҡараған баҡсаһы шау алмағас сәскәһенә күмелер ине. Үҙе лә кешегә, бигерәк тә балаларға ҡарата йомшаҡ булды. Бер ҡасан да шуҡлыҡтарыбыҙ өсөн әрләп, бәҫ төшөрөп йөрөмәне, уны ололар ҙа, беҙ ҙә ихтирам иттек, шул ихтирам тигән төшөнсә уның алдында беҙҙе лә тыйнаҡ иткәндер, тип уйлайым хәҙер. Ағинәйҙең ысын исеме Зәлифә икәнен ҙурайғас ғына белдем.\nКүрше Гөлсинә әхирәтемде атаһы Бүләк олатай мәрхүм гел генә Гөлсинтәй тип йөрөттө. Ағалары ла шулай өндәште. Гөлсинәләрҙең күршеһендәге бәләкәс генә аҡ өйҙә сал сәсле, ҡартайыуҙанмы, баҫылыуҙанмы бер аҙ кәкрәйә төшкән әбей йәшәй торғайны. Гөлйөҙөм булғандыр инде исеме, беҙ уны Гөлгөзөм ти торғайныҡ. Гөлгөзөм инәйебеҙ япа-яңғыҙ ине. Балалары булманы. Бабайы уны һаран булғаны өсөн айырған, ти торғайнылар. Тамаҡҡа ҡыҫмырыраҡ булған Гөлгөзөм инәй. Майҙы ла бармаҡ осона элеп, батмус ситенә яғып ҡына бирер булған ҡартына. Беҙ, балалар, уның һаранлығын тойманыҡ былай. Ҡәртәсәйгә эйәреп барғанда кәнфит-маҙар тотторғанын да хәтерләмәйем. Иллә-мәгәр матур йәшәне, ике генә бөртөк гөл үҫтерҙе, икеһе лә ап-аҡ сәскә атҡан ярангөл ине.\nГөлсинәләрҙең кәртә артындағы өйҙә "Төтнөс" әбей йәшәне. Тәүҙә беҙ уны "Һөтнөс" икән тип уйлай торғайныҡ. Элек бит һәр кем шәхси хужалығындағы малдан хөкүмәткә һөт тапшырҙы, был инәй ҙә кис һайын һауындан һуң күнәкләп һөт алып килер ине. Беҙ уны "Һөтнөс" тигәс, Гөлсинәнең белдекле ҡиәфәт менән "Ул Һөтнөс түгел, ә Төтнөс", тип төҙәткәне әле булһа хәтерҙә. Урыҫ булһа ла, башҡортса һәйбәт аңлай ине. Улы Алеша ағай тап-таҙа һөйләшер ине башҡортса. "Төтнөс"өбөҙҙөң ысын исеме тетя Нюся икәнен дә үҫә биргәс кенә белдек.\nБеҙҙең урамдың аҫҡы яғында, йәғни, Һаҡмарға алып төшкән оста беҙҙең туған тейеш Маминәйебеҙ йәшәне. Шәмсиһан инәйҙе улдары "мам" тип өндәшкәс, беҙ ҙә уны Маминәй тигәнбеҙ. Ауылдың шул яҡ осонда тағы бер туған тейеш инәйебеҙ Күркинәй була торғайны. Ысын исеме - Рабиға. Нишләп Күркинәй тигәнбеҙҙер, һаман серенә төшөнә алмайым.\nУт күршелә йәшәгән инәйҙәр беҙ бала саҡта күсеп килде. Ейәнсәре Гөлназ беҙҙән саҡ ҡына кесерәк булһа ла, бергә уйнай торғайныҡ. Уның ҡәртәсәһе беҙҙең өсөн Күршинәй булды. Уның ысын исемен әле булһа белмәйем. Беҙҙең урамдың урта тирәһендә, идара ҡаршыһында, Һағыҙ әбей йәшәне. Ҡәртәсәйгә эйәреп һағыҙ алырға бара торғайныҡ ул инәйгә. Һағыҙ ҡайнатҡан көндәрен уның өй тирәһенән сыҡҡан төтөндән беләбеҙ. Май шикелле йомшаҡ була торғайны ул ҡайнатҡан ҡара һағыҙ. Урамдағы барлыҡ инәйҙәрҙе барлап бөттөм икән тиһәм, Ҡара Зәйнәвинәй менән Һары Зәйнәвинәй тороп ҡала яҙған. Беҙҙең урамда ике Зәйнәп булғас, ҡушаматтары төҫтәренә ҡарап ҡушылғандыр инде. Ҡара Зәйнәвинәй шул тиклем зауыҡлы кеше булды. Магазинға ла шартына еткереп, матур күлдәген кейеп, көмөш беләҙектәрен, муйынса-алҡаларын, түшелдереген тағып, сағыу яулығын ябынып барыр ине.\nТағы ла бер ҡыҙыҡлы күренеш. Бала саҡта уҡытыусы, һатыусы, табип булып уйнарға ярата бит инде балалар. Беҙ ҙә йыш ҡына шул уйындарҙы уйнар инек. Тик беҙ "врач" булып түгел, ә "Хәбир олатай" булып уйнаныҡ. Үҙ-ара ролдәрҙе ҡул күтәреп, "мин шул", "мин был", "мин Хәбир олатай" булып уйнайым тип бүлешә инек. Хәбир олатай, тимәк, балаларға ла абруй булғандыр инде.\nХуртина тигән бер урыҫ әбейе лә йәшәй торғайны ауылда. Бик сәйер кеше ине ул. Кешеләр уны күрһә, урап ҡасты, балалар тыңлашмаһа ла, "Хуртинаға бирәм" тип ҡурҡытырҙар ине. Ниндәйерәк яҙмышлы әбей булғандыр, белмәйем, әммә ул кешенең юлын ҡыйып үтһә, юл уңмай, тиҙәр ине. Юлды ла ул махсус "ҡыя", имеш. Хәйер, үҙем дә күргәнем булды бала саҡта. Таяғына таянып, нимәлер уҡынып, һин дә мин китеп барған ябай юлсының да юлынан йүгерә-атлай арҡыры ҡыйып үтер ине... Кәшиф олатайымдың көтмәгән-уйламаған ерҙән нисек "Көшөлөк олатай" булып киткәненә үҙем шаһит булдым. Өләсәйҙәремдә йәйге ялда инем. Күрше ҡыҙҙар менән күлгә һыу инергә киттек. Әхирәтебеҙ Рәүфәнең иң бәләкәс һеңлеһе Нәзифәне лә эйәрттек. Кәшиф олатай беҙҙе ат менән килеп алырға тейеш ине. Күл йыраҡ ҡына, байтаҡ барҙыҡ. Арлы-бирле күл ситендә ләмле һыуҙа сарпынған булдыҡ та, ҡайтырға әҙерләндек. Бәләкәй Нәзифә лә арыны, күп булһа, ике-өс йәш булғандыр уға. Ҡайтырға сыҡтыҡ. Кәшиф олатай, килеп алам, тигәс, көтәүелләп кенә атлайбыҙ, арытҡан да. Шунда Нәзифә асылыр-асылмаҫ теле менән: "Көшөлөк олатай һаман юҡсы..." - тип ҡуйҙы. Беҙ, ҙурыраҡ ҡыҙҙар, мәҙәк күреп, әй көлгән булабыҙ, күңелле булып китте, ҡайтып еткәнебеҙҙе һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ. Көшөлөк олатай беҙҙе икенсе ерҙән эҙләп йөрөгән булып сыҡты...\nҠәртәсәйҙең исеме Ғилмикамал, өләсәйҙеке - Ғәлиә, ҡартатайҙыҡы Әнүәр икәнен дә үҫкәс кенә белдем. Ҡәртәсәйҙе Дәззәй (моғайын да, дәү әсәйҙән киләлер) тип йөрөттөк. Быныһы иһә туғанлыҡ төшөнсәләренә иғтибар ҙа, ихтирам да тураһында һөйләйҙер. Кешене исемләп түгел, ә туғанлыҡ ептәре буйынса үҙ теүәллегендә атағанбыҙ, шунлыҡтан исем-шәрифен дә белмәгәнбеҙ. Әлбиттә, үҫә төшкәс, исемдәрен дә белдек, шулай ҙа бала саҡтан нисек ғәҙәтләнгәнбеҙ, шулай өндәштек үҙҙәренә. Исемен боҙоп әйтелгән ҡушматтарҙан тыш, тотош ғаиләгә, тоҡомға ҡушылған ҡушаматтар ҙа була бит әле. Улары иһә ниндәйҙер тарихҡа бәйләнгән була икәнен дә беләбеҙ. Моғайын, гәзит уҡыусылар араһынан кемгәлер был тема шулай уҡ ҡыҙыҡ тойолор һәм үҙендәге мәғлүмәттәрҙе яҙып ебәрер...\nЯҙылған: 18.04.16 | Ҡаралған: 826


Шандор һарайы (Венгрия) — Башҡорт Википедияһы\n47°29′52″ с. ш. 19°02′16″ в. д.HGЯO\nШандор һарайы (Венгрия)\nНигеҙләнгән 1806 йыл\nШандор һарайы Викимилектә\nФасад дворца с датой его открытия, начертанной римскими цифрами\nГерб королевства Венгрия\nПочётный караул у юго-западного входа\nПервая леди США Лора Буш и первая леди Венгрии Эржебет Шойом в «синем зале»\nШандор һарайы (мадьярса Sándor-palota) — Изге Георгий майҙанындағы Будай ҡәлғәһендәге һарай, 1806 йылда архитектор Михай Поллак проекты буйынса граф Шандор өсөн төҙөлгән.\n1919 йылдың авгусынан 1941 йылдың июненә тиклем Шандор һарайында Венгрия премьер-министрҙары эшләгән. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында һарай тотошлайы менән емерелә. Һарайҙы тергеҙеү эше 2002 йылда ғына тамамлана. 2003 йылдың 22 ғинуарынан Шандор һарайы Венгрия президентының рәсми резиденцияһы тип иҫәпләнә. Хәҙерге Венгрияла ҙурлығы буйынса 37-се урында тора.\nШандор һарайы фасады грек илаһтары барельефтары, граф Шандорҙы рыцарлыҡҡа бағышлау күренеше менән биҙәлгән. Һарайҙың көнсығыш стенаһында Икенсе донъя һуғышына тиклем булған Венгрия премьер-министры граф Пал Телек иҫтәлегенә таҡтаташ ҡуйылған. Германия ғәскәрҙәрен Венгрия территорияһы аша үткәреүгә ҡаршы протест белдереп, ул үҙ— үҙенә ҡул һала. Һарай эске яҡтан гобелендар, гәлсәр шәмдәлдәр и Карой Лотц картиналары менән биҙәлгән.\nШандор һарайы йылына бер тапҡыр, сентябрь айында, йыл да үткәрелә торған Венгрияның мәҙәни мираҫы сиктәрендә үткәрелгән күргәҙәмә ваҡытында асыҡ ишектәр көндәрен үткәрә.\n1 Архитектураһы һәм биҙәлеше\n1.1 Тышҡы биҙәлеше\n1.2 Эске биҙәлеше\nТышҡы биҙәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺарайҙың майҙанға сыҡҡан көньяҡ-көнбайыш фасадында, «Венгрия президенты хакимиәте» тигән яҙыулы еңел йәшел ишек (мадьярса Köztársasági Elnöki Hivatal). Уның өҫтөндәге балюстрадала хәҙерге Венгрия гербы менән Венгрия флагы һәм Евросоюз флагы.\nҺарайҙың көньяҡ фасадында шундай уҡ ишек. Тимер балюстрадала Венгрия флагы һәм Евросоюз флагы, Венгрияның тарихи гербы, унда Далмация, Хорватия, Славония, Фиуме һәм Трансильвания гербтары ла бар. Көньяҡ-көнсығыш яҡта икенсе ҡатта антиканыҡына оҡшатып эшләнгән тимпанда рим цифралары — MDCCCVI (1806, һарай төҙөлөп бөткән йыл).\nЭске биҙәлеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠунаҡтар көньяҡ ҡапҡа аша үтә, ары ялтырап торған төп баҫҡыс буйлап һарайға күтәрелә. Вестибюль ябай, буйлы Дамаск гобелендары менән биҙәлгән, стена буйлатып, бидермейер стилендәге ултырғыстар теҙелгән. Түңәрәк зал — 1928 йылда Режё Хикиш биҙәгән залдың күсермәһе, стеналар аҡ төҫтә, түшәмдә— фрескалар. Залда торған әйберҙәр һәм статуялар һарайҙа элек булған әйберҙәрҙең тулы күсермәһе итеп эшләнгән. Бәләкәй империя залы элек дөйөм һәм шәхси бүлмәләрҙе тоташтырып торған. Хәҙерге осорҙа Венгрия президенты унда рәсми булмаған осрашыуҙар үткәрә. Стеналарҙа Карой Лотц эшләгән, мифологиянан алынған йән эйәләренең һүрәттәре төшкән панелдәр, түшәмдәге һигеҙмөйөштә илаһтың һүрәте.\nКүк төҫтәге зал (Гобеленлы зал) — һарайҙағы иң матур итеп биҙәлгән, барокко стилендәге мебель ҡуйылған зал, унда ҙур осрашыуҙар үтә.\nҠыҙыл зал (Мария-Терезия залы) — һарайҙағы иң нәзәҡәтле биҙәлгән бүлмә. Унда элек императрица Мария-Терезия портреты булған, ләкин ул эҙһеҙ юғалған. Уның урынында Венгрия королеваһы кейемендәге Мария-Терезия портреты . Бүлмәләге фрескаларҙың авторы — Миклош Ибль. Бүлмәне Монарх менән Хөкүмәттең килешеүе уңайынан биҙәгәндәр, шуға күрә унда Венгрия премьер-министрҙары, йәки президенттары портреттары юҡ. Улар икенсе залда урынлашҡан.\nКөҙгөлө залда Президенттың рәсми осрашыуҙары, шул иҫәптән илселәрҙе ҡабул итеү ҙә үтә. Конференц-зал һарайҙың көньяҡ-көнбайыш яғында урынлашҡан (унан Дунай менән Буда күренеп тора), ул 1990-се йылдарҙа ҡайтанан тергеҙелгән, сөнки башта эшләнгән бүлмә емерелеп, юҡҡа сыҡҡан. 1920-се йылдар стилендә эшләнгән Президент кабинетында элегерәк министрҙар ултырған: стенала премьер-министрҙар портреттары эленгән. Мориц Шандор портреты эленгән Сәй залынан һарай алдындағы төп майҙан күренеп тора. Һарайҙың төньяҡ-көнсығыш яғында Рыцарь залы, элек бында ат һарайы булған: унда әле булһа ҡыҙыл кирбестән эшләнгән ат ашатыу өсөн тәғәйенләнгән улаҡтар һаҡланып ҡалған, Рыцарь залында һуңыраҡ пресс-конференциялар үткәрә башлағандар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шандор_һарайы_(Венгрия)&oldid=818565 ҡабул ителгән\nЗдания и сооружения, заложенные в 1803 году\nЗдания и сооружения, построенные в 1806 году\nДворцы, построенные в 1800-е годы\nЗдания, спроектированные Михаем Поллаком\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:35 7 июль 2018 үҙгәртелгән.


27 Ноябрь 2010, 18:06\nГәзитебеҙҙең күптәнге һәм уҡыусылар араһында киң танылыу яулаған «Бөтә синыф менән – «Йәшлек»кә!» конкурсы республикабыҙҙың төрлө ҡала һәм район мәктәптәре уҡыусылары араһында бик күп дуҫтар табырға, яңынан-яңы берҙәм, татыу коллективтарҙы асыҡларға ярҙам итә. Улар менән бер башланған дуҫлыҡ ебе йылдар үткәс тә дауам итә: хатлашып торабыҙ, Өфөгә килгәндә редакцияға инеп сығалар, ә кемдәр инде мәктәпте тамамлағандан һуң журналист һөнәрен һайлай, улар беҙгә практика үтергә килә. Уҡыусылар ҙа конкурсты бик оҡшата һәм шуның өсөн генә лә гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһын көтөп ала. Әле алдағы йылға конкурсты иғлан итергә лә өлгөрмәнек, ә Әбйәлил районының Ишҡол ауылы уҡыусыларынан хат килеп тә төштө. «Беҙ – Ишҡол урта мәктәбенең 9-сы синыф уҡыусылары. Һеҙгә шатлыҡлы хәбәр еткерәбеҙ: 2011 йылға синыфыбыҙ менән «Йәшлек» гәзитенә яҙылдыҡ\nГәзитебеҙҙең күптәнге һәм уҡыусылар араһында киң танылыу яулаған «Бөтә синыф менән – «Йәшлек»кә!» конкурсы республикабыҙҙың төрлө ҡала һәм район мәктәптәре уҡыусылары араһында бик күп дуҫтар табырға, яңынан-яңы берҙәм, татыу коллективтарҙы асыҡларға ярҙам итә. Улар менән бер башланған дуҫлыҡ ебе йылдар үткәс тә дауам итә: хатлашып торабыҙ, Өфөгә килгәндә редакцияға инеп сығалар, ә кемдәр инде мәктәпте тамамлағандан һуң журналист һөнәрен һайлай, улар беҙгә практика үтергә килә.\nУҡыусылар ҙа конкурсты бик оҡшата һәм шуның өсөн генә лә гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһын көтөп ала. Әле алдағы йылға конкурсты иғлан итергә лә өлгөрмәнек, ә Әбйәлил районының Ишҡол ауылы уҡыусыларынан хат килеп тә төштө. «Беҙ – Ишҡол урта мәктәбенең 9-сы синыф уҡыусылары. Һеҙгә шатлыҡлы хәбәр еткерәбеҙ: 2011 йылға синыфыбыҙ менән «Йәшлек» гәзитенә яҙылдыҡ.\nКласыбыҙҙа 17 уҡыусы. Уҡыуҙа ла, мәктәптән тыш сараларҙа ла һынатмайбыҙ. Беренсе сиректе лә уңышлы ғына тамамланыҡ. Быйылғы уҡыу йылындағы маҡсатыбыҙ – имтихандарҙы яҡшы билдәләргә тапшырып, аттестат алыу. Сығарылыш синыфы булараҡ, һәр беребеҙ уҡыу йортона уҡырға ингәндә кәрәкле, буласаҡ һөнәребеҙгә ярашлы фәндәрҙән имтихандар һайланыҡ.\nСиныфыбыҙҙа һәләтле уҡыусылар күп. Моңло тауышлы йырсыларыбыҙ, баҫҡанда осҡон сәсеүсе бейеүселәребеҙ ҙә, төрлө спорт төрҙәрендә уңыштарға өлгәшкән егеттәребеҙ ҙә бар. ҡыҫҡаһы, нимә генә эшләһәк тә гел бергәбеҙ. Каникулдарҙа Магнитогорск ҡалаһына циркка, аквапаркка, музейҙарға, кинотеатрҙарға йөрөйбөҙ, ә йәйгеһен Яҡтыкүл, Талҡаҫ күле буйҙарында ял итәбеҙ. Быйыл иһә боронғо ҡаласыҡ – Арҡайымда булдыҡ. Бына шулай күңелле һәм дуҫ йәшәйбеҙ. Бының өсөн синыф етәксебеҙ Фатима Мәхийәноваға рәхмәтлебеҙ. Фатима Йәноҙаҡ ҡыҙының дәрестәрен дә бик яратабыҙ. Ул беҙҙе алгебра һәм геометрия фәндәренән уҡыта. Мәктәп программаһын ғына өйрәтеп ҡалмай, ә тормош һабаҡтары ла бирә», – тип яҙып ебәргән улар. «Афарин!» тиеүҙән башҡа ни әйтәһең!\nҡәҙерле уҡыусылар, һеҙ ҙә әбйәлилдәрҙән ҡалышмаҫһығыҙ, «Бөтә синыф менән – «Йәшлек»кә!» конкурсына әүҙем ҡушылырһығыҙ, тип ышанабыҙ.\nӘйткәндәй, 25 ноябрҙән 5 декабргә тиклем республикала Балалар, йәштәр һәм милли баҫмалар аҙналығы үтә. Тимәк, «Йәшлек»кә, шулай уҡ «Йәншишмә» гәзите, «Аманат», «Шоңҡар» журналдары һәм башҡа милли баҫмаларға яҙыла алаһығыҙ.\nАшығығыҙ! Һеҙҙән гәзиткә яҙылыуығыҙҙы раҫлаған (квитанцияларҙың күсермәһенә синыф етәксеһенең, мәктәп директорының ҡултамғалары, мисәт ҡуйылырға тейеш) йөкмәткеле хаттар көтөп ҡалабыҙ. Беҙҙән иһә – еңеүселәргә иҫтәлекле бүләктәр, бай йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы гәзит.\nЯңы йылды бергә ҡаршылайыҡ!


Ниндәй автомобилдә елдерәһең? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ниндәй автомобилдә елдерәһең?\nНиндәй автомобилдә елдерәһең? 17.03.2017 // Йәмғиәт\nҒүмерҙә лә рулгә ултырмаған кеше булараҡ яҙам был мәҡәләне, быға тиклем Рәсәй юлдары хаҡында һөйләгәйнем инде. Йәмғеһе егермеләп сит илдә, шулай уҡ Рәсәйҙең барлыҡ өлкәләрендә тиерлек йөрөп сыҡтыҡ. Был юлы мин Рәсәйҙә ватандаштарымдың ниндәй машинала йөрөүе һәм уларҙы кем етештереүе хаҡында һөйләмәксемен.\nXXI быуат – техниканың ин шәп үҫешкән осоро. Япондар уҙған йылда уҡ һауала оса торған автомашина уйлап тапты ла инде, бөгөн улар бындай типтағы автомобилдәрҙе нисек итеп ҡулланылышҡа сығарырға икән тип баш вата, сөнки осоусы автомобилдәр өсөн махсус һауа юлы кәрәк. Етмәһә, ул бензин менән йөрөмәй.\nАмерикандар ҙа артта ҡалышмай. Улар ҡояш энергияһы менән осоусы самолеттар уйлап тапты, һәм был яҡын киләсәктә тормошҡа ашасаҡ, тигән фекерҙәләр. Бындай самолеттарға ла бензин кәрәкмәй. Ғөмүмән, киләсәктә нефть бик аҙ кәрәк буласаҡ. Ни өсөн? Ҡыҫҡаса сәбәбен аңлатам.\nХәҙер донъяла нефть запасы йылдан-йыл кәмей. Уның иң бай запасы Рәсәйҙә, ғәрәп илдәрендә һәм аҙ ғына Африкала ҡалды. Төпһөҙ ҡоҙоҡ булмай, нефть тә мәңгелек түгел. Ул ҡасан да булһа бөтәсәк. Ошо хәлде иҫәпкә алып, хәҙер Европала ғына түгел, бөтә донъя кимәлендә ел, ҡояш энергияһын ҡулланырға һәм нисек тә Рәсәй нефтен һатып алмаҫҡа тырышалар. Әйтергә кәрәк, был санкцияларға һис тә бәйләнмәгән. Юғиһә ҡайһы бер сәйәсмәндәр бөгөн Көнбайыш Европа менән Рәсәй араһындағы мөнәсәбәттәрҙең боҙолоуы иң беренсе сиратта газ һәм нефть арҡаһында тип яңылыша. Һис тә улай түгел. Көнбайыш Европа халҡы киләсәк быуын өсөн ресурстарҙы һаҡлау буйынса үҙен яуаплы тота, шуға алдан ниндәйҙер саралар күрергә, килеп сыҡҡан проблеманы нисек тә хәл итергә тырыша.\nБөгөнгө глобализация заманында Ер шарын бер бөтөн тере йән итеп ҡарарға кәрәк. Әгәр бармаҡҡа сәнсһәң, бөтә тәнең һыҙлаясаҡ. Шуның кеүек әгәр миҙалдың икенсе яғына ҡараһаҡ, йәғни Европаның Рәсәй газы һәм нефтенә сикләүҙәр индереүенә килһәк, был хәлдең донъя баҙарында нефткә хаҡтарҙың төшөүенә алып килеүен аңлауы ауыр түгел. Етмәһә, хәҙер Америка, ғәрәп илдәре лә үҙ нефтен һатырға теләй. Һөҙөмтәһе шул: һумдың хаҡы төштө. Минеңсә, был хәл Рәсәйҙе хәҙерҙән уйландырырға тейеш. Әгәр нефть һәм газ запастары бөтһә, киләсәк быуын, йәғни ейәндәребеҙ, бүләләребеҙ нисек йәшәр? Ә бәлки, беҙгә лә башҡаларҙан өйрәнергә кәрәктер.\nУлай булғас, Көнбайыш Европала нефтһеҙ нисек йәшәйҙәр һуң тиерһегеҙ. Ябай ғына итеп әйткәндә, өйҙәрен нисек йылыталар, газһыҙ нисек ашарға бешерәләр һ.б. Был тәңгәлдә яуапты еңел генә биреп була – нефте булмаһа, Европаның урманы бар. Урман бында борондан һаҡланып килә, сөнки киләсәк быуындарҙы ҡайғырталар. Йәғни газ урынына утын яғалар. Европала шул сәбәпле беҙҙәге кеүек бейек-бейек йорттар урынына күберәген икешәр-өсәр ҡатлыларын ғына һалалар. Төҙөлөш планында йортто утын яғып йылытыу ҙа, газ менән йылытыу ҙа ҡарала. Ҡайһыһын теләйһең, шуныһын һайлайһың. Хәленә ҡарап һәр береһенә өҫтөнлөк биргәндәр ҙә бар. Был өлкәлә бында байтаҡ уңышҡа өлгәшелгән, ҙур тәжрибә тупланған. Ләкин хәҙергә Көнбайыш Европа Себер газын алыуҙан баш тартмай, бары тик күпләп алмаҫҡа тырыша. Ә хәҙер автомобилдәр өсөн иң кәрәкле сеймал – нефткә әйләнеп ҡайтайыҡ. Нефть һатып алыуҙы кәметкәс, автомобилдәр нисек йөрөй һуң?\nРәсәйҙән Көнбайыш Европағаса килеп еткәнсе нефткә хаҡтар өҫтәлә, әлбиттә. Шуға нефтте күп һатып алмаҫҡа тырышалар. Мәҫәлән, кемптарҙа автомашиналарға яғыулыҡ һатҡанда, улар араһында күпмелер процент рапс майы ҡушылған яғыулыҡ та була. Рапсты барығыҙ ҙа беләлер, ул көнбағыш майына оҡшаған. Уны ризыҡ әҙерләгәндә лә, аҙыҡ-түлеккә лә, шулай уҡ бензинға ла ҡушалар, һәм был ҡулланыусыларға байтаҡ экономия бирә. Әйткәндәй, бөгөн был эш менән Чехияла республиканың иҡтисад министры миллиардер Андрей Бабиш шөғөлләнә. Әммә берәүгә лә көсләп тағыу юҡ. Автомобиль хужаһы теләгәнен һатып ала.\nАлда әйткәнемсә, нефттең географияһы бик тар. Ул ниндәйҙер илдә бар, ҡайҙалыр бөтөнләй юҡ. Ә машинала йөрөү өсөн бензин кәрәк. Ҡалғандар был хәлдән нисек сыға һуң? Алда аңлатылғанса, улар ҙа альтернатива эҙләй, ел менән ҡояш энергияһын файҙалана, ниндәйҙер үҫемлек майын ҡуллана. Бөтә төр маркалы автомобилдәр ҙә бер үк яғыулыҡты яҡмай бит. Тимәк, XXI быуатта автомобиль етештереүҙә уларҙың ниндәй яғыулыҡ ҡулланыуы ҙур роль уйнаясаҡ. Хәҙер ошо мәсьәләгә яҡыныраҡ киләйек.\nНефть, газ мәсьәләләренә ҡағылышлы проблемалар менән бөгөн яңы типтағы автомобилдәр эшләү концерндары шөғөлләнә. Мәҫәлән, яңы маркалы “Renault” автомобилдәр етештереүсе инженерҙар яҡын киләсәктә дизель менән эшләгән автомобилдәр бөтөнләй юғаласаҡ тип фаразлай. Сөнки бындай автомобилдәр, сер түгел, тирә-яҡ мөхитте бысратыуҙа беренсе урында тора. Ә һөҙөмтәһе шаҡ ҡатырлыҡ: бөгөн Көнбайыш Европа, Америка яман шештән үлеүселәр һаны буйынса беренсе урынға сыҡты, һәм бының сәбәбе әйләнә-тирәләге бысранған мөхиткә бәйләнгән. Ә йөрәк сиренән вафат булыусылар икенсе урында тора, сәбәбе – стресс. Ысынлап та, әгәр бензин ҡулланыуҙан баш тартһаҡ, экология ла яҡшырасаҡ бит. Халыҡтың һаулығы ла һаҡланасаҡ.\nОшо мәсьәлә буйынса былтыр Америкала “Фольксваген” автомобиленә тест үткәргәндән һуң булған бәхәсте, моғайын да, барыһы ла хәтерләйҙер әле. Һуғыш алдынан етештерелгән “Фольксваген” “халыҡ автомобиле” тигәнде аңлата һәм ул Гитлер эшләткән сифатлы машина булһа ла, тирә-яҡ мөхиткә газды күп бүлеп сығара икән. Был хәлдән һуң хәҙер еңел автомобилдәр эшләп һатыусы концерндар экологияны бысратыу мәсьәләһенә үтә лә етди ҡарай. Шуға автомобиль инженерҙары һәр яңы моделде еренә еткереп уйлап, һәр детален яҡшыртып, ниндәйҙер яңылыҡтар индереп һатыуға сығара. Был да үҙ сиратында һәр башланғыстың башында торған Европала ҡулланыусыларҙың, йәғни автомобиль хужаларының машиналарын йыш-йыш алмаштырыуына килтерә.\nӘ иҫкеләрен кемгә һаталар һуң? Ғәҙәттә, Рәсәйгә, Африка илдәренә оҙаталар. Германияның үҙендә, мәҫәлән, “Фольксваген”ды мең евроға ғына, хатта унан да кәм хаҡҡа һатып алырға мөмкин. Ә сит илгә һатҡанда, был эш менән махсус фирмалар шөғөлләнгәнгә күрә, билдәле ки, улар тотонолған машиналарға үҙ хаҡтарын өҫтәй. Каминьондар менән дә шул уҡ хәл. Рәсәй юлдарында хәҙергә Көнбайыш Европанан һәм Япониянан килтерелгән тотонолған каминьондар елдерә.\nБеҙҙең илдә автомобилле кеше йәшәү кимәленең юғары булыуын дәлилләһә, сит илдә иһә ул кер йыуыу машинаһы, һыуытҡыс кеүек кәрәк әйбер иҫәпләнә.\nБеҙ сәйәхәттә йөрөгәндә, Рәсәй юлдарынан елдергән сит ил автомобилдәрен күреп ғәжәпкә ҡала торғайныҡ. Улар араһында сит илдән һатып алынған яңылары ла, иҫкеләре лә, шулай уҡ үҙебеҙҙә етештерелгәндәре лә осраны. Шунда уҡ “был машиналарҙы ҡулдан алғандармы, әллә үҙебеҙҙә етештереләме икән?” тигән һорау тыуа. Ысынында еңел автомашиналар йыйыу һәм етештереү һәр дәүләткә аҡсалата ҙур килем килтерә. Мәҫәлән, әгәр бер Германияны ғына алһаҡ, нефте, газы булмаған был ил Европала иң бай дәүләттәрҙең береһе иҫәпләнә һәм донъялағы 192 дәүләттең 167-һе менән сауҙалыҡ итә. Был автомобилдәр һатыу бизнесына ла ҡағыла. Беҙгә, әлбиттә, немецтарҙы ҡыуып етеү хаҡында хәҙергә хыялланырға ғына ҡала. Әгәр улар менән сағыштырһаҡ, былтыр үҙебеҙҙә сит ил маркалы автомобилдәр йыйыуҙы, киреһенсә, 15 процентҡа кәметкәнбеҙ. Ни өсөн? Эксперттар бында санкцияларҙың роле ҙур булыуын билдәләһә лә, алда әйткәнебеҙсә, немец предприятиелары өсөн санкциялар бар ни, юҡ ни, улар үҙ эшен еренә еткереп башҡара.\nБөгөн сит ил маркалы автомобилдәрҙең өстән бер өлөшө сит илдә етештерелгән, ә ҡалғаны – үҙебеҙҙә. Ләкин шатланырға ашыҡмайыҡ: уларҙың яртыһы барыбер сит ил запчастарынан йыйыла. Миҫал өсөн “Лада Веста”-ны алһаҡ, был машинаның яртыһы сит ил комплектынан тора.\nБөгөн сит ил машиналарын Калининград өлкәһендәге А. Космодемьянский исемендәге “Автотор” автойыйыу предприятиеһында ла етештерәләр. Егерме йыл эшләү дәүерендә бында байтаҡ тәжрибә тупланған. Тик былтыр “Автотор”ҙың хәле шатланырлыҡ булманы. Әгәр элек бында йылына 250 мең автомобиль йыйһалар, бөгөн ул 92 мең генә. Ә был ҡулланыусыларҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндермәй. Әйткәндәй, “Автотор”ҙа сит ил маркаларының яртыһы ғына йыйыла, ҡалғанын автомобиль кузовтары менән бергә Рәсәйгә сығарғас өҫтәп йыялар.“Автотор”ҙа шулай уҡ “BMW”-ның 3, 5, 7-се һәм “Procrossoverx” кеүек моделдәре лә йыйыла.\n“Автотор”ҙа Рәсәйҙә иң популяр “HyndaiSolaris”, “KiaRio” кеүек Корея автомобилдәрен дә йыялар. Быны ҡулланыусылар белмәйҙер ҙә, бәлки. Был типтағы автомобилдәрҙең 50 проценты шулай уҡ Санкт-Петербургта етештерелә.\nДаны бөтә донъяға таралған иң көслө “Volkswagen” концерны бөгөн Рәсәйҙә автомобиль етештереү буйынса ал бирмәҫкә тырыша. Калуга заводтарында “VolkswagenTigyan”, Түбәнге Новгородта, Горький автозаводтарында – “Volkswagenjetta”, “SkodaOctavia”, “SkodaYetti” автомобилдәрен йыялар. Улар хатта санкцияларға ла ҡарап торманы, 2015 йылда двигателдәр эшләү заводын яңырттылар. Әле ошо предприятие Рәсәйҙә етештерелгән двигателдәрҙең ҡап яртыһын тәшкил итә.\nНемец фирмалары етештергән “Audi” иң ҡиммәтле автомобилдәрҙең береһе һанала. Был концерн “Audi-6”, “Audi-8” автомобилдәрен дә теләп етештерә. Калугалағы немецтар төҙөгән “Рус” предприятиеһы ла донъяға билдәле өр-яңы өс яңы моделде – “Citroen” (француз автомобиле), “Mitsubishi” (Япония), “Pеugеоt” (Германия) автомобилдәрен тәҡдим итә.\nШуныһы үҙенсәлекле: Рәсәйҙә урынлашҡан сит ил автомобилдәр етештереү компанияларының береһе лә санкциялар тип тормай һәм маҡсатлы эшләй. Улар хатта Яр Саллы, Алабуға ҡалаларында ла бар. Бындағы немец фирмалары “Форд” автомобилен йыя. Был типтағы автомобиль маркаларын йыл һайын алмаштырып, яҡшыртып торалар.\nТағы ла шуныһы ҡыҙыҡлы: ҡасандыр ҡеүәтле булған концерндар ҙа емерелә. Мәҫәлән, чехтарҙың социализм заманында уҡ донъя баҙарында ҙур һорау менән файҙаланған “Skoda” концернын алһаҡ, ул хәҙер немецтар ҡулында. Улар элекке чех моделен үҙҙәренсә яҡшыртып аҡса эшләй һәм үҙҙәренеке итеп тәҡдим итә. Ә күп ҡулланыусылар был хаҡта белмәй ҙә.\nӘйткәндәй, хәҙер Себерҙең Новосибирск, Иркутск, Владивосток кеүек иң эре ҡалаларында ла “Mazda” автомобилен йыйыуға етди тотонғандар. Был йәһәттән япондар көнләшерлек өлгөрлөк күрһәтә. Улар автомобиль йыйыу, уларға кәрәкле ҡиммәтле запчастар етештереүҙең 45 процентын хәҙер туранан-тура Себер ҡалалары заводтарында башҡара. Былтыр Себер өлкәләре буйлап Байкалға сәйәхәт ҡылғанда “Mazdа-6”, “Mazdа cx-5” автомобилдәренең күплегенә хайран ҡалғайныҡ.\nЯпондарҙың “Toyota” корпорацияһы ла былтыр Санкт-Петербургта төҙөлгән заводтарында 100 мең автомобиль етештереп ҡулланыусыларға һатҡан. Ҡытайҙар ҙа ситтә ҡалырға тырышмай, үҙҙәренә файҙа эҙләй. Улар Тулала, Себерҙә ҡытай машиналарын етештереү буйынса килешеү төҙөп эш башлаған да инде.\nӘ үҙебеҙҙә эштәр нисек тора һуң? Әйтергә кәрәк, Ижевск, Тольятти автозаводтары етештергән Рәсәй автомобилдәре һәм уларҙың деталдәре бөгөн ҙур һорау менән файҙаланмай. Ни өсөн? Сөнки Рәсәйҙә генә түгел, ә донъя баҙарында ҙур конкуренция. Ҡасандыр үҙебеҙҙә етештерелгән “Лада”лар, “Жигули”ҙар Көнбайыш Европала ҙур һорау менән файҙаланған. Әле иһә уларҙы һатып алырға тырышмайҙар, ә сит илдә әле булһа һағынып иҫкә алалар. Иҫән ҡалғандарын күргәҙмәләргә ҡуялар. Кем белә, бәлки, яҡын киләсәктә үҙебеҙҙә етештерелгән автомобилдәр ҙә күпкә сифатлыраҡ етештерелер.\nЙыйып әйткәндә, бөгөн Рәсәйҙә етештерелгән сит ил автомобилдәренә беҙ үҙебеҙ түгел, ә сит ил концерндары хужа, һәм улар был йәһәттән беренселекте бирмәй. Эйе, Рәсәйҙә автомобилдәр эшләү буйынса үҙебеҙҙә ҙур заводтар кәрәк. Күптән өлгөрөп еткән был мәсьәлә буйынса әленән-әле һүҙ ҡуҙғатылып торһа ла, алға китеш һиҙелмәй әлегә. Шулай ҙа элекке даныбыҙ берәй саҡ әйләнеп ҡайтыр әле.\nАвтор: Миләүшә ГОДБОДЬ.\nTERRA BASHKIRIA – беренсе! 21.11.2018 // Йәмғиәт\nБыйыл апрелдә йәмәғәтселек хөкөмөнә сығарылған Башҡортостандың TERRA BASHKIRIA туристик бренды...\nҠотороу сире буйынса карантин иғлан ителде 21.11.2018 // Йәмғиәт\nРеспубликала ҡотороу сире сығанағы табылды. Шул сәбәпле карантин иғлан ителде....\nКөслө ел, һепертмә буран 21.11.2018 // Йәмғиәт\nҒәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты “Башгидрометүҙәк”кә һылтанып, республикала елдең...\nҺуңлап килгән үкенес 21.11.2018 // Йәмғиәт\nҒәфү үтенеп, хатаны төҙәтеп булмай икән......\nЙырлай, бейей, шәл бәйләй 21.11.2018 // Йәмғиәт\nҺәүәҫкәр артист һалҡын һыу менән дә ҡойона....\nБәхет өсөн күп кәрәкмәй 21.11.2018 // Йәмғиәт\nӘғзәмовтар эшен дә, йәшәр төйәген дә ошонда тапҡан....\nҺәр көндән йәм табып, көс алып 21.11.2018 // Йәмғиәт\nХеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры һаман сафта....\nҺыуһыҙ ҡалғандар 21.11.2018 // Йәмғиәт\nОшо көндәрҙә Балаҡатай районында коммуналь авария булды....\nБаҡса йортонда йәшәргә яраймы? 21.11.2018 // Йәмғиәт\nҺуңғы йылдарҙа ҡала ситендәге баҡсаларҙа йәшәгән кешеләр артҡандан-арта....\nҠатын-ҡыҙ ҡулы менән... 21.11.2018 // Йәмғиәт\nФранцияның Страсбург ҡалаһында I “Ҡатын-ҡыҙ ҡулы менән” халыҡ-ара форум-күргәҙмәһе үтте. Сара Рәсәй...\nӘбйәлилдәр күмәк эшкә тотондо. Халҡыбыҙҙың матур милли байрамдарының береһе – Ҡаҙ өмәһе. Көндәр...\nҺаҡ булығыҙ, боҙлауыҡ! 20.11.2018 // Йәмғиәт\nРеспублика Гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхиткә мониторинг идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, 20 –...\n№ 134 (27536) 21 ноябрь 2018 йыл


Иҫке өйөмдө һағынам...\n23 Июнь , 15:37\nБыл яңы йорт беҙгә сағыштырмаса арзанға төштө. Хужалары тәүҙә унда үҙҙәре йәшәргә уйлаған. Хатта бер-ике ай йәшәгән дә, әммә ҡапыл ғына беҙгә һаттылар. Мин сәбәбен һорағас: “Ашығыс рәүештә аҡса кәрәк”,-тинеләр. Әллә улар берәй насар нәмәһен белеп-һиҙеп, ашығып һаттымы икән? Хәҙер нимә эшләргә икән? Айырыуса ирем менән арабыҙ һыуынғандан-һыуына барыуы бик борсой...\nЯңы йортҡа күстек. Матур урында урынлашҡан. Өй ҙур, яҡты, бейек. Минең күптәнге хыялым инде. Уны алыу өсөн йәшәгән өйөбөҙҙө һатып, етмәһә кредит өҫтәп алдыҡ. Балалар ҙурая килә, һәр береһенә айырым бүлмә кәрәк, шуға күрә күҙ йомоп барыһын да атҡарып сыҡтыҡ. Элекке өйөбөҙҙә ун биш йылдан ашыу йәшәнек. Һәр саҡ тыныс булды. Ирем ситтә эшләгәндә, балаларым менән яңғыҙым ҡалған саҡтар күп булды. Бер ни ҙә борсоманы, хатта ундай уйҙар башыма инеп тә сыҡманы. Ә бында ниндәйҙер аңлайышһыҙ хәлдәр башланды һәм улар әле лә дауам итә. Мәҫәлән, бер урынға һалып ҡуйған әйберҙәр, кейемдәр бөтөнләй икенсе урындан килеп сыға, йәки бөтөнләй юғала ла ҡуя. Тәүҙә үҙемде иғтибарһыҙлыҡ өсөн әрләнем. Әммә һәр әйберҙе сәғәттәр буйы эҙләп ялҡҡас, уларҙы ҡайҙа һалғанымды уйлап, хәтерләп һала башланым. Тик һөҙөмтәлә улар барыбер икенсе урындан килеп сыға йәки юҡҡа сыға. Мәҫәлән, иптәшемдең эшкә кейгән кейеме. Ул эшсе булараҡ, өҫтө тиҙ бысрана, көн һайын тигәндәй йыуырға тура килә. Йыуып-киптереп-үтекләп бер урынға ҡуям. Юҡ, иртәнсәккә юҡҡа сыға ла ҡуя. Иптәшем эшкә һуңлап бара, икәүләп эҙләйбеҙ, саҡ табабыҙ. Көн һайын бер үк хәл. Иптәшем менән шуның арҡаһында хәҙер һүҙгә килешә башланыҡ. Кейемен таба алмағанға көйәләнгән ирем минең башҡа етешһеҙлектәремде таба башланы. Ә кисә: “Әсәйем һине бушҡа ғына һәпрә, ялҡау, тип әйтмәй икән”,-тине. Был һүҙҙәрҙән һуң ниндәй талаш булғанын аңлайһығыҙҙыр инде. Ҡәйнәмә шылтыратып, уның менән дә һүҙгә килештек. Иң аптыратҡаны: ирем менән нисәмә йыл йәшәйбеҙ, бер ҡасан да улай талашҡаныбыҙ булманы. Хәҙер көн һайын түгел, көнөнә әллә нисәмә мәртәбә бер-беребеҙгә аҡырабыҙ. Өйҙә юҡ икән, телефон аша талашып ҡуябыҙ. Балалар был хәлдән аптырашып, моңайып ҡалды. Мин үҙемде тоторға тырышам, юҡ, килеп сыҡмай.\nТағы борсоғаны – төндәрҙең тынғыһыҙ булыуы. Бүлмәләрҙә ниҙер ҡыштырҙай, ниндәйҙер аяҡ тауыштары ишетелгәндәй, бесәй мыяулай (беҙҙең бесәйебеҙ юҡ). Тәүҙә иғтибар итмәҫкә тырыштым, ә был күренеш көсәйгәндән - көсәйә бара. Өйҙә аят уҡытып, аҙан ҡысҡыртып алғандандан һуң, бер аҙға тыныслыҡ урынлашҡайны, хәҙер тағы башланды. Һәр саҡ яҡшы йоҡлаған балалар ҙа тынысһыҙға әүерелде. Ышанаһығыҙмы – йөрәгем һыҙлап тороп бәләкәй, әммә иҫ киткес йылы һәм ҡот бөркөлгән иҫке өйөмдө һағынам.\nБыл яңы йорт беҙгә сағыштырмаса арзанға төштө. Хужалары тәүҙә унда үҙҙәре йәшәргә уйлаған. Хатта бер-ике ай йәшәгән дә, әммә ҡапыл ғына беҙгә һаттылар. Мин сәбәбен һорағас: “Ашығыс рәүештә аҡса кәрәк”,-тинеләр. Әллә улар берәй насар нәмәһен белеп-һиҙеп, ашығып һаттымы икән? Хәҙер нимә эшләргә икән? Айырыуса ирем менән арабыҙ һыуынғандан-һыуына барыуы бик борсой.


Йырларға өйрәнеп буламы? Рәфис Ишбаев менән әңгәмә\n«Эйе, тырышлыҡ булғанда, әлбиттә була!» тип ҡыйыу яуап бирҙе Ирәндек моңдары-2004» республика конкурсында Гран При, 2005 - Туймазы ҡалаһында үткән «Оҙон көй” Республика конкурсында 1-се урын, 2010 йыл “Тыуған моңдар” телевизион конкурсында Гран при, 2015 йыл “Башҡорт йыры” телевизион конкурсында Гран при яулап башҡорт эстрадаһына ҡыйыу аҙымдар менән килеп ингән Рәфис Ишбаев. Радиотыңлаусылар уның “Бәхетле бул”, "Ташламайҙар дуҫтар", «Һеҙҙең өсөн йырыбыҙ" исемле композициялары менән яҡшы таныш. Ошо көндәрҙә Рәфис Фирғәт улының Ишембай мәҙәниәт һарайында вокал уҡытыусыһы булараҡ эш башлауы райондаштарыбыҙ өсөн оло ҡыуаныс.\n- Рәфис Фирғәт улы, һеҙ ҡайһы яҡ егете? Тәүге тапҡыр сәхнәгә ҡасан сыҡтығыҙ?\n- Мин сығышым менән Баймаҡ ҡалаһынан. Йырға, сәнғәткә тартылышым мәктәп сәхнәһенән башланды. Башҡалар өсөн генә түгел, үҙем өсөндә был хәл көтөлмәгенәрәк булды - нәҫел-нәсәбебеҙҙә йырлаған кеше юҡ. Мәктәптә уҡығанда уҡ, “Мирас” ансамблендә солист булдым, республика кимәлендә үткән бер нисә йыр бәйгеһендә призлы урындар яуланым.\nЙырлау, йырсы булыу ул минең өсөн буй етмәҫлек хыял ине. 9-сы синыфты тамамлағас, Өфө сәнғәт училещеһының вокал бүлегенә уҡырға индем. Төрлө конкурстарҙа ҡатнашҡан һайын, мин үҙ-үҙем өҫтөндә эшләргә, был уңыштарҙа туҡтап ҡалмаҫҡа, үҫергә, күтәрелергә тейешлегемде аңлай барҙым. Уҡытыусыларымдан уңдым - сәнғәт училещыһында Вәхит Хызыров, Камиль Валиев, Флүрә Ноғоманова кеүек танылған метрҙар класында белем алыу бәхетенә ирештем.\n- Беҙгә билдәле булыуынса, һеҙ суд приставы булып та эшләргә өлгөргәнһегеҙ?\n- Эйе, сәнғәт училещыһын тамамлағас, армия сафтарында хеҙмәт итеп, тыуған ил алдында бурысымды үтәгәс, ижадтан бер аҙға алыҫлашып торорға тура килде, Өфө ҡалаһының Киров районында суд приставы булып эшләнем. Әммә күңел барыбер сәхнәгә тартылды, ижад һуҡмағына ҡабат баҫтым. Карауанһарай студияһында эшләп алдым, яңы йырҙар ижад итеп, республикабыҙҙың танылған йырсылары менән гастрольдәргә сыҡтым. Әйткәндәй, Ишембай районында ла гастрольдәр менән күп булырға тура килде. Һеҙҙең район тамашасыһы ябайлығы, ихласлығы менән тәүҙән үк күңелде арбаны. Ҡала мәҙәниәт йортона эшкә саҡырыу буйынса тәҡдимгә икеләнмәйсә риза булдым.\n- Үҙегеҙгә репертуар һайлағанда ниндәй кретерийҙарға иғтибар итәһегеҙ?\n- Мин һәр нимәгә тотонһам да, уны еренә еткереп эшләү яҡлы. Мәғәнәле шиғыр юлдары эҙләү, уға көй яҙҙырыу был эштең - күҙгә күренгән өлөшө генә. Күп сығымдар талап итһә лә, сифатлы аранжировкалар эшләтергә тырышам. Сөнки йыр бер халыҡ хөкөмөнә сыҡһа - ул, йә оҡшай, йә юҡ. Йә популяр булып китә, йә онотолоп ҡала, тигәндәй. Ҙур хеҙмәт һалынған ижад емешемә еңел-елпе ҡарай алмайым, һәр этапта уны яҡшы итеп эшләргә бурыслы итеп тоям. Дөйөмләп әйткәндә, беҙҙең башҡорт эстрадаһын күтәрерлек кадрҙар кәрәк беҙгә. Башҡортостанға яңы юльякшиндар кәрәк.\n- Йырсы булыу өсөн талант кәрәк тибеҙ бит инде. Әммә бер ниндәйҙә дәрес алмайса, тыумыштан матур йырлаған йырсыларыбыҙ бар, әйтәйек мәшһүр Абдулла Солтанов, һ.б. Шул уҡ ваҡытта, ҙур вуз, академиялар тамамлап, әллә ни тауыштары айырылып тормаған йырсыларҙа юҡ түгел. Тағы ла, бала сағында йырға маһирлығы бик һиҙелмәгән, бәлки оялыуы арҡаһында сәхнәгә сыҡмай ҡалған, ә олоғайғас таланты асылып йырлай башлағандар ҙа байтаҡ.\nҺеҙ, вокал уҡытыусыһы булараҡ әйтегеҙ әле, - йырларға өйрәнеп буламы?\n- Кеше, әгәр тырышлығы булһа, бар һөнәргә лә (ә йыр ул - һөнәр) өйрәнә ала тигән фекерҙәмен. Күренекле француз яҙыусыһы һәм философы Бернар Вербер әйтмешләй, тормошта 3 фактор бар - талант, далан (удача) һәм хеҙмәт. Шуларҙың икеһе һиндә булһа - уңышҡа өлгәшергә була. Йырсы булыр өсөн, йырлар өсөн, тәбиғәттән бирелгән һәләттән башҡа, тырышлыҡ булырға тейеш. Үҙ эшен яҡшы белгән педагог менән шөғөлләнеү, көндәлек күнекмәләр - мотлаҡ һөҙөмтәһен бирәсәк. Бәрәкәтле эшләгәндә, ярты йыл эсендә тауыш ҡуйып, уҡыусыны ҙур сәхнәгә сығарырлыҡ уҡ булмаһа ла, табында йырлатырлыҡ кимәлгә еткерергә була. Унан тыш, ҡыйыулыҡ, үҙеңә ышанғанлыҡ тойғолары ҡамасау итмәйәсәк-параллель рәүештә был өлкәлә лә эшләү зарур.\n- Тимәк, үҙ эшен белгән педагог - уңыштың яртыһы?\n- Әлбиттә, тәүге аҙымдарҙы педагог һала. Халыҡ һәм эстрада йырҙарын башҡарыу өлкәһендә башланғыс белемдәрҙән тыш, дөрөҫ тын алыу алымдары, интонация, тауыш таҙалығы, дикция өҫтөндә эшләү, тауыш диапозонын киңәйтеү, уҡыусының йәшенә, енесенә ҡарап вокал йөкләмә бирә белеү - педагогтың төп бурысы.\n- Рәфис Фирғәт улы, һеҙ был һүҙҙәрҙе әйткәндә, районыбыҙҙың үҙэшмәкәр артистары, мәҙәниәтебеҙ өсөн бөтмәҫ шатлыҡ тойғоһо солғап ала. Гәзит уҡыусыларға тағы ла ниндәй әйтер теләктәрегеҙ бар?\n- Йырларға өйрәнеү бер ҡасан да һуң түгел, тип әйтәһем килә. Көн һайын, Ишембай ҡала мәҙәниәт һарайында 10.00-15.00 сәғәттәрҙә тыңлауҙар алып барам. 10 йәштән 35 йәшкә тиклем йырларға өйрәнергә теләүселәрҙе 60-сы кабинетта көтөп ҡалам. Ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы социаль селтәрҙәрҙә бирә алаһығыҙ.Хыял бар икән - тимәк уны тормошҡа ашырырлыҡ потенциал да - ул һеҙҙә бар, тырышлыҡ ҡына кәрәк!\nМәҙәниәт бүлеге методисы Лилиә Хәсәнова әңгәмәләште.\nФотолар Р. Ишбаевтың шәхси архивынан.\nXIV Межрегиональный конкурс исполнителей башкирской песни «Ирәндек моңдары»\nИлебеҙ Бөйөк Еңеүҙең 73-сө яҙын билдәләне\nВ картинной галерее состоялся мастер-класс по горячему батику\nРуководитель Заслуженный работник культуры РБ Яровая Татьяна Геннадьевна\nНародный вокальный ансамбль «Рябинушка» был создан в 1995 году.


Ирәүән барҙа ит үлмәҫ » Архив газеты "Йәшлек"\nЛилиәләр ғаиләһенә ҡараған был матур сәскәле үҫемлекте хәҙер тәбиғәттә табыуы ҡыйын. Халыҡ фольклорында уның йотлоҡ йылдарында киң таралған ризыҡ булыуы йыш иҫкә алына. Миңә ҡалһа, ауыл тирәләрендә һарынаның юҡҡа сығыуы ла шуға бәйлелер. Уның ҡарауы, лилиәләр хәҙер һәр баҡсаның күркәм биҙәге булып ултыра.\n(бодяк разнолистный, татарник, чертополох)\nЯман даны таралған баҫыу ҡоротҡосо билсәндең бик күп төрө бар. Беҙҙең зонала үҫкән билсәндең һутлы йомшаҡ япраҡтары ашарға яраҡлы. Ә бына дала яҡтарында үҫкәненең тамырын ризыҡҡа ҡулланалар. Әле ҡатып өлгөрмәгән япраҡтарынан салат эшләргә, ашҡа һалырға, ит турағыстан үткәреп, соустарға ҡушымта итергә мөмкин. Шулай ҙа был матур ғына сәскәле, сәнскеле һәм әрһеҙ күп йыллыҡ үләнде беҙҙә ризыҡ булараҡ файҙаланыусы юҡ. Барлыҡ сүп үләне һымаҡ уҡ, билсән медицинала ла киң ҡулланыла. Дарыу үләне булараҡ, уны сәскә атҡанда йыялар. Ул – бик һәйбәт бактерицид, ауыртыуҙы баҫыусы.\nӨс балғалаҡ киптерелгән үләнде 500 мл һалҡын һыуҙа 2 сәғәт тоторға. Уны ашҡаҙан ауыртҡанда, эс киткәндә көнөнә дүрт тапҡыр ашар алдынан 100-әр мл эсергә. Нервылар ҡуҙғығанда тынысландырыусы сара итеп тә ҡулланалар.\nБалтырған менән пирожки\n500 г балтырған япрағы, 250 г йәшел һуған, 100 г редис, 2 йомортҡа, 30 г туңмай.\nБалтырған япрағын 3 – 5 минут ҡайнатып алырға, турарға, ҡыҙҙырылған һуған, бөтәүләй бешкән һәм ваҡланған йомортҡа өҫтәп бутарға. Ҡамырға һалып бөрөп, мейестә бешерергә.\nБалтырған һабаҡтарынан салат\n200 г балтырған һабағын ҡабы-ғынан таҙартып, ваҡлап турарға, һуған, ҡырғыс аша үткәрелгән керән өҫтәп, тоҙлап, бутарға. Өҫтөнә ҡаймаҡ һәм тәмләткестәр һалырға.\n500 г ҡымыҙлыҡ, 100 г һары май, 10 г горчица, тәменә ҡарап тоҙ алырға.\nҠымыҙлыҡты ит турағыс аша үткәреп, һары май, горчица, тоҙ өҫтәп, барыһын да бергә бутарға һәм бутерброд эшләү өсөн файҙаланырға.\nИРӘҮӘН БАРҘА ИР ҮЛМӘҪ\nТере витамин – үләндәрҙә ул


Минең битендә таныша - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nБөтә донъя буйынса был ҡағиҙәләргә сат блог Блог Рулетка\nИртә менән бөтә донъяла һин кеше менән танышырға теләп, киләм тиһә-артҡа баҫа, һәм сәйәхәт паспорт ала\nХәҙер? Шулай булғас, ниндәй һыҙаттары, ябай ғына кейенгән һәм йәки төшөрөлгән ниндәйҙер сәйер кейемдәре, рулетка һәм ҡарау буйынса бара ч, һеҙ ниндәй сәйер персонаждары ҡаршы ала.\nРәсәй халҡы был сайтты булдырыу идеяһы тыуа, әммә хәҙер чатта-кулланыусылар күберәк немец рулетка һәм беҙ бөтә донъя буйынса ҡарағанда, теләсә башҡа илдәрҙә. Ғәжәп һәм һоҡланғыс кеше һәм тик таба аласыз, уның өсөн генә бөтә планетабыҙ менән. Ч-рулетка транспортироваться бөтә донъя буйынса ғына түгел, ә тойола, уны кире күсерәм тип, һеҙ, аласыз үтергә китте. Бында әҙәм күрмәгәнде беҙ ваҡыт машинаһы фотоһүрәттәр үҙгәртергә нацистик германия, сайты йәлеп итеү. Башҡа бер ни удивленный ябай тойола. Тип әйтә, француздар - ҙур файҙаланыусылар ч-рулетка. Ысынлыкта һеҙ шанс менән бәйле булған берәй Франция, тип кем генә һеҙгә ҡарата ыуыла алыу мөмкинлеге булһа, беҙ (яҡын эште ҡарап). Асыҡ түгел, хатта ни өмөт һеҙ кем менән бәйләгән-береһенә алыҫ галактика тыш, алыҫ, ләкин улар унан бик бәләкәй кеше һәр береһе менән осрашҡан ике мөмкинлеге булырға тейеш. Бен ладен бик оҡшаны обы ч н-рулетка, уның фотоһүрәттәрен ҡарап күп булһа әгәр, булыр ине улар. Тик уның ҡайһы берҙә кешегә ҡаршы түгел, шул уҡ ваҡытта ул түгел. Башҡа планетала йәшәүселәр урланы менән дуҫлашырға теләй, хатта ҡайһы берҙә Chat-Roulette бөтә донъя буйынса. Иң ысынлыкта, мин ныҡ шикләнәм, - тип, был мөмкин булған homo sapiens костюм планетала йәшәүселәр урланы. Әммә башҡа кулланыусылар, күрәһең, ышанам был шулай булды ла. Башҡортостанды, уның кеүек булырға ине, әгәр ҙә һеҙҙең илдә янай Годзилла чатта-Рулетта? Бәлки, был шаяртыу, әммә һин нисек ышанырға мөмкин? Бәлки, шулай яҡшыраҡ эшләй, тип әйтә ул. Миндә булмаһа ла, илдә ниндәй кеше булған был, тик ҡыҙ күренмәне, шунда-шунда булдым, бында булдым, аяҡ кейеме кейгән, башына йолаларын күрһәтеү өсөн, ысынлап та һинме был нәмә теләй. Тарихсы ҡасан асырға тырышыу булмаһа, нисек ст. бер аҙ, нисек кенә ябай кешеләр ч-рулетка менән скриншоты бик ғәжәпкә ҡала, донъя картинаһы. Һуңғы мәғлүмәттәр тураһында һөйләне, америка сайтында файҙаланыусыларҙың өстән бер миллион ярым бар тип. Әммә күп кешеләр, Лапландия килә, билдәһеҙ. Унан, ысынлап та, был изге бәйләнеш, шулай бармы? Был ҡатмарлы ла, бармы йәки ялған һаҡалы юҡ. Мин төшөнсәһенә эйә түгел, сөнки унда башҡа егеттәрҙең был егет һәм ни өсөн сарыф. Был бөтә был сайтта булып етешә, - тип ябай түгел һин беләһең, һин унда булмай сыға.\nЧ порночинать, ул тура килә һеҙҙең өсөн мөмкин булған иң яҡшы экскурсия фантазияһы шул уҡ хәүеф менән сексуаль, һәм һеҙҙең кеүекПорночинать оҙаҡ ваҡыт йәшәгән, булдыра файҙаланыусы категорияға өлгәшеп, үҙ алымдар ҡулланып, интим өсөн тап ошо хыял уларҙан ҡәнәғәт, һәм башҡа ярҙам шул уҡ хәл кисерә. Һәр кеше яңы көн күберәк порно менән ҡарай башланы. Порно онлайн яуланы күп ч йөрәге күптән инде интернет-ҡулланыусылар.\nБыл урында, бында һинең бер кем дә белмәй, тимәк, сексуаль ориентациялы буйынса үҙ фекерен ҡәтғи түгел.\nУл, моғайын, беҙ ярҙам итәм, күрһәтәм, тип әйтелә, йәғни уларға эшләргә була, эшләргә, тип йыш ҡына бөгөн"мәҙәни"йәмғиәте. Порночинать ҡарап - был нисек була компьютер, ноутбук йәки күберәк-теләһә ниндәй ҡоролошо системаһы менән IPHONE һәм Android йәки тағы хәҙерге заманда, интернет тоташтырылған.\nЗакладка һаҡлау өсөн һеҙҙең алдан ғына таба йәки загрузить порночить тура килә.\nҺуңынан бүлмә һайларға, унда аралашыу темаһы булып, һәм порночивать башланы. Тоташыу порночинать ч бар, бик күп, бик күп малайҙар һәм ҡыҙҙарҙы ҡайҙа осратырға мөмкин, төрлө йәштәге, төрлө илдәрҙән һәм ҡалаларҙан, файҙаланыу видеочинать порно, һәм һеҙҙең менән һөйләшеү һәр саҡ әҙер.\nПорно ч, шул һыйынып өсөн күптән булған, әллә кем менән аралашыуҙан баш тартҡан кеше ышаныс кимәлгә күсә. Порно онлайн ч, уның аралашыу ысулдары күп. Һеҙ генә түгел, башҡа кеше менән секс тураһында әйтә алам, әммә ашыу яҡын һәм йүнәлештәре тураһында, мәҫәлән, йәки канальный BDSM, был мөһим түгел, сат секс порно һеҙ бушлай биреү маҡсаты күп төрлө.\nҮҫмер бушлай йөрөү өсөн\nҮҫмер бушлай йөрөү өсөн ҡатын-ҡыҙ-үҫмер буйынса Беларусьминск өлкәһе.\nБөгөн кешеләрҙең, айырыуса мегаполистарҙа халҡы миллион, коммуникациялар йыш ҡына ҡытлыҡ кисерәБыл парадокс кеүек тойола, ләкин ылау мәжбүр ябай халҡы, һәр көнө мәшәҡәтле үҙ бурысын үтәй. Осрашыу башында яңы мауыҡтырғыс булдырмау неуверенность, ҡурҡыу дөрөҫ понятой булырһығыҙ. Ярҙам итеү өсөн хәлдең был, һәр ваҡыттағыса, Интернет һәр ерҙә бар. Һығымталар араһында шундайҙары,"бөтә донъя селтәре"яңы ҡыҙыҡлы кешеләр менән танышырға мөмкинлек тип һанай һәм яҡын ҡулланыусы һәм тәҡдим функциялы секунд эсендә беҙҙең илдә генә түгел, ә күрше илдә. Бындай һөйләшеүҙә иң уңайлы һәм ябай ысул бер береһенә бәйләнгән - был видеочинать. Урыҫ телендәге иң популяр интернет рулетка аналог ч береһе һанала. Һөйләй башлаһа, процестың килеүселәр сайтында теркәү үтергә кәрәк, ябай басыгыз был төймәгә"Старт". Һеҙ бында контакт йөҙө лә шунда уҡ табылған. Социаль селтәрҙәрҙең береһендә хәбәр распечатывать әгәр кәрәк, һеҙ ҡулланырға мөмкин ч-рулетка, бәйләнешкә инеү өсөн тамаша. Милена күп кеше һеҙҙең өсөн һеҙҙең тауыш ишетергә мөмкин, һәм был күпкә мөһимерәк. Бөтөнләй аралашмаған кеше төрлө видео өсөн асыу - һәр тапҡыр, һеҙҙең менән һөйләшеп булмай бит незнакомцы. Һәм бындай хайран арбала интригалар, әңгәмә һәр яңы - яңы таныша һәм был бер бик ҡыҙыҡлы әңгәмә. Һеҙгә бирелгән мөмкинлектәрҙе three тәжрибә, идеялар һәм уй-фекерҙәр. Рус ч-рулетка популярлыҡ ала сыҙам булыуы арҡаһында, был йүнәлештәге барлыҡ ресурстарҙы башҡа шундай фонында айырылып. Кеше юҡлыҡтан файҙаланып һәм теркәү процедураларын өсөн түләүҙән тыш, кеүек ябай, ҡыҙыҡлы һәм уңайлы интерфейс блистательный, реклама булмауы, ҙур әңгәмәләште теләүселәр һаны тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында аралашып була, анонимность һаҡлана мөмкинлеге. Әгәр һеҙ күрһәткән, тип күңелһеҙ неинтересный диалог йәки, бәлки, һеҙ төймәгә басыгыз"вперед"һәм башҡа түбәндәге сат күсеүҙең сәбәбен аңлатыу. Был практиканы бында дөйөм ҡабул ителгән тип иҫәпләнә, һәм, өсөн түгел обижаться, был кем эшләй алмай, сөнки күпселек осраҡта тәү тапҡыр һәм һуңғы тапҡыр бер-береһен күреп ресурстарҙы файҙаланыусылар үҙ тормош. Бер-береһенең күңел изливать бәлки, әңгәмәләштек, һәм тәрән серҙәре менән уртаҡлашыр серҙәре күп, тулы ышаныс менән, бер ҡасан белер ул кем күберәк түгел.\nАвстрия яҡшы ғына таныш\nҺәр ерҙә күңелле ғашиҡ яһаны\nҺәр команда һеҙгә ярҙам беҙҙең өсөн хәүефһеҙлек профилеул бында үҙе һәм яңы табылмаған мөхәббәт. Һеҙ теркәлмәгән һәм тулыһынса бушлай таныша ала. шулай уҡ сара бик бай ағзалыҡ at база менән файҙалана. Һеҙҙең теләгегеҙ, хыялдары һәм уйҙары тап килә? Һеҙ беҙҙе бер-беребеҙгә яҡынайтты тест шәхес. Заиграть һәр ерҙә һәм һәр ваҡыт булған, йәғни компьютер йәки смартфон, йорттар, юлдар булды. Барыһы өсөн, йыш ҡына етмәй һүҙҙәрен кемдеңдер: фото һине табыу теләге менән ярҙам флирт флирт бик ябай.\nЗнаење со млади девојки 18 години и за\nзаможняя ҡатын-ҡыҙ егет танышырға видео ч видео трансляции етди таныштырҙы. иң яҡшы ч рулетка башҡа өлкәндәр өсөн теркәлгән танышты 18 башҡа видеочивать ч онлайн без рулетка ҡыҙы менән 18 йыл видеочить видео менән танышыу сайты


4 Апрель 2011, 13:14\nБелешмә өсөн. 2010 йылда Башҡортостанда 2,2 млн тонна һөт етештерелгән. Республика ил буйынса - 6,6 процент, Волга буйы федераль округында 20,3 процент өлөш менән Рәсәйҙә һөт етештереү буйынса беренсе урын алған. Һөт етештереү башлыса бәләкәй хужалыҡтарға тура килә, улар йылына 1,5 млн тонна һөт етештерә, йәғни дөйөм күләмдән 70 процент. Республикала халыҡтан һөт йыйыу системаһы яйға һалынған. Һөт етештереү һәм эшкәртеү буйынса өлгәшелгән һөҙөмтәләргә ҡарамаҫтан, беҙҙә һөтсөлөк тармағы үҫешенең ҙур потенциалы бар.\nАвтор:Любовь Колоколова | фото: Андрей Старостин\nТеги:бр президентыагросәнәғәт комплексыкилешеүҙәр


Рөстәм Хәмитов республика киң мәғлүмәт сараларының редакторҙары менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов республика киң мәғлүмәт сараларының редакторҙары менән осрашты\n11:18, 28 июля 2011 Сәйәсәт\n27 июлдә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика киң мәғлүмәт сараларының һәм федераль баҫмалар һәм агентлыҡтарҙың төбәк вәкиллектәре редакторҙары менән осрашты. Осрашыуҙа власть органдарының киң мәғлүмәт саралары менән үҙ-ара килешеп эш итеү, федераль үҙәк һәм Рәсәй Федерацияһының субъекттары араһында вәкиллек хоҡуҡтарын бүлеү мәсьәләләренә ҡағылып үттеләр. Шулай уҡ республикалағы проблемалар һәм уларҙан сығыу юлдары тикшерелде.\nОсрашыу темаһы – ул, әлбиттә, башҡарылған эшкә отчет һәм рәсми булмаған осрашыу түгел, тине Рөстәм Хәмитов, осрашыуҙы асып. Республика башлығы «ҡайҙа булыуыбыҙ, нимә эшләйәсәгебеҙ, кем булыуыбыҙ хаҡында бергәләп һөйләшергә» тәҡдим итте, «сөнки бөгөнгө көнгә был һорауҙарға яуаптар теләгән кимәлдә әле булһа табылмаған». «Дөйөм алғанда, бөгөн залда ултырыусылар – республика киң мәғлүмәт сараларының элитаһы. Күп йәһәттән йүнәлеш биреүсе, ғәмәлдәге тәжрибәләргә йоғонто яһаусы, уларҙы үҙгәртеүсе йәки дауам итеүсе кешеләр», тип билдәләне ул.\nРөстәм Хәмитов яҡын арала киң мәғлүмәт сараларында ижтимағи-сәйәси тормоштоң етди хәл-ваҡиғаларын яҡтыртырға тура киләсәк, тип белдерҙе.\n— Беҙҙең алда декабрь айында башланасаҡ оҙайлы һайлау алды һәм һайлау осоро – ҙур ваҡыт арауығы тора. Әле Дәүләт Думаһына һайлау алды кампанияһы старт алды, 2012 йылдың март айында – Рәсәй Федерацияһы Президенты һайлауҙары, Өфө ҡала Советына һайлауҙар, һәм 2013 йылдың март айында республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға һайлауҙар буласаҡ. Был йәмғиәттә үҙ-ара мөнәсәбәттәр киҫкенләшкән ауыр осор. Һәм был ғәҙел, аңлайышлы күренеш. Әлбиттә, мөмкин булмаһа ла, беҙ был ваҡыт арауығын мөмкин тиклем ҙур тетрәнеүҙәрһеҙ, конфликттарһыҙ, ауырлыҡтарһыҙ үткәрергә тейешбеҙ. Конфликттар ҙа, үҙ-ара бәрелештәр ҙә буласаҡ, осҡондар ҙа сәсрәйәсәк. Былар барыһы ла аңлашыла. Ләкин был йәмғиәтебеҙ нигеҙен ҡаҡшатырға тейеш түгел. Был эштә мин киң мәғлүмәт сараларына ҙур әһәмиәт бирәм, һәм ҡайһы бер мәсьәләләрҙе һеҙҙең менән тикшерергә теләр инем, — тине төбәк башлығы.\nУл Президент булып бер йыл эшләү буйынса үҙе өсөн яһаған һығымталары менән бүлеште. «Президент, минең аңлауымса, аҡса һәм байлыҡ таратыусы түгел, ә күпселек йәһәттән йәмғиәттә әхлаҡи мөхит булдырыусы кеше, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы тороусы, етешһеҙлектәрҙе бөтөрөүсе кеше. Мин эшемде ошо позицияларҙан башҡарырға тырышам. Байлыҡ, бюджет аҡсаларын таратыусы һәм бюджет аҡсаларына ниҙер төҙөлөү менән ғорурланыусы моделенән ситләшергә теләйем. Кемгәлер ниҙер төҙөү өсөн аҡса биреү менән ғорурланыуҙы, аҙаҡтан килеп тантаналы рәүештә ниҙер һөйләүҙе мин дөрөҫ тип һанамайым. Сөнки аҡса һәм ресурстар беҙҙең йәмғиәттеке.\nБыл осраҡта республика Президенты күп нәмәләрҙе планлаштыра ғына ала, күренештәргә юғарынан ҡарап, был мөмкинлектәрҙе тейешенсә йүнәлтеү йәки беҙҙең алда торған бурыс һәм маҡсаттарға уларҙы объектив рәүештә йүнәлтеүгә булышлыҡ итеү мөмкинлектәренә эйә.\nБынан тыш, беҙҙең ярайһы уҡ ҡаты системала эш итеүебеҙҙе аңлайым, был беҙгә оҡшамаһа ла, уны ҡәтғи рәүештә төҙәтә алмайбыҙ. Беҙ был хаҡта әйтә генә алабыҙ һәм системалағы кәмселектәрҙе төҙәтеү йәһәтенән һөйләшеү алып барыу, шул иҫәптән федераль үҙәк менән дә, процесстарына булышлыҡ итә алабыҙ. Кәмселектәр бар, әлбиттә. Һәм һуңғы ярты йыллыҡта, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт советы Президиумы составында эшләп, дәүләт етәкселәренә, Рәсәй Президентына киләһе уйҙы еткерергә тырыштым: беҙҙең бөйөк илдәге федераль мөнәсәбәттәр яңынан ҡарап сығыуҙы талап итә. Федерация субъекттары һәм федераль үҙәк араһында вәкиллек хоҡуҡтарын бүлеү зарур. Субъекттарға, муниципалитеттарға хоҡуҡтарҙы күберәк бирергә кәрәк. Беҙҙе ишеттеләр, тип уйлайым. Һәр хәлдә бөгөн был темаларҙы тикшергән эш төркөмдәренең эш итеү варианттары ҡарала. Бының менән киләһене әйтергә теләйем: бөгөн беҙ билдәле бер йүнәлеш сиктәрендә булһаҡ та, ул йүнәлеш булһа ла, сиктәрҙе киңәйтергә, федераль үҙәк менән килешеп эш итергә йәки уға йоғонто яһарға тырышыу — әлбиттә, мөһим һәм кәрәкле эш. Минең республика Президенты булыуым шунан да ғибәрәт – республикабыҙҙың үҙенең мөмкинлектәрен һәм эш итеү даирәһен киңәйтеү.\nБеҙҙә бөтә яҡлап та ҙур ауырлыҡтар бар, тип әйтә алмайым, ләкин улар, әлбиттә, бар. Һуңғы йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының дөйөм Рәсәйҙәге үҫеш тенденцияһынан артта ҡала барыуы иң мөһим проблема булып торалыр, моғайын. Тормош сифаты буйынса ла, сағыштырма күрһәткестәр буйынса ла, сикләнгәнлек, сикләнгән арауыҡ булдырыу йәһәтенән дә беҙ артта ҡала килдек. Бындай форматта, әлбиттә, үҫешә алмауыбыҙ билдәле. Ҙур проблемалар юҡ, ләкин хәл итерлек мәсьәләләр бар», — тине республика Президенты, инеш һүҙен йомғаҡлап.\nАртабан һөйләшеү һорау-яуап йүнәлешендә барҙы.\nТеги: Президент осрашыуҙары, киң мәғлүмәт саралары


«Өс таған» фильмы Гатчина кинофестивалендә еңде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:22, 27 ноября 2020 Мәҙәниәт\n«Өс таған» фильмы «Әҙәбиәт һәм кино» кинофестивалендә (Гатчина) Гран-при яуланы һәм «үҙенсәлекле музыка» өсөн махсус диплом менән бүләкләнде. Был турала фильмдың режиссеры Айнур Асҡаров хәбәр итте.\n«Өс таған»ды бөтә ғаилә менән ҡарарға мөмкин. Мин уны мотлаҡ ҡарарға тәҡдим итер инем», — тине баһалама ағзаһы Галина Бокашевская.\n«Жюри ағзалары төрлө сәбәптәр буйынса бәхәсләштеләр, ләкин Гран-приҙы бер тауыштан Айнур Асҡаровтың башҡорт яҙыусыһы Мостай Кәримдең «Өс таған» повесы буйынса төшөргән фильмына бирҙеләр», — тип билдәләне жюри рәйесе Ирина Ивтеева.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Мостай Кәримдең повесы буйынса «Өс таған» фильмы премьера алдынан күренекле яҙыусының 100 йыллығына бағышланған юбилей сараларында ҡатнашыусыларға күрһәтелде. Сценаристар— Айҙар Аҡманов, Мәғәфүр Тимербулатов, Дамир Йосопов, композитор — Камил Абдуллин.\nФильмдың төп геройҙары — дүрт малай. Ролдәрҙе Өфөнән, Баймаҡтан һәм Сибайҙан уртансы класс уҡыусылары Илдар Биҡҡолов (Ғабдулла), Руслан Ҡаҙаев (Айҙар), Арыҫлан Ғәлиев (Вәзир), Ильяс Кинйәбулатов (Яҡуп) башҡарҙы. Картинала башҡорт театрҙарының билдәле актерҙары Азат Йыһаншин, Вәкил Йосопов, Тәнзилә Хисамова, Әхәт Хөсәйенов, Гөлшат Ғайсина, Айһылыу Йомағолова һәм башҡалар ҡатнашты.


Ришүәткә юл юҡ - Bash.News\nРишүәткә юл юҡ\nРишүәткә юл юҡ https://bash.news/news/85715_rishtk_yul_yu\nБашҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында урындағы үҙидаралыҡтар, дәүләт органдары хеҙмәткәрҙәре, йәштәр ҡатнашлығында коррупцияға ҡаршы көрәш темаһына семинар-кәңәшмә үтте. Унда 2018 йылда коррупцияны булдырмау, ришүәтселекте кисектереү буйынса әүҙем эш алып барыусылар бүләкләнде.\nСөнки был күренеште юҡ итеү маҡсатында республикала даими форумдар уҙғарыла. Уларҙа айырыуса йәштәрҙең теләп ҡатнашыуы, мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын тәҡдим итеүе ҡыуаныслы. Әйткәндәй, быйыл әүҙем йәштәрҙе берләштергән коррупцияға ҡаршы төбәк йәмәғәт советын булдырылды. Белгестәр иҫәпләүенсә, административ саралар ҡулланып ҡына, ришүәтселекте туҡтатып булмай. Тап форум, семинар-кәңәшмәләр коррупцияға ҡаршы көрәш эшмәкәрлеген көйгә һалырға булышлыҡ итергә тейеш. Бөгөнгө фекер алышыуҙан һуң, ҡатнашыусылар командаларға бүленеп, теманы эшлекле уйын менән дауам итте.\nИлгиз Ҡәҙерғолов, Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры: “Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса төрлө семинарҙар үткәреп торорға кәрәк, сөнки коррупцияны төрмәгә ултыртып ғына еңеп булмай. Беҙ йәштәрҙең аңын үҙгәртергә тейешбеҙ”.


2018 – Башҡортостанда Ғаилә йылы\n9 Февраль 2018, 19:30\nҺәр ауылда, ҡалала матур, өлгө алырҙай ғаиләләр бар. Күп бала тәрбиәләп\nтә, үҙҙәренең эштәрен асып, балаларын да эшкә өйрәтеп, барыһына ла\nөлгөрөп, бына тигән итеп йәшәй улар. Ундай ғаиләләрҙең башҡалар менән дә\nуртаҡлашырлыҡ тәжрибәһе бар, әлбиттә. Шуны күҙ уңында тотоп, «Йәншишмә»\nгәзите «Бәйләнештә» селтәрендәге «Балалар донъяһы» төркөмө менән\nберлектә «Матур ғаилә – ил күрке» конкурсын иғлан итә. Унда\nреспубликабыҙҙың төрлө төбәктәрендә йәшәүсе уҡыусыларҙан матур, тәрән\nйөкмәткеле хаттар көтөп ҡалабыҙ. Уңышлы тип табылғандары «Йәншишмә»\nгәзите биттәрендә донъя күрәсәк. Конкурс еңеүселәре йыл аҙағында\nбилдәләнә. Ә иң яҡшы мәҡәлә өсөн «Балалар донъяһы» төркөмөнән кеҫә\nтелефоны бүләк ителәсәк. Конкурсты шағирә Гүзәл Ситдиҡова алып бара.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХАЛҠЫБЫҘҒА ОРАН ҺАЛА, УЙЛАНДЫРА, ҒӘМЛӘНДЕРӘ - 2017 - Мәҡәләләр\nХАЛҠЫБЫҘҒА ОРАН ҺАЛА, УЙЛАНДЫРА, ҒӘМЛӘНДЕРӘ\nГәзит ҡулыма килеп эләккәс тә: "Ҡайһылай шәп гәзит был, ниңә ул беҙ эшләгән саҡта ла нәшер ителмәне икән, тәрбиә дәрестәрендә балалар менән рәхәтләнеп уҡыр инек", - тип үкенеүем хәтерҙә уйылып ҡалған. "Киске Өфө" гәзитенән мин күңелем көҫәгән һорауҙарға яуап табам, йәнемә рухи аҙыҡ алам. Баҫманың бөтөн биттәрен дә ентекләп уҡып сығам. Ниндәй генә өлкәне яҡтыртмай ул! Тормош менән, замана менән бергә атлаған гәзит ул - "Киске Өфө". Көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрә, тарих төпкөлөнә лә төшә. Сәйәси ваҡиғаларҙы үҙ халҡыбыҙ күҙлегенән нығыраҡ аңларға ярҙам итә. Был айырыуса сәйәсәт темаһынан алыҫыраҡ йөрөгән кешеләргә - ҡатын-ҡыҙҙарға файҙалы. "Уңыш ҡаҙан!" рубрикаһындағы кәңәштәрҙе тормошта ҡулланабыҙ, позитив булырға өйрәнәбеҙ.\nТағы, был гәзит кешегә оптимистик рух менән йәшәргә ярҙам итә. Мин ни өсөн бындай фекергә килдем? Сөнки уның биттәрендә күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәйенсә, һәр күренешкә ыңғай ҡараш менән бағып, тормоштан йәм табып йәшәргә саҡыралар. Гәзиттең баш мөхәррире лә үҙенең сығыштарында һәр саҡ: "Шөкөр итеп йәшәйек", - ти. Был дөрөҫ саҡырыу, минеңсә. Булғаны менән риза булып, холоҡһоҙланмай, яҡшылыҡҡа ынтылып йәшәргә кәрәк шул. "Ҡараңғылыҡты әрләгәнсе, бәләкәй генә булһа ла үҙ шәмеңде яндыр!" - был аҡылды ла "Киске Өфө"лә уҡығайным.\nГәзиттең эстәлегенә килгәндә, барыһы менән дә ризамын. "Өфө башҡорто" тигән рубрика асып, баш ҡалала тыуып үҫкән шәхестәр менән таныштыра башлауығыҙ ҙа яҡшы булды. Халыҡ артисы Гөлли Мөбәрәкованы Өфө башҡорто булараҡ уҡып, бик ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр менән таныштыҡ. Гәзиттә булған бар рубрикалар менән ризамын. Йәмилә Шәрәфетдинова, Вәсилә Әбдрәхимова, Фәүзиә Мөхәмәтшиналар төҙөгән башватҡыстарҙы ла яратып сисәм. Улар аша бик күп боронғо башҡорт һүҙҙәрен белеп ҡалдым. Киндер ыштан, баҡтиһәң, утысма икән. Ул һүҙҙе мин тәүгә ишетәм. Ул һүҙҙе мин сисә алмағайным, яуаптар баҫылғас ҡына яҙып ҡуйҙым.\n"Киске Өфө" милләт, ил яҙмышы өсөн борсолоп, халҡыбыҙға оран һала, әүҙемдәрҙе үҙенең геройҙары һымаҡ фиҙаҡәр булырға, яңылыш һуҡмаҡҡа ығыбыраҡ барыусы йәштәрҙе аҡылға килергә, тормош мәшәҡәттәренә батып, күңел төшөнкөлөгөнә бирелгән, ғәмһеҙлек ҡабырсағына бикләнгән замандаштарҙы уйланырға саҡыра. Башҡорт халҡының, ҡала башҡорттарының мәҙәнилеген белдергән үҙенсәлекле бер күрһәткес булыуға дәғүә итерлек гәзитебеҙ оҙон ғүмерле булһын, тип теләйем. Әйткәндәй, гәзит уҡыусы белә торғандыр, "Киске Өфө" гәзитенә яҙылып, теләһәң, квитанцияңды ебәреп, бынамын тигән китаптарға эйә булаһың. Теләһәң, тыуған көнөңдә гәзит биттәрендә редакциянан ҡотлау сәләме ҡабул итеү мөмкинлеге лә бар. Күптән түгел редакциянан миңә тип исемләнгән бүләк-китап килеп етте. Мин ул китапты оло кинәнес менән уҡып сыҡтым. Гүзәл Ситдиҡованың "Йәннәт баҡсаһында" исемле йыйынтығында һүҙ авторҙың Мәккә ҡалаһына хаж сәфәре ҡылыуы тураһында бара. Гүзәл Ситдиҡова сәйәхәтен шул тиклем тулы, йәнле, мауыҡтырғыс итеп тасуирлай - уны уҡығанда үҙең хаж ҡылғандай, изге урындарҙа үҙең йөрөгәндәй булаһың. Бына шулай, "Киске Өфө"нө, башҡа баҫмаларыбыҙҙы ла уҡып, Башҡортостандың мәғлүмәт киңлектәрендә "ҡолас ташлап" йөҙәм, бөтөн яҡшы хәбәрҙәр менән дә ваҡытында танышып барырға, мәғлүмәтлелегемде арттырып барырға тырышам. Башҡаларҙы ла миңә ҡушылырға саҡырам.\nБаймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы.\nЯҙылған: 03.04.17 | Ҡаралған: 558