Йусуф сүрәһе - Wikisource\n← Һуд сүрәһе Ҡөрьән\nавтор Мөхәммәт Кәрим Әр-Рәғд сүрәһе →\n12. ЙУСУФ (ЙОСОФ) СҮРӘҺЕ\n1. Әлиф ләм ра. Ошолар — асыҡ китаптың аяттары.\n2. Беҙ уны ғәрәп телендә Ҡөрьән итеп индерҙек, моғайын, һеҙ аңларһығыҙ!\n3. Беҙ, һиңә ошо Ҡөрьәнде үәхи ҡылып, иң яҡшы хикәйәләү менән һиңә һөйләйбеҙ, быға тиклем һин битарафтарҙан булһаң да.\n4. Бына Йософ үҙенең атаһына: «Эй, атай! Мин ун бер йондоҙ, Ҡояшты һәм Айҙы күрҙем — мин уларҙың миңә сәждә ҡылғандарын күрҙем»,— тине.\n5. Ул әйтте: «Эй, улыҡайым! Күргәнеңде [ир] туғандарыңа һөйләй күрмә, улар һиңә ҡаршы хәйлә ҡорорҙар. Кеше өсөн шайтан асыҡ дошман бит!\n6. Бына ошолай Раббың һине һайлар һәм һиңә уаҡиғаларҙы аңлатыуҙы өйрәтер, Үҙ ниғмәтен һиндә һәм Яҡуп ырыуында тамамлар, элек һинең атайҙарың Ибраһимда һәм Исхаҡта тамам ҡылған кеүек. Ысынлап та, Раббың белә, хикмәтле!»\n7. Йософта һәм уның туғандарында һорашыусы кешеләр өсөн аяттар бар ине инде.\n8. Бына улар әйтте: «Әлбиттә, Йософ һәм уның туғаны атайыбыҙға беҙгә ҡарағанда һөйөклөрәк, ә беҙ күмәкбеҙ. Ысынлап та, атайыбыҙ асыҡ аҙашыуҙа!»\n9. «Йософто үлтерегеҙ йәки алыҫ ергә илтеп ташлағыҙ: шул уаҡытта атайығыҙҙың йөҙө һеҙгә боролор һәм бынан һуң һеҙ яҡшы кешеләрҙән булырһығыҙ».\n10. Уларҙың береһе: «Йософто үлтермәгеҙ, ә ҡоҙоҡ төбөнә ташлағыҙ, уны үтеп барыусыларҙың берәйһе алыр, әгәр һеҙ быны эшләһәгеҙ»,— тине.\n11. Улар әйтте: «Эй, атай! Ниңә һин Йософто беҙгә ышанып тапшырмайһың, беҙ уға нәсихәт биреүселәр бит!\n12. Иртәгә уны беҙҙең менән ебәр, күңел асһын һәм уйнаһын, беҙ бит уны һаҡлайбыҙ».\n13. Ул: «Әгәр һеҙ уның менән китһәгеҙ, был мине көйҙөрөр, һәм һеҙ уға иғтибарһыҙ булған саҡта, уны бүре ашап китеүҙән ҡурҡам»,— тине.\n14. Улар: «Әгәр уны беҙ күмәк булып та бүре ашаһа, беҙ зыян күреүселәрҙән булырбыҙ»,— тинеләр.\n15. Шунан улар уны алып киттеләр ҙә ҡоҙоҡ төбөнә һалырға һүҙ ҡуйыштылар. Ә Беҙ уға: «Һин уларға был эштәре тураһында үҙҙәре белмәгән саҡта хәбәр итерһең»,— тип үәхи ҡылдыҡ.\n16. Һәм бына улар кис менән аталары ҡаршыһына илашып килделәр.\n17. Улар: «Эй, атайыбыҙ! Беҙ бер-беребеҙ менән ярышырға тотондоҡ һәм Йософто әйберҙәр эргәһендә ҡалдырҙыҡ, һәм уны бүре ашаны. Әммә, беҙ дөрөҫ һөйләһәк тә, һин ышанмаясаҡһың»,— тинеләр.\n18. Улар ялған ҡанға [бәрәс ҡанына] буялған күлдәк алып килделәр. Ул: «Эйе, күңелдәрегеҙ һеҙгә эште матур итеп күрһәтте, ләкин [миңә] — гүзәл сабырлыҡ... Һеҙ һөйләгән эш тураһында Алланан ярҙам һорарға кәрәк»,— тине.\n19. Һәм мосафирҙар килде, улар һыу сығарыусыларын ебәрҙеләр, ул күнәген төшөрҙө һәм: «Ниндәй шатлыҡ, был — йәш егет»,— тине. Улар уны тауар кеүек итеп йәшерҙеләр, ә Алла уларҙың нимә эшләгәндәрен белеп торҙо.\n20. Улар уны һанаулы дирһәмдәрҙән торған аҙ хаҡҡа һаттылар, һәм улар был эштә арзан эш иттеләр.\n21. Уны һатып алған Мысыр кешеһе ҡатынына: «Уны яҡшы урынлаштыр, бәлки ул беҙгә файҙа итер йәки беҙ уны уллыҡҡа алырбыҙ»,— тине. Шулай итеп, Беҙ Йософто был ерҙә урынлаштырҙыҡ,— уаҡиғаларҙы аңлатырға өйрәтеү өсөн. Алла Үҙ эшендә еңеүсе, ләкин кешеләрҙең күбеһе белмәй!\n22. Һәм ул бәлиғ булғас, Беҙ уға хикмәт һәм белем бирҙек. Бына ошолай бүләкләйбеҙ Беҙ яҡшылыҡ эшләүселәрҙе!\n23. Ул булған өйҙөң хужабикәһе уны ҡыҙыҡтырырға маташты, ишектәрҙе бикләп ҡуйҙы ла: «Кил бында!» — тине. Ул: «Алла һаҡлаһын! Хужам минең урынымды күркәм ҡылды бит. Ысынлап та, золом ҡылыусылар бәхетле булмай!» — тине.\n24. Һәм ҡатын уны теләне, һәм ул ҡатынды теләне — Раббыһынан иҫбатлауҙы күргәнгә тиклем, был — унан яманлыҡты һәм боҙоҡлоҡто Беҙ ситләштереү өсөн, ысынлап та, ул — Беҙҙең ихлас ҡолдарыбыҙҙан!\n25. Улар ярышып ишеккә табан ынтылдылар, һәм ҡатын уның күлдәген арттан йыртты, һәм улар ишек янында ҡатындың хужаһын осраттылар. Ҡатын: «Һинең ғаиләңә яманлыҡ теләгән кешегә уны зинданға ултыртыуҙан йәки интектергес ғазаптан башҡа ниндәй яза?» — тине.\n26. Ул: «Ул [ҡатын] мине аҙҙырырға теләне»,— тине, һәм ҡатын ғаиләһенән бер шаһит шаһитлыҡ итте: «Әгәр уның күлдәге алдан йыртылған булһа, ҡатын раҫ һөйләгән булыр, ә ул алдаҡсы.\n27. Һәм әгәр күлдәк арттан йыртылған булһа, ул саҡта ҡатын алдай, ә ул дөрөҫтө һөйләй».\n28. Һәм ул [ир] күлдәктең арттан йыртылғанын күргәс, [ҡатынға] әйтте: «Был — һеҙҙең хәйләләрегеҙҙән, ысынлап та, хәйләгеҙ бөйөк!\n29. Йософ, һин бынан йөҙ сөйөр, ә һин [ҡатын] гонаһыңдан ярлыҡау һора, һин гонаһлы бит».\n30. Ҡалала ҡатын-ҡыҙҙар: «Түрәнең ҡатыны егетте ҡыҙыҡтыра. Ул [егет] ҡатынды мөхәббәт менән тултырған. Беҙ ул ҡатынды асыҡ аҙашыуҙа күрәбеҙ»,— тип һөйләнеләр.\n31. Ул ҡатын, уларҙың мәкерҙәрен ишеткәс, улар артынан саҡырырға кеше ебәрҙе. Уларға урын әҙерләне һәм уларҙың һәр ҡайһыһына бысаҡ бирҙе һәм [Йософҡа]: «Улар алдына сыҡ!»— тине. Улар уны күргәс, уны ололанылар, үҙҙәренең ҡулдарын ҡырҡтылар һәм: «Алла һаҡлаһын! Был — кеше түгел, был гүзәл фәрештә!» — тинеләр.\n32. Ул [ҡатын]: «Бына һеҙгә ошо егет, уның арҡаһында мине шелтәләнегеҙ, мин уны ҡыҙыҡтырҙым, әммә ул ғиффәтле булды. Әгәр ул мин ҡушҡанды эшләмәһә, ул зинданға ябылыр, һәм хурланғандарҙан буласаҡ»,— тине.\n33. Ул: «Раббым! Улар өндәгән нәмәгә ҡарағанда төрмә миңә һөйөклөрәк. Әгәр Һин минән уларҙың мәкерҙәрен ситләштермәһәң, улар яғына ауышырмын һәм наҙандарҙан булырмын»,— тине.\n34. Раббыһы уның доғаһын ҡабул итте һәм унан ҡатындарҙың мәкерен ситләштерҙе. Ысынлап та, Ул ишетә, белә!\n35. Бынан һуң, улар аяттарҙы күргәс, ниндәйҙер уаҡытҡа уны зинданға ябырға уйланылар.\n36. Һәм уның менән зинданға ике егет инде. Уларҙың береһе: «Бына мин үҙемде хәмер һығам тип күрәм»,— тине, икенсеһе: «Бына мин баш өҫтөмдә икмәк күтәреп барам, уны ҡоштар суҡығанды күрәм, беҙгә шуны аңлатып бир әле. Ысынлап та, беҙ һинең изгелек ҡылыусыларҙан булыуыңды күрәбеҙ»,— тине.\n37. Ул әйтте: «Һеҙҙе ризыҡландыра торған ашамлыҡ һеҙгә килер алдынан мин ул турала һеҙгә аңлатып бирермен, ул әле килеп тә өлгөрмәҫ. Был һеҙгә — миңә Раббым өйрәткәндәрҙән. Мин Аллаға иман килтермәгән һәм ахирәт көнөнә ышанмаған халыҡтарҙың динен ташланым.\n38. Мин аталарым Ибраһим, Исхаҡ һәм Яҡуптың диненә эйәрҙем. Беҙ Аллаға һис бер нәмәне тиңдәш ҡылырға тейеш түгелбеҙ. Был беҙгә һәм кешеләргә Алланың йомартлығынан, әммә кешеләрҙең күбеһе шөкөр итмәй.\n39. Эй, зиндандаш иптәштәрем! Тарҡау раббылар яҡшыраҡмы, әллә берҙән-бер ҡеүәтле Алламы?\n40. Унан башҡа һеҙ үҙегеҙ һәм ата-бабаларығыҙ ҡушҡан исемдәргә генә ҡоллоҡ ҡылаһығыҙ, Алла улар менән һис бер дәлил ебәрмәне. Хөкөм Аллала ғына. Ул тик Үҙенә генә ҡоллоҡ ҡылырға бойорҙо. Был тоғро дин, ләкин кешеләрҙең күбеһе белмәй.\n41. Эй, зиндандаш иптәштәрем! Һеҙҙең берегеҙ хужаһына хәмер эсерер, ә икенсегеҙ әүернә ағасына ҡаҙаҡланыр һәм уның башынан ҡоштар суҡыр. Һеҙ һораған эш ҡылынған инде!»\n42. Һәм ул быларҙан ҡотоласаҡ тип уйлағанына: «Хужаң алдында мине иҫкә ал!» — тине. Әммә уға хужаһы ҡаршыһында иҫкә алыуҙы шайтан онотторҙо. Шулай итеп, ул тағы бер нисә йылға зинданда ҡалды.\n43. Һәм бына батша: «Бына мин ете һимеҙ һыйыр күрәм, уларҙы ете ябыҡ һыйыр ашай. Һәм ете йәшел башаҡ һәм икенселәре ҡоролар. Эй һеҙ, дәрәжәле кешеләр! Әгәр күргәнде аңлата белә торған булһағыҙ, минең күргәнгә аңлатма бирегеҙ!» — тине.\n44. Улар: «Төш — хыялдар бәйләме! Беҙ хыялдарҙы аңлата белмәйбеҙ»,— тинеләр.\n45. Һәм теге икәүҙән ҡотолғаны, бер нисә уаҡыттан һуң иҫенә төшөрҙө. Һәм: «Ебәрегеҙ мине, мин бының аңлатмаһын һеҙгә хәбәр итермен!»— тине.\n46. «Йософ! Эй, тоғро һөйләүсе! Ете һимеҙ һыйырҙы ете ябыҡ һыйырҙың ашауы тураһында, һәм ете йәшел башаҡ менән ҡороған башаҡтар тураһында аңлат — моғайын, мин кешеләр янына ҡайтырмын, моғайын, улар белер!»\n47. Ул әйтте: «Ете йыл ғәҙәт буйынса тырышып иген игерһегеҙ, урып алған игенде башағында ҡалдырығыҙ, ашауығыҙға киткән аҙ өлөшөнән башҡаһын.\n48. Ошоноң артынан ете ауыр йыл килер. Ул йылдар, улар өсөн һеҙ әҙерләгәнде ашар, һеҙ һаҡлап ҡалған аҙ ғынаһынан башҡаһын.\n49. Шуның артынан бер йыл килер, ул йылды кешеләргә ямғыр ебәрелер һәм улар [емеш] һығырҙар».\n50. Һәм батша: «Килтерегеҙ уны миңә»,— тине. Ебәрелгән кеше килгәс, ул: «Үҙеңдең хужаңа ҡайт һәм унан һора: «Ҡулдарын ҡырҡҡан ҡатындарға нимә булды?» — тип,— ысынлап та, Раббым уларҙың [ҡатындарҙың] мәкерҙәрен белә бит!» — тине.\n51. Ул: «Һеҙ Йософто ҡыҙыҡтырғанда эшегеҙ нимәлә булды?»— тине. Ҡатындар: «Алла һаҡлаһын! Беҙ унда һис бер боҙоҡлоҡ белмәйбеҙ»,— тинеләр. Түрә ҡатыны: «Хәҙер хәҡиҡәт беленде, мин уны ҡыҙыҡтырҙым, ә ул — дөрөҫтө һөйләүселәрҙән!» — тине.\n52. «Был — мин уға йәшерендә хыянат ҡылмағанымды һәм Алла хыянатсыларҙың мәкерҙәрен тура юлдан алып бармаҫын ул белһен өсөн.\n53. Мин үҙемдең күңелемде аҡламайым, әгәр Алла рәхмәтен бирмәһә күңел яманлыҡҡа бойороусы бит. Ысынлап та, Раббым ярлыҡаусы, рәхимле!»\n54. Һәм батша: «Килтерегеҙ уны миңә. Мин уны үҙемә алам»,— тине. Һәм уның менән һөйләшкәс: «Һин бит бөгөн беҙҙә көслө һәм ышаныслы»,— тине.\n55. Ул: «Мине Ер хазиналарына һаҡлаусы итеп ҡуй; мин бит һаҡлаусы һәм беләм»,— тине.\n56. Һәм шулай Беҙ Йософто ерҙә нығыттыҡ, ул үҙе теләгән ерҙә урынлашһын өсөн. Беҙ Үҙебеҙҙең рәхмәтебеҙ менән теләгән кешегә ҡағылабыҙ һәм изгелек ҡылған кешеләрҙең әжерен зая ҡылмайбыҙ.\n57. Ә инде ахирәт көнөнөң әжере — иман килтергән һәм тәҡүәле булған кешеләргә яҡшыраҡ.\n58. Һәм Йософтоң туғандары килеп, эргәһенә инделәр. Ул уларҙы таныны улар уны таныманы.\n59. Уларҙың кәрәк нәмәләрен уларға әҙерләгәс, ул әйтте: «Бер ата туғанығыҙҙы алып килегеҙ. Күрмәйһегеҙме ни, мин үлсәүҙе тулыһынса бирәм һәм мин ҡунаҡсылдарҙың иң яҡшыһы?\n60. Әгәр уны миңә алып килмәһәгеҙ, ул саҡта һеҙгә минән бер үлсәү ҙә булмаҫ, һәм миңә яҡын да килмәгеҙ».\n61. Улар: «Беҙ уның атаһынан һорарбыҙ һәм, әлбиттә, беҙ уны эшләрбеҙ», -- тинеләр.\n62. Һәм ул үҙенең хеҙмәтселәренә: «Тауарҙарын уларҙың йөктәренә һалығыҙ, моғайын, ғаиләләренә ҡайтҡас белерҙәр, моғайын, кире килерҙәр,— тине.\n63. Һәм улар, аталары эргәһенә ҡайтҡас: «Эй, атай! Беҙгә үлсәү тыйылды. Беҙҙең менән туғаныбыҙҙы ебәр, ул саҡта беҙ үлсәүҙе алырбыҙ. Ысынлапта, беҙ уны һаҡларбыҙ!» — тинеләр.\n64. Ул: «Элек уның туғанын һеҙгә ышанып биргән кеүек, уны нисек ышанып тапшырайым? Алла — яҡшыраҡ һаҡлаусы, Ул — рәхимлеләрҙең иң рәхимлеһе!» — тине,\n65. Улар йөктәрен асҡас, тауарҙарының кире ҡайтарылғанлығын күрҙеләр. Һәм: «Эй, атай! Беҙгә нимә теләргә? Бына беҙҙең тауарҙарыбыҙ беҙгә ҡайтарылған, беҙ үҙ ғаиләбеҙҙе туйҙырырбыҙ һәм туғаныбыҙҙы һаҡларбыҙ һәм бер дөйә үлсәү өҫтәрбеҙ. Был — еңел үлсәү»,— тинеләр.\n66. Ул: «Һис ебәрмәйәсәкмен мин уны һеҙҙең менән, һеҙ уны миңә килтереүегеҙ тураһында Алла менән ант итмәй тороп,— әгәр һеҙ берәй нәмәгә тарымаһағыҙ ғына инде». Һәм улар ант иткәс, ул: «Беҙ бында һөйләгәнгә Алла үәкил!» — тине.\n67. Һәм ул: «Эй, улдарым! Бер ҡапҡанан инмәгеҙ, ә төрлө ҡапҡаларҙан инегеҙ, һис бер нәмәлә Алланан һаҡлай алмайым мин һеҙҙе. Хөкөм фәҡәт Аллала. Мин Уға тәүәккәлләнем һәм тәүәкәлләүселәр Уға тәүәккәлләһен», -- тине.\n68. Улар аталары ҡушҡанса инһәләр ҙә, был уларҙы һис бер нәмәлә Алланан ҡоткарманы, ә фәҡәт Яҡуптың күңел теләге генә үтәлде. Ул белем эйәһе ине, сөнки Беҙ уны өйрәттек, әммә кешеләрҙең күбеһе белмәй.\n69. Һәм, улар Йософ янына ингәс, ул үҙенең туғанына урын бирҙе, һәм: «Бына мин һинең туғаның, улар эшләгән эш тураһында ҡайғырма»,— тине.\n70. Уларҙың кәрәк нәмәләрен әҙерләгәндә, туғанының йөгөнә һауыт урынлаштырҙы. Унан һуң һөрән һалыусы: «Эй, карауан! Һеҙ бит уғрылар!» — тип ҡысҡырҙы.\n71. Улар янына тегеләр килгәс: «Һеҙ нимә эҙләйһегеҙ?» — тинеләр.\n72. Тегеләр: «Беҙ батшаның эсә торған һауытын юғалттыҡ, уны табып килтергән кешегә бер дөйә йөгө. Мин быны үҙ өҫтөмә алам»,— тине.\n73. Улар: «Алла менән ант итәбеҙ! Һеҙ беләһегеҙ бит, беҙ Ер йөҙөндә боҙоҡлоҡ таратыу өсөн килмәнек һәм беҙ уғрылар түгел»,— тинеләр.\n74. Тегеләр: «Әгәр һеҙ алдаҡсы булһағыҙ, бының язаһы нимә булыр?» — тинеләр.\n75. Улар: «Бының язаһы — кемдең йөгөнән табылһа, шул кешегә яза [түләү итеп алына]. Бына шулай язалайбыҙ беҙ залимдарҙы»,— тинеләр.\n76. Һәм уның туғанының йөгөнән алда, ул уларҙың йөктәренән башланы, ә һуңынан уның туғанының йөгөнән һауытты сығарҙы. Бына шулай хәйлә ҡорҙоҡ Беҙ Йософ өсөн. Батша ҡануны буйынса ул уның туғанын ала алмаҫ ине, әгәр Алла теләмәһә. Беҙ теләгән кешенең дәрәжәләрен күтәрәбеҙ: һәр белем эйәһенән өҫтә белеүсе бар!\n77. Улар: «Әгәр ул урлаған булһа, уның туғаны быға ҡәҙәр урлағайны бит»,— тинеләр. Йософ быны күңелендә йәшереп ҡалдырҙы һәм уларға күрһәтмәне, «Урынығыҙ яғынан насарһығыҙ һеҙ, һәм һеҙ һөйләгәнде Алла яҡшыраҡ белә!» — тине.\n78. Улар: «Эй, түрә! Уның атаһы оло ҡарт, уның урынына беҙҙең берәребеҙҙе алып ҡал. Беҙ һине яҡшы кешеләрҙән тип күрәбеҙ»,— тинеләр.\n79. Ул: «Алла һаҡлаһын йөгөнән беҙҙең әйбер табылған кешенән башҡаны алырға! Ул уаҡытта беҙ залимдарҙан булыр инек»,— тине.\n80. Унан өмөттәре өҙөлгәс, үҙҙәре генә кәңәшләшергә ҡалдылар. Унан ололары әйтте: «Әллә һеҙ атайығыҙҙың һеҙҙән Алла менән үәғәҙә алғанын белмәйһегеҙме? Һәм һеҙ бынан элек Йософ тураһында ла ғәҙелһеҙлек ҡылдығыҙ бит. Атайым рөхсәт биргәнгә тиклем йәки Алла миңә хөкөм ҡылғанға тиклем мин был ерҙән китмәйем. Ул — хөкөм ҡылыусыларҙың иң яҡшыһы.\n81. Үҙ атайығыҙға ҡайтығыҙ һәм әйтегеҙ: «Эй, атай, улың урланы бит, беҙ үҙебеҙ белгәнгә генә шаһитлыҡ итәбеҙ һәм йәшерен нәмәне һаҡламайбыҙ.\n82. Беҙ булған ҡаланан һора һәм беҙ булған карауандан һора — беҙ дөрөҫ һөйләйбеҙ бит».\n83. Ул: «Эйе, күңелдәрегеҙ эште һеҙгә матур итеп күрһәтте, ләкин сабырлыҡ — гүзәл — моғайын, Алла миңә уларҙың барыһын да йыйыр. Ысынлап та, Ул — белә, хикмәтле!\n84. Уларҙан йөҙөн борҙо һәм: «Их, ниндәй ҡайғы миңә Йософ өсөн!» — тине. Ҡайғынан уның күҙҙәре ағарҙы, һәм ул күңелендәген һиҙҙермәне.\n85. Улар: «Алла менән ант итәбеҙ, хәлдән тайғанға тиклем йәки һәләк булғанға тиклем Йософто иҫкә алыуҙан туҡталмаҫһың инде һин!» — тинеләр.\n86. Ул әйтте: «Мин ҡайғым һәм көйөнөсөм менән Аллаға зарланам, мин бит Алланан һеҙ белмәгәнде беләм.\n87. Эй, улдарым! Барығыҙ, Йософ тураһында һәм уның туғаны тураһында һорашып белегеҙ. Алланың рәхмәтенән өмөтһөҙләнмәгеҙ. Ысынлап та, Алланың рәхмәтенән кафырҙар ғына өмөтһөҙләнә бит!»\n88. Улар уның янына ингәс: «Эй, түрә, үҙебеҙгә лә, ғаиләбеҙгә лә бәлә ҡағылды. Беҙ аҙ тауар менән килдек, беҙгә һин үлсәүҙе тулыһынса бир һәм беҙгә саҙаҡа ҡыл. Ысынлап та, Алла саҙаҡа ҡылғандарға изге яза бирә бит!» — тинеләр.\n89. Ул: «Һеҙ үҙегеҙҙең наҙан уаҡытығыҙҙа Йософ һәм уның туғаны менән нимә эшләгәнегеҙҙе беләһегеҙме һуң?» — тине.\n90. Улар: «Әллә һин ысынлап та Йософмо?» — тинеләр. Ул: «Эйе, мин — Йософ, ә был — минең туғаным. Алла беҙгә рәхмәтен һалды инде. Ғәмәлдә кем тәҡүәле һәм сабыр булһа... Алла яҡшылыҡ ҡылыусыларҙың әжерен зая ҡылмай!»\n91. Улар: «Алла менән ант итәбеҙ, Алла һине беҙҙән артыҡ күрҙе һәм, ысынлап та, беҙ ғонаһлыларҙан булдыҡ»,— тинеләр.\n92. Ул әйтте: «Бөгөн һеҙгә шелтә юҡ, һеҙҙе Алла ярлыҡар, Ул — рәхимлеләрҙең рәхимлеһе!\n93. Барығыҙ ошо минең күлдәгем менән ҡайтығыҙ һәм уны атайымдың йөҙөнә ҡаплағыҙ — ул күрә башлар, һәм үҙ ғаиләләрегеҙ менән барығыҙ ҙа миңә килегеҙ!»\n94. Карауан юлға сыҡҡас, аталары: «Мин Йософтоң еҫен һиҙәм. Минең һүҙҙәремде дөрөҫ түгел тип әйтмәһәгеҙ ине!» — тине.\n95. Улар: «Алла менән ант итәбеҙ, ысынлап та, һин үҙеңдең иҫке яңылышыуыңда!» -- тинеләр.\n96. Ә һөйөнсөләүсе килгәс, күлдәкте уның йөҙөнә ҡапланы, һәм был яңынан күрә башланы. Ул: «Әллә мин һеҙгә әйтмәнемме Алланан һеҙ белмәгәнде белеүемде?» — тине.\n97. Улар: «Эй, атай! Беҙҙең гонаһыбыҙҙан беҙгә ярлыҡау һора. Беҙ бит гонаһлыларҙан булдыҡ»,— тинеләр.\n98. Ул: «Мин Раббымдан һеҙҙең өсөн ярлыҡау һораясаҡмын. Ысынлап та, Ул ярлыҡаусы, рәхимле!» — тине.\n99. Улар Йософ янына ингәс, ул ата-әсәһенә урын бирҙе, һәм: «Алла теләһә, Мысырға именлектә инегеҙ!»— тине.\n100. Ул ата-әсәһен тәхеткә күтәрҙе һәм улар уның алдында сәждә ҡылып йөҙ түбән йығылдылар, һәм ул әйтте: «Эй, атай! Ошо элек күргән төшөмдөң юрауылыр, Раббым ул төштө хаҡ ҡылды һәм, мине зиндандан сығарып һәм шайтан минең һәм туғандарым араһында дошманлыҡ ҡылғандан һуң һеҙҙе сүллектән килтереп, миңә яҡшылыҡ ҡылды. Ысынлап та, Раббым теләгән нәмәһенә илтифатлы. Ысынлап та, Ул белә, хикмәтле!\n101. Раббым! Һин миңә батшалыҡ бирҙең һәм мине уаҡиғаларҙы аңлатырға өйрәттең, күктәрҙе һәм Ерҙе барлыҡҡа килтереүсе, Һин — донъяла һәм ахирәттә минең яҡлаусым, мине мосолман булғаным хәлдә уафат ҡыл һәм мине изге кешеләр араһына индер!»\n102. Был — ғәйеп нәмәләр тураһында хәбәрҙәрҙән, Беҙ уны һиңә үәхи ҡылабыҙ; улар, мәкерлек уйлап, үҙҙәренең эшен ҡылырға ҡарар иткәндә, һин улар янында булманың.\n103. Һәм һин теләһәң дә кешеләрҙең күбеһе иман килтермәй!\n104. Һин уларҙан бының өсөн әжер һорамайһың. Был — ғәләмдәр өсөн иҫкә төшөрөү генә!\n105. Улар күктәрҙә һәм Ерҙәге ни тиклем аяттар тирәһенән үтеп йөрөйҙәр һәм уларҙан йөҙ сөйөрәләр!\n106. Уларҙың күбеһе Аллаға, фәҡәт Уға, тиңдәш тотоп ҡына иман килтерәләр!\n107. Улар көтмәгәндә Алла ғазабының уларға ҡаплауы килеүенән йәки уларға кинәттән [ҡиәмәт] сәғәте килеүенән именлектәме ни улар?\n108. «Был — минең юлым. Мин күреү һәләтенә эйә булған хәлдә Аллаға саҡырам — мин һәм миңә эйәргән кешеләр. Аллаға дан, мин күп илаһтарға табыныусыларҙан түгел!» — тип әйт.\n109. Беҙ һиңә ҡәҙәр ҙә фәҡәт ҡала кешеләрен уларға үәхи ҡылып ебәрҙек. Әллә улар Ер йөҙөндә йөрөмәнеләрме һәм уларға ҡәҙәр булған кешеләрҙең һуңғы көндәре нисек булғанын күрмәнеләрме? Тәҡүәле кешеләргә ахирәт йорто яҡшыраҡ бит. Аҡылға һалып ҡарамаҫһығыҙмы ни һеҙ?\n110. Рәсүлдәр, уларҙы алдаҡсыға һанайҙар тип өмөтһөҙләнгән уаҡытта, уларға Беҙҙең ярҙамыбыҙ килде һәм Беҙ теләгән кешеләр ҡотҡарылды. Беҙҙең ғәйрәтебеҙ гонаһлы кешеләрҙән ҡайтарылмай!\n111. Улар тураһындағы ҡиссала аҡыллы кешеләргә ғибрәт булды. Был уйлап ҡына сығарылган хикәйәт булманы, әммә уға ҡәҙәр булғандарҙың хаҡлығын раҫлау өсөн һәм һәр бер нәмәне аңлатыу өсөн, һәм иман килтергән кешеләргә юл күрһәтеү һәм рәхмәт өсөн [булды].\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Йусуф_сүрәһе&oldid=350093"


Өфө ҡалаһында заманса йыһазландырылған яңы спорт балалар баҡсаһы төҙөләсәк | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфө ҡалаһында заманса йыһазландырылған яңы спорт балалар баҡсаһы төҙөләсәк\n28 мая 2019 — 13:20 ГТРК «Башкортостан»\nКескәйҙәр бәләкәйҙән спорттың төрлө төрҙәре менән шөғөлләггә ала. Бындай проект иһә балаларҙа спортҡа ҡыҙыҡһыныу уята. Олимпик парк биләмәһендә тап ошо урында яңы спорт балалар баҡсаһы төҙөләсәк. Заманса бинала 200 ашыу бала тәрбиәләнәсәк, тип билдәләнә. Яңы проект 2021 йылға тиклем ғәмәлгә ашырыласаҡ.Әле был урында ике ҡатлы бина һәм унда 4 спорт федерацияһы шөғөлләнә. Дзюдо, көнсығыш көрәше, фристайл, тау саңғыһында шыуыу, шулай уҡ акробатика, һыуҙа йөҙөү – кескәйҙәр төрлө спорт йүнәлештәрен һайлай ала.Яңы проект ҙур майҙанлы. Балалар өсөн профилакторий, ял итеүселәргә уңайлы шарттар тыуҙырыу, йәйәүлеләр, велосипедсылар юлын төҙөү, йылға буйын тәртипкә килтереү – ошо маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн башҡала хакимиәтенән 65 гектар ер бүленгән. Эшҡыуар Артур Нәсибуллов билдәләүенсә, эске туризмды үҫтерер өсөн яңы заманса туристик үҙәк төҙөү талап ителә.Әле объектарҙы төҙөкләндереү схема формаһында ғына, уны ғәмәлгә ашырыу 2 млд һумға баһалана. Проект план буйынса тормошҡа ашырылғанда төҙөү эштәре оҙаҡҡа һуҙылмаясаҡ, 3 йыл эсендә заман талаптарына яуап биргән яңы биналар ҡалҡып сығасаҡ. Был йәһәттән эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса Башҡортостан дәүләт комитеты ярҙамға әҙер. Олимпик парк матур йәшел урында урынлашҡан. Ҡыш көндәре тауҙан шыуырға киләләр, киләсәктә иһә балалар тау саңғыларында йыл әйләнәһенә шөғөлләнә алһын өсөн япма трасса булдырыласаҡ. Яңы проект өҫтөндә эшләүселәр билдәләүенсә, ҡарағай ағастарына зыян килтерелмәйәсәк.


Өфөлә Александринка йондоҙо - Виктор Смирнов\nРәсәйҙең халыҡ артисы Виктор Смирновты, залдың алҡышлауы на ҡарағанда, бөтөнләй кино ҡарамаған кеше генә танымағандыр . Тамашасылар башлыса һуңғы йылдарҙа был актер ҡатнашҡан\nкартиналарҙы хәтеренә төшөрҙө - "Улицы разбитых фонарей",\n"Агент национальной безопасности", "Убойная сила - 2"... Бы л юлы телегерой беҙҙең алға талантлы сәхнә оҫтаһы булып килеп баҫты. Әйткәндәй, Башҡортостандың Республика академия рус\nдрама театры сәхнәһендә өфөлөләр Виктор Смирновты тәүге тапҡыр күрҙе.\nФридрих Горенштейндың "Сказание о царе Петре и убиенном е го сыне Алексее" пьесаһы буйынса ҡуйылған спектаклдә Виктор Федорович бөйөк Петр Алексеевич, Рәсәй императорына әүерелде. Александринканың баш режиссеры Александр Галибин о ригиналь материал - бөйөк Петр тураһында сығарылған халыҡ\nйырҙары, риүәйәттәр, хикәйәттәр, әкиәттәр, көләмәстәрҙе файҙаланып бик отоуын билдәләргә кәрәк. Һәм тамашасылар иғтибарына Петр һәм уның улы Алексей Петровичтың үҙ - ара мөнәсәбәттәрен тәҡдим итеп тә хаталанманы. Спектакль тарих биттәренән төшкән матур һүрәткә әйләнмәне, киреһенсә, ул бөгөнгө йәмғиәттең уға булған ҡарашын күрһәтте. Бынан тыш ул тамашасыларға уйланыр өсөн тағы бер тема бирҙе - халыҡ ниндәй һәм уның батшаһы ниндәй...\nШулай ҙа мине барыһынан бигерәк Петр Алексеевич, йәғни дәүләт башлығы ролен башҡарыусы ғәли йәнәптәре Актер ҡыҙыҡһындырҙы.\n- Бындай шәхесте сәхнәлә уйнағанда нисек итеп ташҡа әйләнмәҫкә тырышыу тураһында уйларға тура килә, - тип таный Виктор Федорович. - Бөйөк кешеләрҙе уйнағанда һәр ваҡыт\nсәхнәгә таш ҡунаҡ булып килеп сығыу һәм китеү хәүефе бар. К үҙ алдына килтерегеҙ, халыҡ алдынан ҙур фигура сыҡты, ниндәй ҙер хәбәр һөйләне һәм инеп китте. Ул менән ата араһында бик ҡатмарлы мөнәсәбәт һәм уны киске етенән туғыҙға тиклем\nШулай ҙа, филде нисек итеп ашарға һуң Бик ябай - киҫәклә п. Үҙеңдә кемгәлер яҡын булған ҡылдар табырға тырышырға кәрә к. Иң башта Петр - ата кеше, уның улы бар, һәм Петр улы үҙен ә ҡаршы фетнә ҡора тип һанай. Батша алдына һорау баҫа - йә улы , йә дәүләт. Һөҙөмтәлә ул улын ҡорбан итеп килтерә. Мин акте р һәм кеше булараҡ быны аңламайым һәм аңларға ла теләмәйем, сөнки минең үҙемдең улым бар һәм иң ҡырағай фантазияла ла дәүләткә яҡшы булһын өсөн улымды үтерергә кәрәк тигән уйҙың башҡа килеүе мөмкин түгел.\nТағы бер проблема - мин Петр Беренсенең беҙҙең Рәсәйҙә ниндәй күренеш булыуын аңламайым. Кем булған ул - антихристмы әллә Рәсәйҙе яңы юлға алып сығыусы бөйөк батшамы.. Рәсәй оҙайлы ваҡыт буйы үҙ юлы менән барған, Пасханы ҡаршылаған, һәм бына бер ваҡыт батша килә, ирҙәрҙең һаҡалын ҡырҡып ырғыта һәм көсләп армия йыя, ауылдарҙы бөлгөнлөккә төшөрә. Беҙҙә, Рәсәйҙә, ни өсөндөр һәр ваҡыт үҙгәртеп ҡороу бара. Бер хакимдән икенсеһенә, бер партиянан икенсеһенә күсеүҙәр.... Спектаклдә миңә халыҡтың йыртыҡ ыштанда, йәғни нисек бар шулай йөрөүе оҡшай. Ә Петр - байраҡтарҙа, аҡ кейемдәр кейеп тәхеттә ултыра, ҡысҡыра, хакимлыҡ итә. Улын ул быуып үлтерә, ә халыҡҡа билдәһеҙ ауырыуҙан үлде тип хәбәр итәләр.\nМине был ролдә нимә ҡыҙыҡһындыра Петр - бик ҡаршылыҡлы ф игура, һәм һәр актер бындай ролдәрҙе башҡарыуы мауыҡтырғыс булыуы хаҡында әйтер.\n- Һеҙ уны аҡламайһығыҙмы\n- Аҡлайым да, аҡламайым да. Спектаклдә шундай һүҙҙәр бар:\n" Атай булараҡ та, кеше булараҡ та мин был турала бар йөрәгемдән ҡайғырам". Ул алдай тип уйлайһығыҙмы ни Тик Идея барыһын да еңә.\n- Тормошоғоҙҙа ҡатмарлы һайлау эшләргә тура килгәне булдымы\n- Эйе, тормошта һәр ваҡыт нимәнелер һайларға тура килә. М ин космосҡа османым, производство начальнигы ла булманым. Театр училищеһын һайланым.\n- Был һайлауҙы эшләргә кем ярҙам итте Театр сәнғәте менә н шөғөлләнеүсе туғандарығыҙ бармы\n- Юҡ, мин Клин ҡалаһында тыуып үҫтем, унда бөтә ҡалаға ик е\nгенә кинотеатр. Әммә унда Петр Ильич Чайковскийҙың йорт - музейы бар. Был йорт - музейға автобустарҙа артистар,\nйырсылар килә торғайны. Мин был йорттоң ҡаршыһында йәшәнем, шуға күрә унда йыш йөрөй торғайным, Мордвинов, Лекарев, Яншин, Грибов һәм башҡа бөйөк рус актерҙарын тыңларға тура килде. Мин был сәнғәт төрө менән ауырый башланым һәм театр училищеһына уҡырға индем.\n- Әлеге ваҡытта нимә өҫтөндә эшләйһегеҙ\n- Әле генә мин "Ленфильмдан" килдем. Мамин Юрий Борисович "Не думай про белых обезьян" тип исемләнгән яңы кино өҫтөнә эшләй. Беҙҙең йәшәйеш хаҡында бик күңелле таҫма . Минең геройым - Гаврилыч, ҙур ресторан хужаһы. Шулай уҡ кү п кенә сериалдарҙа уйнайым. Клара Степановна Лучко менән бер гә "Разведенные мосты" фильмының ете серияһында ҡатнаштым, был актриса унда минең геройымдың әсәһен уйнаны. Был\nфильмды төшөрөүҙе дауам итергә ҡарар иттек. Күптән түгел "Убойная сила" сериалының "Казачий разъезд" серияһында\nказак ролен башҡарҙым.\n- Ҡайһы ролегеҙҙе айырыуса яратаһығыҙ\n- Әгәр Петр Беренсе ролен яратам тип әйтһәм, минән ҡурҡа башларҙар ине. Ҡасандыр Ленин ролен уйнаған артистар менән о срашырға тура килгәне бар. Ильич менән танышҡандан һуң улар кемде генә уйнамаһын, барыбер Ленинды хәтерләтә. Был минең ө сөн түгел. Һәр кеше ҡабатланмаҫ, тимәк һәр образ үҙенсәлекле . Актерлыҡҡа уҡыған ваҡытта Жуховицкийҙың "Только две недели ў пьесаһы буйынса ҡуйылған спектакле минең өсөн иң уңышлыһы булыр тип уйламағайным. Шундай пьесаны ишеткәнегеҙ бармы Ми нең дә юҡ ине. Унда мин тракторист Федяны уйнаным. Эшләй баш лағас, мин был ролде яраттым һәм күп йылдар буйы уйнаным. Га млет, Отеллоны ла бер нисә тапҡыр уйнарға тура килде, әммә у лар бик күңелгә ятманы. Тимәк, фигураның ҙурлығы бер нимәгә лә дәлил булып тормай, уны ниндәй кимәлдә аңлауың мөһим.\n- Режиссерҙар менән мөнәсәбәтегеҙ нисек\n- Бик шәп.\n- Тәнҡиткә ҡарашығыҙ\n- Тыныс. Был йәһәттән миңә әсәйем ярҙам итте. Ул, бахырҡа й, ғүмере буйы эшләне, хаҡлы ялға сыҡты. Үлер алдынан миңә ҡунаҡҡа, ейәнен күрергә килде. Бик оялсан ине, мин уны театр ға барырға оҙаҡ өгөтләнем. Ул бик тулҡынланып көнө буйы әҙерләнде. Мин уны үҙем төп ролде башҡарған "Банкрот. Свои люди сочтемся" спектакленә алып барҙым. Етди, ҙур роль. Мин сәхнәнән китмәйем, тир аға, халыҡ көлә, алҡышлай. Һуңынан\nсәскәләр гөлләмәһе тотоп ҡайтып барабыҙ. Хәҙер әсәйем Бына\nисмаһам!" - тип маҡтай башларын көтөп барам. Ә ул өндәшмәй һәм мин үҙем башлайым:"Әсәй, театр нисек" Ул: "Ой, ниндәй театр!" - "Артистар нисек" - "Иҫ китерлек артистар!" - "Ә м ин һуң, әсәй, нисек". Пауза.... һәм яуап: "Һуң... кешеләрҙән к әм түгел инде, Вить".


“Алға, Башҡортостан!” поезы юлланды!\n11 Октябрь , 15:45\nХәҙер Мәскәү кешеләре һәм баш ҡала ҡунаҡтары Башҡортостан тураһында күберәк беләсәк!\nБөгөн Башҡортостан үҙенең төп дәүләт байрамын – Республика көнөн билдәләй! Әлеге ваҡытта Өфөләге “Торатау” конгресс-холында ошо көнгә арналған байрам саралары бара. Уның береһе – конгресс-холл залынан онлайн рәүештә телекүпер режимында Мәскәү метрополитенының “Төньяҡ” электр депоһында “Алға, Башҡортостан!” тематик поезды ебәрелде. Поезд Башҡортостан ваҡыты буйынса 14.50 сәғәттә юлға сыҡты. Тематик поезд Өфө ҡалаһының 450 йыллыҡ юбилейына арнала.\nСоставҡа стартты Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бирҙе.\n“Республика көнөндә беҙ мәскәүҙәргә һәм баш ҡала ҡунаҡтарына ошондай һәйбәт поезд бирәбеҙ. Мин Мәскәү мэры Сергей Собянинға һәм метрополитен коллективына был башланғысҡа булышлыҡ иткәндәре өсөн ҙур рәхмәт әйтәм, – тине ул поезды ебәреү тантанаһында. – Минеңсә, был вагондар Мәскәү метроһын төҙөүҙө ҡатнашҡан меңәрләгән яҡташтарыбыҙға хөрмәт билдәһе лә. Поезд беҙҙең тәбиғәтебеҙ, мәҙәниәтебеҙ, йолаларыбыҙ, бар Башҡортостан тураһында мәғлүмәт бирһен тип тырыштыҡ. Уның ярҙамында мәскәүҙәр һәм баш ҡала ҡунаҡтары беҙҙең республика тураһында күберәк белерҙәр һәм киләһе ялында Башҡортостанға килергә ҡарар итерҙәр, ә кемдер бөтөнләй йәшәргә күсер тип ышанам.\n“Алға, Башҡортостан!” составы Сокольники линияһы буйлап йөрөйәсәк һәм Мәскәүҙәр менән баш ҡала ҡунаҡтарын Башҡортостандың тарихы, мәҙәниәте, иҫтәлекле урындары иҡтисад һәм сәнәғәт уңыштары менән таныштырасаҡ.\nМәскәү метроһы поездын республиканың милли стилистикаһында брендлау буйынса эш Башҡортостан етәкселегенең Мәскәү ҡалаһының транспорт һәм юл-транспорт инфраструктураһын үҫтереү департаменты менән килешеүҙәре һәм берлектәге эшмәкәрлеге нигеҙендә мөмкин булды.\n“Алға, Башҡортостан” икешәрләп ҡушылған биш вагондан тора. Һәр береһе бер тематикаға ҡарай: Өфө ҡалаһы һәм уның иҫтәлекле уындары; Башҡортостандың боронғо ваҡыттарҙан алып бөгөнгө көнгә тиклемге тарихы; башҡорт халҡының мәҙәниәте һәм фольклоры; Башҡортостан тәбиғәте һәм туризм; иҡтисад һәм сәнәғәт.\nМәскәүҙә Башҡортостан составын ебәреү осраҡлы түгел. Мәскәү метрополитенын төҙөү Башҡортостан халҡының хеҙмәт ҡаһарманлығына тығыҙ бәйле. ЦК ВКП(б) пленумы ҡарары менән 1931 йылдың 15 июнендә метрополитен төҙөү ҡарары ҡабул ителә. Әммә эшсе көстәр етмәй башлай һәм метро төҙөүселәргә ярҙамға Башҡортостан кешеләре килә. Иң күп ирекмәндәр отряды – биш мең самаһы кеше Краснокама районының Николо-Березовка ауылынан киләләр. Район етәкселеге һәм Мосметрострой араһынад социалистик килешеү төҙөлә. Уға ярашлы район буш булған көстәрҙе ебәреп торорға була һәм аҙыҡ-түлек менән ярҙам итә. Мосметрострой иһә эшселәрҙе һөнәргә өйрәтә, ә районға уның иҡтисадын нығытыуҙа ярҙам итә.\n1933 йылдың 14 мартында 326 кешенән торған тәүге партия юллана, 11 апрелдән - 500, майҙа 1300 кеше. Һөҙөмтәлә, 1933 йылдың июнендә Мәскәү метроһын төҙөгән һәр алтынсы кеше Башҡортотан кешеһе булып сыға. Ә дйөм алғанда, метроның беренсе сиратын төҙөгән саҡта һәр 15-се төҙөүсө беҙҙән була.\nУларҙың күпселеге “Сокольники – Красные ворота” метроның беренсе линияһы шахтаһында, “Комсомол”, “Сокольники”, “Красные ворота” һәм “Красносельская” станцияларында хеҙмәт иткән. Сокольническая линияһы 44 километр оҙонлоғонда, бар линия буйынса хәрәкәт ваҡыты 63 минут тәшкил итә. Унда 26 станция бар, был ғәмәлдәге станциялар һаны буйынса Мәскәү метрополитенындағы иң ҙур линия булып тора.


Башҡортостанда янғын тураһында иҫкәртеүсе ҡорамалдар 47 баланың ғүмерен һаҡлап ҡалырға ярҙам иткән - Правительство Республики Башкортостан\n–Һуңғы өс йылда республикала 35 бала янғындарҙа һәләк булды. 2019 йылда утта тағы ла биш баланың ғүмере өҙөлдө, – тине Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Фәрит Ғүмәров. – Һәләк булған балаларҙың 80 проценты өйҙәрендә ҡарауһыҙ ҡалдырылған була.\nЯнғындарҙа үлем осраҡтарын кәметеү һәм профилактикалау маҡсатында, республикала социаль яҡтан хәүефле, аҙ тәъмин ителгән ғаиләләрҙең йорттарына янғын тураһында иҫкәртеүсе ҡорамалдар урынлаштырыла. 2018 йылдың 1 ғинуарынан извещателдәрҙе сабый тыуған һәр бер ғаилә бушлай ала ала. Ваҡытында махсус иҫкәрткес эшләү арҡаһында республикала 47 баланың ғүмере һаҡлап ҡалынған.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров йорттарға ошондай ҡорамалдар урынлаштырыуҙың мөһимлеге тураһында күберәк мәғлүмәт еткерергә кәрәклеген һыҙыҡ аҫтына алды.\n–Извещателдәр урынлаштырыу менән генә сикләнергә кәрәкмәй, уларҙың төҙөк булыуын контролдә тотоу мөһим, – тине төбәк етәксеһе һәм бары тик батарейкаһы боҙоҡ булыу сәбәпле иҫкәрткестең ваҡытында эшләмәүе сәбәпле кеше ғүмерҙәре ҡыйылған күңелһеҙ осраҡты иҫкә төшөрҙө.\nРадий Хәбиров Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе Александр Сидякинға район-ҡалаларҙа тап ошо йүнәлеш буйынса алып барылған эшмәкәрлек, уның һөҙөмтәләре тураһында апрель аҙағына тиклем аналитик доклад әҙерләргә, ә хакимиәт башлыҡтарына профилактик сараларҙы көсәйтергә ҡушты.


Башҡорт ҡурайы тәүгә Кубанда яңғыраны // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:55, 18 октября 2018 Мәҙәниәт\nФото: Рәмил Ғәйзуллин биргән фотолар\nГ. Пономаренко исемендәге Краснодар филармонияһында «Кубань хөрмәтенә, Рәсәй мәнфәғәтенә!» концерты уҙҙы. Ул Рәсәйҙә иң яҡшы оркестрҙарҙың береһе, «Кубань виртуоздары» дәүләт концерт рус халыҡ оркестрының 25 йыллығына арналды. Юбилей концерты илдең төрлө төбәктәренән һәм ҡалаларынан – Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан, Өфөнән, Симферополдән, Майкоптан, Белгородтан, Петрозаводскиҙан, Элистанан, шулай Көньяҡ Кореянан һәм Япониянан танылған сәнғәт оҫталарын йыйҙы.\nКонцертта башҡорт көйө лә яңғыраны. Юбилей сараһын ойоштороусылар солист һәм дирижер сифатында Өфөнән күренекле музыкант, Башҡортостан Халыҡ музыка ҡоралдары оркестрын ойоштороусы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, республиканың халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллинды саҡырҙы. Ул ҡурайҙа Морат Әхмәтовтың күренекле «Урал иртәһе» әҫәрен башҡарҙы, шулай уҡ «Кубань виртуоздары» оркестры менән дирижерлыҡ итте. Ошо оркестр менән тәүгә башҡорт авторының әҫәре яңғыраны, ул концертта булғандарҙың бөтәһе өсөн дә асыш булды.\n«Беҙҙең башҡорт ҡурайы тәүгә Кубанда яңғыраны. Бөйөк музыка, башҡорт халыҡ ҡоралы көйө бер кемде лә битараф ҡалдырманы, — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Рәмил Ғәйзуллин. — Быға тиклем миңә бөтә тиерлек рус халыҡ ҡоралдары оркестрҙары менән хеҙмәттәшлек итеү бәхете тейҙе, әммә «Кубань виртуоздары» менән тәүгә сығыш яһаным. Инде нисәнсе тапҡыр моңдоң халыҡтарҙы яҡынлаштырыуына инандым, ул сик белмәй».\nТеги: Кубань виртуоздары, ҡурай


Материалы за 28.10.2013 » "Урал" гәзите\n28-10-2013, 10:30 / Иман\nСобханғол мәсетенең яҙмышы\nXIX-XX быуаттарҙа Белорет районының Собханғол (Рәүәт) ауылына Ғафури районынан Петруха (Петр булғандыр инде) етәкселегендә 5-6 кешенән торған тѳҙѳүселәр бригадаһы килгән. Улар үҙҙәре менән тѳҙѳлѳш материалдары алып килгән. Эшселәр бер нисә йыл буйы ятып, байҙар заказы буйынса күп кенә йорттар эшләгән. Башын үҙҙәре ярған таҡта менән япҡандар. Тәҙрәләрҙең рамдарын ике ҡат итеп эшләгәндәр, ә ҡапҡастарын, иҙәндәрен, ишектәрен тѳрлѳ тѳҫкә буяғандар. 1895 йылда бик матур мәсет тѳҙѳгәндәр. Мәсет юҡ саҡта Верхнеуралдан Малай исемле мулла килгән....\n28-10-2013, 10:20 / Арҙаҡлы яҡташтар\nЯҙыусы һүҙе баһаһын юғалтмай\nМѳхәмәт ауылына тѳшкә ҡарай барып индек. Ауылда кѳҙгѳ тынлыҡ. Урамда әллә ни кешеләр ҙә юҡ. Уныһы ла аңлашыла: кемдең ямғырлы, бысраҡ кѳндѳ урам ҡыҙҙырып йѳрѳгѳһѳ килһен. Әммә “Урал” һәм “Башҡортостан” гәзите хеҙмәткәрҙәрен миҙгелдең бер ниндәй мәле лә ҡурҡытмай, ниндәй генә тәбиғәт шарттары булһа ла, юл сығырға һәр саҡ әҙербеҙ. Бѳгѳн иһә баш ҡала ҡунаҡтарынан алданыраҡ килеп, ауыл халҡы менән аралаша торҙоҡ. Мѳхәмәттәр, һәр ваҡыт-тағыса, журналистар менән осрашыуға етди әҙерләнгән....\n28-10-2013, 10:15 / Яңылыҡтар\nХәҙер тыйылған урында тәмәке тартҡан һәм балиғ булмағандарҙы яман ғәҙәткә йәлеп иткән ѳсѳн 1,5 мең һум түгел, ә 3 мең һум штраф түләргә тура киләсәк. Шулай уҡ балалар майҙансыҡтарында тартҡан ѳсѳн дә штраф күләме 2 мең һумдан 3 мең һумға тиклем артты....\n28-10-2013, 10:13 / Яңылыҡтар\nИң шәп йырсылар беҙҙеке\nӨфө ҡала Мәҙәниәт һарайында «Юлдаш йыры - 2013» асыҡ республика конкурсының финалы үтте. Унда республиканың башҡорт һәм татар телендә йырлаусы үҙешмәкәр башҡарыусылар һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән конкурсанттар ҡатнашты. Һуңғы этапта финалға 21 йырсы сыҡты....


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҒӘЙЕПҺЕҘ ҒӘЙЕПЛЕЛӘР, ЙӘҒНИ ЗОЛОМ ҠОРБАНДАРЫ ТУРАҺЫНДА БЕР КӘЛИМӘ - 2015 - Мәҡәләләр\nРепрессиялар - тарихыбыҙҙың ҡанлы биттәренең береһе. Улар 1929-1930, 1937-1938 йылдарҙа, 50-се йылдар башында тулҡын булып үтә. Бөтә Рәсәй коммунистар партияһы Үҙәк комитетының 1937 йылғы февраль-март пленумындағы Сталин телмәре илдә сәйәси репрессиялар башланыуға этәргес була. Был ваҡиғаларҙы тулыраҡ күҙ алдына килтереү Башҡортостандың Үҙәк дәүләт йәмәғәт берекмәләре архивында һаҡланған документтарҙың ҡайһы берҙәрен байҡап китәйек.\n1937 йылдың авгусында Өфөгә Мәскәүҙән Бөтә союз коммунистар партияһының Үҙәк комитеты эргәһендәге партия коллегияһы комиссияһы ағзаһы Сәхйәнова килеп китә. 26 августа ул Сталинға, Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретаре Быкин менән икенсе секретары Иҫәнсурин халыҡ дошмандары менән буржуаз милләтселәрҙе яҡлай һәм улар менән берлектә эш итә, тип хәбәр итә. Бына нимә тип яҙа Сәхйәнова: "Башҡортостан өлкә комитеты һәм уның секретарҙары милләтсе-вәлидовсыларға һәм троцкистарға белә тороп сәйәси ышаныу белдергән, уларҙы республиканың партия, хужалыҡ, мәҙәниәт өлкәһендәге етәксе вазифаларға тәҡдим иткән..."\n11 сентябрҙә "Красная Башкирия" гәзите "Идиотской болезнью - политической беспечностью и слепотой - страдало руководство башкирской парторганизации" тип яҙа. 17 сентябрҙә "Правда" гәзитендә "Кучка буржуазных националистов в Башкирии" тигән мәҡәлә баҫыла. Шул уҡ көндө "Известия" гәзите "Башкирские буржуазные националисты и их покровители" тигән баш аҫтында мәҡәлә сығара. Ә 3 октябрҙә "Красная Башкирия" гәзите бына нимә тип хәбәр итә: "Бөгөн өлкә комитеты пленумы асыла. Башҡортостандың партия ойошмаһы етәкселәрҙең дошмандар менән бәйләнеше тураһында йөҙәрләгән факт асыҡлаған... Был факттарҙан бер ҡайҙа ла ситләшеп булмай. Пленум Быкин менән Иҫәнсуриндан был һорауҙарға тура яуап талап итәсәк". Пленум иртәгәһенә, 4 октябрҙә асыла һәм 6 октябрҙә тамамлана. Бары тик өс көн дауам итә. Әммә был өс көндә бик күп ваҡиғалар була. Ябай ваҡиғалар түгел, ә халыҡтың, һәр ғаиләнең хәтерендә әллә күпме йылдар һаҡланасаҡ ваҡиғалар. Пленумды үткәрергә Мәскәүҙән Бөтә союз коммунистар партияһы Үҙәк комитеты секретары Жданов килә. Ул тимер юл вокзалында махсус вагонда йәшәй. Вокзалдан алып Совет урамында урынлашҡан Өлкә комитеты йортона тиклем (хәҙерге БР Милли музейы бинаһы) һалдаттар ҡуйыла. Өлкә комитеты ишегенә "ялыуҙар ҡабул ителә" тигән иғлан эленә. 3 октябрҙән 4-нә ҡараған төндә өлкә комитетының барлыҡ бюро ағзалары, район комитеттары секретарҙары ҡулға алына. БАССР-ҙың Эске эштәр халыҡ комиссариаты (НКВД) етәксеһе Медведев була. Өс-дүрт көн эсендә Өфө төрмәләре кешеләр менән тултырыла. "Халыҡ дошмандары" камераларға һыймай башлаһа, алып китеп аталар.\nПленум президиумында Жданов, Сәхйәнова, ҡала комитеты секретары Семенов һәм Киров районы комитеты секретары Митин була. Ждановтың телмәрендә бик ентекле ғәйепләү һүҙҙәре яңғырай. Бына нимә тип сығыш яһай ул: "Иптәштәр! Буржуаз милләтсе-вәлидовсылар Башҡортостанды СССР-ҙан айырып, ихтилал төркөмдәре ойоштороп, пантөрки дәүләте төҙөргә теләй. Вәлидов менән бәйләнешкә ингәндәр (Таһировтың Төркиәгә барғаны); төрлө яҡлап эш иткәндәр - башта Англия, шунан япон-немец шпиондары, Өфөләге мосолмандарҙың үҙәк идараһы менән бәйләнештәр. Өс террористик төркөм төҙөлгән... Үҙәк комитет Быкин менән Иҫәнсуринды вазифаларынан бушатырға ҡарар итте..."\n"Башҡортостан" гәзитенең баш мөхәррире Аҙнабаев пленумда былай тиеп сығыш яһай: "Башҡорт теленә аңлашылмаған һүҙҙәр индерелә. Таһировтың дошман икәнлеге асыҡланһа ла Иҫәнсурин уны Яҙыусылар союзынан сығармаҫҡа бойорҙо. Быкин менән Иҫәнсурин Таһировтың әҫәрҙәрен бар көнсығыш телдәренә тәржемә итергә ҡушты. Яҙыусылар пленумында Таһировты фаш итергә теләгәйнеләр, Иҫәнсурин рәхсәт итмәне... Иҫәнсурин буржуаз-милләтселәрҙе хуплай..."\nПленумда Киров районы комитеты секретары Митин ошондай телмәр тота: "Башҡортостан бурзуаз милләтселәренең идеяһы Туран дәүләтен төҙөү, был дәүләттә башҡорт милләтселәре һуңғы урында булмаҫтарына ышана. Ошоларҙан сығып, милләтселәр Вәлидов идеяларын яңы шарттарҙа дауам итә. Буржуаз милләтселәрҙең төп маҡсаты яңы шарттарҙа элекке Вәлиди кадрҙарын һаҡлап ҡалыу һәм йәштәрен милләтсе рухында тәрбиәләү... Ошо көнгә тиклем улар өлкә комитеты бюроһы, Иҫәнсурин менән Быкин ярҙамында маҡсатына яҡынлашты - элекке вәлидовсылар юғары вазифаларҙа эшләүен дауам итә. Мәҫәлән, Дауытов, вәлидовсы, Вәлидов хөкүмәте ағзаһы, Госплан рәйесе, Ишмөхәмәтов, Вәлиди генералы Мортазиндың уң ҡулы, Ейәнсурин - вәлидовсы... Башҡорт театры сәхнәһендә вәлидовсылар Мәһәҙиев менән Мортазин етәкселегендә башҡорт феодалдары, байҙары хаҡындағы спектаклдәр бара. Улар милли геройҙар итеп күрһәтелә, мәҫәлән, "Ҡарағол", "Башҡорт туйы".\nӘхмәтзәки Вәлидиҙең китеүенә теүәл ике тиҫтә - 20 йыл ваҡыт үтһә лә, ил етәкселеге сәйәсәтендә уның исемен оноттороу, уның көрәштәштәренән ҡотолоу юлдары дауам иттерелә. Был Вәлидиҙең ни тиклем ҙур шәхес, юғары кимәлдәге сәйәсмән булыуына дәлил дә инде.\nБыкин менән Иҫәнсуринды пленумда ҡулға алалар, башҡаса улар өйҙәренә бер ҡасан да ҡайтмаясаҡ. Пленумда 274 кеше партиянан сығарыла һәм ҡулға алына. Жданов йомғаҡлау телмәрендә бына нимә тип сығыш яһай: "Башҡортостандың контрреволюция үҙәге юҡ ителде. Бағаналар киҫелде, ҡоймалар еңелерәк ҡолатылыр... Тиҙерәк ҡәһәрле фамилияларҙы оноторға. Уларҙың ҡәберенә уҫаҡ ҡаҙаҡ. Партияға ҡаршыларҙы юҡ итергә, уларҙың ейәндәренә һәм бүләләренә партияға ҡаршы ауыҙ асырға ла ярамағанлығын аңлатырға. Буржуаз милләтселәр Туран дәүләте төҙөү маҡсатын ҡуйған. Был ҡапҡан. Улар Баҡортостанға Абиссиния, Шанхай яҙмышын әҙерләгән. Иҫәнсурин япон-немец фашизмы агенты..." 9 октябрҙәге "Красная Башкирия" гәзитендә ҡоро ғына мәғлүмәт бирелгән: "4-6 октябрҙә Бөтә союз коммунистар партияһының Башҡортостан өлкә комитетының 3-сө пленумы үтте. Пленумда 5 кешенән торған яңы бюро һайланды. Бюро ағзалары итеп иптәш Заликин, Медведев, Митин, Нурғәлиев, Семенов һайланды. Беренсе секретарь итеп иптәш Заликин тәғәйенләнде".\nЖданов ошондай уҡ пленумдарҙы Ҡаҙанда һәм Ырымбурҙа үткәрә. Ул ҡайтып киткәндән һуң "халыҡ дошмандары" менән көрәш көсәйтелә. 20 октябрҙә Башҡортостан үҙәк башҡарма комитеты сессияһында 156 кешенең 47-һе "халыҡ дошманы" тип табыла. Быкиндың ҡатыны Крущанская Софья Захаровна ҡулға алына. Ауырлы ҡатынды Өфө төрмәһендә атып үлтерәләр. Иҫәнсуриндың ҡатыны Лотфия Шәмсетдин ҡыҙы Нуртдинова шулай уҡ фатирында ҡулға алына. Балаларының ҡайҙа икәнлеген, ниндәй яҙмышҡа дусар ителеүен дә белмәйенсә, ул Карел-Фин Республикаһында һәм Ҡаҙаҡ ССР-ында 1947 йылға тиклем төрмәлә ултыра. Улы Рөстәм һәм ҡыҙы Гренада менән 12 йылдан һуң, 1949 йылда осраша. Балалары Киров өлкәһе Уржум ҡалаһының балалар йортонда тәрбиәләнгән була.\nДөйөм алғанда, 1930 йылдан Сталин үлгәнгә тиклем, Башҡортостандан илле меңдән ашыу кеше фажиғәле яҙмышҡа дусар ителә. Композитор, йырсы Fәзиз Әлмөхәмәтов, яҙыусыларҙан Fабдулла Амантай, Fөбәй Дәүләтшин, Дауыт Юлтый, Булат Ишемғол, Төхвәт Йәнәби, Һәҙиә Дәүләтшина; дәүләт эшмәкәрҙәренән Афзал Таһиров, Һиҙиәт Сәғәҙиев, Әхмәт Иҫәнсурин, Зиннәтулла Булашев, Шәрифә Тимерғәлина һәм башҡа меңәрләгәндәр ҡара исемлеккә инә. Архив материалдарынан күп осраҡта ғәйепләү ҡағыҙҙарының ялған булыуы күренә. Был кешеләрҙең күбеһенең ҡәбере билдәһеҙ, әммә уларҙың башҡарған эштәре, үҙҙәре халыҡ хәтерендә. Коммунистар партияһының ХХ һәм XXII съездары Сталиндың шәхес культын фашлай. СССР-ҙың Юғары суды Хәрби коллегияһы тарафынан меңәрләгән кешеләр үлгәндән һуң аҡлана һәм партия сафына ҡайтарыла, тарихи һәм юридик дөрөҫлөк урынлаша. Яҙмыштары фажиғәле өҙөлгәндәрҙең исемдәре теркәлгән Хәтер китаптары донъя күрә. Тарихыбыҙҙың бындай биттәрен белеү, хәтерләү мотлаҡ кәрәк шул.\nЯҙылған: 28.09.15 | Ҡаралған: 1464


Яңы уҡыу йылынан – яңы дәрес | Йәншишмә\nПроект профилле министрлыҡтар булышлығында тормошҡа ашырыла, был эштә республикабыҙҙың Мәғариф министрлығы һәм Республика балалар экология-биология үҙәге ярҙам итәсәк. Эшкә төбәктәге бөтә белем биреү учреждениелары ла йәлеп ителә.\n– Беҙҙең план хуплау тапты, шуға оҙаҡламай уға тотона алабыҙ. Башҡортостан балаларҙы экологик тәрбиә биреүгә йәлеп итеү буйынса алдынғы төбәктәр иҫәбенә инде. Яҙғыһын уҡ төрлө саралар уҙғарҙыҡ: экологик марафондар, КВН-дар… Был йүнәлештә эште дауам итәсәкбеҙ, — тип белдерҙе республиканың экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу министры урынбаҫары Наталья Логунова.\n« «Аҡсарлаҡ»тағы ҡабатланмаҫ минуттар\nВенгрҙарҙың ата-бабалары Башҡортостанда йәшәгән »


Башҡортостаныбыҙҙа төрлө ҡаҙылма байлыҡтарҙың мул булыуын яҡшы беләбеҙ. Тик әле һүҙ ер аҫтындағы башҡа хазиналар тураһында барасаҡ.\nЕр аҫты иҫ киткес күп серҙәр һаҡлай икән ул. Үҙемдең ишеткән-күргәндәрем буйынса шундай һығымтаға килдем әле. Тыуған төйәгем - Көйөргәҙе районының Бәләкәй Муса ауылы тирәһендәге һуңғы тиҫтә йылдар эсендәге күҙәтеүҙәрем менән уртаҡлашмаҡсы булдым. Мин бәләкәй саҡта атайым мәрхүм (1909 йылғы) беҙҙең ауыл менән Ҡансыра ауылы араһындағы убаларҙы күрһәтеп, уларҙың атамаларын да аңлата торғайны. Хәҙер ул урындар һөрөлөп, ер менән тигеҙләнгән. Ә бит был убалар боронғо серҙәрҙе һаҡлауы ихтимал ине. Бик йәл...\nӘ бына күрше Яңы Муса ауылы эргәһендә кемдәрҙер бик оҙаҡ ҡаҙыу эштәре алып барҙы. Тик улар ысын археологтар булдымы икән, тигән шик тыуа. Ысын ғалим-археолог булһалар, боронғо ҡәберлектән сыҡҡан һөйәктәрҙе, көршәк ярсыҡтарын (бик матур амфора булған ул) тырым-тырағай ташлап китмәҫтәр ине. Был ҡыҙыҡлы әйберҙәрҙе ауыл балалары өйҙәренә алып ҡайтып, уйнатып йөрөнөләр. Ә ҡәберлектән табылған иң һоҡландырған хазина - ул ҙур алтын табаҡ ине. Уны республиканан ситкә олаҡтырҙылар, тинеләр...\nБеҙҙең ауыл янынан аҡҡан Ҡушбүләк йылғаһы (Мәләүез йылғаһының ҡушылдығы) буйындағы тау башында ҡыҙыл балсыҡ сығара башлағайнылар (төҙөлөш өсөн ташығандарҙыр инде). Шул ваҡытта экскаватор һоҫҡоһо боронғо ҡәберлекте соҡоп сығара. Ике кеше бергә ерләнгән ҡәберлек була ул. Һөлдәләр эргәһенә төрлө әйберҙәр һалынған булған. Ҡаҙыу эштәре туҡтатыла. Был осраҡта ла ҡәберлектән табылған ҡылыс менән ауыл малайҙары уйнап йөрөй. Ә һөйәктәрҙе балсыҡ ташыған ойошмала ҡарауылсы булып эшләгән Бәләкәй Муса ауылы кешеһе ауыл зыяратына алып барып күмә. Ҡәберлектән тағы нимәләр табылғандыр - уныһы билдәһеҙ. Ҡылыс ҡына булмағандыр бит инде унда. Ауыл Советы рәйесенә лә, район музейы хеҙмәткәренә лә мөрәжәғәт итеп, белгестәр саҡырырға кәрәклеге тураһында әйтеп ҡараным, әммә эш шул урында туҡтап ҡалды, шикелле. Дөрөҫ, хәҙер был тауҙа балсыҡ сығарғандары тойолмай. Ә ҡәбер соҡоро таҡталар менән ҡаплап ҡуйылған... Күрше Илкәнәй ауылында ла археологик ҡаҙыу эштәре алып барылды. Уларҙан һуң тәрән соҡор тороп ҡалды. Бында табылған ҡәберҙә боронғо яугир менән уның аты ерләнгән булған. Бынан саҡ ҡына арыраҡ ошо ауыл кешеһе миңә бер серле урынды күрһәтте. Тигеҙ яландағы ер өҫтөндә бик күп оҙонса дүртмөйөштәр ҡалҡып сығып тора ине. Был боронғо торама булыуы ихтимал, тип уйланым мин, үҙемсә һығымта яһап. Шул турала Әнүәр Әсфәндийәровҡа төбәп хат та яҙғайным (ул ошо Илкәнәй ауылының кейәүе ине), тик ниңәлер ул хат ебәрелмәй ҡалды. Һуңғараҡ бер фермер был яланды һөрөп, көнбағыш сәскәйне. Быны күргәс, ниңә эште аҙағына алып барып еткермәнем икән, тип бик үкендем...\nБына шулай, беҙҙең күҙ алдында мәңгелеккә юйыла бара ер аҫты серҙәре, тарих эҙҙәре...\nЕр аҫты хазиналарына, әлбиттә, дәүләт хужа. Әммә ул хазиналар бит ошо ерҙәрҙең аҫабалары булған башҡорттарҙың тарихы менән бәйле. Шуға ла хөкүмәтебеҙ археология өлкәһенә тейешле иғтибар бүлһен ине, тип теләге килә. Әйтәйек, хоккейға бихисап аҡса түгелә лә баһа, ә ниңә фәнгә шунса сығым йәлләргә? Һүҙ ыңғайында шуны ла әйтеп китәйем: үҙебеҙҙең киноиндустрияны үҫтерһәк, күпме иҫ китерлек тарихи фильмдар төшөрөргә булыр ине Башҡортостан ерлегендә! Тарихыбыҙ - баһалап бөтөргөһөҙ ҡиммәтле хазина ул, шуны аңлаһаҡ ине.\nОшо юлдарҙы яҙғанда, беҙҙең райондың Таймаҫ ауылында булған хәл иҫкә килеп төштө. Унда бынан байтаҡ йылдар элек бер кеше өй һалырға нигеҙ ҡаҙған саҡта хазинаға тап була. Унан боронғо тәңкәләр, мәрйендәр һ.б. байлыҡ килеп сыға. Улар ауыл халҡы араһында бик тиҙ таралып бөтә, бик әҙҙәре генә ғалимдар ҡулына барып эләгә. Бынан шул күренә: кешеләр ер аҫтынан сыҡҡан хазинаның дәүләттеке булыуын, уның оло тарихи әһәмиәткә эйә икәнен аңлап етмәй. Һуңғы ваҡытта ер аҫтында ниндәй хазина ятҡанын билдәләй алыусы металл эҙләгестәр һатыла башланы. Шуны ҡулланып, теләһә кем хазина таба һәм уны үҙләштерә аламы икән, тигән һорау тыуа. Уны тапҡан хәлдә лә, хөкүмәткә тапшырып, күпмелер процентын ғына алырҙарына ышаныс юҡ. Хәҙер элекке кеүек энтузиаст археологтар, намыҫлы эҙәрмәндәр бармы икән ул? Беҙ арҙаҡлы ғалимыбыҙ Нияз Мәжитов алдында баш эйергә тейешбеҙ. Уның кеүек археологтарыбыҙ күберәк булһа, тарихи хазиналарыбыҙ шул тиклем әрәм-шәрәм ителмәҫ ине, моғайын...\nМин әле үҙ ауылымдың тирә-яғына ғына байҡау яһаным, ә бөтөн Башҡортостан буйынса хәлдәр нисек икәнен күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын. Бәләкәйҙән археология менән ҡыҙыҡһынһам да, мин был өлкәлә белгес түгел. Шуға күрә, ҡайһы бер мәсьәләләр буйынса, бәлки, яңылышамдыр. Ошо мәҡәләлә күтәрелгән проблемалар тураһында белгестәр ни әйтер икән?\nНияз МӘЖИТОВ, тарих фәндәре докторы, археолог: Авторҙың яҙғандарын уҡып, тарихҡа битараф булмаған кешеләрҙең булыуы менән шатландым. Бында, ысынлап та, хәҙерге Көйөргәҙе районындағы археологик ҡомартҡыларҙың күплеге тураһында һүҙ бара. Шул уҡ ваҡытта районда ошо хазиналарҙың төрлө сәбәптәр арҡаһында емерелеүе, юғалыуы, урланыуы, билдәһеҙ кешеләр тарафынан ҡаҙылыуы борсоуға һалды. Тимәк, районда археологик ҡомартҡылар тейешле кимәлдә һаҡланмай, был өлкәлә етешһеҙлектәр бар.\nЯҙылғанды анализлап, шуны әйтергә була: теге йәки был тарихи объект тураһында хатта телдән генә әйтелгән һәр бер факт та айырым тикшерелергә тейешле мөһим археологик сығанаҡ ул. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа беҙ ошондай факттарға иғтибар итмәй башланыҡ. Шул арҡала тарихи факттар юғала. Минең фекеремсә, әлеге автор яҙғандар эҙенән беҙҙең профессионал археологтар мотлаҡ тикшереүҙәр үткәрергә тейеш.\nАлтмыш йыл тирәһе мин археологик тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнәм, бер ҡасан да бындай мәғлүмәттәрҙе урап үтмәнем. Һәр береһе буйынса айырым зҙләнеүҙәр алып барҙым. Яҡын арала Көйөргәҙе районына үҙем бара алмаһам, башҡа археологтарҙың ошо табылдыҡтарҙы өйрәнеп, тикшереп ҡайтыуын хәстәрләйәсәкмен. Көндәр йылынғас та йә Башҡорт дәүләт университетынан, йә Мәҙәниәт министрлығынан кешеләр йәлеп ителәсәк һәм ошо йүнәлештә экспедицияға ебәреләсәк. Бәлки, шунда табылған табыштарҙың ҡайһы берҙәре ауыл, мәктәп музейында булһынмы, башҡа урындамы, һаҡланалыр ҙа әле. Улар беҙгә тикшеренеүҙәр алып барғанда бик ныҡ ярҙам итәсәк. Табылдыҡтарҙы юғалтырға, берәйһенә һатырға, бирергә ярамай. Бигерәк тә ҡомартҡыларҙың "ҡара" археологтар ҡулына эләгеүенән һаҡ булырға кәрәк. "Ҡара" археология беҙҙә тыйылған. Был эште алып барыусылар закон буйынса яуаплылыҡҡа тарттырылырға тейеш. Ләкин улар артынан һәр саҡ өлгөрөп булмай. Халыҡтың да уяу булыуы кәрәк был осраҡта.\nДөйөм алғанда, Көйөргәҙе районында ғына түгел, бар республикала, илдә ошондай археологик хазиналарҙы һаҡлау, өйрәнеү өсөн күп эшләргә кәрәк әле.\nЯҙылған: 21.04.14 | Ҡаралған: 1421


Милли симфоник оркестр 23-сө ижад миҙгелен аса // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nМилли симфоник оркестр 23-сө ижад миҙгелен аса\n11:48, 17 сентября 2014 Мәҙәниәт\nКесе йома, 18 сентябрҙә, республиканың алдынғы ижади коллективтарының береһе – Милли симфоник оркестры рәсми рәүештә 23-сө ижад миҙгелен аса.\nПрограмма Вена классиктарының музыкаль шедеврҙарынан тора – «Фигароның туйы» һәм «Титтың рәхимлеге» операларына увертюралар, шулай уҡ Моцарттың билдәле 40-сы һәм Бетховендың «Пастораль» симфониялары. Дирижёр — Рөстәм Сөләймәнов. Миҙгелде асыу Өфө сәнғәт училищеһының Концерт залында (Пушкин урамы, 103а) киске сәғәт 7-лә башлана.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, сентябрҙә БР Милли симфоник оркестры бер нисә тапҡыр Өфө тамашасыларын башҡорт композиторҙарының юбилейҙарына арналған концерты һәм Салауат Юлаев майҙанында Классик музыка марафонында ҡатнашып ҡыуандырҙы.\nОркестр директоры Алексей Воронин һөйләүенсә, алдағы миҙгел ғәҙәттәгесә ваҡиғаларға бай булырға вәғәҙәләй. Миҙгелдең төп ваҡиғаһы – оркестр коллективы үҙ йортон туйлаясаҡ – ул «Башҡортостан» дәүләт концерт залына (элекке «Нефтсе мәҙәниәт йорто») эйә буласаҡ, унда күсеү октябрҙең аҙағына – ноябрҙең башына планлаштырылған.\nОктябрҙә БР Милли симфоник оркестры опера сәхнәһе йондоҙо Дмитрий Хворостовскийға ҡушылып уйнаясаҡ. БР Халыҡ артисы, Башҡортостандың дәүләт гимны авторы Фәрит Иҙрисовтың 60 йәшенә «Совет киноһы музыкаһы» программаһы арнала. Оркестр, ноябрҙә уҙасаҡ, Волга буйы, Урал һәм Коми Республикаһы композиторҙарының «Волга һәм Урал араһында – 2014» бөтә Рәсәй музыка фестивалендә төп башҡарыусыларҙың береһе буласаҡ.\nМиҙгел дауамында республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, саксафонда уйнаусы Олег Кирәев (Мәскәү), популяр Италия йырсыһы Алессандро Сафина, скрипкасы Лев Клычков (Санкт-Петербург), фортепианола уйнаусылар Майкл Булычев-Оксер (АҠШ) һәм Фернандо Калисто (Бразилия) оркестр менән соло башҡарырға планлаштыра. Америка музыкаһының алтын хиттарын Новосибирскиҙан Павел Шаромовтоң вокалсылар квинтеты тәҡдим итәсәк.\nӨфөлә Башҡорт операһында баш дирижер булып эшләп киткән, Роберт Лютер бер программа менән дирижерлыҡ итәсәк. Һәм, әлбиттә, оркестрҙың үҙенең артистары – скрипкасылар Алексей Воронин һәм Илшат Мөслимов, альтсы Айгөл Моратова, флейтасы Владимир Семин, виолончелсе Аяз Нухов үҙҙәренең соло программаларын әҙерләй.\nТеги: миҙгелде асыу,концерттар,бр милли симфоник оркестры


Шағирҙар үлмәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Шағирҙар үлмәй\nШағирҙар үлмәй 14.02.2017 // Әҙәбиәт\nУлар бары үҙҙәре яҙып ҡалдырған шиғыр юлдарында йәшәүен дауам итә. Был – ябай, әммә сәпкә тейгән хәҡиҡәт. Йәнә шуны өҫтәп әйтер инем: шағир, яҙыусы, ғөмүмән, халҡының бөйөк шәхестәренең икенсе ғүмере – тағы ла уларҙың балаларында. Оҡшаш ҡараш, оҡшаш йылмайыу, яҡты хәтирәләр...\nРәми Ғариповтың тыуыуына быйыл 85 йыл тулыу айҡанлы М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультетында шағирҙың ҡыҙы Гөлнар Рәмиевна менән осрашыу быға тағы ла бер тапҡыр инанырға мәжбүр итте.\nОҙаҡ һөйләне атаһы тураһында Гөлнар Рәми ҡыҙы, шиғырҙарын да уҡыны, тере тауышы яҙылған аудиотаҫманы, ағаһы, шағирҙың уртансы улы Азамат Ғарипов башҡарыуында моңло йыр тыңлатты.\n“Ғаиләбеҙҙә гел ижади мөхит хөкөм һөрҙө, – тине Гөлнар Рәми ҡыҙы, бала саҡ хәтирәләре менән уртаҡлашып. – Әсәйем йырлай, атайым уны ихлас тыңлай. Үҙе әсәйемә гелән шиғырҙарын уҡыны, уларҙың һәр юлын тәржемә итеп, аңлатып бирер ине”. Ата-әсәһенең нисек танышып, дуҫлашып китеүҙәрен һөйләгәс, хәтерҙә утлы һыҙыҡтай уйылып ҡалыр фекер әйтте Гөлнар Рәми ҡыҙы: “Шағир ҡатынынан үҙе иҫән сағында ғына түгел, ә үлгәс тә уңырға тейеш”. Хаҡ һүҙҙәр бит! Ижад кешеһен аңлап, уның донъяһын ҡабул итеп йәшәү еңелдән түгел, ә үлеменән һуң шул ижади ҡомартҡыларын һаҡлау, уларҙы ташҡа баҫтырыу, шағир исемен мәңгеләштереү үтә лә сабырлыҡ һәм тәүәккәллек талап итә. Был уңайҙан Рәми Ғариповтың ҡатыны Надежда Васильевнаға тәрән ихтирам уяна: башҡорт әҙәбиәтендә изге, үҙенсәлекле ҡомартҡыларҙан һаналған Рәми көндәлектәрен уҡыусыға алып барып еткереү өсөн күп көс һала ул.\nГөлнар Рәми ҡыҙы менән осрашыу бик йәнле барҙы. Студенттарға был шәп мөмкинлекте бүләк иткән уҡытыусыбыҙ Зәки Арыҫлан улы Әлибаев һәр ваҡыттағыса Рәми Ғарипов тормошона ҡағылышлы иҫ киткес хәл-ваҡиғалар менән таныштырҙы, хәтерҙә уйылып ҡалырлыҡ тәрән фекерҙәр әйтте. “Бер генә кеше, шәхес тотош халыҡ тураһында фекер тыуҙыра”, – тине ул, шағирҙың Мәскәүҙәге М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтында уҡыған йылдарын билдәләп. Ундағы башҡа милләт вәкилдәренең Рәми Ғариповҡа ҡарата һоҡланыуҙары, ихтирамдары тотош башҡорт халҡына ла күскән.\nТағы ла шағирҙың тәғәйен бер шиғыр яҙыу өсөн генә лә сәйәхәт итеп, төрлө тарихи урындарҙа булыуы студенттар өсөн ҡыҙыҡлы яңылыҡ булып яңғыраны. Зәки Арыҫлан улы һөйләп тетрәндергән ваҡиға шулай ҙа Рәми Ғариповты һуңғы юлға оҙатыуға бәйле ине: ул баҡыйлыҡҡа күскән көндә, 20 февралдә, баш ҡалала йәш яҙыусылар семинары уҙған. Шағирҙың торғонлоҡ ҡорбаны булыуы, ул йылдарҙың ауыр шауҡымы бер кемгә лә сер түгел: Рәми Ғариповты артыҡ шау-шыу ҡуптармай ғына ерләргә йыйынғандар. Әммә ауыр хәбәр билдәле булғас, семинар барған Актерҙар йортонан алып Мосолман зыяратына тиклем (күпме кеше, уйлап ҡарағыҙ!) оҙатырға халыҡ йыйылған...\nРәми Ғариповтың тыуған көнөндә, йәғни 12 февралдә “Рәми Ғариповҡа — 85 аҙым” сараһында ла күмәкләшеп, Башҡортостан Яҙыусылар союзы бинаһынан алып уның һуңғы төйәгенәсә шиғырҙарын ятлай-ятлай барыр өсөн шағир исеме байтаҡ кешене йыйҙы.\nОсрашыуҙа шулай уҡ студенттар ҙа күп һорау бирҙе Гөлнар Рәми ҡыҙына. Шағирҙың үҙенсәлекле, бик бай архив яҙмалары менән дә ҡыҙыҡһындылар. Миңә иһә Гөлнар Рәми ҡыҙының хәтирәләренә уйылып ҡалған шағирҙың атай булараҡ һынланышы хаҡында күберәк белеү тынғы бирмәй ине. “Хәтерегеҙҙә һаҡланған Рәми Ғариповтың атай һыны менән әлеге ваҡытта бөтәһе лә ҙурлаған халыҡ шағиры һыны үҙ-ара нимәһе менән айырыла?” – тип һораным.\n“Алдан әйтеп үтеүемсә, өйҙә гел генә ижади мөхит хөкөм һөрҙө. Атайым көндәлек тормошта ла тынғыһыҙ ижад итте, айырыуса төндәрен эшләй торғайны. Тәмәкеһенән сыҡҡан төтөн еҫенә тиклем миңә шул тиклем ҡәҙерле ине. Уның эш бүлмәһенә ағайҙарым рөхсәтһеҙ аяҡ баҫырға артыҡ ҡыймай торғайны. Ә миңә бөтәһе лә мөмкин ине, шуға күрә Азамат менән баҫтырышһам, унан ҡасырға атайҙың эш бүлмәһенән дә уңайлы урын булмай торғайны... Атай мине тубығына ултыртыр ҙа С. Есениндың шиғырын һөйләр ине: “Поет зима, аукает...” Шунан уны шунда уҡ башҡортсаға тәржемә итер ине... Үҙе китһә лә, мин гел уның йылыһын тойҙом, ул һаман да янымда ҡала килә: ауыр саҡтарымда ҡурсалай, йыуата... Артыҡ күп һүҙле лә булманы ул. Әммә шул тиклем дә асыҡ күңелле ине. Бөтәһенә лә һәм барыһына ла...”\nОсрашыуҙа бер төркөм студент Рәми Ғарипов ижадының иң аҫыл өлгөләрен яттан уҡып ишеттерҙе, ә факультетыбыҙ деканы Луиза Хәмзә ҡыҙы Сәмситова Гөлнар Рәми ҡыҙына ҡыҙыҡлы әңгәмә өсөн оло рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.\n“Башҡорт халҡы йәшәгәндә Рәми Ғарипов та йәшәйәсәк”, – тине Гөлнар Рәми ҡыҙы. Иң тәү сиратта, шағирҙың “күҙем ҡаралары” тип ҡәҙерләгән балалары, ейән-ейәнсәрҙәре уны ҙурлап йәшәгәндә, шундай йәнле осрашыуҙарҙа Рәми Ғарипов хаҡында йылы хәтирәләре менән уртаҡлашҡанда, әлбиттә, бөйөк шәхесебеҙҙең рухы мәңге үлемһеҙ булып ҡалыр.


Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә Башҡортостанға федераль субсидиялар күләме 1 миллиард һумдан артты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә Башҡортостанға федераль субсидиялар күләме 1 миллиард һумдан артты\n12:47, 9 сентября 2014 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 9 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\n«Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү» ярҙамсы программаны тормошҡа ашырыуға Башҡортостанға федераль субсидиялар күләме 410 миллиондан 1 миллиард 146 миллион һумға тиклем арттырылған. Рәсәй Хөкүмәте «Иҡтисади үҫеш һәм инновацион иҡтисад» дәүләт программаһы сиктәрендә төбәктәргә субсидиялар бүлеүҙә үҙгәрештәрҙе раҫланы. 2014 йылда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамы 20 миллиард һумдан ашыу ҡаралған.\nМартта министрҙар кабинеты Рәсәй Федерацияһында теркәлгән бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының төбәк территорияһында теркәлгән һаны менән сағыштырма ауырлығына ярашлы 18 миллиард һум самаһы бүлгән.\nЯңы документ бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамын күрһәтеү буйынса сараларҙы финанслауға Федерация субъекттарының конкурс заявкаларын ҡарау һөҙөмтәләре буйынса субсидиялар бүлеүҙә үҙгәрештәрҙе раҫлай.\nБынан тыш, монопрофилле муниципаль берәмектәрҙә халыҡ мәшғүллегенә булышлыҡ итеү буйынса сараларға алынмай ҡалған субсидияларҙы беренсе тәртиптә бүлеү ҡаралған.\nРаҫланған субсидиялар Федерацияның 82 субъекты араһында бүленгән.\nҠабул ителгән ҡарар бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына ярҙам итеүсе төбәк программаларының капиталлаштырыуын, финанс ярҙам күрһәтеләсәк ойошмаларҙың һанын арттырға йоғонто яһаясаҡ. Атап әйткәндә, уға крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары ингән.\nТеги: федераль субсидиялар


Башҡорттар Ҡариҙелһеҙ ҡалды\nРеспублика хөкүмәте ҡарамағындағы терминология комиссияһы сираттағы ултырышында Ҡариҙелме, Өфө йылғаһымы тип бәхәсләште.\nБыл һорау Башҡортостанда йәштәр өсөн сығып килгән, милли темаларҙы ҡыйыу ғына күтәргән «Йәшлек» гәзитендә донъя күргән мәҡәләнән һуң күтәрелгәйне.\nУнда 2 йыл элек Арыҫланов атлы әфәнде Өфөмө, «Ҡариҙелме» тигән мәҡәлә баҫтырҙы. Ошо мәҡәлә авторы Ағиҙелдең ҡушылдығы булған, урыҫтар Уфимка, башҡорттар Ҡариҙел тип йөрөткән йылғаны башҡортса Өфө тип йөрөтөргә саҡыра.\nВетеран, элекке географ раҫлауынса, Башҡортостандың 20 быуат баштарындағы картаһында һәм тарихи китаптарҙа Уфимка башҡорт телендә Өфө тип билдәләнгән. 30-сы йылдарҙан иһә уны Ҡариҙел тип атай башлағандар, был төптө дөрөҫ түгел ти автор. Үҙ сығанаҡтарына һылтанып ул Өфө йылғаһының исеме Өфө төшөнсәһе башҡорттарҙың ӨПӘЙ ҡәбиләһенән килеп сыҡҡан тип фаразлай.\nХәҙер терминология комиссияһы ҡариҙелде башҡортса Өфө йылғаһы тип атарға ҡарар итте. Башҡорт халҡының легендаларында Ҡариҙел тип йөрөтөлгән йылға шулай итеп әллә Өпәй, әллә Өфө, әллә Уфимка булып китәсәк.


Мал ҡарауһыҙ ҡалдырылырға тейеш түгел » "Урал" гәзите\n- Бәлки, берәйһен үпкәләткәнмендер ҙә, ул атымды урлап, минән үс алырға булғандыр, - тигән уй килә Ҡаһарман ауылы кешеһенә. Ул әллә нисә көн юғалған малын эҙләй. Хужалығындағы өс аттың икеһе генә әйләнеп ҡайтҡан. Тирә-яҡты ентекләп байҡап сығыуы ла бушҡа ғына - ат һыуға төшкәндәй юҡ була. Үҙе ҡайтырына ла өмөт юҡ. Шул ваҡытта хужаға ярҙамға полицияның участка уполномоченныйы Сергей Уральский ҙа ҡушыла. Бергәләп мал йөрөгән урындарҙы тағы ла бер ҡабат тикшереп сығалар. Ауыл кешеләренән һораша башлағас, былар юғалған малдың эҙенә төшә. Ауылдан алыҫ түгел урында ҡарғалар өймәкләшеп йөрөүен күрәләр.\nШул урында аттың айыу тарафынан йыртҡысланған кәүҙәһе генә ятып ҡалған була.\n- Тирә-яҡта тайыш табандың эҙҙәре бик күп ине. Күрәһең, урманда туҡланырға бер ни юҡ. Шуға ла ауылға яҡын килеп, атты йыҡҡандыр, - тип белдерҙе Сергей Уральский.\nПолиция хеҙмәткәрҙәре Түбәнге Әүжән ауылында юғалған атты табырға ярҙам итте.\nХужаһының бәхетенә күрә, мал әллә ни алыҫ китмәгән. Урындағы көтөүселәр менән әңгәмәләшкәндә аттың Сухов Ключ тигән урындағы көтөүгә ҡушылған булыуын асыҡлай хоҡуҡ хеҙмәткәрҙәре.\nХәҙер хужа малдарынан күҙ уңынан ебәрмәй.\nАзапкино яланынан 16 баш быҙауҙың юғалыуы хаҡында Боғанаҡ ауылынан хәбәр иттеләр.\nБиш айҙан алып йәш ярымға тиклемге быҙауҙар төнгөгә ялан кәртәгә ябылған һәм ялланған кѳтѳүсе ҡарамағына ҡалдырылған. Иртәнсәк быҙауҙарын тикшерергә килгән ирҙе буш кәртә ҡаршы ала. Спиртлы эсемлек менән мауығыусы малсынан да елдәр иҫкән. Был факт буйынса полиция хеҙмәткәрҙәре бер нисә эҙләү төркөмѳ ойоштора. Уларға Боғанаҡ ауылы кешеләре лә ҡушыла. Ниһайәт, быҙауҙар Сосновка ауылы янында теүәл килеш табыла һәм хужаларына ҡайтарыла.\nҠала һәм район территорияһында 3 июлдән “Мал-тыуар” операцияһының икенсе этабы старт алды. Сараға ярашлы, полиция хеҙмәткәрҙәре мал менән бәйле хоҡуҡ боҙоу осраҡтарын иҫкәртеү, енәйәтселәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырыу буйынса эш алып барасаҡ.


Ҡайһы прививканы ҡасан яһтырға | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҠайһы прививканы ҡасан яһтырға\n15 сентября 2021 — 12:58 ГТРК «Башкортостан»\nШәхси сәләмәтлекте көнэлгәре хәстәрләгәндә вакцинаны яһатыу ҡағиҙәләрен белеү мотлаҡ. Көҙөн көнүҙәк вакциналарҙы яһатыу ваҡыты тураһында СПИД һәм йоғошло сирҙәрҙе иҫкәртеү һәм улар менән көрәш буйынса Республика үҙәге баш табибы Рафаэль Яппаров Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә белдерҙе. Муниципалитет именлеге һәм тотороҡло эшмәкәрлегенең төп нигеҙе – көтөлмәгән хәлдәрҙе иҫкәртеү. Был йәһәттән тәү сиратта халыҡ сәләмәтлеге хәстәрләнә. Хакимиәт башлығы вазифаһын башҡарыусы Марат Ғәйфуллин оператив кәңәшмәне асып ял көнө үткән Халыҡ-ара марафонды хәтергә төшөрөргә тәҡдим итә. Йүгереү буйынса донъя кимәлендәге акцияға 18 дәүләттең 200-ҙән ашыу ҡалаһы ҡушылған, Өфөлә иһә марафонда дүрт меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. Сәләмәт йәшәү рәүешен күмәк спорт саралары ғына түгел, ә күмәк вакцинация ла таныта. Башҡортостан буйынса баш санитар табип урынбаҫары Галина Пермина бөгөнгә республика халҡының 50 проценты коронавирус инфекцияһынан вакцина яһатҡан, тип белдерҙе. Был сир буйынса көндәлек күрһәткестәр менән бер рәттән төбәктә киҫкен респиратор ауырыуҙар иҫәбе арта. Медицина учреждениеларында грипптан прививка яһатыу башланды. Бөгөнгә был вакцинаны 118 мең кеше һалдырған. Сәләмәтлекте көнэлгәре хәстәрләү яҡшы, әммә прививкаларҙы дөрөҫ аралаштырыу мөһим. Гриппҡа ҡаршы вакцинаны коронавирустан прививка менән бергә яһатырға ярамай. Табип-инфекционист Рафаэль Яппаров пациенттарҙы тәүҙә коронавирустан прививканың ике компонентын да алырға, билдәле арауыҡтан һуң ғына киҙеүҙе иҫкәртеүсе вакцинаны ҡуйҙырырға өндәй. Бына уныһын пневмококка ҡаршы вакцина менән бер юлы яһатырға мөмкин, тине табип. Оператив кәңәшмәлә артабан һүҙ Зинино-Нагаево йүнәлешендә М5 — Урал трассаһы менән киҫелештә юл үткәргес төҙөлөшө тураһында барҙы. Әле был биләмәлә сиҙәм ҡатламы һыҙырыла, ҡоролма өсөн кәрәкле материалдар килтерелә башлаған. Өфө хакимиәтенең юл һәм яһалма ҡоролмалар төҙөү һәм ремонтлау идаралығы етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Константин Паппе был транспорт киҫелеше ҙур күләмле эш талап итә, тип белдерҙе. Юл арауығының дөйөм оҙонлоғо 1850 метр, 106 метры тимер юлы өҫтөнән һалынасаҡ. Яңы юлды төҙөгәндә байтак инженер ҡоролмаларын күсереп урынлаштырырға тура киләсәк. Юл киҫелешен файҙаланыуға тапшырыу 24 айҙан, 2023 йылдың өсөнсө сирегендә көтөлә. Юл һәм яһалма ҡоролмалар төҙөү һәм ремонтлау идаралығы вәкиленә хакимиәт исеменә Инцидент-Менеджмент селтәре аша алынған һорауҙарға ла яуап бирергә тура килде. Минһажев һәм Чернышевский урамдарында ямғыр һыуын ағыҙыу ҡойоларының эше ошо биләмәлә юл төҙөкләндерелеп бөткәс тә яйға һалынсаҡ, тине Константин Паппе. Оператив кәңәшмәлә тикшерелгән мәсьәләнең бөгөнгә иң мөһиме иһә – йорттарға йылы биреү. Башҡала ҡышҡа әҙерлек паспортын 15 сентябрҙә тапшырырға ниәтләй. Тәүҙә социаль объекттар йылытыла башлай, артабан йылы күп фатирлы йорттарға һәм башҡа ойошмаларға биреләсәк.


Башҡорт дәүләт университетында һөнәри йүнәлеш буйынса тест үтергә мөмкин // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт дәүләт университетында һөнәри йүнәлеш буйынса тест үтергә мөмкин\n9:27, 18 апреля 2013 Йәмғиәт\nБашҡорт дәүләт университеты «Һөнәри йүнәлеш биреү» методикаһы буйынса тест үткәрә. Унда 8-11 класс уҡыусылары, беренсе-икенсе курс студенттары, юғары уҡыу йортон тамамлаусылар һәм 30 йәшкә тиклемге белгестәр ҡатнаша ала. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса белгестәр консультация бирәсәк, тип хәбәр иттеләр юғары уҡыу йортоноң матбуғат үҙәгенән.\nБындай сара мәктәп уҡыусыларына һәм студенттарға уҡыу йортон, факультетты, белгеслекте дөрөҫ һайларға мөмкинлек бирәсәк, тип иҫәпләй ойоштороусылар. Йәштәргә үҙ һәләттәреңде үҫтереү, көслө яҡтарыңды асыҡлау тураһында һөйләйәсәктәр.\nЮғары уҡыу йортон тамамлаусыларға һәм йәш белгестәргә карьера төҙөү, профессиональ йәһәттән үҫешеү өсөн кәрәк булған һәләттәрҙе асыҡлау һәм үҫтереү тураһында һөйләйәсәктәр. Тест үтеү өсөн 1-1,5 сәғәт кәрәк, һөнәри консультация 30 минут дауам итә. Хаҡы – 300 һум.\nТест үтеү өсөн (347) 273-67-08 телефоны буйынса йәки Юғары уҡыу йортон тамамлаусыларҙы эшкә урынлаштырыуға булышлыҡ итеү үҙәгендә (БДУ-ның төп корпусы, 21-се бүлмә) алдан яҙылыу мотлаҡ.\nТеги: мәғариф,юғары уҡыу йорттары,һөнәри йүнәлеш


«Йөрәктән сыҡҡан - йөрәккә еткән » музыкаль - әҙәби кисә - 16 Мая 2016 - Хайбуллинская библиотечная система\n«6+» Понедельник, 19.03.2018, 15:37\nГлавная » 2016 » Май » 16 » «Йөрәктән сыҡҡан - йөрәккә еткән » музыкаль - әҙәби кисә\n«Йөрәктән сыҡҡан - йөрәккә еткән » музыкаль - әҙәби кисә\nИҫәнгилде ауылы элек - электән бағымсылар төйәге булыуы менән дан тотҡан. Ауылды уратып алған хозур тәбиғәт: Ташкүл, Аҡҡош күле ,Йомортҡалы күле ,Зәм-зәм шишмәһе, Буранбай үҙәге, Ҡара ҡабаҡ буйы быға сәбәпсе түгел микән ?\nБағымсы, быуын ултыртыусы Байгильдина Нурия инәйебеҙҙе районда ғына түгел, республикала ла белделәр, хөрмәт иттеләр. Ҡулдарының име бар тейҙәр ине уның хаҡында. Шөкөр, данлыҡлы Нурия инәйебеҙҙең изге эшен ҡыҙы Маһира ,ейәнсәрҙәре Миңһылыу һәм Нәсимә дауам итә. Ә инде өшкөрөү, күҙ тейеүҙән ярҙам итеү, бетеү яҙып биреү буйынса Мәғүҙә Мостафа ҡыҙы Иҫәнгилдинаға мөрәжәғәт итәләр.\n«Һүҙҙәре лә йәнгә дауа» - тип һоҡланыуҙарын, хөрмәт итеүҙәрен йәшермәйҙәр ауыл халҡы. Күптән түгел Иҫәнгилде ауылы мәҙәниәт йортонда үткән «Йөрәктән сыҡҡан - йөрәккә еткән» семле матур кисә, Иҫәнгилде ауылы бағымсыларына арналды ла инде. Ә төп сәбәпсеһе йәш яҙыусы, шәғирә сығышы менән Баймак районы Йәньегет ауылы ҡыҙы, Рәзилә Ишбулды ҡыҙы Ырыҫҡужина булды. Яҙыусынын күптән түгел «Күк йөҙөндәй зәңгәр күҙҙәр» китабы донья күрҙе. Был китапҡа ингән «Изге фатихалар алып» исемле хикәйәһендә, яҙыусы Иҫәнгилде ауылы тарихын, хозур тәбиғәтен, изге күңелле халҡын һәм ауылыбыҙҙың данлыҡлы бағымсыларын һүрәтләгән. Уҡымлы, һутлы һүҙҙәр менән яҙылған был әҫәр, һәр беребеҙҙең өйөндә урын алырға лайыҡ.\nСәхнә атур биҙәлгән. «Йөрәктән сыҡҡан - йөрәккә еткән» исемле китап күргәҙмәһе ойошторолған. Килгән ҡунаҡтарҙы ағинәйҙәр күңелле таҡмаҡтар менән ҡаршы алдылар. Ҙур алҡыштар менән сәхнә түренә Иҫәнгилде ауылы бағымсыһы Иҫәнгилдина Мәғүҙә Мостафа ҡыҙы саҡырыла. Тыйнаҡ ҡына йылмайып, бер аҙ уңайһыҙланып Мәғүҙә инәй сәхнәгә күтәрелде. Һүҙ Мәғүҙә инәйгә бирелә.\n«Бала сағымдан дин юлы күңелемә бирелде, доғалар өйрәндем, аяттар ятланым, яйлап өшкөрә башланым. Барыһында ҡарарға, ҡулдан килгәнсә ярҙам итергә тырышам, берәүҙелә кире бормайым,» - тине Мәғүҙә инәй ихлас йылмайып. Әйе Мәғүҙә инәйҙең яғымлы карашы, һәр һүҙе тылсым кеүек сирхауҙарҙы дауалай, күңеле китеккә аҡыллы кәңәшен биреп ҡыуандыра.\nБыл һүҙҙәр авторы Рәзилә Ырыҫҡужинаны ла сәхнә түренә алҡыштарға күмеп ҡаршы алды тамашасылар. Йәш яҙыусы үҙе менән таныштырып үтте. БДУ - ның Журналистика бүлеген уңышлы тамамлай, 2002 йылдан Башҡортостан һәм Рәсәй Журналистар Союзы ағзаһы.\n2011 йылда З. Биишева исемендәге Китап нәшриәтендә «Эй әттәгенәһе!» исемле тәүге китабы донья күрһә, 2012 йылда үҙнәшер менән «Минән һеҙгә ней кәрәк» юмористик хикәйәләр йыйынтығы сыға.\n2015 йылда «Күк йөҙөндәй зәңгәр күҙҙәр» повесы Башҡортостан Башлығы Грантының дәртләндереү призына лайыҡ була.\nКүңелле һәм фәһемле аралашыу дауам итте. Иҫәнгилде ауылына нисек тәүге тапҡыр аяҡ баҫыуын, ауылдың бай тарихы менән танышыуын, бағымсылар; Мәғүҙә инәй, Маһира апай, Нәсимә һылыу менән яҡындан аралашкандан һуң китап яҙыу теләге тыуыуын бәйән итте, Иҫәнгилде ауылының бай тарихына күҙ һалып, китап тураһында фекер алышып, залдан бирелгән һорауҙарға яуап бирҙе шәғирә.\nКисәне Гөлсәсәк Аҡылова һәм Зөһрә Йыһаншина йәнле итеп алып барҙылар. Артабан кисәне ауылыбыҙҙың һандуғасы Гөлфиә Хәләфетдинова башкарыуында Рәзилә Ырыҫҡужина һүҙҙәренә ,Азат Искужин көйөнә яҙылған йырҙар дауам итте. Ҡунаҡтарҙы тәбрикләп сәсәниә Сафия Хәләфетдинова мөнәжәт, «Дарман» фольклор коллективы, Гөлсәсәк Аҡылова, Нәсимә Шайморатова йырҙар менән сығыш яһанылар.\nҮҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры Сынбулатова Аксана Хәлим ҡыҙы үҙенең сығышында яҙыусы Рәзилә Ишбулды ҡыҙына рәхмәт һүҙҙәрен әйтеп, ижади уңыштар, яңынан - яңы әҫәрҙәр яҙыуын теләне.\nРәзилә Ишбулды ҡыҙы барыһынала ихлас рәхмәт әйтеп, автографтар таратты. Кисә тамамланғандан һуң да тамашасылар таралырға ашыҡманылар, күңелле әңгәмә дауам итте. Шағирәне уратып алып ҡыҙыҡһынған һорауҙарын бирҙеләр, бергә фото төштөләр. Шиғыр китабы сығыуын һоранылар. Тамашасылар, күренекле шағирә Рәзилә Ырыҫкужина менән таныштырып, матур кисә ойошторғаны өсөн, Гөлфиә Ҡыямитдин ҡыҙы Хәләфетдиноваға, айырыуса ҙур рәхмәт белдерә. Бындай осрашыуҙар тағы булып торор тигән теләктәрҙә ҡалабыҙ.\nПросмотров: 324 | Добавил: hra300998 | Рейтинг: 0.0/0


Атай-әсәйҙәребеҙ, уҡытыусыларыбыҙ менән Ҡырғыҙ-Миәкәләге мәҙәниәт йортонда Мостай Кәримдең «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өс таған» әҫәрҙәре буйынса Милли йәштәр театры артистары тарафынан ҡуйылған спектакль ҡараныҡ.\nТамашасыларҙың күбеһе мәктәп уҡыусылары ине. Мостай Кәрим әҫәрҙәрен яратып уҡығайныҡ, спектаклендә лә булып, күңелдәргә шатлыҡ тулды. Артистар араһында яҡташыбыҙ Венер Камаловтың да булыуы беҙҙә ғорурлыҡ тойғоһо уятты. Геройҙар менән көлөштөк, ҡыуаныштыҡ, хатта илап та алдыҡ. Бик килештереп, оҫта уйнанылар, онотолмаҫ хәтирәләр алып ҡайттыҡ.\nТеатр йылында үҙебеҙҙең матур ҙа, һоҡланғыс та телебеҙҙә бындай тамаша ҡарауы – оло кинәнес. Артистар менән күмәкләшеп иҫтәлеккә фотоға ла төштөк.\nРәхмәт һеҙгә, ағай һәм апайҙар, ижади уңыштар теләйбеҙ!\nНаҙгөл ЯНЫШЕВА, IV синыф уҡыусыһы.


Һеҙҙә нисектер, байрамдар харап шәп үтә беҙҙең коллективта. Айырыуса юбилейҙар. Хеҙмәттәштәребеҙгә иң бәхетле көнөндә бүләкте лә, йылы һүҙҙе лә йәлләмәйбеҙ. Быйыл ғына өс кешенең алтын юбилейын гөрләттек. Иң тәүҙә директорыбыҙ Азат Ғәбиҙулла улы илле йәшен тултырҙы. Үҙегеҙ беләһегеҙ, әкәй-шөкәй дата түгел. Шуға ла байрамға зыҡ ҡубып, етәксебеҙҙең иҫендә мәңге ҡалырҙай итеп әҙерләндек. Алдан сценарий яҙҙыҡ, ҡырҡмаһа ҡырҡ тапҡыр тигәндәй, репетиция үткәрҙек.\nТәғәйен көн килеп еткәс, эшкә ир-ат ялтлап торған костюмдарҙа, ҡатын-ҡыҙ ханбикәләр кейә торған ярым-шәрә күлдәктәрҙә, ҡулыбыҙға шарҙар тотоп, ихатанан етәксебеҙҙең ишеге алдына тиклем теҙелеп баҫтыҡ. Юбилярыбыҙ күренеү менән тирә-йүнгә дәртле музыка тауышы һибелде, ә беҙ ҡаршыһына йүгереп барып, уны сәскәләр гөлләмәһенә күмдек.\n– Юбилейығыҙ менән ҡотлайбыҙ!\n– Һеҙ – иң шәп етәксе! Һеҙҙең менән эшләүе шул тиклем рәхәт!\n– Таҙалыҡ, бәхет теләйбеҙ!\nШул саҡ директорыбыҙҙың ҡыуанғанын күрһәгеҙ ине!\nНимә бүләк иттегеҙ, тиһеңме? Яҡшы телевизор! Директор һынлы директор кешегә йыйын юҡ-бар биреп булмай бит. Дөрөҫ, әҙерәк кеҫәгә бәрҙе инде. Шулай ҙа дөрөҫ эшләнек, отолманыҡ тип уйлайым. Күңеле ирәбеләнеп киткән хужабыҙ ул айҙа премияны ҡутарғансы яҙҙы.\nБынан һуң әҙерәк кенә хәл алырға өлгөрмәнек, баш бухгалтерыбыҙ Айгизә Мансуровнаның юбилейы килеп терәлде. Уныҡын да директорҙыҡынан кәм уҙғарманыҡ. Почти бер үк статустағы кешеләр бит. Тамаша алдан әҙерләнгән сценарийҙан да шәберәк килеп сыҡты. Уға ла матур-матур теләктәребеҙҙе әйтә-әйтә бүләктәребеҙҙе тапшырҙыҡ. Мин беләгенә алтын сәғәт таҡтым, Сабир нәҙек оҙон бармаҡтарына алтын балдаҡ кейҙерҙе, Рәфис муйынына алтын сылбыр элде. Ни хәл итәһең, быныһында ла кеҫә яғы әҙерәк йоҡарҙы. Шулай ҙа үкенескә түгел, ахыры, берәй нәмәне аңлатыуын һорап инһәң, мәңге һытыҡ йөҙлө бухгалтерыбыҙҙың йөҙө кешесә була башланы, хатта ошо көндәрҙә үк теүәл берәүгә разрядымды күтәрергә вәғәҙә бирҙе.\nӨсөнсөгөҙ кем булды тиһеңме ул? Өсөнсөһөмө?.. Ә уныһы ла бар ине шул. Ҡара әле, ерле иҫемдән сыҡҡан. Теге аҙнала ғына ҡотлаған һымаҡ инек үҙен. Хәҙер әйтәм, теге ней, кем булды әле ул?! Ә-ә-ә-ә, иҫемә төштө, төштө. Теге өйрәк кеүек туйтанлап саҡ атлап йөрөгән йыйыштырыусы Тәғзимә бит әле. Ваҡыт яғы бик-бик тығыҙ булыуға ҡарамаҫтан, уны ла шартына килтереп, шәп бүләкләнек. Дөрөҫ, саҡ ҡына һуңлабыраҡ, ҡабалан-ҡарһаланыбыраҡ килеп сыҡты инде. Шулай ҙа нисауа ғына булды. Открыткаға үҙенә Хоҙайҙан ике ғүмер, сәләмәт булыуын, балаларының ҡыуанысын күреп йәшәүен теләп, ҡотлау һүҙҙәрен теҙҙек, мин хатта дүртенсе класта үҙем яҙған дүрт юллыҡ шиғырымды ла уҡыным. Ну, шәп, көтөлгәндән дә шәп килеп сыҡты. Апайыбыҙ, ошо йәшкә етеп, бындай ҙа дәү кешенән тәүге дәү бүләк алыуым, тип эй ҡыуанды, эй шатланды. Тулҡынланыуынан хатта күҙҙәренән йәштәр килеп сыҡты.\nБына шулай юбилейҙар яман шәп үтә беҙҙә. Һәр береһенә бүләген дә, йылы һүҙен дә йәлләмәйбеҙ.


Эшҡыуарлыҡ рухын кесе йәштән үҫтерергә кәрәк » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Эшҡыуарлыҡ рухын кесе йәштән үҫтерергә кәрәк\nЭшҡыуарлыҡ рухын кесе йәштән үҫтерергә кәрәк 12.12.2017 // Яңылыҡтар\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов “Капитандар — тәүге бизнесым” бөтә Рәсәй уҡыусылар конкурсының белем биреү бизнес-лагерында ҡатнашыусылар менән осрашты.\n— Мине саҡырғанығыҙға бик шатмын. Бер аҙ әҙерләнеп, һеҙ белдергән проекттарҙың темаларын өйрәнеп килдем. Яҙғандарығыҙҙың барыһы ла оҡшаны тиерлек, — тине Рөстәм Хәмитов. — Идеяларығыҙға күҙ һалғас, һатыу, продукттарҙы танытыу, сауҙа селтәрендә урын яулау йәһәтенән ҡайһы бер етешһеҙлектәрҙе, шулай уҡ һеҙҙең ижади кешеләр булыуығыҙҙы, музыка, йыр яҙыу менән шөғөлләнергә теләүегеҙҙе күрҙем. Бер нисә эш, идея хәйриә, һаулыҡ һаҡлау, медицина ярҙамы мәсьәләләренә арналған.\nРеспублика Башлығы әйтеүенсә, тәҡдим ителгән 60 проекттың 10—15-е тормошҡа ашырылһа, яҡшы буласаҡ. Баҙар иҡтисадында ижади ҡараш, эшҡыуарлыҡ рухы, ныҡышмалылыҡ, идеяларыңды үҫтереү оҫталығы бик мөһим, тип билдәләне ул.\nОсрашыу барышында конкурста ҡатнашыусылар төбәк етәксеһе проекттары һәм тәҡдимдәре менән таныштырҙы. Өфөлә белем биреү бизнес-лагеры “Йәшел сауҡалыҡ” шифаханаһында ойошторолдо. Унда Башҡортостандан һәм Ырымбур өлкәһенән Волга буйы федераль округындағы төп этапта яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшкән 60 финалсы ҡатнашты.


Әзербайжан яҙыусыһы Эльчиндың «Яҡты төштәр» хикәйәләр китабын төрөк теленә ауҙарғаны һәм башҡа тәржемәләре өсөн төрөк яҙыусыһы Имдат Авшар шундай уҡ бүләккә лайыҡ тип табылған.\nТатар яҙыусыһы Аяз Ғиләжевтың «Өс аршын ер» романын төрөк теленә тәржемә иткән Фәтих Ҡотло ла премия лауреаты тип билдәләнгән.\nХакасиянан Тимур Дәүләтовтың фәнни тәржемәләре иң яҡшыһы тип табылған. Профессор, доктор Рамиз Аскериҙың тәржемәләләре лә – ошо мәртәбәле премия лауреаты. Төркиәләге «Ауаз» телеканалы – ошо бүләк эйәһе.\nОшондай мәртәбәле премияға лайыҡлылар араһында беҙҙең баҫмабыҙҙың да аталыуы айырыуса һөйөнөслө, көтөлмәгән шатлыҡ булды!\nҺәр һанында дуҫлыҡты, әҙәби бәйләнештәрҙе нығытыуға арнап әҫәрҙәр баҫтырған, ҡәрҙәш яҙыусыларҙың ижады менән таныштыра барған, үҙе лә тәржемә ителәсәк әҫәрҙәрҙе һайлап алыу критерийына әйләнгән «Ағиҙел» журналының төрки донъяһында «Йыл журналы» тип билдәләнеүе – төрки донъяһы журналдары вәкилдәре саҡырылған йыйылыштарҙа ҡатнашыу ғына түгел, йыл әйләнәһенә алып барылған эште күреү, баһалау, тип тә аңларға кәрәк.\nПремия быйыл Ҡаҙағстандың Астана ҡалаһында үтәсәк V Төрки донъяһы әҙәбиәт журналдары конгресында тапшырыласаҡ.\nБашҡорт дәүләт универститетында «Күп милләтле Рәсәй киңлегендә Аксаковтар ғаиләһе миҫалында рус мәҙәниәтенең һәм әҙәбиәтенең тотҡан урыны» тигән Бөтә Рәсәй конференцияһы булып уҙҙы. Сара Сергей Аксаковтың тыуыуына 220 йыл тулыу һәм Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы айҡанлы ойошторолғайны. БДУ профессоры Сергей Семенов «Рәсәйҙең күп милләтлелеге, уның мәғәнәһе һәм әһәмиәтенең асылы: Аксаковтар күҙлегенән» тигән ҙур доклад менән сығыш яһаны.\nКонференцияла Мәскәү ҡунаҡтары: Рәсәй философия йәмғиәтенең беренсе вице-президенты, философия фәндәре докторы, профессор Александр Чумаков, М. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты профессоры, философия фәндәре докторы Михаил Маслин, РФ-ның Президент янындағы дәүләт хеҙмәте һәм халыҡ хужалығы академияһы профессоры Хәлил Барлыбаев, шулай уҡ Рәсәй өлкәләренән байтаҡ вәкил ҡатнашты.\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Рафаил Зинуровтың шәхси күргәҙмәһе булып үтте.\nТөрлө милләт вәкилдәренә арналған «Онотолған геройҙар» экспозицияһы авторҙың егермеләгән ижад өлгөһөн үҙ эсенә йыйған. Скульптуралар араһында башҡорт ханы Ҡараһаҡал да, ҡурҡыу белмәҫ Понтиак, Әрмәнстандың батшаһы Тиран Аршакуни һ.б. бар. Күргәҙмә Рафаил Зинуровтың Әрмәнстан тарихын шиғри юлдар ярҙамында бәйән иткән «Әрмәнстан – меңйыллыҡтар юлы» китабының презентацияһы менән тап килде.\nАвторҙың өс скульптураһы нигеҙендә һәйкәлдәр ҡойолған: Кинйә Арыҫлановҡа (Көйөргәҙе районы Кинйә ауылында), Ҡаранай Моратовҡа (Стәрлебашта), Зәки Вәлидигә (Ишембайҙа ошо арала ҡуйыласаҡ). Юридик фәндәре докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған юрисы, РФ һәм БР Яҙыусылар, Рәссамдар, Журналистар союздары ағзаһы, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Рафаил Зиннуровҡа БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев китаптың исем туйы һәм күргәҙмә асылыу айҡанлы ҡотлау ебәрҙе. Уны шулай уҡ президент аппараты, республиканың ижади союздары, министрлыҡтар вәкилдәре, хеҙмәттәштәре, коллегалары тәбрикләне.\nБашҡорт дәүләт универститетының «Шоңҡар» әҙәби ижад берекмәһе ойошторолоуға 77 йыл тулды. Ошо үҙенсәлекле юбилей (ике «7») айҡанлы, вуздың ҙур залында ижади осрашыу үткәрелде. Ул бик ҡыҙыҡлы уйланылған: ижадсылар дүрт төркөмгә бүленеп сығыш яһаны.\nТәүҙә сәхнәгә өлкән быуын әҙиптәре сыҡты. Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай, Рәшит Шәкүр, Гөлфиә Юнысова, Ирек Кинйәбулатовтарҙың иҫтәлектәре, шиғырҙары сағыу яңғыраны. Алып барыусы Ирек Кинйәбулатов ҡорҙаштарын сәхнәгә шаян эпиграммалар менән саҡырҙы.\nУларҙан һуң килгән быуын – етмешенсе йылдар шоңҡарсыларының алып барыусыһы Рәмил Йәнбәк бер-бер артлы Зөһрә Ҡотлогилдина, Сабир Шәрипов, Таңсулпан Ғарипова, Рәсимә Ураҡсина, Тамара Искәндәриә, Гөлсирә Ғайсарова-Ғиззәтуллина, Ринат Камалға һүҙ бирҙе.\nТәнзилә Дәүләтбирҙина етәкселегендә сәхнәгә күтәрелгән төркөмдәге Фәрзәнә Аҡбулатова, Гөлназ Ҡотоева, Мөнир Ҡунафиндың сығыштары ла ихлас алҡыштарға күмелде. Дүртенсе төркөм – «Шоңҡар»ҙың хәҙерге ағзалары. Улар араһында өмөтлө йәш ижадсылар байтаҡ. Зарина Бағышаева менән Урания Вахитова ана шундайҙарҙан.\nӘҙәби ижад берекмәһе етәксеһе, филология фәндәре докторы Зәйтүнә Шәрипованың хеҙмәте киләсәккә ҙур өмөттәр уята.\nСтәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театрының ҙур сәхнәһендә «Аҡ ҡар балҡышы» тип исемләнгән шиғыр һәм йыр байрамы булып уҙҙы. Уны БР Яҙыусылар союзының урындағы ойошмаһы менән ҡала хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге ойошторғайны.\nБайрамды инеш һүҙ менән Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Хәмит Ирғәлин асты. Артабан шағирҙар Рәмил Йәнбәк (Өфө), Земфира Муллағәлиева, Рәсим Шәфи-Рәхмәт, Вера Витека, Андрей Ефремов, Римма Ғәлимова, Эльмира Сәсәнбаева, Рита Фәтҡуллина (бөтәһе лә Стәрлетамаҡ), шулай уҡ Мөҙәрис Багаев менән Сибәғәт Рахманғолов (Ишембай), Тимер Ниәтшин менән менән Рәзилә Ҡотлогилдина (Мәләүез) сығыш яһаны. Үҙешмәкәр сәнғәт оҫталарының концерт номерҙары ла байрамға йәм өҫтәне.\nМәләүез ҡала китапханаһында йыр - моң оҙатыуында прозаик Сәлмән Яҡуповтың юбилей кисәһе уҙҙы. Юбилярҙы «Ағиҙел» журналы исеменән шағир Фәнил Күзбәков, ҡәләмдәштәре Тимер Ниәтшин, Мәрйәм Күсмәева, Юнир Кинйәбаев, «Мәләүез таңдары» әҙәби берекмәһе ағзалары, урындағы ойошмалар исеменән Ю.Ғ. Аҙнағолов һ.б. ҡотланы, ихлас теләктәрен еткерҙе.\nИшембай ҡалаһының 11-се (директоры Н.В. Михеева), Этҡол ауылының дөйөм урта белем биреү (директоры Д.С. Баһауетдинов) мәктәптәрендә шағир, әҙәби тәнҡитсе Фәнил Күзбәков уҡытыусылар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, юғары синыф уҡыусылары менән осрашыуҙар үткәрҙе. Әңгәмәләр «Ағиҙел»гә яҙылыу, әҙәбиәт, туған телде уҡытыу проблемаларына арналды.\nШағирҙар Мөхәммәт Закиров менән Рәмил Йәнбәк Асҡын, Ҡариҙел райондарында ижади осрашыуҙар үткәреп ҡайтты. Асҡындағы 1-се, 2-се мәктәптәрҙә, 96-сы һөнәрселек училищеһында, Кубияҙ ауылында улар уҡыусылар һәм уҡытыусылар алдында шиғырҙар уҡыны, һорауҙарға яуап бирҙе, «Ағиҙел» журналы хаҡында һөйләне, уға әүҙем яҙылырға саҡырҙы.\nҠариҙел районы үҙәгендәге 2-се мәктәптә, Хәлил, Иҫке Аҡбүләк ауылдарында ла әҙиптәрҙең сығышы ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.\nБыл яҡтарҙа «Ағиҙел»дең дуҫтары артасағына шик юҡ.


Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға 2015 йылда килгән граждандар мөрәжәғәттәре тураһында мәғлүмәт\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға 2015 йылдың тәүге ярты йылында килгән граждандар мөрәжәғәттәренә анализ\nМөрәжәғәттәрҙең тематикаһы һәм уларҙың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға килеү динамикаһы\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Секретариаты, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе, уның урынбаҫарҙары, комитеттары рәйестәре, даими нигеҙҙә эшләүсе депутаттар исеменә 2015 йылда граждандарҙан 1 055 яҙма мөрәжәғәт килде. Мөрәжәғәттәрҙең 572-һе – ялыу, 226-һы – ғариза, 158-е – тәҡдим, 99-ы – юллама. 262 мөрәжәғәт Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың рәсми сайты аша, факсҡа һәм электрон адресҡа килде (мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан 24.8 процент), 726 мөрәжәғәт почта аша (мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан 69 процент), 67 мөрәжәғәт граждандарҙы шәхси рәүештә ҡабул итеү аша ҡабул ителде (мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан 6,3 процент).\n1-се һүрәт. 2014 һәм 2015 йылдарҙа граждандарҙан килгән мөрәжәғәттәрҙең төп темаһы (отчет бирелеүсе периодтта мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\nСәнәғәт, агросәнәғәт комплексы, төҙөлөш, транспорт, элемтә, экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу, финанс, хеҙмәт һәм эш хаҡы мәсьәләләрен үҙ эсенә алған иҡтисад блогы буйынса 242 мөрәжәғәт килде (22,9 процент), 2014 йылда – 214 мөрәжәғәт (21,4 процент).\nТорлаҡ, торлаҡ хужалығы һәм коммуналь хеҙмәттәр буйынса мәсьәләләр 301 мөрәжәғәттә күтәрелә, улар ошо периодта ҡаралған мөрәжәғәттәрҙең 28,5 процентын тәшкил итә, 2014 йылда – 187 мөрәжәғәт (18,7 процент). Хоҡуҡ тәртибен һәм именлекте тәьмин итеү мәсьәләләре көндөң үҙәгендә ҡала килә – 186 мөрәжәғәт, йәғни 17,6 процент, 2014 йылда – 164 мөрәжәғәт (16,4 процент).\nСоциаль блок мәсьәләләре – социаль тәьминәт, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф өлкәһе – ошо периодта ҡаралған мөрәжәғәттәрҙең 12,2 процентын тәшкил итә – барлығы 129 мөрәжәғәт, 2014 йылда – 138 мөрәжәғәт (13,8 процент). Дәүләт һәм сәйәсәт мәсьәләләре буйынса барлығы 84 мөрәжәғәт алынды – 7,9 процент, 2014 йылда – 71 мөрәжәғәт (7,1 процент). Фән, мәҙәниәт һәм информатика проблемалары 68 мөрәжәғәттә күтәрелә (6,4 процент), 2014 йылда – 52 мөрәжәғәт (5,2 процент).\nҒариза биреүселәрҙе территорияларға бүлеү һәм уларҙың социаль составы\nОтчет бирелеүсе осор эсендә, ғәҙәттәгесә, мөрәжәғәттәрҙең иң күбе Өфө ҡалаһынан булды – 489 (47,2 процент). Ә 2014 йылдың ошо уҡ осоронда был күрһәткес 460 ине (46 процент).\nМөрәжәғәттәрҙең иң күбе түбәндәге муниципаль берәмектәрҙән килде: Стәрлетамаҡ ҡалаһы – 44 (2014 йылда – 35 мөрәжәғәт), Белорет районы – 21 (27), Өфө районы – 31 (25), Благовещен районы – 27 (10), Мәләүез районы – 21 (21), Бәләбәй районы – 20 (13). Атап үтелгән муниципаль берәмектәрҙән һәм Өфө ҡалаһынан килгән мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һаны барлыҡ мөрәжәғәттәрҙән 62,7 процент тәшкил итте.\nГраждандарҙы ҡабул итеү һәм уларҙың мөрәжәғәттәре буйынса эш\n2015 йылда 82 мөрәжәғәт (барлыҡ мөрәжәғәттәрҙең һанынан 7,8 проценты профессиональ даими нигеҙҙә эшләүсе депутаттар исеменә килгән) контролгә алынды. Улар буйынса ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы яуаптар бирелде һәм аңлатыу эштәре алып барылды.\nДәүләт һәм сәйәсәт\nДәүләт һәм сәйәсәт, вәкиллекле органдарҙың эшмәкәрлеген, граждандар мөрәжәғәттәре менән эш буйынса һорауҙарҙы үҙ эсенә алған был блокка 84 мөрәжәғәт килде (ошо уҡ осорҙағы бөтә мөрәжәғәттәр һанынан 7,9 процент), 2014 йылда – 71 мөрәжәғәт (7,1 процент). Дәүләт һәм сәйәсәт темаһы буйынса – 41 (49 процент), граждандар мөрәжәғәттәре менән эш өлкәһендә – 11 (13 процент), вәкиллекле органдарҙың эшмәкәрлеге темаһына – 32 мөрәжәғәт (38 процент) килде.\n2-се һүрәт. «Дәүләт һәм сәйәсәт» өлкәһендәге мәсьәләләрҙең бүленеше (тема эсендәге мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\nИменлек һәм законлылыҡ\nЮстиция органдары һәм эске эштәр органдары мәсьәләләрен берләштереүсе блокҡа 186 мөрәжәғәт (17,6 процент) килде, 2014 йылда – 164 мөрәжәғәт (16,4 процент). Эске эштәр органдары мәсьәләләре буйынса 11 (5,9 процент), юстиция органдары буйынса 175 (94 процент) мөрәжәғәт алынды.\n3-сө һүрәт. «Именлек һәм законлылыҡ» өлкәһендәге мәсьәләләрҙең бүленеше (тема эсендәге мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\n4-се һүрәт. «Торлаҡ-коммуналь өлкә»ләге мәсьәләләрҙең бүленеше (тема эсендәге мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\nТорлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр мәсьәләләре буйынса хаттар өлөшө бөтә мөрәжәғәттәрҙең һанынан ғәҙәттәгесә күберәк. Торлаҡ мәсьәләләре граждандарҙың 301 мөрәжәғәтендә күтәрелде (28,5 процент).\nТорлаҡ мәсьәләләре 128 мөрәжәғәттә (42,5 процент), торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү проблемалары 103 мөрәжәғәттә (34,2 процент), торлаҡ хужалығына ҡағылыусы мәсьәләләр 70 мөрәжәғәттә (23,2 процент) күтәрелә.\nИҡтисад блогы мәсьәләләре буйынса барлығы 242 мөрәжәғәт (22,9 процент) теркәлде. Сәнәғәт, төҙөлөш, элемтә мәсьәләләрен берләштереүсе проблемалар 60 мөрәжәғәттә (24,8 процент), хужалыҡ эшмәкәрлеге темаһы буйынса барлығы 45 мөрәжәғәт (18,5 процент), экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса 42 мөрәжәғәт (17,3 процент), финанстар өлкәһенә ҡағылыусы мәсьәләләр буйынса 31 мөрәжәғәт (12,8 процент), сауҙа проблемалары хаҡында 15 мөрәжәғәт (6,2 процент), хеҙмәт һәм эш хаҡы хаҡында 26 мөрәжәғәт (10,7 процент), иҡтисади реформаларға бәйле 23 мөрәжәғәт (9,5 процент) килде.\n5-се һүрәт. «Иҡтисад» өлкәһендәге мәсьәләләрҙең бүленеше (тема эсендәге мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\n6-сы һүрәт. «Социаль өлкә»ләге мәсьәләләрҙең бүленеше (тема эсендәге мөрәжәғәттәрҙең дөйөм һанынан проценттарҙа)\nСоциаль тәьминәт, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләрен үҙ эсенә алған социаль өлкә блогы буйынса 129 мөрәжәғәт (12,2 процент) килде. Был күрһәткес 2014 йылдың ошо уҡ осоронда 138 ине (13,8 процент).\nСоциаль тәьмин итеү проблемалары (пенсиялар, пособиялар, социаль ташламалар, ғаилә, инвалидлыҡ һәм башҡалар) 46 мөрәжәғәттә күтәрелде (35,6 процент). Мәғариф темаһы буйынса барлығы 25 мөрәжәғәт килде (19,4 процент).\n58 мөрәжәғәт (44,9 процент) һаулыҡ һаҡлау өлкәһе мәсьәләләренә ҡағыла.


“Аманат” ҡуйҙы ҡанат\n25 Декабрь 2019, 15:11\nИсемем минең Азамат,Алдырамын “Аманат”.Уҡыйым ҡабат-ҡабат,Һин миңә ҡуйҙың ҡанат, - тип әйтәм ғорурланып.\nСөнки яратҡан журналым “Аманат”тың “Йәш хәбәрсе”һе исеменә лайыҡ булдым. Шуныһы ҡыуаныслы: журналдың баш мөхәррире Сәлмән Шәкирйән улы Ярмуллин мәктәбебеҙгә үҙе килеп таныҡлыҡ тапшырҙы.\nУның менән осрашыу бик ҡыҙыҡлы һәм фәһемле үтте. Сәлмән Шәкирйән улы уҡыусыларға үҙенең күстәнәстәрен дә алып килгән ине. Ул һәр беребеҙ менән яҡындан танышып, ихлас аралашты. Уҡыусылар төрлө һорауҙарға яуап биреп бүләктәр алып ҡыуандылар. Үҙенең ябайлығы, ихлас булыуы һәм балаларҙы яратыуы менән Сәлмән ағай беҙгә бик оҡшаны.\nБеҙҙең мәктәптә журналдың яҡын дуҫтары байтаҡ. “Йәш хәбәрсе” исемен 10 синыф уҡыусылары Дәүләтшина Сәлимә һәм Буранбаева Зилиәләр йөрөтә. Бөгөн килеп улар рәтенә баҫыуым минең өсөн оло шатлыҡ. “Күҙ менән ҡаш араһы” фотоконкурсында Мөхәмәтйәнов Илнар, Ғәлин Ғәзим, Вәлиева Ильзира, Салауатова Лилиә һәм Фирүзә, Айытбаева Илүзәләр ихлас ҡатнашып торалар. 7 синыф уҡыусылары Әйүпова Вәсилә һәм Вәлиева Ильзираның журнал биттәрендә байтаҡ шиғырҙары донъя күрҙе. Ҡыҫҡаһы, журнал беҙҙе һәр саҡ яңынан – яңы конкурстар, ярыштар үткәреп, ижадҡа дәртләндереп кенә тора.\nЫсынлап та, “Аманатһыҙ кеше –ҡанатһың” тип юҡҡа әйтмәйҙәр. Был осрашыуҙан һуң, барлыҡ уҡыусыларҙа ла “Аманат”ҡа яҙылырға һәм ғүмер буйы уның менән дуҫ булып ҡалырға тигән теләк тыуҙы. Осрашыу бөтәһенә лә бик оҡшаны.\nӘйҙәгеҙ, дуҫтар, яратҡан журналыбыҙ “Аманат” менән бергә булайыҡ!\nБайназар урта мәктәбе\n"Аманат" журналының йәш хәбәрсеһе


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - йән әрнеүе - 2014 - Мәҡәләләр\n...Урыҫтарҙың сабый балалары ла\nРусса белә, русса һөйләшә, -\nТиеп аптыраған беҙҙә берәү...\n(Рәйес Түләк. "Яныу" поэмаһынан).\n"Киске Өфө" гәзитендә лә, башҡа башҡорт баҫмаларында ла туған тел хаҡында әсенеп яҙылған мәҡәләләр бихисап. Үҙ теленә битараф булмаған авторҙар - минең фекерҙәштәрем. Бигерәк тә "Киске Өфө" һәр һаны һайын тиерлек ошо ғәйәт ҙур проблеманы әүҙем яҡтырта. "Ғәйәт ҙур проблема" тип атауым тиккә түгел, сөнки был - милләтебеҙҙең киләсәген хәл итер мәсьәлә. Бәғзеләр өсөн был, бәлки, үтә мөһим дә түгелдер... Эйе, эйе! Ҡайһы берәүҙәр уны хатта бөтөнләй кәрәкмәгән тема тип иҫәпләй.\nКүптән түгел, яҡын танышымдың ҡыҙын осраттым. Бынамын тигән ике бала үҫтерәләр. Өлкән ҡыҙҙары Рәмилә быйыл уҡырға барырға тейеш.\n- Башҡорт мәктәбенә баралыр ул? - тип һорап ҡуйҙым.\nУнан: "Әлбиттә!"- тигән яуап ишетеремә шикләнмәгәйнем дә. Сөнки Рәмиләнең саф башҡортса һөйләшеп йөрөгәнен беләм бит инде...\n- Юҡ, - тип аптыратты Гөлдәр, - урыҫ синыфына бирергә булдыҡ...\n- Яҡындағы мәктәптә башҡорт синыфы юҡмы әллә?\n-Башҡорт синыфы уҡытыусыһын "слабыйыраҡ", тип әйтәләр. Өҫтәүенә, балабыҙ урыҫ телендә беҙҙән матурыраҡ итеп һөйләшһен, тип тә уйланыҡ...\n-Бына һин үҙең дә, хәләл ефетең дә башҡорт мәктәбен тамамлағанһығыҙ. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, икегеҙ ҙә юғары белемле, яҡшы эштә эшләйһегеҙ...\n- Урыҫса һөйләшкәндә беҙҙең акцент беленә бит барыбер... Етмәһә, оҙаҡламай Өфөгә лә күсеп китергә ниәт бар.\n- Күсһәгеҙ ни, Өфөлә башҡорт мәктәбе бөткәнме ни?\nЯҡынымды үҙемдең фекеремә күндерә алманым барыбер. Ахырҙа уға бына ошо һүҙҙәремде генә еткерә алдым:\n- "Киләсәк быуынымда үҙ телендә һөйләшкән бер кеше лә булмаһын!" тигән берҙән-бер ниәт менән генә башҡорт балаһын урыҫ мәктәбенә уҡырға бирергә була…\n- Рәмилә башҡортса яҡшы һөйләшә лә баһа... - бирешергә теләмәне Гөлдәр, - етмәһә, урыҫ синыфында ла башҡорт теленән дәрестәр индерелә.\n- Бөгөн ул башҡортса һөйләшә, сөнки ул башҡортса уйлай, фекер итә, - тип үҙ һүҙемдән сигенмәй дауам итәм. - Ә иртәгә ул башҡа телдә уйлай башлаясаҡ. Башҡортса уҡыу һәм яҙыу уның өсөн ҡасандыр беҙ аҙнаға бер-ике тапҡыр уҡып, хәҙер бөтөнләйгә онотҡан нимес, йәиһә инглиз теле һымаҡ ҡына булып ҡаласаҡ. Ә инде уларҙың буласаҡ балалары, йәғни һеҙҙең тыуасаҡ ейәндәрегеҙҙең "папа, мама" тип теле асыласағына һәм артабан башҡортса бер һүҙ ҙә белмәйәсәгенә иманым камил. Һуңғы быуындарығыҙ хаҡында әйтеп тә тораһы түгел!..\nҠәҙерле милләттәштәр, тирә-йүнегеҙҙе яҡшылап байҡағыҙ. Мин килтергән ошо миҫал һәр бер өйҙә, һәр бер ғаиләлә тиерлек! Барлыҡ туғандарығыҙға бағығыҙ. Айырыуса ҡала ерендә йәшәгәндәренә... Быуаттар буйы башҡорттарҙы һәр ихтилалдарҙан һуң меңәрләп ҡырғандар, ҡыуып алып киткәндәр, граждандар һуғышы осоронда халҡыбыҙҙың яртыһы тигәндәй һуғыштан, аслыҡтан ҡырылып бөткән, тип тарихсылар яр һала. Тарихсылар, әлбиттә, халҡыбыҙҙың аяныслы хәле тураһында һөйләп, башҡаса быға юл ҡуймаҫҡа, тигәнде иҫкәртергә теләй.\nӘ хәҙер беҙҙе кем "ҡыра"? Кем беҙгә үҙ телебеҙҙә һөйләшергә, үҙ илебеҙҙә башҡорт булып үрсергә юл ҡуймай? Ҡайһы ҡалала башҡорт мәктәбе юҡ? Башҡорт булыуыбыҙ өсөн кем беҙҙе кәмһетә? Ҡәҙерле милләттәштәр, объектив күҙлектән сығып, ысынбарлыҡҡа тура бағып, бөгөн һүҙҙе үҙебеҙҙе үҙебеҙ юҡ итеүгә йөҙ бороуыбыҙ хаҡында ғына алып барырға мөмкин. Эйе, эйе, үҙ иркебеҙ менән үҙебеҙҙе үҙебеҙ юҡ итеүгә йөҙ борғанбыҙ! Хатта ололар әйткәненә ҡолаҡ та һалмай, бәхәсләшә-бәхәсләшә, киләсәк быуындарыбыҙҙы үҙ теленән, башҡортлоҡтан мәхрүм итергә тырышыусыларҙың ифрат та күплеге хаҡында борсолоуым.\nГөлдәр һылыуға һәм шундай йөҙәрләгән (ә, бәлки, меңәрләгән!) яҡташтарыбыҙға мәрхүм шағир Рәйес Түләктең һүҙҙәре менән яуап бирге килә:\n...Бер һин генә булһаң икән дә бит,\nУрыҫ һүҙҙәренә табынған.\nТик һинеңсә фекер йөрөтөүсе\nЙөҙәр меңләп башҡорт табылған.\nӘгәр ҙә һин тик утыҙ йыл әүәл\nУрыҫ һөйләшенән көнләшһәң,\nБашҡорттоң бит хәҙер ҡап яртыһы\nТик урыҫса ғына һөйләшә...\nЯҙылған: 23.06.14 | Ҡаралған: 1404


Гәзиттең номеры: 38 » Страница 2 » Гәзиттең номеры: 38 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 38 » Страница 2\nМәғариф өлкәһе хеҙмәткәрҙәре, сығарылыш класы уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре яҡынлашып килгән етди һынау - Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыуға әҙерләнә. Был өлкәләге яңылыҡтар, үҙгәрештәр менән мәғариф бүлеге методисы Эльвира Мөхәмәтова таныштырҙы.\n2013-2014 уҡыу йылы аҙағында бөтәһе 468 уҡыусы БДИ тапшырасаҡ. Уларҙың 187-һе - район, 281-е ҡала мәктәптәренән. Быйылғы сығарылыштан тыш, уҙған йылдарҙа мәктәпте тамамлаусыларҙан өҫтәмә 27 ғариза ҡабул ителгән. Ғәҙәттәгесә, мотлаҡ фәндәр булып, рус теле һәм математика ҡала. Һайлау буйынса фәндәр араһында лидерлыҡты йәмғиәтте өйрәнеү биләй (267 уҡыусы), унан ҡала теүәл фәндәр - физика (207) һәм химия (123) килә.\nАуылға дөйә килгән01.04.2014\nБаттал ауылында дөйә аҫрағандарын ишетеү менән, бер нимәгә ҡарамай, шунда юл алдыҡ. Хайуандың хужаһы Азамат Бирғәлин беҙҙе ҡуш ҡуллап ҡаршы алды. Дөйә ҡарарға килеүселәр бер беҙ генә түгел икән. Белореттан, Магнитогорскиҙан, күрше ауылдарҙан йыш киләләр. Әле лә Азамат ағай ялындырып торманы, һарайҙан дуҫын сығара һалды. Дөйәне зоопарктарҙа ғына күргәнгәме, ҡаршыбыҙға дәү кәүҙәле йән эйәһе килеп сығыу менән, ҡурҡышып артҡа сигендек. Беҙҙең шөрләгәнде үҙе лә һиҙҙе, буғай, беҙгә табан килә башланы.\n- Вәсил, етте һиңә, шашма, урыныңа бар, - тип хужаһы шелтәләгәс кенә тынысланды, бер яҡ ситкә барып баҫты. Хужаһын таный хайуан. Азамат ағай күҙ асып йомған арала һыбай менеп тә ултырҙы. Ысын исеме Вася икән, башҡортса Вәсил, тип йөрөтәләр. Дөйәне Азамат ағай Белорет районының Абҙаҡ һауыҡтырыу комплексы зоопаркынан алып ҡайтҡан.


Дин юлына баҫығыҙ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иман » Дин юлына баҫығыҙ\nЕте фәнде белеү фарыз.\nИслам дине тураһында дөрөҫ аңлайыш булһын өсөн, мосолмандар дини белем алырға тейеш. Бының өсөн билдәле фәндәр өйрәнелә. Ошо фәндәрҙе белмәй тороп, динде лә тулыһынса дөрөҫ аңлап булмай. Мәҫәлән, ҡайһы бер кешеләр, ислам динен аңлау өсөн бер-ике китап йә гәзит-журнал уҡыу ҙа етә, тип уйлай. Был, әлбиттә, яңылыш фекер.\nДини белем мосолмандар тураһында кино, сериал, пьесалар ҡарап йә совет осоронда яҙылған әҫәрҙәр, йә гәзит-журналдарҙа дини ғилеме булмаған кешеләр тарафынан баҫтырылған “уйланыуҙар” аша алынмай.\nТимәк, нисек һәм кемдән беҙ ислам динен дөрөҫ итеп өйрәнә алабыҙ? Әлбиттә, иң беренсе – беҙгә ислам динен биргән һәм Үҙ китабын ебәргән Раббыбыҙ Аллаһ Тәғәләнән. Уның китабы, белеүегеҙсә, “Ҡөрьән” тип атала. Йәғни беҙ ислам динен иң тәүҙә Ҡөрьәндән өйрәнергә тейешбеҙ. Ярай, ә Ҡөрьән кемгә бирелгән? Мөхәммәт пәйғәмбәргә (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм). Тимәк, Ҡөрьәнде иң яҡшы аңлаған кеше кем? Әлбиттә, Мөхәммәт пәйғәмбәр үҙе (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм). Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең һүҙҙәре, ҡылған эштәре, йәшәйеше Сөннәт тип атала.\nТимәк, Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Сөннәте – ул Аллаһ Тәғәләнең китабы Ҡөрьәндең киң аңлатмаһы һәм ғәмәли өлгөһө. Беҙ: “Ҡөрьәнде йөҙ процент үтәп йәшәгән кеше ниндәй булырға тейеш?” — тип һораһаҡ, яуап шундай булыр: “Ул кеше нәҡ Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең үҙе кеүек булырға тейеш”. Шулай итеп, Ҡөрьән буйынса нисек йәшәргә тейешлеген белергә теләһәк, беҙ Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Сөннәтенә ҡарарға, уны өйрәнергә тейешбеҙ (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм). Бына ошо ике бөйөк сығанаҡ – Ҡөрьән һәм Сөннәт – улар ислам диненең нигеҙе лә инде.\nҠөрьән һәм Сөннәтте яҡшы белгән кеше генә ислам динен яҡшы белгән булыр, бынан башҡа ислам динен өйрәнеү юлдары юҡ. Ә Ҡөрьән һәм Сөннәтте өйрәнер өсөн иһә кеше ете фәнде яҡшы белергә тейеш:\n1. Аҡида. 2. Тәджүид. 3. Ҡөрьән тәфсире. 4. Фиҡһ. 5. Хәҙистәр. 6. Сира. 7. Ғәрәп теле.\nОшо ете фәнде аңлатып китәйек.\n1. Беренсе фән аҡида тип атала. “Аҡида” һүҙе, ғәрәп теленән тәржемә иткәндә “тәрән ышаныу, инаныу” тигәнде белдерә. Аҡида фәнендә беҙ, кем ул Аллаһ Тәғәлә, Уның сифаттары ниндәй, беҙ Аллаһ Тәғәләгә иманыбыҙҙы нисек иҫбатларға, арттырырға, һаҡларға тейешбеҙ һәм башҡа шуның кеүек һорауҙарҙы өйрәнәбеҙ. Ҡыҫҡаһы, был фән беҙҙең иманыбыҙҙы дөрөҫләй, уны тәрәнәйтә һәм уны төрлө шик-шөбһәнән һаҡлай.\n2. Икенсе фән – ул тәджүид, йәғни Ҡөрьән уҡыу ҡағиҙәләре. “Тәджүид” һүҙе ғәрәп теленән тәржемә иткәндә “нимәнелер яҡшы эшләү” тигәнде аңлата. Һәр мосолман Ҡөрьәнде төп нөсхәһендә уҡый белергә тейеш. Һәр хәлдә, һәр кемебеҙ көнөнә биш намаҙ уҡырға һәм шул намаҙҙар ваҡытында сүрәләрҙе дөрөҫ итеп ятларға тейеш. Ә бының өсөн ул һәр хәрефтең нисек итеп әйтелгәнен яҡшылап өйрәнергә бурыслы.\n3. Өсөнсө фән – тәфсир фәне. “Тәфсир” һүҙе ғәрәпсә “аңлатма биреү” тигәнде аңлата. Тәфсир фәне – ул беҙгә Ҡөрьәнде дөрөҫ аңларға ярҙам итеүсе фән. Тәфсир ғалимы Ҡөрьәндәге һәр аятты аңлата белергә тейеш: ғәрәп телендә ундағы һәр бер һүҙ нимә аңлата, был аят тураһында Мөхәммәт пәйғәмбәр (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) нимә әйткән, был аятты аңлатыусы ниндәй хәҙистәр бар, сәхәбәләр ул аятты нисек аңлағандар – былар барыһы ла тәфсир фәне өсөн кәрәкле белемдәр.\n4. Дүртенсе фән – ул фиҡһ фәне. “Фиҡһ” һүҙе, ғәрәп теленән тәржемә иткәндә, “яҡшы аңлау” тигәнде аңлата. Фиҡһ мосолманға ябай тәһәрәттән башлап иң ҙур мәсьәләләргә тиклем барлыҡ кәрәкле белемдәрҙе бирә. Икенсе төрлө әйткәндә, фиҡһ – ул Ислам хоҡуғы, Ислам юриспруденцияһы. Йәғни мосолмандың Аллаһ Тәғәлә алдында ниндәй йөкләмәләре бар, үҙ-үҙе, ғаиләһе, күршеләре һәм бөтә башҡа кешеләр алдында ниндәй хаҡтары, хоҡуҡтары бар – быларҙың барыһын да фиҡһ фәне аңлата.\n5. Бишенсе фән – ул хәҙистәр. Ғәрәпсә улар “хәдиҫ” тиелә. “Хәдиҫ” ул “булған хәл-ваҡиға йә иһә уны һөйләп биреү” тигәнде аңлата. Хәҙистәр – улар Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) үҙенең әйтеп ҡалдырған һүҙҙәре йә иһә уның турала ниндәйҙер уҡыусыһының (сәхәбәнең) һөйләп ҡалдырғаны.\n6. Алтынсы фән – ул сира. Сира – ул Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) тормош тарихы. Ғәрәп теленән тәржемә иткәндә “сира” һүҙе “юл” тигән мәғәнәлә килә. Ысынлап та, Пәйғәмбәребеҙҙең тормош юлын, уның ниндәй осраҡта нимәләр эшләгәнен, нимә әйткәнен һәм башҡаһын яҡшылап белмәй тороп, Ҡөрьәндең нисек үтәлергә тейешлеген беҙ нисек дөрөҫ аңлай алырбыҙ? Бер нисек тә! Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) тормошо тотошлайы менән Ҡөрьәндең ғәмәли яғын сағылдыра. Юҡҡа ғына Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яратҡан ҡатыны Ғәйшә уның турала: “Уның холҡо – Ҡөрьән ине”, тимәгән бит.\n7. Етенсе фән – ул ғәрәп теле. Раббыбыҙ Үҙ китабы Ҡөрьәнде ғәрәп телендә ебәргән. Рус телендә лә түгел, башҡортса ла, ҡытайса йә башҡа телдә лә түгел, ә ғәрәпсә. Ғәрәпсә аңламай тороп, Ҡөрьәндең тулы мәғәнәһен дә аңлау мөмкин түгел, сөнки һәр телдең үҙ нескәлектәре, үҙенсәлектәре була. Ҡөрьәндәге, мәҫәлән, теге йә был һүҙ нимә аңлатҡанын төшөнөр өсөн беҙ уның ғәрәп телендә нимә аңлатҡанын белергә тейешбеҙ. Башланғыс мәлдә беҙ, әлбиттә, Ҡөрьәндең тәржемәләре менән генә ҡәнәғәтләнергә мәжбүрбеҙ, әммә был Китапты тулы мәғәнәһендә аңларға теләгән кешегә был кимәлдә генә туҡталып ҡалырға ярамай. Хатта ғәрәптәр үҙҙәре лә ғәрәп теле фәнен махсус өйрәнә, сөнки Ҡөрьән индерелгән ваҡытта ҡайһы бер һүҙҙәрҙең мәғәнәһе икенсе төрлө булған, ә мең ярым йыл үткәндән һуң хәҙер был һүҙҙәр үҙгәргән.\nАвтор: Дини тәғлимәттән