Башҡортостанда ике ауыл советы үҙенең «резиденцияһын» алмаштырасаҡ // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ике ауыл советы үҙенең «резиденцияһын» алмаштырасаҡ\n10:33, 13 января 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостандың Күгәрсен районында ике ауыл советы тиҙҙән үҙенең хакимиәт үҙәген алмаштырасаҡ. Тейешле закон проектын шаршамбы көндө Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт берләшмәләре буйынса комитет ултырышында БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары хупланы. Новопетровское ауыл советы — Сәйетҡолға, ә Теләүембәт ауыл советы Тәүәкән ауылына күсәсәк, тип күҙаллана.\nКомитет рәйесе Рөстәм Күзбәков һүҙҙәренсә, ауыл советы «резиденцияларын» күсереү инициативаһы менән депутаттарға Күгәрсен районы хакимиәте мөрәжәғәт иткән. Күсеү кәрәклеге ауыл советтары күсәсәк ауылдарҙа эш өсөн уңайлыраҡ шарттар тыуҙырылыуы менән аңлатыла.\n— Урындағы халыҡ хакимиәт үҙәктәрен күсереүгә бәйле бер ниндәй ҙә ризаһыҙлыҡ белдермәне, — ти Рөстәм Күзбәков. — Закон проектын тикшереүгә сығарыу менән бәйле район халҡынан бер ялыу ҙа килмәне. Бынан тыш, икенсе ауылға күсеү кадрҙар һайлау менән ауырлыҡтар тыуҙырмаясаҡ. Ауыл советтары хеҙмәткәрҙәре тулы составта йәшәгән урынын алмаштырырға әҙер.\nБыл закон проекты беренсе уҡыуҙа тикшереүҙе үтте һәм икенсе тапҡыр ҡараласаҡ.\nТеги: БР Дәүләт Йыйылышы, урындағы власть


16 Апрель 2019, 19:02\nДуҫыбыҙ Нияз Мәһәҙиевтең ҡырҡы уңайынан.\nЮғары уҡыу йортонда алған һөнәре буйынса архитектор булһа ла, булмышы, асылы буйынса бер кемдекенә лә оҡшамаған үҙенсәлекле ҡарашҡа эйә фәйләсүф, проблемаларҙы үтәнән-үтә күрергә һәләтле үткер ҡәләмле журналист, нескә тойғоло шағир ине замандашыбыҙ Нияз Бикйән улы Мәһәҙиев. Ул дөйөм ҡабул ителгән ҡағиҙә-ҡалыптарҙы һәр ваҡыт үҙ итеп тә барманы, үҙенсә йәшәргә тырышты, донъяны фәҡәт үҙенсә генә күрҙе. Бындай булмышы, әлбиттә, тормошонда ҡатмарлыҡтар ҙа тыуҙырмай ҡалманы, әммә ул ғүмеренең аҙағынаса үҙ принциптарына тоғро ҡалды. Сафта барғанда дөйөм ҡағиҙә, устав, норма һалдаттарҙан бер тигеҙ итеп баҫып атлауҙы талап итә, уның тормошондағы ҡатмарлыҡтары ана шул үҙенсә атлауында ине.\nБының туранан-тура сағылышына ҡатыны, күренекле шағирә Зөһрә Ҡотлогилдина менән берлектә Башҡортостан телевидениеһында алып барған “Бай баҡса” тапшырыуында шаһит булдыҡ. Шул тапшырыуҙарҙың аҙағында уның нәҡ “үҙенсә атлап китеп барышы” йығылып ятып, рәхәтләнеп көлөрлөк ине. Тапшырыу барышында ла темаға нәҡ үҙенсә, Ниязса ҡарауы проектты яңыса, зауыҡлы һәм мауыҡтырғыс итте. Фәҡәт ошо программа өсөн махсус рәүештә үҫтерелгән һаҡал-мыйығы ла Мичуриндыҡынан һис тә кәм булманы.\nНияз менән танышҡан студент осорон, артабанғы аралашып йәшәгән йылдарҙы иҫләп ултырып, уларҙы шартлы рәүештә дүрт осорға бүлдем. Баҡтиһәң, йәшлегебеҙ ҡыйтыҡ ҡырҡмыш тай кеүек ҡабалан-ҡарһалан сабып үтеп, унан һуңғы ғүмеребеҙ ҙә елдәй елеп уҙған икән. Тормош Нияз менән беҙҙе күпмелер ваҡытҡа ике юлдан атлатҡан да аҙаҡ тағы берләм һуҡмаҡҡа төшөргән.\nУҙған быуаттың 80-се йылдары башы. Башҡорт дәүләт педагогия институтының алтынсы дөйөм ятағының данлыҡлы 906-сы бүлмәһендә сираттағы “шиғыр кисәһе” бара. “Данлыҡлы” тиеүем шунан: ауылдан Өфөгә килеп (бигерәк тә юғары уҡыу йортонда ситтән тороп белем алыусылар), ҡуныр урынһыҙ ҡалған, ятаҡтағы ҡыҙҙар янына килеп, үҙенең торағына ҡайтырға һуңлаған кемдәр генә йоҡламаны беҙҙең ул бүлмәлә. Ул заман студенттары әле лә “906” тигән һанды ишетеүе була, ихластан йылмайып, күңелле хәтирәләргә бирелә.\nБүлмәләшебеҙ – Әбйәлил егете Радик Өмөтҡужиндың Өфө дәүләт нефть техник институтының архитектура бүлегендә уҡыған класташы Вәхит Суфиянов был юлы бер егетте алып килеп таныштырҙы. Яңы танышыбыҙ Баймаҡ районының Темәс ауылынан Нияз Мәһәҙиев икән. Кем булыуына ҡарамайынса, һәр кешегә ихтирамлы, уның проблемаларына үтә иғтибарлы, асыҡ, самаһыҙ ихлас, кеҫәһенән һуңғы тинен сығарып бирерлек сумарт, парадоксаль фекерле, юморға бай Нияз тәү күргәндән барыбыҙға ла оҡшаны. Беҙҙе аптыратҡаны шул булды: Нияз үҙен шундай итеп ҡуйҙы, гүйә, әллә ҡасандан бергә йәшәп ятҡандайбыҙ, бер институтта уҡып йөрөгәндәйбеҙ.\nЕтмәһә, бер туҡтауһыҙ идея-фекерҙәре яуып ҡына тора. Мейене кипятильник менән ҡайнатып сығарғандай. Оҙаҡ ваҡыт сүллектә сарсап барғандан һуң көтөлмәгән оазисҡа юлығып, һыуһын ҡанғансы һалҡын һыу эскәндәй булдыҡ. Хәҙер был хәлгә шундай аңлатма бирергә булалыр: беҙ, асылда, филологтар, институтта алынған белемебеҙ, барлы-юҡлы тормош тәжрибәбеҙ менән барыбер ҙә романтик инек буғай, китапса фекер йөрөттөк. Ә ХХ быуат башында башҡорт милләтенең фекер үҙәге булған Темәстә (беренсе баш ҡала, педучилище) тыуып үҫеп, Өфөлә һынлы сәнғәт мәктәбендә уҡыған – бының өсөн малай сағында уҡ атай йортонан оло мегаполисҡа сығып киткән – хәҙер килеп беҙҙең халыҡ вәкилдәре һирәк уҡыған нефть институтында архитекторлыҡ һөнәрен үҙләштергән Нияздың тормошто ҡабул итеүе, фекер йөрөтөүе бөтөнләй башҡаса ине.\nЯңы дуҫыбыҙ Нияз Мәһәҙиев беҙгә ул кисәлә түбәндә килтерелгән һымаҡ күп кенә бер юллыҡ шиғырҙарын тәҡдим итте:\nБесәйҙең сәсе ағарған...\nУн бишенсе ҡайын...\nУл заманда йәштәр араһында үтә лә популяр һаналған “Ваҡыт машинаһы” рок төркөмө йырҙарының фәлсәфәүи асылын да Нияз беҙгә үҙебеҙсә, яп-ябай башҡортса итеп аңлатып бирҙе. “Балыҡсы балыҡсыны алыҫтан таный” тигән һымаҡ, әллә был төркөмдөң етәксеһе Андрей Макаревичтың да үҙе кеүек архитектор булыуы булышлыҡ иттеме, яңы дуҫыбыҙ һәр бер әҫәрҙә, шиғырҙа һәм прозала, музыкала беҙ күрмәгәнде күрә, беҙ ишетмәгәнде ишетә ине. Саҡ ҡына һуңыраҡ барлыҡҡа килгән Виктор Цойҙың да йырҙарын үҙенсәлекле итеп аңлатасаҡ әле миңә Нияз.\nБер мәл унан “архитектор ҡарашы”ның асылы хаҡында һораштым. Һәр саҡтағыса, ябай ғына итеп аңлатып бирҙе ул. Тәүҙә ҡағыҙ битенә бер һыҙыҡ һыҙҙы, саҡ ҡына ситкәрәк өсмөйөш төшөрҙө лә:\n– Йә әйт, ошо ике фигура нимә аңлата? – тип һораны.\n– Нимә булһын, ҡағыҙ битенә бер һыҙыҡ һәм өсмөйөш төшөрөлгән, – тинем уның тел төбөн аңлап бөтмәйенсә.\nШунан дуҫым ошо ике фигураның уртаһына бер нөктә төрттө лә:\n– Ә хәҙер нисек? – тине йылмайып.\n– Нөктә барлыҡҡа килде...\n– Дөрөҫ, өсөнсө дәлил барлыҡҡа килде. Нимәнелер раҫлар, иҫбатлар өсөн һәр ваҡыт өсөнсө дәлил кәрәк. Ошо нөктәнең барлыҡҡа килеүе генә лә һыҙыҡ менән өсмөйөштөң мөнәсәбәтен бөтөнләй үҙгәртә...\nҠапыл ғына аңлап бөтөрлөк түгел ине уның дәлилдәрен. Әҙәби әҫәрҙәргә лә тап шундай үҙенсәлекле ҡарашта ине Нияз. Дәлилдәрен килтерә башлаһа, уны аҙаҡҡаса тыңларға һәм мотлаҡ килешергә генә ҡала. Шул саҡта Ниязға шундай билдәләмә уйлап сығарҙыҡ, русса варианты бигерәк хәтәр яңғыраны: “Нияз – это не явление, а стихийное бедствие. С ним бесполезно бороться. Его надо просто пережить...”\nНияз беҙгә көн һайын тиерлек килә башланы. Ошо рәүешле ул күршеләге Башҡорт дәүләт университетында уҡыған ижадташтарыбыҙ Рәйес Түләк, Ҡолдәүләт, Ғәбиҙулла Зарипов, Марсель Искәндәр менән дә аралашты. Әйткәндәй, әҙәби ижад мөхите уны һәр ваҡыт үҙенә тартып торҙо. Хәйер, беҙҙе ҡайта-ҡайта осраштырған, бер һуҡмаҡтан атлатҡан сәбәп тә шул ижад булғандыр, моғайын.\nУҡыу йортон тамамлағас, тыуған яғыма ҡайтып, ул саҡта “Октябрь байрағы” (хәҙер “Һаҡмар”) Баймаҡ районы гәзитендә эш башланым. Редакцияға терәлеп тиерлек ултырған район башҡарма комитетында Нияз Мәһәҙиев – архитектор-баш инженер. Саҡ ҡына буш ваҡыты булһа, беҙгә йүгереп килеп етә һала. Килә лә, ниндәйҙер яңылыҡ йә шиғыр һөйләп, нисек килеп ингән булһа, шул уҡ тиҙлектә эшенә сығып йүгерә.\nУны редакцияға тартҡан көс – беҙҙә әҙәби мөхиттең, махсус әҙәби сығарылыш “Ҡыңғырауҙар”ҙың, уны сығарған Гөллирә Исхаҡованың, тәржемә бүлеге мөдире Әбделхай Буранбаевтың, фотограф Мөнир Маннаповтың, минең булыуыбыҙ, беҙгә Сибайҙа комбинатта инженер булып хеҙмәт иткән, “Ирәндек” әҙәби берекмәһен ойошторған Наил Ғәйетбаевтың, райондың Өмөтбай мәктәбендә эшләгән Рәйес Түләктең, шабашкала йөрөгән Буранбай Исҡужиндың, урмансы Фәнил Әбделмәновтың, эшсе шағир Рәшит Туйсиндың һәм башҡаларҙың ингеләп йөрөүе.\nӘйтергә кәрәк, был мөхит Ниязды магнит кеүек тартты. Редакцияла йышлауын етәкселәр ҙә күрмәй ҡалманы. Ярай әле, баш мөхәрриребеҙ Ғәлимйән Баймырҙин “әҙәби мөхит” мәсьәләһенә “йәшел юл” асты, һәр хәлдә, демократик ҡарашта булды. Ә бына яуаплы сәркәтибебеҙ Тәфтизан Ушановҡа (ауыр тупрағы еңел булһын) Нияздың беҙҙә йыш күренеүе оҡшап етмәне. Хәйер, һәр баҫманың “штаб начальнигы” вазифаһын башҡарыусылары тап шундай булырға тейештер ҙә. Нияз сираттағы мәртәбә Гөллирә апайҙың бүлмәһенә инеп, үҙе әйткәнсә, Рәми Ғариповтың, Рафаэль Сафиндың, Буранбай Исҡужиндың “ҡот осҡос” шиғырҙарын яттан һөйләй башлауы була, Тәфтизан ағай уның начальнигына шылтырата:\n– Малайың тағы килде. Ниңә уға эш ҡушмайһығыҙ? Бында Гөллирә менән Әхмәргә эшләргә ҡамасаулай, фәлән-төгән...\nӘммә Ниязды был туҡтата алманы, ул беҙгә шылтыратып, штаб начальнигының ҡайҙалыр киткән ваҡытын һағалап килә башланы. Әҙәби мөхиткә ынтылышы шул тиклем көслө булғандыр инде, тора-бара ул да беҙҙә үҙ кеше булып китеп, һуңынан редакция янында радиотапшырыуҙар ойошторҙо. “Штаб начальнигы”ның да мөнәсәбәте йомшарҙы.\nТап шул йылдарҙа ҡәләмдәшебеҙ Буранбай тыуған ауылына ҡайтып, йорт һалырға ҡарар итте. Ҡайһы ваҡыт уның һыңар ҡулы янына беҙ ҙә, иш янына ҡуш тигәндәй, ярҙамлашырға барҙыҡ. Дуҫыбыҙҙың тыуған ауылындағы рәсми булмаған атамаһы ла Башҡортостан Фәндәр Академияһы филиалынан кәм яңғыраманы – “БФАН” тип аталды, йәғни Буранбай, Фәнил, Әхмәр, Нияз инде.\n1986 йылдың 24 майында мине көтмәгәндә әрме сафына алдылар. Нияз мине баш ҡалабыҙҙың республика йыйылыу пунктына тиклем килеп оҙатып ҡалды. Беҙҙең икенсе аралашып йәшәү ваҡыты йыл ярымға өҙөлөп торҙо.\nӘрменән ҡайтыуыма Нияз Мәһәҙиев “Совет Башҡортостаны” гәзитендә эшләп йөрөй ине. Әҙәби мөхиткә ынтылыуы уның яҙмышын ана шулай кинәт үҙгәртеп ебәргәйне. Архитектор булараҡ, Баймаҡ ҡалаһында һәм районында уның проекты буйынса төҙөлгән йорттар һәм биналар бар. Икенсе мәсьәлә: Нияз республика гәзитенә эшкә килеп, архитектор хеҙмәтенән бөтөнләйгә ситләшһә лә, уның башта әйтеп үтелгән “архитектор ҡарашы” артабан журналист һөнәрендә, шиғри әҫәрҙәрендә сағылыш тапты. Баш мөхәррир Мансур Әйүпов уны махсус рәүештә Баймаҡтан саҡырып алған икән. Мин дә әрменән Өфөгә ҡайттым. Тәүге күрешеүҙә үк Нияз мине баш мөхәрриргә алып инде лә эшкә алырға тәҡдим итте. Мансур Әнүәр улы башта махсус тема тәҡдим итеп, мәҡәлә яҙып килтерергә ҡушты. Әммә миңә ул мәҡәләне яҙырға насип булманы, “Ағиҙел” журналының баш мөхәррире вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы күренекле яҙыусыбыҙ Рәшит Солтангәрәевтең саҡырыуы буйынса әҙәби баҫмала эшләй башланым, унда бер аҙ хеҙмәт иткәс, Башҡортостан радиоһына эшкә барҙым.\nНиязды күрҙеләр, баһаланылар. Уны “Известия Башкортостана” гәзитенә эшкә саҡырҙылар. Бер аҙҙан ул “Йәшлек” гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары булып китте. Артабан “Комсомольская правда” гәзитенең үҙ хәбәрсеһе, был гәзиттең Башҡортостан вариантын сығарҙы. Сағыштырмаса шул ваҡытта барлыҡҡа килгән, формалашҡан был баҫмаларға Нияздың саҡырылыуын бер генә сәбәпкә бәйләп аңлатырға булалыр: уларҙың барыһына ла уның яңы идеялары, верстка өсөн яңы формалары, бер һүҙ менән әйткәндә, “архитектор ҡарашы” талап ителгәндер тип фаразларға ҡала.\nӘ бына инде үҙе баш, үҙе түш булғас, йәғни “Аманат” журналының баш мөхәррире итеп тәғәйенләнгәс, уның был асылы бар тулылығында сағылыш тапты. Нияз сыға башлағандан алып башлыса ауыл үҫмерҙәре зауығына тап килтерелеп формалашҡан журналды ҡалала тыуып үҫкән башҡорт балалары һәм үҫмерҙәре өсөн дә уртаҡ баҫма итеүгә күп көс һалды. Ул халҡыбыҙҙың мәшһүр эпосы “Урал батыр” буйынса заманса комикстар, төрлө маркалы сит ил машиналары, йәш сәхнә йондоҙҙарының фотолары, биографиялары тиһеңме... – барыһы ла үҫмерҙәр баҫмаһына яңы һулыш өҫтәне. Бынан тыш һәр төрлө конкурстар, баш ҡала ял парктарында, стадиондарҙа башҡорт балалары өсөн ойошторолған һабантуйҙар, төрлө ярыштар...\nБаш мөхәррирҙең ул осорҙағы ойоштороу эшмәкәрлегенең былар бер бәләкәй өлөшө генә. Ул саҡта журнал редакциялары Өфөнөң Әй урамындағы 90-сы йортонда урынлашты. Мин “Шоңҡар” журналында эшләгәс, етмәһә, бүлмәләребеҙ ҡаршы ғына урынлашҡас, көнөнә йөҙәр тапҡыр күрешеп, даими аралашып эшләнек. Нияздың бүлмәһендә һәр ваҡыт беҙ әле ул саҡта ишетеп кенә белгән компьютер булды. Уға бер туҡтауһыҙ ҡалала тыуып үҫкән башҡорт үҫмерҙәре, мәктәп балалары килеп йөрөнө. Компьютер янында һәр ваҡыт уларҙың береһе ултырыр ине.\nКемдең кемлеге дуҫтарына ауырлыҡ килгәндә һынала тиҙәр. Мәрхүм ҡәләмдәшебеҙ, дуҫыбыҙ Ғәбиҙулла Зарипов ауыр сиргә тарып, тыуған ауылында түшәккә йығылғас, уға иң күп ярҙам иткәне, вафатынан һуң да йыназа көндәрендә туғандарына ярҙамлашыусы Нияз менән Зөһрә апай булды. Мәрхүмдең исемен мәңгеләштереү йәһәтенән дә улар хәтһеҙ ғәмәл башҡарҙы.\n1995 йылдың 14 мартында Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Динис Бүләков вафат булғас: “Һуң, Әхмәр, ҡалайтабыҙ, Динис ағай үлде бит?” – тип бүлмәмә түгелеп илап килеп ингәйне Нияз. Уны тыйырлыҡ, йыуатырлыҡ, туҡтатырлыҡ түгел ине. Уға ҡушылып илап ҡына була ине. Икәүләп илаштыҡ та, ул илап сығып китте, мин илап ултырып ҡалдым.\nҮтә нескә хисле, туған йәнле ине ул. Бер туған ҡустыһы Ғәлимйән хәрби хеҙмәтен тамамлап, өйләнеп, Өфөлә йәшәй башлағас, мине уның менән таныштырған саҡта: “Ғәлимйән миңә туған, ҡусты ғына түгел, яҡын дуҫым да”, – тип ғорурланғайны. Шул осорҙа Өфө уртаһында ауылса итеп ағастан өй һалып йәшәп ятҡан атаһы Бикйән ағай менән дә, әсәһе менән дә таныштырҙы. Тағы бер ҡустыһы Фаяз, ағаһы Ғаяз менән дә күҙләштерҙе. Ғаяз ағаһы минең һеңлемә өйләнеп, ҡоҙалашырға ла насип булды.\nНисектер бер мәл Нияз миңә төн уртаһында шылтыратты. Баҡтиһәң, улы Азаматтың ҡыҙы, ейәнсәре Сафия ауырып киткән дә шуға йән тыныслығы таба алмайынса мине борсорға булған икән.\nАна шундайын тынғыһыҙ йәнле ине Нияз дуҫыбыҙ. Беҙҙең дүртенсе осорҙағы аралашып йәшәүебеҙ “Ағиҙел” журналына бәйле булды. Ул ошо баҫмала хеҙмәт итте (рәхмәт Рәлиф Мөстәҡим улына, ул Нияз менән минең әллә ҡасандан бирле бер баҫмала эшләргә ине, тигән уй-ниәтебеҙҙе тормошҡа ашырырға булышлыҡ итте!) һәм ҡатыны Зөһрә Ҡотлогилдина менән берлектә яңы башланғысҡа нигеҙ һалды: “Әҙип тормошо” тигән рубрика булдырып, унда әҙиптәр, уларҙың балалары менән әңгәмәләр ҡороп, яҙыусылар шәхсиәтен, уларҙың биографияһын уҡыусыларға яҡынайтты. Был эшмәкәрлегенең һөҙөмтәһе булараҡ барлыҡҡа килгән китаптың исеме “Хан һүҙенән юғарыраҡ Әҙип һүҙе” тип атала.\nНияз Мәһәҙиев сафта үҙенсә атлаған, үҙенсә атлауы арҡаһында башҡалар менән тигеҙ баҫа алмаған билетһыҙ шағир, яҙыусы булды. Кем белә инде, бәлки, уның ситтәрәк йөрөүе лә кәрәк булғандыр, ни генә тимә, күп нәмә ситтән ҙурыраҡ, әһәмиәтлерәк күренә.\nҠараңғы гүрҙәре яҡты булһын дуҫыбыҙҙың!


Халҡыбыҙҙың борондан килгән шөғөлө тергеҙелә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХалҡыбыҙҙың борондан килгән шөғөлө тергеҙелә\n21 января 2019 — 16:31\nКейеҙ баҫыу – халҡыбыҙҙың борон-борондан килгән шөғөлө. Ата-бабаларыбыҙ кейеҙҙе төрлөсә файҙаланған, ғөмүмән, ул халыҡтың йәшәйешенең, көнкүрешенең айырылғыһыҙ өлөшө. Һуңғы осорҙа онотола барған был йола яңынан тергеҙелә. Хәбәрсебеҙ Закир Шәриповтың Ейәнсура районынан әҙерләнгән репортажы.\nЭлегерәк ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған кейеҙ баҫыу серҙәрен ауылда йәшәгән инәй-апайҙар өйрәтһә, хәҙер сәнғәт мәктәптәрендә лә боронғо был шөғөлдөң төп нескәлектәренә төшөндөрәләр.\nБалаларҙың ҡыҙыҡһыныусанлығын уятыу өсөн дәрестәр уйын формаһында ойошторола. Белгестәр әйтеүенсә, уйын аша уҡыусылар кейеҙ баҫыуҙы тиҙерәк үҙләштерә.\nБында кейеҙҙе ҡоролай йә һыулап баҫырға өйрәтәләр. Уйынсыҡ эшләү, һүрәт төшөрөү серҙәре лә ситтә ҡалмай. Яңыраҡ яңы йүнәлеш нунофелтинг менән шөғөлләнә башлағандар.\nСәнғәт мәктәбендә шөғөлләнеүселәр район, зона һәм халыҡ-ара конкурстарҙа даими ҡатнаша. Уларҙа тап биҙәү-ғәмәли сәнғәте бүлеге вәкилдәре күпселек наградаларҙы яулай.\nСәнғәт мәктәбендә 11 йүнәлеш буйынса белем бирәләр. Өҫтәлмә белем биреү учреждениеһында 5 йәштән 16 йәшкәсә 76 бала шөғөлләнә. Оҙаҡ йылдар эшләп килгән сәнғәт мәктәбенә әле ремонт талап ителә.


Эшһеҙҙәр өҫтәмә бюджет финанслауына иҫәп тота // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЭшһеҙҙәр өҫтәмә бюджет финанслауына иҫәп тота\n17:45, 10 апреля 2009 Иҡтисад\nДәүләт эшһеҙ рәсәйҙәргә ярҙамға өҫтәмә рәүештә 34 миллиард һум аҡса бүлергә планлаштыра. Илдең һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министры Татьяна Голикованың һүҙҙәренә ҡарағанда, министрлыҡ төбәктәргә халыҡты эш менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеүгә субвенцияларҙы арттырыу тураһында ҡарар проектын РФ Хөкүмәте ҡарауына сығарасаҡ.\nФедераль мәғлүмәт агентлыҡтары хәбәр итеүенсә, министрлыҡ федераль бюджеттан һорап аласаҡ өҫтәмә 34 миллиард һум эшһеҙлек буйынса пособиелар түләүгә һәм әүҙем мәшғүллек программаларын финанслауға йүнәлтеләсәк.\nТатьяна Голикова, был средстволар бөгөнгө көнгә Рәсәйҙә рәсми теркәлгән 2,2 миллион эшһеҙҙәргә өҫтәмә ярҙам күрһәтеү өсөн етерлек, тип иҫәпләй.\nЙыл башында РФ Хөкүмәте төбәк мәшғүллек программаларын финанслауға һәм хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеүгә 43,7 миллиард һум бүлгәйне инде. Хәҙерге ваҡытта 79 төбәктә хеҙмәт баҙарында хәлде тотороҡландырыу буйынса өҫтәмә саралар программалары хупланды һәм күбеһендә улар уңышлы тормошҡа ашырыла. Хабаровск крайы, Тува һәм Ҡалмыҡ республикалары программалары ғына әле хупланмаған.\nБашҡортостан Республикаһының 2009 йылда хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеү буйынса республика өҫтәмә саралар программаһы БР Хөкүмәте ҡарары менән ғинуар айында хупланды. Ҡушма финанслау шарттарында уның дөйөм күләме 575,4 миллион һум тәшкил итте.\nРеспубликала әле бойомға ашырылған программаның төп йүнәлештәре — эштән сығарыу ҡурҡынысы янаған граждандарҙы алдан икенсе һөнәргә уҡытыу, эшһеҙҙәргә үҙ эшен асыуҙа ярҙам итеү һәм түләүле йәмәғәт эштәре ойоштороу.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидус Ямалетдиновтың фекеренсә, республика — халыҡ һанын иҫәпкә алып — 575,4 миллион һумдан күберәк суммаға дәғүә итә ала ине. Әммә төбәктә хеҙмәт баҙарын тотороҡландырыу өсөн был аҡса етер тип ҡарар ителде.\nБыл өҫтәмә 34 миллиард һумдан күпме өлөшө республикаға бүленер, әлегә билдәһеҙ.\nЕвгений Рәхимєолов\tавтор: Евгений Рәхимєолов\nТеги: эшһеҙҙәр, өҫтәмә финанслау


Рөстәм Хәмитов Мәләүез һәм Күгәрсен райондарында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n11:07, 25 июля 2011 Сәйәсәт\n23 июлдә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Мәләүез һәм Күгәрсен райондарында булды. Республика башлығы иген урыу кампанияһы барышы, райондарҙың предприятиелары һәм инфраструктураһы эше менән танышты.\nМәләүез районында Рөстәм Хәмитов Салауат исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы баҫыуында булды, унда ул арпа һәм һоло урыу эшенең барышы менән танышты. Салауат исемендәге ауыл хужалығы етештереү кооперативы 1949 йылда ойошторолған. Бөгөн ул – райондың эре ауыл хужалығы предприятиеларының береһе. Ауыл хужалығы етештереү кооперативының ауыл хужалығы биләмәләре – 8200 гектар, баҫыуҙары – 6700 гектар тәшкил итә. Хужалыҡта мал үрсетеү йүнәлеше лә бар – бында 610 баш эре мал иҫәпләнә. Предприятиела 270 кеше эшләй.\nРөстәм Хәмитов ауыл хужалығы техникаһын ҡараны һәм предприятие хеҙмәткәрҙәре менән аралашты. Республика башлығына аграрийҙар иген культураларын бер гектарҙан – 30-35 центнер кимәлендә, ә ужым культураларын бер гектарҙан 50 центнерҙан ашыу урып алырға ниәтләүҙәре хаҡында һөйләне. Бынан тыш, һауа шарттары быйыл аҙыҡты ҙур запастар менән әҙерләргә мөмкинлек бирә. Башҡортостан Президенты артып ҡалғанын мал аҙығы културалары уңмаған төбәктәргә ебәреү мөмкинлеген ҡарарға тәҡдим итте.


Оҫта ҡулдарҙа кейеҙгә лә йән инә\nӘбйәлил районының Буранғол ауылында донъялағы берҙән-бер халыҡ кейеҙ йорто эшләй. Бында боронғо кәсепкә өйрәнеү түңәрәге лә, ижад емештәренең күргәҙмәһе лә бар. Һарыҡ йөнөнән әҙерләнгән кейемдәр, картиналар һәм сувенирҙар сит ил ҡунаҡтарында ла ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Хәҙер Буранғолдарҙың ҡул эштәре Германия, Франция, Америка Ҡушма Штаттарында ла һаҡлана.\nКейеҙ йомғаҡҡа йән өрөүе еңел түгел, тәүҙә килешле төҫтәр һайларға, шунан төҫлө йөндәрҙе энә менән һеңгәнсе сәнскеләп ултырырға кәрәк. Шунан ғына хыялыңдағы сувенирҙы ҡулға алырға мөмкин. Был эштә ижади ҡараш та, түҙемлек тә , оҫталыҡ та талап ителә. Юғиһә, ҡулды энә менән тишкеләп бөтөүең бар.\nБуранғолдағы кейеҙ йорто 2000 йылдар башында асыла. Йәштәргә был боронғо кәсепте яңынан тергеҙеү, заманса технологияларҙы үҙләштереү еңел булмай. Эште яйға һалыу маҡсатында төрлө семинарҙар, курстар ойошторола, профессиональ рәссамдар ярҙамға килә. Кейеҙ серҙәренә балалар ҙа өйрәнергә теләй, әммә мәктәп ҡаршы төшә, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре боҙола.\nКиләһе йыл малайҙар өсөн дә түңәрәк асыу ҡаралған. Ә ҡыҙҙарҙың ижад емештәре күптән республика кимәлендәге конкурстар ҙа еңеү яулай.\nТүңәрәктә шөғөлләнеүселәр кейеҙҙән ошондай зауыҡлы кейемдәр ҙә, ҙур композициялар ҙа эшләй. Мәҫәлән, ошо картинала Өфөләге Телеүҙәк сағылыш тапҡан. Өҫтә Салауат Юлаев та күренә, әммә бында һәйкәл түгел, милли геройыбыҙ атта сабып китеп бара. Тема осраҡлы һайланмаған, Буранғолда халыҡ кейеҙ йорто асыуға Башҡортостан юлдаш телевидениеһы ҙур ярҙам күрһәтә.\nБәләкәй синыфтар күберәк төҫлө йөндәрҙән картиналар, сувенирҙар ижад итһә, физик көс талап иткән эштәр өлкәнерәктәргә йөкмәтелгән. Мәҫәлән, кейеҙ баҫыу өсөн таһыллыҡ та, маһирлыҡ та кәрәк. Ҡулдар сабыртып киткән саҡ та була, ти уҡытыусылар.\nәбәрсе. Гүзәл заттарҙа ижади ҡараш, зауыҡ, матурлыҡҡа һөйөү тәрбиәләү бик мөһим. Ә иң әһәмиәтлеһе - хеҙмәт тәрбиәһе. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ тигән һымаҡ, был кәсеп тә ҡыҙҙарға донъя көткәндә ҡамасауламаясаҡ. Бөгөн үҙ ҡулдарың менән эшләнгән әйберҙәрҙең ҡиммәте артҡанда айырыуса.


Төбәк журналистарының телепроекттары – «Үҙенсәлекле телеидеялар питчингы» бөтә Рәсәй конкурсы финалында // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәк журналистарының телепроекттары – «Үҙенсәлекле телеидеялар питчингы» бөтә Рәсәй конкурсы финалында\n16:27, 11 ноября 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nРәсәй телевидениеһы академияһы «ТЭФИ-Төбәк» сиктәрендә уҙғарылған «Үҙенсәлекле телеидеялар питчингы» махсус конкурсының финалсыларын иғлан итте. Дүрт финалсы иҫәбендә – Өфөнән икәү.\n«Рәсәйҙәге телепроекттың иң яҡшы идеяһы» исеменә дәғүә иткән эштәрҙең береһен «Телешко» телевидение мәктәбенең авторҙар коллективы: Рөстәм Аҙнабаев һәм Руслан Фаршатов, шулай уҡ ун беренсе класс уҡыусылары Илья Черепанов һәм Владимир Саргсян тәҡдим иткән. Һуңғылары йылдан ашыу «Тамыр» телеканалының «Тау-тау хәбәр» тапшырыуында эшләй һәм махсус репортаждар төшөрә. Аҙаҡҡы эштәрҙең береһе – «Иволга» йәштәр форумының эше тураһында фильм. Уларҙың проекты «Ту жур» тип атала. Был — яңы эш башлаған ике журналистың мажаралары хаҡында реалити-шоу. Уларға көн һайын теге йәки был ваҡиға тураһында телевизион сюжет төшөрөү бурысы ҡуйыла.\n2012 йылда Ҡазанда Рөстәм Аҙнабаев һәм Руслан Фаршатов «Ҙур сумаҙан» тигән проект менән «Идеялар питчингы» конкурсында еңгәйне.\n«Бала менән сәйәхәт итеү» тип аталған икенсе проекттың авторы – билдәле алып барыусы, Башҡортостан юлдаш телеканалының яңылыҡтар хеҙмәте мөхәррире, «ТЭФИ-Төбәк» премияһы лауреаты, «Мәғлүмәт тапшырыуын алып барыусы» номинацияһында бронза Орфейға эйә булған Светлана Лобанова. Ул – сәйәхәттәр тураһында программа авторы. Маҡсаты – ябай турист һәм балалы турист күҙлегенән яңы урындар менән таныштырыу.\nПитчинг яңы исемдәр асыуҙы, тапшырыуҙар уйлап сығарыуҙы, яңы проекттар менән таныштырыуҙы маҡсат итеп ҡуя.\nРәсәй телевидениеһы академияһы фондының эксперт советы һайлап алған проекттарҙы яҡлау «ТЭФИ-Төбәк» Бөтә Рәсәй телевизион конкурсының финалы сиктәрендә 24 ноябрҙә Өфөлә уҙа.


Бейеүсе айыу - Bash.News\nБейеүсе айыу https://bash.news/news/87617_bejese_ajyu\n08 ғин 2019, 21:26\nБелорет районы Абҙаҡ зоопаркында аҫыралған Һороҡай ҡушаматлы айыу — тамашасыларҙың яратҡан хайуаны. Билдәле тайыштабан ҙурайһа ла бейеүгә һәләтен онотмай. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ике йыл элек уны бесәнлектә һунарсы табып үҙ ихатаһында үҫтергәйне.\nЙыл ярым элек Абҙаҡ зоопаркына тапшырылған Һороҡай, сит кешеләр иғтибарына өйрәнеп бөткән. Бәләкәйҙән "бейеүсе айыу" булараҡ популярлыҡ яулаған тайыштабан әле лә күңел асырға ярата. Әммә ҡыш еткәс иртәрәк йоҡларға ята - төштән һуң сәғәт дүрттәр тирәһендә Һороҡай күҙҙәрен йома.\nЗоопарк хеҙмәткәрҙәре Һороҡай башҡа айыуҙарға ҡарағанда, холҡо менән айырылып тора.\nТайыштабан ике йыл элек бесәнлектә табыла, эргәһендә инәһе булмай. Яраланған айыу балаһын һунарсы Рәшит Ҡунаҡбаев өйөнә алып ҡайтып дауалай. Һороҡай бер-ике йыл эсендә ҡулға эйәләшә, хатта, ҡыр эштәрендә лә булыша башлай.\nҠунаҡбаевтар тайыштабанды ныҡ яратһалар ҙа, ҡырағай рәсми вольерҙа йәшәргә тейеш тигән ҡарарға килә. Әле бик һағынып киткәндә, барып Һороҡайҙың хәлен беләләр, сөнки Абҙаҡ зоопаркына юл яҡын.\nАвтор: Флорида Ким, Фәниә Юланова.


Йорт ҡошона мәҙхиә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йорт ҡошона мәҙхиә\nЙорт ҡошона мәҙхиә 07.12.2013 // Йәмғиәт\nБыуындан быуынға ялғанып килгән ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ, йолаларыбыҙ — халҡыбыҙҙы милләт итеп йәшәтеүсе, төрлө урындарға һибелеп көн күргән кешеләребеҙҙе берләштереүсе, уларҙы бер ҡорға туплаусы, үҙ-ара дуҫлыҡ, берҙәмлек тойғоларын яңыртып тороусы илаһи бер ҡиммәт, баһалап бөткөһөҙ рухи байлығыбыҙ ул.\nКөндәр һыуынып, тәүге ҡар төшөү менән ағай-эне, күрше-күлән менән берләшеп, һуғым һуйыу, йә, йәш-елкенсәкте саҡырып, ҡаҙ өмәләре үткәреү – башҡорттоң борондан беҙҙең көндәргәсә һаҡланып килгән иң күңелле, тормош-көнкүрешкә матди мөмкинлек өҫтәп, йәшәргә дәрт-дарман биреп тороусы изге йолаһы.\nАуыл кешеләренең әрһеҙләнеп, тырышып-тырмашып ҡаҙ-өйрәктәрен һимертеп, ниһайәт, һуйып, иш янына ҡуш булһын, тигән теләктәре тормошҡа аша: йыбанмай ҡош-ҡорт аҫрағандар күңелле өмәләр үткәрә. Был үҙе бер тамаша: кемеһелер (ғәҙәттә, хужа үҙе) ҡош-ҡортон салып тора, ә уларын төтөн, боҫ борҡоп торған йылы мунсала шарт та шарт килтереп йолҡа ла башлайҙар. Был тамашала иң ҡыҙығы, моғайын, шулдыр: йолҡонған ҡаҙҙарҙы парлап-парлап көйәнтәләргә элеп, һыу буйына (мәкегә) алып барып, таҙа итеп ышҡып-ышҡып йыуып, тағы ла көйәнтәләп, мәрәкәләшеп һәм, әлбиттә, йыр-бейеүҙәр менән ҡайтып, ошо әҙер байлыҡты хужалар ҡулына тапшырыу. Шатлығы йөҙөнә сыҡҡан хужабикә бер ҡаҙын (ҡайһы берҙә хатта икәүһен) тиҙерәк ҡаҙанға һала…\nШулай итеп, өмә дауам итә, һәм ул өмәселәрҙе һыйлау менән тамамлана. Хужалар ҙа ҡәнәғәт, сөнки бер мәшәҡәттән ҡотола, ҡатнашыусылар ҙа шат, күңелдәре күтәрелә. Әйткәндәй, ҡош-ҡорт аҫрамаған кешеләр ҙә шыпа мәхрүм түгел был көндәрҙә: туған-таныштарына барып, тирләп-бешеп ҡаҙ йолҡоп, ҡош ите менән һыйланып, өйҙәгеләренә күстәнәс тотоп ҡайта. Их, был ҡаҙ ҡанаттары!\nҠаҙға бәйле бер булған хәл, лаҡап йөрөй беҙҙең Ҡаҫмарт буйында. Рим тигән йәш кенә егет көнө-төнө тракторы менән ауыл халҡының бесән-кәбәнен һөйрәтә. Ҡаҙ өмәләре осоро, быны көн дә ҡаҙ ите менән һыйлайҙар икән. Бүгеп киткән, күрәһең, бер көн түҙмәгән: «Надоел ошо ҡаҙ бото!» — тип сираттағы бер ботто быраҡтырып ебәргән, имеш. Булыр, тим, көн дә бер үк нәмә екһетә бит ул…\nЙәшерәк саҡтағы өмәләрҙе иҫкә төшөрөп, «ҡанат»лы замандарҙан үҙем кисергән бер-ике ваҡиғаны бәйән итмәксемен.\nАпайым менән еҙнәмдең саҡырыуы буйынса 1948 йылдың авгусында өсәүләп — әсәйем, ҡустым, мин Үзбәкстанға барып ҡайтырға йөрьәт иттек. Юлда ниндәй этлектәр күреүебеҙҙе (Ырымбурҙан Ташкентҡа дүрт тәүлек тауар поезы — «Пятьсот веселый»ҙа жуликтарҙан талана-талана барыуыбыҙ, аръяғына тағы өс тәүлек) сурытып тормайынса, күңелле бер ваҡиғаны ғына иҫкә алмаҡсымын. Ҡайтыу яғына беҙҙе өлкә үҙәге — Ҡаршы ҡалаһына тиклем оҙата килгән еҙнәйем әсәйем менән мине вокзал ресторанына алып инде. Инһәк, кеше күп, сәхнә һымаҡ ҡалҡыу урында тынлы оркестр беҙгә таныш булмаған көйҙәрҙе башҡара. Әсәйем, эй, бынау думбыралары, тип көйһөҙләнеп тә алды. Еҙнәйем музыканттар янына барып, нимәлер һөйләшеп килде. Официанттың беҙҙең өҫтәлгә ашамлыҡты алып килеп ултыртыуы булды, баяғы оркестр «Ҡаҙ ҡанаты»н уйнап та ебәрҙе:\nСит илдәрҙә бик күп йөрөһәң,\nҺөйгән йәрең ят була…\nТыуған яҡтарҙан бик алыҫта, Памир тауҙары күренеп торған үзбәк ерендә, үҙебеҙҙең моңдо тыңлау беҙҙең өсөн көтөлмәгән хәл булды. Әсәйемдең дә күңеле күтәрелде. Ошо ваҡиғаны туғандар, дуҫтар менән осрашҡанда хәтерләп алабыҙ. Шул йыр ҡолағымда әле лә сыңлап тора кеүек.\n1991 йылдың март башында ауылыбыҙҙан сыҡҡан күренекле шәхес, техник фәндәр докторы, профессор Нәжиб Харис улы Уразовтың 80 йәшлек юбилейына Ташкентҡа барҙыҡ. Был юлы самолет менән. Нәжиә еңгәй менән Нәжиб ағай бик йылы ҡаршы алды, күп кенә кеше саҡырып, ҡунаҡ күрһәттеләр. Бер аҙ ҡыҙмаса булып алғас, ҡунаҡтар йырға күсте. Тыуған илен ныҡ һағынған Нәжиб ағай, шуны йырла әле, быныһын йырла әле, тип өҙмәй ҙә ҡуймай. Бер-ике йырлаған булдым, әммә ул һораған «Урал»ды, белмәгәнлектән, башҡара алманым. «Булат, йә әле, «Ҡаҙ ҡанаты»н йырла, һин уны беләһең бит», — тип һораны юбиляр ағайыбыҙ. Шунда йәш кенә татар ҡатыны бар ине. Ул пианинола уйнай башлаһын, мин ҡушылырмын, тинем. «Мин ул көйнө белмим, үзегез башлап күрсәтегез», — ти пианино артында ултырған сибәркәй. Ҡаршыһына баҫып, йырҙың башын көйләүем булды, пианино ла «тел»гә килде:\nҠаҙ ҡанаты ҡаурый-ҡаурый,\nХаттар яҙырға ярай.\nУйнамағас та көлмәгәс,\nБыл донъя ниңә ярай?..\nТыуған яҡҡа ҡайтып китә торған көндө хушлашыу мәжлесендә Нәжиә еңгәй: “Теге сибәркәйҙең күҙе төшкән бит һиңә, Булат”, — тип ҡолағыма шыбырланы. “Кит әле, еңгә, юҡты һөйләмә...” — тигән булам.\nАҙ ғына ҡыуаныстарҙан, күберәк үкенестәрҙән тора, ахыры, был фани донъя!\nАвтор: Булат АҠМАНОВ.\nРайон: Ейәнсура районы, Иҙелбәк ауылы.


29 Апрель 2020, 19:30\nБашҡорт опера һәм балет театрының тегеү һәм бутафор цехтары хеҙмәткәрҙәре табиптар өсөн һаҡлағыс комбинезондар тегә. Көнөнә театрҙа 80-гә яҡын комбинезон әҙерләйҙәр. Һуңынан улар Башҡортостандың дауалау учреждениеларына оҙатыла.\nБашҡорт опера һәм балет театрының тегеү һәм бутафор цехтары хеҙмәткәрҙәре табиптар өсөн һаҡлағыс комбинезондар тегә.\nКөнөнә театрҙа 80-гә яҡын комбинезон әҙерләйҙәр. Һуңынан улар Башҡортостандың дауалау учреждениеларына оҙатыла.\n«Артистар һәм тамашасылар театрҙы, сәхнәне, спектаклдәрҙе һағынған арала опера театрының тегеү һәм бутафор цехтары батыр йөрәкле табиптарыбыҙға ярҙам итеү өсөн арымай-талмай эшләй – республика табиптарына бер тапҡыр кейә торған һаҡлағыс костюмдар тегеү өсөн көн һайын эшкә сыға», — тип хәбәр иттеләр театрҙың матбуғат хеҙмәтенән.


Алфераки һарайы — Башҡорт Википедияһы\n47°12′48″ с. ш. 38°55′41″ в. д.\nТаганрог Фрунзе урамы, 41/ Антон Глушко тыҡырығы, 13\nСтатус Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты № 6110063000№ 6110063000\nАлфераки һарайы Викимилектә\nН. Д. Алфераки һарайы — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһындағы федераль әһәмиәттәге архитектура һәйкәле. Унда — Таганрог дәүләт әҙәбиәт һәм тарих-архитектура музей-ҡурсаулығы урынлашҡан.\nБина 1848 йылда төҙөлә. Таганрогтың эре йорт биләүсеһе Н. Д. Алфераки милкендә була. Проект авторы — Петербург сәнғәт академияһы профессоры, архитектор Андрей Иванович Штакеншнейдер. Таганрогта 1857 йылда булған кенәз М. Г. Голицын былай тип яҙған:\nАлфераки һарайы архитектураһы бай көньяҡ необарокко өлгөһөн кәүҙәләндерә. Йортто классик капитель менән дүрт бағана биҙәй. Фронтон уртаһында Алферакиҙың дворяндар гербы ҡуйылған. Ҡыйығы тирәсләнгән. Бина эсендә 41 киртләсле мәрмәр баҫҡыс. Сығыу ишеге классик капителле пилястралар менән биҙәлгән. Өс бүлектән торған залға арка алып сыға. Уның үҙәк бүлегендә түбә уртаһына дуғалар һуҙыла, улар араһында фрескалар — Людовик XIV, XV һәм XVI дәүерендәге Версаль салондары: бай кейемле, париклы ханымдар һәм кавалерҙар тормошон сағылдырған медальондар урынлашҡан. Залдың барлыҡ бүлектәрендәге биҙәктәр рококо стилендә эшләнгән.\nАлфераки һарайы ҡаланың мәҙәни тормош үҙәге була; бында мөһабәт балдар ойошторола, уларға Таганрогтың һайланма ҡатламы ғына саҡырыла.\nНиколай Дмитриевич Алфераки йәшәгән һарай эргәһендә коридор системаһындағы флигель төҙөлә. Унда уҡытыусылары һәм гувернерҙары менән Алферакиҙың оло улдары — Николай, Ахиллес, Сергей, Михаил йәшәй.\n70-се йылдар аҙағында һарай менән тотош квартал сауҙагәр Негропонте милкенә күсә, ул биләмәне өлөшләп һатып бөтә. Баҡсаһы менән һарайҙы «Коммерция йыйылышы» клубы өсөн сауҙагәрҙәр йәмғиәте ала. Һарайҙа концерттар ойошторола. Шуларҙың береһендә (Петербург консерваторияһы профессоры Л . С. Аура һәм композитор Танеева ҡатнашлығында) А . П. Чехов була. Клубҡа тагнрогҡа килгәнендә П. И. Чайковский ҙа йөрөй. Һарай тормошо, уның клубы атмосфераһы, баҡсаһындағы прогулкалар Чеховтың «Ионыч», «Битлек», «Минең тормошом» хикәйәләрендә һүрәтләнә.\nXIX быуат аҙағында, 1898 йылдың 22 июнендә А. П. Чехов ҡинициативаһы менән Таганрог ҡалаһында Тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы ойошторола. Совет власының беренсе йылдарында Алфераки һарайы бинаһында административ учреждениелар урынлаша. 1927 йылда һарай бинаһы крайҙы өйрәнеү музейына тапшырыла.\n1989—1996 йылдарҙа бина реставрациялана. Был 1995—1996 йылдарҙа музейҙа ғәмәлдәге экспозиция асыла.\nЭкспозиция 13 залды биләй. Экспонаттар коллекциялар буйынса бүленгән һәм бер нисә айырым категория итеп күрһәтелә: «Археология», «Металл», «Ҡорал», «Керамика», «Быяла», «Туҡымалар», «Һынлы сәнғәт», «Скульптура», «Нумизматика».\nМузейҙың археология коллекцияһында яҡынса 78 580 экспонат бар. Экспозиция Төньяҡ-Көнсығыш Азов буйы территорияһында таш быуат мәҙәниәте һәйкәлдәрен ҡаҙыу материалдары буйынса эшләнә. Бер өлөшөн музей 1903 йылда Император Археология комиссияһынан бүләккә ала.\nРәсәйҙең көньяғы өсөн музейҙың палеолит һәм неолит осоро ҡаҙылмалары тулы булып тора. Төньяҡ-Көнсығыш Азов буйының, Манча һәм Сала йылғалары араһындағы ҡурғанларҙы ҡаҙыу, күсмә халыҡтарҙың беҙҙең эраға тиклем III—II мең йыллыҡтарҙа йәшәүен күрһәтә. Неклиновск, Матвеево-Ҡурған һәм Куйбышев райондары ҡәберлектәре бронза быуат дәүерендәге ер эшкәртеү, малсылыҡ хужалығы алып барыуҙы күҙ алдына баҫтыра.\nМузей фондында һөйәк, бронза һәм таш табыштар бар. Түбәнге Гниловск ҡаласығы, Танаис, Красный Кут хуторы эргәһендәге ҡурғандарҙа, Кобяков ҡәберлектәрендә (I—II быуаттар), Волгодонск районының семенкин хуторы, Семикаракорск ҡаласығы һ. б. урындарҙағы ҡаҙыныу эштәре материалдары ҡуйылған.\nКуричи биләмәһендәге XI—XIII быуаттар табышы Төньяҡ-Көнсығыш Азов буйының боронғо рус колонизацияһы тарихын сағылдыра.\nАлтын Урҙа тарихына ҡағылышлы материалдар Семенкин хуторы, Цимлянск районының Неклиновск, матвеево-Ҡурған территорияларындағы ҡурғандарҙа табыла.\n↑ Таганрогский историко-краеведческий музей 2017 йылдың 4 ғинуар көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Алфераки_һарайы&oldid=1050090 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 00:41 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Башҡортостан Яҙыусылар союзы Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премия булдырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Яҙыусылар союзы Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премия булдырҙы\n17:28, 12 мая 2012 Йәмғиәт\nТөбәктең Яҙыусылар союзы идараһы ултырышында Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының Мөхәмәтша Буранғолов исемендәге премияһы булдырылды. Был тәҡдимде ижади берләшмә идараһының барлыҡ ағзалары ла хупланы. Яңы әҙәби премияның концепцияһын әҙерләү өсөн махсус комиссия булдырылды, тип хәбәр итте БР Яҙыусылар союзы рәйесе Риф Тойғонов. Уның етәксеһе итеп билдәле шағир, филология фәндәре докторы, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры Рәшит Шәкүр тәғәйенләнде.\nШуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Татарстандың Яҙыусылар союзы быға оҡшаш награда – татар милли хәрәкәте эшмәкәре, билдәле яҙыусы, публицист, сәйәсмән Ғаяз Исхаҡи исемендәге премия булдырған да инде.\nТеги: әҙәби премия,мөхәмәтша буранғолов


Башҡортостанда ике йыл элек юғалған Вадим Классендың эҙенә төшкәндәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда ике йыл элек юғалған Вадим Классендың эҙенә төшкәндәр\n17:14, 21 сентября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 21 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанда ике йыл элек юғалған Вадим Классендың эҙенә төшкәндәр. 30 йәшлек егет 2015 йылдың июнендә Белорет районында Инйәр тештәре һыртына поход мәлендә серле шарттарҙа юғалғайны. Маршрут буйлап барған туристар һүҙгә килешә һәм Вадим, аяғын өйкәтеп, төркөмдән тороп ҡала. Иптәштәре ҡалаға унһыҙ ғына ҡайта. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм йәмәғәтселәр алып барған эҙләү эштәре әлегә тиклем һөҙөмтә бирмәне. Вадимдың кәүҙәһе лә, әйберҙәре лә табылманы. Ләкин ата-әсә улдарының тере булыуына өмөтөн өҙмәй, һәм быйыл уны эҙләү өсөн шәхси детектив Нурсил Ждановты яллағандар.\nӘле детектив Благовар районында, йәй көнө унда урындағы халыҡ Вадимға оҡшаған егетте күреп ҡалған.\n«Мин бында шаһиттар менән һөйләшеү өсөн махсус рәүештә килдем. Ике кеше уның тап Вадим Классен икәнлеген раҫланы, яңыраҡ егетте НТВ эфирында күреүҙәрен дә әйтте. Тап 15 сентябрҙә телеканалда Вадимды эҙләү эшенең дауам итеүе хаҡында сюжет һәм уның фотоһын күрһәткәйнеләр. Тағы дүрт кеше Вадимға оҡшаған егеттең — иңбашына туристик рюкзак аҫҡан, сланцы кейгән — бесәнлектә эшләгән кешеләр янына килеп, ярҙамлашырға тәҡдим итеүен дәлилләне. Уларға ярҙам кәрәкмәгәс, йәш кеше яҡындағы станцияға нисек барырға кәрәклеген һораған. Бесәнселәр 1444 саҡрым йәки «Казарма» станцияһын күрһәткәс, шунда юл тотҡан. Был хәл 23 июлдә булған. Бынан алдараҡ рюкзак аҫып, тимер юл буйлап китеп барған егетте Берештамаҡта ла күргәндәр. Ләкин бында ошо мәғлүмәтте раҫлаған кешене тапманым, — тип һөйләне Нурсил Жданов. — Бынан тыш, мин 2015 йылда Берештамаҡ янындағы урманда кешенең баш һөйәген тапҡандарын асыҡланым. Ләкин полицияға яҙған ғаризамды бер кем дә иғтибарға алманы, ә ул ваҡытта Вадимды эҙләү буйынса күләмле эштәр алып барылды. Өҫтәүенә полицейскийҙар кисә генә бында килде, һәм, әлбиттә, бер нәмә лә тапманы. Мин ошо факттар менән республиканың Эске эштәр министрлығына мөрәжәғәт иттем. Тиҙҙән уны эҙләү эштәрен тергеҙеү буйынса яңы мәғлүмәт таратылыр, тип уйлайым. Бынан тыш, ошо эш Мәскәүгә тикшереүгә ебәрелгән».\nНурсил Жданов фекеренсә, Вадим Классен иҫән, төрлө факттар ҙа быны раҫлай. Вадим юғалғас та кемдер уның аккаунтына ингән, паролде ул үҙе генә белә ине, ти ата-әсәһе. Икенсенән, егеттең кәүҙәһе табылмаған, өсөнсөнән, Благовар районында тап Вадимды күреүҙәрен раҫлаған кешеләр бар. «Әлбиттә, ошо ваҡыт эсендә уның алыҫҡа, хатта республиканан ситкә лә сығып китеүе ихтимал. Ирекмәндәрҙең ярҙамы бында бик урынлы булыр ине. Мин артабан да урындағы халыҡтан һорашырға һәм уның ҡайҙа китә алыуын асыҡларға йыйынам», — тип өҫтәне детектив.\nТеги: юғалған кешеләрҙе эҙләү


Ҡарға батҡан ауыл\nТотош ил ҡарға сумды, юлдар юҡ тиерлек, ауылдарҙа йорттар ҡар аҫтында ҡала бара, район үҙәгенә сығыу үҙе бер бәлә. Юл таҙартыусы техниканы көтөп ала алмайҙар. Коммуналь хужалыҡтарҙан өмөтөн өҙгәс, ҡайһы берәүҙәр көрәкте үҙ ҡулына ала башланы.\nӘ бына Ғафури районының Мораҙ ауылында йәшәүселәр юл таҙартыусы тракторҙарҙы үҙҙәре үк кире бороп ҡайтарған. Юҡ, йөрөмәгеҙ, ҡарҙы һөрмәгеҙ, ятһын тигәндәр. Сәйер түгелме ни? Бәлки, ауыл халҡы ошо рәүешле сәсеүгә ҡар ҡаплайҙыр? Әллә унда яуым -төшөм әҙерәк булғанмы? Бәлки, һыуға йөрөп тормай ҡар иретеп эсәләрҙер? Һорауҙар күп.\nМораҙға юл Ҡарағай ауылы аша ята. Ике саҡрым араны юл тип әйтеүе лә мөмкин түгел. Тәү ҡарашҡа ҡар таҙартыусы техника был яҡтарҙа аҙна-ун көн булғаны юҡ. Бара торғас ниһайәт, ауылға килеп еттек. Һәм беҙҙе борсоған һорауға яуап оҙаҡ көттөрмәне.\nЫсын мәғәнәһендә, «аҡ аманатлыҡта» ҡалған халыҡ ярай әле ауылда ат тотоусылар бар, ошо көндәрҙә сана берҙән-бер транспорт сараһы булды, тип һөйөнә.\nӘлбиттә, ауыл осонда йәшәүселәрҙе лә аңлап була. Ихатаның да хаҡы бар. Әммә ауылдың икенсе осонда 7 инвалид, күрше ауылға мәктәпкә һәм баҡсаға йөрөгән 24 бала һәм ғөмүмән, ауылдаштарың барлығын оноторға ярамай. Фельдшер-акушер пункты менән магазин да күрше ауылда урынлашҡан бит.\nҒәйеп үпкәләп ҡайтып киткән трактор водителендә лә юҡ түгел. Оло йәштәге инәйҙең әйткәне эште тамамларға сәбәп кенә булғандыр, бәлки. Хәйер, быйыл ҡарҙан таҙартылмаған юл менән береһен дә аптыратып булмай. Яуым-төшөмдөң муллығы, етәкселәрҙең вайымһыҙлығы, техника, яғыулыҡ майлау материалдарына аҡса етешмәүе мәсьәләне киҫкенләштерә генә. Әммә ошондай ҡатмарлы шарттарҙа ла юл асырға ебәрелгән техниканы ауылға индермәй ҡайтарып ебәреү башҡа һыймаҫлыҡ хәл.


ептән генә хасил матурлыҡ » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nептән генә хасил матурлыҡ\nБөгөн бәйләү һәм үреүҙең ниндәй генә ысулы юҡ! Шуларҙың береһе фриволите төйөндәр ярҙамында селтәр үреүҙән ғибәрәт. Ул йылдан-йыл үҫешә, күптәрҙең төп шөғөлөнә әйләнә бара. Ҡул эшенең был төрөнә ҙур, ҡатмарлы ҡорамалдар ҙа талап ителмәй. Үҙенсәлекле биҙәктәрҙең төп өлөштәре булып дуғалар һәм дүңгәләктәр тора. Башлыса ошо ике элементтан иҫ киткес нескә селтәрле әйберҙәр ижад ителә: ашъяулыҡтар, яғалар, муйынсаҡтар, алҡа-һырғалар, кейемдең биҙәкле өлөштәре... Бөгөн фриволите оҫтаһы Айгөл ШӘЙӘХМӘТОВА алҡа һәм беләҙек эшләргә өйрәтә.\nЭш өсөн беҙгә мамыҡ еп, 60 мәрйен бөртөгө, алҡа һәм беләҙек өсөн махсус ҡаптырмалар, фриволите өсөн махсус һоҫа, ҡайсы, ырғаҡ, энә кәрәк була.\nАлҡа. 4 метр еп үлсәп алабыҙ. Епте һаплап, 20 бөртөк мәрйен кейҙерәбеҙ. Шунан энәне алып ҡуябыҙ, епте һоҫаға урайбыҙ.\nАртабан епте һул ҡулға бер ҡат урайбыҙ, һоҫанан килгән «эшсе» яғы өҫтә тора. Епте күтәрәбеҙ, һоҫаны аҫтан индереп, өҫтән сығарабыҙ, һоҫа яғынан епте тартабыҙ, төйөн әйләнергә тейеш. Төйөндө баш бармаҡ янына килтерәбеҙ. Тура ярымтөйөн килеп сыға. Хәҙер һоҫаны өҫтән индерәбеҙ ҙә аҫтан сығарабыҙ, һоҫа яғынан епте тартабыҙ. Кире ярымтөйөн булды. Тура һәм кире ярымтөйөн бергә фриволите төйөнөн барлыҡҡа килтерә.\nОшо рәүешле 14 төйөн яһайбыҙ. Шунан һоҫа яғынан епте тартып, дүңгәләк эшләйбеҙ. Еп тартылмаһа, артыҡ тығыҙ төйнәгәнһегеҙ, киренән һүтеп ҡабатларға тура килә, шуға эш барышында епте тартҡылап тикшереп барырға мөмкин.\nБер мәрйенде дүңгәләк эргәһенә күсерәбеҙ. Артабан тағы 14 төйөн төйнәп, киләһе дүңгәләкте эшләйбеҙ, мәрйендәрҙе күсереп барабыҙ. Шул рәүешле 21 дүңгәләк була. Инде епте нығытабыҙ ҙа артынан ҡырҡабыҙ. Ҡаптырманы урталағы дүңгәләккә эләктерәбеҙ.\nАлҡаның икенсе һыңарын да тап ошолай үрәбеҙ.\nБеләҙек. Ул шулай уҡ 20 мәрйен һәм 21 дүңгәләктән тора. Аҙағынан ике осондағы дүңгәләктәргә махсус ҡаптырмалар кейҙерелә.\nБына күҙҙең яуын алырҙай биҙәүестәр әҙер. Барыһын эшләүгә бер нисә сәғәт етә. Ошо уҡ ысулдарҙы файҙаланып, муйынсаҡ та үрә алаһығыҙ. Бөгөн өйрәткән биҙәүестәр фриволите нигеҙенә төшөнөргә ярҙам итер. Артабан төрлө һыҙмаларҙы ҡулланып, ҡатмарлыраҡ әйберҙәргә тотона алырһығыҙ.\nГөлшат ҠУНАФИНА яҙып алды.


Тыуған ил алдындағы бурысын намыҫлы үтәнеләр\n13 Февраль 2018, 17:18\nТуғыҙ йыл дауам иткән һуғышта Советтар союзы 15 мең һалдат һәм офицерын юғалтты. Афғанстанға Башҡортостандан 9,5 мең самаһы хәрби хеҙмәткәр йүнәлтелгән, шуларҙың 334-е һәләк булған, алтыһы хәбәрһеҙ юғалған.\nБынан 29 йыл элек, 1989 йылдың тап 15 февралендә Афғанстандан һуңғы ғәскәрҙәр сығарыла. Туғыҙ йыл дауам иткән ҡәһәрле һуғыш күп һалдаттарыбыҙҙың башына етә. Ата-әсәләрҙең улын, ҡатындарҙың ирен, балаларҙың аталарын юғалтыуы өсөн кем яуап бирер? Кемгә кәрәк булды ул ошо һуғыш? Һорауҙар күп, тик яуап ҡына юҡ. Шуға ҡарамаҫтан Афған еренә эләккән һәр кем антын боҙмай, Ватан алдында хәрби бурысын намыҫлы үтәне.\nШуларҙың береһе - Вера Тлегенова. Ул 1981 йылда Афғанстанға военкоматтан йүнәлеш буйынса эшкә ебәрелә. Унда йәшерен хат алышыу буйынса машинистка булып хәрби часта Ҡабулдың үҙендә хеҙмәт итә. Сит ил, һуғыш ҡайнай, әммә йәш ҡыҙҙы был ҡурҡытмай. Илебеҙ яҙмышы өсөн үҙ өлөшөн индереү теләге көслө була. Ул - Мәләүез районынан Афғанстанда булған берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ.\n«Беҙ бөтәбеҙ ҙә һуғыштың ни тиклем аяныслы икәнен аңлай инек. Тик ҡурҡып ултырырға форсат та, ваҡыт та юҡ. Үҙебеҙҙең эште бөткәс, госпиталдә медперсонал етмәү сәбәпле уларға ярҙам итә торғайныҡ. Яралыларҙы күреп, улар өсөн әсенеп йөрәк әрней. Иң ҡурҡынысы –хәрби бурысын үтәгән саҡта һәләк булғандарҙы цинк табутында Тыуған илгә ҡайтарыу булды”, - тип хәтирәләре менән уртаҡлаша Вера Александровна.\nИке йылдан һуң, 1983 йылда Тыуған иленә әйләнеп ҡайта. Кейәүгә сығып, ике ул тәрбиәләп үҫтерәләр. Өлкәндәре Руслан әлеге көндә Санкт-Петербургта йәшәй. Кеселәре Вадим Мәскәү хәрби университетын тамамлап, офицер булып хеҙмәт итә. Әсәһе һымаҡ хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.\nВера Александровна әлеге көндә хаҡлы ялда. Бергә хеҙмәт иткән Украинанан, Балтика буйынан хеҙмәттәш ҡыҙҙарын һағынып һөйләй.\nБерәүҙе лә аямаған осорға 30 йылға яҡын ваҡыт үтһә лә, уның ауазы ҡолаҡтарҙа сыңлай һымаҡ. Бер ғәйепһеҙ һәләк булғандарҙың яҡты иҫтәлеге киләсәк быуын хәтерендә мәңге һаҡланыр.


Башҡортостанда Татарстан Республикаһы көндәре бара // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n15:26, 17 апреля 2019 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 17 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.\nБөгөн Өфөлә Башҡортостан Республикаһында Татарстан Республикаһы көндәре башланды.\nИртән Башҡортостандың һәм Татарстандың Фәндәр Академиялары президиумдарының берлектәге ултырышы үтте. Унда ҡатнашыусылар ағымдағы хәлде һәм ике республика ғалимдарының хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.\nҺуңынан Татарстан яҙыусылары делегацияһы Өфөнөң 84-се татар гимназияһына барҙы. Улар араһында күрше республиканың танылған шағирҙары һәм яҙыусылары: Татарстандың Яҙыусылар союзы рәйесе, драматург Данил Сәлихов, яҡташ шағир, Ғ.Туҡай премияһы лауреаты Рәдиф Ғаташ, Татарстандың халыҡ шағирҙары, Ғ.Туҡай премияһы лауреаттары Зиннур Мансуров һәм Гәрәй Рәхим бар ине. Уларҙы Башҡортостандың Яҙыусылар союзы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы депутаты Зәки Әлибаев оҙатып йөрөнө.\n84-се татар гимназияһы директоры Рәүил Иҙрисов ҡунаҡтарға кабинеттарҙы күрһәтеп сыҡты, уҡытыусылар һәм уҡыусылар төрлө сәхнә әҫәрҙәре, интермедиялар, шиғырҙар һәм йырҙар формаһында татар телен белеүҙәрен күрһәтте. Директор ҡунаҡтарға гимназияла белем биреү процесы, туған телдәрҙе нисек өйрәнеүҙәре хаҡында ла һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, гимназия уҡыусыларының яртыһы «Туған тел» фәне булараҡ татар телен уҡый. Сит телдәрҙән инглиз, немец телдәрен өйрәнә. Башҡорт теле дәүләт теле итеп уҡытыла.\nГимназияның тамашалар залында уҡыусылар әҙерләгән концерт күрһәтелде. Татарстан яҙыусылары гимназистар алдында сығыш яһаны, үҙҙәренең шиғырҙарын уҡыны.\nӨфөнөң 84-се татар гимназияһы 2002 йылда 84-се урта мәктәптә ойошторолған. Гимназияла 51 класс бар, уларҙа 1396 бала белем ала.\nКөндөң икенсе яртыһында Башҡортостандың Яҙыусылар берекмәһендә Татарстан яҙыусыларының башҡорт яҙыусылары менән осрашыуы була.\nБөгөн Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачевтың Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы депутаттары: республика парламенты рәйесе урынбаҫары Римма Ратникова, Мәғариф, мәҙәниәт, фән һәм милли мәсьәләләр буйынса комитет рәйесе Рәзил Вәлиев, Дәүләт төҙөлөшө һәм урындағы үҙидара буйынса комитет рәйесе Альберт Хәбибуллин менән осрашыуы уҙҙы.\nКискә ҡарай абруйлы ҡунаҡтарҙы «Дуҫлыҡ күпере» күргәҙмә проекты, Башҡортостандың Милли музейы фондынан халыҡ кәсептәре, татар халыҡ кейемдәре күргәҙмәһе менән таныштырыу ҡаралған. Шулай уҡ ике республиканың милли командалары ветерандары ҡатнашлығында хоккей уйыны ойошторола.\nБашҡортостанда Татарстан көндәре иртәгә лә дауам итә.\nТеги: Башҡортостанда Татарстан көндәре, төбәк-ара хеҙмәтәшлек


Дилә (Хикәйә) » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Дилә (Хикәйә)\nӘҙәбиәт Дилә (Хикәйә)\n– Шайтан ботағы, ҡайҙа булдың тағы? Дилә, тим, ҡайт! – Яуап булманы.\nӘ көн матур ине. Яңы ғына яуып үткән йылы ямғырҙан һуң ялтырап килеп сыҡҡан ҡояш нурында ерҙән сыҡҡан быу күҙҙәрҙе иркәләй. Ҡыҙыл әтәс, ҡанаттарын шап-шоп бәреп, кәртә башына менеп ҡунаҡланы. Уның һөрәнләүе донъяны тағы ла күңеллерәк итеп ебәргәндәй. Себештәр сипылдашып ямғыр селәүсендәре менән көрәшә. Шул саҡ әкрен генә урам ҡапҡаһы асылып, унан туҙғаҡ баш һонолдо. Ҙур йәшел күҙҙәр ихата эсен байҡаны. Шикләнер нәмә күренмәгәс, биш-алты йәштәрҙәге ҡыҙыҡай эскә табан атланы. Ҡапҡа ябылыуы булды, солан ишеген шарт асып ҡаҡ кәүҙәле оло йәштәрҙәге ҡатын сәсрәп килеп сыҡты.\n– Ах, сусҡа бала, сәсрәгере! Әле генә кейеп сыҡҡан күлдәгең менән сумырға ла өлгөрҙөңмө? – Ҡарсыҡ шәп-шәп атлап барып баланың бөҙрә сәстәрен матҡып тотоп та алды, һөйәксел йоҙроҡтар ҡаҡ арҡаны төйҙө. Ҡыҙ илар өсөн ауыҙын йәлләткес кәүшәйтте. Шул арала теремек күҙҙәре менән өләсәһенең йөҙөн абайлап өлгөрҙө: арлы-бирле бәйләнгән яулыҡ аҫтынан бүҫелгән сал сәстәр, зәһәр күҙҙәр, унда-бында һерәйгән һары тештәр кемделер хәтерләтте. Ауыртыныу онотолдомо, юҡҡа сыҡтымы, аңламаны балаҡай. Ул кинәт кенә күңелле итеп сырылдап көлөп ебәрҙе.\n– Тағы ни, бынағайыш, әллә алдыңда шайтан бейейме? – аптыраған ҡортҡа туҡтап ҡалды, ысҡынып ситкә һикергән бала көлөүен белде.\n– Мәсекәй, мәсекәй, мультиктәге мәсекәй!\n– Нәмәкәй тағы?\n– Убыр әбейгә оҡшағанһың, – ҡыҙыҡай язалаусыһынан шаҡтай алыҫ ине инде.\nТик бына батҡаҡҡа буялған күлдәкте нисек алмаштырырға? Йылы ғына күләүекте кисеп йөрөү нисек рәхәт ине. Уның төбөндә ятҡан ташҡа һөрөнөрмөн тип кем уйлаған? Нисек барып сумғанын һиҙмәй ҙә ҡалды шул. Ә өләсәһе уның шуҡлыҡтарынан йөҙәп бөткән. Бер туҡтауһыҙ ниҙер сығарып торған ейәнсәрен йәлләмәй ҡайыҙларға ғына тора. Уның берҙән-бер тәрбиә ысулы шул. Көлһәң, ауыртыныу һиҙелеп бармағанлыҡты ҡыҙыҡай тиҙ аңлап ҡалды. Өләсәһенең язаһы эләккән һайын шарҡылдап көлә бирҙе, үҫкән һайын этлектәре лә арта барҙы. Этлек тип тә булмай инде: кәртә аша сығып барғанда күлдәге эләгеп йыртылғанға, йылы күләүек кисәм тип шау батҡаҡҡа барып төшкәнгә Дилә тигән ҡыҙсыҡтың бер ғәйебе лә юҡ. Ниңәлер гел шулай сығып тик тора. Дилә тора-бара шайтанлығына үҙе ышана башланы, шикелле. Тиҫтерҙәре, хатта үҙенән бер-ике йәшкә өлкәндәр араһында ла уйын, йә берәй төрлө этлек ҡороу эшендә баш булып йөрөй ине. Йәмилә әбейҙең йәшелсә баҡсаһының бер ҡоймаһы ҡупшырға ғына тора икән. Бөгөн шул таҡтаны ҡалҡытып, эңерҙә кишер, ҡыяр сәлдерергә булыр. Мөғәфә бабайҙың алмалары бешеп килә, шуны берәй итәк тултырып сүпләп сығырға кәрәк. Сибек Сәриәне Илшат рәнйеткән, кәрәген биреп алырға булыр. Ҡыҙыҡайҙар отрядын йыйып, берәй мөйөштә аңдып торорҙар.\n13 – 14 йәштә ул өләсәһенән бөтөнләй ҡурҡмай ине. Ҡарсыҡ шәпләнеп маташһа ла, сая ҡыҙҙан үҙе лә шөрләй башланы. Ни эшләйһең инде, ҡарттар сүгә, йәштәр үҫә. Мәңгелек ҡанун. “Яҙмышыбыҙ шундай инде, – тип уфтана Ләмиға әбей. – Беҙҙең өлөшкә мәңгелек яңғыҙлыҡ, етемлек юлдаш булды. Берәйһе ҡарғап ҡуйған тиерһең”. Эйе, улар нәҫелен гел бер бөртөк ҡатын-ҡыҙ дауам итә. Ҡасандан бирле инде. Был тарих коллективлашыу осорона барып тоташа. Ауылдың иң бай крәҫтиәнен тәүгеләрҙән булып Себергә һөрәләр. Ә етеп килгән ун биш йәшлек һылыуҡай Зөбәйҙәгә ярлының ярлыһы батрак Фәхретдиндең күҙе төшкән. Ул хәйерсе генә түгел, холоҡһоҙ ҙа, йәмһеҙ ҙә. “Власть беҙгә ҡалды”, – тигән булып шашып киткән. Зөбәйҙәнең ата-әсәһе, энекәштәре ҡурҡыныс, ят яҡтарға оҙатыла. Ҡыҙ бала батырсылыҡ итеп тороп ҡала. Йәне тартмаған Фәрхиҙе үҙенә яҡын да юлатмай, сая ла була үҙе. Сараһыҙ егет илай-илай ҡарғаған, имеш: “Ир бите күрмә, рәхәт күрмә”, – тип. Зөбәйҙә ауылда үҙенә урын булмауын аңлай. Ғорур булһа ла, хәйерселәп сығып китә. Дөм яңғыҙ, һылыу ғына ҡыҙ ауылдан-ауылға йөрөй. Яҡшыраҡ кешеләр бер нисә көн йәшәтеп, аҙмы-күпме эшләтеп, оҙатыу яғын ҡарай. Кулак балаһын береһе лә үҙ итмәй. Хәйерсе генә булһа ла, йөҙөндә ниндәйҙер һауалылыҡ ярылып ята. Бер ваҡыт астан арып арманһыҙ булған ҡыҙҙы бер ир йораты икмәк менән әүрәтеп йортона индерә. Ҡатыны ҡәйнәләренә ҡунаҡҡа киткән була. Сараһыҙ меҫкен ҡыҙ баланы көсләп, ҡыуып сығарып ебәрә. Зөбәйҙә ҡорһағы ҙурая башлағас ҡына ауырлы икәненә төшөнә. Ул арала коллектив хужалыҡтар ойошоп, ауылдарҙан ныҡ алыҫта, дала уртаһында һарыҡ фермаһы асыла. Зөбәйҙә шунда барып сыға. Йәшәрлек өй йораты ла булғас, һарыҡ көтөүсеһе булып тороп ҡала. Һарыҡ аҙбарында ҡыҙ балаһын таба. Улай ҙа аҙна-ун көнгә ял бирәләр. Шунан йәнә дала, һарыҡ көтөүе… Был ҡыҙ Ләмиғә ҡарсыҡтың әсәһе була. Һарыҡтарға үләт төшөп ҡырылып бөткәс, уларҙы ауылға, һыйыр фермаһына килтерәләр. Хужалары үлгән буш өй ҙә табыла . Егәрле ҡатын үҙ йорто булыуға шатланып, уны һылап-һыйпап, ағартып ала. Шунан башлап колхозға ат кеүек эшләүсе ҡатын кеше араһында йәшәй башлай. Ләкин ылығып та китә алмайҙар. Үҫеп еткән Ләмиғәне лә ауырлы итеүсе табыла. Уларҙың сабынлығы ауылдан алыҫ бер аҡланда була. Яңғыҙ ғына бесән эшләгән ҡыҙға урман эсенән бер ир сығып ярҙам итә башлай. Ул үҙенең ғәйепһеҙгә хөкөм ителеүен, төрмәнән ҡасыуын һөйләй. Бәҙретдин тигән кеше ат өҫтөнән төшмәгән йылҡы көтөүсеһе булған. Бер төндө ат ҡараҡтары өйөр айғырын айырып алып ҡасырға уйлай. Көтөүсе лә, айғыр ҙа ныҡ айҡашалар. Үҙ теләктәренә ирешә алмаған ҡараҡтар айғырҙы атып китә. Бәҙретдин ғәйепләнеп, хөкөм ителә. Ирек һөйгән ир ҡасҡын булып йөрөй. Ләмиғә көҙгә тиклем һирәкләп булһа ла уның менән осраша, аҙыҡ ташый. Үҙе лә йөрәкле була шул. Ҡараңғы төшкәс кенә бер кемгә лә фаш булмай йөрөй алған ул.\nДиләнең әсәһен әпәүләп үҫтереп, яҡындағы педучилищеға уҡырға индереүгә лә өлгәшә. Ҡыҙы ла өләсәләре яҙмышын ҡабатлай. Ул йылды ферма һалырға әллә ниндәй әҙәмдәр килә. Бер туған ир-аттар бөтәһе лә ерән сәсле, йәшел йә зәңгәр күҙле була. Йәшел күҙле Давид менән башҡорт ҡыҙы араһында мөхәббәт уты тоҡана бит. Эш бөткәс, туғандары егетте өҙмәй-ҡуймай алып ҡайтып китә. Ләмиғә ҡарсыҡ ейәнсәрен алып ҡалып, күҙ көйөгө ҡыҙын ситкә сығарып ебәрә. Бына шундай тарих. Ләмиғә ҡарсыҡ үҙ башына төшкән ҡара мөһөрҙө һаман еңергә тырышҡан була ла бит. Шуға күрә уҫал да, тупаҫ та, ҡаты күңелле лә. Диләгә ныҡ ҡаты булып ҡыланһа ла, уға ғына алданып йәшәй. Ейәнсәрен сафтан-саф итеп үҫтереп, туйлап кейәүгә бирергә хыяллана. Шул уй менән тинләп булһа ла аҡса йыя. Ә ҡыҙыҡай сибәр булмаҡсы: сәстәре ҡоңғорт, эре-эре бөҙрә. Ҡояш нурында ҡыҙғылт булып ялтырап китә был бөҙрәләр. Күҙҙәре зәңгәр ҙә, йәшел дә түгел, ике арала. Ә күҙ алмаларында һары осҡондар һикерешә. Түңәрәк йөҙө ҡиммәтле сынаяҡтай аҡ, йәй көндәре һауала күп йөрөгәнлектән алтынһыу төҫкә инә. Кәүҙәһе килешле, төҙ. Мунса инеп сыҡҡандан һуң ҡарап туйырлыҡ түгел. Тик шул тиклем дә шуҡ, тиктормаҫ булғас, ҡул-аяҡтары күгәреүҙән, сыйылыуҙан бушамай. Ун өс йәштәрҙә ҡыҙ көҙгөгә күҙ һала башланы, үҙенең сибәрлеген күрҙе, тынғыһыҙлығын, тиктормаҫлығын еңергә тырышты. Ләкин малай-шалайға баш булыуҙан туҡтаманы. Шәп саңғысы, волейболсы булып китте, йүгереүҙә лә иң алда килә ине. Район буйынса ярыштарға йыш йөрөнө, физкультура уҡытыусыһы Рәшит Сәғитовичтың уң ҡулы ине.\nТуғыҙынсы класта Дилә ғашиҡ булды. Кемгә бит әле! Ата-әсәһе уҡытыусы булып эшләгән ун беренсе класс уҡыусыһы Илгизгә. Илгиз дә уны оҡшата. Улар араһындағы дуҫлыҡ ептәре күптән һиҙелә. Ни тиһәң дә спорт ярыштарына бергә йөрөйҙәр. Уртаҡ ҡыҙыҡһыныу, уртаҡ маҡсат та уларҙы яҡынлаштыра. Егет ҡыҙға һоҡланыу тулы ҡараштар ташлай, уны күрһә, йылмая, йөҙө яҡтыра. Илгизгә класташ ҡыҙҙары ла битараф түгел. Тик ул әлегә бер кемгә лә хистәрен белдермәй. Аҡыллы егет эстән генә үҙенә йәр һайлап ҡуйған инде. Ул – Дилә. Был хаҡта ата-әсәһе белһә, Илгиздең донъяһында зилзилә ҡубасаҡ. Егет шуға ла хистәрен эсендә генә һаҡлай. Алда – имтихандар. Унан килеп быйыл егеттең ун һигеҙ йәше лә тулды. Уҡырға инер йылды ныҡ сирләп, мәктәпкә бер йылға һуңғараҡ төшкәйне. Уҡыуҙы тамамлау менән армияға китеп барыуы ла ихтимал. Илгиз белә – әгәр Диләгә асылһа, хистәре ләүкеп дөрләй башлар. Ни эшләр егет? Әле бар сабырлығын йыйып, имтихандарға әҙерләнә. Әсә лә, ата ла баланың эсендә ниндәй уттар ҡайнағанын белмәй. Улар улдарының аҡыллы, тыйнаҡ булыуына шатланып бушамай. Ләкин һәр нәмәнең дә сиге була. Имтихандар тапшырылды, мәктәптең иң ҙур байрамы – сығарылыш кисәһе етте. Билдәле, ундай саҡтарҙа күп матур, өмөтлө һүҙҙәр һөйләнелә, күҙ йәштәре йылтырай. Ата-әсәләр, уҡытыусылар: “Бөтәһе лә уңышлы килеп сығасаҡ”, – тип ышандырып, үҙҙәре лә ышанып, йәштәрҙе яҡты киләсәккә оҙата. Иң аҙаҡтан таң ҡаршыларға юлланалар. Онотолғоһоҙ мәл. Хуш, мәктәп, хуш, бала саҡ! Һаумы, киләсәк!\nИлгиз класташтары менән оҙаҡ ҡайнашманы. Ҡайһы бер ҡыҙҙарҙың өмөт менән күҙ һирпеүҙәрен күрмәне, аңламамыш булды. Шунан шым ғына юҡҡа сыҡты. Белә ул Диләне ҡайҙан эҙләргә. Әлбиттә, Сөңгөл ярында ул. Сөңгөл – ҡыйыуыраҡ малайҙар һыу инә торған урын. Бында Әй ҡырҡа боролош яһай, суҡайып торған бейек яр аҫтында уйылып-уйылып тәрәп һыу аға. Ваҡ ҡына өйөрсөктәр өйөрөлөп суп-суп итә. Дилә күп малайҙарҙан батырыраҡ, ул биш метрлыҡ бейеклектән “сылт” та итмәй упҡынға һикерә. Ҡыҙ бәләкәстән шул урынды үҙ итте. Үҙенә ҡыйын саҡта килә, йәшкелтләнеп ятҡан тәрән сөңгөлгә ҡарап ултырһа, күңеленә еңеллек килгәндәй. Илгиз уның был ғәҙәтен белгәнгә күрә туп-тура шунда килде. Тубыҡтарын ҡосаҡлап ултырған нескә һын бейек яр ситендә ап-асыҡ күренә. Егетте күреү менән уға ҡаршы килде, ҡулдарға-ҡулдар тотондо. Тынғыһыҙ типкән йөрәктәр бер-береһенә ашҡынды. Тәүге үбешеү, тәүге ҡосаҡлашыу йәштәрҙе хушһыҙ итте. Ләкин тәүге саф хистәр, ысын һөйөү уларҙы һуңғы аҙымдан һаҡлай. Тәндәрҙең ҡушылыуы никахтан һуң ғына булырға тейеш тип уйлай улар. Көнсығышты ялмаған алһыу таң нуры уларҙың бергә ҡаршылаған тәүге таңы. Күктәге саф яҡтылыҡтың балҡышы йөрәктәрендә лә балҡый төҫлө. Киләсәктәре ошолай нурлы, балҡышлы булыр.\nИртән көтөү ҡыуған ҡатындар Илгиз менән Диләнең бергә таң ҡаршылауын бөтә ауылға таратырға ла өлгөрҙө. Рус әҙәбиәте уҡытыусыһы Әсмә ханымға хәбәр шул сәғәттә үк килеп етте. Ул ҡара янып, улының уяныуын көттө. Иртәнге сәй ваҡытында уның балҡып торған йөҙө әсәһенә киреһенсә тәьҫир итте.\n– Йә, бәлки, үҙең һөйләрһең? – тине ул уҫал, ҡырыҫ итеп.\nУлының йөҙөндәге бәхет нурҙары әкренләп һүнде. Әсәһенең һүҙҙәре уға оҙаҡлап ҡына барып етте.\n– Әсәй, ғүмер буйы уҡытыусы булып эшләп, кешеләрҙе бер ҙә аңламайһыңмы ни? – улы уға ғәйепләп ҡараны. – Дилә шуҡ ҡыҙыҡай булһа ла, беҙҙең кластағы ҡыҙҙарҙан йөҙ тапҡырға өҫтөнөрәк.\nӘсмә ханым бүтәнсә һүҙ оҙайтманы. Ишеткәне еткәйне инде. Был кисте ул ире Сафа Ғәли улы менән оҙаҡ ҡына кәңәшләште. Ир кеше мәктәптә ҡырыҫ, талапсан булһа ла, өйҙәге мәсьәләләрҙе хәл итеүҙе ҡатынына тапшырып ҡуйған тиерлек. Был юлы ла тәүҙә улының хистәрен хөрмәт итеү яғында булһа ла, ҡатынының баҫымына түҙмәй, сигенде. Июнь айындағы наборға эләгәсәк улдарының һалдатҡа китеүе улар өсөн иң уңайлы вариант булып тойолдо. Уларҙың уйынса, ике йыл эсендә ырғандаҡ ҡыҙыҡай әллә ниндәй мажараларға тарыясаҡ, Илгизде онотасаҡ ине. Мәсьәләне ошо рәүешле хәл итеү Әсмә ханымдың күңел һуҡырлығын тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы.\nВоенкомат алды иртәнге сәғәт дүрттән бирле геү килә. Һалдатҡа китеүселәрҙең туғандары, һөйгәндәре оҙайлы айырылышыу алдынан һөйөклөләрен ҡосаҡлап, яратып ҡалырға тырыша. Илгиз дә ата-әсәһе, туғандары, класташтары һәм дуҫтары ҡамауында. Диләнең бында булмауы Әсмә ханымды тынысландыра төшә. Командирҙар, оҙатыусылар тарафынан ышаныс, хушлашыу һүҙҙәре әйтелгәс, хәйерле сәфәр теләнгәс, призывниктарға автобустарға тейәлергә команда бирелде. Һуғыш ваҡыты булмаһа ла, илаш-ҡайғырыш үҙәкте өҙҙө. Айырылышыу һәр заманда ла ауыр инде. Автобус бер аҙ бара биргәс, үҙәк урамға боролдо. Шул ваҡыт машинаға нәҙек-өҙөк ҡыҙ кәүҙәһе ташланды. Тәжрибәле водитель арҡаһында ғына фажиғә булмай ҡалды. Шофер ҙа, егеттәрҙе оҙата барыусы прапорщик та яман һүгенде, прапорщиктың хатта шашҡан ҡыҙҙы бәреп осорғоһо килде. Автобус туҡтау менән Илгиз тышҡа атылды. Һөйгәнен ҡосағына алып ҡыҫты. Диләнең килеүенә егет ныҡ шатланды.\n– Бөтә кеше хушлашҡанда ҡайҙа инең? – тип асыуланды офицер. – Бар, урыныңа! – быныһы Илгизгә әйтелде.\nУн беренсене бөтөп, ҡайҙалыр уҡырға инеү тәтемәҫен Дилә аңлай ине. Уның ҡалаға барыу өсөн аҡсаһы булмаясаҡ, өләсәһенең пенсияһы йән аҫрарлыҡ ҡына. Ҡыҙ район үҙәгендәге профтехучилищела һөнәр алырға булды. Етем кеше өсөн уңай яҡтары күп: дөйөм ятаҡ бар, өс тапҡыр ашаталар, урта мәктәп программаһын да уҡыталар. Бында күберәк уҡыу яғынан йомшаҡ ҡыҙҙар-егеттәр йыйылған. Дилә кулинар һөнәрен һайланы. Бында уҡығандар араһында ул бер йондоҙ кеүек: яҡшы ла уҡый, төҫкә лә сибәр. Үҙенә күҙ һалып маташҡан егет заттарын күрмәй ҙә, белмәй ҙә. Уның бер ҡасан да йылмаймаған йөҙө ҡырыҫ һалҡынлыҡ һибә. Диләнең күңелендә ниндәй ялҡын дөрләгәнен бер кем дә белмәй. Ҡыҙ аҙна һайын өләсәһенә ҡайта. Етеҙ генә йыйылған керҙе, иҙәнде йыуа, кискә мунса яға. Мунса эләүкәһенә һуҙылып тирләгәндә күңеле бер аҙ тынысланғандай була. Үҫеп еткән йәш тәне наҙ, иркәләү көҫәгәнен тойоп, үсегеп китеп, үҙен миндек менән ҡайыҙларға тотона. Мунсанан баҫылып, тынысланып килеп сыға. Өләсәһе менән оҙаҡлап сәй эсәләр. Йәй йыйып киптерелгән тау еләген кәнфит урынына һуралар. Ҡартая килә Ләмиғә әбей йыуашлана төштө. Берҙән-бер терәге, таянысы шул бала бит. Тыя ул үҙен, ҡаты бәрелмәҫкә тырыша. Ҡыҙ уға һораулы, өмөтлө ҡараштарын ташлай, көтә.\n– Юҡ шул, балам, юҡ. Әгәр булһа, имгәкләп апарып еткерер инем хаттарын. Яҙалыр егетең, яҙалыр. Тик һинең ҡулыңа ғына эләкмәй. Эләкмәҫ тә инде. Йәнәһе, улар кем дә, беҙ кем. – Ҡарсыҡ ҡарғанырға керешә. – Йә, кемдән кәм минең балам? Һыу һөлөгөндәй минең ҡыҙым. Ауылда уға тиң юҡ. Хоҙайым, үҙҙәре күрмәгәндәрен күрһен, ҡанлы йәштәрен түкһен.\n– Өләсәй, етер, ҡарғанма. Үҙең, Хоҙай күрер, тип әйтәһең бит.\n– Ярар, ярар, – ҡыҙы йоҡлап киткәс, әбей ҡулына тиҫбеһен тотоп, меңәр мәртәбә бисмиллаһын уҡып, изге теләктәр теләне. Шунан артыҡты белмәһә лә, теләктәре ихлас ине.\nБилдәле, Илгиз Диләгә тәүге йылда иҫәпһеҙ хаттар яҙҙы. Тик бер яуап та ала алманы. Әсмә Ризвановна улы киткәс үк почта мөдире менән һөйләшеп ҡуйҙы: Илгиздең хаттары Дилә ҡулына эләкмәҫкә тейеш. Уҡытыусы ханым мөдиргә яҡшы уҡ аҡсалата ла төрттө. Мөхәббәт ғазраилдары ана шулай итеп һүҙ берләштерҙе. Дилә бер йыл уҡығандан һуң Әсмә ханым уның хаҡында белешергә тип училищеға барҙы. Ҡыҙ хаҡында ғәйепләү һүҙҙәре ишетергә теләне. Класс етәксеһе Фәниә Кәримовна менән осрашып, энәһенән ебенә тиклем һорашты. Етәксе коллегаһының хәл белешеүенә ихлас шатланды.\n– Рәхмәт һеҙгә, хатта мәктәбегеҙҙән китһә лә, һаман да бала яҙмышына битараф түгелһегеҙ, – тип һөйөндө. Дилә хаҡында ентекләп һөйләне. Уның тырышлығын, бөхтәлеген, саф күңелле булыуын маҡтаны. Гел дә бойоҡ йөрөүенә көйөндө. Етем бала булғанға шулайҙыр, тип һығымта яһап ҡуйҙы.\n– Ә ир-егеттәр менән ниндәй мөнәсәбәттә? – тип һорамай түҙмәне Әсмә.\n– Шундай сибәр ҡыҙ, моделдәрҙән кәм түгел. Ә егеттәр менән дуҫлашмай. Улай ғына ла түгел, күрмәй ҙә, белмәй ҙә. Улар Дилә өсөн донъяла юҡ.\nШулай итеп, Әсмә ханымдың пландары барып сыҡманы. Бер насар фекер ишетһә лә йөҙҙө ҡушыр ине. Ә былай, нисектер намыҫы ҡушманы. Ни тиһәң дә, уҡытыусы бит әле. Ике йыл янып-көйөү, тилмереп һағыныу, күңел ҡайтыу, яңынан өмөтләнеүҙәр менән үтеп китте. Дилә һалдаттар ҡайта башлағанын белеп тә, күреп тә йөрөй. Имтихандар ваҡыты булһа ла, ҡыҙ ауылға йыш ҡайтырға тырыша. Хәйер, нимә инде уның өсөн был һынауҙар? Дәрестәрҙе бер ҡасан да ҡалдырмай, гел әҙерләнеп йөрөгәс, хәтере лә шәп булғас, бер ни түгел. Бөтә имтихандарҙы шартлатып бирә бара. Бындағы уҡытыусылар уны институтҡа димләй башланы. Йүнәлтмә лә буласаҡ, етемлеге лә, яҡшы уҡыуы ла иҫәпкә алынасаҡ. Дилә ҡаршы түгел, уҡыуҙан да, эштән дә ҡурҡмай. Иртән уҡып, кис эшләп тә уҡып була, тиҙәр. Тик бына Илгиз... Был осраҡта Дилә үҙен һис кенә еңә аласаҡ түгел. Илгиз “әйҙә” тиһә, йәһәннәм төбөнә һикерергә әҙер. “Джульетта минең кеүек булған инде”, – тип уйлай ҡыҙ. Шекспирҙың был әҫәрен ҡат-ҡат уҡыны, киноһын күргәне лә бар.\nНиһайәт, имтихандар тамам. Ҡулында – диплом. Һөнәре лә, урта белеме лә бар. Был – уның ҙур еңеүе. Күңел төбөндә, мин бер кемдән дә кәм түгел, тигән ғорурлыҡ та бар. Ятаҡтағы эштәрен бөтөрҙө лә ҡайтып та китте. Өләсәһе уны көткән. Дилә яратҡан картуф бөккәне, бауырһаҡ бешергән. Өләсәһе элекке кеүек “ен ботағы” тимәй, “ҡолонсағым” тип кенә тора. Баҡһаң, ул да яғымлы, матур һүҙҙәрҙе белә икән. Сәй эсеп ултырғанда өләсәһе бер генә һүҙ әйтте:\nДилә ауылдағы берҙән-бер әхирәте сибек Сәриәгә китте. Бәләкәй саҡтан сирле генә сибек ҡыҙҙы үҙенең ҡанаты аҫтына алып йөрөттө. Сәриәнең әсәһе хәбәр тоҡсайы, ауылдағы яңылыҡтарҙы беренсе булып белеп бара. Ҡыҙы ла әсәһенән ҡалышмай:\n– Илгизде шул тиклем ҡарауыллап тоталар. Әсмә апа йөрәк пристубы менән улын ҡурҡытып, дер һелкетеп тота, тиҙәр. Әсәйем уның приступтарына ышанмай. “Улы ҡайтмаҫ элек донъя һелкетеп йәшәгән кеше, тиктомалдан ауырыуға һабышмаҫ”, – ти. Их, һиңә ярҙам итә алһам ине лә бит, – Сәриә әхирәтен йәлләй, тик ярҙам итер сара таба алмай. – Уның бүлмәһе юл яғында, – ти ул, аптырағас, – бәлки, тәҙрәһенә бармаҡ башындай ғына таш ташларһың? Аңлар әле, аңра түгел.\nДиләнең бойоғоуы йөҙөнә сыҡты. Бүтән һүҙ ялғанманы, күңелһеҙ генә айырылыштылар. Кис етте, Дилә толҡа тапмай үрһәләнде. Көнө буйы йөрөгән әбей тауыҡтар менән төнәп өйрәнгән. Дилә, өләсәһенең пуфылдап тын ала башлағанын ишетеү менән, үҙенең бәләкәй сағындағы ҡушаматын хәтеренә төшөрөп, көлөп алды ла шым ғына сығып китте.\nЙәйге төн һил. Көндөҙгө мәшәҡәттән арыған ауыл йоҡлай, хатта эттәр өрмәй. Йәй башында төн ҡыҫҡа булғанлыҡтан, ҡараңғылыҡ өс сәғәттән артмай тиерлек. Дилә шул ваҡытты ҡулынан ысҡындырмаҫҡа тырышты. Һығылмалы тауышһыҙ аҙымдар менән Илгиздәр йортона яҡынлашты. Һеләүһен етеҙлеге менән рәшәткә аша өй алды баҡсаһына һикерҙе. Ни эшләһен, бүтән әмәле ҡалмағас. Ел һелкеткән нескә ботаҡ тауышы сығарып ҡына тәҙрә сиртте. Көтөп кенә торғандар тиерһең, бер нисә секундтан тәҙрә асылып, көслө ҡулдар уны эскә күтәреп алды (сибек Сәриә үҙе генә белгән юлдар менән Илгизгә хәбәр итеп ҡуйғайны шул). Дилә, һөйгәненең көслө, баҙыҡ кәүҙәһен күреп: “Ниндәй үҫеп, ҡалынайып киткән”, – тип уйларға ғына өлгөрҙө. Ә егет һөйгәненең нәфис һынын үҙенә һеңдерергә теләгәндәй итеп ҡыҫты. Ирекһеҙҙән ләззәт ауазы сыҡты. “Әлдә генә үҙең килдең”, – тип бышылдарға өлгөрҙө Илгиз, ул арала “гөлт” итеп ут тоҡанып китте. Бүлмә уртаһында баҫып торған йәштәр таштай ҡатып ҡалды.\n– Үләм, үлтерәләр! Мине үлтермәй туҡтамаҫтар былар, – тигән йәшелле-күкле тауышы яңғыраны Әсмә ханымдың. – Йә мин, йә ул кәнтәй! – тигән олоуға оҡшаған тауыш ҡына хәтерендә Диләнең. Ул сөңгөл ярында ғына иҫенә килде.\n– Йә, ниңә улай? Бер кемгә лә зыян һалмағанмын. Бары һөйгәнем менән генә бергә булырға теләнем. Бер кемдән дә кәм түгелмен, бәлки, ҡайһы берәүҙәрҙән өҫтөнмөндөр ҙә әле, – ҡыҙ ысыҡлы үлән өҫтөндә тәгәрәп үкһеп-үкһеп иланы. Илаған һайын күңеле буш һауыт һымаҡ була барҙы. Шул саҡ кемдеңдер ҡалтыранған ҡулдары яурынына ятты, арҡаһынан һыйпаны. Күтәреп баҫтырырға тырышты.\n– Ә, Ғаяз, һин икән, – тип ҡуйҙы ҡыҙ, үкһеүен тыя төшөп. Ғаяз – Илгиздең һабаҡташы, бар яҡлап та уртаса ғына егет. Әле ҡайҙалыр техникумда уҡып йөрөй.\n– Дилә, илама. Мин һине күптән яратып йөрөйөм бит, тик һин генә белмәйһең, – егет ҡыҙҙың өндәшмәүен үҙ файҙаһына тип аңланы. – Минеке бул, һине бер ҡасан да ташламам. Кәләшем бул, өйләнешербеҙ… – Ғаяз ҡыҙҙы ҡосаҡларға маташты.\n– Мин һине яратмайым. Үлһәм дә һинеке буласаҡ түгелмен.\n– Ә һин шулаймы, мин һиңә яҡшылыҡ менән. Ә һин?\n– Ундай яҡшылыҡ кәрәкмәй, – ҡыҙ елдәй елдереп китеп тә барҙы.\n“Иҫәр, иҫәр, ни эшләй яҙҙым, – тип үҙен әрләне. – Эйе, ир-ат ысынлап та ҡәбәхәт икән. Һинең бәхетһеҙлегеңде файҙаланырға ғына тора. Тьфү! Уйлауы ерәнес, оят”. Ауыр кисерештәр ҡыҙҙы хәлдән тайҙырҙы. Бар йәне-тәне иҙелеп барған кеүек. Дилә карауатына йығылды, өҙөк-өҙөк тын алып йоҡлап китте. Йоҡо аралаш һулҡылдап илап алды.\n– Тор, тор, тим! Шаҡшы, нимәләр ҡылдың?\nДилә ауыр ҡабаҡтарын күтәрҙе. Өләсәһе уның йәш үлән йәшеленә, тупраҡҡа буялған салбарын аяғына элеп осороп ебәрҙе.\n– Иштеңме ишәк сумарын? Бар мунсаға, йыуын. Йылыһы барҙыр әле.\n– Өләсәй, ҡысҡырма! Һин уйлағанса түгел. Дөрөҫөн әйтәм. Мин иланым, сөңгөл эргәһендә тәгәрәп яттым.\n– Бәлки, дөрөҫ түгелдер. Ләкин даның сыҡҡан инде. Ауыл арландарына ем булғың килмәһә, хет бөгөндән сығып кит. Барыбер бер килеп эләктерерҙәр, даныңды һатырҙар.\nДилә артыҡ һүҙ көрәштермәне. Иҫке халатын кейеп мунсаға йүгерҙе. “Минең һәр аҙымым билдәле. Әллә шымсы яллағандар? Ә өләсәй дөрөҫ әйтә, бында ҡалыу – мәсхәрәгә тарыу. Яҡлар кешем юҡ шул”. Ә Ғаяз ваҡ йәнле әҙәм булып сыҡты. Маҡсатына ирешә алмағас, Дилә тураһында йәмһеҙ ғәйбәт таратып, үс алды.\nДилә был ваҡытта Златоуст вокзалында ултыра ине инде. Ҡыҙҙың был ҡаланы һайлауында мәғәнә бар. Бында, Свердловск өлкәһе сиге булғас, Башҡортостан кешеләре юҡ. Уҡырға ла, эш эҙләп тә Өфөгә йөрөйҙәр. Аҙым һайын тиерлек ауылдашың йә райондашың осрамаясаҡ. Ә Диләнең һис кенә таныштарын осратҡыһы килмәй ине. Совет власы йылдарында геүләп торған металлургия, прокат заводтары юҡҡа сыҡҡан тиерлек. Шулай ҙа кешеләр көн күрер шөғөл табып йәшәргә тырыша. Иртә таң менән юлға сыҡҡан ҡыҙ сәғәт ундар тирәһендә килеп тә етте. Тимер юл вокзалы менән автовокзал бергә икән. Оҙон бина ситләтеп киосктар теҙелгән, урындары киң, уңайлы. Бай ғына ашханаһы ла бар. Ҡыҫҡаһы, Дилә был урынды оҡшатты. “Ҡуныр урын тапмаһам, йоҡлап алыр өсөн уңайлы ғына мөйөштәр ҙә бар икән”, – тип уйланы. Өләсәһе, тинләп йыйған йыйынсағының күберәген бүлеп биргәс:\n– Илдә сәпсек үлмәй, аслыҡ ваҡыты ла түгел, – тине. – Бер тинһеҙ сығып китеп тере ҡалалар.\nБыл һүҙҙәр ҡыҙҙы бер аҙ йыуатҡандай итә ине. Дилә һәйбәтләп кенә тамаҡ туйҙырғас, еңелсә генә сумкаһын тотоп ҡала эсенә атланы. Унда-бында йәбештерелгән иғландарҙы уҡыны. Йәшелсә баҙарына ла, кейем-һалым һатҡан ерҙә лә һатыусылар талап ителә икән. Ҡыҙ осраған кешеләрҙән һораша-һораша баҙар яғына китте. Ҡала – ҡала инде, баҙар ҙур ҙа, үҙенсә бай ҙа. Ул бер ҡасан да күрмәгән кейем-һалым тулып тора, күҙҙе ҡыҙҙыра. Кемгә барып өндәшергә? Ана, башҡорт ҡыҙына оҡшаған ҡыҙ уға ҡарап тора. Дилә уның янына атланы.\n– Һатыусы булып эшкә инер өсөн кемгә өндәшергә икән, һеҙ белмәйһегеҙме? – тип һораны ул ҡыйыу ғына итеп. Ҡыҙ йылмайҙы, шатланғандай итте.\n– Күрәһеңме, бер үҙемә күпме тауар. Минең хужам ирҙәр кейеме менән ҡатын-ҡыҙҙар кейемен айырым һатырға теләй. Миңә һатыусы ҡараштырырға ла ҡушҡайны. Һис ваҡыт юҡ, үҙең күреп тораһың. Бер осҡа китһәң, икенсе остан сәлдереп китергә күп һорамаҫтар. Һин кем булаһың? Паспортыңды күрһәт. Ә-ә, беҙ яҡташтар ҙа икән. Минең исемем Зилә булыр. Ҡайһылай тап килеп тора: Зилә, Дилә, – Зилә туҡтамай таҡылдауын белде. – Ярҙам итә башла. Бына һиңә калькулятор, теге осҡа баҫ.\n– Шулай тиҙме? – Дилә уға ышанмай ҡараны.\n– Шулай тиҙ. Хужа әле тауарға киткән. Ике көндән ҡайта. Торор урының булмаһа, бергә ҡайтырбыҙ. Квартир хаҡын бүлеп түләрбеҙ.\nДилә үҙенең уңышлы юлға сыҡҡанына һөйөнә-һөйөнә прилавка артына үтте. Ул арала һатып алыусы пәйҙә булды. Йәш кенә егет джинсы һорай ине. Дилә күпте күргән һатыусы булып ҡыланып, ул һораған кейемде алып бирҙе, кейҙереп ҡаратты, маҡтаны. Егет ҡәнәғәт ҡалды, һылыу һатыусыға ҡарап туҡтауһыҙ йылмайҙы. Хатта арттырыбыраҡ түләне: “За услугу”, – тигән булды. Һатыу һәйбәт барҙы.\n– Аяғың еңел булды, – тип шатланды Зилә. Икенсе, өсөнсө көн дә уңышлы үтте. Ир-ат гел дә Диләгә мөрәжәғәт итте. Хужа ҡайтыуға байтаҡ килем йыйылды. Зилә лә һәйбәт дуҫ икән, Диләнең уңышына көнләшмәне. Хужаһы Василий Дмитриевич та Диләне маҡтаны. Дилә, шулай итеп, ҡыйынлыҡ кисермәй генә эш башлап ебәрҙе.\nДилә ситкә сығып киткәнгә байтаҡ йыл инде. Ҡайтып йөрөмәне тиерлек. Өләсәһенә тәүҙә әҙләп, аҙаҡ мулдан аҡса ебәреп торҙо. Ебәргән суммаға ҡарап уның хәлен сырамыттылар. Хәҙер үҙенең бер нисә магазины, ҡиммәтле машинаһы бар тип һөйләйҙәр. Был дөрөҫ ине. Бер йыл хужаға эшләгәс, йыйған аҡсаһына тауар алып, ауылдарға йөрөп кейем һата башланы. Дилә сауҙа эше өсөн яралғайны, буғай. Эше бик яҡшы барҙы, ҡалала үҙ магазиндарын асты. Шулай итеп, уңышлы, етеш бизнесвумен булып китте. Тик ул башҡаса ғашиҡ булманы, ирҙәр менән эш буйынса ғына аралашты.\n“Ләмиғә ҡарсыҡ вафат булған”. Был хәбәр, ғәҙәттәгесә, тиҙ таралды. Күрше ҡатын кистән инеп, хәл белешкән. “Хәлем юҡ, – тип зарланған әбей. – Йәшем дә бик оло инде, һин шулай ҙа иртән инеп сыҡ. Ишегем асыҡ булыр”. Ә иртән инде таҙа кейемдәр кейгән ҡортҡа шым ғына донъя менән хушлашҡан. Өҫтәлдә ейәнсәренең телефон номеры яҙылған ҡағыҙ ҡалдырған. Өләсәһенең вафатын ишеткәс, бер нисә сәғәттән ҡайтып та төштө. Әбейҙе тәрбиәләп күмделәр. Дилә мул итеп хәйер таратты, өсөн үткәрҙе. Етеһен көтөргә булды. “Донъя эше бөтмәҫ, әҙерәк тынғылыҡ та кәрәк”, – тип уйланы. Йәшлек эҙҙәре буйлап йөрөп килде. Яҡшы кейенгән һылыу ханымға хөрмәтләп һаулыҡ биреп үтәләр. Уның ҡәҙерһеҙ үткән бала сағын хәтерләп тормайҙар инде. Бер көндө магазинға барып ураны. Кәрәк нәмәләр бар кеүек булһа ла, кибет бай түгел. Ауылда оло кеше күп хәҙер. Уларға ярарҙай кейем-һалым, аяҡ кейеме бөтөнләй юҡ. “Әллә үҙем берәй бәләкәй булһа ла кейем кибете асайыммы икән”, – тип уйланды. Дилә шулай әкренләп кенә атлауын белде, өләсәһенә ҡайтып, йышыраҡ хәлен белеп тормағанына үкенде. Шул саҡ етәкләшеп ҡаршыһына килә ятҡан балаларҙы күреп, туҡтап ҡалды. “Хәҙерге заманда ла шундай балалар бар икән”, – тип аптыраны. Ҡыҙ бала менән малайҙың аралары күп булһа бер йәштер, үҙҙәре арыҡ, кейемдәре керләнеп бөткән, йыртылған ерҙәре лә бар. Ҡатын туҡтап ҡалды, балалар уға ныҡ таныш һымаҡ: таныш күҙҙәр, таныш ирендәр.\n– Һеҙ кемдеке булаһығыҙ?\n– Атайыбыҙ Илгиз, ул эштә. Өләсәй ауырый, – малай әрһеҙ генә ине.\n– Әсәйегеҙ юҡмы ни?\n– Бар, – тигән булды ҡыҙ. – Ул ҡалала йәшәй, ти өләсәй.\nДилә бөтәһен дә аңлап өлгөргәйне инде.\n– Әйҙә, мин һеҙгә күстәнәстәр алам, – тине лә, һис тә ерәнеп тормай, балаларҙы етәкләп алды. Күстәнәс кенә алып ҡалманы ул. Балаларға бер ҡат кейем-һалым да алды.– Әйҙәгеҙ миңә ҡунаҡҡа. Тәтәй кейемдәрҙе йыуынып кейергә кәрәк.\nБалалар ҡаршылашманы. Алып ҡайтҡас, ваннаға ултыртып йыуындырып алды. Уларҙың тире лә һөйәк тәндәрен күреп, күҙ йәштәрен тыя алманы. Шунан тауыҡ һурпаһы бешереп ашатты. Яңы кейемдәрен кейҙереп, балаларҙы оҙатып китте. Уларҙы таҙартылмаған йорт, бысраҡ урын-ер ҡаршы алды. Төпкө бер бүлмәнән: “Кем килде, зинһар, тауыш бирегеҙ”, – тип кемдеңдер өндәшкәне ишетелде. Унда ятҡан күҙе өңрәйгән, ябыҡ, ауырыу әбейҙә Дилә көс-хәл менән элекке ғорур Әсмә ханымды сырамытты. Уға һыу килтереп эсергәс, Дилә сәй ҡуйҙы. Үҙе лә һиҙмәҫтән, аш-һыу бүлмәһен йыйыштыра башланы. Бысраҡ һауыт-һабаны, иҙәнде йыуып алды. Ул арала ҡыҙ баланы сәй-шәкәр, икмәк-һөт алырға магазинға ебәрҙе. Бер аҙ ашап алғас, Әсмә ҡарсыҡҡа хәл керҙе:\n– Төшөммө, өнөммө тип торам, – тине лә илап ебәрҙе. – Балаҡайым, ныҡ ғәйеплемен һинең алда. Булдыра алһаң, ғәфү ит. Гонаһтарым өсөн язаһын да етерлек алдым.\n– Ә Илгиз ҡайҙа?\n– Ул юл мастеры. Командировкаларҙан ҡайтып инмәй. Ҡайтһа ла, иҫереп ҡайта. Миңә үсегеп шулай итәлер.\n– Балаларҙың әсәһе кем? – ҡыйын булһа ла, Дилә һорамайынса түҙмәне.\n– Илгизде Өфөлә йәшәгән курсташымдың ҡыҙына өйләндергәйнек. Тик килен ауылды яратманы: маникюрым боҙола, тип аш бүлмәһенә, баҡсаға аяҡ баҫманы. Әҙәм алдында оятлы булмайым тип, киленгә хеҙмәт итеп йәшәнем. Тик ярай алманым. Барыбер ташлап китте. Киләсәгемә ҡамасау итәсәктәр, тип балаларҙы ҡалдырҙы.\n– Ә Сафа Ғәлиевич?\n– Был хәлдәрҙән һуң йөрәк өйәнәге тотоп, вафат булып ҡалды. Бына шулай, Дилә ҡыҙым.\nДилә был йортҡа көн дә тиерлек килеп, “гөлт” иттереп ҡуйҙы. Балалар унан айырылмаҫ булды. Әсәй ҙә әсәй, тип йәбешеп яттылар. Илгиз ҡайтты. Йорттағы үҙгәреште күреп, хайран ҡалды. Балалар, беҙҙең әсәйебеҙ бар, тип һөйөнсөләне. Яңы кейемдәренә, уйынсыҡтарына маҡтандылар. Ни ғәжәп менәндер, Илгиз был юлы айныҡ ине.\nБыл көндө Дилә өләсәһенең етеһен уҡытып, һауыт-һаба йыйыштырғандан һуң, ихатаға сыҡты. Бер аҙ тора биргәс, юл сумкаһын алып сығып машинаһына һалды, ҡапҡаны асты. Ҡаршыһында, болон сәскәләре тотоп, Илгиз тора ине…


Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай. 194-се күҙәтеүем: "Идеялар генераторы булды"\nБесәйҙең сәсе ағарған... Тыңлаусан күбә... Ун һигеҙенсе ҡайын... Рәхимовтың молекулаһы...\nБашҡорт дәүләт педагогия институтының 6-сы ятағының данлыҡлы 906-сы бүлмәһендә уҙған сираттағы "шиғыр кисә"лә архитектор дуҫыбыҙ Нияз Мәһәҙиев беҙгә ошоноң һымаҡ күп кенә бер юллыҡ шиғырҙарын тәҡдим итте. Бүлмәләшебеҙ Әбйәлил егете Радик Өмөтҡужиндың Нефть институтында уҡыған класташы Вәхит Суфиянов алып килде Ниязды. Беҙҙе аптыратҡаны шул булды: Нияз үҙен шундай итеп ҡуйҙы, гүйә, әллә ҡасандан алып бергә йәшәп йәшәп ятҡандайбыҙ, бер институтта уҡып йөрөгәндәйбеҙ. Етмәһә, бер туҡтауһыҙ идея-фекерҙәре яуып ҡына тора. Мейене кипятильник менән ҡайнатып сығарғандай. Шул саҡта Ниязға шундай билдәләмә уйлап сығарҙыҡ: "Нияз это не явление, а стихийное бедствие. С ним бесполезно бороться. Его надо просто пережить..."\n...Артабан яҙмыш мине Нияз менән тағы ла 3 тапҡыр ҙур кимәлдә осраштырҙы. Уҡып бөткәс, мин Баймаҡ район гәзитендә хеҙмәт иттем, яҡташым Нияз райсоветҡа архитектор булып ҡайтты. Гөллирә Исхаҡова, Буранбай Исҡужин, Рәйес Түләк, Фәнил Әбделмәнов әҙәби донъяла гөр килештек. Мине армияға алдылар, ҡайтыуыма Нияз Өфөлә "Совет Башҡортостаны" гәзитендә эшләп йөрөй, мин "Ағиҙел", "Шоңҡар" журналдарында хеҙмәт иттем, ә ул артабан "Йәшлек" гәзитендә, "Аманат"журналында баш мөхәррир. Һуңғыһы — әлеге "Ағиҙел" журналында бергә эшләгән ерҙән ул баҡыйлыҡҡа күсте.\nИдеялар генераторы булды Нияз. Әле беҙ компьютер хаҡында ишетеп кенә белгән саҡта уҡ "Аманат" журналының баш мөхәррир бүлмәһендә комп торҙо. Ҡалала йәшәүсе башҡорт балалары килеп яңы техниканы үҙләштерҙе, уйнаны. Журналды заманса, ҡала балаларына ла ярашлы итеп дизайн менән биҙәүҙе лә Нияз башлап ебәрҙе. "Комсомольская правда" в Башкортостане" гәзитен сығарыуҙы яйға һалыуҙа ла ҡатнашты дуҫыбыҙ. Ҡыҫҡаһы, башында ҡайнап торған идеялары һәр ваҡыт уның аяғына тынғылыҡ бирмәне...\nНияз Бикйән улының вафатына бөгөн 7 көн. Дуҫыбыҙҙың ҡырҡы тулғанда уның хаҡындағы тулы мәҡәләне республика гәзиттәренең береһендә уҡырһығыҙ, дуҫтар!


ГБУ "Жилищник района Бибирево" (ДЕЗ) : Дирекции единого заказчика (ДЕЗы, ГБУ Жилищник) : Район Бибирево г. Москва, ул. Пришвина, д.12, корп 2 : Организации Москвы\n: Москва : СВАО : Бибирево : ГБУ "Жилищник района Бибирево" (ДЕЗ)\nГБУ "Жилищник района Бибирево" (ДЕЗ)\nАдрес: г. Москва, ул. Пришвина, д.12, корп 2\n• Метро: Бибирево (от метро ~ 716.24 м)\nГрафик работы: понедельник-четверг 08.00-17.00, пятница 08.00-15.45, обед 12.00-12.45\nТел. 8 (495) 533-00-22\nул. Белозерская, 1а\nул. Белозерская, 3а\nул. Белозерская, 3б\nул. Белозерская, 5\nул. Белозерская, 9а\nул. Белозерская, 9б\nул. Белозерская, 11а\nул. Белозерская, 11б\nул. Белозерская, 17б\nул. Белозерская, 19\nул. Белозерская, 23\nул. Коненкова, 4\nул. Коненкова, 4б\nул. Коненкова, 5\nул. Коненкова, 6а\nул. Коненкова, 7\nул. Коненкова, 8в\nул. Коненкова, 9\nул. Коненкова, 10\nул. Коненкова, 11\nул. Коненкова, 11б\nул. Коненкова, 11в\nул. Коненкова, 12\nул. Коненкова, 12а\nул. Коненкова, 13\nул. Коненкова, 14\nул. Коненкова, 15\nул. Коненкова, 15в\nул. Коненкова, 16\nул. Коненкова, 17\nул. Коненкова, 19\nул. Коненкова, 19а\nул. Коненкова, 19в\nул. Коненкова, 19г\nул. Коненкова, 21\nул. Коненкова, 21а\nул. Коненкова, 23б\nул. Коненкова, 23в\nул. Корнейчука, 14\nул. Корнейчука, 16\nул. Корнейчука, 18\nул. Корнейчука, 22\nул. Корнейчука, 26\nул. Корнейчука, 30\nул. Корнейчука, 32\nул. Корнейчука, 33\nул. Корнейчука, 33а\nул. Корнейчука, 36\nул. Корнейчука, 36а\nул. Корнейчука, 36б\nул. Корнейчука, 37 ул. Корнейчука, 38\nул. Корнейчука, 38а\nул. Корнейчука, 39\nул. Корнейчука, 41\nул. Корнейчука, 41а\nул. Корнейчука, 42\nул. Корнейчука, 43\nул. Корнейчука, 46\nул. Корнейчука, 47\nул. Корнейчука, 48\nул. Корнейчука, 48а\nул. Корнейчука, 49\nул. Корнейчука, 51\nул. Корнейчука, 51б\nул. Корнейчука, 52\nул. Корнейчука, 54а\nул. Корнейчука, 55\nул. Корнейчука, 56\nул. Корнейчука, 58\nул. Корнейчука, 58а\nул. Корнейчука, 58в\nул. Корнейчука, 59а\nул. Лескова, 3а\nул. Лескова, 6а\nул. Лескова, 9а\nул. Лескова, 9б\nул. Лескова, 10а\nул. Лескова, 10в\nул. Лескова, 13а\nул. Лескова, 17а\nул. Лескова, 21\nул. Лескова, 23\nул. Лескова, 23б\nул. Лескова, 25б\nул. Лескова, 28\nул. Лескова, 30 к.1\nул. Мелиховская 2\nул. Мелиховская 4\nул. Мелиховская 6\nул. Мурановская, 4\nул. Мурановская, 4 к.1 ул. Мурановская, 6\nул. Мурановская, 7б\nул. Мурановская, 8\nул. Мурановская, 9\nул. Мурановская, 11\nул. Мурановская, 12а\nул. Мурановская, 13\nул. Мурановская, 15\nул. Мурановская, 17\nул. Мурановская, 17б\nул. Мурановская, 19\nул. Мурановская, 19б\nул. Мурановская, 21\nул. Плещеева, 5\nул. Плещеева, 6\nул. Плещеева, 7в\nул. Плещеева, 9\nул. Плещеева, 11\nул. Плещеева, 11в\nул. Плещеева, 13\nул. Плещеева, 14\nул. Плещеева, 14а\nул. Плещеева, 15\nул. Плещеева, 16\nул. Плещеева, 18\nул. Плещеева, 18 к.2\nул. Плещеева, 20\nул. Плещеева, 22\nул. Плещеева, 24\nул. Плещеева, 26\nул. Плещеева, 30\nул. Пришвина, 3\nул. Пришвина, 7/1\nул. Пришвина, 9./2\nул. Пришвина, 10\nул. Пришвина, 11\nул. Пришвина, 15./1\nул. Пришвина, 17./2\nул. Пришвина, 19\nШенкурский пр-д, 6\nШенкурский пр-д, 6б\nШенкурский пр-д, 8\nШенкурский пр-д, 8б\nШенкурский пр-д, 10\nШенкурский пр-д, 10б\nШенкурский пр-д, 12\nШенкурский пр-д, 12а


Бер ҡомартҡы тарихы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Бер ҡомартҡы тарихы\nСибайҙа Зәки Вәлидиҙең эш өҫтәле һаҡлана.\nБашҡорт дәүләт университетының Сибай институтында урынлашҡан уҡыу йорто музейында көньяҡ-көнсығыш райондарынан йыйылған бик күп тарихи ҡомартҡы бар. Ҡасандыр милли хазиналарҙы һаҡлау, йәш быуынға рухи ҡиммәттәрҙе еткереү, халҡыбыҙҙың данлы һәм шанлы үткәнен күрһәтеү, ìèëëè ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын, тормош-көнкүрешен сағылдырған экспонаттарҙы туплап, уны бер урынға йыйыу маҡсатында башланған эш һөҙөмтәһендә ҙур музей асылыуы үҙе хуплауға лайыҡ. Шуныһы мөһим: бында һаҡланған ҡайһы бер ҡомартҡыларҙы Башҡортостандың башҡа музейҙарында осратыу мөмкин түгел. Шундай ҡәҙерле һәм тарихи әйберҙәр исемлегенә Башҡорт Хөкүмәте Темәскә күскән осорҙан ҡалған Зәки Вәлидиҙең эш өҫтәлен индерергә була. Óíûң Сибай музейына килеп эләгеүе – үҙе бер тарих.\nÓҙғàí áûóàòòûң 90-сы йылдары башында, халҡыбыҙ үҙаллылыҡ яулаған, уның милли аңû күтәрелгән осорҙа, ул саҡта Сибай институтының профсоюз комитеты рәйесе Юнир Минишев (әле ул — Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге музей директоры) Темәс ауылында йәшәгән бер оло кешенән ундағы тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейындағы кеүек өҫтәлдең икәү булыуы хаҡында ишетә, уның тап Баймаҡ районында булыуын да иҫкәртә.\nТарихсы Юнир Минишев эҙләнә башлай: һәр ауылдың оло кешеләренән һораша, аҡрынлап өҫтәлдең эҙенә төшә. Тарихи әéáåð Баймаҡтағы машиналар эшләү заводына бирелә, артабан уны алтмышынсы йылдарҙа яҡшы эшләгәндәре өсөн “Иҫке Сибай” совхозының Калинин бүлексәһенә, атап әйткәндә, уның рәйесе, Социалистик Хеҙмәт Геройы Павел Надькинға бирелә.\nУл ваҡытта совхоздың көслө сағы була: өҫтәлгә иғтибар бирелмәй, уны хатта иҫке тигән һылтау менән барак кеүек бер бүлмәгә урынлаштыралар. Эҙләнә торғас, ниһайәт, өҫтәлдең эҙенә төшөп, Юнир Әйүп улы, совхоздың эштәр идарасыһы Виктор Землянскийға хәлде аңлатып, унан һорап ала. Эштең ниҙә икәнлегенә төшөнгән кешеләр тарихи экспонат өсөн áàéòàҡ аҡса һорай, әммә Виктор Землянский бер өҫтәлде һәм ике ултырғысты музейға тапшырырға ризалыҡ бирә.\nАртабан белем усағы директоры ярҙамында ҡомартҡыны Сибай институтына алып ҡайталар һәм музейға урынлаштыралар. Тарихи сығанаҡтар буйынса, был өҫтәл XIX быуат башында махсус рәүештә ике данала ғына Англияла эшләтеп алына. Әйбер бик оҫта итеп ҡулдан яһалған, тартмалары бар.\nЗәки Вәлиди уны Темәскә күскән Ваҡытлы хөкүмәт файҙаланһын өсөн махсус рәүештә ҡайтарта. Бөгөн өҫтәлдең береһе — Темәстә, ә икенсеһе Сибай институтындағы музейҙа һаҡлана.\nУҡыу йортоноң матбуғат хеҙмәте етәксеһе Рәүилә Хәсәнова әйтеүенсә, бөгөн был өҫтәл — Сибай институты музейының иң ҡиммәтле экспонаттарының береһе. Ошо төбәктең фәнни, мәҙәни һәм мәғариф үҙәгенә әйләнгән уҡыу йортона абруйлы ҡунаҡтар күп килә, уларҙың күбеһе тарихи ҡомартҡының тап беҙҙә булыуына хайран ҡала. Музей киләсәк быуында ватансылыҡ тойғоһо тәрбиәләүҙә ҙур әһәмиәткә эйә.\nТотош уҡырға 1 463\nТотош уҡырға 1 452


Икенсе мөхәббәт » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Икенсе мөхәббәт\nйәки Зәлиә менән Мансурҙың Яңы йыл алды мажаралары\n– Ҡатын-ҡыҙҙар ҡыҙыҡ бит ул, – шыршыға гирлянда элеп йөрөгән Мансур* көлөп ҡуйҙы, – ерле юҡтан үҙҙәре әллә нимә уйлап сығарып, үҙҙәрен үҙҙәре ҡыҙҙырып, көйҙөрөп, ҡаңғырып, алйып, һуңынан беҙҙе лә алйытып бөтөрәләр.\n– Эйе, шулай икән, ти, – аш бүлмәһенән Зәлиәһе тауыш бирҙе. Ике күҙе бешереп йөрөгән бишбармағында булһа ла, ике ҡолағы беҙҙә икән.\n– Шулай-шулай, – Мансур аш бүлмәһе яғына күҙ ҡыҫты, – һуң бына, һине генә алайыҡ, Зәлиә. Былтыр, Яңы йыл алдынан булған хәлде иҫлә әле. Мин бер нисә сәғәткә генә һуңлағанға ла һин минән ваз кисеп, күләгәмде ҡырҡ сүрәткә индереп әрләп бөткәйнең дә баһа.\nҺыны ҡатып көлгән Зәлиә, башындағы яулығын һыпырып, түҙмәй яныбыҙға килеп сыға:\n– Килешелгән ваҡытҡа килмәгәс, телефоның яуап бирмәгәс, башҡа ниндәй генә уйҙар килмәне шул.\n– Ана шуны әйтәм дә һуң, – Мансур гирлянданы ҡабыҙғайны, аллы-гөллө кескәй уттар емелдәп күҙ яуын алды. – Һеҙ ҡаңғырырға яратаһығыҙ шикелле, нервыларығыҙҙы ҡуҙғытып алырға сәбәп кенә кәрәк.\nЗәлиә менән Мансурҙың өйләнешкәндәренә бер йыл да булмаған әле – мартта үтте никахтары. Икеһенең дә икенсегә ғаилә ҡороуҙары. Мансурҙың тәүге никахынан балаһы бар, ә Зәлиә, беренсе иренән бала таба алмай йөрөгән ҡатын, ниндәйҙер мөғжизә менән Мансурҙан ауырға ҡалып, ҡыҙ тапты. Бер-береһенә һөйөп ҡарап, аш табыны артында сөкөрләшкән ошо икәүҙең табышыу-ҡауышыу тарихтары миңә лә мәғлүм – үҙҙәре һөйләне.\n– Ун биш йәшемдә Сабир исемле егеткә ғашиҡ булғайным. Училищеға уҡырға инеү менән икенсе курста белем алған егетте күреп, төн йоҡомдо юғалттым. Һөйкөмлөлөгө! Тештәре тип-тигеҙ генә, йылмайғанда күҙҙәре генә түгел, битендәге уймаҡтары ла көлә. Уның янынан үткәндә, йөрәгем күкрәк ситлегенән һикереп сыға яҙа, аяҡтарым бер-береһенә сырмалып эләгә, саҡ абынмайым. Сабирға ҡарарға ла ҡурҡам үҙем, битем ут булып яна. Ләкин ҡарайым да ҡуям бит, хәйерһеҙ. Бер аҙҙан бөтәһе лә минең уға битараф булмауымды аңғарҙы, төрттөрә, көлә башланылар. Ә ул егеттең йөрөгән ҡыҙы бар, уныһы өсөнсө курста уҡый. Шул ҡыҙ бер көн мине ятаҡ артына саҡырмаһынмы! Үҙ-ара “разборка”ларҙы егеттәр ҙә, ҡыҙҙар ҙа шунда үткәрә. Ҡыҙҙар, шул һине “стрелка”ға саҡыра, тип килеп әйткәс, ҡойолдом да төштөм, шулай ҙа әхирәттәр алдында һыр бирмәҫкә тырыштым, ярар, килермен, тинем. Ә үҙемдең ҡурҡыуҙан тубыҡтар ҡалтырап китте, шыр ебәрҙем. Әллә хәҙер үк ҡасып ауылға ҡайтып китергәме икән, тип дерелдәнем. Бүлмәләш ҡыҙҙар, бер үҙеңде ебәрмәйбеҙ, беҙ ҙә барабыҙ, тиҙәр. Вахта янында тәрбиәсе күреп ҡалды бит беҙҙе (бәхетебеҙҙән, тим, юғиһә эш ни менән барып бөтөр ине – уныһы бер Хоҙайға ғына билдәле). Тәрбиәсе – уҫал мәрйә беҙҙе, ятаҡта йәшәүселәрҙе, бер таҡтаға баҫтыра, унан барыһы ла ҡурҡып тора.\n– Төнгә ҡарай ҡайҙа киттегеҙ? – тип гөрһөлдәне тауышы.\n– Саф һауа һуларға, – тигән булдыҡ.\n– А ну марш бүлмәгеҙгә! Саф һауа кәрәк булған икән берәүҙәргә, – тип ҡысҡырып ебәргәйне, өҫкө ҡатҡа елдереп менеп киткәнде һиҙмәй ҙә ҡалдыҡ.\nБеҙҙе тәрбиәсе бүлмәһенә саҡырҙылар. Унда мине “стрелка”ға саҡырған ҡыҙҙар ҙа бар, баштарын эйеп, стена буйындағы ултырғыстарҙа ҡарлуғастар ише теҙелешеп ултыралар ине. Тәрбиәсе беҙҙе бер сәғәт буйына тиерлек “тәрбиәләне”. Атай-әсәйҙәрегеҙҙе саҡыртам, тип тә ҡурҡытты, уҡыуҙан ҡыуылғығыҙ киләме, тип тә йөрәккә ут һалды, әлүктән егеттәр өсөн һуғышып, үҙ абруйығыҙҙы төшөрәһегеҙ, ундайҙарҙы кем ихтирам итһен, һеҙ бында егет баҫтырырға килдегеҙме әллә белем алырғамы, тип тә ҡыҙған табаға баҫтырҙы. Ҡыҫҡаһы, илашып ҡайтып йоҡланыҡ. Эшкәртеү ныҡ тәьҫир иткәндер, һөйкөмлө йылмаяҡ егеткә башҡаса әйләнеп тә ҡараманым, яуапһыҙ һөйөүҙән һыҙланған йөрәкте усҡа йомарлап, башкөлләй уҡыуға сумдым. Сабир шул ҡыҙ менән йөрөп-йөрөп, һуңынан уныһы ауырға ҡалып, өйләнешеп ҡуйҙылар. Ә иң ҡыҙығы шунда: уҡып бөтөп, мине йүнәлтмә менән эшкә ебәргән ерҙә Сабирҙың бер туған ағаһы эшләй ине, һәм ул мине оҡшатып, дуҫлашып киттек. Аҙаҡ яратышып, сәстәрҙе сәскә бәйләнек. Әлбиттә, үҫмер саҡтағы кеүек ярһыу хистәр кисермәнем, нисектер тыныс ҡына һөйҙөм иремде. Ул да мине шулай дөрләмәйенсә генә яратты. Бәхетле йәшәр инек, әгәр ҙә балабыҙ булһа. Ләкин бер нисек тә балаға уҙа алманым. Сәбәп үҙемдә булғас, бала һөйөргә ымһынған иремде үҙем айырып ебәрҙем. Һин бәхеткә лайыҡлыһың, тинем. Ул, ысынлап, бәхетле булырға лайыҡлы кеше. Бар зат-зәүерҙе, таныш-белештәрҙе хайран итеп, айырылыштыҡ. Айырылышыу тураһында документ алып ЗАГС-тан сыҡҡас, бер-беребеҙҙе ҡосаҡлап үкһеп иланыҡ... Уның хәҙер ике балаһы бар, ҡатыны менән һәүетемсә генә йәшәп ята. Ҡайһы саҡ осрашҡанда, һаулыҡ һорашып баш ҡағып, миңә мөлдөрәп ҡарап үтә. Туҡтамайым. Аралашҡым килмәй, сөнки бер киҫелгән икмәкте кире йәбештереп булмай, яраларҙы ла ҡуҙғатҡым килмәй. Ышанып арҡа терәрлек, донъя көтөрлөк ир ине ул миңә, ләкин күрәләтә бәхетһеҙ итә алманым үҙен...\nКүпме төндәрҙе яңғыҙым үткәргәнмендер, осона сығырлыҡ түгел. Ир-егеттәр осраманы түгел, осраны, ләкин борсағыбыҙ бешмәне. Йөрөмтәл булманым, исемем сыҡманы. Алтын тауҙар вәғәҙә итеп, һеләгәйҙәрен ағыҙып артымдан оҙаҡ йөрөгән берәү минең менән төн уҙғарғас, зым-зыя юғалды, башҡа килмәне лә, шылтыратманы ла, шылтыратыуыма, смс-хәбәрҙәремә яуапламаны. Ныҡ ҡыйын булды. Әйтерһең дә, яңғыҙ булғас та, минең менән шулай уйнарға була. Унан һуң үҙемде бысраҡҡа батҡандай тойҙом. Нишләп мине ошо хәлгә төшөрҙөң, тип, яҙмышыма рәнйеп иланым. Ә Мансур менән эш буйынса таныштым. Тәүге тапҡыр күрешкәндә бер ниндәй ҙә тойғолар уятманы. Киң яурынлы, буйсан ир минән йәшкә бәләкәсерәк булғанға, ахыры. Бергә эшләгәндә уның йомшаҡ мөғәмәләһен, хәстәрлеген, күҙгә ташланып бармаған иғтибарын тәрбиәлелегенә һылтаным. Мине айырып ҡарауын үҙе лә белдермәҫкә тырышты. Шулай ҙа тартылғанын тойҙом, һирпелеп ҡарауынан күңел тертләп-тертләп китте. Бер көн һөнәри байрамды билдәләргә коллектив менән ял йортона барҙыҡ. Айырым өҫтәлдәр артында ултырҙыҡ, мин бейенем, уйнаным, ә ул бер уйында ла ҡатнашманы, бейергә төшмәне. Етәксе менән бейегәнемде күреп, Мансур бер заман бөтөнләй залдан сығып китте. Артынса эйәрҙем.\n– Ҡайҙа киттегеҙ? – тим.\n– Мунсаға, – ти, – администратор егет, мунса яҡтырҙығыҙ, берегеҙ ҙә төшмәйме ни, тигәс, барырға булдым.\n– Иптәшкә барам, ишекте элмәҫһегеҙ, – шаяртып көлдөм.\n– Ярай, көтәм, – киң йылмайып, дәртле баҫып китеп барҙы. Таңға табан барыһы ла иҫерешеп, йырлап-бейеп арып, йоҡларға таралышты. Мин әйберҙәремде алдым да, мунсаға йүгерҙем. Ҡаршыма Мансур осраны:\n– Нишләп килмәнегеҙ? Мин һеҙҙе көттөм, – ти.\n– Бына китеп барам, моғайын, мунса һыуынмағандыр, – тип, һөйләшеп тә тормай, мунсаға елдерҙем.\n– Иптәшкә барам! – тип арттан ҡысҡырғас,\n– Килегеҙ һуң! – тип яуапланым. Рәхәт ине миңә. Байрамса кәйеф уның менән шаярыуҙан уғата күтәрелде, күңел елкенде. Һәм ул килде... Бына ҡасан ҡупты тойғолар дауылы! Был ир менән ҡатындың араһында булған ябай яҡынлыҡ түгел ине, һөйөү ялҡыны икебеҙҙе ле ялмап алды, шаштырҙы, башты әйләндерҙе. Айыҡ килеш! Икебеҙ ҙә тамсы ла эсмәгәйнек, ә иҫерҙек! Бер-беребеҙҙән иҫерҙек. Беренсе ҡушылғандан уҡ ауырға ҡалдым, һөйгәнемдән бала таптым. Шул күктәр тарафынан бүләк ителгән мөғжизә түгелме ни?\n– Йәш саҡта дуҫым Айрат менән Асия исемле бер һылыуға ғашиҡ булғайныҡ. Асия дуҫымды һайланы. Мин өсөнсө булып ут йотоп йөрөнөм яндарында. Асия бар яҡтан килгән, әммә шул тиклем ҡыҙғансыҡ, үсексән! Айрат урамда берәй ҡыҙ менән һаулыҡ һорашһа ла, кем ул, тип быуынына төшә, төпсөнөп аптыратып бөтөрә. Хатта мине лә Айраттың шымсыһындай күреп, һорауҙар биреп йөҙәтә. Саҡ ҡына нимәнелер оҡшатмаһа, үсегә лә ҡуя, һөйләшмәй, артын ҡуйып, уймаҡ иренен тумһайта. Айрат эй инәлә, эй инәлә, йөҙ һыуын түгеп бөтә. Ләкин сабырлыҡтың да ҡырыйы була икән. Дуҫымдың да түҙемлеге шартлап һынды, буштан бушҡа үсеккән Асияға хәтәр йәне көйөп, уның менән араларын өҙҙө лә, күршеләрендә үҫкән ҡыҙға тәҡдим яһап, шуға өйләнде лә ҡуйҙы. Аңына килгән Асия Айрат артынан йүгереп йөрөп, күҙ йәшенә мансылып ғәфү үтенеп ҡараны ла, дуҫым ыҡҡа килмәне. Эш эшләнгән, артҡа китеш юҡ, тип ҡырт киҫте. Күрше ҡыҙ менән бик матур ғаилә ҡороп, гөрләтеп йәшәп киттеләр. Асияны йыуатып йөрөй торғас, беҙ ҙә өйләнештек. Ләкин минең яҡтан яратыу булыу менән ни, уның яғынан һөйөү булмағас... Ғаилә арбаһы алға тәгәрәмәне. Битарафлығынан, һалҡынлығынан йән өшөнө. Бала тапҡас, бәлки, хәлдәр көйләнер, тип өмөтләнгәйнем дә, булманы. Йәшәй бирә ул минән бөтөнләй ытырғана башланы. Айырым ятып йоҡлайбыҙ, яҡынлыҡ тураһында һүҙ ҙә юҡ. Баланы гел этеп-төрткәс, йүнләп ҡарамағас, ата-әсәһенә алып барҙым. Бер көн асыҡтан-асыҡ, мин һине яратмайым, тигәс, сығып аҫылынырға ғына ҡалды. Шул мәлдә тормошома Зәлиә килеп инде. Атлауҙарынан, һөйләшеүҙәренән ялҡын бәрелеп торған ҡатынды тәү тапҡыр күргәс тә тыным ҡурылды. Ә ул мине күрһә – күрә, күрмәһә – юҡ, эше менән булып тик йөрөй. Аңғармай һаулығымды алмай үтеп китһә, йөрәгем әрнеүҙән һыҙылып китә. Хис-тойғоларға ирек бирмәҫкә тырышып, үҙемде оҙаҡ теҙгенләргә маташтым, ләкин урғылып барған янартауҙы тотоп булмағандай, уға булған һөйөүем дә ташты ла торҙо. Байрам кисәһендә башҡаларҙың уның менән бейегәнен, ҡолағына эйелеп шыбырлағандарын күреп, йөрәгем ярыла яҙҙы. Мин генә ҡағылырға тейеш инем уның ҡулдарына, биленә... Шулай өтөлөрмөн тип кем уйлаһын?\nЗәлиә ауырға ҡалыуы тураһында хәбәр итеү менән, ҡатыным менән айырылышыу хаҡында һүҙ ҡуҙғаттым. Ҡыуанып риза булыр, тигәйнем, ҡайҙан... Оло ғауға ҡупты. Өйҙә ватмаған һауыт-һаба ҡалманы. Һин бит мине яратмайһың, нишләп улай ҡыланаһың, тиһәм, яратмаһам ни, бының ни ҡыҫылышы бар, беҙ бергә булырға тейеш, ти. Аңламаҫһың ҡатындарҙы... Бер нигә ҡарамаҫтан, Яңы йылды бергә ҡаршыларбыҙ, шыршы менән киләм, көт, тип Зәлиәгә шылтыраттым. Әйберҙәремде йыйып, өйҙән сығып киттем. Ҡатыным артымдан, машинаңда суҡынып, ҡаҙалып ят, тип ҡарғап ҡалды. Бошонманым, сөнки һөйгәнем янына юлланғайным. Юлда шыршы һатып алдым. Инде барып етергә саҡ ҡына ҡалғайны, тәгәрмәс тишелде. Уны алмаштырып йөрөгәндә телефоным төшөп ҡалған (быны аҙаҡ ҡына белдем). Ҡуҙғалдым тигәндә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге инспекторҙары туҡтатып, шыршыға квитанция күрһәтеүемде талап итте, “Шыршы” операцияһы бара, тиҙәр. Ә мин ашығып, квитанция алырға онотҡанмын. Квитанция булмағас, мине бүлеккә алып киттеләр. Зәлиәгә шылтыратып, иҫкәртәйем тиһәм, телефон юҡ. Ә номерын ятламағанмын. Тәүтикшереү бүлегендә аңлатма яҙғансы, такси саҡыртып, таксисты квитанция алып килергә өгөтләп күндереп (мине сығармайҙар бит), уның кеҫә телефонына үҙемде фотоға төшөрөп, һатыусыға яҙыу яҙып, квитанция һоратып алғансы, ярты ғүмер үтте, минең сәс ағара яҙҙы. Сөнки һатыусы, әлбиттә, ҡайтып киткән булған. Сәсрәп үлмәйһеңме шунда... Тәүтикшереү бүлегендә эшләгән ҡатын ултыра торғас, мине йәлләне, үҙе һатыусыны эҙләп табышты. Уны килтереп, унан да аңлатма алдылар. Шыршым менән Зәлиәгә килеп етеүемә ул илауҙан шешенеп бөткәйне. Минән ваз да кискәйне, алданы, тип әрләп тә бөткәйне... Ә һуғышҡа барып, юғалһам, нишләрһең, тип шаяртҡайным, ҡото осоп, иҫен юғалтып йығылды ла ҡуйҙы. Минең өсөн бер кем һис ҡасан шулай йән атҡаны булманы. Хәҙер эштә әҙерәк һуңлаһам, “Шыршы” операцияһы” тип иҫкәртәм, йәнәһе лә, юғалтма, һуңлайым, ләкин барыбер ҡайтып етәм...\nБына ошо икәү, дөрөҫөрәге, өсәү – бишектә мышнаған сабый ҙа бар бит – донъяны нурлыраҡ иткәндәй. Бәхеттәре ташып торғанға шулайҙыр.\n* Бөтә исемдәр үҙгәртелде.\nСығыу ваҡыты 20-01-2018, 09:00 | Ҡаранылар: 539