“Һыҙланыуҙан тыуа был йырҙар” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » “Һыҙланыуҙан тыуа был йырҙар”\n“Һыҙланыуҙан тыуа был йырҙар” 17.03.2017 // Рухиәт\nУның һүҙҙәренә яҙылған йырҙарҙы бөгөн кемдәр генә башҡармай?! Клиптары ла отошло эшләнгән: һәр әҙәм бәндәһенә хас яҡты тойғолар, ҡәҙерле минуттар хаҡында бәйән ителә. Тормоштоң төрлө һынауҙарын үткән, тәрән тойғоларын йырға һалған Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы Миҙхәт ағай ӘБДЕЛМӘНОВ хаҡында һүҙебеҙ. 28 мартта ул “Башҡортостан” концерт залында “Дуҫлыҡ күпере” тип аталған байрам тамашаһын тәҡдим итә. Унда, алда әйтелгәнсә, уның йырҙарын башҡарған популяр артистар сығыш яһаясаҡ. Гәзитебеҙҙе үҙе генә түгел, туғандарына яҙҙырған уҡыусыбыҙ, ҡыҙыҡлы мәҡәләләре менән ҡыуандырған автор булараҡ, йырлы-моңло кисә алдынан әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Миҙхәт ағай, беҙҙе тыуған яғығыҙ менән таныштырығыҙ әле? Бала сағығыҙ хаҡында ишетке килә...\n– Сығышым менән Благовар районының Яныш ауылынанмын. Төбәктең тәрән тамырлы ауылдарының береһе ул. Ун етенсе быуат урталарында барлыҡҡа килгән. Кантон системаһы алмашынғанға тиклем Кушнаренко төбәгенең үҙәге булып торған. Административ бүленеш үҙгәргәс, район үҙәктәре барлыҡҡа килгән һәм Кушнаренкоға ошо статус бирелгән, ә Яныш Благовар районына ҡарай башлаған.\nАтайым Мәжит – Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып, яу яланында батырҙарса һәләк булған яугир. Бөтә Рәсәй халҡы кеүек үк, мин дә Бөйөк Еңеү байрамын ҙур тулҡынланыу менән ҡаршылайым. Күңелемдә ана шул тетрәнеүҙәр эҙһеҙ үтмәне булһа кәрәк, йөрәгемдең яраларын йыр-моң менән дауаларға тырыштым. Әсәйем Ғәзимә беҙҙе, һеңлем менән икебеҙҙе, ауыр йылдарҙа үҙенең тырышлығы менән аяҡҡа баҫтырҙы. Һуғыштан һуңғы осорҙо һүҙ менән генә аңлатып бөтөп тә булмай: тотош ил ауырлыҡтар кисерҙе. Еңеү рухы, берҙәмлек, дуҫлыҡ дәрте беҙгә, бигерәк тә атай-әсәйҙәребеҙгә көс биргән, заман ҡаршылыҡтарын еңеп сығырға ярҙам иткән.\nЯнышта үтте беҙҙең үҫмер йылдар. Ете йыллыҡ мәктәпте шунда уҡ тамамланым да Сибайҙағы төҙөлөш училищеһында балта оҫтаһы һөнәрен үҙләштерҙем. 1959 йылда ҡулға диплом алғас, “Башмедьстрой” тресында эшләнем дә Силәбе өлкәһенең ауыл хужалығын механизациялау мәктәбенә уҡырға киттем. Уны тамамлау менән беҙҙе Силәбе өлкәһенең Варна районында урынлашҡан “Яңы Урал” совхозына эшкә ебәрҙеләр. Унда бер йылға яҡын тракторсы булып эшләгәс, Силәбенең үҙенә юлландым. Унда кузнец-пресс заводында хеҙмәт урыны таптым һәм слесарь һөнәрен үҙләштерҙем. Урта белем алыу мөһимлеген аңлап, киске мәктәпкә уҡырға инеп, дәрестәргә йөрөнөм, аттестат алдым. 1968 йылда Өфөгә килеп, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға керҙем.\n– Тәүге алған белемдәрегеҙҙең береһе лә әҙәбиәт менән бәйле түгел, әммә һеҙ барыбер күңел ынтылышығыҙҙы тыңлап, филология йүнәлешен һайлағанһығыҙ. Тәүге шиғырҙарығыҙ ҡасан яҙылды?\n– Беренсе шиғырым 1968 йылда “Ленинсы” гәзитендә баҫылды. Әммә быға тиклем үк ҡулыма ҡәләм алып, ҡуйын дәфтәремә күңелемдә тыуған шиғри юлдарҙы теркәй бара инем инде. Кем белә, бәлки, мин был өлкәлә йәшләй үк эшләп тә китер инем, әммә өлкән баҫмаларҙың береһендә эшләгән үҙем һымаҡ йәштәге журналисҡа яҙмаларымды күрһәтеп, ҡаты тәнҡит һүҙҙәре ишеттем. Был күңелемде төшөрҙө, улай ғына ла түгел, хатта ҡәләм алмаҫлыҡ итте. Ҡул һелтәнем барыһына ла һәм ҡабат бында килеп йөрөмәм, тип үҙемә ант иттем. Һүҙемдә торҙом һәм, ысынлап та, был тарафҡа ҡабат аяҡ та баҫманым, әммә яҙыуымды бер ҡасан да туҡтатманым.\nӘ инде хаҡлы ялға сыҡҡас, шиғырҙарым рухи таянысыма, терәгемә әүерелде. Шиғриәт, үҙегеҙ беләһегеҙ, кешенең иң тетрәндергес мәлдәрен һүрәтләгән, башҡаларҙан хатта йәшерер минуттарын теркәгән жанр. Яҡындарым да, туғандарым да яҙмаларым эҙһеҙ, иғтибарһыҙ юғалыуын теләмәне. Етмәһә, йәшерәк саҡта үҙемдең шиғырҙарға көйҙө лә үҙем яҙып, йыш ҡына башҡарған саҡтарым да булды, туғандарҙың туйҙары мәлендә лә файҙалана инем яҡын кешеләрҙең мөнәсәбәттәрен сағылдырған яҙмаларымды.\nХаҡлы ялда булған һәр кешегә, бигерәк тә ир-атҡа бер шөғөл кәрәк ул, унһыҙ булмай. Эш кенә беҙҙе кеше итә, сөнки бер мөйөштән икенсе мөйөшкә ҡул һелтәп йөрөгәндән дәрт артмай, йыр ҙа тыумай, аҡса ла килмәй (көлә). Эшләргә кәрәк. Кеше менән ҡатнашып йәшәү, башҡаларға үҙеңде кәрәкле итеп тойоу ҙа мөһим әҙәм балаһына. Бөгөн йәштәргә үҙҙәрен һынап ҡарау өсөн ниндәй генә мөмкинлектәр, ижади майҙандар юҡ, бары тик эшлә, башҡаларға изгелек ит! Замананың бөтә бәләләре лә эшһеҙлектән килә, шуға күрә ниндәй генә ауыр хәлгә тарыһалар ҙа, сығып утын булһа ла ярығыҙ, тип әйтер инем тормошона зарланыусыларға!\n– Йыр тексы – айырым бер жанр. Башта уға хатта етди ҡарамай ҙа торғайным, сөнки ниндәйҙер үтә лә ябай төҫлө ине ул. Тора-бара үҙемдән йыр өсөн текст һорап мөрәжәғәт иткәндәрҙең теләген ҡәнәғәтләндерерлек һүҙҙәр таба алмауымды аңланым. Бөтә кеше лә йыр яҙа алмай, тимәк, тигән һығымта яһаным. Мин хаҡлымы?\n– Бәлки, хаҡлыһыңдыр ҙа, сөнки йыр тексы – ул айырым бер музыкаллекте тойоуҙы талап иткән жанр. “Ауаз” тигән төшөнсә бар, ана шуның менән эш итә автор. Уның күңелендәге тойғолар шаңдау булып, тыңлаусыларҙың йөрәгенә лә ҡағылырға тейеш. Урыҫсалап әйткәндә, быны өндәрҙең редукцияһы тип билдәләргә була.\nҺәр йыр тексының йәшерен фекере, төптә ятҡан мәғәнәһе лә булырға тейеш. Йырҙар үҙҙәре үк моң һорап тора. Минең һүҙҙәргә яҙылғандарының һаны бик күп булып китте, әммә кем генә яҙмаһын, барыһы ла, шиғырығыҙ үҙе көй һорап тора, тип әйтә. Күпселек йырҙарыма көйҙө лә үҙем яҙҙым.\n– Йырсылар үҙе һайлаймы һеҙҙең йырҙарҙы, әллә һеҙ йырсыларҙымы?\n– Төрлөсә була, әммә күпселек осраҡта үҙем һайларға тырышам. Еңел-елпе йыр башҡарыусылар миңә генә түгел, тамашасыларға ла оҡшамай ул. Халыҡсан, моңло, көслө тауышлыларға ни етә инде! Радик Юлъяҡшин бер нисә йырымды башҡара. Ни өсөнмө? Сөнки ул йырҙың интонацияһын, кешеләрҙең күңеленә нисек еткерергә кәрәклеген яҡшы белә, музыкаль һиҙгерлеге көслө. Радиктың йырға мөнәсәбәте, тамашасы зауығын тойоуы ла үҙ миңә, уның менән күҙ ҡарашынан аңлашып торабыҙ. “Ашҡынма, ғүмер” йырын да ул үҙе теләгәнсә яҙышып, башҡарып, тамашасыға еткерҙе. Йәш булһа ла, Радик ижадына бик талапсан, уның күңеле саф.\nРөстәм Асаев менән дуҫлығыбыҙ илһөйәрлектән килә. Уның тауышы бик көслө. Яҡташлыҡ тойғолары ғына түгел, ана шул кескәй ватаныңа тоғролоҡ, уға тәрән һөйөү хистәре беҙҙе яҡын итә. Сибайҙа уҡыуым да, әйтәйек, минең өсөн эҙһеҙ үтмәне. Йомшаҡ һыулы Талҡаҫ күле хаҡында ла йырым бар. Аллаһ насип итһә, уны ла тамашасыға, Баймаҡ районы халҡына бүләк итергә иҫәбем бар.\n“Дуҫлыҡ күпере” тип аталған кисәнең режиссеры – Рөстәм Асаев. Шиғри юлдар, йыр менән биҙәлгән тамашаның төп фекере – ике республика араһында моң аша күпер һалыу. Дошман булып йәшәргә ярамай берәү менән дә, дуҫ йәшәүгә ни етә! Тамашаны Нурлан Ғәниев менән Земфира Байбулдина алып барасаҡ. Халыҡ йырҙары, патриотик әҫәрҙәр, йәштәр рухына тап килгән эстрада көйҙәре лә – барыһы ла булыр был тамашала. Рәхим итеп “Башҡортостан” гәзитен уҡыусыларҙы саҡырам был тамашаға!\n– Тыуған яғы менән бәйләнештә йәшәйме Миҙхәт Мәжит улы?\n– Әлбиттә, тыуған ауылым менән бәйләнеште өҙгәнем юҡ. Ниндәй ҙур, күркәм ауыл ине, хәҙер 34 бала ғына уҡый тип, тоттолар ҙа мәктәпте яптылар. Ярай, урта мәктәп булмаһын да, ти, әммә башланғысын һаҡлап ҡалырға була ине бит. Ата-әсәләр ҙә, уҡытыусылар коллективы ла бер һүҙһеҙ ошо хәл менән ризалашты ла ҡуйҙы. Иртән иртүк тороп, һыуыҡ автобусҡа ултырып киткән балаларын йәлләмәйме икән ни улар? Балалар хәҙер унан шул тиклем белемле булып ҡайта, хатта береһе лә туған телендә һөйләшмәй, ә урыҫса тел сарлай. Ни хәл был, йәмәғәт? Тағы ла берәй ун-ун биш йыл ваҡыт үтеүгә ауылдан бер ни ҙә ҡалмауы ихтимал. Бөтәбеҙ ҙә беләбеҙ бит: мәктәп бөтһә – ауыл, ауыл бөтһә, халыҡ юҡҡа сығасаҡ. Ниндәй ил, тел, тарих мираҫ иткән ата-бабалары рухы алдында оялмаймы икән был замандаштар?\nМинең бер шиғырҙы Рөстәм Асаев йыр итеп башҡара. Унда шундай юлдар бар:\nӘлдә әле ауылым бар\nНигеҙ ташын һаҡларға.\nШул таштарҙың иң аҫылын\nИх, ауыл, ауылҡайым,\nКүҙ ҡабағы кеүекһең бит\nНигеҙ ташын тигәндә беҙ нимәне күҙ уңында тотабыҙ? Тел, дин, ғөрөф-ғәҙәт, тәбиғәт... Нисәмә дәүер Рәсәйҙең һәр яуында ҡатнашып, французын да, фашисын да еңһен дә, бөгөн заман ҡуйған проблемалар алдында баш эйеп, үҙенең ихтыярһыҙлығынан еңелһен әле халыҡ? Ниндәй хәл был? Ни өсөн ата-бабаларыбыҙ көрәште һуң? Беҙ уларҙың ҡаны юҡҡа түгелмәгәнен бер генә секундҡа ла иҫтән сығарырға тейеш түгелбеҙ.\nИлдә әллә ниндәй закондар ҙа сығыр, ҡулайлаштырыу елдәре лә иҫер, әммә үҙебеҙҙең яҙмыш, балалар киләсәге өсөн беҙ үҙебеҙ яуаплы. Мәскәү тарафтарынан килгән һәр яңылыҡты ысынбарлыҡ итеү-итмәү үҙебеҙҙән тора. Иҡтисади хәлдәр халыҡ алдына бик күп мәшәҡәт өйҙө, әммә юғалып ҡалырға ярамай. Мал аҫрап, шәхси эш асып, алған белемдең мәнфәғәтен күреп йәшәргә кәрәк. Ниәт иткән ҡолона, сығарып ҡуйыр юлына, тиҙәр бит. Маҡсат ҡуйып, ең һыҙғанып эшләү яғында мин.\n– Йыр ниндәй булырға тейеш?\n– Ул тәрән тойғоло, кисерешле булырға тейеш. Бала сағым, йәшлек йылдарым шатлыҡлы минуттарға бай булды, тип әйтә алмайым. Ана шул баштан кисергәндәрҙе йырға һалырға тырышам да инде. Хәҙер йырсылар араһында үҙҙәре яҙып, үҙҙәре башҡарғандар күбәйҙе, әммә әйтергә теләгән һүҙҙәре лә, сығыштары ла күңелгә үтеп инмәй. Быны мин тап ана шул кисерелмәй яҙырға тырышыу менән аңлатам. Йыр бит ул бер тапҡыр башҡарып, сүплеккә ташлар өсөн яҙылмай.\n– Сығыш яһаясаҡ йырсыларҙы атап үтһәгеҙ?\n– Ришат Төхвәтуллин, Гөлназ Асаева, Филүс Ҡаһиров, Бәширә Насирова, Марат Шәйбәков, Азат Вахитов, Гүзәл Диникеева, Илшат Вәлиев, Венера Юлгилдина, Ғәлиә Язданова, Фирүзә Париж, Рания Билалова, Алмас Хәсәнов, Гүзәл Мамина, Илшат Мөслимов, Әлфиә Әмирханова, Альбина һәм Илдар Шәриповтар, Илнур Вәлитов, Венер Шәрифуллин, Илфат Шәйехов, Гөлфинә Хәмитова, Ирек Ноғоманов, “Мираҫ” һәм “Шифа” йыр-бейеү ансамблдәре сығыш яһаясаҡ был тамашала.\nКүреп тораһығыҙ, исемлек ҙур. Береһенән-береһе сағыу, көслө тауышлы йырсылар сығыш яһаясаҡ. Мин һуғыштан һуңғы осорҙа тормош ауырлыҡтарын үҙ иңендә татып үҫкән быуын вәкилемен, шуға күрә замандаштарым менән уртаҡлашыр фекерҙәрем дә, уй-ниәттәрем дә етерлек. Беҙҙең шатлыҡтар уртаҡ, хәсрәттәр бер үк булды. Әйҙәгеҙ, йырлап бергәләп күңел күтәрәйек, яраларҙы моң менән бәйләйек. Дуҫ булайыҡ, берҙәм йәшәйек, изгелек ҡылайыҡ, тип әллә күпме хәбәр һөйләргә була, әммә кешенең күңеленә барып етмәүе ихтимал. Ә бына берҙе йырлап ебәреү генә етә, бәндәләрҙең йөрәге асылып китә, булған мәшәҡәттәре онотола, күңелдәре яҡшылыҡ менән тула.


Йыр керһен күңелгә...\n1 Ноябрь 2018, 16:00\nРайон үҙәгендә “Рябинушка” халыҡ ансамбле менән 37 йыл Валентина Михайловна Сизова етәкселек итә. Был һәләтле ханым бик оҫта автомобиль йөрөтә һәм йорт хужалығы алып бара. Уның ихатаһына инеп, таң ҡалаһың: ул ауыл өйҙәренән бөтөнләй айырыла, матур таштар менән һалынған. Бар булмышы менән тыуған ауылына ереккән был һоҡланғыс кешенең күңелендә ҡала менән ауыл үҙ-ара килешеп йәшәй.\nКескәй саҡта ауыл ҡарттарының үҙенсәлекле ерле һөйләшенә иғтибар итмәй тор-ғайным. Ә бына уникаль этно-музыкаль мөхит Валентина өсөн көндәлек тормошон тәшкил итә. Ололар күмәкләп ҙур эштәр башҡар-ғанда, “Потеряла я колецке, потеряла я любовь...” тип һуҙып ебәрһәләр, йөрәген өтөп ала.\nЕрле халыҡтың боронғо йыр-ҙарына һөйөү Валентина Сизовала уҡытыусыһы Наталья Владимировна Елисееванан. Музыка белгесе дипломы менән тыуған ауылына әйләнеп ҡайта, мәктәпкә килә, йырлаусыларҙы хор коллективтарына туплай. Һуңыраҡ иң яҡшы башҡарыусыларҙан “Рябинушка” барлыҡҡа килә. Халыҡ рухында совет йырҙарынан башлайҙар. Шул ваҡытта Наталья Владимировна Устикин йырҙарын башҡарырға тәҡдим итә. Үҙе әсәһенән күп йырҙар отоп алған була, бер өлөшөн урындағы ҡарттарҙан яҙып алалар. “Рябинушка” төҙөлгән мәлдә башлап йөрөүсе йырсы апай-ҙар, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер юҡ инде. Хәҙерге баш-ҡарыусылар ҙа йәш түгел, әммә уларҙың дәрте йылдар үткән һайын кәмемәй, ә арта ғына бара: улар ҡайһы мәл- дәрҙә Ҡыштым ҡалаһындағы Бажов халыҡ ижады фестивалендәге кеүек палаткаларҙа йоҡлап йөрөргә тура килһә лә, сәфәрҙәрҙән баш тарт- майҙар. Уларҙың үҙенсәлекле диалектта башҡарылған йыр-ҙары барыһын да хайран итә. Тағы ла боронғо көйҙәрҙе ысынбарлыҡта булғанынса башҡарыуҙары һоҡландыра. Улар тауыштарын йыр барышында боронғоса теҙә. Бер тауыш төп мотивты алып бара, икенсеһе терцияны эләктереп ала, ә өсөнсөһө юғары тауышты ала һәм вокаль партитураның биҙәге булып тора. Быларҙың барыһына ла боронғо йырлау манераһын ҡушығыҙ – шул ваҡытта һеҙ Силәбе ҡалаһында уҙған “Тыу-ған ауыл йырлай” халыҡ хор-ҙары һәм ансамблдәре Бөтә Рәсәй фестиваль-конкурсындағы (2 дәрәжә дипломы) һәм Балаҡатайҙағы Төбәк-ара рус йырҙары һәм таҡмаҡтары байрамындағы (Гран-при, 2011 йыл) жюри ағзаларының ни өсөн таң ҡалыуҙарын аңлар-һығыҙ. Жюри рәйесе, Һарытау консерваторияһы профессоры, халыҡ йырҙары белгесе Елена Сапогова бындай башҡарыуҙы ғүмерҙә лә ишеткәне булмауы тураһында белдерә.\nВалентина Михайловнаның үҙ ауылының йыр мәҙәниәтенә һөйөүе һөҙөмтәләр бирә. Уның етәкселегендәге ансамбль президент грантына эйә була. Был ярҙам аҡсаһына “Оло Ыҡтамаҡ ауылы традициялары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре” видеоматериалдар йыйынтығы сығарыла, “Оло Ыҡтамаҡ ауылының рус халыҡ йырҙары” китабы нәшер ителә, халыҡ ижады диалект нес-кәлектәрен һаҡлаған диалект һүҙлеге донъя күрә.\n2010 йылда Валентина Сизова Мәскәүҙә “Халыҡ ижады ынйылары” ижади проектын тәҡдим итте һәм Мәсетле районына Бөтә Союз күргәҙмә үҙәге алтын миҙалын алып ҡайтты.\nОшо барлыҡ ҡаҙаныштар хөрмәт һәм абруй килтереүҙән башҡа, төбәктең диалекттары, өндәре, интонациялары, ғөрөф-ғәҙәт үҙенсәлектәре менән этно-йыр мәҙәниәте киләһе быуындарға һаҡлана тигәнде аңлата.\nЕтәксенең уңыштары шуның менән генә тамамланмай: уның “Родничок” балалар ансамбле “Өлгөлө” исемен яҡлаған. Балалар сәхнәлә сентябрь һуңында үткәрелгән байрамды күрһәтте. Ололар уны “Топтать жобрей” тип атаған.\nЖобрей – ул көҙҙөң һуңғы сәскәһе. Ул сәнскеле, насар. Ул ялҡау хужаларҙың баҡсаһында үҫә, имеш. Әгәр уны яңылыш мал ашаһа, ул атлай алмаған. Шуға күрә урыусылар ул үләнде бөтөрөргә тейеш булған. Уны йыр һәм бейеүҙәр менән күмәкләп билдәләгәндәр. Был үләнде иҙәнгә ташлап, бейеү ваҡытында уны тапағандар.\nВалентина Михайловнаның әйтеүенсә, бындай ғөрөф-ғәҙәт башҡа яҡтарҙа юҡ. Бары тик ғәзиз Устикинебеҙҙә генә.


21 Ғинуар 2020, 11:50\nСтатистикаға күҙ һалайыҡ: үткән йыл республикала 11554 янғын осрағы теркәлгән. Унда 273 кешенең, шул иҫәптән 11 баланың ғүмере өҙөлгән (2018 йылда был һан 232 булған).\nРайоныбыҙҙа хәлдәр нисек? Мәләүез район-ара күҙәтеү һәм иҫкәртеү эше бүлеге начальнигы Рәил Ғайсин әйтеүенсә, былтыр 184 янғын һүндерелгән. Бигерәк тә Мәләүез ҡалаһында, Александровка, Аптраҡ, Арыҫлан, Ергән, Иштуған, Корнеевка, Мәләүез, Партизан, Первомай ауыл биләмәләрендә ут сығыуының артыуы күҙәтелгән.\nҮкенескә ҡаршы, «ҡыҙыл әтәс» мөлкәткә генә зыян килтереп ҡалмай, күптәрҙең ғүмерен дә өҙә. Үткән йыл, мәҫәлән, алты кешене «теге донъяға» оҙатҡан (2018 йылда икәү һәләк булған).\nЯҙ-көҙ – янғынға бай осор. Уның торлаҡ секторында сығыуы бер кемде лә битараф ҡалдырмай, хәүефкә һала. Һандар түбәндәгене һөйләй: 2019 йылда 79 сүп-сар, ҡоро үлән яна, шулай уҡ 41 осраҡта өйҙә, 35 - дә – йорт ҡаралтыһында, 7 - транспортта, 6 - дачаларҙа, 5 - бесән-һалам, 2 - сауҙа нөктәһендә, берәр - етештереү, йәмәғәт объекттарында, келәттә янғын сыға. Төп сәбәбе: электр ҡорамалдарын файҙаланыу ҡағиҙәләрен боҙоу, мейестең һәм төтөн юлдарының төҙөк булмауы, ут менән һаҡһыҙ ҡулланыу. Бер генә осраҡта электр йыһазының төҙөк булмауы кешенең ғүмерен өҙә, ҡалған бишәүһендә фажиғәгә килтереүсе - тәмәке (иҫерек кеше уны ҡабыҙған килеш йоҡоға тала, йә һүндермәй ташлай).\nҺыуыҡта күптәр бинаны йылытыу өсөн өҫтәмә электр ҡоралмалдарын ҡуллана. Уларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырыу - бәләнең башы, сөнки янғын сыҡмауына бер кем дә гарантия бирә алмай. Мейесте файҙаланыр алдынан уның, төтөн юлының төҙөклөгөн тикшерергә һәм таҙартырға, ярылған урындарын һыларға кәрәк.


31 Март 2020, 18:50\nҺаумыһығыҙ, яҡташтар! Барыбыҙ өсөн дә аяҙ көндө йәшен һуҡҡан кеүек булды беҙҙең бөгөнгө көндәге хәлебеҙ. Әммә ләкин ҡурҡып өйөңдә бикләнеп ултырыу, маскалар тегеп кейеүҙәр янына үҙебеҙҙең яҡтың теләһә ҡайһы вирусҡа ҡаршы торорлоҡ ризыҡтарын, үләндәрен дә ҡулланһаҡ, шәп булыр ине. Шулай уҡ үҙебеҙҙең эске хәләтебеҙҙе лә иммунитетты ҡаҡшатмаҫлыҡ дәрәжәлә тотһаҡ ине.\nИң беренсе – йәй буйына аяҡ аҫтында тапап йөрөгән әремебеҙ иҫ киткес көскә эйә. Ул тәбиғи антибиотик. Ошо көндәрҙә әремде киң ҡулланырға тырышығыҙ. Вирустарға үрсергә бирмәһәк, үрсемәҫ. Ыңғай шарттар булһа, теләһә ҡайһы вирус та рәхәтләнеп ишәйә. Ә бына әрем уларҙы үрсеүҙән шартлатып туҡтата. Көн үҙәгендә ауыҙығыҙға әҙ генә, сәскәһе хәтлем генә бер-ике бөртөк кенә әремде ҡабып сәйнәп алығыҙ. Ашағандан һуң, бер ярты сәғәт үткәс. КӨНГӘ ӨС-ДҮРТ ТАПҠЫР. Ә БЫНА КИС ЙОҠЛАРҒА ЯРТЫ СӘҒӘТ ҠАЛА, СӘЙ ҠАЛАҒЫНЫҢ ОСОНДА СЕМЕТЕП КЕНӘ ЯРТЫ СТАКАН ҠАЙНАР ҺЫУҘА ТӨНӘТЕГЕҘ, ШУНАН УНБИШ МИНУТТАН ҺӨҘӨП ЭСЕГЕҘ. Бик көслө булһа, әҙерәк эсегеҙ.Ғаиләгеҙҙә нисә кеше бар, балалар булһа – уларға ла эсерегеҙ. Ул үпкәне таҙартып, тын юлдарындағы лайлаларҙы киптереп тора. Төнө буйы эсегеҙҙе таҙа тота. Хатта ниндәй генә вирус инһәлә, ул күкәй һалып, үрсеп китә алмай.Сөнки әрем быға юл ҡуймай. Лайла – вирустар өсөн уңайлы шарт.\nӘрем булмаһа, усаҡ ҡайырыһы ла шундай көскә эйә.Имән ҡайырыһы, ҡарағас ылыҫы.Һарымһаҡты турап, йылы һыу менән йотоғоҙ.Бер юлы бер нисәне йоторлоҡ итеп, ваҡ ҡына турағыҙ.Көн үҙәгендә әҙ генә ҡырҡып алып, сәйнәгеҙ, теләһәгеҙ йотоғоҙ. Ҡайын бөрөһө, ерек тубырсығы ла шундай көскә эйә. Уларҙы араҡы һалып төнәтмә яһап эсергә була.Уны көтөп торорға кәрәк тимәгеҙ, бөгөн һалһағыҙ, ике көндән эсә лә башлағыҙ.\nӘ беҙҙең яҡтың ниндәй ризыҡтары вирусҡа ҡаршы тора ала тигән һорау тыуһа, мин ошондай яуап бирәм. Бик күп!!!Алайыҡ ҡымыҙҙы. Һуғыш ваҡытында партизандар уның хатта гангреналарҙы дауалағандар. Яраларҙы йыуғандар. Кәзә һөтөнән дә, бейә һөтөнән дә ярай. Әсетеберәк эсергә тырышығыҙ. Әсегән ҡымыҙҙа зарарлы вирус-бактерияларға, ҡорттарға ҡаршы торорлоҡ файҙалы бактериялар барлыҡҡа килә. Хатта һуңғы стадияға еткән туберкулез таяҡсаларын юҡҡа сығара. Уйлап ҡарағыҙ! Коронавирус уға сүпкенә. Әсе ҡороттан һурпа яһап ашағыҙ. Күберәк ҡыҙыл әсе борос һалығыҙ, туңдырылған, киптерелгән зелень бик әйбәт була. Ваҡ ҡына итеп турап һуған һалығыҙ. Көн һайын ашап тороғоҙ.\nНиндәй ризыҡтан тыйылып торорға? Вирусҡа үҫергә ярҙам итә торған ризыҡтарҙан. Иң беренсе – магазин сөпрәһендә бешкән ҡамыр ризыҡтарынан ҡәтғи тыйылығыҙ. Ҡомалаҡтан сөпрәгеҙ булмаһа, сөсө икмәк ашап тороғоҙ. Сөнки синтетик сөпрәләр – барыһы ла вирустарға ризыҡ. Быны һуғышҡа хәтле утыҙ алтынсы йылда уҡ иҫбатлағандар. Шәкәрле ризыҡты ныҡ ҡына кәметегеҙ. Бигерәк тә балаларға бирмәй тороғоҙ. Хатта шәкәр ҡушылып бешкән печенье, конфеттарҙан. Берҙә бирмәҫлек форсат ҡалдырмайҙар икән, сей кишер, сөгөлдөр, кәбеҫтә салаттары ашатырға тырышығыҙ. Улар ошо татлы ризыҡтар арҡаһында барлыҡҡа килгән зыянлы шарттарҙы һепереп сығара, ашҡаҙанды, эсәктәрҙе лайланан таҙарта. Хатта вирус эсәккә хәтле төшһә лә, үрсей алмай.\nШәкәр шулай уҡ вирустарға ризыҡ. Ит ризығын салаттар менән йәки күберәк һуған ҡушып ашағыҙ. Эсегеҙҙә ит оҙаҡ ятмаһын, ит күп ашаһағыҙ, физик эш эшләргә тырышығыҙ, ул тарҡалып сығып бөтә, эстә сереп ятмай. Ана шул сереп ятҡан ҡалдыҡтарҙа бар сирҙәр ҙә үрсей. Күберәк сей кишер, сөгөлдөрҙе ваҡ ҡырғыс аша ҡырып ашағыҙ.Шәкәр, ҡаймаҡ һалмағыҙ, үҫемлек майы ғына. Көн үҙәгендә ҡайнарыраҡ һыу эсергә тырышығыҙ. Сәй кеүек. Әммә ләкин сәйҙән башҡа.\nБал, кипкән емештәр файҙалы.Үлән сәйҙәре.Бутҡалар. Картуфты ла бик күп ашарға тырышмағыҙ. Картуф шулай уҡ эсәктәргә йәбешеп оҙаҡ ята, серей. Мейестә тәгәрәтеп ашағыҙ. Кәбеҫтә аштарына, йәки сөгөлдөр аштарына өҫтөнлөк бирегеҙ.\nЭс ҡатыу, ваҡытында туалетҡа йөрө мәү күренештәре булырға тейеш түгел. Эстә ҡатып ятҡан ризыҡ ҡалдыҡтары вирустар өсөн бик уңайлы, тиҙ үрсергә этәргес. Ризыҡтарға приправалар ҡушып ашау мөһим. Бигерәк тә әсе борос. Һуған салаты ашарға тырышығыҙ. Ҡыҫҡаһы, ашаған-эскән ризығыбыҙ тулыһынса теләһә ҡайһы вирусты һәләк итерлек һәм организмдың иммунитетын күтәреп торорлоҡ булырға тейеш. Эсегеҙгә ҡурҡыу индермәгеҙ, тыныс булығыҙ, матур кинолар ҡарағыҙ, китап уҡығыҙ, музыка тыңлағыҙ. Ҡурҡыу кешене көсһөҙләндерә, телеһә ҡайһы дошман алдында бирешеүсән итә.\nСәләмәт булығыҙ. Аллаһы Тәғәләбеҙ үҙенең ярлыҡауынан ҡалдырмаһын, был көндәрҙе юғалтыуһыҙ, иҫән-аман үтергә яҙһын.


Күктәрҙән һалынған хис » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Күктәрҙән һалынған хис\nКүктәрҙән һалынған хис 20.12.2017 // Әҙәбиәт\nАтамалар үҙгәреүҙең ҡурҡынысы юҡ тигән фекер менән килешмәйем. Беҙҙең атамалар – халҡыбыҙҙың ошо ерҙәрҙе тамғалап, мисәтләп ҡуйыуы ул!\nСиләбе еренә бәйле тарихи мәғлүмәттәрҙе ҡыҙыҡһынып өйрәнәм. Мин бер мәл Касли ҡалаһы тураһында шиғыр яҙғайным. Башҡортса уны нисек тәржемә итергә белмәй аптыраным. Кемдер Кәҫле тип атай, ә урындағы халыҡ Ҡаҙлы тип аталған урындағы күл атамаһы менән бәйләй. Силәбе өлкәһенең топонимикаһы кисекмәҫтән өйрәнеүҙе талап итә – халыҡ риүәйәттәрен хәтерләгән оло быуын вәкилдәре арабыҙҙан бөгөн китеп бара бит.\nСиләбе өлкәһенең Варна тип аталған ҡалаһы янында Аҡһаҡ Тимерҙең иң яратҡан кәнизәге ерләнгән кәшәнә бар ине, һәр кирбесенә һан һуғылған булған. Номерлауҙың хикмәте шунда – эргәлә кирбес һуғырлыҡ балсыҡ булмағас, әле Троицк тип аталған ерҙән яугирҙәр ҡулдан-ҡулға кирбес ташлап биреп торған. Шуны һалғандар. Әммә 60-сы йылдарҙамы икән, реставрация һылтауы менән кәшәнәне һүтеп алғандар ҙа хәҙерге кирбес менән бер ҡоролма һалып ҡуйғандар.\nУл әле лә бар. 90-сы йылдарҙа янынан бер нисә тапҡыр үткәйнем. Уның боронғоһон күргән ағайым (әсәйемдең энеһе) бик әрнеп һөйләй ине ҡомартҡының шулай юҡҡа сығыуына.\nАҫаба башҡорт төйәге Силәбенең гербына дөйә һыны төшөрөлгән. Халҡыбыҙҙа элгәре дөйә күп булған. Коллективлаштырыу осоронда улар кәмегәндән-кәмей барып, юҡҡа сыҡҡан.\nХалҡыбыҙҙа йылҡысылыҡтағы кеүек үк дөйә малына бәйле төшөнсәләр бик күп булған. Уларҙы онотоп бөткәнбеҙ инде. Иҫләһәк, шубатты иҫләйбеҙҙер. Дөйә һөтөнән ҡымыҙ...\nМилләтте яратыу – ул атаң-әсәңде яратыу кеүек Алланан һалынған хис.\nБеҙҙең яҡта, йәғни инйәр-ҡатайҙа, “кәзәташ” тигән һүҙ бар. Тау битләүендә күренеп торған яланғас ташлы диуар кеүек ҙур булмаған ҡаяларҙы шулай тиҙәр, улар буйлап тауҙарҙа кәзәләр йөрөй торғайны. Ә һүҙлектә ул юҡ.\nБеҙҙең инйәр-ҡатай һөйләшендә һүҙҙе көсәйтер өсөн Һ урынына Ҫ ҡулланыу бар: Ҫалып тороп осорормон мынауынан! Кит, мынау Ҫыу мейене!\nҺүҙ башында Ф менән Х беҙҙә юҡ инде. Ниндәй матур исемле инәйҙәрем Базила (Фазила), Батима (Фатима), Хафиз класташым Һәбиз булып йөрөнө. Һөрмәт, һалыҡ, һикәйәт...\nЭлгәре муллалар башҡорт ауылдарына ебәрелеп, балаларҙы татарса уҡытҡан. Ошо тел уҡымышлылар теле һаналып, белемлеләр әлеге заманда урыҫсаға күскән кеүек татар теленә күскән. Ҡыҙыҡ, беҙҙең төпкөл Белорет районының тау-таш араһындағы Арышпар ауылына ебәрелгән булған улар.\nБереһе был ҡараңғы яҡта оҙаҡ түҙмәй, ҡайтып киткәс, икенсе килгәне лә татар булып сыҡҡан. Уныһы ла үҙ яғына ҡайтып киткән... Әлдә генә... Татарға әйләнеп өлгөрмәгән арышпарҙар, әммә күпмелер һүҙҙәр ҡалған.\nВикипедияла бот (робот) ярҙамында яҙылған мәҡәләләр күп. Улар башлыса топонимикаға бағышланған. Башҡортсаға әйләндергәндә, йыш ҡына аптырап та ултырыла. Яңы топонимик һүҙлек бик кәрәк! Бына бит, Биштәк (Бишитәк) тауы Шатакка әйләнгән! Өшөрә йылғаһы – Шура, Һуҡатау – Малая Сука... Ярай ҙа беҙҙең быуын әҙме-күпме хәтерләй, йәштәр нисек белер, нисек тәржемә итер икән?! Һуҡа булыуы мөмкин түгел, сөнки башҡорт игенселек менән шөғөлләнмәгән тип аңлатма ла яҙып ҡуялар әле ул!\nҠаҙмаш атамаһы төрлө райондарҙа осрай. Белорет районы аша аҡҡаны Кисыльулькук тигән тау эргәһенән үтә тип яҙылған. Ниндәй тау икән ул – ВК (“Бәйләнештә”) сайтындағы төркөмөмә һорау итеп һалғайным, яуап биреүсе булманы...\nБелорет районының Инйәр төбәге атамалары, башҡа яҡтарҙан айырмалы, “шты-ште” ялғауҙарына бай (“шлы-шле” һирәгерәк осрай). Ни өсөн улайҙыр, аптырарһың. Бына Инйәр ҡушылдыҡтарынан: Мәйгәшле, Лапышты, Ҡасҡанышты, Ҡалашты, Һарышты, Ямашты, Рәмәште, Киҫкәнеште, Манышты. Йәнә: Бәрмеште, Шәкәште, Өшкөштө (Исҡушты), Ишле (Иңкеште). Оҡшай биргән Сырышҡы бар әле ул беҙҙә, нисектер Сырыштыға килеп етмәй ҡалған.\nИң билдәле “ште”ле ауыл шулай ҙа Дүртөйлө районындалыр, берәү, әммә берәгәй – Миңеште!\nРубриканы яҙыусы Гүзәл СИТДИҠОВА


Материалы за Июль 2014 года » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Материалы за Июль 2014 года\nҠалуй ауылының тәбиғәт ҡосағында ла «Киләсәк - йәштәр ҡулында» лозунгыһы аҫтында шаяндар һәм отҡорҙар уйыны үтте. Унда бөтәһе дүрт команда көс һынашты: Сораман, Наурыҙ, Зәйнәкәй һәм Ҡалуй ауылдарының йәштәр командалары. Уйын алдынан ҡатнашыусыларҙы Амангилде ауыл Советы башлығы Ләлә Лутова тәбрикләп үтте.\nТәүҙә командалар «визит карточкаһы» тәҠдим итте. Бында улар йәштәр тормошон, ата-әсә һәм бала мөнәсәбәттәрен, донъяға ҡараштарын сағылдырған миниатюраларҙы күрһәтте. Артабан алып барыусы биргән ҡыҙыҡлы һорауҙарға отҡор һәм тиҙ яуап биреү туры үтте. Музыкаль турға һәр команда бик етди әҙерләнгән, сәхнәлә бөтәһе лә үҙҙәрен иркен тотто, йыр-бейеү, артислыҡ оҫталыҡтарын күрһәтте. Шулай итеп «Иң шаяндар» номинацияһында Сораман ауылы йәштәренең командаһы еңеүсе булды (капитаны Илһам Хәйруллин). «Иң музыкаль» тип Ҡалуй командаһы танылды (Илдар Мирсәйетов). «Отҡорҙар» номинацияһында Наурыҙ ауылы йәштәре еңде (Айгөл Ғарипова). Зәйнәкәй командаһы (Илһам Исламов) «Юғалып ҡалмаусылар» номинацияһына лайыҡ булды. Уйындан һуң Сораман, Ҡалуй, Зәйнәкәй ауылдары йәштәре шәп концерт ҡуйҙы. Байрам күңелле дискотека менән тамамланды.\nСараны үткәрергә ярҙам итеүсе шәхси эшҡыуар Ильяс Имелбаевҡа, Зәйнәкәй мәктәбе директоры Вил Лутовҡа, Учалы филармонияһы аранжировщигы Илдус Ғөбәйҙуллинға һәм Зәйнәкәй менән Ҡалуй ауылы йәштәренә оло рәхмәт белдерәбеҙ. Шулай уҡ командаларҙы әҙерләүселәр - Сораман ауылы клубы мөдире Илзидә Ямаловаға, Зәйнәкәй ауылы китапханаһы мөдире Зөлфиә Бәкироваға, Нау-рыҙ ауылы ҡыҙы Айгөл Ғариповаға, Ҡалуй ауылы егете Илдар Мирсәйетовҡа, Сораман ауылы егете Илнур Ҡәләмовҡа ҙур рәхмәт.\n«Тау академияһы» гөрләй29.07.2014\nЛагерь ҡапҡаларын асып, хан һарайҙары кеүек матур, бер иш йорттар араһынан төпкә үтәбеҙ. Тынлыҡ. «Бындай тынлыҡ беҙҙә заездар араһында һәм йоҡо сәғәттәрендә генә була», - тип ҡаршы алды беҙҙе Валентина Терешкова исемендәге лагерҙың водителе, экскурсоводы Рәфҡәт ағай. Эйе, беҙ балаларҙың «әүен баҙарына» киткән ваҡыттарына тура килгәнбеҙ икән.\n...Бына, уянырға ваҡыт еткәнлеген белдереп, иғлан яң ғыраны. Шунан башланды шау-шыу! Һәр йорт эсендә бал ҡорттары геүелдәшәме ни! Ошо бер нисә минут эсендә генә лә балаларға бында бер ҙә күңелһеҙ булмағанлығын аңлауы ҡыйын түгел ине.\nСелпәрәмә килгән хыялдар29.07.2014\nВиталий Корнюков Украинаның Луганск өлкәһе Краснодон ҡалаһында 1989 йылда тыуып, шунда үҫә. Башҡа тиҫтерҙәре кеүек үк балалар баҡсаһына йөрөй, мәктәпте тамамлай. Белем алыуын һөнәрселек лицейында дауам итә, газ һәм электр ярҙамында иретеп йәбештереүсе һөнәрен үҙләштерә.\nХеҙмәт юлын шахта төҙөү предприятиеһында башлай. Аҙаҡтан шунда уҡ ер аҫты хеҙмәткәре булып урынлаша, фатир, автомобиль һатып ала, әсәһенең шәхси хужалығында ярҙам итә. Тау инженеры белгесе булырға ниәтләй һәм тау-техник университетына уҡырға инә. Икенсе курсты тамамлағас, өс йыл дуҫлашып йөрөгән ҡыҙы Альбина менән августа туй яһарға әҙерләнәләр, аҡса туплайҙар, саҡырыласаҡ ҡунаҡтар исемлеген теүәлләйҙәр. Әммә йәштәрҙең хыялдарын, уй-теләктәрен дәүләт эсендәге сәйәси ҡаршылыҡтар селпәрәмә килтерә.\n«Һәр яҡлап ярҙам итәсәкбеҙ»29.07.2014\nУкраинаның көньяҡ-көнсығышында барған хәрби бәрелештәр хаҡында телевидение, гәзит-журналдар аша ишетеп беләбеҙ. Үҙенең, яҡындарының, ғаиләһенең ғүмерен һаҡлап ҡалыу маҡсатында, урындағы тыныс халыҡ күпләп Рәсәйгә ҡасырға мәжбүр.\nБыл йәһәттән рәсәйлеләр Украинанан килеүселәргә һәр яҡлап ярҙам күрһәтә: торлаҡ, аҙыҡ-түлек, медикаменттар һәм башҡа йәшәү өсөн кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин итә. Интернет селтәренән алынған мәғлүмәттәр буйынса, БР-ҙа әлеге мәлдә бөтәһе 1000-гә яҡын Украина гражданы теркәлгән.\nБыл йәһәттән үҙ төбәгебеҙҙә хәлдәр нисек һуң? Ошо хаҡта Рәсәй Федераль миграция хеҙмәте идаралығының Башҡортостан Республикаһының Учалы ҡалаһы буйынса бүлек начальнигы Радик Юнысов менән әңгәмәләштек.\nАғымдағы йылдың һуңғы алты ай һөҙөмтәләре районыбыҙҙа криминоген хәлдең көсөргәнешле булыуы хаҡында һөйләй.\nБөгөнгә иң таралған енәйәттәрҙең береһе - мал урлау. Учалы районы буйынса эске эштәр бүлегендә мал юғалыу буйынса 76 (+40) осраҡ теркәлгән, 9 (+3) эш буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Полицияның участка уполномоченныйҙары, ауыл Советтары башлыҡтары менән бергә, 37 осраҡты административ комиссия ҡарамағына йүнәлткән. Бындай төр тәртип боҙоуҙар өсөн 300-500 һум күләмендә штраф ҡаралған. Ҡылмыш ҡабатлана икән, яза күләме ике тапҡырға арта.\nәҙәттә халыҡ мал ҡайҙа йөрөүен, уғрылыҡ башҡарылған көнөн, ваҡытын әйтә алмай. Шуға ла енәйәтселәрҙе «ҡыҙыу эҙҙәр» буйынса тотоп булмай, полиция хеҙмәткәрҙәренең эше ҡатмарлаша. әҙәттә енәйәт төнгө ваҡытта башҡарыла.Ҡарауылсылар йә йоҡлай, йә эскән була, йә бөтөнләй сығып киткән осраҡтар ҙа юҡ түгел. Фермалар күп осраҡта кәртәләнмәй, биләмәһе яҡтыртылмай.\nЙәйге осорҙа, мал ҡарауһыҙ көтөүлектәргә сыҡҡас, уғрылыҡ осраҡтары тағы ла арта. Малды ойошҡан рәүештә көтмәү, ауыл хакимиәте башлыҡтарының был мәсьәләгә битараф ҡарауҙары, халыҡтың үҙ малына ҡарата яуапһыҙлығы - барыһы ла эште тотҡарлай. Шуға ла малды иҫәпкә алыуҙы, тамға һалыуҙы тейешле кимәлдә ойоштороуығыҙҙы һорайбыҙ. Әгәр ҙә ниндәй ҙә булһа мал урлау осрағы хаҡында хәбәрҙар булһағыҙ, 6-28-42 (уголовный розыск), 02 (дежур часы) телефондары буйынса шылтыратыуығыҙ һорала.\nҒариза яҙыу шарт29.07.2014\nБелеүебеҙсә, 2014 йылдан мотлаҡ пенсия страховкалауы буйынса страховкалаусы һайлауҙың тәртибе үҙгәрҙе.\nСтраховкалаусы булып РФ-тың Пенсия фонды йәки һеҙҙең ҡарамаҡҡа дәүләттеке булмаған пенсия фонды сығыш яһай ала. Әгәр ҙә һеҙ пенсия тупланмалары менән эш итеүҙә шәхси компанияны һайлайһығыҙ икән, страховкалаусығыҙ булып барыбер РФ-тың Пенсия фонды ҡаласаҡ. Элек дәүләттеке булмаған пенсия фондын һайлауығыҙҙы белдереп, теләгән пунктта ғариза яҙып була ине. Мәғлүмәттәр пенсия фондына тапшырылып, тупланмалар дәүләттеке булмаған пенсия фондына күсерелде. Хәҙер иһә теге йәки был фондҡа күсеү йәки пенсия тупланмалары менән артабан эш итмәү тураһындағы ғаризаны Рәсәй Пенсия фондының теләгән бер клиент хеҙмәтендә яҙырға мµмкин. Был эште элеккесә почта йәки курьер аша ла атҡарып була, тик был осраҡта ҡултамғаның ысынбарлыҡҡа тап килеүе нотариус тарафынан раҫланырға тейеш. Тулыраҡ мәғлүмәтте Рәсәй Пенсия фонды сайтында алырға була.\nҠала көнө сиктәрендә Учалыла балалар коляскалары парады үтте. Унда барлығы 60 ғаилә ҡатнашты.\nБында семәрле тирмәләр, мөһабәт караптар, тылсымлы әкиәт геройҙары ла бар ине. Әлбиттә, комбинаттың юбилейы ла ҡатнашыусыларҙың иғтибарынан ситтә ҡалмаған. Берәүҙәр ҡеүәтле БелАЗ машинаһын һынландырһа, икенселәр экскаватор йәки тау эшселәре ҡорамалдарына мөрәжәғәт иткән. Шуныһы үҙенсәлекле, конкурсанттар коляска биҙәү менән генә сикләнмәгән, ә тотош ғаиләләре менән бер тематиканы һайлап, сағыу костюмдар ҙа әҙерләп кейгән.\nКонкурс булғас, еңеүселәр ҙә билдәләнде. Гран-прины «Мухомор» коляскаһы менән Хәйбуллиндар ғаиләһе яуланы. I урынға - «БелАЗ машинаһы» менән Рәсүлевтар, II урынға «Тирмә» ҡорған Исхаковтар сыҡты. III урын «Экскаватор» коляскаһы өсөн Фазыловтарға бирелде. Барлыҡ ҡатнашыусылар ҙа иҫтәлекле бүләктәр алып һөйөндө.\nЯмғырлы һәм ҡарлы йәй29.07.2014\nБыйыл синоптиктар йәйҙе түҙеп торғоһоҙ эҫе, ҡайһы берәүҙәр хатта ҡоролоҡ буласаҡ, тип фаразланы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡояштың ҡыҙыу нурҙарында рәхәтләнеп оҙаҡ ҡойонорға тура килмәне.\nЫсынлап та, тәүҙә йәй республиканың ҡайһы бер төбәктәре өсөн ҡоро килде. Бигерәк тә май-июнь айҙарында эҫе булды, дым етешмәүе арҡаһында тау битләүҙәре һарғайҙы, үлән насар күтәрелде, баҫыуҙарға саранча һөжүм итә башланы. Ергә ямғыр тамсылары төшөүен түҙемһеҙләнеп көтөп алдыҡ. Ләкин төбәгебеҙгә эйәләшкән болот китерен онотто. Бер туҡтауһыҙ әйләнеп килеп яуҙы. Беҙҙә генә түгел, тотош республикала бына инде нисә аҙна һауа торошо ямғырлы һәм һалҡын тора. Ә 19 июль көнө бар ғаләмде аптыратып, Ҡотой ауылында һәм күрше Силәбе өлкәһенең Межозерный ҡасабаһында боҙ һәм ҡар яуған.\nМетеостанция хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, июлдә генә 101,80 мм яуым-төшөм булған. Норма буйынса - 89 мм. Ерҙә дым күп, ошо арҡала үҫемлектәр зыян күрә. Ауыл хеҙмәтсәндәренең дә хәле шәптән түгел. Әлбиттә, һыуыҡ көндәрҙең ыңғай яғы бар - саранча бөтөп ҡалды, исмаһам. Әммә мал аҙығы әҙерләү кампанияһы тотҡарлана, әгәр ҙә август айы ла ямғырлы була ҡалһа, былтырғы һымаҡ баҫыуҙарға инеү ҡатмарлашасаҡ.\nҺәр ижади быуын йәмғиәтебеҙҙең рухи үҫешен, тарихын сағылдырыусы булып сығыш яһарға бурыслы. Үтелгән тормош упҡынында батып ҡалыу яҙыҡ булыр ине. Һәр яҙыусы әҙәбиәтебеҙгә яңы рух өрөргә һәм йәшәгән дәүеребеҙгә ауаздаш булыуҙы төп бурысы итеп ҡуйырға тейеш.\nМин һеҙҙең менән таныштырған йәштәр ҙә, әҙәбиәткә ниндәйҙер кимәлдә яңылыҡ килтерер, киләсәкте дауам итер, үҙ заманының йәшәү рәүешен, хәл иткес мәсьәләләрен күтәреп сығыр, үҙ халҡының күҙе лә, ҡолағы ла булыр, тигән өмөттәмен.\nЙәштәр тауышына иғтибар бүлеп, уларға артабан ярҙам итеү - беҙҙең төп маҡсат. Илһам шишмәләре ҡоромаһын, әҙәбиәттә яңынан-яңы үрҙәр яуланһын. Яңы донъя ҡорған йәки донъяны яңынан асҡан кеүек ижад итһендәр ине. Учалы яҙыусылар ойошмаһына килгән ҡулъяҙмаларҙан һайлап алып, шуларҙың бер нисәһен гәзит уҡыусылар хөкөмөнә тәҡдим итәбеҙ.


Ғафури районында социаль магазин асылды\nҒафури районының Красноусол ҡасабаһында мохтаждарҙы бушлай кейем-һалым һәм башҡа кәрәк-яраҡтар менән тьәмин итеү маҡсатында социаль магазин асылды. Кибет 50-гә яҡын ғаиләгә ярҙам күрһәткән. Роза ... был кибеткә даими ярҙам күрһәтеүселәрҙең береһе. Үҙенсәлекле сауҙа нөктәһе эшләй башлағандан алып,...\nБашҡортостанда тәжрибә рәүешендә “Һаҡсыл хөкүмәт” проекты ғәмәлгә ашырыласаҡ\nОшо туралағы күрһәтмәлә әйтелеүенсә, барлыҡ министрлыҡ һәм ведомстволарҙа тиерлек һаҡсыллыҡ принциптары индерелә. Башҡортостандың ошо проектта ҡатнашыу мөмкинлектәре Республика башлығының “Росатом” корпорацияһы проекты етәксеһе Владимир Арженцов менән осрашыуында тикшерелгәйне. “Һаҡсыл хөкүмәт”...\nТөбәктәр үҫеше иғтибар үҙәгендә\nРеспублика етәксеһе бөгөн эш сәфәре менән Ҡырмыҫҡалыла. Рөстәм Хәмитов райондың сәнәғәт, ауыл хужалығы предприятиелары, мәғариф, мәҙәниәт учреждениелары эше менән танышты.\n“Салауат Юлаев” хоккей клубының ветерандары Тәтешле районында иптәштәрсә осрашыу үткәрҙе\nЮлаевсылар урындағы балалар һәм үҫмерҙәр хоккей лигаһы һәм райондың йыйылма командаһы менән уйнаны. Йәш спортсылар үҙҙәренең кумирҙары, легендар хоккейсылар Александр Семак, Руслан Нуртдинов, Дмитрий Холепа, Олег Брандин һәм башҡа билдәле спорстылар менән осрашты. Көслө алҡыштар, алсаҡ йөҙ, ихлас...\nНазар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл\nСтәрлетамаҡта Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы «Күптәрҙе бит йырҙар осраштыра» исемле сәхнәләштерелгән тамаша үтте. Билдәле шағир, ҡыйыу драматург ғүмерен һәм ижадын асыр өсөн режиссёр, Зиннур Сөләймәнов “Ашҡаҙар” башҡорт эстрада-фольклор төркөмө һәм башҡорт драма театры...\nКүгәрсен районында йәшәүсе Фәтҡуллиндар балыҡсылыҡ менән шөғөлләнеп ярайһы ғына мул табыш ала башлаған. Ҙур көс һәм аҡса талап иткән эшкә йүнселдәр былтыр ғына тотонған.Фәтҡуллиндар ғаиләһе 10 йылдан ашыу малсылыҡ, йылҡысылыҡ, солоҡсолоҡ менән шөғөлләнгәндән һуң үҙҙәрен яңы өлкәлә, балыҡ...\nСүриәлә Рәсәй хәрби-һауа көстәренең СУ-25 самолеты бәреп төшөрөлгән биләмәне Рәсәй хәрбиҙәре утҡа тотҡан. Идлиб виләйәтендә “Джабхат ан-Нусра” төркөмөнән 30 террорсы юҡ ителгән. Киевта Грузияның экс-президенты, Одесса өлкәһенең элекке губернаторы Михаил Саакашвили яҡлылар митинҡа сыҡҡан. Улар...\nЯнғындарҙы иҫкәртеү менән шөғөлләнгән иң әүҙем уҡыусыларға-ташламалар\nЯнғындарҙы иҫкәртеү менән шөғөлләнгән иң әүҙем уҡыусыларға Өфө дәүләт нефть-техник университетына уҡырға ингәндә маҡсатлы юллама биреләсәк. Ошо турала Башҡортостандың ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты һәм уҡыу йорто килешкән. Уға ярашлы, Ирекмән йылында ирекмәндәрҙең дә ошондай...


“Рәсәй – Башҡортостан” телеканалы яңы форматҡа күсә » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Рәсәй – Башҡортостан” телеканалы яңы форматҡа күсә\n“Рәсәй – Башҡортостан” телеканалы яңы форматҡа күсә\n“Рәсәй – Башҡортостан” телеканалында милли тапшырыуҙарға аҙнаһына өс сәғәт бүленә, ошо ваҡытты нисек тә һөҙөмтәлерәк файҙаланыу, милли колоритты күберәк сағылдырыу, ҡыҙыҡлы тапшырыуҙар ойоштороу ниәте менән яна бында эшләүсе ижади коллектив. Бының өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар: матур итеп йыһазландырылған студия, юғары сифатлы яңы техник ҡорамалдар. Ғөмүмән, “Рәсәй” телеканалының Башҡортостандағы филиалы иң яҡшы йыһазландырылған филиалдарҙың береһе иҫәпләнә.\n– Элекке яҡшы традицияларҙы тергеҙеп, бөтә нәмә лә матур булырға тейеш, тигән күҙлектән сығып эшләйбеҙ. Күптәр, көрсөк заманы тип, сығымдарҙы ҡыҫҡартырға тырышһа, беҙҙең бөтә маҡсатыбыҙ – телевизор ҡараусының ихтыяжын ҡәнәғәтләндерерлек лайыҡлы тапшырыу эшләү, – ти милли тапшырыуҙар бүлеге етәксеһе Уйылдан Ғәлин.\n“Уңыш сере”, “Сәләмәтлек”, “Тәнәйҙәр”, “Ауаз”, “Ихлас күңелдән” рубрикалары һәм тапшырыуҙары телевизор ҡараусылар араһында үҙ тамашасыһын табыуына шик юҡ. Бүлектә 15-ләп кеше эшләй. Сәлимә Исламова, Ғәлимйән Ибәтуллин, Ләйсән Тимербулатова, Ғәзиз Лоҡманов, Рәлиә Сәхибгәрәеваларҙың исеме тапшырыуҙар аша күптәргә таныш.\n“Ауаз” – иртәнге интерактив, тура эфирҙа эшләүсе тапшырыу. Унда бөгөнгө көнүҙәк һәм ҡыҙыҡлы мәсьәләләр тураһында һөйләшеү алып барыла. Проблемаларҙы уртаға һалып һөйләшеү һәм килгән ҡунаҡҡа теләгән һорау менән мөрәжәғәт итеү мөмкинлеге биреүе менән әһәмиәтле.\n“Рәсәй – Башҡортостан” телеканалының милли бүлеге телевизор ҡараусыларға яңынан-яңы проекттар ҙа тәҡдим итеп тора. Шуларҙың береһе “Әйтер һүҙем бар” тип атала. Әҙәбиәт йылына арналған проектта билдәле шәхестәр үҙҙәренең уй-фекерҙәрен, борсолоуҙарын күңеленә оҡшаған шиғыр аша халыҡҡа еткерә. Проекттың авторы Наилә Сәфәрғәлиева һөйләүенсә, тәү ҡарашҡа ябай ғына күренгән проект халыҡта әле үк ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Шәхестәр үҙҙәре үк унда ҡатнашырға теләк белдереп, редакцияға мөрәжәғәт итә икән. Ысынлап та, бында бик үҙенсәлекле һәм матур сығыштарҙы күҙәтергә мөмкин. Яңы проект халҡыбыҙҙың шиғри йәнле булыуын, күңелендә әҙәбиәткә оло һөйөү һаҡлауын тағы бер ҡат иҫбатлай. Тапшырыуҙың форматы ла үҙенсәлекле: һүҙгә күберәк иғтибар йүнәлтеү өсөн ул аҡлы-ҡаралы төҫтә эфирға сыға.\n2000 йылдарҙа күптәр яратып өлгөргән “Гәлсәр һандуғас” фестивале лә яңы һулыш кисерә. Яңы проект “Гәлсәр һандуғас” ҡанаты аҫтында” тип атала һәм уның маҡсаты – мөмкинлектәре сикләнгән балалар араһында яңы таланттарҙы асыҡлау һәм халыҡҡа танытыу. Әле Йылайыр, Хәйбулла райондарында уның тәүге сығарылыштары төшөрөлгән дә инде.\nМилли тапшырыуҙар бүлегенең тағы бер һөйөнөслө яңылығы – улар яңы цифрлы форматҡа күсергә әҙерләнә. Тимәк, телевидение тапшырыуҙарын тағы ла сағыуыраҡ һәм яҡшыраҡ сифатта ҡарау мөмкинлеге барлыҡҡа килә, тигән һүҙ.\n– Беҙҙе илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә ҡарайҙар. Татарстандан, Силәбе, Ҡурған өлкәләренән шылтыратыуҙар күп. Себерҙә лә ҡарарға мөмкин. Телевизор ҡараусыларға бер үтенесебеҙ бар: ниндәйерәк тапшырыуҙар күрергә теләүҙәрен, нимәгә күберәк иғтибар йүнәлтергә кәрәклеген, тапшырыуҙарҙың сифатын күтәреү хаҡында тәҡдимдәрен дә еткерһәләр, бик шат булыр инек, – ти бүлек етәксеһе Уйылдан Ғәлин.\nСығыу ваҡыты 16-04-2015, 09:28 | Ҡаранылар: 725\nЙәш "Юлдаш"тарыбыҙ күңеленә һалынған "Күпер"\nЮлдаш телеканалы яңы миҙгелде башлай\nБәхетнәмә бәхет өләшә\n«Евразия тауышы» яңғыраны\nБалалар китап уҡыһын


11 Ноябрь 2019, 12:22\nУның атаһының исемен Өфө халыҡ-ара аэропорты йөрөтә, Мостай Кәрим исемендәге лайнер, мәктәп, театр бар, «Рәсәй почтаһы»нда шағирҙың һүрәте баҫылған конверттар тарала башланы, әҙиптең йөҙө төшөрөлгән тәңкәләр әйләнешкә инде. Шағирҙың тыуыуына 100 йыл тулған көндәр алдынан «Беҙҙең өйҙөң йәме» повесы буйынса төшөрөлгән киноны ҡарап, күҙ йәштәренә төйөлдөк. Республиканың Мәҙәниәт министрлығы һәм Мостай Кәрим фонды ярҙамында «Мотор-фильм» студияһы (режиссеры – Александр Галибин) ысын-ысынында йәмәғәтселектең иғтибарын яуланы. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бөтә республика халҡын киноны ҡарарға саҡырҙы. Мостай Кәрим исеме үҙе баҡый донъяға күсмәҫ борон уҡ бөтә Ер шарына билдәле ине, Башҡортостан тиһәк, Мостай Кәрим телгә килде, һәм киреһенсә. «Донъям тотҡалары һирәк минең, Һирәк булды минең таянысым. Тыуғаныңдан бирле, аҡ фәрештәм, Һин өмөтөм булдың, ҡыуанысым», – тип яҙғайны ҡыҙына арнауында Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим. Ысынында, Әлфиә Мостай ҡыҙы – шағир өсөн генә түгел, милләтебеҙ, республикабыҙ өсөн баһалап бөткөһөҙ эштәр башҡарған данлы ҡыҙҙарыбыҙҙың береһе. Әлеге ваҡытта ул Мостай Кәрим фондын етәкләй һәм әҙәбиәт, рухиәт үҫешенә тос өлөш индерә. Атаһының әҙәби мираҫын, исемен мәңгеләштереү өлкәһендә арымай-талмай хеҙмәт итә.\nШағир ҡыҙы булыу еңелме?\nБыл һорауҙы уға журналистар йыш бирә. Миңә ҡалһа, шағир ҡыҙы булыу бәхеттер. Мостафа Сафа улы шул хәтлем йылы, кешелекле, хатта кеселекле кеше булды, ул тормошҡа яратып баҡты, фәлсәфәүи ҡараны. Беҙ, әҙип әҫәрҙәрен уҡып үҫкән йәштәр, уның бөйөклөгө алдында баҙап ҡала инек. Әммә ул тап ижад юлына аяҡ баҫыусыларға иғтибарлы булды. Һәр ҡайһыбыҙҙы йөҙгә таный, ниндәй аҙымдар менән килеүебеҙҙе самалай ине. Миңә русса сыҡҡан «Мгновения жизни» китабына ошондай автограф яҙған: «Славная наша Гульназ – замечательный поэт – прими эту книгу в память совместной работы на поэтической сцене Башкортостана. Мустай Карим. 10.XI.2004».\n«Ижад кешеләренең холҡо ауыр, тормоштан улар алыҫ торалар, яҡындарына талаптары юғары, үҙҙәре мыжыҡ була», – тигән ҡараш йәшәй. Был һүҙҙәр менән килешмәйем. Сөнки атайым ундай түгел ине. Яҙырға ултырһа, уға ҡамасауларға ярамағанын бәләкәйҙән белеп үҫтем. Ул Башҡортостан Яҙыусылар ойошмаһын етәкләне, Юғары Совет депутаты булды, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашты. Яҙышыр өсөн йыш ҡына ижад йорттарына юлланыр ине: йә Мәскәү янына, йә Рига эргәһендәге диңгеҙ буйына. Әҫәрҙәрен ул оҙаҡ уйлап йөрөй ине, әммә яҙғанда етеҙ һәм төҙәтеүһеҙ яҙа торғайны, – тип хәтерләй Әлфиә Мостай ҡыҙы. – Ул баҡыйлыҡҡа күскәс, шағир ҡыҙы булыу ниндәй яуаплы икәнен тойҙом. Сөнки кешеләр уға бирергә теләгән һорауҙарҙы миңә юлларға тотондо».\nУл атаһының ижади мираҫын һөнәри кимәлдә өйрәнгән, әҫәрҙәрен руссаға тәржемә итеп, донъя кимәленә сығарған бер туған ағаһы Илгиздең яҡты донъянан бик иртә китеп барыуына ҡайғыра. «Ағайымдың һуңғы ижад емеше – «Һеңлекәш» фильмы. Илгиз проекттың әҙәби-нәфис етәксеһе булды, бик күп көс һалды. Атайыбыҙҙың тулы әҫәрҙәре йыйылмаһы томлыҡтарын төҙөүҙе лә ул атҡарҙы», – ти, ҡәҙерлеһен хәтерләп.\nӘлеге көндә Мостай Кәримдең ижади мираҫын һаҡлау менән бергә, уны таратыу, танытыуҙы маҡсат итеп алған шағир ҡыҙы.\n– Ул әҫәрҙәрендә бер ҡасан да алдаманы, шуға ла китаптарында уның шәхесен, холҡон, ниндәй кеше икәнен тойоп була.\nАҡыллы, изгелекле, ғәҙел ине һәм ваҡсыл булманы, эстән ирекле ине. Үҙ баһаһын белде. «Өйөмдө һәр кемгә аса алам, әммә күңелемде иң яҡындарыма ғына», – ти ине ул. Дуҫлашҡанда дәрәжәләргә ҡараманы, етәкселәр менән әшнә булманы. Шуға ла дуҫтары – төрлө өлкәнән. Ҡатын-ҡыҙҙар менән аралашырға яратты, уларҙы хөрмәт итте. Гүзәл затты ишекте асып үткәреү, уға яҡты, асыҡ мөғәмәләлә булыу – ул күрһәткән иң матур өлгөләр. Был уның асылында ине.\nБыуаттар киҫелешендә, идеалдар ҡыйралғанда үҙенә тоғро ҡалды, тормошто яратты, зарланманы, килеп тыуған хәлде анализлай һәм дөрөҫ баһа бирә белде. Атайым рухи яҡтан көслө ине һәм ғүмеренең һуңғы көндәренәсә беҙҙең таянысыбыҙ булды. Бошоноп, бирешеп киткән ваҡыттарҙа тынысландырҙы, килеп тыуған хәлдән сығыу юлдары һәр ваҡыт барлығын иҫкәртте. Һәр кемдә ул, йәшенә һәм социаль хәленә ҡарамай, Кешене күрә белде һәм хөрмәт итте. Шуға ла тормошта уның өсөн иң мөһиме – аралашыу һәм дуҫлыҡ ине.\nОлоғайғас ҡына, был бер ҡасан да ҡабатланмаясаҡ, тигән тойоу килде. Һәм шул миҙгелдәрҙе хәтеремә һеңдереп ҡалырға тырыштым. Өсәүләшеп сөкөрҙәшеп сәй артында ултырабыҙ, барыбыҙ ҙа иҫән-һау. Әсәйем ауырый башлағанға күрә шундай уйҙар килгәндер башыма. Атайымды һаҡларға тырыштыҡ, әсәйем уға ҙур хөрмәт, яратыу менән ҡараны. Үҙе ауырып киткәс, ғаиләлә дуҫтар, ҡунаҡтар менән аралашыуҙы сикләмәнек. Бер ваҡиға иҫтә ҡалған: Энгельс урамына күскән генә ваҡыт. 1999 йыл. Йыш ҡына утты һүндерәләр ине. Тәҙрәгә пәрҙә элә инек, ғәҙәттәгесә ут һүнде. Йырлай башланыҡ. Беҙгә әсәй ҙә ҡушылды... Ғаилә менән урманға сыҡҡанды, күл буйында усаҡ яғып ял иткән ваҡыттарҙы һағынып иҫкә алам, – ти Әлфиә Мостай ҡыҙы хәтирәләргә бирелеп. – Бала сағым бәхетле үтте, барыһын да кинәнес менән хәтерләйем. Артыҡ иркәләтмәнеләр, әсәйемдең тәрбиәһе өсөн рәхмәт. Үҙе сибек кенә булһа ла: «Ныҡ булайыҡ!» – тип ҡабатларға яратты һәм мин был һүҙҙәрҙе күңелемә һеңдереп ҡалдым. Атайым: «Ҡартлыҡ хуш күңеллегенә бирелеүҙән ҡурҡам», – тип шаяртыр ине. Улар бер ҡасан да төшөнкөлөккә бирелмәне. Мөһимде мөһим булмаған нәмәләрҙән айыра белгән бик ныҡ быуын ине улар. Юғиһә бит ҡайһы берәүҙәр ваҡ ҡына мәсьәләне лә ҡыйралыш итеп күрә. Атайым менән әсәйемдең баҡыйлыҡҡа күсеүен ҡабул итәм, әммә улар беҙҙең менән булыуҙан туҡтамай. Атайым бер ваҡытта ла төшөмә инмәй, беҙҙән ризалыр, тип уйлайым, – ти шағир ҡыҙы.\nОктябрь айы ғына түгел, тотош йыл Мостай исеме менән үтә. Бөйөк шағирҙың 100 йыллығын һәр кем үҙенсә кисерә, ҡаршылай. Сөнки ул һәр кемдең йөрәгендә йәшәй. Ә тотош республикала бер-бер артлы яңы фильмдарҙың донъя күреүе, милләттәр араһында күпер һалыусы «Алтын ҡурай» кеүек ижади бәйгеләргә йомғаҡ яһалыуы, фотокүргәҙмәләр ойошторолоуы, ошо көндә Мостай рухын тойорға Ер шарының бөтә мөйөштәренән күңелдәштәр тап Өфөгә йыйылыуы, шағирҙың тыуған ауылы Келәшкә зыярат ҡылыуы, Ҡыҙҙар тауында усаҡ яғырға менеүе ижадсының Мәңгелектә тотҡан урыны, халҡы йәшәгәндә, ныҡлы һәм ышаныслы булыуы тураһында һөйләй.\nМәҡәләнең тулы вариантын журналдың 10-сы (2019) һанында уҡығыҙ.


6 Апрель 2020, 22:00\nХәйерле кис, төркөмдәштәр!Кисәге һорауға килгәндә яуаптар төрлө: ташбаҡалар һыу эҙләгән, йә музыка өсөн ҡулланылған, реформалар ваҡыты һүрәтләнгән тигән фекерҙәр ҙә булды. Дөрөҫ яуап былай: Өйрәтелгән ташбаҡалар тик тормай, ҡыбырлап йөрөгән. Уларҙың өҫтөнә ултыртылған шәмдәр Солтан һарайында үткән кисәләрҙә үҙенсәлекле иллюминация ролен үтәгән.Шулай итеп, дөрөҫ яуап ҡайтарған\nКисәге һорауға килгәндә яуаптар төрлө: ташбаҡалар һыу эҙләгән, йә музыка өсөн ҡулланылған, реформалар ваҡыты һүрәтләнгән тигән фекерҙәр ҙә булды. Дөрөҫ яуап былай: Өйрәтелгән ташбаҡалар тик тормай, ҡыбырлап йөрөгән. Уларҙың өҫтөнә ултыртылған шәмдәр Солтан һарайында үткән кисәләрҙә үҙенсәлекле иллюминация ролен үтәгән.\nШулай итеп, дөрөҫ яуап ҡайтарған Гөлзирә Әмерханова, Әминә Исхаҡова, Рәйфә Голошубина, Фәймә Исхаҡова, Гөлназ Ҡылысбаева, Гүзәл Атнағолова, Зөлфиә Аҡсурина, Фәйрүзә Ғөбәйҙуллина, Әнисә Сәйфуллина, Фәниә Яҡшыбаева, Эльмира Дәүләтшина, Гөлфиә Киленбаева иҫәбенә мәрәйҙәр яҙып ҡуйылды.\nӘ бөгөнгө һорауға килгәндә, ул былайыраҡ: инглиздәр күпме генә өйрәнеп, күпме генә ҡабатлаһа ла, был урыҫ фразаһын дөрөҫ итеп әйтә алмай икән. Ул һүҙҙәр уларҙа барыбер “һары-зәңгәр автобус”ҡа әйләнә лә ҡуя. Был ниндәй фраза икән?\nЯуапҡа русса ла, башҡортса тәржемәһен яҙырға ла мөмкин. Уңыштар һәм уйында иртәгә кис осрашҡанға тиклем!


Башҡортостанда көслө ел һөҙөмтәһендә 50-нән ашыу йорт һәм йорт-ҡаралтыһы зыян күргән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:51, 16 июля 2019 Йәмғиәт\nФото: Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2019 йыл, 16 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nТөбәк Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Кризис хәлдәрҙә идара итеү үҙәгенә 15 июлдә кисен көслө ел сәбәпле Яңауыл районының Мәсәғүт ауыл советы ҡарамағындағы Тау һәм Түбәнге Сат тораҡ пункттарында шәхси хужалыҡтарҙың ҡыйығы емерелеүе тураһында хәбәр килә.\nВаҡиға урынына «Башҡортостан буйынса Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең 26-сы отряды» көстәре һәм саралары йүнәлтелә. Тауҙа һигеҙ йорттоң һәм 16 йорт-ҡаралтының ҡыйығы зыян күргән. Түбәнге Сатта 15 йорттоң һәм 20 йорт-ҡаралтыһының өлөшләтә ҡыйығы емерелгән. Күбеһенсә шифер биттәре ватылған.\n«Һәләк булғандар һәм зыян күреүселәр юҡ. Яңауыл районы ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү буйынса комисияһының күсмә ултырышы үтте», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы матбуғат хеҙмәтендә.\nХәл республика Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Мәсәғүт ауыл советы хакимиәте контролендә ҡала.\nТеги: Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, дауыл


Етештереүселәр үҙ продукцияһын «Башҡортостандың иң яҡшы тауары» тип атау хоҡуғы өсөн көрәшәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЕтештереүселәр үҙ продукцияһын «Башҡортостандың иң яҡшы тауары» тип атау хоҡуғы өсөн көрәшәсәк\n17:04, 24 февраля 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 24 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\nБашҡортостан Республикаһының Стандартлаштырыу һәм метрология үҙәге «Башҡортостандың иң яҡшы тауары» конкурсына ғаризалар ҡабул итеү башланыуы хаҡында иғлан итте. Был — «Рәсәйҙең 100 иң яҡшы тауары» Бөтә Рәсәй конкурсының төбәк этабы. «Башинформ» агентлығына Башҡортостан Республикаһының Стандартлаштырыу һәм метрология үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, еңеүселәрҙе түбәндәге номинациялар буйынса билдәләйәсәктәр: етештереү-техник тәғәйенләнештәге продукция, халыҡ өсөн сәнәғәт тауарҙары, аҙыҡ-түлек тауарҙары, халыҡ өсөн һәм етештереү-техник тәғәйенләнештәге хеҙмәттәр. Конкурс сиктәрендә иң яҡшы менеджмент системаһы һәм сифат буйынса иң яҡшы менеджер аталасаҡ.\nҠатнашыу өсөн кәрәкле документтар Башҡортостан Республикаһының Стандартлаштырыу һәм метрология үҙәгенең сайтында бирелгән.\nРеспублика конкурс комиссияһы тарафынан ҡарау өсөн ғаризалар 1 апрелгә тиклем конкурстың ойоштороу комитетына ҡабул ителә. Адресы: Өфө ҡалаһы, Ибраһимов бульвары, 82. Белешмә өсөн телефон: (347) 272-87-77.\nТеги: башҡортостандың иң яҡшы тауарҙары,конкурс


Битлек режимын боҙған өсөн штарф билдәләнде\nМәғлүм булыуынса, республикала үҙизоляция режимы менән бәйле ҡайһы бер сикләүҙәр бөтөрөлдө. Атап әйткәндә, халыҡҡа ирекле йөрөргә рөхсәт ителде, парктарға һәм скверҙарға, балалар майҙансыҡтарына инергә ярай.\nӘммә 12 майҙан битлек режимы көсәйтелде. Ул йәмәғәт урындарында битлек һәм бирсәткә кейеп йөрөүҙе күҙ уңында тота. Шуға бәйле йәмәғәт транспортында, магазиндарҙа, банктарҙа, күп функциялы үҙәктәрҙә, башҡа йәмәғәт урындарында һәм урамда битлек режимын мотлаҡ үтәүгә контроль көсәйтелә. Талаптарҙы боҙған өсөн штраф билдәләнде: граждандарға - 1-3 мең һум, юридик берәмектәргә - 50-100 мең һум. Район-ҡалала эске эштәр бүлеге, хоҡуҡ һаҡлау һәм тикшереү органдары вәкилдәре ҡатнашлығында рейдтар үткәреләсәк.\nБитлекһеҙ йөрөү коронавирус инфекцияһының кинәт таралып китеүенә булышлыҡ итеүе ихтимал. Бындай күренеште башҡа илдәр миҫалында ла күрҙек. Ҡайһы бер төбәктәрҙә тап ошо сәбәпле халыҡтың яртыһынан күбеһе зыян күрҙе, үлем осрағы артты.\nӘйткәндәй, бөгөн дарыуханаларҙа битлеккә, дезинфекция сараларына ҡытлыҡ юҡ. Был хаҡта “Башфармация” дәүләт унитар предприятиеһы филиалы 19-сы дарыухана мөдире Сергей Молчанов хәбәр итте. Ойошмаларҙа кәмендә бер айға етерлек күп һәм бер тапғыр ҡулланылған битлектәр бар.\nУрамға сығыу тыйылған ваҡыт хаҡында иҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ: 65 йәшлектәр һәм унан өлкәндәргә, шулай уҡ хроник сирҙәр менән яфаланғандарға - киске сәғәт 8-ҙән таңғы 6-ға тиклем.\nУҡыусыларға киске 8-ҙән көндөҙгө 2-гә ҡәҙәр урамда йөрөргә ярамай.


Таулы илдә, яулы илдә... | yuldashfm.ru\nТаулы илдә, яулы илдә...\n- 15.02.18 -\n– 15 февраль бөгөн һәм ул илдең яңы тарихында, ижтимағи-сәйәси йәһәттән, тәү нәүбәттә Афғанстан яуына бәйле. 1989 йылдың тап ошо көнөндә совет ғәскәрҙәренең һуңғы колоннаһы был илдән сыҡҡаны айҡанлы интернационалист яугирҙар көнө тип билдәләнеп килде, ә 2011 йылдан – Ватандан ситтә хеҙмәт бурысын үтәгән рәсәйлеләрҙе хәтерләү көнө.\nОшо турала әңгәмәне башларҙан алда, мәсьәлә яҡшыраҡ аңлашылһын, бигерәк тә йәш быуындың күҙ алдында асығыраҡ баҫһын өсөн, инеш һүҙ әйтәйек.\nҺуғыш ун йыл – 1979-ҙан 1989-ға тиклем арауыҡ эсендә барҙы, тип ҡаралып йөрөлә, ләкин башы, башҡа күп хәрби низағтарҙыҡы кеүек үк, хәйер, хәрби генә лә түгел, әлбиттә – алғараҡҡа һуҙыла – 1973 йыл, монархияның ҡолатылыуы, атала. Яңы тәртип көсөндә биш йыл ғына булып өлгөрә – 1978-ҙә яңы түңкәрелеш бойомға аша – Афғанстан Демократик Республикаһы ойошторолоуы тураһында иғлан ителә.\nНиңә һуң Советтар Союзына шулай яҡын ҡағыла был? Эш, ҙурҙан алғанда, күрше тип әйтерлектәме? Уныһы ла бар. Сәбәптәрҙең береһе рәүешендә хакимлыҡҡа килгән Халыҡ-Демократик фирҡәһе менән дәүләттең марксистик ҡоролошло булыуы ла белдерелә – социализм төҙөүгә тотонола бит. Яңы хөкүмәт Ҡабулда йүнләп урынлашып та бөтмәй, һәммә төбәктәрҙә лә тиерлек ҡораллы ихтилалдар тоҡана. Етмеш туғыҙҙың мартында хәрби ярҙам һорап тәүге тапҡыр мөрәжәғәт ителә лә СССР-ға шуға күрә. Тәүге тибеҙ, сөнки аҙаҡ байтаҡ ҡабатлана. Ҡабатламай ҙа булмай – марксистарға ярҙам һорар бүтән урын юҡ. Мәсьәлә ҡарала, әммә хәрби мәғәнәлә ҡыҫылыуға ризалыҡ бирелмәй. Ләкин, ваҡыт үтеү менән, сик буйында хәл ҡатмарлаша бара, мөрәжәғәткә мөнәсәбәтте лә икенселәтә был.\nӘ тауҙар илендә шул йылдың сентябренә тағы үҙгәрештәр бойомға аша – хакимлыҡ итеүсе фирҡә етәкселеге алмашына, идаралыҡ Хафизулла Әмин ҡулына күсә һәм декабрҙә уны төшөрөү буйынса махсус операция раҫлана.\nБының нисек башҡарылғаны билдәле, шуға күрә артабан һуғыштың хроникаһын ғына атап үтәйек. Улар – дүртәү. Тәүгеһе – 1979-80 йылдар ҡышы – совет ғәскәрҙәренең индерелеүе, гарнизондарҙы, мөһим объекттарҙы биләү. Икенсеһе – 1980-85 йылдар. Иң әүҙем осор. Хәрби хәрәкәттәр бөтә ил буйынса бара. Өсөнсөһө – 1985-87 йылдар. Башлыса авиация һәм артиллерия һөжүмдәре. Дүртенсе осор – 1987-89 йылдар. Ғәскәрҙәрҙе сығарыуға әҙерләү. Илдә граждандар һуғышы барыбер тамамланмай. Сығарыу СССР-ҙағы иҡтисади көрсөккә һәм сәйәси курстың алмашыныуына бәйләнә – 1985-тең апрелендә етәкселектең, рәсми телдә әйтһәк, халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙә көс ҡулланыуҙан баш тартыуҙы иғлан ҡылғанын иҫләйбеҙ. 1986 йылдың сентябрендә үк тәүге алты полк ҡайтарыла.\n1989 йылдың декабрендәге ҙур сәйәси сара – Халыҡ депутаттарының Икенсе съезы Афғанстанға ғәскәр индерелгәнен ҡаты ғәйепләй. Шуның менән бергә бының мотлаҡ кәрәк булғанын да раҫлау ҙа, иҫбатлау ҙа күп, шулай тигәндә бөгөн телгә алынған да инде хәүефкә нигеҙләнелә – ҡырҙан ҡоралландырылған көстәрҙең беҙҙең Урта Азияға инеүе һис дөрөҫ булмаҫ ине, әлбиттә. Ә инде наркотик матдәләр үткәреүгә кәртә ҡуйыу ихтыяжы тураһында әйтеп тораһы ла түгел.\nАфған һуғышының эҙемтәләре ниндәй? Ундағы, бөгөн аталған да инде, хакимлыҡ фирҡәһенең ғүмере тап ана шул ун йылға оҙайтылып ҡына торола, совет һалдаттары ҡайтыу менән ҡаршы көстәр идараны тиҙ тергеҙә. Афғанстан Демократик Республикаһы 1992 йылдан – юҡ. Илдең киләсәге бөгөн шыйыҡ төҫмөрләнә, ҡыйралыштың аҙағы әлегә бик күренмәй.\nЛәкин былар береһе лә күрелгән ыҙаны, ҡайғыны кәметмәй ҙә, батырлыҡты тоноҡламай ҙа, әлбиттә – ғәскәр ҡушылғанды үтәй, уны намыҫ менән башҡара. Рәсәй президенты Владимир Путин әйткәнсә, «Афған һуғышы кешенең нимәгә һәләтле икәнен, нимәгә түҙә алырын сағыу һынаны».\nӘ беҙҙә ҡунаҡта – Афғанстан һуғышы ветерандары Илдар Яҡупов, Рәйес Аҡбаев, Рифҡәт Ғирфанов.


16 Декабрь 2009, 16:09\n16 декабрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Куйбышев тимер юлы начальнигы Сергей Кобзев менән эш осрашыуы үткәрҙе.\nОсрашыу барышында республикала ҡала эргәһе пассажир ташыуҙарҙы ойоштороу һәм пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу мәсьәләләре ҡаралды. Ҡала эргәһе пассажир ташыуҙарҙың һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн 2010 йылда "Башҡортостан ҡала эргәһе пассажир компанияһы" ойоштороласаҡ. Бындай компаниялар РФ Хөкүмәте тарафынан раҫланған тимер юл транспорты структураһын реформалаштырыу программаһы сиктәрендә Рәсәйҙең бер нисә төбәгендә ойошторола. Республика Президентына Сергей Кобзев хәбәр итеүенсә, Башҡортостанда ҡала эргәһе компанияһы эшен башлау өсөн бөтә нәмә әҙер.\n— Беҙ Башҡортостан менән тимер юл араһында 2010 йылға ҡала эргәһе пассажирҙар ташыуға контрактҡа ҡул ҡуйырға әҙербеҙ, — тине Сергей Кобзев.\nШулай уҡ “Өфө” тимер юл вокзалын реконструкциялауҙы тамамлау мәсьәләләре тикшерелде. Мортаза Рәхимов фекеренсә, комплекс төҙөлөшө проблемаһын тиҙ арала хәл итергә кәрәк. Төҙөлөш оҙаҡҡа һуҙылды, һәм был етди борсолоу тыуҙыра, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Президенты.\n— Вокзал — ул Башҡортостандың визит карточкаһы, һәм төҙөлөштө тамамлауға бөтә көстө һалырға кәрәк. Үҙ ваҡытында республика, бюджеттан миллиард ярым һумдан ашыу аҡса бүлеп, Өфө вокзалын реконструкциялауҙы финанслау буйынса бөтә йөкләмәләрҙе үтәне. Хәҙер бөтәһе лә “Рәсәй тимер юлдары” компанияһына бәйләнгән, мөһим объект төҙөлөшөн тамамлау өсөн финанс яғынан ул да яуаплы, — тине Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов.\nОсрашыуҙа Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев, республика төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин, Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе начальнигы Владимир Бучельников ҡатнашты.\nТеги:президентта осрашыуҙартимер юл транспорты


Ҡоралды рөхсәт итеү - Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nХеҙмәте - тәҙрә - Дания\nПрогресс бар күрһәтә өсөн отслеживания һеҙҙең һәр этабында юлдары йөк UPS ҡарар, йәки ҡалаһында үткән бөтә донъя буйынсаҺәм технологик процестарға идара итеү өсөн йөк ташыуҙар хеҙмәттәре, предприятиеның шәхси кешегә тиклем, локаль, милли һәм глобаль. Кеше өсөн шәхси контроле һәм мониторингы, улар араһында сылбыр менән тәьмин глобаль һәм ҡатмарлы бара. Ибп идаралығы һәм хәүеф-хәтәрһеҙ онлайн иҫәбенә ҡарап, процестарҙы модернизациялау өсөн өҫтәмә мөмкинлектәр. Хеҙмәттәрен, технологияларын һәм ресурстары, аҙыҡ-түлек баҙарында тиҙ арала ярҙам итеү өсөн таможня аша һеҙ аласаһы һеҙ. Тәжрибә өсөн сылбырын оптималләштереү һәм инфраструктураны тәьмин итеүгә, ташыу һәм һаҡлау эшмәкәрлегенең глобаль булып ҡайтты. Үҙ технологиялар системаһына интеграцияланған йәки веб-сайтта яңыртылған процесында бөтә маҡсат бүленә һәм улар буйынса предприятие буласаҡ. Тотороҡло үҫеш менән үҙ маҡсатына иреште ИБП ярҙам хеҙмәте һәм ысулдары, уның һөҙөмтәлелеген һәм экологик яуаплылыҡ менән һүҙҙәр төҙөү. Эксперттар хеҙмәте менән индивидуаль эш ибп пландарын төҙөргә, ҡарарҙар һәм teknologiværktøjer, һеҙ ҡәнәғәтләндереү өсөн уникаль virksomhedsudfordringer. Һәм табылған йөк teknologiværktøjer нығытыу үҙ хеҙмәтенең онлайн-нуль йәки бизнес менән бренд булдырыу. Әҙерәк хәл итеүе арҡаһында тормош һәм углерод сығарып ташлауҙарын әҙәйтер өсөн көплөктәрҙең тирә-яҡ мөхиткә тәьҫир итеү менән клиенттарҙы күберәк. Ташыу хаҡы тикшереү, faktureringscyklusser арттырыу, таратыу һәм сығымдарҙы оптималләштереү, технологик ҡорамалдар, идара итеү сығымдары өсөн һезгә ярҙам итә. бүлгес үҙәген туплаған һәм үҙен урап биреү өсөн, йәшерәк ваҡыт, баҙарҙа алыу өсөн кәрәк. Экспорт һәм импорт менән ташыуҙы ябайлаштырыу мөмкин, йәғни ҡорал өсөн отслеживания һәм халыҡ-ара, таможня рәсмиләштереүҙе тиҙләтеү өсөн һәм шул уҡ ваҡытта тәьмин итә. үтәргә һәм хәүефһеҙлек тәьмин итеү Баланы менән ҡабатланмаһын өсөн көплөк, мониторинг һәм ҡыҫыла, йөк һаҡлау һеҙ, һеҙҙең һәм һеҙ керемдәр пациент. Беҙ бөтә көсөн сарыф итә, шуға күрә һеҙ эшләйһе ала аҡыллы Интеграль технологиялар ИБП - процестарын оптималләштерергә, бөтә хаталарҙың һәм мәғлүмәт менән алмашыу буйынса предприятиелар һаны ҡыҫҡартыла.\nХеҙмәттәр, ҡорамалдар һәм ярҙам итеү, предприятиелар һәм улар бәләкәй компаниялар өсөн махсус төҙөлә башланы.\nПрактична һәм сервис һәм ышаныслы ҡорал, ябай һәм пакет ебәреү мөмкинлеге аласаҡ. Электрон теркәү mailtilbud, аңларға һәм тармаҡты яңылыҡтар, улар һезгә ярҙам итәр йәшерергә һеҙҙең язылырга рассылка. Һеҙ үҙегеҙ теләгән ваҡытта үҙгәртергә мөмкин, уларҙың өҫтөнлөк бирә. Serviceopdateringer, һеҙҙең өсөн насар һауа шарттары тураһында белә һәм инциденттарҙы, эштәргә йоғонто яһай алыу.\nHomai hoki ki a ia - ko te pai whakaaro me ngā wheako ki a ia - Smartbox


Ғәйнуллиндар һәр саҡ алда\n10 Июнь , 13:08\nӨлгөлө ғаилә - ил терәге, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Тап улар илдең киләсәге һәм бөгөнгөһө лә. Ошондай ғаиләләрҙе асыҡларға уҙғарылған бәйгеләр ярҙам итә. Яңыраҡ Башҡортостанда «Йыл ғаиләһе - 2022» республика конкурсына йомғаҡ яһалды.\nЕңеүсе ғаиләләр тауыш биреү юлы менән «Күп балалы ғаилә», «Йәш ғаилә», «Ауыл ғаиләһе», «Алтын ғаилә», «Йолаларҙы һаҡлаусы ғаилә» номинацияларында билдәләнде. «Йолаларҙы һаҡлаусы ғаилә» номинацияһында беҙҙең ҡаланан Ғәйнуллиндарға етеүсе булманы. Был уларҙың беренсе генә еңеүе түгел. Рәмзиә һәм Рафаэль Ғәйнуллиндарҙың ғаиләһендә өс бала: бер ул һәм ике ҡыҙ тәрбиәләнә. Ата-әсәһенең\nбалаларында мәҙәниәткә, ғөрөф-ғәҙәттәргә һәм туған телгә һөйөү тәрбиәләүе асыҡ сағыла.\n- Бындай конкурстар бик кәрәк. Ғаиләң менән бергә еңеп сыҡҡан һынауҙар ҙур тәьҫораттар ҡалдыра, ышаныс һәм көс өҫтәй. Башҡортостанда матур, өлгөлө ғаиләләр бихисап. Бер нимәнән дә тартынмай ҡатнашһындар ине. Сөнки беҙҙең күрһәтер ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ, йолаларыбыҙ күп, - ти еңеүсе ғаилә.\n- Әйтәләр бит, доньяны яҡшы яҡҡа үҙгәрткең килһә, үҙеңдән башла тип. Бының менән тулыһынса килешәм. Тирә-яҡҡа позитив ҡараһаң, тормош та һиңә һәр саҡ йылмайып торасаҡ һәм был ҡарашты балаларың да күреп үҫә, - тип үҙ фекерен белдерә ғаилә башлығы Рафаэль.\nҮҙ номинацияһында еңгән ғаиләләр «Йыл ғаиләһе» Бөтә Рәсәй конкурсында көсөн һынаясаҡ. Бәйгегә йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе бүләкләү көҙөн Мәскәү ҡалаһында үтә.\n- Бик тулҡынланабыҙ, сөнки алда Рәсәй кимәлендә сығыш яһарға кәрәк. Был беҙҙең өсөн ҙур яуаплылыҡ. Республикала үткән конкурсҡа ролик әҙерләгәйнек. Унда үҙебеҙҙең шәжәрәне, милли аш-һыуыбыҙҙы, республикабыҙҙың иҫ киткес бай тәбиғәтен сағылдырҙыҡ. Тормош иптәшем улыбыҙ Тимерханды уҡтан атырға өйрәтте, мин иһә ҡыҙҙарымды түшелдерек эшләү серҙәренә төшөндөрҙөм. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ата-бабаларыбыҙға булған данды онотмаясағыбыҙҙы ла күрһәттек, - ти Рәмзиә.\nБыл ғаиләлә тағы бер матур йола бар - улар биҙәүестәрҙе быуындан-быуынға тапшыра икән.\n- Әсәйем буләк иткән беләҙектәрҙе ҡыҙҙарыма тапшырҙым, ә улар әсәйемә өләсәйемдән ҡалған. Өләсәй кейәүгә сыҡҡанда уға ҡарт өләсәйем биргән. Ғаиләбеҙҙә шулай уҡ өләсәйемдең түшелдереге һаҡлана, уны\nтамырҙарыма булған ҙур һөйөү, һаҡсыллыҡ менән тағып йөрөйөм, - тине айырыуса бер ғорурлыҡ менән Рәмзиә.


Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡушыуы буйынса һәр төбәктә “Йөҙөү – бөтәһе өсөн дә” ведомство-ара программаһы әҙерләнә. Ул муниципалитеттарҙа бассейндар төҙөүҙе һәм балаларҙы йөҙөүгә өйрәтеүҙе күҙаллай. Проект ҡасан һәм нисек эшләй башлаясаҡ. Яңыраҡ ҡына Аслан Ҡорамшин һыуға инергә лә ҡурҡҡан. Ә...\nӨфөлә 3-сө холоҡ төҙәтеү колонияһында мосолмандарҙың изге Рамаҙан айы дауамында иректән мәхрүм ителеүселәр ураҙа ураҙа тотоп, намаҙҙар уҡыны. Ә Рамаҙан айы тамамланыу хөрмәтенә улар ғәйет намаҙы уҡып, былауҙан ауыҙ итте. Өфөнөң 3-сө холоҡ төҙәтеү колонияһындағы хөкүм ителеүселәр Рәсәй...\nБашҡортостанда быйыл унынсы тапҡыр ойошторолған Көнсығыш-Көнбайыш халыҡ-ара конференцияһында Донъя офтальмологтары тәжрибә уртаҡлашты. Вәкил Хафизов уң күҙе насар күрә башлағанын быйыл апрелдә генә һиҙеп ҡала. Нуриман район дауаханаһынан уға Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү үҙәгенә юллама...\nӨфөлә йәшәүсе күп балалы ғаиләгә ете йыл сиратта торғандан һуң, ҡаланан 40 саҡырым алыҫлыҡта, бер ниндәй уңайлыҡтары булмаған ер бүлеме биргәндәр. Күп балалы ғаиләләргә ерҙе һайлап алыу мөмкинлеге бармы? Серебряниковтар ғаиләһендә өс бәлиғ булмаған бала тәрбиәләнә, уларҙың береһенең – мөмкинлеге...\nДәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай һәм округ парламенты араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлдө. Ул бер-нисә йүнәлеште үҙ эсенә ала. Бигерәк тә федераль кимәлдә ҡанундарҙы камиллаштырыу һәм закондар ҡабул итеүгә ҙур этәргес бирәсәк, тип иҫәпләй депутаттар. Ямал-Ненец автономия округы депутаттары...\nБөйөк яҙыусы Александр Пушкиндың тыуыуына 220 йыл тулыу уңайынан Рәсәй 1 телеканалы алып барыусылары “У лукоморья дуб зеленый” шиғырын 28 телдә уҡыны. Александр Пушкин шиғырын уҡыусылар араһында беҙҙең телекомпаниянан Флүрә Мурзина ла бар.Бөтә Рәсәй дәүләт телевидение һәм радиотапшырыуҙар...\nКушнаренко районы бай тарихи үткәне менән дан тота. Тәүге тарихи сығанаҡтар урта быуаттар осоро менән бәйле. Унда табылған ҡурғандарҙы өйрәнеп, археологтар хатта биләмәлә мадьярҙарҙың йәшәп китеүен дә иҫбатлай. Ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында разведчиктар әҙерләүсе йәшерен...\nЙәмғиәттә яҡлауға мохтаждарҙың көнкүреш һәм матди шарттарын яҡшыртыуҙы үҙ иңенә алған тармаҡҡа быйыл 100 йыл. 8 июндә иһә илдә социаль хеҙмәткәр көнө билдәләнә. Ошо уңайҙан Өфөлә хеҙмәт алдынғыларын данлау тантанаһы үтте. Зөлфиә Манурова Серафимовка балалар йортонда ике тиҫтә йыл эшләй. Ошо...\nЯман шешкә ҡаршы көрәш иғлан ителә\nБыйыл Башҡортостанда «Һаулыҡ һаҡлау» милли проекты сиктәрендә онкология сирҙәре менән көрәшкә 1 миллиард 800 милллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелә. 2019 йылда онкология сирҙәре менән көрәш буйынса төбәк программаһы әҙерләнергә, уның сиктәрендә дүрт амбулатор онкология ярҙамы үҙәге эшләй башларға...\nРеспублика буйынса “Иғтибар балалар” операцияһы бара. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре белем биреү учреждениеларында балаларға велосипед, самокат кеүек транспорт төрҙәре менән юлды үтеү ҡағиҙәләрен иҫтәренә төшөрҙө, билдәләрҙе ҡабатлай. Регина Билалова көн һайын сабыйҙары...\nБашҡортостанда «Торлаҡ һәм ҡала мөхите» милли проекты сиктәрендә 2 мең 500-ҙән ашыу кеше авариялы торлаҡ фондынан күсереләсәк. Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, 2024 йылға тиклем граждандарҙы авариялы торлаҡ фондынан күсереү адреслы программаһына ярашлы, мохтаж...\nСентябрҙең икенсе йәкшәмбеһендә республика халҡы Башҡортостан башлығын, шулай уҡ урындағы ҡала һәм район советтарына яңы вәкилдәр һайлап, Дәүләт Йыйылыш-Ҡоролтайға өҫтәмә ике депутатты билдәләйәсәк. Кампания Башҡортостан өсөн 400 миллион һумға төшәсәк. Бюллетендәрҙе иҫәпләү...\nБашҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров етәкселегендәге рәсми делегация Санкт-Петербургта үткән 23-сө халыҡ-ара иҡтисади форумда ҡатнаша. 6 июндән һигеҙенә тиклем дауам иткән форум барышында төбәк-ара, финанс кредит ойошмалары, предприятие һәм фондтар менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәр төҙөү...\nМихаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында “Евразия күпере” күргәҙмәһе асылды. “Рәсәй рәссамдары күҙлегенән Ҡытай” проектында ҡатнашыусылар Ҡытайға барып, ундағы төрлө обьекттарҙы, халыҡтың ғөрөф-ғәҙәттәрен, аш-һыуын ҡәләм аша еткерҙе. 2016 йылда Ҡытай менән төҙөлгән...\nБалалар стоматологияһы клиникаһының береһендә кескәйҙәрҙе ауыҙ ҡыуышлығы гигиенаһына арналған сара үтте. Бындай әмәл – теш ауырыуҙарын кәметергә булышлыҡ итә, ти белгестәр. Алты йәшлек Камилла теш табибынан бер ҙә ҡурҡмай. Сөнки һөт тештәренең әлеге торошо һуңынан сығасаҡ ДАИМИ тештәргә йоғонто...\nБаланы ял итергә ебәрер алдынан учреждение хаҡында мәғлүмәтте ентекләп өйрәнергә кәңәш итә белгестәр. Түләүле лагерҙар араһында мәҫәлән, Мәғариф министрлығы реестрына инмәгәндәре лә бар. Исемлекте ведомствоның рәсми сайтында ҡарарға мөмкин. 90 мең бала өсөн юллама бөтөнләй бушлай буласаҡ. Бындай...\nБашҡортостан инвалидтар һәм мөмкинлектәре сикләнгәндәр араһында һөнәри оҫталыҡ буйынса милли чемпионаттың бишенсе төбәк этабы дауам итә. Чемпионатта 29 компетенция буйынса 300 инвалид көс һынаша. Салауат мәғариф һәм профессиональ технологиялар колледжы студенттары был ярышта йылда әүҙем ҡатнаша. “...\nЙәй аҡса эшләү осоро\nТәфтиш комитеты Тольяттила балалар уйнап йөрөгән батутты көслө ел осороу сәбәпле енәйәт эше ҡуҙғатты. Ике бала йәрәхәтләнгән. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, аттракцион хужалары хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен боҙған. Мексикала Сантьягоның изге апостолы монастыре һыу аҫтынан күренгән. Ул 16-сы быуатта...\n“Өфөкабель” ойошмаһының элекке административ һәм сәнәғәт бинаһын төҙөкләндереү дауам итә. Батша заманында бында губернаның ер идаралығы урынлаша һәм хәҙер төҙөүселәр элекке йөҙөн кире ҡайтара. Скульпторҙар гипстан биҙәү деталдәрен эшләгән. Эшселәр бинаға манара ҡуйҙы, ҡыйығын алмаштырҙы һәм әле...\nДауаханаға килдем, әммә машинаны ҡуйырға урын юҡ\nБыл һорау хәҙер күп автоһәүәҫкәрҙәрҙе борсой. Апрель айынан газон-тротуар, социаль объекттар майҙансыҡтарында тимер аттарҙы ҡалдырып китеү ҡәтғи тыйыла. Ҡәғиҙәне боҙоусылар өсөн штраф ҡаралған. Законды инҡар итеүселәр күпме штраф түләйәсәк? Парковкалар мәсьәләһе ҡасан хәл ителер? Өфөнөң Киров...\nУл Нефтекама ҡалаһы янында Әмзә ауылында урынлаша. Был биләмә аша тимер юлдары үтә. Юл хәрәкәте ябылыуы арҡаһында Нефтекаманың янғын һүндереселәренә ҡайһы ваҡыт 40-ар минут көтөп торорға тура килә. Айырым пост асыу янғын һүндереү хеҙмәтенең барып етеү ваҡытын һиҙелерлек...\nБер аҙнала ғына юл-транспорт ваҡиғаларында 8 кешенең ғүмере өҙөлгән. Ҡорбандар араһында балаларҙың булыуы айырыуса үкенесле. 197 янғында һәләк булыусылар һаны тиҫтәгә яҡын. Республика етәксеһе Радий Хәбиров әйтеүенсә, был йәһәттән тейешле саралар күрергә кәрәк. Аварияларҙы иҫкәртеү өсөн...\nБаҡалыла сәнғәт мәктәбенең хәҙер үҙ концерт залы бар\nХалыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә мәктәп коллективы һәм уҡыусылары ҡунаҡ йыйып ошо һөйөнөсө менән уртаҡлашты. Саҡырылған ҡунаҡтар араһында Каринэ Хәбирова ла булды. Ул райондың социаль приютында йәшәгән сабыйҙар менән дә танышты һәм һабантуйҙа ҡатнашты. Баҡалы балалар сәнғәт...\nБашҡортостандан Венаға тура авиабәйләнеш булдырылды. Хәҙер Европаны күреп ҡайтырға теләүселәр өсөн һауа юлдары асыҡ, аэропорттар алмаштырып йөрөүҙең дә кәрәге юҡ. Елена Шакирова ла йәш бала менән аэропорттар буйлап йөрөүҙе ауыр күреп ялын кисектерергә теләй, әммә яңы рейс тураһында ишеткәс тә...\nОло-теләк тимер юл фажиғәһенең хәтер майҙанына әүерелә. Бында 30 йыл элек булған ваҡиғаның шаһиттары, һәләк булғандарҙың туғандары йыйыла. Ят автомобиль хужаларының “Һәйкәлгә юл ҡайҙа” тигән һорауы Красный восход ауылы халҡын аптырашта ҡалдырмай. Өсөнсө июндең ниндәй көн икәнен һәм ҡайһы һәйкәл...\nОшо турала Башҡортостан башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров белдерҙе.Республика етәксеһе һәләк булғандарҙың яҡындары менән осрашты. Улар йыл һайын 4-се июнь Оло Теләк янында йыйыла. Фәжиғәлә балаларын, хатта, тотош ғаиләләрен юғалтҡан кешеләр бар. Улар илебеҙҙең төрлө төбәктәренән килгәйне....\nУнда меңләгән мосолмандар менән бергә байрам вәғәзен республика етәксеһе Радий Хәбиров та тыңланы. Һуңынан байрам Ватан этнопаркында дауам итте. Мосолман донъяһындағы иң мөбәрәк ике байрамдың береһе Ураҙа ғәйете - иман һәм дин, ихтирам һәм игелек, изгелек менән күркәм сифаттар билдәһе. Ай...\nБөгөн уның икенсе көнө. Ураҙаның маҡсаты — иманды нығытыу, рухи үҫешкә өлгәшеү, йәшәүҙең асылы, өҫтөнлөктәре хаҡында уйланыу. Рамаҙан айы тамамланыу хөрмәтенә республиканың барлыҡ мәсеттәрендә ғәйет намаҙы уҡылды. Ураҙа байрамы өс көн да уам итә. Һәр кем ҡулынан килгәнсә, татлы...


Мортаза Рәхимов Борай һәм Балтас райондарына юлланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов Борай һәм Балтас райондарына юлланды\n16:44, 15 апреля 2009 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн республиканың Борай һәм Балтас райондары буйлап эш сәфәренә сыҡты. Уның иғтибарын иҡтисад һәм социаль өлкә биләйәсәк.\nАтап әйткәндә, Борай районында төбәк башлығы ҡайһы бер ауыл хужалығы объекттарына барырға планлаштыра. Былар "Махсус орлоҡсолоҡ хужалығы", ит һәм ит продукттарын эшкәртеү цехы, һөтсөлөк фермаһы — "Урожай" ауыл хужалығы производство кооперативы объекттары.\nБынан тыш, Мортаза Рәхимов "Һөтсөлөк эше — Борай" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә буласаҡ. Был май заводында реконструкция алып барыла. Ул "Борай" инкубатор-ҡошсолоҡ станцияһына ла барасаҡ.\nАуыл хужалығы объекттарынан тыш, республика башлығы социаль тәғәйенләнештәге объекттарҙы ла ҡараясаҡ. Атап әйткәндә, ул Борай ауылындағы 240 урынлыҡ башҡорт гимназияһына барырға планлаштыра.\nБалтас районында ла төбәк башлығы район тормошоноң иҡтисади һәм социаль яғы менән ҡыҙыҡһынасаҡ.


Туймазы йәштәре ҡан тапшырыу буйынса акцияла ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТуймазы йәштәре ҡан тапшырыу буйынса акцияла ҡатнашты\n14:23, 28 октября 2011 Йәмғиәт\nТуймазы йәштәре ҡан тапшырыу буйынса хәйриә акцияһында ҡатнашты. Был сара «Берҙәм Рәсәйҙең Йәш Гвардияһы»ның урындағы бүлексәһе һәм «Беҙ – бергә!» хәрәкәте волонтерҙары менән ойошторолдо, тип хәбәр итә Туймазы районы хакимиәтенең рәсми сайты.\nОктябрьский ҡалаһындағы ҡан тапшырыу станцияһына Туймазы педагогия колледжынан 11 кешелек студенттар төркөмө килде. Ҡан тапшырыу алдынан һәр береһе медицина тикшеренеүе үтте, кәрәкле анализдар тапшырҙы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр теләүсе лә ҡан тапшыра алманы.\nАкцияла ҡатнашыусыларҙың киләһе төркөмө Туймазынан Октябрьскийға ноябрҙә киләсәк. Туймазы халҡы Октябрьский ҡалаһындағы дөйөм донорҙар һанының яҡынса 10 процентын тәшкил итә. Ҡан тапшырыу станцияһында йыл һайын 2,5 тоннанан ашыу ҡан йыйыла.


Ололар ҙа, йәштәр ҙә әүҙем\n1 Июль 2020, 19:55\nӘзекәй ауыл хакимиәтенә ҡараған 1311-се һанлы Боғанаҡ һайлау участкаһы ла иртәнге сәғәттәрҙән үк гөрләп тора.- Тауыш биреү әүҙем бара. Исемлек буйынса был участкала йәмғеһе 562 кеше тауыш бирергә тейеш. Әлеге мәлдә 346 гражданин үҙ позицияһын белдерҙе. Өйҙән тороп тауыш биргәндәр ҙә байтаҡ. 10 кеше быйыл тәүге тапҡыр һайлай, уларҙың өсәүһе үҙ тауышын биреп, грамота алып ҡайтты. Дөйөм алғанда, ил кимәлендәге мөһим ваҡиға тыныс шарттарҙа уҙа, - ти тауыш биреү барышы менән таныштырып һайлау участкаһы рәйесе Людмила Николаевна Ватагина.\nӘзекәй ауыл хакимиәтенә ҡараған 1311-се һанлы Боғанаҡ һайлау участкаһы ла иртәнге сәғәттәрҙән үк гөрләп тора.\n- Тауыш биреү әүҙем бара. Исемлек буйынса был участкала йәмғеһе 562 кеше тауыш бирергә тейеш. Әлеге мәлдә 346 гражданин үҙ позицияһын белдерҙе. Өйҙән тороп тауыш биргәндәр ҙә байтаҡ. 10 кеше быйыл тәүге тапҡыр һайлай, уларҙың өсәүһе үҙ тауышын биреп, грамота алып ҡайтты. Дөйөм алғанда, ил кимәлендәге мөһим ваҡиға тыныс шарттарҙа уҙа, - ти тауыш биреү барышы менән таныштырып һайлау участкаһы рәйесе Людмила Николаевна Ватагина.\nКоронавирустан һаҡланыу саралары бында ла еренә еткерелеп үтәлә, һайлаусылар бер тапҡыр ҡулланыла торған бирсәткә-битлек, авторучка менән тәьмин ителә. Белорет медицина колледжы студенты, ирекмән Вадим Бәхтиев ишек төбөндә үк һәр ҡайһыһының тән температураһын үлсәп, ҡулдарына дезинфекциялаусы шыйыҡса һиптереп тора.\n- Һайлауҙа икенсе тапҡыр ҡатнашыуым. Рәсәй Конституцияһына төҙәтмәләр илебеҙҙең үҫешенә, халыҡтың яҡшы йәшәйешенә булышлыҡ итер тигән өмөттәмен, - ти алдынғы ҡарашлы әүҙем егет.


Башҡортостан Хөкүмәте бер ай эсендә формалашырға тейеш - Bash.News\nБашҡортостан Хөкүмәте бер ай эсендә формалашырға тейеш https://bash.news/news/105895_bashortostan_xkmte_ber_aj_esend_formalashyra_tejesh\nБыл турала бөгөн Радий Хәбиров инаугурация ваҡытында белдерҙе. Ул "Үҫеш Хөкүмәте" тип аталасаҡ. Башҡортостан башлығы бөгөн иғлан иткән указды тормошҡа ашырыу бурысы ла тап Яңы Хөкүмәт иңенә ятасаҡ. Стратегик документ Башҡортостандың киләһе 5 йылға үҫеш планын үҙ эсенә ала.\nДәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай алдында иртәнән үк ғәҙәти булмаған йәнлелек, бер-бер артлы автомобилдәр килеп туҡтай, урамда ҡыҙыл балаҫтар йәйелгән. Тик ҡунаҡтар ғына йомшаҡ һуҡмаҡты урап үтергә тырыша, уңайлыҡ ҡайғыһы юҡ, алда мөһим бурыстар тора. Инаугурацияның да ғәҙәттәгенән айырмалы, рәсми, эшлекле шарттарҙа үтеүе шуға асыҡ дәлил.\nТрадиция буйынса Башҡортостан Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе тауыш биреү һөҙөмтәләрен иғлан итә, Радий Хәбировҡа 82 проценттан ашыу һайлаусы ышаныс күрһәткән. Хәҙер тулы ышаныс менән башлыҡ таныҡлығын тапшырырға мөмкин.\nИң тулҡынландырғыс мәл-ант биреү, ул ике дәүләт телендә, башҡортса һәм русса яңғырай. Ҡотлау, тәбрикләү телмәрҙәре урынына- үҫеш стратегияһы. Уны тормошҡа ашырыу бурысы яңы Хөкүмәт иңенә ятасаҡ. Яңы указға ярашлы, инвестициялар йәлеп итеү буйынса милли рейтинг лидерҙары исемлегенә инеү, хеҙмәт хаҡын бер ярым тапҡырға күтәреү, табиптар һәм уҡытыусыларға ҡытлыҡты бөтөрөү, 60 яңы белем усағы төҙөү, 12 полилингваль мәктәп асыу, ябыҡ футбол стадионын, олимпия резервы училищеһын, спорт үҙәктәрен, мәҙәниәт йорттарын, археология паркын, асыҡ һауа аҫтындағы музейҙы сафҡа индереү, "Торатау" геопаркын ойоштороу маҡсаты тора. Был бурыстар яңы хөкүмәт иңенә ята, ғәмәлдәге инаугурациянан һуң отставкаға оҙатыла.\nРәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров та үҙ сығышында республика алдында торған бурыстарҙы билдәләне. Һеҙ еңеүҙе лайыҡлы яуланығыҙ. Башҡортостан халҡының ышанысын аҡларһығыҙ тип уйлайым, тине ул.\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимовтың да яңы етәксегә өмөтө ҙур, Республика тәжрибәле, белемле, ғәйрәтле башлыҡҡа лайыҡлы. Радий Хәбировтың Башҡортостанды күтәрәсәгенә шигем юҡ, тине Мортаза Ғөбәйҙулла улы.\nОлуғ, тәжрибәле етәксенең йәш алмашсыһына теләктәре етерлек, уларҙың инаугарацияһынан һуң да һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй.\nТаныҡлыҡ тапшырылды, вәкәләттәр билдәләнде. Башҡортостан тарихында яңы бит асыла. Хәҙер инде алға, беҙ яҡшыраҡ булдырабыҙ тип ҡуйылған бурыстарҙы ғәмәлгә ашырыу, яңы үрҙәрҙе яулау шарт.


Республика прокуратураһы микрофинанс һәм коллектор агентлыҡтарына тикшереү үткәрә\nУл ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау ҡануниәтенең үтәлешен һәм юридик ойошмаларҙың кешеләрҙән түләнмәгән бурыстарын ҡайтартыуҙағы эшмәкәрлеген контролдә тотоуға ҡайтып ҡала.\nКредит һәм һәм кредит булмаған, финанс һәм микрофинанс ойошмалар, ҡулланыусылар кооперативтары, ломбардтар, коллекторҙар айырыуса иғтибарға алына. Закон боҙоу осраҡтарын хәбәр итеү өсөн «ҡыҙыу линия» эшләй. 17 июнгәсә 8 (347) 276--35-98 телефон һандары буйынса киске сәғәт алтыға тиклем шылтыратырға мөмкин.\nГүзәл Мәсәғүтова, Башҡортостан прокурорының киң мәғлүмәт саралары менән бәйләнеш буйынса өлкән ярҙамсыһы: «Тикшереү был өлкәлә закон боҙоуҙы асыҡлау һәм туҡтатыу маҡсатында ойошторола. Республика прокуратураһының рәсми сайтында махсус бит асылған, унда электрон хәбәр ебәрергә була. Һәр осраҡ буйынса прокурор тикшереүҙәре уҙғарыу ҡарала».


Инфоурок › Другое › Конспекты › Урок по башкирской литературе в 7 классе "Туған тел"\nМаҡсат. Туған телгә ҡарата һөйөү һәм уның менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү; телдең ғәзизлеген аңлатыу, уны һаҡларға һәм яҡларға кәрәклеген төшөндөрөү.\n(Слайдтарҙа мәҡәлдәр күрһәтеү.)\nТуған телен ҡәҙерләгэн халыҡ ҡәҙерле булыр.\nҮҙ телем — үҙ ҡылысым,\nАтай ҡойған ҡоросом,\nТелдәр белгән — илдәр белгән.\nТелен һаҡлаған — башын һаҡлар.\n(Уҡыусылар башҡарыуында «Башкортом» йырын тыңлау.)\nТел тере шишмә — үлмәгән,\nАңлай мине ғәзиз халкым\nМинең телем — тыуған ерем,\nХалҡымдың бай хазинаһы,\nЕрҙә халыҡ йәшәй икән,— Теле лә йәшәй. Телен асҡанда һәр бала Әйтәсәк: «Әсәй!»\nУҡытыусы. Уҡыусылар, беҙ бөгөн һөйләшеүебеҙҙе «Бишек йырҙарынан килгән моң был...»тип атанык. Ниөсөн тип уйлайһығыҙ? (Яуаптар.)\nУҡытыусы. Кешенең бар тормошо тел менән бәйле — тыуған көнөнән алып һуңғы һулышына тиклем ул һәр кемдең айырылғыһыҙ юлдашы. Бала бишектә: ятканда ук, ниндәйҙер ауаздар сығарып, үҙенсә һөйләшеп ята. Ата-әсәһе,өләсәй-олатаһы ла уның менән тыуған көнөнән алып аралаша, бишек йырҙары йырлап йоҡлата. Балаүҫә, күңеле яҡтығаынтыла, әйләнә-тирәһе тауыштарҙы асылына һеңдерә бара. Якындарының бишек йырҙары. такмаҡтары, әкиәттәре уны йыуатып тынысландырып ҡына ҡалмай, бер ваҡытта тирә-як донъя менән таныштыра һәм тәрбиәләй. Бала, өлкәндәргә эйәреп, һөйләшергә өйрәнә, беренсе тапҡыр мәғәнәле һүҙҙәр ҡулланған һайын үҙе өсөн күп яңы нәмәләр аса башлай. Тыуған йортоноң, ауылының, иленең ҡәҙерле булыуы кеше иң элек туған тел аша тоя, туған тел аша күңеленә һеңдерә.\nЭйе, беҙ бөгөн тел тураһында һәм уға ҡағылышлы мәсьәләләрҙе уртаға һалып һөйләшергә йыйылдыҡ. Уҡыусылар, һеҙ радио-телевидение тапшырыуҙарынан ишетеп, гәзит-журналдарҙан укып, 21 февралдең Халыҡ-ара туған тел көнө икәнен беләһегеҙ.\nНи өсөн Халыҡ-ара туған тел көнөн йыл да билдәләйҙәр? Ошо хаҡта үҙ фекерҙәрегеҙҙе әйтеп үтегеҙ.\n1-се уҡыусы. Туған тел - һәр милләттең иң ҡәҙерле хазинаһы, ул халыктың ижтимағи тормошонда, яҙмышы баһалап бөткөһөҙ әһәмиәткә эйә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн бик күп телдәргә юҡҡа сығыу ҡурҡынысы янай. Тап шуға ла тел һәм мәҙәниәт төрлөлөгөн, күп теллелекте һаҡлау, аҙ һанлы милләттәрҙе яҡлау һәм был мәсь-әләгә йәмәғәтселектең иғтибарын йүнәлтеү маҡсатында 1999 йылдың 17 ноябрендә ЮНЕСКО-ның Генераль конвенцияһы Халыҡ-ара туған тел көнөн булдырырға ҡарар иткән, 2000 йылдын 21 февраленән алып, һәр йыл был байрам билдәләп үтелә.\n2-се укыусы. 1952 йылдын 21 февралендә алыҫтағы Бангладеш илендә үҙ әсә телдәре, бенгали телен, дәүләт теле итеп таныуҙы талап иткән демонстрацияның алғы сафында килгән студенттарҙың полицейскийҙар пуляһынан йәш ғүмерҙәре өзөлә. Ошо ваҡиғанан һуң был дата телдәр һәм мәҙәниәттәр төрлөлөгөн, күп теллелеккә ынтылышты кәүҙәләндерә, донъя мәҙәниәте үҫешен тәьмин итеүсе булараҡ, туған телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү маҡсаттарын, аңлашып, түҙемлек һәм диалог нигеҙендә аралашып йәшәү принциптарын күҙаллай. иленең ҡәҙерле булыуы кеше иң элек туған тел аша тоя, туған тел аша күңеленә һеңдерә.\n2-се укыусы. 1952 йылдын 21 февралендә алыҫтағы Бангладеш илендә үҙ әсә телдәре, бенгали телен, дәүләт теле итеп таныуҙы талап иткән демонстрацияның алғы сафында килгән студенттарҙың полицейскийҙар пуляһынан йәш ғүмерҙәре өзөлә. Ошо ваҡиғанан һуң был дата телдәр һәм мәҙәниәттәр төрлөлөгөн, күп теллелеккә ынтылышты кәүҙәләндерә, донъя мәҙәниәте үҫешен тәьмин итеүсе булараҡ, туған телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү маҡсаттарын, аңлашып, түҙемлек һәм диалог нигеҙендә аралашып йәшәү принциптарын күҙаллай.\nУҡытыусы. ЮНЕСКО ҡарары буйынса, Халыҡ-ара туған тел көнөндә барлыҡ телдәр ҙә тигеҙ тип таныла, сөнки уларҙың һәр ҡайһыһы кеше яҙмышы өсөн яуап бирә һәм тәбиғи мираҫ булып тора.\n1-се тәрбиәсе. Донъяла нисә тел юғалыу ҡурҡынысы аҫтында? (ЮНЕСКО билдәләүе буйынса, 400-гә яҡын тел.)\nУҡыусылар, туған телдең юҡҡа сығыу сәбәптәре ниҙә? (Фекерҙәрҙе тыңлау.)\n1-се тәрбиәсе. Берәй милләт иҡтисади яҡтан көслөрәк икенсе милләт менән хужалыҡ бәйләнешенә ингән осраҡта, уның теленә юҡҡа сығыу хәүефе янай - ата-әсә киләсәктә эш табыуы еңелерәк буласаҡ, тип уйлап, балаһына әлеге «көслөрәк» дәүләт телен өйрәтергә тырыша. Икенсе осраҡта, милли аҙсылыҡ һәм унын теле тәбиғәт ҡаҙылмаларын үҙ ҡулдарына төшөрөргә тырышыусыларҙың баҫымы аҫтына эләгә.\nШуныһы һөйөнөслө: сәйәси көстәр ярҙамында телдәрҙе юҡҡа сығыуҙан һаҡлап ҡалырға мөмкин. ЮНЕСКО күп теллелекте хуплай һәм Телдәр атласында күтәрелгән мәсьәләләрҙе хәл итергә тейешлеген белдерә.\n(Полиглоттар менән таныштырыу.)\nПолиглот тигән һүҙҙе ишеткәнегеҙ бармы? Кемдәрҙе полиглот тип атайҙар? (Анлатма слайдта күрһәтелә.) Грек телендә, поли — күп, глотта - тел, йәғни күп тел белеүсе кеше тигәнде анлата. Полиглоттар биш телде камил белергә тейеш, тип һанала. Риүәйәттәр бәйән итеүенсә, Будда — 50, ә Мөхәммәт пәйғәмбәр иһә донъялағы барлыҡ телдәрҙе лә белгән. Сәйәсмәндәрҙән иһә, француз, немец, инглиз телдәрен камил белһә лә, В.И. Ленин полиглот булмаған. И.В. Сталин, грузин теленән тыш, абхазса белгән, Н.С. Хрущев украинса белеүе менән маһайған.\nУҡытыусы. Туған телебеҙҙе һаҡлап ҡалыу өсөн нимәләр эшләргә кәрәк, тип уйлайһығыҙ, уҡыусылар? (Фекерҙәрҙе тыңлау.)\nБашҡорт теленең статусы һәм уны бойомға ашырыу тураһындағы мәсьәлә һәр саҡ үҙәктә булды. Тарихтан билдәле булыуынса, был мәсьәлә 1918 йылдың ғинуарында эшләнгән «Бәләкәй Башҡортостан тураһында положение» проектында тәүге тапҡыр тикшерелә. Төрлө йылдарҙа күп тапҡырҙар үткән һөйләшеүҙәр унын ни тиклем ҡырҡыу торғанлығы хаҡында бәйән итә.\nНиһайәт, 1999 йылдың 21 ғинуарында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Закондар сығарыу палатаһы «Башҡортостан Республикаһы халыктары телдәре тураһында» Закон ҡабул итте. Шуныһы ҡыуаныслы: Башҡортостан Республикаһы халыктары телдәренең тиң хужалығын гарантиялаусы яңы Закон бер үк ваҡытта республиканың бөтөн территорияһында башҡорт һәм рус телдәрен дәүләт теле тип иғлан итте.\nУҡытыусы. Эйе, һин киләсәктә кем генә булһаң да — президентмы, директормы, ябай эшсеме — туған теленде белергә, уны өйрәнергә, был телдә иркен һөйләшергә бурыслыһын. Рухи байлыҡ һәр халыҡтын туған телендә ижад ителә. Үҙ телендә һөйләшеүҙән, аралашыуҙан баш тартҡан кеше ана шул байлыҡтың ҡиммәтен, ҡәҙерен, серҙәрен башҡаларға анлата алыуҙан мәхрүм була. Әсә телен онотҡан кеше ижадсы булыуҙан туктай, эске донъяһы фәҡирләнгән әҙәмгә әүерелә.\n2-се тәрбиәсе. Халыҡтың ин ҙур байлығы — бишектән үк ишетелгән «бәллеү» һүҙе аша ҡанға, аңға һеңгән туған тел — әсә теле. Телле булһаҡ, илле лә булырбыҙ, илебеҙ булһа, арғымаҡта елербеҙ. Тимәк, аңдыла, рухлы ла, ғәмле лә, ырыҫлы ла, моңло ла, аҡыллы ла, ҡотло ла булырбыҙ.\nКейек ҡаззар моңо,\nҠыйғаҡ-ҡыйғак ҡаҙҙар телеме?!\nШуғамы икән зәңгәр бейеклеккә\nӘйҙәй мине болот теҙеме!\nЗәңгәр күлле, ак ҡайынлы яҡтың\nҠоштар телле халҡым куңеле —\nТап зәңгәр күк төҫлө бейек, бөйөк,\nТап ҡайындай ап-ак түгелме?!\nҠоштар телле халым!\nӘйтер һуҙем, хисем ҡанатлы!\nБер ҡаурыйы итеп яраттың!\nНомер материала: ДБ-373535


Ял күңелле генә түгел, файҙалы булырға тейеш\n20 Апрель 2018, 11:15\nБалаларҙың йәйге мәшғүллеген һәм һауыҡтырыуын ойоштороуға әҙерлек бара Был йүнәлештә эш ғинуар башында уҡ башланды. Ял ойошмалары, һауыҡтырыу комплекстары бөтәһе лә махсус реестрҙа булырға тейеш.\nБалаларҙың йәйге мәшғүллеген һәм һауыҡтырыуын ойоштороуға әҙерлек бара\nБыл йүнәлештә эш ғинуар башында уҡ башланды. Ял ойошмалары, һауыҡтырыу комплекстары бөтәһе лә махсус реестрҙа булырға тейеш. Быйылдан мәктәп яны лагерҙарының да унда теркәлеүе шарт. Тәрбиәсәләргә, вожатыйҙарға талаптар ҡәтғиләнде. Быға тиклем балалар һаулығы һәм ғүмере өсөн учреждение етәксеһе яуап бирһә, быйылдан һәр педагог яуаплы.\nБалаларҙың йәйге ялын ойоштороу буйынса киңәйтелгән кәңәшмәлә һүҙ шул хаҡта барҙы. Унда район-ҡала белем биреү учреждениелары, ҡаланан ситтәге һәм мәктәп яны лагерҙары етәкселәре, эске эштәр бүлеге, ЮХХДИ, Роспотребнадзор һәм янғын күҙәтеү эшмәкәрлеге вәкилдәре ҡатнашты.\nРайон-ҡаланың дәүләт санитария-эпидемиология күҙәтеүе үҙәге врачы Хәмдиә Илмөхәмәтова ял учреждениелары һәм лагерҙар етәкселәренә хәүефһеҙлек талаптары һәм көн режимы, туҡланыу рационы, йоғошло сирҙәрҙе иҫкәртеү мәсьәләләренә ҡағылышлы санитар нормаларҙың үтәлешенә иғтибарҙы көсәйтеү кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Балалар менән урманға походҡа сыҡҡанда талпандан, кимереүселәрҙән һаҡланыу саралары күрелергә, бассейнға йөрөгәндә шәхси гигиена ҡағиҙәләре үтәлергә тейеш.\nРайон-ҡала эске эштәр бүлеге балиғ булмағандар эше буйынса бүлексә начальнигы Александр Сарьян үҫмерҙәр ҡатнашлығында һәм уларға ҡарата ҡылынған енәйәттәргә ҡыҫҡаса анализ яһаны. Былтырғы менән сағыштырғанда был күрһәткес 40 процентҡа кәмегән. Тәрбиә һәм иҫкәртеү эше алып барған педагогтарға рәхмәт белдерҙе. Был йүнәлештә эште йәйге каникул осоронда ла дауам итеү бурысын ҡуйҙы.\nЮХХДИ-ҙың юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалау буйынса буйынса инспекторы Алексей Филатов балалар төркөмө менән юл йөрөү ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрҙө, автобуста йөрөтөүҙәге яңы талаптар тураһында мәғлүмәт бирҙе.\nДәүләт янғын күҙәтеүе белгесе Елена Дегтярева ял учреждениеларында балалар һәм үҫмерҙәр янғын хәүефһеҙлеге талаптарын, эвакуация юлдарын белергә тейешлеген иҫкәртте. Йәйге янғын хәүефле осорҙа бөтә йәһәттән һаҡлыҡ сараларын күреү мотлаҡ.\nУлтырышты йомғаҡлап, мәғариф идаралығы әйҙәүсе инспекторы Жанна Ғәйетҡолова балаларҙың йәйге ялын файҙалы һәм яҡшы ойоштороу мөһим социаль бурыстарҙың береһе булыуын билдәләне һәм уны ғәмәлгә ашырыу, уңайлы шарттар булдырыу өсөн һәр кем яуаплы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nБыйыл 34 мәктәп яны лагерында 3000 меңгә яҡын бала ял итәсәк.\n800 бала 26 хеҙмәт берекмәһенә йәлеп ителә. Шулай уҡ ҡала ситендәге “Дуҫлыҡ”, “Спартаковсы”, “Тау һауаһы” һәм “Шишмә” шифахана-профилакторийында ял ойошторола.


Көйөргәҙелә 9 май байрамына арнап район мәктәптәре араһында еңел атлетика буйынса спартакиада үтте. Йыл һайын ойошторолған сарала быйыл 17 белем усағы ҡатнашты. Яҡшы һөҙөмтә күрһәткән команда артабан зональ ярыштарға үтә. Шуға ла бәйгелә бирешергә теләүселәр булманы.\nАҡһары ауылы мәктәбе командаһы спартакиадаға ентекле әҙерләнгән. Егеттәр һәм ҡыҙҙар күнекмәләрҙе ике ай элек үк башлаған. Уңышлы сығыш яһауға өмөт ҙур. Сөнки командала спорт алыштарында сыныҡҡан үҫмерҙәр бар. Мәҫәлән, Рәсимә Ҡотлоәхмәтова менән Эльвина Хәмитова полиатлон буйынса спорт мастеры кандидаты һөҙөмтәһен яҡлаған. Спорт менән ҡыҙҙар етди шөғөлләнә.\nРайонда үткән еңел атлетика ярышында ғәҙәттәгесә, оҙонлоҡҡа һикереү, туп атыу һәм төрлө дистанцияларға йүгереү ҡаралған. Быйылға спартакиадала 2000 һәм 2001-се йылғы егеттәр һәм ҡыҙҙар ҡатнаша. Ләкин был йәштәге уҡыусылары булмаған мәктәптәр кесерәк балаларҙы ла йәлеп иткән. Ярыш сәменә был бер ҙә зыян итмәй.\nЯрышта 150-гә яҡын бала ҡатнашты. Уларҙың иң көслөләре ошо уҡ стадионда көньяҡ райондар араһында уҙасаҡ республика спартакиадаһында ҡатнашасаҡ. Ә 8 май Ермолаевта Еңеү байрамына арналған эстафета үтә.