“Ҡартайырға ваҡыт юҡ” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Ҡартайырға ваҡыт юҡ”\n“Ҡартайырға ваҡыт юҡ” 21.08.2015 // Йәмғиәт\n...Күҙ асҡыһыҙ ажғыр буран. Көн сатлама һыуыҡ. Тәрән көрттө йыра-йыра ауыл урамы буйлап йәш кенә ҡатын атлай. Ҡулында – ыҡсым көрән сумаҙан...\n“Күрәһең, берәйһе ауырып киткәндер, уға ярҙам итергә китеп барыуылыр инде, — ти өләсәйем. — Сир әҙәм балаһына сәғәтен алдан иҫкәртеп килмәй шул”.\nЙәмле Урал тауҙары араһында урынлашҡан, йөҙләп йорттан торған, тимәк, ярайһы уҡ ҙур ғына ауылыбыҙҙағы берҙән-бер медицина хеҙмәткәре Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы Ғәйнуллинаны тәүге тапҡыр тәҙрә аша күреүем ине был. Ярты быуаттан ашыу элек булғайны ул хәл. “Ярай ҙа Мулдашта Лилиә бар әле — эшен яҡшы белә, күңеле изге, ҡулдары йомшаҡ”, — тигәйне шул саҡ өләсәйем.\nАртабан һомғол буйлы, мөләйем йөҙлө, аҡыллы ҡарашлы был ханымдың, әлеге сумаҙанын тотоп, кемгәлер ярҙамға ашыҡҡанын йәйен-ҡышын, яҙын-көҙөн бик йыш күрергә тура килде. Ауылыбыҙҙа ул асып инмәгән ишек, дауаламаған кеше юҡтыр тип әйтеү һис тә хәҡиҡәткә хилафлыҡ ҡылыу булмаҫтыр, моғайын. Аяҡтан йығылғандарҙың эргәһенә үҙе йөрөй. Хәле арыуыраҡтар медпунктҡа үҙҙәре килә. Көслө сиргә тарығандарҙы хәстәрләп ун ике саҡрым алыҫлыҡтағы Орловка ауылындағы участка дауаханаһына оҙата. Ул осорҙа бит төпкөл төбәктә йүнле юл юҡ, кәрәк саҡта транспорт табыу ҙа бик ҡатмарлы. Хужалыҡ етәксеһен табып, унан йә ат, йә трактор һорарға кәрәк.\n— Шулай, бер ҡатындың бала табыр ваҡыты еткән, — тип хәтерләй Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы. — Көн алама, тирә-йүн бысраҡ. Ат егеп, юлға сыҡтыҡ. Орловкаға барып етергә бер саҡрым самаһы ҡалғас, буласаҡ әсәне тулғаҡ тота башламаһынмы! Саҡ барып етеп өлгөрҙөк. Дауахананың тупһаһын аша атлап, ҡатынды урындағы табиптар ҡулына тапшырыуыбыҙ булды, сабый донъяға тәүге ауазын һалды...\nШундайыраҡ ғәҙәттән тыш хәлдәр байтаҡ була Лилиә Ғәйнуллинаның дүрт тиҫтә йыл дауамындағы хеҙмәтендә.\n— Кешеләр нишләптер төндә ауырып китеүсән, шуға ла “тәүге ярҙам” сумаҙаны йоҡларға ятҡанда ла гел эргәмдә генә торҙо, — тип һөйләй ул. — Үҙем иһә тәрән йоҡоға сумғанымды иҫләмәйем — ҡапҡа йә ишек шаҡыһалар, һикереп тороп, ауырыу янына йүгерергә әҙер инем.\nЯратҡан һөнәр, ауыр мәлдәргә, ҡыйынлыҡтарға, уңайһыҙлыҡтарға ҡарамаҫтан, һис ялҡытмай икән тигән фекерҙә Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы.\n— Өфө медицина училищеһына атам-әсәм кәңәшен тотоп уҡырға ингәйнем, был аҙымым өсөн һис ҡасан да үкенгәнем булманы, — ти ул.\nӘйткәндәй, уның атаһы Вәлиәхмәт Нурмөхәмәт улы — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, оҙаҡ йылдар Учалы районында Калинин исемендәге колхоз рәйесе булып эшләгән. Яҡташтары хәтеренә яуаплы, талапсан, ғәҙел кеше булып уйылған. Әсәһе Фатима Әхмәтйән ҡыҙы заманына күрә уҡымышлы, сабыр, мөләйем, итәғәтле әбей ине. Лилиә апайҙың булмышында, гүйә, атаһының да, әсәһенең дә иң яҡшы сифаттары тупланған: яуаплы ла, талапсан да, ғәҙел дә, сабыр ҙа, яғымлы ла ул. Битарафлыҡты, тәрбиәһеҙлекте йәне һөймәй. Вазифаһын һәр саҡ бик етди, ихлас итеп, еренә еткереп башҡара.\nАуылда Лилиә исемле ике ҡатын йәшәне. Минең геройымды, тәрән ихтирам йөҙөнәндер инде, “врач Лилиә” тип йөрөттөләр. Дипломы буйынса фельдшер булһа ла, ул ысын мәғәнәһендә киң профилле ауыл врачы кеүек булды. Бала-саға өсөн — педиатр, өлкән йәштәгеләргә — терапевт, ҡарт-ҡороға — герантолог, ҡатын-ҡыҙҙарға — акушер-гинеколог, кәрәгендә — травматолог, уролог, офтальмолог, стоматолог та булды ул. Һәр хәлдә уның белем даирәһе һәм эш тәжрибәһе медицинаның һәр тармағында ла ауырыуҙарға тейешле ярҙам күрһәтә алырлыҡ кимәлдә ине.\nҒөмүмән, яҡташтары алдында бәҫе, абруйы ҙур Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙының. Шуғалыр ҙа Мулдаш халҡы, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙ, шәхси тормошонда, ғаиләһендә сетерекле хәл тыуһа, тап уға мөрәжәғәт итте. Күптәргә серҙәш, кәңәштәш ул. Кешелеклелеге, башҡаларҙы аңлау һәләтенә эйә булғаны өсөндөр.\nКешелеклелек тигәндәй, Белорет районы халҡы һыу баҫыуға дусар булған көндәрҙә “Башҡортостан” гәзите редакцияһы үҙ уҡыусыларына йортһоҙ, малһыҙ, кейемһеҙ ҡалған кешеләргә ярҙам итеүен һорап оран һалғас, иң тәүҙә ҡулына ҙур сумка тотоп Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы килгәйне.\n...Һайлап алған һөнәренә тоғро ханымдың тормошо нәҡ ил сиген һаҡлаған һалдаттыҡы кеүек: көнө-төнө уяу, һәр саҡ эшкә әҙер булыу зарур уға. Айырма шунда: һалдаттар посты сиратлап һаҡлай, ә “врач Лилиә” тотош ауыл халҡының һаулыҡ һағында – бер үҙе, уны алмаштырыусы юҡ. Ҡырҡ йыл буйы тап шулай булды. Шуға ла ул дарыу, медикамент юллап 80 саҡрым алыҫлыҡтағы район дауаханаһына китһә, Мулдаш ауылы, гүйә, етемһерәп тороп ҡала.\n— Бөгөнгө үлсәм менән 80 саҡрым алыҫ ара түгел, ялтлап ятҡан тигеҙ юл буйлап автобуста йә еңел машинала көнөнә әйләнеп ҡайтаһың. Ә уҙған быуаттың 60 — 70-се йылдарында кәрәкле йомошто үтәргә кәмендә ике-өс көн китә торғайны. Ун биш саҡрымдағы тимер юл станцияһына барып етеү үҙе ҙур ғазап: был араны йыш ҡына йәйәүләп үтәһең, юл уңһа, ат йә трактор тура килә. Артабан бер нисә сәғәт поезда бараһың. Тәүге көн шулай үтеп китә. Иртәгәһенә тейешле эштәр күп ваҡытты ала. Өсөнсө көн тағы — поезд, станция, ауыл, — тип һөйләй Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы.\nБөтөн күңелен биреп башҡарған, яратҡан эшенән тыш, ғаиләһе, йорто, мал-тыуары, ҡош-ҡорто ла бар бит әле. Ире йәшләй генә донъя ҡуйғас, береһенән-береһе бәләкәй дүрт балаһын яңғыҙына тәрбиәләп үҫтерергә, һәр ҡайһыһын аяҡҡа баҫтырырға тура килә “врач Лилиә”гә. Еңел булмағандыр. Әммә бер ҡасан да, һис кемдең дә уның үҙ яҙмышынан зарланғанын ишеткәне булманы. Йорто гел тап-таҙа, зауыҡ менән йыйыштырылған ине, тәмле аш-һыу еҫе аңҡып торҙо. Ҡура тулы мал-тыуар, ҡош-ҡорт... Баҡсаһында – картуф, йәшелсә-емеш. Малына бесән кәрәк, уны ҡул менән сабаһың, йыяһың, күбәләйһең, кәбән ҡояһың. Картуф сәсер алдынан ерҙе йомшартып ҡаҙаһың, сүп үләне баҫып китмәһен өсөн утайһың, тәпкеләйһең. Был эштәр барыһы ла физик көс талап итә. Һәр нәмәне ваҡытында башҡарырға кәрәк... Барыһына ла өлгөрә ине Лилиә апай. Йырҙағылай “ҡар өҫтөндә усаҡ яғыр яңғыҙ ҡатын” булған икән ул. Көслө рухлы, ауырлыҡтар алдында ҡаушап ҡалмаҫ, бик күптәргә һәйбәт өлгө булырлыҡ ҡатын...\n— Балаларым үҫә, ҡул аҫтына керә торҙо. Улдарым ун йәшенән көрәк, балта, салғы, һәнәк тота башланы, — ти ул. — Баҡса ҡаҙҙылар, бесән сабып өйҙөләр, бер эштән дә сирҡанманылар. Ҡыҙҙарым да бәләкәйҙән эшкә өйрәнеп үҫте.\nБулдыҡлы булып буй еткерҙе балалары. Дүртеһе лә юғары белемле, башлы-күҙле, бала-сағаһы менән Өфөлә көн итә. Хаҡлы ялдағы әсәләре лә, көҙҙән яҙға тиклем балалары, ейән-ейәнсәрҙе янында була, йәмле йәй көндәрен генә ауылда уҙғара.\nҠыҙҙары Гөлсөм менән Рита, улы Мират – Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙә һәм Европа илдәрендә билдәле “Пышка” компанияһының баш белгестәре. Марат та шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә.\n...Һикһәнде ҡыуа барһа ла, һис бирешмәгән — элеккеләй тура һынлы, һөйкөмлө, теремек, тиктормаҫ Лилиә Вәлиәхмәт ҡыҙы Ғәйнуллина. Донъя мәшәҡәттәренә сумып ҡына йәшәмәй, форсат сыҡҡанда театрҙарға йөрөй, филармонияла йыш була. Баш ҡаланың мәҙәниәт һарайында эшләп килгән “Өфө хәтирәләре” үҙешмәкәр фольклор ансамбленә йөрөй, коллектив ойошторған концерттарҙа әүҙем ҡатнаша.\n— Ҡартайырға һис кенә лә ваҡытым юҡ минең, — ти ул, ҡәнәғәт йылмайып.


Граждандар һуғышы, аслыҡ йылдары | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > яңылыҡтар > Граждандар һуғышы, аслыҡ йылдары\n« Был донъяла...\nБөйөк Ватан һуғышы »\nГраждандар һуғышы, аслыҡ йылдары\nГраждандар һуғышы, аслыҡ йылдары хаҡында хәтирәләр\nРеволюция, граждандар һуғышы, колхозлашыу йылдары халҡыбыҙ тарихында ҙур боролош, үҙгәреш заманы булараҡ урын алған. Был осор тарихсылар тарафынан бер ни тиклем өйрәнелһә лә, фольклорсылар тарафынан ентекле тикшерелгән тип әйтеп булмай.\nАҡтар менән ҡыҙылдар һуғышы ваҡытындағы вәхшилектәр һәм аслыҡ йылдарында милләтебеҙҙең күпләп ҡырылыуы, репрессия заманындағы ҡот осҡос хәлдәр барыһы ла тарихи риүәйәттәрҙә, хәтирәләрҙә сағыла. Билдәле булыуынса, 1918 —1939 болғанышлы йылдарҙа аҡтар һәм ҡыҙылдар яғында һуғышҡандарҙы — коммунистарҙы, кулактарҙы, дин әһелдәрен үлтереүҙәр, ҡулға алыуҙар, ғәйепләүҙәр көслө була. Һәр ауылда мәсеттәрҙе емергәндәр (ҡайһыһында хатта бер нисә мәсет тә булған). Былар барыһы ла милләтебеҙ тарихында уңалмаҫ яра булып ҡалған. Ошо осор мәхшәрҙәре хаҡында әбей-бабайҙар үҙҙәре күргәндәрен, ә йәшерәктәр ата-әсәләренән ишеткәндәрен әле лә иңрәп һөйләй.\nСовет дәүләте осоронда, билдәле сәбәптәр буйынса, фольклорсылар был темаға ҡағылышлы материалдарҙы йыймаған. Шуға ла Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге архивында граждандар һуғышы, колхозлашыу, репрессия ҡорбандарына бәйле сығанаҡтар юҡ кимәлендә. Һуңғы ун йылда Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты тарафынан фольклор экспедициялары яңынан тергеҙелде һәм халыҡ ижадын туплау әүҙемләштерелде. Ауылдарҙа йөрөгәндә халҡыбыҙҙың үткәне хаҡында һорашып, ҡағыҙға теркәйбеҙ. Был риүәйәттәрҙә тарихи ысынбарлыҡ сағыла.\nЖурнал уҡыусыларға беҙҙең тарафтан 1998 — 2011 йылдарҙа Башҡортостан һәм күрше өлкәләрҙең башҡорт ауылдарында яҙылып алынған риүәйәттәрҙе тәҡдим итәбеҙ.\nСураҡайҙа бандиттарҙың ҡотороуы\n2004 йылда Әлшәй районы Сураҡай ауылында Аҙнағолова Әминә Солтан ҡыҙынан (1943 йылғы) яҙып алынды.\nИнәйемдең атаһы Аҫылғужин Йосоп Сураҡайҙан Ыҫлаҡҡа баҙарға барған да, бесән бирәм тип, дуҫын да алып ҡайтып барған. Юлда өс бандит осрап, уларҙың аттарын һорағандар, былар бирмәгән.\nЫҫлаҡ баҙарынан ике ҡатын ҡайтып барған булған, шулар йәшеренеп ҡарап торғандар. “Эй ныҡ һуғыштылар”, — тип һөйләгәндәр. Теге бандиттарҙың нагандары булған. Быларҙы ҡолаҡ төптәренә атып, үлтереп киткәндәр. Аттарын алғандар. Документтарын контора эргәһендә ташлап киткәндәр.\nБеҙҙең бындағы коммунист Тағанов Авзал ағай: “Беҙҙең Йосоп ағайҙы үлтергәндәр бит, әйҙә ҡыуа сығайыҡ!” — тигән. Арттарынан ҡыуа сыҡҡандар, Ревкомға хәтлем ҡыуғандар. Берәүһен үлтергәндәр. Икенсеһе: “Әллә нисә кеше үлтерҙем. Быға хәтлем мосолман кешеһен үлтергәнем юҡ ине, шул килешмәне”, — тип үҙен-үҙе атып үлтергән. Берәүһе ҡасҡан. (Инәйем 1918 йылғы, уға ул ваҡытта 5 йәш булған).\nБәҙрәштә граждандар һуғышы ваҡытында\n2004 йылда Тәтешле районы Бәҙрәш ауылында Шайнурова Фәтхиә Мәхиән ҡыҙынан (1935 йылғы) яҙып алынды.\nБында йыраҡ түгел Алмантай тигән урман бар. Шунда Азин дивизияһының Колчин отряды урынлашҡан була. Улар яҙҙан көҙгә хәтле шунда булалар.\nӘ Бәҙрәш ауылында аҡтар була. Бәҙрәштә указной мулла Ибиров Мәғәсүм Һаҙый улының өйөндә аҡтарҙың штабы урынлаша. Ҡыҙылдарҙан Бибиковтың ҡатыны уның өйөндә йөрөй, элемтәсе була. Мулланың өс ҡыҙы булған, Бибиковтың ҡатыны йәнәһе лә шуларҙың береһе булып, мулланың йортонда йәшәй. Солтанов Нәби һәм Хәзиев Ғабдулла ла связной булалар, урманға ат эҙләгән кеше булып барып йөрөгәндәр, теге ҡатын менән аралашып торғандар.\nКолчин киткән сағында Мәғәсүм муллаға бүләк итеп ат биреп киткән. Шулай уҡ справка биреп ҡалдырған: “Оказал содействие красногвардейцам”, — тип. Шуға ҡарамай, 1932 йылда мулланы атҡандар. Бик һәйбәт кеше булған ул.\n2005 йылда Яңауыл районы Ҡыҙылъяр ауылында Ахраров Изһар Мазһар улынан (1931 йылғы) яҙып алынды.\nБында аҡтар менән ҡыҙылдар һуғышҡан. Хатта мәсет манараһына пулемет ҡуйғандар. Бер аҡтар баҫҡандар, бер ҡыҙылдар. Урманда оборона тотоп ятҡандар, 400 метрлыҡ вал эшләгәндәр.\nЗамана алмашҡан ваҡытта төрлө хәлдәр булған. Бик күп кешене Ҡыҙылъяр баҫыуына килтереп атҡандар. Беҙҙекеләрҙе лә сығарып атҡандар. Тау ауылынан бер кеше шулай атҡан ваҡытта иҫән ҡалған. Ҡайтҡан икән, икенсе көндө шуны әтеһе килтереп аттырған. Ул аҡтар яғында йөрөгән булған.\nБудзя-Варяш тигән удмурт ауылынан бер кеше лә шулай тере ҡала. Атыусылар араһынан берәү атмай йөрөгән. Башҡалар йығылғас, был да йығылған. Көҙ көнө булған, был төнөн тороп, ҡайтып киткән. Бер 15 йыл элек кенә үлде ул.\n2004 йылда Тәтешле районы Бүлҡайпан ауылында Рәхимов Фидағый Рәхим улынан (1930 йылғы, Һикеяҙ ауылында тыуъан, мәктәп директоры булып эшләгән) яҙып алынды.\nАҡтар штабы Юғары Ҡоҙаш ауылында Нуретдин бай өйөндә (хәҙерге мәктәп бинаһы) урынлаша. Уның начальнигы Кәлтәү ауылы бандиты Ҡәниф Барамшин була. Фронт барлыҡҡа килә. Аҡтар 1919 йылдың июль айында үҫеп ултырған һолоно ярып, аттар менән сабып, ауылға табан төшәләр. Халыҡ окоптар яһап көтөп тора. Атыш башлайҙар. Ҡыҙылдар ауылға йәшеренеп килеп керәләр һәм аҡтарҙы ҡыуалар. Аҡтар Имәнтауҙан 3 дюймлы пушкаларҙан Бүләктауға ата башлайҙар. Ҡыҙылдар кире сигенәләр һәм ауылды ташлап сығып, Ҡазан яғына, йыраҡ түгел ергә йүнәләләр. Ҡыҙылдар Бүләктауға менмәйенсә, Боҙом йылғаһы буйлап йәшеренеп баралар ҙа аҡтарҙы ҡыуып алып китәләр. Халыҡҡа бик зыян килмәй. Бикбирҙе янында “Осиновая гора” тигән разъезд бар. Унда аҡ чехтар мятежы үтә, уларҙы Азин ҡыуа. Ҡазанға сигенгәндә Азин шунда туҡтала. Улар ике составты ташлап, Рәш, Федоровский завод, Буй, Большие Усы, Механический завод, Сарапулға керәләр.\nГәрәбаштағы ҡаты алыш\n2004 йылда Тәтешле районы Гәрәбаш ауылында Ғәниева Рәүиә Ғилем ҡыҙынан (1936 йылғы) яҙып алынды.\nҠалатауҙа бик ҡаты һуғыш булған, аҡтар менән ҡыҙылдар һуғышҡан. Кешеләр ныҡ үлгән. Кәбәнтау менән Ҡалатау араһында атышҡандар.\nҺуғыш көслө булды, тип һөйләй ине әткәй. Ауылдың тау башындағы бер өйҙә штаб яһағандар. Үҙемдең бабайҙы шунда килтереп бикләгәндәр. Ул һаҡсыға махорка биргән, теге тәҙрәне асып ҡуйған. Төнөн ул ҡасҡан. Шунан Асауҙы ауылына (хәҙерге Яңауыл ауылында) төнөн 42 саҡрым әрәмә буйлап йәйәү ҡайтҡан. Аҙаҡ бик оҙаҡ кешеләрҙән ҡасып йөрөгән.\nКомиссар Зыя үлеме\n2004 йылда Тәтешле районы Аҡсәйет ауылында Шәйхинуров Закир Ғилмулла улынан (1922 йылғы) яҙып алынды.\n1918 йылда аҡтар-ҡыҙылдар һуғышы булған. Бынан Азин дивизияһы үткән. Әри тауында ҡыҙылдар була. Аҡтар Ҡарағайтөптә (йә Ҡарағайшишмә тиҙәр) булалар. Ҡапма-ҡаршы атышалар. Беҙҙә Мәрванов Зыя исемле комиссар була. Төндә штабты ҡарауылларға кеше әҙ генә, икәү ҡалған була. Әшәке кешеләр аҡтарға барып әйтәләр. Аҡтар Иҫке Соҡор ауылында ятҡан була. Килеп штабты тар-мар итәләр. Зыя тәҙрәнән һикереп төшкәндә аталар, яралы килеш ҡойма аша һикереп сығам тигәндә, артынан килеп штык менән ҡаҙайҙар.\nАҡсәйеттә аҡтар менән ҡыҙылдар һуғышы\n2004 йылда Тәтешле районы Аҡсәйет ауылында Мөхәмәтйәнов Фәтих Мөхәмәтйән улынан (1924 йылғы) яҙып алынды.\nГраждандар һуғышы ваҡытында комиссар булып Әмиров Нуретдин йөрөнө. Уның секретары Мәрванов Зыя ине. Нуретдинды аҡтар Тәтешлегә алып барып атҡандар.\nУл заманда ҡыҙылдары ла, аҡтары ла ҡыҙ балаларҙы тотоп мыҫҡыллар булғандар.\n1936 йыл ауылда ваба ауырыуы ҡалҡты. Халыҡ ныҡ ҡырылды, көнөнә бишәре, ә бер көн хатта ете кеше үлде. Уларҙы мәсеткә тултырҙылар.\n2004 йылда Тәтешле районы Аҡсәйет ауылында Кашапова Иҙая Зыя ҡыҙынан (1928 йылғы) яҙып алынды.\nГраждандар һуғышы ваҡытында тау башына пулеметты ултырталар ҙа эй аталар. Кистән тәҙрә бар, иртән юҡ, ти ине әней.\nҠыҙылдар килһә, әтейҙе — ҡыҙылдар яғында һуғыша, аҡтар килһә — аҡтар яғында һуғыша, тип әйтә ине әней. Балаларҙың битенә ҡором һөртөп, арҡаларына мендәр ҡуйып, баҙға төшөрөп тотҡан.\nҺуғыштан һуң мәсеттең манараһын киҫтеләр. Бер Шайморат исемле кеше бар ине, кешеләрҙе талап, раскулачивать итеп йөрөгән. Шул мәсеттең манараһын киҫеп төшөрҙө, “дөмп” итеп ҡалды. Бөтөн кеше иланы.\nҒарифулла Кейековтың ҡыҙылдар тарафынан үлтерелеүе\n2004 йылда Тәтешле районы Күрҙем ауылында Камалова Азалия Шәрифйән ҡыҙынан (1957 йылғы) яҙып алынды.\nҒарифулла Кейеков ауылда хәҙрәт тә булып торған. Бөрөлә фельдшерға уҡыған булған. Үҙе лә, ҡатыны ла хажға барған булғандар. Уны 1918 йылда ҡыҙылдар ҡылыс менән өй араһында сабып, үлтереп киткәндәр. Ерләргә ҡушмағандар. Төнөн халыҡ уның кәүҙәһен йәшереп кенә ерләгән.\nТүбәнге Ҡоҙаш ауылы тарихынан\n2004 йылда Тәтешле районы Түбәнге Ҡоҙаш ауылында Ситдиҡова Вәсилә Ғарифйән ҡыҙынан (1911 йылғы) яҙып алынды.\nАҡтар менән ҡыҙылдар Ләүкә шишмә менән Көнкүрмәҫ тауҙарында ятып, ҡара-ҡаршы атыштылар. Ике байыраҡ кешене, мулланы атып киттеләр. Меҫкен мулла ҡасып барған икән. Кәртә башынан ырғып сығып барғанында атҡандар. “Алла-а-а-а”, — тип уның ҡысҡырғаны әллә ҡайҙарға, Сикәште буйына хәтле ишетелде, тинеләр.\n2004 йылда Тәтешле районы Түбәнге Ҡоҙаш ауылында Цой Нәҡиә Хөсбөтдин ҡыҙынан (1923 йылғы) яҙып алынды.\nҠоҙашта граждандар һуғышы ла булған. Аҡтар Ҡолой тауына ҡул пулеметы ултыртҡандар. Аҡтар бында күп баш киҫешеп ятҡандар. Шулған ауылы егетен атып үлтергәндәр, ти ине әбей.\nБер кеше: “Инде күп кешене аттығыҙ инде, быныһын бирмәйем”, — тип Солтангәрәйҙе үлемдән алып ҡалған.\nҺыу буйында бер ҡәбер бар. Граждандар һуғышы ваҡытында берәүҙе Нуретдин баҙында язалап үлтергән булғандар.\nСарыштыбашта граждандар һуғышы\n2004 йылда Тәтешле районы Сарыштыбаш ауылында Усманов Ноғман Усман улынан (1914 йылғы) яҙып алынды.\nЙөгәмештауҙа, Күрҙем урманы яғында ҡаты һуғыштар булды. Һәләк булған кешеләрҙе, атҡа һалып алып китеп, Мәмәтәй менән Күрҙем араһына илтеп күмделәр. Ҡайһын бында, Дауыт болононан юғарыраҡ, Оло урманға кереп киткән ялан ерҙә күмделәр.\nШөкөр ауылынан аҡтарҙың уҙғаны\n2004 йылда Свердлов өлкәһе Нижне-Сергин районы Шөкөр ауылында Исмәғилова Мәрхәбә Суфиян ҡыҙынан (1918 йылғы) яҙып алынды.\nБеҙҙең ауылдан аҡтар уҙған. Халыҡтан улар аттар, әйбер алып киткәндәр, кешеләрҙе лә. Әтейем уларға атын биргән. Раҡай ауылында аҡтарҙың бер-ике кешеһе ҡасып ятҡан. Ҡыҙылдар күперҙе шартлатырға килгән булғандар, кемдер ошаҡлаған. Ҡыҙылдар аҡтарҙы ла, уларҙы ҡасырып ятҡан ғаиләләрҙе лә атҡандар.\nАҙаҡ Мамин, Ғосман, Хәмәтдин тигән кешеләр мәсетте емерҙе.\nДиңгеҙбайҙа аслыҡ йылы\n2005 йылда Һамар өлкәһе Больше-Черниговскрайоны Третий ауылында Ғатауллина Өмөтбикә Хәсән ҡыҙынан (1931 йылғы, Диңгеҙбайҙа тыуып үҫкән) яҙып алынды.\nИнәйем һөйләй торғайны: “1921 йыл ныҡ аслыҡ булды. Урамда эт-бесәйҙәр ҡалманы. Минең әхирәтем була торғайны, бергә уйнай инек. Бер кискә хәтлем уйнаны ла, мин ҡайтам инде тип, ҡайтып китте. Иртәгеһен ата-инәһе эҙләп килгән, ҡайтманы, тип. Ауылда ирле-ҡатынлы ғаилә бар ине, шуларҙы һөйләй торғайнылар, кеше ашайҙар, тип. Күмәкләп шуларҙың өйөнә барһалар, мейес артында 3—4 кеше башы ятҡан. Был ҡыҙыҡайҙы һуйғандар ҙа, ҡаҙанға һалып, өҫтөн ҡаплап, бешерергә ҡуйғандар. Ашты ҡаплап бешерһәң, еҫе сыҡмай бит”.\n2005 йылда Һарытау өлкәһе Перелюб районы Ҡатай ауылында Ибраһимов Ғәбдрәүеф Ғәбдрәҡип улынан (1934 йылғы) яҙып алынды.\n1921 йылда бында аслыҡтан күп үлгәндәр. Ҡыш Ҡатай ауылында ла, Ишембай ауылында ла халыҡ астан ҡырылған, тере ҡалғандарының мәрхүмдәрҙе күмергә хәлдәре булмаған. Ике ауылда ла мәйеттәрҙе бер өйгә тултырып барғандар. Яҙ еткәс, бынан 100 км алыҫлыҡта ятҡан Алексеевканан урыҫтар килеп, бөтәһен бер ҡәбергә күмгәндәр.\nУл йылдарҙа кеше ашаусылар ҙа булған. Һуғыш ваҡытында ла аслыҡтан шешенеп йөрөнөк.\nБер туғанын үлтергән\nМишәр (Йәрүмин) тигән ауылда бер туғандар булған. Шуларҙың береһе — ҡыҙылдарҙа, икенсеһе аҡтар яғында һуғышып йөрөгән. Ҡыҙылдарҙа хеҙмәттә булғаны аҡтар яғында йөрөгән ҡустыһына үс тотоп, үлтерергә уйлаған. Өй мөйөшөндә туғанын ҡарауыллап торған. Ҡустыһы күреп ҡалған да илап ебәргән:\n— Ағай, нишләп һин былайтаһың? Бер туғанбыҙ ҙа инде, айырылышайыҡ та китәйек, бер кем дә белмәҫ, — тигән.\n— Юҡ, һин бандит! — тип, тегеһе барыбер ҡустыһын атып үлтергән.\nИшембай ауылында бер бабай улы менән ҡыҙылдарға хеҙмәт иткән. Бер ваҡыт ауылды аҡтар килеп баҫҡан. Ауылдан кемдер быларҙы һатҡан, ул бабайҙы ошо көндә тота алаһығыҙ тип. Улын тапмағандар, йәшенеп ҡалған. Бабай аҡтан кейенеп, сымылдыҡ эсендә йоҡлап ятҡан. Бабайҙы аҡтар һөйрәп алып сығып, үлтерергә алып китеп барғанда ҡарт юлдың буйына тәҡбир әйтеп барған. Бик уҡымышлы бабай булған. Перелюб юлынан, Ишембайҙан 6 саҡрым һыбайлап ҡыуып алып барғандар, ә был йәйәүләп, хәлдән тайып йығылғас, сапҡылап үлтергәндәр. Атайым аҙаҡ төндә барып, уны тоҡҡа тултырып алып ҡайтып күмгән.\n“Юлдашбаевка” тарихы 2005 йылда Һарытау өлкәһе Перелюб районы Ҡатай ауылында Ибраһимов Ғәбдрәүеф Ғәбдрәҡип улынан (1934 йылғы) яҙып алынды.\nЮлдашбаев Сиражетдин Ишембайҙыҡы, ул ҡыҙылдарҙа отряд командиры булған. Был Йүрмин ауылына разведкаға барған. Унда беҙҙең ауылдан Вәлиулла ҡарт йәшәгән. Сиражетдин мәсет башына менеп биноклдән ҡараһа, йыуаға барған ҡатындарҙы ике һыбайлы (аҡтар. — Ф.Ғ.) баҫтырып йөрөй икән. Был ҡатындарҙы язалайҙар тип, тотҡан да һыбай быларға сапҡан. Вәлиулла ҡарт:\n— Йөрөмә! Аҡтар бит улар, үлтерерҙәр, — тигән. Был уны тыңламай киткән.\nАҡтар быны баҫтыра башлаған. Улар ҡораллы булғандар. Кәмәлеккә еткәс, был аты менән йөҙөп сығып барғанда, аты батҡан. Үҙе ярға сыҡҡанда, күрән араһында яралағандар. Килеп етеп, тағы ла атып, үлтереп киткәндәр. Шуға беҙҙең ауылды “Юлдашбаевка” тип тә йөрөтәләр.\nБикей Солтан нисек вафат булған?\n2007 йылда Асҡын районы Кубияз ауылында Закиров Мәүлимйән Закирйән улынан (1933 йылғы) яҙып алынды.\nБикмөхәмәтов Солтан тигән кеше булған, уны Бикей Солтан тигәндәр. Шул бер ваҡыт урам буйында торған, ҡыҙылдар аҡтарҙы баҫтырып ауылға килеп кергәндәр. Бер һалдат, беҙҙең яҡ кешеһе, Ҡаҙансы ауылыныҡы булған, шул ҡарттан һораған:\n— Ауылда ҡыҙылдар бармы әле? — тип. Ҡарт уны-быны уйламай: “Килеп торалар, ҡырып торабыҙ”, — тип яуап биргән. Шунан, хатаһын аңлап ҡалып, йүгереп аҙбар башына ҡасырға иткән. Менеп өлгөрмәгән, арттан баҫтырып, теге һалдат килеп, ҡылыс менән сапҡан.\nКолчак үткән ер\n2007 йылда Асҡын районы Табасҡы ауылында Арыҫланов Әбүбәкер Бәләғетдин улынан (1934 йылғы) яҙып алынды.\nБеҙҙең Ҡушкүл ауылынан Колчак үткән, уны ҡыҙылдар, Азин баҫтырып килгән. Бында, Татарский гора тигән ерҙә, бик ҡаты һуғыш булған. Аҡтар үлгән кешеләрҙең кәүҙәләрен дә алмағандар, ҡайһыларын ашығыс ҡына братский могилаға күмгәндәр. Орудиеларын, хәрби припастарын үткәрер өсөн, кешеләрҙе йыйып юл һалдырғандар. Уфимка йылғаһы аша сығыр өсөн һал эшләткәндәр.\n2007 йылда Асҡын районы Ҡашҡа ауылында Хәйруллин Наил Ғаян улынан (1953 йылғы) яҙып алынды.\n1919 йылда Башҡортостанда аслыҡ башланғас, Америка Башҡортостанға мөрәжәғәт итә: “Халҡыңды аслыҡтан алып ҡалам, ярҙам итәм”, — тип. Шунан, халыҡты Америкаға еберер өсөн, Байҡыбаш ауылында пункт асылған була. Был хәбәрҙе бер бабай Байҡыбашҡа барып ишетеп ҡайта. Ҡайтып Сөйөш ауылы халҡына һөйләй, кәңәш итәләр. Шунан, бер нисә ғаилә йыйылып, балалар, аттар менән Байҡыбашҡа китәләр. Март һуңы, аяҙ көн була. Китеүселәрҙе Сөйөш ауылы халҡы оҙатып ҡала.\nБылар Байҡыбашҡа етәр саҡта тау башында ныҡ буран сыға һәм өс көн бара. Көндәр ныҡ һыуыта. Ололар балаларын толоп менән ҡаплағандар. Биш ылау ҡар аҫтында ҡалып, өшөп үләләр, бер нисә бала ғына тороп ҡала.\nБуран баҫылғас, Байҡыбаш ауылы халҡы тау башында нимәлер ҡабарып торғанын күрәләр. Килеп ҡараһалар, аттар, оло кешеләр туңып үлеп яталар, ти. Ҡар аҫтынан биш-алты бала һәм бер 15—16 йәштәрҙәге ҡыҙ килеп сыға. Уларҙы Өфөгә балалар йортона ебәрәләр. Унда барғас, теге балалар үләләр. Теге ҡыҙ ике айҙан һуң ҡасып ҡайта. Күп тә тормай, ул да үлә, өшөп ныҡ һыуыҡ үткәргән, күрәһең. Ҡайтҡас, һөйләй: “Ололар әйтте, ти, балаҡайҙарым, толоп аҫтынан зинһар сыҡмағыҙ. Беҙ үләбеҙ, һеҙҙе барыбер табырҙар”, — тип.\nАнтон сауҙәгәр ярҙамы\n2007 йылда Асҡын районы Ҡашҡа ауылында Ғәлиәхмәтов Әхмәтзыя Ғәлиәхмәт улынан (1922 йылғы) яҙып алынды.\n1921 йыл аслыҡ була, ауылда бер нисә генә кеше ҡалған булған.\nХөкүмәт халыҡҡа ярҙам булһын тип, Новгородтан бай сауҙәгәрҙәрҙе был яҡҡа ебәргән. 1922—1923 йылдарҙа беҙгә Антон сауҙәгәр килә. Ул бында килгәс, пекарня аса, ҡалас бешереп һата. Көн дә өйҙәргә кереп ҡаласын һата икән: “Үзе пешкән, үзе шешкән, үзе оссоз, үзе тозсоз. Продам, проматам, даром не отдам”, — тип. Башҡортса яҡшы белмәгәнгә шулай тигән.\nАслыҡтан кешеләрҙе шул һаҡлап алып ҡалған. Һуңынан, уға ҡайтырға рөхсәт булғас, кешеләргә бушлай он таратып сыҡҡан, бәләкәй генә сүмес менән, бөтәһенә лә етһен тип. Уның ярты тоҡ оно ҡалған булған.\nПриютта астан үлгәндәр\n2007 йылда Балаҡатай районы Яңыбай ауылында Хәсәнова Нәжибә Сабирйән ҡыҙынан (1933 йылғы) яҙып алынды.\n1920—1921 йылдарҙа Түбәнге Үтәш приютында бер келәт балалар астан үлә. Приют башында байҙар тора, улар аҙыҡты үҙҙәре ашап торған булған.\nӘсәйемә ул ваҡытта 28 йәш булған, шул приютта биш улы үлгән. Тиф менән ауырыһа ла, келәттә үлгән балаларҙы үҙе барып күргән. 1920 йылдың көҙөнән тиф йөрөгән булған.\nИрен аҡтар үлтереп киткән, үҙҙәре менән алып китергә иткәндәр, ризалашмағаны өсөн үлтергәндәр.\n2007 йылда Балаҡатай районы Үрге Яңыбай ауылында Харисова Хөмәйрә Харис ҡыҙынан (1927 йылғы) яҙып алынды.\nМинең иң оло ағайым Ғәләм Хәлиловты Себергә ете йылға кулак итеп ебәрәләр. Уның менән бергә энеһе Мөбәрәкшаны ла ебәрергә сығарһалар, уға инфаркт булып үлгән.\nӘхкәм Хәлилов бабайым колхозға 37 ат, 17 һауын һыйыр биргән. Уның өс ҡарсығы булған, магазин тотҡан, таш келәте булған.\nӘхкәм бабай 1921 йылда юлдан бала табып алып ҡайта, Закиров Хәтмулланы. Шуны йыуыштырып ала, үҫтерә, уҡыта. Хәтмулланы руссаға өйрәтәм тип, урыҫ уҡытыусы тота.\nАҙаҡ, Әхкәм бабайҙы ла Себергә ебәрергә тип алып сыҡһалар, Хәтмулла уны алып ҡалған: “Ул беҙҙе, йәтимдәрҙе, ҡараны”, — тип.\nӘхкәм бабай алтын тәңкәләрен һаҡлап алып ҡалған. Ул ҡапҡа эргәһенә, өй алдына, тәҙрә төбөнә борос ултыртҡан. Шуның төбөнә тәңкәләрен күмгән булған. Кешеләр бының боросон көн дә күреп үткәндәр, тик бер кем дә унда тәңкәләр йәшерелгәнен белмәгән. Әхкәм бабай: “Көн дә шул боростарға доға уҡып өрә инем”, — тигән.\n2007 йылда Балаҡатай районы Монас ауылында Сиражетдинов Исмәғил Ҡәйүм улынан (1935 йылғы) яҙып алынды.\nГраждандар һуғышы беҙҙең ауылда булмаған, бынан уҙып ҡына киткәндәр. Һуғыш Яңыбай, Балаҡатай, Ҡарлыхан яҡтарында булған.\nЯмаштан Златоуст төрмәһенә революционерҙарҙы алып китеп ултырғандар. Һаҡсылар: “Алып барып еткерә алмаҫбыҙ”, — тип, ҡайһын Әрембәттә атып, ҡайһын тереләй күмеп киткәндәр. Ҡайһы берҙәрен Ҡарантырау ауылында, урман араһында үлтерәләр. Тардавка ауылында ла шулай революционерҙарҙы үлтереп китәләр. Аҙаҡ ҡыҙылдар килгәс, Ямаши сиркәүенән попты алып сығып аталар. Ул ҡыңғырау һуғып, аҡтарға сигнал биреп торғаны өсөн.\n2007 йылда Асҡын районы Ҡашҡа ауылында Мөслимова Фәйзиә Ғилемхан ҡыҙынан (1939 йылғы) яҙып алынды.\nАҡтар заманында Билгеш ауылынан Ибраһим ҡарт партизан булып ҡасып йөрөгән. Аҡтар бабайҙы ат менән ҡыуып килтергән. Ҡарт Билгеш ауылы янында Ҡушбикә тигән ергә килеп йығылған. Уны шул ауыл осонда атҡандар, Шишмәҡасыҡ тигән ергә ҡаршы.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 07.05.2018 в 19:52, и размещена в категории яңылыҡтар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Генерал Шайморатовҡа һәйкәл ниндәй булырға тейеш? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Генерал Шайморатовҡа һәйкәл ниндәй булырға тейеш?\n16.08.2019 Генерал Шайморатовҡа һәйкәл ниндәй булырға тейеш?\nБеҙҙең күп ҡаһарманыбыҙ рәтендә лайыҡлы урын биләгән, халыҡ араһында “Шайморатов генерал” тип ихтирам менән телгә алынған арҙаҡлы шәхесебеҙ Миңлеғәле Шайморатовҡа Өфөлә һәйкәл ҡуйыласаҡ.\nБөйөк Ватан һуғышында һәләк булғансы легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһын етәкләгән, уға тиклем ил мәнфәғәтендә етди эштәр башҡарған дипломат, разведчик, тәржемәсе Миңлеғәле Минһажетдин улы һәйкәлгә генә түгел, ә Рәсәй Геройы булырға хоҡуҡлы.\nТиҙҙән уның тыуыуына 120 йыл тула. “Был датаны беҙ лайыҡлы билдәләргә тейеш”, – тигәйне БР Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Бишенсе бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында сығыш яһағанда. Юбилей саралары август аҙағына билдәләнгән.\nӘ һәйкәл урыны итеп Совет майҙаны һайланған. Унда парк та буласаҡ. Ә автотуҡталҡаны ер аҫтына күсереү күҙаллана.\nӘле Шайморатовҡа һәйкәл эскизына конкурс иғлан ителгән. Ҡатнашырға теләүсе авторҙар ғаризаһын бөтә тейешле материал (проект, аңлатма, графика, смета-финанс иҫәп) менән 26 авгусҡа тиклем (12.00 сәғәткәсә) Рәсәй Рәссамдар союзының төбәк бүлексәһенә килтерә ала. Адресы: Өфө ҡалаһы, Октябрь проспекты, 148-се йорт. Белешмә өсөн телефон: 8 (347) 284-42-47.


"Яугилде кубогы" өсөн биш команда үҙ-ара көс һынашты. Көсөргәнешле ярышта Яугилде командаһы төп призды яуланы. Әйтергә кәрәк, турнир ойошторолғаны бирле, йәғни 10 йыл һуҙымында яугилделәрҙең был кубокты тәүге тапҡыр яулауҙары ине. Тәүге йылда иң аҙаҡҡы урында булһалар, йылдан-йыл үҫешә килеп, быйылғы уңышҡа өлгәшә алдылар. Тимәк, был сараның һөҙөмтәһе бар. Бурлы мәктәбе уҡытыусылары командаһы - икенсе, Ҡормантау ауылы командаһы өсөнсө урын алды. Еңеүселәргә Маҡтау грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Турнирҙың "Иң өлкән уйынсыһы" тип Еҙем-Ҡарандан 58 йәшлек Раил Йомағолов табылды. Башҡа номинациялар түбәндәгесә билдәләнде: "Иң шәп капитан" - Вадим Ғәлиәхмәтов (Яугилде командаһы), “Иң шәп һөжүмсе” – Тимур Солтанморатов, “Иң шәп таратыусы” – Наил Шәрипов, “Иң шәп һаҡсы” – Айрат Шәйәхмәтов, “Иң һөҙөмтәле уйынсы” – Искәндәр Зәйнуллин менән Рамаҙан Мифтахов, “Иң шәп блокировкалаусы” Альберт Кәримов.\nӘйтергә кәрәк, Йомағоловтарҙың ғаилә командаһында Раил Рәйес улының ике улы, ейәне, тормош иптәше, килене лә бар ине. Бар эштәрен ташлап, ғаиләләре менән бер көндө спортзалда уҙғарыуҙарына “Афарин!” тиергә генә ҡала. Солтанморатовтар, Абдуллиндар, Зәйнуллиндар ғаиләләре лә шундай уҡ хуплауға лайыҡ. Туп һуғырға баҙнат итмәгәндәре башҡалар өсөн “янып-көйөп” ултырҙы.\nҒөмүмән, бынан тиҫтә йыл элек уҙғарыла башлаған “Яугилде кубогы” турнирының ғүмере оҙон булһын, йылдан-йыл яңы ғаиләләр спортҡа ылығып, ошо ярышта ҡатнашһын ине. Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух, тип белмәй әйтмәгән халҡыбыҙ. Ә халыҡты сәләмәт йәшәү рәүешенә ылыҡтырыуҙы ғаиләнән башлау иң дөрөҫ алым.\n-Ярышты уҙғарыуға бағыусылыҡ ярҙамы күрһәткән шәхси эшҡыуар, Бурлы ауылы уҙаманы Илгизәр Сәлимйәновҡа, Яугилденән шәхси эшҡыуар Рәмил Солтанморатовҡа,“Урожай” крәҫтиән хужалығына (етәксеһе Нәжип Хисаметдинов), ярышты ойоштороусы ла, бағыусы ла булған Ниязбай Сәлимовҡа ҙур рәхмәтлебеҙ,-тине Азат Хәйретдинов.


Өфө ҡалаһының 24 - се саҡырылыш Советы ошо көндәрҙә "үҙ\nхаталарын төҙәтте". Ун бишенсе сессияла депутаттар аҙ тәьми н ителеүсе өфөлөләргә һалымдарҙы бер аҙ "йомшартты" һәм уйын а втоматы эйәләренең теҙгендәрен тарта бирҙе.\nСессияның оҙаҡ дауам итмәүен депутаттар комиссияларҙа килешеп эшләү менән аңлата - барлыҡ ҡаршы килеүҙәр уларҙың ултырыштарында тикшерелә. Шуға күрә пленар ултырыш ваҡытында тауыш биреү "бер тауыштан" үтә - хатта "тауыш бирмәне" графаһы ла ғәҙәттә етемһерәп буш ҡала. Был юлы депутаттар үҙҙәренең 2005 йылда Өфөлә ергә түләү индереү тәртибен регламентлаған ҡарарын төҙәтте. Һалым түләү ҡағыҙҙарында артҡан һандарға ҡарап ғәжәпкә ҡалған һайлаусыларҙы тыңлап, халыҡ һайланыусылары баҡса майҙандары һаҙлыҡ йәки һыу баҫҡан ерҙәрҙә, шулай уҡ сәнәғәт\nзонаһында урынлашҡан аҙ тәьмин ителгән граждандарҙың ҡайһы бер категорияларына ергә һалым буйынса 50 процент льготаны кире ҡайтарҙы. Шул уҡ ваҡытта кооператив гараждар өсөн биләмәләргә торлаҡ йорттар төҙөү өсөн ер ставкаһы буйынса һалым һалынасағы билдәләнде.\nӨфө депутаттары баш ҡалала уйын автоматтары залдарының урынлашыу тәртибе тураһындағы положениеға төҙәтмә индерҙе. Д епутаттар әйтеүенсә, үткән йыл эсендә положение йәһәтенән уйын бизнесын ойоштороусылар күп тапҡыр дәғүә белдергән. Әммә парламентарийҙар үҙ ҡарарының дөрөҫлөгөнә шикләнмәй һәм\nартабан да ошо юлдан барырға ниәтләй. Яңы төҙәтмәләр федераль һәм республика закондары менән килешелә, уйын залдарын теркәү һәм зал эсендәге бүленеш схемаһы тәртибен\nасыҡлай төшә. Әгәр быға тиклем талаптарҙың береһе уйын автоматтары залы өсөн майҙан биш йөҙ квадрат метрҙан да кәм булырға тейеш түгел тип белдерһә, хәҙер быға айырым уйын автоматы биләгән урын 4,5 квадрат метрҙан, айырым осраҡтарҙа\n- 6,5 "квадраттан" да кәм булырға тейеш түгел тигән талап ө ҫтәлә.\n"Дим районы" муниципаль берәмегенең хакимиәт башлығы Зөфәр Хәкимов ҡыҙыҡлы тәҡдим менән сығыш яһаны, ул һатып\nалғандан һуң торлаҡ булмаған фондҡа күсерелгән элекке торла ҡ йорт фатирында уйын автоматтары залының урынлаша алыу - алмауын билдәләргә тәҡдим итте. Район башлығы үҙе быны\nмөмкин түгел, тип һанай. Депуттар был һорау өҫтөндә уйлап ҡарарға вәғәҙә бирҙе. Әйткәндәй, 2004 йылда ҡала советы тарафынан бөгөнгө "уйын автоматтары" Положениеһы ҡабул\nителеү менән нәҡ Дим районында ике айҙан уҡ депутаттар ҡарары тулы күләмендә үтәлде.\nДепутаттар ҡаланың "2002 - 2010 йылдарға йәш өфөлөләргә торлаҡ" маҡсатлы программаһының тормошҡа ашырылыу барышын тикшерҙе һәм йәш ғаиләләрҙең кредитҡа торлаҡ алыуын ҡала бюджетынан финанслауҙы йылына 100 миллион\nһумға тиклем арттырыуға тауыш бирҙе. Баш ҡала\nпарламентарийҙары программаның кәрәкле һәм сифатлы булыуын таный - Өфөлә бөгөн был ипотека проектында ҡатнашырға теләүсе йәш ғаиләләр сираты өс меңдән ашыу\nкешенән тора һәм аҙна һайын 40 - 50 кешегә арта, ә кредит алыуға дәүләт аҡсаһы етмәүе билдәле.\nҠала советы депутаттары транспорт проблемаһына ла әйләнеп\nҡайтты. Башлыса алғанда, улар был сессияла баш ҡалала пассажирҙар ташыу хоҡуғына конкурста ҡатнашыуға\n"частниктарҙы" үткәрмәҫкә ҡарар итте, әлеге ваҡытҡа уларҙың әйтелгән эшмәкәрлеккә төп лицензияһы ғәмәлгә тап килмәй тип һанала.\nӨфө ҡала Советы сессияһының асыҡланмаған үҙенсәлеге\nбулып республика баш ҡалаһының ике вәкиллек органының параллель йәшәүе торҙо. 26 июндә үткән һайлауҙарҙа өфөлөләр "Өфө ҡалаһы" муниципаль берәмеге Советы өсөн тауыш биргәйне - 35 депутат 2006 йылдың 1 ғинуарынан үҙҙәренең\nзаконлы хоҡуғына эйә булырға тейеш. Әммә ҡала советының\nбөгөнгө составынан яңыһына 14 депутат һайланды, тик "хоҡуҡтарҙы икеләтә башҡарыу" коллизияһы нисек итеп хәл ителеүен хатта Өфө ҡала Советы рәйесе Мәхмүт Ҡасимов та аңлата алманы: "Беҙҙең ҡала советы хоҡуҡтары 1 ғинуарға\nтиклем ғәмәлгә ярашлы, әммә Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаттары 131 - се закондың үҙ көсөнә инеүен кисектерергә тәҡдим итә, тимәк бөгөнгө ҡала советының һәм, ярашлы рәүештә , муниципаль берәмектең яңы Советы һәм уның депутаттарының я ҙмышы билдәһеҙ". Ҡаланың һайлау комиссияһы ағзаһы Александр Сидякин хәбәр итеүенсә, әлегә яңы депутаттарҙың ҡасан ойоштороу сессияһына йыйылыры билдәһеҙ, ул ғына ла түгел - Өфөлә һәм республикала урындағы үҙидара тураһындағы федераль закон положениеларының нисек хәл ителәсәге хаҡында ҡарарҙы республика Дәүләт Йыйылышы депутаттары көҙгө сессияла ҡабул итәсәк. Тимәк, Өфөнөң яңы парламентарийҙарын беҙгә, мәҡәлдәге себештәр кеүек, көҙөн һанарға тура киләсәк.


Һанға ҡарағанда сифат яҡшы\nһан ысынлап та сифатҡа күсеүсән. Диалектиканың был зако ны республиканың сифат өлкәһендә иң абруйлы сараларының бер еһе булған "Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары" конкурсында п рактик йәһәттән раҫлау таба. Шулай килеп сыға ла: предприяти е унда ни тиклем йышыраҡ ҡатнаша, сифат һорауҙарына н и тиклем күберәк иғтибар бүлә, һөҙөмтәлә был уның конкурен тлыҡ һәләтен билдәләй.\nҺәм был осраҡлы хәл түгел. Конкурс ҙур абруй менән файҙал ана, һәм предприятиеның унда еңеп сығыуы - оло ҡаҙаныш булып тора. Ти к бына лауреат исеменә лайыҡ булыуы ауырыраҡ. Бик күп эшләргә тура килә. Бында төп талап, әлбиттә, барлыҡ нормативтарға яуап биреүсе сифатл ы продукция булыуы. "Башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары" үҙеңде күрһәтерг ә лә, башҡаларҙың эшен ҡарарға ла мөмкинселек бирә, бер һүҙ менән әйткәндә, нисек кенә булмаһын, конкурста ҡатнашыу - бик файҙалы эш. Ха тта лауреат исеме эләкмәгән хәлдә лә артабан хаталарҙы ҡабатламаҫ һәм үҙ\nмөмкинселектәреңде тулыһынса күрһәтер өсөн ниндәй йүнәлеш һ айларға кәрәклеген\nасыҡларға ярҙам итәсәк ул. Әгәр ҙә республика конкурсында у ңыш йылмая икән, ул саҡта федераль программа - "Рәсәйҙең иң яҡшы йөҙ та уары" конкурсына тура юл асыла тигән һүҙ. Билдәле булыуынса, иң аб руйлы "сифат" конкурсында ҡатнашыуға региональ этапты уңышлы\nүткәндәр генә иҫәп тота ала.\nБыйыл "Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауарында" ҡатнашыуға заявкал ар ҡабул итеү ваҡыты ҡыҫҡартылды. Тимәк, потенциаль конкурсанттарҙың республика ярыштарына әҙерләнер өсөн ваҡыты ла аҙыраҡ булды тигән һүҙ. Заявкалар 1 мартҡа тиклем генә ҡабул ителде. Әлеге ваҡытта конкурс мат ериалдарына экспертиза үткәреүҙең иң ҡыҙыу мәле. Уны конкурстың төп коор динаторы - Башҡортостан стандартлаштырыу, метрология һәм сертификатлашт ырыу үҙәге ойоштора.\nУнда беҙгә хәбәр итеүҙәренсә, быйыл конкурста ике йөҙҙән ашыу продукция һәм хеҙмәтләндереү төрө ҡарала. Һәр саҡтағы к еүек үк, аҙыҡ - түлек күп урын биләй, тауарҙың был төрө конк урс материалдарының 42 процентында күрһәтелгән. Производство - техник тәғәйенләнеш һәм халыҡ ҡу лланыуы тауарҙарына 25 процент тура килә. Хеҙмәтләндереү быйыл үткән\nйылдар менән сағыштырғанда аҙыраҡ урын алған.\nБаһалау критерийҙары ярайһы уҡ ҡаты. Лауреат һәм дипломан ттарҙы билдәләгәндә барыһы ла, беренсе сиратта сифат һәм конкурентл ыҡҡа һәләтле булыу иҫәпкә алына. Мөһим параметрҙарҙың береһе - хә үефһеҙлек. Ҡулланыусылар тарафынан һорау менән файҙаланыу - ҙур плюстар ҙың береһе. Һәм, әлбиттә, продукцияға контроль органдарының бер ниндәй ҙә дәғүәһе булырға тейеш түгел, юҡһа ул ниндәй "иң яҡшы тауар" булһын и нде\nРеспублика конкурсының үҙенең "аҡһаҡалдары" ла барлыҡҡа к илде - улар ныҡышмал рәүештә йыл һайын эксперт комиссияһына үҙ изделиела рын тәҡдим итә. Был уларҙың тәҡдим итерлек тауары булыуын һәм ул арҙы конкурентлыҡ ҡурҡытмауы хаҡында һөйләй. Был предприятиелар а раһында Өфө эластомер материалдар, изделие һәм конструкциялар заводы , Ишембай трикотаж изделиелар фабрикаһы. "Башкирская" ҡошсолоҡ фабрика һы, Өфө агрегат производство берекмәһе.\nҒөмүмән, конкурста үҙ көсөн һынап ҡарап, унда ҡабаттан ҡа тнышыусы предприятиелар етерлек. Кемдер өлгәшелгәндә туҡтап ҡалырға й ыйынмай, кемдер үткән конкурста эшләп еткерелмәгәнде еткерергә тырыша . "Иң яҡшы тауарҙар" конкурсында ҡатнашыусылырҙың өстән бер өлөшө генә - яңы предприятиелар.\nЕтештереүселәр сифат менеджментының сертификатлаштырылған системаһына эйә булһа, был да конкурста уларға өҫтөнлөк бире леүенә ярҙам итә. Эксперттар әйтеүенсә, бынлай система конку рсант - предприятиеларҙың 20 процентында ғына бар.


Дәүләкән районы илебеҙҙең төрлө төбәктәренән Йыһан менән мауығыусы һәм космонавтиканы өйрәнеүсе үҫмерҙәрҙе йыйҙы\nАэрокосмик мәктәптең беренсе сменаһына ял итеүселәр - Можайский исемендәге халыҡ-ара авиация һәм һауала осоу тарихы буйынса олимпиада еңеүселәре. Һәләтле уҡыусылар атҡаҙанған летчик-һынаусы Урал Солтанов исемендәге мемориалды асыу тантанаһында ла ҡатнашты. Каникулдарҙың ун көнө күккә һәм космос аппараттарына ғашиҡ үҫмерҙәр өсөн файҙалы һәм мауыҡтырғыс буласаҡ.\nУлар тәүге космонавт Гагарин хаҡында сәғәттәр буйы туҡтамай мауыҡтырғыс итеп һөйләй ала. Әммә ғәҙәти ҡурсаҡтарҙан, уйынсыҡтарҙан самолет һәм ракеталарҙы өҫтөн ҡуя. Бөгөн утыҙ бала үҙенең хыялын тормошҡа ашырҙы. Егеттәрҙең күптәре киләсәктә яҙмышын осоусы һөнәре менән бәйләргә теләй.\nАэрокосмик лагерҙағы тормош хәрби тәртипкә ҡоролған. Иртәнге туғыҙҙа йоҡонан тороу, иртәнге аш. Бындағы үҫмерҙәрҙең рационы космонавтарҙыҡынан һис тә ҡалышмай. Өҫтәлдә ҡымыҙ һәм башҡорт балы. Көн дауамында мауыҡтырғыс лекциялар, экскурсиялар һәм тренингтар. Улар араһында иң ҡыҙыҡлыһы -әлбиттә, практик күнекмәләр.\nБыл моделдәр ракеталарҙың, самолет һәм вертолет двигателдәренең бәләкәй күсермәһе. Уларҙы үҫмерҙәр үҙ күҙҙәре менән күрә һәм тотоп ҡарай ала.\nСергей Каменев, Өфө дәүләт авиация техник университетының бүлек мөдире:\n«Бында ойошторолған авиаракеталарҙы моделләү түңәрәге бик ҡыҙыҡлы.Үҫмерҙәр үҙ ҡулдары менән ракеталар эшләй. Һуңынан уларҙы ошо аҡланда осорасаҡтар.Беҙ уларҙың һауаға ни тиклем бейек күтәрелә алыуын тикшереп еңеүселәрҙе билдәләйәсәкбеҙ».\nМәхмүт Сәлимов, хәрби хәрәкәттәр ветераны: «Балалар беҙҙең киләсәк, беҙ уларҙы тыуған илебеҙҙең патриоттары итеп тәрбиәләргә тейешбеҙ».\nСССР-ҙың атҡаҙанған летчик-һынаусыһы Урал Солтанов исемендәге аэрокосмик мәктәп дүрт йыл дауамында Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән һәләтле балаларҙы йыя. Икенсе сменаға йыһан менән мауығыусы үҫмерҙәрҙең географияһы тағы ла киңәйеп, Һиндостан менән Кубанан да балалар килеүе көтөлә.


Ир-егет ни күрмәй, ир күңеле ни белмәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ир-егет ни күрмәй, ир күңеле ни белмәй\nИр-егет ни күрмәй, ир күңеле ни белмәй 25.11.2014 // Йәмғиәт\nЗамандашым, фекерҙәшем тураһында йыш уйланам мин. Хистәрҙең шулай нескәргән сағында мәртәбәле шағирыбыҙ, республиканың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһын алған дуҫым Хәсән Назарҙың бер шиғыры күңелдә талпына башлай:\nҒүмеркәйҙәр нисек үтә икән?\nУйландыра нәҡ шул турала —\nВаҡыт йомғағына әллә ебәк,\nӘллә сүбәк булып урала.\nХәсән уны йәшлек йылдарында Бөрйән районының “Таң” гәзитендә эшләп йөрөгән сағында яҙғайны. Шиғыр 1971 йылда нәшер ителгән “Бөркөттәр төйәге” тип аталған тәүге йыйынтығына инде. “Марсель дуҫҡа. Бергә йәшәргә яҙһын. Хәсән” тигән автографлы был бүләге китапханамда ҡәҙерләп һаҡлана. Күңелде бер күреүҙән арбап ала торған гүзәл Бөрйәнде хәтерләгән һайын уҙғанды ҡабат үтке, үрҙәргә йәнә күтәрелге, ҡарағайҙарының алтын олондарына яңаҡты тағы терәп торғо килә. Хоҙайҙың ҡөҙрәте менән яратылған тәбиғәттең ҡырыҫ матурлығы йәһәтенән мин, мәҫәлән, донъяны байтаҡ гиҙгән әҙәм булһам да, Бөрйәнгә тиң урынды осратманым. Ә бөрйәндәр?! Ҡәүем эсендә лә тотош халыҡ булып йәшәгән һәм йәшәйҙәр бит улар. Гүзәллек һәм көнитмеш өсөн өҙлөкһөҙ көрәш, төбәктең хисапһыҙ йылдар дауамында күрше-тирә донъянан айырымланыбыраҡ йәшәүе үҙенә күрә субэтнос хасил итмәнеме икән тигән уйға ла ҡалам. Бөрйәндәрҙең холоҡ-фиғелен, хеҙмәткә һәм белем алыуға мөнәсәбәтен күрә, һөйләшеүҙәрен ишетә йөрөп, ана шулай фәндә дәлилләнеү алмаҫ фекергә киләһең. Шағирҙы ҡабатлап әйткәндә, бөркөттәр төйәге ул. Пафослыраҡ яңғыраһа ла, Бөрйәндең асылын белеп, тәбиғәтен аңлап, ҡайһылай ҙа таман һүҙ табылған бит!\nИх, Бөрйән!.. Илем күкрәгенә һыйынып йәшәгән бер йән инде һин! Тарихын бәйән итәм тиһәң, осона сыҡмаҫ, матурлығын һүрәтләйем тип баҙнат итһәң, һүҙ етмәҫ атайсал. Ошо тарафты күп мәртәбә күреүем, ир-егеттәре менән таныш булыуым, торараҡ туғанлыҡ тамырҙарын үреүем менән мин дә сикһеҙ ғорурланам. Һуңғы ишарам, әлбиттә, Исмәғил Әхмәҙулла улы Ғәбитовҡа ҡағыла.\nОлолар, әҙәм балаһын эсәр һыу, ейер ризыҡ йөрөтә, ти торғайны. Шулайҙыр. Бәлки, юлға алып сығыр, баҫыр ереңә еткерер, яҙмышыңа йоғонто яһар кешеләр менән осраштырыр беҙ аңламаған-белмәгән берәй ҡөҙрәт барҙыр?\n1969 йылдың сентябре. Бәләкәй генә автобуста ҡағылып-һуғылып, саңға күмелеп, Иҫке Собханғолға килеп төштөм. Редакция ҡушыуы буйынса районда ойошторолған беренсе “Бөрйән” совхозының эше менән танышырға тейешмен. Ул саҡтағы тәртипкә ярашлы, башта райкомға «йәвитсә» итәһең дә унан һуң ғына хужалыҡ етәксеһенә китәһең. Совхоздың тәбәнәк кенә контораһында, хәбәрсене көттөрмәй, һомғол кәүҙәле, ҡарағусҡыл йөҙлө йәш кеше ҡаршы алды.\nТаныштыҡ. Ғәбитов, Нөгөш буйынан булһа ла, беҙҙең әбйәлилсә, “эштәйбеҙ”, “сәпсим”, “һәүетемсә” тип һөйләшә. Хәйер, Бөрйән менән Әбйәлил араһы нимә инде — өс тауҙы артылырға ла биш йылға кисергә. Ул арала, ҡунаҡ бар тип тормай, директорҙың кабинетына йә береһе, йә икенсеһе инә. Әллә хужа махсус һайлап алған, бер тиҫтер йәш егеттәр – баш инженер Хәбир Һағынбаев, баш агроном Рәжәп Назаров, баш зоотехник Таштимер Әлибәков, баш ветврач Факил Фәтҡуллин, баш бухгалтер Ғиниәт Миһранов. Беҙҙең университет төркөмөнөң кейәүе, Рәшиҙә исемле сибәр ҡыҙыбыҙҙы алып киткән Байназар ауылы егете Риф Баязитов – совхоз парткомы секретары. Райондың яртыһын үҙенә берләштергән хужалыҡтың рәте-сираты, әлбиттә, күренмәгәндер, әммә Ғәбитов командаһының эште алып китеренә шикләнмәҫкә мөмкин ине. Һәм тормош тәүге тәьҫораттарҙың раҫ булыуын иҫбат итте. Баяғы әйткән егеттәр, һуңғараҡ бүтән эштәргә күсһә лә, тормош юлдарында аҙашып тороп ҡалманы. Райондың ул саҡта тамам йөгөнлөкләгән «Яңы юл», «Үрнәк», «Марс», «Алға», Салауат исемендәге колхоздары бер булып донъя көтөп алып китте. Атамалары дәртле генә булһа ла, әлеге хужалыҡтарҙа дәрт һүрелгәйне шул.\nДиректор вазифаһына Ғәбитов Стәрлетамаҡ педагогия институтынан һуң комсомолдың Бөрйән районы, унан бер нисә районды берләштергән Белорет территориаль комитетының беренсе секретары, партияның Бөрйән райкомының икенсе секретары кабинеттары аша килгәйне. Ғәлиәкбәр ауылы малайы юғары уҡыу йортонда ла комсомол ойошмаһына етәкселек иткән. Уғата тырыш, уҡыуҙа алдынғылыҡты бирмәгән, лидерлыҡ сифаттарын күрһәтеп өлгөргән егетте институт ректоры Тәүфиҡ Солтанғужин аспирантураға ҡалырға өгөтләп ҡараған, эшкә бүлгәндә Мәғариф министрлығына ла ҡоҙалағандар. Тегеһе: “Мөмкин булһа, Бөрйәнгә ебәрегеҙ мине”, – тип тик тора икән. Ихлас ниәтенә ышанып етмәүҙәрен күрепме, “мине Бөрйәндә кәләшем көтә”, тип тә өҫтәп ебәрә. Был инде етди дәлил. Эш шунда: Исмәғилдең һөйгәне, Ишембай районы ҡыҙы Тамара Яппарова, институтты тамамлап, Бөрйәндең Аҫҡар мәктәбендә уҡытып йөрөй ине инде.\nБына хәҙер Ғәбитов, байтаҡ һынау үтеп, тәжрибә туплап, яңы ҙур совхозды рәтләп маташа.\n...Хужалыҡтың мең мәшәҡәте менән ваҡыт үткәне лә һиҙелмәгән икән. Инициативалы кешене бер урында оҙаҡ тоталармы ни?! Бөрйәнгә сираттағы мәртәбә килгәндә Исмәғил Әхмәҙулла улы район Советы башҡарма комитеты рәйесе ине инде. Артабан да, шөкөр, ғүмер юлдарыбыҙ, йылғаның ике яры һымаҡ, йәнәш дауам итте. Мәскәүгә, КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбенә, мин бер йылға алдараҡ киттем. Исмәғил буласаҡ ҡоҙаһы Рәзил Мусин, Марс Шаһиев, Вәғиз Яҡупов, Иван Пресняков менән артыбыҙса килеп төштө. Шәп егеттәр! Пайтәхеттә ғилем йәһәтенән дағаны тағы ла нығытыбыраҡ ҡайтҡас, республикабыҙҙа һәр кемгә яуаплы эш табылды. Исмәғил менән мин иртәрәк туғанлаштым: уның өлкән улы Азат кейәүем булып китте. Артабан ғаиләләр ҡорона Рәзил дә килеп инде. Исмәғилдең уртансы улы Илдар Мусиндың Зөлфиә исемле ҡыҙына өйләнде. Халыҡтың «Туғандарҙың татыулығы байлыҡтан ҡиммәт» тигән хаҡ һүҙенә таянып йәшәнек. Беҙҙең яҡынлыҡ дәүләт эшенә һис ҡасан да хилафлыҡ килтермәне. Вазифа бурысыбыҙҙы һәр беребеҙ хәлебеҙҙән килгәнсә тырышып атҡарҙыҡ. Тик Дүртөйлө район һәм ҡала хакимиәте башлығы, бер үк ваҡытта Башҡортостан Юғары Советы Рәйесе урынбаҫары булған Рәзил Ситдыҡ улы Мусин фажиғәле һәләк булғас, өс тағаныбыҙ ҡымшанғандай итте. Ошо ауыр мәлдәрҙә Исмәғил Әхмәҙулла улы үҙенең ифрат сәләхиәтен, йәғни һәләтлеген, һынмаҫ рухлы булыуын күрһәтте. Мәскәүҙән әйләнеп ҡайтҡас, Ғәбитов партияның Өлкә комитеты аппаратында ойоштороу бүлеге мөдире урынбаҫары булып бер аҙ эшләп алды. Өлкән быуын кешеләренә мәғлүмдер: урындарға яуаплы вазифаларға ебәрер алдынан кадрҙар ошо бүлектә әллә һынау, әллә карантин үтә ине. Бүлек мөдире – Геннадий Петрович Федотов атлы, ай-һай, уҫал ағай. Уның «иләген» үтә алһаң, йәһәннәмдә лә янмай сығаһың, тиерҙәр ине. Исмәғилгә иһә Хоҙай холоҡ тотороҡлолоғон да, иплелекте лә, зирәклекте лә йәлләмәй биргән. Йәш сағынан уҡ ололар аҡылы менән йәшәгән кеше ул.\nҒәбитовты Күгәрсен районына беренсе секретарь итеп ебәргәс, урындағы халыҡ тәүҙә ни фекерҙә булғандыр, әммә мин, мәҫәлән, күгәрсендәр өсөн ҡыуандым. Ошоға хәтлем етәксегә мандый алмаған ҙур төбәккә бөтмөр, бар булмышын хеҙмәткә биргән кешенең килеүе яҙмыш бүләге ине. Ғәбитовтың Күгәрсендә эшләүенең артабан республика тарихына ни рәүешле инеп ҡалғанын аңлайһығыҙҙыр.\nҒөмүмән, Исмәғил Әхмәҙулла улы һәр ерҙә үҙе хаҡында яҡшы хәтер ҡалдыра белә. Хәйер, уның эшкә мөнәсәбәтен үҙем дә күрә йөрөнөм. Ғәбитовтың ҡәтғи талапсанлығы, әйткән һүҙен мотлаҡ бойомға ашыра алыу һәләте хатта легенда рәүешен ала башлағайны. Ошо уңайҙан Күгәрсендә булған бер хәлде ғибрәт алып та, мәрәкә итеп тә һөйләйҙәр. Район хужаһы бер хужалыҡ етәксеһенә йәй башмаҡтар торасаҡ лапаҫты йәһәтерәк ҡорорға ҡуша икән. Тегеһе һаман һуҙа. Һөҙөмтәлә, айлы төндәрҙең береһендә Ғәбитов өс улы менән теге ҡоролманы рәтләп тә ҡуя. Етәксенең был хәлдән һуң кәйефен күҙ алдына килтереүе ауыр, әммә атай кеше юл ыңғайы уландарына ла һабаҡ бирә: белгәнгә, йәнәһе, бер һүҙ етергә тейеш.\nУл арала яҙмыш Ғәбитовты әле был ярға, әле икенсеһенә һуҡты. Күгәрсендә ең һыҙғанып эшләп йөрөгәнендә уны Хәйбулла районына ебәрҙеләр. Ғаилә әллә нисәмәгә бүленеп йәшәп алды: Исмәғил Әхмәҙулла улының вазифа бурыстарынан тыш, Тамара Зәйләғи ҡыҙының мәктәптәге эше, малайҙарҙың уҡыуы бар. Ләкин Ғәбитовтарҙа ҙур маҡсат, намыҫ тигән төшөнсәләр иң алда йөрөнө һәм йөрөй. Дөрөҫөрәге, бүтән мәсьәләләр дәүләт эшенән аҙаҡ ҡына иҫәпкә алына.\nҒәбитов Хәйбулла ерендә тамыр ебәрергә өлгөрмәй ҡалды, дөрөҫөрәге, уға ең һыҙғанырға форсат бирмәй, йәнә Өфөгә саҡыртып алдылар. Кистәрҙең береһендә Исмәғил беҙгә килеп инде. Ғәҙәттә эсендәген тышына сығара һалмай торған кеше был юлы тулҡынланыуынмы, шатлығынмы йәшерә алмай.\n– Мәскәүҙән ҡайтып килеүем. Дәүләт агросәнәғәт комитеты рәйесе итеп раҫланылар әле...\n– Аһһа! Кәттә хәбәр менән йөрөйһөң бит, дуҫ. Ҡотлайбыҙ!\nШулай Исмәғил Ғәбитов бер юлы БАССР Министрҙар Советы Рәйесенең беренсе урынбаҫары ла булып китте. Бик бола осорға тура килде уның власть баҫҡыстарынан үрләүе. Хужалыҡ эштәренә генә йомола торған ваҡыт түгел ине шул. Сәйәсәт һәр ғаиләгә, һәр кемдең яҙмышына ярып ингәндә, уға ғафил ҡалыу сараһы юҡ. Артабанғы йылдарҙа, республиканың ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министры булып эшләгәндә лә, биш йыл буйы Президент Хакимиәтенә етәкселек иткәндә лә Ғәбитовтың ғәмәлдәрендә ваҡ мәсьәлә булманы. Һығымталарым хата булмаһа, Хакимиәт ул йылдарҙа хужалыҡ-ойоштороу, кадрҙар менән эшләү буйынса үҙәккә әүерелгәйне. Барлыҡ төп мәсьәләләр Президент ҡарамағына инерҙән алда ошонда әҙерләнә, хәл итеү кимәленә еткерелә ине.\nЙә ярай, Исмәғил Әхмәҙулла улының тормош һәм хеҙмәт юлын байҡай башлаһаң, осона сығырмын тимә. Уның эшмәкәрлегенә баһа биреү минең генә ҡулдан килерҙәй эш түгел. Әйткәндәй, Ғәбитов менән заманында Стәрлетамаҡ педагогия институтында бергә уҡыған яҙыусы Раил Байбулатов был йәһәттән беҙҙән уҙҙырҙы – «Сағыл ташта үҫкән ҡарағас» исемле роман-эссе яҙып баҫтырҙы. Аҙағыраҡ китап, Ғәлим Хисамов тарафынан өҫтәлеп һәм рус теленә тәржемә ителеп, «Башҡортостандың аҫыл заттары» серияһында ҡабатланды.\nҒәбитовтар ғаиләһендәге йәнә бер сифатҡа һоҡланам. Унда ата-әсә абруйы юғары, шул уҡ ваҡытта балаларға ла тиң күреп ҡарайҙар. Уландары әсәһе менән атаһының ихлас хөрмәтле, мөхәббәтле мөғәмәләһен ғүмер баҡый күреп йәшәй. Өлкәндәре Азат Бөрйәндән тәүге техник фәндәр докторы, профессор булып киткәс тә, Кембридж университеты тарафынан 2005 йылда сығарылған китапта XXI быуаттың иң булдыҡлы ике мең интеллектуалы иҫәбенә индерелгәс тә, уртансылары Илдар техник фәндәр докторы дәрәжәһендә Башҡортостан дәүләт аграр университеты ректоры итеп тәғәйенләнгәс тә Ғәбитовтарҙың ҡылыҡ-фиғелендә аҙ ғына ла үҙгәреш һиҙелмәне. Кинйәләре Наил, медицина фәндәре кандидаты булып, Бөрйәненә ҡайтып эшләргә ниәтләгәс, дәртләндерҙеләр генә.\n...Бер йәй, донъя мәшәҡәттәрен иңдән аҙға ғына булһа ла һелкеп ташлап, ғаиләләр менән Ғәлиәкбәргә сығып киттек. Юл әле бында борола, икенсе ҡарауға, тегеләй әйләнә. Бара торғас, Баҙал тауына ла менеп еттек. Асманға яҡын ерҙән алыҫ тауҙар зәңгәр ебәккә төрөнөп ятҡандай күренә. Исмәғилдең гармунда һыҙҙырғанын, шәп бейегәнен белһәм дә, йырлағанын ишеткәнем юҡ ине. Әллә хисләнеүе шул ҡәҙәре күкрәген ярып барҙымы, Тамараһына мәғәнәле итеп күҙ һирпеп алды ла, һуҙып ебәрҙе:\nМәсем дә генә ташы аҡыҡ та таш,\nКөмөш тә генә балдаҡ, ике ҡаш.\nБармаҡтарың ҡамыш, йөҙөң ҡояш,\nАҡылдарың камил, үҙең йәш...\nЙырын әллә һөйгәненә, әллә Бөрйәненә арнаны. Хәйер, уныһы мөһим дә түгелдер.


Һуңғы өс йылда Башҡортостанда авария хәлендәге торлаҡтан 1124 кеше күсерелгән - Bash.News\nҺуңғы өс йылда Башҡортостанда авария хәлендәге торлаҡтан 1124 кеше күсерелгән https://bash.news/news/102674_uy_s_jylda_bashortostanda_avariya_xlendge_torlatan_1124_keshe_kserelgn\nӘммә Өфөләге өйҙәрҙең береһендә йәшәүселәр һаман да сират көтөргә мәжбүр. Ағиҙелдең уң яғы урамында урынлашҡан 10-сы һанлы йорт бер нисә йыл элек йәшәү өсөн яраҡһыҙ тип танылған. Шуға ҡарамаҫтан ҡала хакимиәте хужаларҙы дәүләт программаһына индерергә ашыҡмай. Ғаиләләрҙең аһ-зарын БСТ каналы хәбәрсеһе Илдар Байбулатов тыңланы.\nАғиҙелдең уң яғында урынлашҡан был йортта йәшәүселәр бер нисә йыл дауамында үҙ хоҡуҡтары өсөн көрәшә. Сөнки уларҙың өйө 2013 йылда уҡ авария хәлендә тип танылған. Әммә яуаплы органдар ведомство-ара комиссияның ошо туралағы ҡарарын иғтибарһыҙ ҡалдырған. Һөҙөмтәлә яңы урынға күсә алмаған ғаиләләр һаман да ғүмерҙәрен хәүеф аҫтына ҡуйып йәшәргә мәжбүр.\nАвария хәлендәге йорттарҙан граждандарҙы күсереү буйынса программаға эләгә алмағас, хужалар былтыр судҡа мөрәжәғәт итергә булған. Әммә шул ваҡытта йорттоң йәшәүгә яраҡһыҙ булыуын иҫбатлаусы күрһәтмәнең юҡлығы асыҡланған. Шуға ла уларға тапалған тупһаларҙы ҡайтанан йөрөп сығырға тура килгән.\nФажиғәләрҙе иҫкәртеү маҡсатында, тимер юлы буйында урынлашҡан йорттарға зәңгәр яғыулыҡ үткәрергә ярамай. Шуға ла хужалар һаман да мейес яғып йәшәргә мәжбүр. Өҫтәүенә, һыу колонкаһы ла, бәҙрәф тә урамда урынлашҡан. Шуның өсөн дә үҙебеҙҙе бер нисек тә баш ҡалала йәшәбеҙ ти хис итә алмайбыҙ, ти хужалар.\nӨмөттәрен өҙгән ғаиләләрҙе яҡын киләсәктә һөйөнөслө хәбәр көтөүе мөмкин. Һәр хәлдә, әлеге көндә Өфөнөң Ленин районында урынлашҡан йөҙҙән ашыу йортто авария хәлендә булыуын таныу өсөн техник тикшереү бара. Был исемлеккә шулай уҡ Уң яҡ Ағиҙел урамындағы 10-сы өй ҙә индеререлгән.\nЭштәрҙе башҡарыу өсөн ҡала бюджетынан сығымдар бүленгән. Яҡын көндәрҙә махсуслаштырлған ойошма тарафынан үткәрелгән тикшереү һөҙөмтәләре билдәле буласаҡ. Авария хәлендә тип танылған йорттар тураһында материалдар артабан ведомство-ара комиссия ҡарамағына тапшырыла. Һуңынан бар был документтар республиканың адреслы программаһына индереү өсөн Башҡортостан Хөкүмәте күрһәтмәһе проектын әҙерләүгә йүнәлтелә.\nУң яҡ Ағиҙел урамындағы торлаҡтың яҙмышы 1 сентябргә тиклем хәл ителер тип көтөлә. Әммә унан һуң да Республика Хөкүмәте күрһәтмәһе проектын әҙерләү өсөн бер аҙ ваҡыт талап ителеүе мөмкин. Шуға ла проблемалы йортта йәшәүселәргә тағы ла бер ҡышты утын яғып сығырға тура килер, моғайын.\nБСТ Y.Metrika: 535


Францияның ТФ1 каналына Рәсәй президенты интервью биргән. Владимир Путин Парижға ни өсөн эш сәфәрен кисектереүе, Алепполағы хәрби енәйәттәрҙә кем ғәйепле һәм Сүриәлә террорҙы еңеү өсөн нимә эшләргә кәрәклеге тураһында һөйләгән.\nАмерика бизнесмены Марк Тури Вашингтонды Ливия оппозицияһына ҡорал һатыуҙа ғәйепләгән. Тури әйтеүенсә, был эш ул ваҡыттағы дәүләт секретары Хиллари Клинтондың фатихаһы менән башҡарылған. Хәҙер инде Америка хакимиәттәре президентлыҡҡа кандидат Хиллари Клинтонға ҡара яҡмаҫ өсөн, Марк Туриҙың үҙен ҡорал һатыуҙа ғәйепләргә маташа. Был ҡорал Әл-Ҡәида террорсылары ҡулына эләккән булыуы ихтимал.\nТөркиәлә эттәр машинаға һөжүм иткән. Автомеханик иртән эшкә килгәс тә полиция хеҙмәткәрҙәрен саҡырта. Видео күҙәтеү камераларын ҡарағас ҡына, ул автомобилен берәҙәк эттәр талағанын күрә. Тимер атын ремонтлау уға биш мең лирға төшкән.\nҠытайҙа маймылдар өйөрө бер-береһе менән һуғышҡан. Туристар күпләп килгән Эмейшань тауындағы был һуғышты күптәр телефонына төшөрөп алған. Был тауға күптәр барырға баҙнат итмәй. Сөнки аҙыҡ-түлек һәм әйберҙәр урлап маймылдар туристарҙы ҡурҡытып бөткән.


Республикала тулы әҙерлек режимы индерелде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nРеспублика башлығы Радий Хәбиров коронавирус инфекцияһының таралыу ихтималлығын иҫкәртеү маҡсатында тулы әҙерлек режимын индерҙе. Уның сиктәрендә штабтың тәүлек әйләнәһенә эшләүе ойошторола, тирә-яҡ мөхит торошона контроль көсәйтелә, республикаға килеүселәр ентекләп тикшерелә, ғәҙәттән тыш хәлде иҫкәртеү буйынса ашығыс саралар күрелә.\nРеспублика етәксеһе был турала инфекцияны иҫкәртеү буйынса оператив штаб ултырышында белдерҙе. Тулы әҙерлек режимы ғәҙәттән тыш хәл килеп сығыу ҡурҡынысы булғанда индерелә. Башҡортостанда короновирус менән сирләүселәр теркәлмәгән. Әммә, донъяла һәм Рәсәйҙә сир көндән көн яңы төбәктәрҙә тарала.\nМәҫәлән, 18-се мартҡа алынған мәғлүмәттәр буйынса, короновирус илдең 40 өлкәһендә асыҡланған.Юғары әҙерлек режимында оператив штаб тәүлек әйләнәһенә эшләү тәртибенә күсте. Республикаға килеүселәрҙең барыһы ла короновирусҡа тикшерелә. Ғәҙәттән тыш хәлде булдырмау, артабан үҫтермәү һәм киҫәтеү буйынса саралар күрелә.\nРадий Хәбиров ҡул ҡуйған бойороҡҡа ярашлы, балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә, юғары уҡыу йорттарында, өҫтәмә белем биреү һәм башҡа социаль учреждениеларҙа карантин индерелә. Йәғни, кешеләрҙе объекттарға индереү сикләнә, эстә көн һайын дезинфекция саралары күрелә.\nМәктәп каникулдары 23 марттан 6 апрелгә тиклем дауам итә. Кәрәк булһа, тағы ла оҙайтыла йә ситтән тороп уҡыу режимына күсерелә. Бының өсөн мәктәптәр техник һәм методик яҡтан әҙер булырға тейеш.Балалар баҡсалары эшләйәсәк, мәҙәни учреждениеларҙа ла тамашалар күрһәтеләсәк.\nСпорт секциялары эшен дауам итә. Әммә, балалар араһында тымау тейҙереүселәр була ҡалһа, улар шунда уҡ ябыласаҡ. Сит илдән ҡайтҡан ватандаштарыбыҙға төп иғтибар. Сөнки, әлегә тап сит дәүләттәрҙән был сир индерелә. Яҡташтарыбыҙ ҡайтыуҙары хаҡында хәбәр итергә бурыслы.\nКороновирусты иртә стадияла асыҡлау бурысы ҡуйыла. Сирлеләр менән эшләгән табиптар, хоҡуҡ һаҡсылары һәм башҡа оператив хеҙмәттәр тәү сиратта маскалар менән тәьмин ителергә тейеш. Бынан тыш, уларға хеҙмәт хаҡын арттырыу мәсьәләһе өйрәнелә. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров хөкүмәткә был һорауҙы тикшерергә ҡушты.\nМаскаларға килгәндә, Башфармация дарыуханаларында улар бар. Компания көн һайын күп ҡулланылыштағы 3 мең масканы һатыуға сығарып тора. Эсендә 3 маска булған ҡаптың хаҡы сама менән 70 һум торасаҡ, тип күҙаллана. Төп иғтибар республикалағы хәлде күҙәтеүгә лә йүнәлтелә.\nШуныһы көн кеүек асыҡ. Башҡортостанда аҙыҡ-түлек дефициты булмаясаҡ. Сөнки, беҙҙә етерлек продукция тупланған. Бынан тыш, республика нисек кенә булмаһын ризыҡ менән үҙ-үҙен тәьмин итә ала.Короновирус асыҡланған осраҡта оператив штаб шунда уҡ әҙер булырға һәм сирлене дауалау буйынса саралар күрергә тейеш.\nӘ район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтарына үҙ биләмәлерәнән рөхсәтһеҙ сығып йөрөргә тыйылды. Радий Хәбиров Башҡортостан хөкүмәтенә башлыҡтарҙы буштан бушҡа ҡаңғыртмаҫҡа ҡушты. Ә кәңәшмә, ултырыштар видеоконференция форматында уҙғарыласаҡ. Төп маҡсат – короновирусты иҫкәртеү һәм таралыуына юл ҡуймау.


18 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\n18 ноябрь Викимилектә\n18 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 322-се көнө (кәбисә йылында 323-сө). Йыл аҙағынаса 43 көн ҡала.\nБМО: Философия көнө (ноябрҙең өсөнсө кесаҙнаһы).\nТәмәкенән баш тартыу көнө (ноябрҙең өсөнсө кесаҙнаһы).\nЕр: Йәмәғәт ойошмалары көнө.\nТөймәле телефон көнө.\nЛатвия: Республика иғлан итеү көнө.\nМарокко: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nРәсәй: Ҡыш бабайҙың тыуған көнө.\nҮзбәкстан: Флаг көнө.\n1775: Рәсәй империяһының яңы административ бүленеше буйынса 50 губерна булдырыла.\n1868: Д. И. Менделеев башланғысы менән Рус химия йәмғиәте ойошторола.\n1926: Хәҙерге «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһы эшләй башлай.\n1971: СССР Ҡораллы Көстәрендә прапорщик һәм мичман хәрби дәрәжәләре индерелә.\nМөхәмәҙина Шәмсиә Мөхәмәҙи ҡыҙы (1945), юғары мәктәп ветераны, ғалим-тарихсы. 1996 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1996—2013 йылдарҙа Ватан тарихы кафедраһы мөдире). Тарих фәндәре докторы (1994), профессор (2000). Сығышы менән Ҡаҙаҡ ССР-ы Орнек ауылынан.\nСөләймәнова Рима Нөғәмән ҡыҙы (1960), ғалим-тарихсы. 1983 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре һәм хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының Башҡортостандың иң яңы тарихы бүлеге мөдире. Тарих фәндәре докторы (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы Гусев ауылынан.\nБаязитов Ишдәүләт Зәйнулла улы (1901—1954), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән лейтенант.\nНеганов Михаил Иванович (1926—15.07.2001), сәнәғәт өлкәһе эшмәкәре. 1979—1997 йылдарҙа Күмертау авиация производство предприятиеһының баш инженеры. Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Күмертау ҡалаһының почётлы гражданы (1996).\nИшбулатов Ғәлимйән Сибәғәт улы (1931—2019), педагог, йәмәғәтсе. Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. СССР-ҙың мәғариф, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы. Бөрйән районының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың Байназар ауылынан.\nСолдаткин Василий Васильевич (1931—14.12.2001), хеҙмәт алдынғыһы. Элекке «Башавтотранс» берекмәһенең Салауат ҡалаһындағы 1831-се автоколоннаһы водителе. Башҡортостандың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1992). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Гоголевка ауылынан.\nКолокольников Владислав Леонидович (1941—7.07.2021), журналист. 1977 йылдан республика гәзиттәре хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1983—1991 йылдарҙа «Советская Башкирия» гәзите хәбәрсеһе, бүлек мөдире, мөхәррир урынбаҫары; 1991—2011 йылдарҙа – «Версия» гәзитенең, артабан «Версия» республика мәғлүмәт-хоҡуҡ агентлығы һәм «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының әҙәби мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән хәҙерге Кемерово өлкәһе Белое ҡалаһынан.\nВуколов Филипп Николаевич, Вукулов-Эрлик (1902—28.07.1979), яҙыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1969 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы (1969). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районы Кесе Мәнәүез ауылынан.\nВәлиев Хәниф Фәйез улы (1927—18.11.1991), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, 1961—1991 йылдарҙа Дүртөйлө районының БАССР-ҙың 50 йыллығы исемендәге колхозы рәйесе, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1987). Ленин (1976), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм Халыҡтар Дуҫлығы (1986) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Дүртөйлө районының Иванай ауылынан.\nГалышева Юлия Порфирьевна (1947), китапханасы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Фёдоровка районының Фёдоровка ауылынан.\nЛузина Ирина Александровна (1947—02.11.2001), ғалим-иҡтисадсы. 1976—1978 йылдарҙа һәм 1981 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты, 1993 йылдан — Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс‑иҡтисад институтының Өфө факультеты уҡытыусыһы; 1996—2001 йылдарҙа. Өфө технология сервис институтының кафедра мөдире, 2000 йылдан — мәғариф һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр өлкәһендә хеҙмәттәшлекте координациялау буйынса проректор. Иҡтисад фәндәре докторы (2000). Сығышы менән Молдавия ССР‑ының Чимишлия ауылынан.\nХәсәнов Ғәлийән Зәкир улы (1947), дәүләт эшмәкәре, журналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2014). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районының Сапыҡ ауылынан.\nБолотнов Анатолий Миронович (1953), ғалим-математик. 1988 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 2005 йылдан мәғлүмәт технологиялары кафедраһы мөдире. Физика-математика фәндәре докторы (2003). Сығышы менән Смоленск өлкәһенең Родьковка ауылынан.\nТрубина Татьяна Борисовна (1963), ғалим-гинеколог. Медицина фәндәре докторы (2000), профессор (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007).\nҒәниев Ревмир Ғәли улы (1929—7.05.2007), ғалим-тарихсы. 1976—2007 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1997 йылға тиклем тарих кафедраһы мөдире. Тарих фәндәре кандидаты (1961), профессор (1982). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977).\nТомилов Михаил Иванович (1929—15.07.2008), хужалыҡ эшмәкәре. 1967—2000 йылдарҙа Мәсетле районы Ленин исемендәге колхоз рәйесе. Башҡорт АССР-ының (1989) һәм Рәсәй Федерацияһының (1997) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981) һәм «Почёт билдәһе» (1973) ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы.\n18 ноябрҙә тыуғандар\n1787: Луи Жак Манде Дагер, Франция уйлап табыусыһы.\n1828: Джон Даун, Англия генетигы.\n1889: Станислав Косиор, СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре.\n1899: Михаил Водопьянов, СССР-ҙың хәрби осоусыһы, генерал-майор. Алтынсы Советтар Союзы Геройы (1934).\n1923: Алан Бартлетт Шепард, Америка астронавы.\n1940: Наилә Гәрәева, Татарстандың театр актёры.\n1964: Рәшит Заһиҙуллин, театр педагогы, режиссёр. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2008).\n1969: Олег Яковлев, Рәсәй йырсыһы, «Иванушки International» төркөмөнең элекке солисы.\n18 ноябрҙә вафат булғандар\n1856: Михаил Семёнович Воронцов, Рәсәй империяһының хәрби эшмәкәре, генерал-фельдмаршал.\n1886: Честер Алан Артур, АҠШ-тың 21-се президенты.\n1962: Нильс Бор, Дания физигы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=18_ноябрь&oldid=1093833 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:05 16 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Архангел районында «Башҡортостан легендалары» фестивале уҙғарыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:55, 16 сентября 2020 Йәмғиәт\n«Башҡортостан легендалары. Архангел районы» фестивале 26 сентябрҙә Архангел районы Ҡыҙыл Ырғыҙлы ауылында була.\nОйоштороусыһы – Башҡортостандың Туризм буйынса дәүләт комитеты һәм Архангел районы хакимиәте булышлығында «Тәңре» экологик берекмәһе.\nФестивалгә Башҡортостан халҡын һәм ҡунаҡтарын саҡыралар. Ул Өфөнән 100 саҡрым алыҫлыҡтағы күркәм тәбиғәт ҡосағында уҙғарыла, ә фестиваль өсөн әҙерләнгән инфраструктура Архангел районы халҡы һәм туристары өсөн файҙаланыуға ҡала.\nФестивалдең тағы бер мөһим йүнәлеше – халыҡ традицияларын һәм кәсептәрен һаҡлау. Архангел районында йәшәгән төрлө милләт вәкилдәре тематик оҫталыҡ дәрестәре үткәрә, ижади һәләтен күрһәтә. Оҫталар ҡулдан яһалған әйберҙәр һәм фермер продукцияһы йәрминкәһендә үҙ эштәре менән таныштыра. Фестивалдең төп ваҡиғаларының береһе – Архангел районы легендалары буйынса театрлаштырылған тамаша.\nСара көндөҙгө сәғәт 12-лә асыла, 1-се 15 минуттан 4-се 30 минутҡа тиклем – оҫталыҡ дәрестәре, ижади коллективтарҙың сығышы, күргәҙмә-йәрминкә; 4-се 30 минуттан 4 тула 15 минутҡа хәтлем — Архангел районы легендалары буйынса театрлаштырылған тамаша; сәғәт 4-тә – йомғаҡ яһау, еңеүселәрҙе бүләкләү, фестивалде ябыу.\nФестиваль бушлай. 12 сентябрҙән һуң сараның социаль селтәрҙәге аккаунттарында ҡатнашыусылар һаны сикләнгән оҫталыҡ дәрестәренә теркәлергә мөмкин.\nСараның маҡсаты — балалар, ғаилә менән ял итеү. Ойоштороусылар социаль дистанцияны һаҡлауҙы һәм шәхси һаҡланыу сараларын (битлектәр, бирсәткәләр) ҡулланыуҙы һорай.\nФестиваль Рәсәй Федерацияһы Президенты грантына уҙғарыла.\nТеги: фестивали, туризм, гранттар


Башҡортостан-хужаһыҙ һөрөнтө ерҙәр - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nНи өсөн Башҡортостандағы ауыл хужалығы ерҙәренең күп өлөшө һаман хужаһыҙ? Рәсәй һәм Башҡортостан ҡануниәтедә билдәләнгәнсә пай ерҙәре ҡасан урындағы халыҡҡа таратылыр?\nРәсәй-Башҡортостан каналының матбуғат үҙәгендә бөгөн ошо мәсъәлә күтәрелде. Стәрлетамаҡ, Иглин һәм башҡа райондарҙан килгән хужалыҡтарҙың, журналистарҙың һорауҙарына ауыл хужалығы фәндәре докторы, БДАУ профессоры Рәзит Нурлығаянов һәм Башҡортостандың ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр берлеге рәйесе Зифҡәт Сәйетғәлиев яуап бирҙе.\n09 декабря Рәсәй халҡы һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр Яңы йыл бюджетын ҡыҫҡартырға йыйынмай\n12 декабря Билдәһеҙҙәр балыҡ әҙерләү предприятиеһын һаҡлаусы этте атып киткән


Һандуғас — Башҡорт Википедияһы\nВаракушка (Luscinia svecica volgae)\nҺандуғас, былбыл (рус. Соловьи́, соловьи́ные) (лат. Luscinia)— турғайҙан бер ни тиклем ҙурыраҡ. Оҙон ғына аяҡлы, төҙөк кәүҙәле ҡош. Ерҙә йәки ағастарҙың аҫҡы ботаҡтарында йөрөйҙәр. Һайрағанда үрге ботаҡтарға күсә. Өҙлөкһөҙ ҡойроғон һелккеләй. Һырты һорғолт көрән, кәүҙәһенең аҫ яғы аҡһыл һоро. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.\nТоноҡ ҡына тауышлы: «Фьюйт, тррр». Һайрауы һәр кешегә билдәле. Япрағлы һәм аралаш урмандарҙа, туғайҙарҙа, ағаслы һыу буйҙарында йәшәй. Төрлө бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ерҙә оялай.\nҒәҙәттә, 5 бөртөк һарғылт көрән йомортҡа һала.\n1 Салауат Юлаевтың шиғыры\n2 «Гәлсәр һандуғас»\nСалауат Юлаевтың шиғырыҮҙгәртергә\nТөнгө тынлыҡ. Ағаслыҡта\nКүктеме, ерҙеме данлай?\nКем белә уны?\nЙырлаймы күктә балҡыған\nӘллә айға арнағанмы\nӘллә арналғанмы ул йыр\nЙәйрәп ятҡан яландарға,\n«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы ойошторған республикабыҙҙағы берҙән-бер телевизион проект. Был телефестивалдең маҡсаты булып республикабыҙҙың эстрада йырсылары, йыр авторҙары араһында "иң-иң"дәрҙе билдәләү тора.\nБашҡорт халыҡ йыры һандуғас\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һандуғас&oldid=914039 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 24 октябрь 2019 в 18:11\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:11 24 октябрь 2019 үҙгәртелгән.


Сибай ҡалаһының М.Fафури исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында уҙған «Рәсәй саңғы юлы-2015» күмәк спорт ярышында 600-гә яҡын кеше саңғыға баҫты. Бөйөк Еңеүҙең—70, Сибай ҡалаһының 60 йыллығына арналған сарала сибайҙар ғына түгел, Баймаҡ, Хәйбулла районы саңғысылары ла ҡатнашты.\nДәүләт Думаһы депутатының эш сәфәре\n3 февралдә сираттағы эш сәфәре менән Сибай ҡалаһына Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты, Рәсәйҙең атҡаҙанған табибы Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева килеп китте. Ул ҡалала барған ике мәртәбәле сарала ҡатнашып, аҙаҡ Үҙәк ҡала дауаханаһының күптән түгел тәғәйенләнгән баш табибы менән осрашты.\n1 апрелдән социаль (ҡартлыҡ, инвалидлыҡ, ҡараусыһын юғалтыу буйынса) пенсия индексацияланасаҡ. Социаль пенсия 17,1 процентҡа артасаҡ, йәғни һумдарға әйләндергәндә 550 һумдан 1300 һумға тиклем аҡса өҫтәләсәк. Инвалидлыҡ буйынса хеҙмәт пенсияһы 1,7 процентҡа, аҡсалата берәмектә уртаса 130 һумға арта. Бынан тыш, айлыҡ аҡсалата түләүҙәр 5 процентҡа индексацияланасаҡ.\n«Асыҡ ишектәр» көнө\n4-5 апрелдә БДУ-ның Сибай институтында «Мәскәү һәм Санкт-Петербургтағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы һәм «Мираҫ» хәйриә фонды инициативаһы буйынса сығарылыш кластары уҡыусылары өсөн «Асыҡ ишектәр» көнө ойошторола. Урал аръяғы төбәгенең ҡала һәм райондары мәктәптәрен быйыл тамамлаусылар Мәскәү, Санкт-Петербург һәм Өфө ҡалаларындағы юғары уҡыу йорттары вәкилдәре менән осрашасаҡ.\nСибай ҡалаһының Балалар ижады үҙәгендә Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы «Мин яратам һине, тормош!» республика оло йәштәгеләр ижады фестиваленең гала-концерты уҙҙы. Республикала өсөнсө йыл рәттән ойошторолған сараның төп маҡсаты—өлкән йәштәге кешеләр араһында таланттар эҙләү, һәләттәрен асыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡ ижадын үҫтереү.\n«Башҡорт баҡыры» йәмғиәте хәрби иҫәпте һәм граждандарға бронь тәғәйенләүҙе иң яҡшы ойоштороусы республика смотр-конкурсында дипломант булып танылды. 2013 йылдың 1 ғинуарынан 1 ноябренә ҡәҙәр Башҡортостанда урындағы үҙидара һәм республика ойошмалары араһында запаста булған граждандарҙы хәрби иҫәптә тотоу һәм бронь тәғәйенләүҙе иң яҡшы ойоштороусыға смотр-конкурс иғлан ителгәйне.\nСибай ҡалаһының «Мир» кинотеатрында «Етегән» фильмының премьераһы һәм фильм өҫтөндә эшләгән ижади төркөм менән осрашыу булып үтте. Фильм башҡорт легендаларында һәм йырҙарында урын алған ете ҡыҙ яҙмышын һүрәтләй һәм тулыһынса көйҙәр менән оҙатылып бара. Һәр ҡыҙҙың яҙмышы айырым-айырым экранлаштырыла, улар күргән һәм кисергәндәр күҙ алдына баҫтырыла. Ярты сәғәт эсендә ете ҡыҙ яҙмышына төшкән ваҡиғалар аша халҡыбыҙҙың үткәнен, тарихи кисерештәрен белергә була. Фильмдың продюсеры—Рияз Исхаҡов, режиссер-ҡуйыусыһы—Айсыуаҡ Йомағолов.\nҠАҒИҘӘЛӘР БАРЫБЫҘ ӨСӨН ДӘ УРТАҠ\nЮлдарҙа авария осраҡтарын кәметеү йәһәтенән маҡсатлы эш алып барылыуға, закондарҙы ҡәтғиләштереүгә ҡарамаҫтан, төрлө сәбәптәр арҡаһында фажиғәле осраҡтар булып тора һәм, үкенескә ҡаршы, уларҙа кеше ғүмерҙәре өҙөлә. Башҡортостан Республикаһы буйынса 2013 йылда 4979 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән һәм шуларҙа 709 кеше һәләк булған, 6239-ы яралар алған. Эскән килеш руль артына ултырған водителдәр тарафынан 125 тапҡыр юл ҡағиҙәләре боҙолған һәм 36 кеше һәләк булған. Водителдәр ғәйебе менән яһалған авариялар һаны ла аҙ түгел, ул 4176-ны тәшкил итә.\nХАЛЫҠ ШАҒИРЫ ИЖАДЫНА АРНАЛДЫ\nОшо көндәрҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәшит Ниғмәтиҙең тыуыуына 105 йыл тулыу уңайынан Сибай Үҙәк ҡала китапханаһының 2-се филиалында БДУ-ның Сибай институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлеге студенттары араһында сәмле ярыш үтте.\nҺӨТ КОМБИНАТЫН ТЕРЕЛТЕР ЮЛДАР ЭҘЛӘНӘ\nСибай һөт-консерва комбинатын тергеҙеү буйынса республика Хөкүмәтенең күсмә кәңәшмә уҙғарылды. Уның эшендә Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов, Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры Николай Коваленко, Баймаҡ районы, Сибай ҡалаһы хакимиәттәре башлыҡтары ҡатнашты.\nСибай ҡала хакимиәтендә республика, Рәсәй конкурстарында, ярыштарында ҡатнашыусыларҙы, еңеүселәрҙе тәбрикләү йолаһы бар. Сираттағы тантанала ҡала хакимиәте башлығы Х.Х.Сөләймәнов «Горняк-2002» хоккей командаһы һәм уларҙың тренерҙары С.Х.Вәлеев, А.И.Нәжметдиновтарҙы тәбрикләне. Йәш хоккейсылар Киров өлкәһенең Кирово-Чепецк ҡалаһында уҙған Бөтә Рәсәй «Алтын шайба» төбәк ярышында ҡатнашып, 4-се урын яулап ҡайтҡан. Бындай мәртәбәле ярышта республика намыҫын яҡлау хоҡуғын улар төбәк Балалар хоккей лигаһында еңеүсе булараҡ яуланы.\n25 мартта Сибай ҡалаһының Балалар ижады үҙәгендә оло йәштәге кешеләрҙең «Мин яратам һине, тормош!» фестиваленең гала-концерты үтә. Башлана 17.00 сәғәттә. Инеү бушлай, рәхим итегеҙ!\nКҮҢЕЛДӘРЕНДӘ ИЛҺАМ БАР\nСибай ҡалаһында йыл да үткәрелеп килгән һәм матур традицияға әүерелгән бәйгеләр бар. Шуларҙың береһе—яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Таңсулпан Fарипова призына мәктәп уҡыусылары араһында ойошторолған ижади конкурс. Ҡала мәғариф бүлеге, Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһы һәм «Атайсал» гәзите мөхәрририәте берлегендә быйыл да был сара ойошҡанлы һәм берҙәм булып үтте.\nЙәштәрҙән проекттар көтәләр\nСибай ҡала хакимиәтенең йәштәр эштәре буйынса комитеты III Урал аръяғы йәштәр инициативалары форумында әүҙем ҡатнашырға, йәштәрҙе үҙ проекттары, идеялары менән уртаҡлашырға саҡыра. Инициативалы йәштәр Ленин урамы, 9/1, 103-сө бүлмәгә йәки 8-937-343-01-25 телефонына мөрәжәғәт итә ала.\n26 февралдә Сибай ҡалаһының Таусылар проспектындағы 6/3-сө күп ҡатлы йортонда газ шартлау сәбәпле янғын сыҡҡанлыҡтан, хакимиәт башлығы ҡарары менән ҡала биләмәһендә ғәҙәттән тыш хәл индерелгәйне. 2014 йылдың 14 мартында ҡарар үҙ ғәмәленән сыҡты. Шартлау арҡаһында бер кеше Үфө ҡалаһының тән бешеүҙе дауалау үҙәгенең реанимация бүлегендә вафат булды, тағы өс кеше дауаханала ятып сыҡты.\nСибай йондоҙҙар ҡабыҙа\nБөгөн Сибай ҡалаһының Халыҡ мәҙәниәте һәм ял үҙәгендә «Сибай йондоҙҙар ҡабыҙа» исемле ҙур телевизион проектҡа старт бирелә. Йыр-бейеүгә һәләтлеләр билдәле сәнғәт эшмәкәрҙәре менән шөғөлләнеп, бер нисә этапта ярышасаҡ. Иң-иңдәр декабрҙә үтәсәк гала-концертҡа барып етәсәк.\n24 мартта А.Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театры үҙ тамашасыларына Р.Кинйәбаевтың «Ҡарауыл! Ҡәйнәмде урлағандар!» комедияһы буйынса әҙерләнгән премьера тәҡдим итә. Ул 27 мартта—Халыҡ-ара театр көнөндә лә күрһәтеләсәк. Ә 25 мартта С.Әбүзәрҙең «Хыялый» трагикомедияһын ҡарай алаһығыҙ.\nТорлаҡ-коммуналь хужалығы—кешеләрҙе яҡшы йәшәү шарттары менән тәьмин итеүсе, шунлыҡтан халыҡ менән тығыҙ бәйләнештә эшләүсе тармаҡ. Был өлкәнең тотороҡло, ышаныслы эшләүенә, хужалыҡ эшселәренең һөнәри оҫталығына һәм яуаплылығына һәр йорттоң, һәр ғаиләнең именлеге бәйләнгән.\nАзамат – чемпион\nБДУ-ның Сибай институты студенты, спорт мастеры Азамат Мусин Ҡарасәй-Черкес Республикаһында уҙған кикбоксинг буйынса Рәсәй беренселегендә Рәсәй чемпионы исемен яуланы. Мәртәбәле ярышта Башҡортостан намыҫын яҡлаған егет Венгрияла уҙасаҡ Донъя кубогында илебеҙҙең йыйылма командаһы составында сығыш яһаясаҡ. Ә октябрҙә ул Францияла уҙасаҡ Европа чемпионатында ҡатнашасаҡ.\nСибай – алдынғы өсәү рәтендә\nБашҡортостан Республикаһының территориаль үҫеш буйынса агентлығы 2013 йылға муниципаль райондар һәм ҡала округтарының социаль-иҡтисади үҫешенең айырым күрһәткестәренә мониторинг үткәрҙе. Һөҙөмтәләр буйынса Сибай ҡалаһы «Ҡала округтары» төркөмөндә өсөнсө урында билдәләнде. Беренсе урында Салауат ҡалаһы булһа, икенсе урынға Нефтекама ҡала округы лайыҡ булды.


Стоимость и срок доставки в Белорецк (Башкортостан республика): Ходовые огни Sho-me DRL 507\n5 -7 дней* 602 руб.\nул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38 ул. Ленина, 38\n5 -7 дней* 440 руб.\n6-11 дней* 466 руб.\n"Пункт самовывоза CDEK - наложенный платеж (оплата при получении)" - Х***** А.\n"Почта России - предоплата 100%" - А****** Н. Ш.\nВсего отпраленных заказов в Белорецк: 126


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ФӘҠИРЛЕКТӘН ТАҒЫ БЕР САРА - 2022 - Мәҡәләләр\nДәүләт машинаһы эшләмәй, тип ҡарағыҙ: ярлы халыҡ категорияһын кәметеү өсөн бөтөн булған фантазия эшкә егелә, үҙегеҙ күреп тораһығыҙ. Әле яңыраҡ ҡына беҙ фәҡирҙәр һанын иҫәпләүҙең яңы ысулы хаҡында хәбәр иткәйнек. Яңы формула байтаҡҡа кәметә түгелме шул "күҙгә сүп" ҡатламды? Ҡағыҙҙа булһа ни...\nЭйе, был өлкәлә ашығыс эш дауам итә. Әле бына фәҡирлеккә ҡаршы көрәшкә хатта ки РФ Үҙәк Банкы үҙе килеп ҡушылды! Юҡ, аҡса таратмай таратыуын, әлегә шартын ҡуя: фәҡирҙәргә "аҡсаларын" (?) һаҡлыҡ кассаһына һалырға тәҡдим итә һәм төп (ключевая) ставканан юғарыраҡ проценттар вәғәҙәләй. Шул уҡ ваҡытта Банктың сикләүсе талаптары ла ҡаты ғына: ярлы граждандар тик бер генә вклад аса ала икән һәм уның да суммаһына сик ҡуйыласаҡ, юғиһә, әрһеҙләшеп, миллионын да килтереп һалыр берәй йолҡошо, кем белә, процент бит юғары, тиҙәр. Шуның өсөн дә, күрәһең, иҫәп асасаҡ һәр ярлы кеше "йолҡошлоҡҡа" тикшереү ҙә үтәсәк әле: уларҙы социаль тәьминәттең берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһы аша энә күҙәүенән үткәрмәкселәр, юғиһә, шәп проценҡа ҡыҙышып, берәй ҡомһоҙ байы йә урта хәлле әҙәм килеп ҡыҫылыуы ла бар...\nБыл һеҙгә көршәктәге һыуын түкмәҫ элек балаһын ҡыйнаусы әкиәт геройын иҫкә төшөрмәйме, йәмәғәт? Шулай тәртип ҡаты инде ул беҙҙә байырға теләгән ябай халыҡ өсөн, һәр тине күҙҙән үткәрелә. Ике балалы бер ғаиләнең дөйөм килеме 25 тингә артыҡ булған өсөн аҙ тәьмин ителгәндәр исемлегенә индермәгәйнеләр, хәтерегеҙҙәме? Хәйер, бындай миҫалдар берәү генә түгел инде ул. Ә бит асылда юғары процент хаҡындағы был положение әле ҡабул да ителмәгән: "иләнмәгән, һуғылмаған", тигәндәй. Әммә ҡабул ителә ҡалһа, мин һиңә әйтәйем, был бөтөн баҙар күләмендә иң-иң отошло вклад буласаҡ икән.\nБыл нимә менән нигеҙләнә һуң? Төп (ключевая) ставка ағымдағы йыл эсендә ике тапҡырға артты, ти белгестәр. Мәҫәлән, марттағы ставка 4,25 процент булһа, октябргә ул 7,5-кә артты, ләкин депозит буйынса проценттар төп ставканан да (7,5 процент), инфляция кимәленән дә (8,1 процент) түбән ҡала килде. Ә бына ярлыларҙың һаҡлыҡ кассаһына һаласаҡ аҡсаһына өҫтәмә процент әлеге ике күрһәткестән дә артығыраҡ булмаһа ла, кәм булмаясаҡ, тип ышандыра проект авторҙары.\nБындай отошло шарттарға ҡыуанырға ғына ла бит... тик эш хаҡынан - эш хаҡына, пенсиянан пенсияға тиклем аҡса еткерә алмаған ярлы ҡатлам һаҡлыҡҡа һалырға аҡсаны ҡайҙан алыр? Әйткәндәй, рәсәйҙәрҙең 37 процентының һаҡлыҡ кассаһында бер тине лә юҡ. Күп аҡса менән эш итеп өйрәнгән юғары ҡаттарҙа ултырыусыларға ярлы халыҡтың аяныслы хәле күренеп етеңкерәмәйҙер, ахыры, тип уйларға ғына ҡала.\nРәсәй Үҙәк Банкының был "ҡиммәтле" тәҡдиме, тәбиғи, эксперттарҙа аңлау тапманы әлегә. "Быйылғы йылда граждандарҙың бөтөн хеҙмәт килемен "ашап" торған юғары инфляция арҡаһында йәмғиәттә Рәсәй Банкы эшмәкәрлеге менән ризаһыҙлыҡ арта бара, - ти эксперт Антон Гринштейн. - Һаҡлыҡта бер тин аҡсаһы булмаған рәсәйҙәр өсөн вәғәҙәләнгән был махсус вкладтың, айырыуса аҙ килемлеләрҙең хәлен иҫәпкә алғанда, был тәҡдимдең күҙгә күренерлек файҙаһы булмаясаҡ..." Үҙәк Банк инфляцияның үҫеүе менән көрәшә, шуға күрә уға әйләнештәге аҡсаларҙы банк депозиттарына "бәйләп" тотоу кәрәктер, тигән фекер ҙә белдерелә. Өсөнсөнән, һәр яңылыҡҡа шикләнеп ҡарарға өйрәнгән күңел барыбер яҡшылыҡ өмөт итмәй дәүләт машинаһы маневрынан: кассаға һалырлыҡ аҡсаһы булғас, тимәк, ярлы түгел, тип әйтерҙәр һәм тағы ла күпмелер "процент" ярлы-ябаға урта хәлле ҡатламға әүерелеп китер, кем белә...\nЯҙылған: 11.01.22 | Ҡаралған: 168


Умартасылыҡ серҙәре/13-сө дәрес — Викидәреслек\nУмартасылыҡ серҙәре/13-сө дәрес\n1 Күс айырыу\n3 Осоп сығыуы\nБал ташыусы ҡорттарға үрсеүҙең ике юлы хас. Беренсеһе — айырылып тороусы күстең һәр затын яңыртыу. Был юл уларҙың даими йәшәүе өсөн кәрәкле, ләкин үрсеү процесы түгел. Икенсеһе — бөтә бал ҡорто ғаиләһе берҙәм үрсеү өсөн эшләй. Һөҙөмтәлә билдәле бер өлөшө, бер инә ҡорт менән айырылып, яңы йәшәү урыны эҙләп сәфәр сыға. Ҡорттарҙың үҙенсәлектәренә, инә ҡорттоң тоҡомона, сифатына, ғаиләһенең тормош шарттарына ҡарап, уларҙың күс айырыу һәләте төрлөсә баһалана. Күс айырыу — нәҫел үҙенсәлеге. Тәбиғи шарттарҙа күс айырыу бал ташыусы ҡорттарҙың йәшәүенә булышлыҡ итә. Күс айырыуға әҙерлек күпкә алдан башлана. Ҡорттар ояһында ҙур үҙгәрештәр була. Ҡышлауҙан һуң яңы ғына күҙәнәктәрҙән сыҡҡан йәш ҡорттар элеккеһен алмаштыра. Йәш ҡорттар ҡышлап сыҡҡан ҡорттарға ҡарағанда ҡарышлауыҡтарҙы дүрт тапҡырға күберәк ашатырға һәләтле. Умартала инә ҡорт йомортҡа һалыуын арттыра бара, ғаилә бик тиҙ нығына. Унда үрсемде ашатыу менән шөғөлләнмәгән йәш ҡорттар күп туплана. Әгәр ҙә был мәлдә тәбиғәттә сәскә һуты бүленмәһә, мәшғүл булмағандары уны йыйыуға ҡушыла алмаһа, ғаиләлә күп ҡорт эшһеҙлеккә дусар була. Бал ҡорто ғаиләһендә әүҙемлек кәмей.\nКүс айырыуға әҙерлек барыуын буласаҡ инә көбөләренең нигеҙен төҙөүҙәренән, инә ҡорттоң уларға йомортҡа һалыуынан белеп була. Ҡорттар унға тиклем һәм унан да күберәк инә көбөһө төҙөй. Кәрәҙ, яһалма балауыҙ төҙөлөшө туҡтала, ҡорттарҙың һут, һеркә өсөн осоуы кәмей. Эшсе ҡорттар башта ата ҡорт күҙәнәктәрен төҙөй, ғаиләлә ата (әре) ҡорттар үрсеме күбәйә. Инә ҡортто ашатыусы ҡорттар кәмей, ул иһә йомортҡа һалыуҙы аҙайта, еңеләйеп китә һәм осорға һәләтле була. Күс менән осоп сығыусы ҡарт инәләрҙең ауырлығы ҡайһы саҡта хатта йәш инәнең ауырлығынан да кәмерәк. Йомортҡа һалыуҙың аҙайыуы умартаның аҫтында һалынып, ҡайһы саҡта ян-яҡ стеналарында йомғаҡ рәүешендә ойошоп торған (йәй көнө күҙәтеп ҡарағыҙ) эшһеҙ ҡорттарҙың артыуына килтерә. Улар көс туплай һәм физиологик йәһәттән йәш ҡорттар булып ҡала. Тупланған көс (уны күс айырыу энергияһы тип атайҙар) яңы оя төҙөүгә йүнәлтелә. Ҡорттарҙа ҡатмарлы күс айырыу инстинкты барлыҡҡа килеүгә булышлыҡ итеүсе сәбәптәр:\nояның эш менән мәшғүл булмаған йәш ҡорттарҙан тулып китеүе;\nҡорттар торлағындағы ҡыҫынҡылыҡ;\nояла ҡарт (ике йәштән өлкәнерәк) инә ҡорттоң булыуы;\nояны ваҡытында киңәйтмәү һәм уны насар елләтеү;\nумартаның ҡояштан артыҡ йылынып китеүе;\nкөпләнгән, өлгөргән үрсемдәр менән тулыуы;\nояла иҫке, көңгөрт, ҡара кәрәҙҙәр булыуы;\nнасар, өҙөп-өҙөп бал йыйыу;\nауырыуҙың ныҡ аҙыуы, ҡорт тәнендә талпандар — варроатоздың күп булыуы;\nбал ҡорто ғаиләләренең нәҫел үҙенсәлектәре: башҡорт, йәғни бөрйән, ҡорттары күс айырыуға бигерәк әүәҫ.\nКүс айырғанда ҡорттар ғаиләһе сама менән ике тигеҙ өлөшкә бүленә. Күс менән төрлө йәштәге ҡорттар осоп китә. Бөтә һанының 80 проценты самаһын 24 көнгә тиклемге ҡорттар тәшкил итә. Айырым осраҡта күс менән ете процентҡа тиклем әре ҡорт китә. Тәүге күс ҡарт инә менән йомортҡаларын һалғандан һуң — туғыҙынсы көндә осоп сыға. Был ваҡытта тәүге инә оялары көпләнгән була. Күстең айырылып сығыуы ямғыр һәм һыуыҡ көндәр арҡаһында тотҡарланырға мөмкин. Ул саҡта ҡарт инәнән башҡалары, йәғни инә көбөләренән әле генә сыҡҡан йәш инә ҡорттар, күс менән осоп китә. Тәүге күс көндөң беренсе яртыһында (сәғәт 9–10-дарҙа ла мөмкин) йәки төш мәлендә сыға һәм айырым ҡорттарҙың сигналы буйынса ел өрмәй торған урынға йыйыла. Әгәр ҙә ҡорттарҙың торлаҡ һайларға форсаты булһа, был саҡта улар 25 саҡрымға тиклем һәм унан да алыҫыраҡ араға осоп китә. Беренсе күстәр ағасҡа, ҡыуаҡҡа, ҡоймаға йәки ерҙән бейек булмаған Т рәүешле кәкре әйбергә (махсус эшләргә мөмкин) ҡуна. Бер нисә (2–3) сәғәткә тиклем, разведка яһаусы ҡорттар яңы торлаҡ урыны тапҡансы, күс ошонда ҡала һәм аҙаҡтан ғына яңы урынға осоп китә. Беренсе күс айырылып сыҡҡандан һуң, төп ғаилә инә ҡортһоҙ тороп ҡала, уның ҡарауы, инә ҡорт көбөләре була. Тәүге күс айырылып сыҡҡас, бер иң эре, килешле инә ҡорт көбөһөнән башҡаларын юҡ итмәһәң, икенсе, өсөнсөләрҙең айырылып сығыуы ихтимал. Күпләп күс айырыу ҡорт ғаиләһен бик ныҡ көсһөҙләндерә.\nИнстинкт — ҡорт ғаиләһенең берҙән-бер һәм айырылғыһыҙ “хужаһы”. Уға бөтә “бал ҡорттары берекмәһенең” ҡатмарлы һәм иң юғары дәрәжәлә камиллашҡан сеймал, аҙығына тиклем төрлө продукция әҙерләү циклы буйһонған.\nKүп быуаттар буйы кешеләр, бал ҡорттарының ҙур ғаиләһендә инә ҡорт, ҡорттар төркөмө йәки һороһо (әре) хужа булып тора, тигән бәхәс алып барҙы. Моғайын, ҡатнашыусылар, бөтөнләй “хужа” булмауын белһә, бик аптырашта ҡалыр ине. “Хужа” ролен үтәүсе инстинкт бар, йәғни ҡорттарҙың йәшәү эшмәкәрлеге “идара итә”.\nТәбиғәтте тикшереүсе бөйөк ғалим Чарльз Дарвин кәрәҙ эшләү инстинктын “бөтә инстинкттарҙың иң ғәжәбе” тип атаған.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Умартасылыҡ_серҙәре/13-сө_дәрес&oldid=16250»\nПоследний раз редактировалась 6 сентябрь 2017 в 20:35\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:35 6 сентябрь 2017 үҙгәртелгән.


Инфоурок › Математика › Конспекты › Таһир Кусимов\nМатур ҡыҙҙарҙы һәм батыр малайҙар күреүемә бик шатмын.\nII Дәрестең төп өлөшө\nБатыр һүҙен нисек аңлайһығыҙ?\nУҡытыусы: - Ә бына һүҙлектә былай тип әйтелә: Ҡурҡыу белмәҫ ҡыйыу. Эш, тормошта тәүәккәл, ҡыйыу. Ҡыйыулығы, көсө менән танылған кеше. СЛАЙД.(бер бала һүҙлектән, ә ҡалғандар слайдтан) Дәрес барышында батыр һүҙенә бәйле Он-лайн китап та туплаясаҡбыҙ.\nУҡытыусы: - Батыр һүҙенә ниндәй синонимдар беләһегеҙ?\nУҡыусылар: СЛАЙД Синоним: баһадир, азамат, ҡаһарман, ҡыйыу, тәүәккәл, баҙнатлы, баҙнатсыл, баҙымсаҡ, йөрәкле.\nӘ хәҙер әйткән мәғлүмәтте лә китапсыҡҡа ебәрҙек\nУҡытыусы: Батыр һүҙе икенсе телдәрҙә нисек тәржемә ителә?\nРус – храбрый, сильный\nУҡытыусы: ә бына күрәһегеҙме бер һүҙҙең күпме тәржемәһе бар.\nНиндәй әкиәт батырҙарын беләһегеҙ?\n(Аҡъял батыр, Урал батыр, Ҡамыр батыр, Тау батыр, Урман батыр һ.б) Ә Башҡорт халҡының иң мәшһүр, бөйөк әҫәре нисек атала әле?\nУҡыусыларҙың яуабы: “Урал батыр” эпосы. Китапсыҡҡа был мәғлүмәтте лә ебәрәйек\nНиндәй мәҡәлдәр беләһегеҙ?\nУҡытыусы: Һеҙҙең әйткәндәргә өҫтәп, тағы бер мәҡәлде слайдта ҡарап үтәбеҙ.\nБатыр егет – ил күрке. (СЛАЙД)\nБыл мәҡәлде нисек аңлайһығыҙ?\nКүрке – матурлығы, биҙәге – ошо мәҡәл дәресебеҙҙең булһын.\nӘйткәндәрегеҙҙе Он-лайн китапҡа индерҙем\nУҡытыусы: - Ә хәҙер бөгөнгө дәрестең темаһын белер өсөн текст менән танышайыҡ.\nӨфөлә, күкһел Ағиҙелдең текә ярында, Еңеү паркында, ғорур һәйкәл тора. Бейек мәрмәр һәм гранит бағана башында алтын йондоҙ яна. Аҫтараҡ ике батыр яугирҙың бюсы ҡуйылған. Шунда уҡ уларҙың батырлығын күрһәтеүсе һын төшөрөлгән, автоматлы һалдат дошман утын үҙ йөрәге менән ҡапларға уҡталған.\nБыл – Советтар Союзы геройҙары Александр Матросов менән Миәкә батыры лейтенант Миңлеғәле Ғөбәйҙуллинға һәйкәл. Батырҙар беҙҙең менән ҡалыр, исемдәре йөрәктәрҙә мәңге йәшәйәсәк. Беҙ уларҙың үлемһеҙ подвигын онотмаясаҡбыҙ.\nНиндәй һәйкәл тураһында һүҙ бара\nБюст тигән һүҙҙең мәғәнәһен һүҙлектән ҡарай алаһығыҙ, һүҙлек һеҙҙең алдығыҙҙа. Александр Матросов – башҡорт егете, ысын исеме Шакирйән Мөхәмәтйәнов\nТексттағы һүрәтләнгән һәйкәлде күргәнегеҙ бармы?\nӨфө ҡалаһында иң матур һәйкәлдәрҙең береһе.\nБыл әйткәндәрегеҙ Он-лайн китапсыҡ өсөн бик мөһим\nУҡыусылар, яңынан текстҡа иғтибар итәйек. Аҫтына һыҙылған һүҙҙәр ниндәй һүҙ төркөмөнән бирелгән?\nУҡыусыларҙың яуабы: ҡылым\nДөрөҫ. Ни өсөн ҡылымдарҙың ялғауҙары төрлө?\nУҡыусыларҙың яуабы: Сөнки эш-хәл, хәрәкәт төрлө ваҡытта башҡарыла.\nҠылымдар нимәлә үҙгәргәндәр?\nУҡыусыларҙың яуабы: заман, (зат һәм һанда)\nТимәк, бөгөнгө темабыҙ: Ҡылымдарҙың заман, зат һәм һан менән үҙгәреше.\nАсығыҙ дәфтәрегеҙҙе, яҙып ҡуйығыҙ бөгөнгө көндөң датаһын һәм темаһын.\nУҡыусылар, дәресебеҙҙең маҡсатын кем әйтер – ҡылымдарҙың заман, зат һәм һан менән үҙгәреше тураһындағы белемдәрегеҙҙе иҫкә төшөрөү һәм нығытыу, шулай уҡ, Он-лайн китапсыҡ булдырыу.\nТексттағы һөйләмдәге ҡылымды тамырын табып, уны заманда һәм затта үҙгәртәйек.\nХәҙерге заманда.(СЛАЙД)(ИКЕШӘР БАЛА СЫҒЫП ЭШЛӘЙ)\nI зат. Мин тор... Беҙ. Тор...\nII зат Һин тор... Һеҙ тор...\nIII зат Ул тор... Улар тор...\nБеҙ үҙгәрткән ҡылым, ниндәй формала килгән? (барлыҡ)\nСАҒЫШТЫРЫУ ӨСӨН ИКЕ ҠЫЛЫМДЫ ӘЙТЕП КИТӘМ:\nМин торам, тормайым, торасаҡмын, тормаясаҡмын(ЮҠЛЫҠ ФОРМАҺЫ)\nОшо миҫалдарға ҡарап, ҡағиҙә сығарайыҡ.\nУҡыусыларҙың яуабы: (Ҡылымдар өс заманда киләләр. Үткән. Хәҙерге, киләсәк заманда. Ҡылымдар затта, һанда үҙгәрә ала, барлыҡта юҡлыҡта була.)\nШулай итеп, телмәрҙә ҡылымдарҙың заман, затта һәм һанда үҙгәреше ни өсөн кәрәк?\nБыл эштәрегеҙ менән китапсығыбыҙҙы тулыландырайыҡ\nЭш-хәрәкәттең кем тарафынан, төрлө ваҡытта үтәлгәнен белер өсөн. (Алда уҡыусыларға әйтеп ҡуйырға кәрәк)\nЯл минуты. Күҙҙәрҙе йомабыҙ, шул йырҙағы ваҡиғалар мәленә сәйәхәт ҡылырға саҡырам.(МУЗЫКА)\nҠылыс ҡынының осона ҡарап, күҙҙәргә ял ойошторабыҙ. Ял минуты тамамланды, уҡыусылар арҡаларҙы төҙәйтеп, матур итеп, ултырығыҙ.\nБөгөнгө теманы нығытыу өсөн 196-сы биттәге, 261-се күнегеүҙе телдән эшләйбеҙ. Дәреслектәге текст – алдығыҙҙа.\nҺөйләмдең мәғәнәһенә ҡарап, һыҙыҡтар урынына беренсе вариант белешмәләге тейешле Ҡылымдарҙы хәҙерге заманда, ә икенсе вариант үткән заманда өҫтәп яҙа.(балаларға алдан әйтеп ҡуйырға)\nУҡытыусы: Тексттағы ҡылымдар нисәнсе затта бирелгән?(өсөнсө)\nБелемебеҙҙе баһалар өсөн ошондай өс төрлө эш тәҡдим итәм.\n“5” билдәһен алыр өсөн йәшел карточкалағы эштәр,\n“4” билдәһен алыр өсөн һары карточкалағы эш,\n“3” билдәһенә зәңгәр карточкалағы эш.\nБаһалау: уҡыусылар, эштәрегеҙҙе алмаштырығыҙ, дөрөҫ яуапҡа ҡарап баһалама ҡуйығыҙ, кемдәрҙең биш баҫығыҙ, ҡалай күмәкһегеҙ.Ә быға ҡарап нимә әйтә алаһығыҙ? Дүрткә эшләгәндәр баҫығыҙ, һеҙҙә күмәкһегеҙ икән, ә һеҙ нимә әйтә алаһығыҙ. Кемдәр үҙ баһаһы менән риза түгел. Төҙәтергә мөмкин. Бөгөнгө дәрескә ҡағылышлы ниндәй мәғлүмәт өҫтәй алаһығыҙ.\nУҡытыусы: Аңлағанығыҙҙы иҫбатлар өсөн бирелгән схеманы тултырайыҡ.\nҠылымдар нимәләр менән үҙгәрә?\nҠылымдар үҙ аллы һәм ярҙамсы була, ул теманы киләһе дәрестә үтәсәкһегеҙ. Ә хәҙер өйгә эште яҙып алығыҙ. Һәр кем үҙ теләгәненән сығып эш төрөн һайлап ала.\nБәләкәй генә Он-лайн китапсыҡ киләсәктә ҙур китап булыр, һәр кем үҙ батырлыҡтарын ошо китапҡа яҙыр.\nҺығымта: Минең теләгем һеҙгә шул уҡыусыларым: Ҡараһаҡал, Салауал Юлаев, Таһир Кусимов, Муса Гәрәй, Зөбәй Үтәғолов, Муса Мортазин кеүек батырҙарыбыҙҙың рухы һеҙҙе лә киләсәктә – матурлыҡҡа һәм батырлыҡҡа әйҙәһен.\nДәрес барышы лингвокультурологик методикага таянып яҙылған. Был методика һәр кеше таныштыр тиеп иҫәпләем. Сөнки телде был лингвокультурологик методикага таянып өйрәнһәң һәр балаға төплө белем биреп була. методика үҙенең эсенә айырым һүҙҙе алып өйрәнеүгә ҡайтып ҡала, әммә һәр һүҙҙән сығып төрлө һүҙҙәрҙе белергә мөмкин. Был дәрес өлгөмдә һеҙгә батыр һүҙен тәҡдим итәм. Дәрес өдгөһөн Рита Ласын ҡыҙы Кинйәлбаева төҙөнө. Һорауҙарығыҙ булһа рәхим итегеҙ\nМигранова Фарида Казихановна\nНомер материала: 70570041550\nТест по алгебре для 7 класса «Свойства степени с натуральным показателем»


Башҡортостан Башлығы республика журналистарына наградалар тапшырҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Башлығы республика журналистарына наградалар тапшырҙы\n17:26, 15 сентября 2016 Мәҙәниәт\nБөгөн Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов республика журналистарына наградалар тапшырҙы. Бүләкләү тантанаһы Ауыл хужалығы министрлығының Колонналар залында уҙҙы.\n«Йәшлек» гәзите редакцияһы директоры, Журналистар берлеге рәйесе Артур Дәүләтбәковҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелде.\n«Вечерняя Уфа» гәзите баш мөхәрриренең беренсе урынбаҫары, танылған журналист Илүзә Ҡапҡаева һәм «Башҡортостан» ТРК ДУП-ның тыуған яҡты өйрәнеү тапшырыуҙары бүлеге мөхәррире Ирина Миңлеғәлиева Башҡортостандың Почет грамотаһы менән билдәләнде.\n«Башинформ» агентлығы коллегаларын ихлас ҡотлай һәм артабан да ижади уңыштар теләй.\nТеги: наградалар, киң мәғлүмәт саралары


"Һаумы, һаумы, әкиәт!"\n14 Декабрь 2018, 11:52\nБыл бәйгене көтөп алдыҡ. Уны уҡытыу эштәре буйынса директор урынбаҫары Эльвира Әмир ҡыҙы Баязитова ҡотлау һүҙе менән асты. Уҡытыусылар «Шалҡан» әкиәтен күңелле итеп сәхнәләштереп, сараны күтәренке кәйеф менән биҙәне.\nАртабан һүҙ йәш әкиәтселәргә бирелде. Уларҙың һәр береһе матур-матур костюмдар кейеп алған. Ныҡлы әҙерләнгәндәр, ролдәргә инеп, килештереп һөйләнеләр. Барлыҡ сығыш яһаусылар ҙа маҡтауға лайыҡ.\nБәйге булғас, әлбиттә, иң-иңдәр ҙә билдәләнә. Талапсан жюриға еңеүселәрҙе асыҡлау ауырға тура килде. Һәр ваҡыттағыса, башланғыс синыф уҡыусылары әүҙемлек күрһәтте, еңеүселәр йәш айырмалыҡтарына ҡарап билдәләнде.\nI – II синыфтар араһында өсөнсө урынды – Айгөл Ялалова, икенсене Азамат Хөсәйенов алды, ә Илвир Ғәлләмов беренсе булды. III – IV синыфтар араһында әкиәт яратыусылар бигерәк күп икән. Баһалама төркөмө кәңәшләшеп, ике өсөнсө урын бирҙе һәм уға Искәндәр Тәҡиуллин менән Линара Закирова лайыҡ тип табылды. Икенсе урынды Илһам Ғәлиуллин яуланы, Фидан Мөхәмәтйәнов беренсе урын алып ҡыуанды. Башланғыс синыфтар араһында Айҙар Тәҡиуллин Гран-при хужаһы булды. V синыф уҡыусыһы Нәркәс Әхмәтйәнова урта синыфтар араһында иң-иңе ине. Еңеүселәргә Маҡтау грамоталары тапшырылды.\nУҡыусыларҙың халыҡ ижадын үҙ итеүе, уны уҡыуы, өйрәнеүе – маҡтаулы эш. Күңелле байрамды ойоштороуҙа ҡатнашҡан әсәйҙәргә, уҡытыусыларға ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ.\nСәриә ЗАКИРОВА, китапханасы.\nБелорет районы, Ғәбдөк ауылы.


Район үҫеше өсөн күп көс һалған шәхес\n26 Апрель , 14:00\nФиҙаҡәр хеҙмәт һәр ваҡыт мөһим әхлаҡи ҡиммәттәрҙең береһе, илдең иҡтисади һәм мәҙәни ҡеүәтен нығытыу нигеҙе булды һәм булып ҡала. Хәҙерге Рәсәйҙең ҡеүәте күп быуындарҙың ныҡышмалы хеҙмәте һөҙөмтәһендә нығыны. Көсөргәнешле, тырыш хеҙмәттәре менән ҡеүәтле дәүләт төҙөүселәр алдында баш эйәбеҙ.\nВладислав Әхмәҙулла улы Ғиниәтуллин 1949 йылдың 30 мартында Үрге Ҡыйғы ауылында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1971 йылда, Башҡортостан ауыл хужалығы институтында юғары белем алғандан һуң, Ҡыйғы “Сельхозтехника” ойошмаһында инженер булып башлай.\n1972 – 1976 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Ҡыйғы район комитетына икенсе һәм беренсе секретарь итеп тәғәйенләнә, һуңынан ике йыл Ғафури исемендәге колхоз рәйесе булып эшләй. Владислав Ғиниәтуллин етәкселегендәге колхоз ауыл хужалығы продукцияһы етештереү өлкәһендә ҡаҙаныштарға өлгәшә. Ә рәйес үҙе 28 йәшендә генә, иң йәш етәксе-хужа булараҡ, “Огонёк” журналында очерк геройына әйләнә.\n1978 – 1981 йылдарҙа ул партияның Ҡыйғы район комитетына икенсе секретарь итеп ҡуйыла, артабан – беренсе секретарь. Бында ул КПСС өлкә комитеты ағзаһы, БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты итеп һайлана һәм Юғары Совет Президиумының иң йәш ағзаһы була. 1981 йылда СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы Указы менән райондың социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индергән өсөн “Почет билдәһе” ордены менән наградлана.\n1981 йыл аҙағында Владислав Әхмәҙулла улын, перспективалы партия хеҙмәткәре булараҡ, КПСС Үҙәк комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһына уҡырға ебәрәләр. Уҡыуҙан һуң бер аҙ ваҡыт партия өлкә комитетында ойоштороу-фирҡә эше бүлеге инструкторы булып эшләй.\n1983 йылдың ноябрендә КПСС-тың Мәсетле район комитеты пленумында беренсе секретарь итеп һайлана. Хеҙмәт яратҡан Ғиниәтуллин халыҡ араһында ойоштороу, сәйәси эште камиллаштырыу, район хужалыҡтары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәреүгә күп көс һала. Һөҙөмтәлә Мәсетле районы иң яҡшы йолаларын һаҡлап ҡала һәм юғары игенселек мәҙәниәте өсөн көрәштә, производствоны арттырыуҙа, дәүләткә ауыл хужалығы продукцияһы һатыуҙа лидер булыуға өлгәшә. Бөтә Союз социалистик ярышында район еңеүсе исемен ала. Был ҡаҙаныштары өсөн уға дүрт тапҡыр КПСС Үҙәк Комитетының һәм СССР Министрҙар Советының күсмә Ҡыҙыл Байрағы тапшырыла.\nВладислав Әхмәҙулла улы – районыбыҙҙың социаль-иҡтисади үҫеше өсөн күп эш башҡарған етәкселәрҙең береһе. Ул эшләгән йылдарҙа Мәсетле районының һәр торама пунктында ҡаты япмалы автомобиль юлы һалынды, шул осорҙа тиҫтәләрсә заманса ауыл хужалығы объекттары: малсылыҡ фермалары, иген келәттәре, автотрактор оҫтаханалары, шулай уҡ социаль-мәҙәни тәғәйенләнештәге объекттар – мәктәптәр, мәҙәниәт йорттары, фельдшер-акушерлыҡ пункттары төҙөлдө һәм яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылды. Район үҙәгендә генә район мәҙәниәт йорто, элемтә үҙәге, район китапханаһы, агросәнәғәт банкының яңы типовой биналары, дарыухана, сәнәғәт зонаһында мәктәп, балалар баҡсаһы, үҙәк район дауаханаһының терапия корпусы, пионер лагерының административ корпусы менән ағас йорттар һәм башҡа объекттар төҙөлдө. Ошо социаль-мәҙәни объекттарҙың барыһы менән дә мәсетлеләр бөгөн дә файҙалана. Әммә пионер лагерының шундай матур корпустарының бөгөн тәғәйенләнеше буйынса ҡулланылмауы үкенесле. Ә колхоз һәм совхоз етәкселәрен район балаларының йәйге ялы өсөн йорттар төҙөргә мәжбүр иткәне өсөн беренсе секретарь өҫтөнән күпме исемһеҙ ялыу булды?!\nАлты йылдан ашыу районды етәкләгән Владислав Әхмәҙулла улы, хужа-етәксе вазифаһының бөтә сифаттарына ла эйә була тороп, кадрҙарҙы белеп бөтә алманы һәм дуҫ тип йөрөгән кешеләрҙең йәшерен интригалары арҡаһында райондан китергә мәжбүр булды.\n1990 йылдың көҙөндә тыуған районында уны РСФСР Коммунистар партияһы Ҡыйғы райкомының беренсе секретары итеп һайлайҙар. Ул – был вазифаны ике тапҡыр биләгән берҙән-бер кеше. Ҡыйғы районы халҡының фекеренсә, ул ҡушылған эшкә һәр саҡ намыҫ менән ҡарай, етешһеҙлектәрҙе бөтөрөүҙе үҙ өҫтөнә ала, үҙенә һәм ҡул аҫтындағыларға ҡарата талапсан була. Фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн Башҡортостан Республикаһы Почет грамотаһы менән наградлана.\nҮҙемдән өҫтәп шуны әйткем килә, уның менән эшләүе бер үк ваҡытта еңел дә, ауыр ҙа булды. Беҙҙең районда ул ялһыҙ эшләне, отпускыға ла сыҡманы тиерлек. Уның һәр эш көнө бик иртә – сәғәт 7-лә башлана ине. Дүшәмбе оператив кәңәшмәләрҙе 15 минут эсендә тамамлай торғайны, кабинетта эшләүҙе үҙһенмәне, унан ситләшергә тырышты. Социаль-мәҙәни мәсьәләләрҙе тулыһынса ярҙамсыларына ышанып тапшыра ине, ә үҙе, нигеҙҙә, хужалыҡ мәсьәләләре менән шөғөлләнде. Башҡаса мөмкин дә түгел. Сөнки районда – әле сәсеү, әле ураҡ, әле бесән. Барыһы ла – район комитеты контролендә. Ғаиләһе менән редакция ҡаршыһындағы бәләкәй генә ағас йортта йәшәне. Бер аҙҙан, Ленин урамы осондағы йортҡа күсеп, эшкә һәр саҡ йәйәү йөрөнө.\nҮҙ инаныуҙарына тоғро ҡалған райондың почетлы гражданы Владислав Ғиниәтуллин ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем КПРФ-тың Ҡыйғы партия ойошмаһы менән етәкселек итә һәм йәмғиәттә хөрмәтле кеше булып ҡала.\nМәсетле районы ойошторолғандан алып 1991 йылдың авгусына тиклем коммунистарҙың район ойошмаһы менән 18 кеше етәкселек итә. Уларҙың яҙмышы төрлөсә. Берәүҙәр күптән онотолған, ә мәҫәлән, Ғилман Яҡуповты, Абрар Саҙретдиновты, Анатолий Фуфаевты, Зәки Ҡадиҡовты һәм башҡаларҙы мәсетлеләр әле һаман яҡшы яҡтан ғына хәтерләй. Владислав Әхмәҙулла улы Ғиниәтуллин да – улар иҫәбендә.