Николай Чудотворец сиркәүе (Обливская) — Башҡорт Википедияһы\n48°32′05″ с. ш. 42°30′14″ в. д.HGЯO\nНиколай Чудотворец сиркәүе (Обливская)\nТөҙөлгән ваҡыты 1915\nНиколай Чудотворец сиркәүе (Церковь Николая Чудотворца) — Обливская станицаһындағы Мәскәү Патриархаты Урыҫ Православие Сиркәүенең Шахты һәм Миллерово епархияһы Чернышевский мәнфәғәтенә ҡараған православие сиркәүе. Төбәк әһәмиәтендәге ХХ быуат башы архитектура ҡомартҡыһы реестрына индерелгән.\nАдресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Обливский районы, Обливская станицаһы, Ленин урамы, 70А.\nИзге Никольский мәхәлләһе XIX быуат уртаһында Ростов өлкәһе Обливский районының Обливская станицаһында ағас сиркәү төҙөлгәс барлыҡҡа килгән. Рухани Стратоник Яковлев һәм казак Павел Телегин үҙ ваҡытында сиркәүҙең тасуирламаһын төҙөп ҡалдырғандар. Сиркәү алтын менән ялатылған өс көмбәҙле, йәшел буяуға буялған тимер башлы, ҡыңғырау манаралы, көмбәҙҙәре башына алтын тәреләр ҡуйылған ағас йорттан ғибәрәт булған.\n1869 йылда ғибәҙәтханала 33 кешене уҡытырлыҡ училище, 70 уҡыусыны уҡытырлыҡ сиркәү-мәхәллә мәктәбе эшләгән, иҫәпләүҙәр (метрика) китабы булған.\nXX быуат башында Обливскийҙа 500- гә яҡын йорт булған һәм уларҙа яҡынса 5000 казак йәшәгән. Мәхәллә үҫешкәнлектән, яңы сиркәү талап ителгән. 1915 йылда таш сиркәү һалынған, уның майҙаны 228 кв. метр тәшкил иткән. Сиркәү урындағы сауҙагәрҙәр һәм мәхәллә кешеләре аҡсаһына төҙөлгән. Яңы сиркәү ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән, стеналары төрлө һүрәттәр менән биҙәлгән. Сиркәүҙе төҙөү өсөн 50000 һум аҡса киткән. Сиркәү китапханаһында 145 том китап булған.\nСовет власы йылдарында сиркәү ике тапҡыр ябылған, уны талағандар һәм өлөшләтә ҡыйратҡандар. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында, 1942 йылда, сиркәү яңынан асылған. 1960-сы йылдарҙа был йортта спорт залы, мебель склады эшләгән.\n1989 йылда, халыҡ һорауы буйынса, дини эштәр Советының 1989 йылдың 24 майындағы ҡарары буйынса ғибәҙәтхана йортон бушлай һәм срокһыҙ файҙаланыуға Урыҫ Православие Сиркәүенә тапшырғандар. Сиркәү янында 2600 кв. метр ер биләмәһе булған. Обливский район башҡарма комитетының 1989 йылдың 7 июнь ҡарары менән был ер ҙә мәхәллә файҙаланыуына тапшырылған.\nХәҙерге ваҡытта сиркәүҙә даими рәүештә ғибәҙәт ҡылалар. 2001 йылдан алып бында Йәкшәмбе мәктәбе эшләп килә. Ғибәҙәтхана ХХ быуат башындағы архитектура ҡомартҡыһы булып тора. Ул төбәк әһәмиәтендәге ҡомартҡылар реестрына индерелгән.\nНикольский сиркәүенең өлкән руханийы — протоиерей Александр Игоревич Брагин\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Николай_Чудотворец_сиркәүе_(Обливская)&oldid=675594 ҡабул ителгән\n1915 йылда барлыҡҡа килгәндәр\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:34 20 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Балалар баҡсаһында янғын сыҡҡан\nЯнғын һүндереүселәр, полиция һәм һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре килеп еткәнсе, балалар баҡсаһының янғын бригадалары сабыйҙарҙы...\nРәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, бөгөн Өфөнөң Блюхер урамындағы 66-сы балалар баҡсаһында янғын сыҡҡан. Сәбәбе – бинаның подвалында урынлаштырылған кер йыуыу машиналарының янып китеүе.\nВаҡиға тураһында белдереп, ашығыс хеҙмәттәргә телефондан 12 сәғәт 55 минутта шылтыратҡандар. Утҡа ҡаршы көрәшергә 24 янғын һүндереүсе, 7 махсус автомашина йәлеп ителгән, шулай уҡ полиция хеҙмәткәрҙәре, медицина белгестәре, газ буйынса яуаплы кешеләр саҡыртылған. Нисәлер минут эсендә ялҡын баҫтырылған, тағы ла аҙмы-күпме ваҡыттан һис бер хәүеф ҡалмаған.\nЯрҙам килеп еткәнсе балалар баҡсаһының янғын бригадалары сабыйҙарҙы бинанан үҙ аллы сығарып бөткән һәм 120 метр ғына алыҫлыҡтағы 99-сы мәктәптең ашханаһына индереп торған булған. Йәмғеһе 48 бала һәм 13 оло кеше эвакуацияланған.\nҠәҙерле дуҫтар! Ә һеҙҙең мәктәптәрҙә хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре теүәл үтәләме? Янғын сыҡҡан хәлдә ни эшләргә беләһегеҙме?\nШуны белегеҙ: ут бер нәмәне лә аямай! Һаҡ булығыҙ!\nОшо телефон һандарын хәтерегеҙҙә ҡалдырығыҙ:\nЯнғын хеҙмәте – 01,\nАшығыс медицина ярҙамы – 03,\nГаз хеҙмәте – 04,\nКеҫә телефоны аша ярҙам саҡыртыу өсөн дөйөм һан – 112.


Урок по башкирскому языку на тему "Башҡорт теленең функциональ стилдәре" (8–се класс өсөн)\nИнфоурок › Другое › Другие методич. материалы › Урок по башкирскому языку на тему "Башҡорт теленең функциональ стилдәре" (8–се класс өсөн)\nДәрес, кластан тыш сара өлгөләре\nТема: Башҡорт теленең функциональ стилдәре. (8–се класс өсөн)\nМаҡсат: Функциональ стилдәр, тел – һүрәтләү саралары тураһындағы төшөнсәләрҙе ҡабатлау, йомғаҡлау, алған белемдәрҙе системалаштырыу, һығымталар яһау.\nЛексик темаһы: Башҡорт музыка ҡоралдары.\nДәрестең эпиграфы: «Стиль ул- кеше үҙе». (Ж.Бюффон)\nЙыһазландырыу: компьютер, слайдтар, таблицалар, карточкалар, китаптар күргәҙмәһе,ҡурай, “Дидактик материал” китабы (8-9- сы класс уҡыусылары өсөн).\nI. Психологик инеш.\nУҡытыусы: Уҡыусылар, ҡәҙерле ҡунаҡтар, бөтәбеҙҙә хәҙер күҙҙәребеҙҙе тышҡа йүнәлтәбеҙ. Көн шундай матур! Көн матур булған һымаҡ, дәресебеҙҙең темаһы ла бик матур һәм бик кәрәкле. Беҙ бөгөн дәрестә «Башҡорт теленең функциональ стилдәре» тигән темаһын, тел – һүрәтләү саралары тураһындағы төшөнсәләрҙе ҡабатлап, йомғаҡлап, алған белемебеҙҙе системалаштырып, һығымталар яһарбыҙ. Ошо тема буйынса бик күп өҫтәлмә китаптар менән эшләнек. Мин уларҙы тағы ла һеҙгә күрһәтеп китәм.\nII. Уңыш ситуацияһы тыуҙырыу.\n(Башҡорт теленең стилдәре тураһындағы китаптар, журналдар күрһәтелә). Һеҙ уларҙың исемдәре, авторҙарын иҫегеҙҙә ҡалдырығыҙ, беҙгә киләсәктә кәрәк булыр. Ошо китаптарҙан бөгөнгө тема буйынса бик күп мәғлүмәттәр тупланыҡ, бай материал үҙләштерҙек, төплө белем алдыҡ.\n-Шул белем һәр кемгә лә мотлаҡ кәрәкме икән?\n-Кәрәк булғанда ни өсөн кәрәк?\nОшо һорауға бергәләп яуап эҙләрбеҙ.\nIII. Дәрестең маҡсатын билдәләү. Башҡарыласаҡ эштәрҙе күҙаллау. Актуалләштереү. Шулай уҡ дәресебеҙҙең лексик материалы нигеҙендә башҡорт музыка ҡоралдарына ҡылыҡһырлама бирербеҙ, уларҙы танырға өйрәнербеҙ.\nДәресебеҙҙең эпиграфы: «Стиль ул – кеше үҙе», - тигән Ж. Бюффон (Кем ул? Француз ғалимы 1707 – 1788 йылдарҙа йәшәгән, тәбиғәт фәне белгесе). Ни өсөн дәресебеҙгә ошондай эпиграф алынған, уныһын да дәрес аҙағында асыҡларбыҙ.\n2. Һүҙлек өҫтөндә эш.\nУҡытыусы:Уҡыусылар, төп темаға күсер алдынан дәрестә ҡулланыласаҡ яңы һүҙҙәр менән танышып үтәйек, уларҙың мәғәнәләрен асыҡлайыҡ, синонимдаш һүҙҙәрен табайыҡ. Был һүҙҙәрҙең синонимдаш һүҙҙәрен һеҙгә таратам. (һеҙ уларҙы таҡталағы һүҙҙәрҙең ҡаршыһына ҡуйығыҙ.\nМОҢ - хисле, күңелде елкендергес көй\nАҺӘҢ - килешле, яғымлы, матур көй\nНӘФИС - матур\nТӘБИҒИ - яһалма түгел\nҠЫУ - кипкән,\nСАЯ - ҡыйыу\n3. Ошо һүҙҙәр менән һүҙбәйләнештәр төҙөү.\n(Числоны, теманы яҙғандан һуң, һүҙбәйләнештәрҙе дәфтәргә яҙыу)\nУҡытыусы: һорауҙар ярҙамында төп теманы ҡабатлайбыҙ.\n1) Телдә стилдәр нилектән килеп сыҡҡан?\n2) Нимә ул стиль?\n3) Нимә ул стилистика?\n4) Тел белемендә булған стилистикаларҙы һанағыҙ.\n5) Тел стилистикаһы ниндәй стилдәрҙе өйрәнә һуң?\n6) Функциональ стиль тип нимәгә әйтәләр?\n7) Функциональ стилдәрҙе һанағыҙ. (Уҡыусылар яуап бирә).\n4. Слайдтар аша таблица күрһәтеү.\nайырмаһы дөйөм моменттары\nУҡытыусы: Таҡтаға ҡарайбыҙ, ни өсөн мин ошондай таблица эшләп, һорауҙар ҡуйғанмын? Нимәләрҙе асыҡларға кәрәк?\nУҡыусы: Функциональ стилдәрҙең айырмаһын, дөйөм яҡтарын асыҡларға кәрәк.\nУҡытыусы: Эйе, ә быны һеҙ төрлө стилдәге текстар менән эшләгәндән һуң асыҡлай барырһығыҙ һәм дәрес аҙағында әйтерһегеҙ.\nУҡыу мәсьәләһен ҡуйыу.\t5. Төркөмдәргә бүлеү.\nУҡытыусы: Беҙҙең дәрестә 5 төркөм эшләйәсәк. Һәр береһе төрлө функциональ стилгә ҡараған текстар менән эшләй, уларҙың ниндәй стилгә ҡарағанлығын билдәләй, маҡсатын, үҙенсәлектәрен асыҡлай. Эш төрҙәре йәрәбә буйынса алына. Тексты уҡығандан һуң, стилен билдәләгәс, һәр төркөм шул стилдең исемен килеп ала. (Балалар алдан әҙерләнгән стилдең исемдәрен килеп ала). Күренеп торһон: ҡайһы төркөм ниндәй стиль менән эшләй. Беҙҙең дәрестә (балалар бергәләп әйтә)\nЙәнле һөйләү стиле\nМатур әҙәбиәт стиле\nПублицистик стиль төркөмдәре эшләйәсәк\nIV. Уҡыу мәсьәләһенеү сиселеше. Ғәмәли эштәр\n- Хәҙер, уҡыусылар, текстарҙы тағы бер тапҡыр иғтибар менән уҡып сығығыҙ ҙа уның лексик темаһын билдәләгеҙ.\n(Магнитофондан ҡурай көйө ебәреү, көй аҫтында ҡурай тураһында әңгәмәләшеү).\nУҡытыусы: Уҡыусылар, эш башлар алдынан, әйҙәгеҙ, ҡурай тураһында һөйләшеп алайыҡ.Ҡурай һүрәтен ҡайҙа йыш күрәбеҙ?\nУҡыусы: Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербында һәм флагында.\nУҡытыусы: Ҡурайҙың ете тажы нимә аңлата?\nУҡыусы: Ҡурайҙың ете тажы – ул ете ырыу.\nУҡытыусы: Изге төйәгебеҙ Урал күгендә балҡып торған ҡурайсыларҙан кемдәрҙе беләһегеҙ?\nУҡыусы: Азат Айытҡолов, Юлай Ғәйнетдинов, Йомабай Иҫәнбаев.\nУҡытыусы: Ә беҙҙең райондан сыҡҡан яҡташ – ҡурайсыларҙан кемде беләһегеҙ?\nУҡыусы: Йырсы, ҡурайсы, яҙыусы М. Ямалетдинов, А. Солтанов.\nУҡытыусы: Ҡурай тураһында яҙыусылар ниндәй әҫәрҙәр яҙған?\nУҡыусы: Ш. Бабич «Ҡурайҡайға», Р. Ғарипов «Ҡурай», А. Игебаев «Ҡурайым»\nУҡытыусы: Эйе, башҡорттарҙың милли музыка ҡоралы ҡурайҙы һеҙ беләһегеҙ. Бына ул ҡурай (ҡурайҙы күрһәтә һәм бер уҡыусы уйнап күрһәтә). Ҡурай – ул берҙәмлек, татыулыҡ символы. Һеҙ ҙә шулай татыу, берҙәм булығыҙ. Халыҡ мәҡәле лә бит ошо һүҙҙәрҙә раҫлай: «Берҙәмлектә – хәрәкәт, тарҡаулыҡта – һәләкәт». Ә хәҙер алдығыҙҙағы эшкә күсәбеҙ, һеҙгә текст менән эшләр өсөн 3 минут бирелә.\n6. Текстар өҫтөндә эш\n1.) Уҡытыусы: Иң беренсе һүҙ «Матур әҙәбиәт стиле» төркөмөнә бирелә. Ҡалғандар ҙа «Дидактик материал» китабынан 96-сы күнегеүҙе таба. Был төркөм менән бергәләп эшләйһегеҙ, уларҙың эшен күҙәтәһегеҙ, баһалайһығыҙ. Башта һүҙлек өҫтөндә эш үткәрәбеҙ:\nҠыуыш – шалаш\nУбылыу – провалиться\nКүҙҙән яҙҙы – юғалды\nГиҙеү - путешествовать\nУҡытыусы: Шунан текстың төп фекерен, уйын, темаһын әйтергә тейешһегеҙ.\nУҡыусы: Р. Ғарипов «Ҡурай» шиғырында ҡурайҙы ил һаҡлар ҡорал, тел һаҡлар халыҡ итеп һынландыра. Телебеҙҙе, илебеҙҙе һаҡларға саҡыра.\nУҡытыусы: Был шиғыр ниндәй стилдә яҙылған?\nУҡыусы:Матур әҙәбиәт стиле менән яҙылған, тип уйлайым. Сөнки был шиғырҙа ҡурай образы аша уҡыусыларҙың тойғоһона, уйҙарына йоғонто яһала. Был стиль шиғыр жанры менән ижад ителгән, унда бик күп тел – һүрәтләү саралары ҡулланыла.\n(Бөтә тел – һүрәтләү саралары һанап сығыла).\nУҡытыусы: Матур әҙәбиәт стиле менән яҙылғанлығын иҫбатланылармы?\nУҡытыусы: Улар эшләгән стиль буйынса һорауҙар бирегеҙ (уҡыусылар һорау бирә).\n2.) Уҡытыусы: Хәҙер һүҙҙе «Рәсми стиль» төркөмөнә бирәбеҙ. Бөтәбеҙҙә «Дидактик материал» дан алынған текст буйынса эшләйбеҙ. 96 – сы күнегеү, №2, 187 – се бит.\nТексты башта уҡып сығабыҙ, һүҙлек өҫтөндә эшләйбеҙ:\nӨҫкө аңҡау – верхнее небо\nӘһәмиәт – значение\nИңбаш – плечо\nБаш бармаҡ – большой палец\nҺуҡ бармаҡ – указательный палец\nСығанаҡ бармаҡ – безымянный палец\nУҡыусы: (рәсми стиль икәнлеген иҫбатлай).\n- Был текст, беҙҙең уйыбыҙса, рәсми стиль, сөнки авторҙың төп фекере, уйы: кешеләрҙе ҡурайҙа уйнарға өйрәтеү, йәғни ҡурайҙа уйнарға өйрәнеү буйынса ҡулланма ҡағиҙәләрен (инструкция) бирә. Стилдең һөйләү формаһы – монолог, хис - тойғо биреүсе саралар юҡ, тик ҡәтғи телмәрҙән генә тора.\n● (Рәсми стиль икәнлеген иҫбатлау өсөн бөтә тел – һүрәтләү саралары һанап сығыла).\n● (Улар иҫбатлап бөткәс, уларҙың стиле буйынса уҡыусылар һорау бирә, яуаптарын баһалай).\n3.) Уҡытыусы: Эште дауам итәбеҙ, һүҙҙе «Публицистик стиль» төркөмө уҡыусыларына бирәбеҙ. Уларҙың тексын тыңлайбыҙ Ш. Бабич «Ҡурайҡайға».\nҺүҙлек өҫтөндә эшләйбеҙ:\nҠайнар тойғо – горячее чувство\nЙәйләү – летняя стоянка\nҠыр, сәхрә – поле\nУҡыусы: (иҫбатлай). Беҙҙең уйыбыҙса, был әҫәр шиғыр юлы менән яҙылғас, уны матур әҙәбиәт стиле тип ҡарарға була, ләкин Ш. Бабич әҙәби жанрында публицистик стилдең элементтарын оҫта үргән. Ш. Бабичтың үҙенә генә хас стилдә ярылып ята. Был шиғырҙа доминант стилдән тыш, яҙыусының үҙ стиле, халыҡ йыры стиле күҙгә ташлана. Яҙыусының төп фекере: был шиғырҙа башҡорт халҡының тарихы һәм рухи донъяһы ҡурай моңо ярҙамында күҙ алдына баҫтырыла. Ҡурай үткән ҡайғыларҙы, ҡайнар тойғоларҙы, шатлыҡтарҙы йырлар моң шишмәһен хәтерләтә.\nБыл шиғыр публицистик стилдә яҙылған. Шағирҙың маҡсаты: уҡыусыларға, тыңлаусыларға тәьҫир итеү. Стиль һыҙаттары: тойғоло телмәр, юғары патетика.\n● (Иҫбатлап бөтөрөү маҡсатында тел – һүрәтләү сараларын табалар.)\n● (Уҡыусылар һорау бирә, яуаптарын баһалай).\nУҡытыусы: Публицистик стиль тураһында һөйләгәндә көнүҙәк темаларға арналған үткер мәҡәләләр, билдәле һәм билдәһеҙ шәхестәр тураһында яҙған беҙҙең яҡташыбыҙ яҙыусы, рәссам, эҙәрмән, тарихсы, публицист Р. Насыровты иҫкә төшөрмәй булмай. Һуңғы 10 йыл эсендә авторҙың очерк – мәҡәләләрҙән торған 5 йыйынтығы баҫылып сыға. Һуңғы китаптары «Отчий дом», «Ете һыу башы».\n● (Портреты, китаптары видеомагнитофон аша күрһәтелә).\n4.) Уҡытыусы: Ә хәҙер һүҙ «Фәнни стиль» төркөмөнә бирелә. Улар «Дидактик материал» дан 188 – се биттәге № 4 эште башҡаралар.\n● Иң башта һүҙлек эше башҡарыла:\nСатыр – крона\nҠырлы – граненый\nҮҙәк башы - ложбина\nУҡыусы: Был текстың төп фекере: ҡурайҙың биологик үҙенсәлектәрен асыу. Был текст фәнни стиль менән яҙылған, сөнки яҙыусы ҡурай тураһында хәбәр итә, ҡурайҙы аңлата, тасуирлай. Фәнни стилдең фәнни популяр стиле, сөнки беҙҙең өсөн был текст еңел һәм аңлайышлы тел һәм һөйләмдәр менән яҙылған.\nФормаһы – монолог, жанры – фәнни мәҡәлә.\nҺүҙҙәр үҙенең төп мәғәнәһендә ҡулланыла, фекерҙе логик эҙмә – эҙлекле биреүгә ныҡлы иғтибар бирелә.\n● (Тел һүрәтләү сараларын табалар).\n5.) Уҡытыусы: Һүҙҙе «Йәнле һөйләү стиле» төркөмө ала. Улар үҙҙәренең карточкаһы буйынса тексты уҡып күрһәтәһәм иҫбатлай.\nУҡыусы: Был текст йәнле һөйләү стиленә ҡарай, сөнки маҡсаты – аралашыу, формаһы – диалог.\n● (Тел – һүрәтләү сараларын табалар, уҡыусылар һорау бирә, яуаптарҙы баһалай).\n7.) А. Йәғәфәрованың «Ҡурай» әкиәтенән өҙөк сәхнәләштереү.\nУҡытыусы: Уҡыусылар, һеҙ ҡурай уның ҡайҙан килеп сығыуы тураһында бик күп легендалар ишеткәнегеҙ бар, хәҙер һеҙҙең иптәштәрегеҙ уның бер вариантын сәхнәләштереп күрһәтә. Иғтибар менән ҡарап ултырығыҙ, стилен билдәләгеҙ. Был эш башҡарылған арала 2 уҡыусы дәрес барышында ҡуйылған таблица менән эшләй.\n● (Өҙөк сәхнәләштерелә).\nУҡыусы: Был осраҡта йәнле һөйләү стиле менән матур әҙәбиәт стиле бергә үрелеүен күрәбеҙ. Сөнки был А. Йәғәфәрованың «Ҡурай» әкиәтенән алынған өҙөк, уны матур әҙәбиәт стиле, тип ҡарарға була, ләкин йәнле һөйләү стиленә хас бөтә үҙенсәлектәр ҙә күренә. Йәғни матур әҙәбиәт стиле йәнле һөйләү стиле менән бергә йәшәй ала. Был ике стилдең бергә бирелеүе әҫәрҙең уҡыусыға йоғонтоһон көсәйтә. Ике стилдең үҙенсәлектәре телмәрҙе байыта, уның йөкмәткеһенә тәьҫир итә.\nТаблица менән эшләү\n(диапроектор аша күрһәтелә)\n● Ике уҡыусы стилдәрҙең айырмаһын, дөйөм моменттарын асыҡлай.\nУҡытыусы: Уҡыусылар, күҙәтелгән текстар бөтәһе лә ниндәй темаға арналған?\nУҡытыусы: Эйе, ә улар ни яғы менән айырылалар инде?\nУҡыусы: Һәр текстың үҙ ҡулланыу маҡсаты бар, һәр береһе айырым тыңлаусыға тәғәйенләнгән.\nУҡытыусы: Ни өсөн был текстар төрлө стилдә бирелгән?\nУҡыусы: Тыңлаусының иғтибарын йәлеп итер, һөйләүсегә ҡыҙыҡһыныу уятыу өсөн.\nУҡытыусы: Функциональ стилдәрҙе өйрәнергә, һәр береһендә яҙа алыу кәрәкме?\nУҡыусы: Культуралы, белемле кеше үҙ фекерен һәр стилдә аңлата белергә тейеш. Киләсәктә был беҙгә мотлаҡ кәрәк буласаҡ.\n8. «Үҙ йөҙөңдө тап» уйыны.\n(Һәр төркөм үҙенә тура килгән таблицаны таба, стилдең исемен ҡуя).\nУҡытыусы: Функциональ стилдәр темаһын яҡшы үҙләштергәнһегеҙ, бөтә төркөмдәр ҙә һәйбәт эшләне, ә хәҙер өйгә эште яҙып алығыҙ. «Теле кәкре – теленән тартһаң, һикерә» (ҡумыҙ»).\nЙомаҡтың яуабын табығыҙ һәм ошо һүҙҙе төрлө стилдәрҙә сағылдырып, текст төҙөгөҙ.\nVI. Темаларҙы нығытыу маҡсатында тест үткәреү.\nУҡытыусы: «Стиль – ул кеше үҙе». Әгәр ҙә беҙ художестволы фекерләһәк, матур әҙәбиәт стиле; ижтимағи – сәйәси фекерләһәк, фәнни стиль барлыҡҡа килә. Стилдәр кешеһеҙ йәшәй алмай. «Стиль ул – һәр кешенең уны башҡаларҙан айыра торған ҡабатланмаҫ үҙенсәлеге лә тейергә була. Эйе, стиль ул – күп мәғәнәле һүҙ…»\nХакимова Гульдар Арслангалиевна\nНомер материала: ДВ-335022\nПрезентация доклада на тему "Основные составляющие Программы формирования БУД"\nОбщешкольное мероприятие "Хлеб-всему голова"\nДоклад "Развитие слухового восприятия детей в процессе воспитательной работы"\nМетодический материал. "От игры к делу"\nОткрытое занятие. Беседа. "Осень"\nОткрытое занятие. Игра. У врача.\nДүниетану сабағы тақырыбы: "Білімді тиянақтау"


Ололарҙың һаулығы хәүеф аҫтында | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 июня 2020 — 14:58\nНыҡлы үҙизоляция – коронавирустан һаҡланыу өсөн берҙән-бер алым. Туҡһан йәшкә етеп килеүсе Зәриә һәм Хәмзә Бәшәровтар 62 йыл бергә. Өйҙән сыҡмай ғына йәшәүҙәрен балалары ла хуплай, бар кәрәк-яраҡтарҙы ла үҙҙәре килтерә. Шулай ҙа өйҙә ултырыу мөмкинселеге бар оло йәштәгеләргә лә тәтемәй.\nРеспублика башлығы ветерандарҙың йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре менән онлайн-күрешеүҙә, һуңғы ике аҙнала каронавирус менән күбеһенсә өлкән йәштәгеләрҙең ауырыуын белдерҙе.\nИнфекцион клиника бүлеге мөдире Борис Хейфец әйтеүенсә, майҙа вирус йоҡтороп килгән пациенттарҙың 20 проценты өлкән быуын кешеләре.\nСтатистика мәғлүмәттәре ҡот осҡос. Республикала тотош ғаилә менән менән ауырыусылар һаны ла арта. Табиптар быны вахтала эшләүселәрҙең ҡайтыуы менән бәйләй.\nЙәмәғәт урындарына сығырға тура килгәндә, бирсәткәләр һәм битлектәр вирустан һаҡланыу өсөн иң яҡшы сара икәнлеген оноторға ярамай, тип иҫкәртә табиптар. Туғандар һәм яҡындар менән дә тығыҙ аралашыуҙан тыйылып торорға кәңәш итә улар


Иркутск нефть компанияһының ҙур тендерын «ОЗНА» отто // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИркутск нефть компанияһының ҙур тендерын «ОЗНА» отто\n17:46, 31 марта 2010 Иҡтисад\n«ОЗНА» компанияһы «Иркутск нефть компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ҙур тендерында еңде. Конкурс заказы составында өс үҙәктән ҡыуыусы һурҙырғыс менән нефтте тышҡы һурҙырыу станциялары, эске һурҙырыу менән – ике һурҙырғыс, эсәр һыу һәм хужалыҡ өсөн һыу алыусы һурҙырыу станциялары бар.\nҠорамалдар Ярактинский нефть – газ конденсаты ятҡылығындағы нефтте әҙерләү ҡулайламаһынан алып «Көнсығыш Себер – Тымыҡ океан» торба үткәргесенең 7-се нефть һурҙырыу станцияһына тиклем нефтте транспортлаусы системаға тәғәйенләнгән. Был Иркутск нефть компанияһының 2010 йылдағы төп объекттарының береһе. Көйләү эштәрен «ОЗНА» компанияһының сервис дивизионы белгестәре башҡарасаҡ.\n«ОЗНА» Иркутск нефть компанияһы менән тәүгә эшләй. Тендерҙа еңеү «ОЗНА» компанияһына яңы баҙарҙарға сығырға мөмкинлек бирәсәк, тип күҙаллана.\nТеги: тышҡы бәйләнештәр, сәнәғәт, ОЗНА


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - РУХЫҢ КӨСЛӨ, ТРАДИЦИЯҢ БАЙ ИКӘН МАТДИ ДОНЪЯҢ ДА ЕТЕШ БУЛАСАҠ! - 2022 - Мәҡәләләр\nКешелекте, халыҡты, бәхәсһеҙ, мәҙәниәттән айырып ҡарап булмай. Ә нимә һуң ул мәҙәниәт? Бөгөнгө йәмғиәттә мәҙәниәт төшөнсәһен тарыраҡ мәғәнәлә ҡабул итәләр, әҙәм балаһы үҙенең рухын, йәшәү рәүешен асыҡлаған оло һүҙҙең мәғәнәһен төбөнә төшөп аңламаған һымаҡ тойолмаймы һеҙгә?\nЗ. Әминев: Эйе, "мәҙәниәт" тигән һүҙҙе беҙ, ғәҙәттә, йыр-бейеү, шиғыр уҡыу тигән һымағыраҡ бер яҡлы ғына аңлайбыҙ һымаҡ, ә ул бик оло төшөнсә. Башҡортса "эйәләштереү" тигән һүҙҙе мәҙәниәт тигәнгә эквивалент итеп тә алып булалыр, моғайын. Йәғни, мәҙәниәт - ул беҙҙең йәшәү рәүешебеҙ. Беҙҙең башҡорт Уралда формалашҡан, ошо ерҙе эйәләштергән, урыҫса әйткәндә, "окультуривать" иткән. Башҡорт үҙе йәшәгән ландшафттың үҙенсәлектәрен яҡшы белеп, уның һәр объектына үҙенең мөнәсәбәтен белдереп, төрлөсә атамалар биргән. Йәғни, ул ерҙәрҙе ул үҙенә яраҡлаштырған, үҙе лә шуларға яраҡлашып, унда үҙе өсөн уңайлыҡтар тыуҙырған. Өй һалыу ҙа, мал көтөү ҙә - мәҙәниәтебеҙҙең бер төрө. Халыҡ ниндәй мал аҫраған, нимәгә һунарсылыҡ иткән, былар барыһы ла йола, традицияларҙы хасил итә, һәм был да мәҙәниәт.\nРухи мираҫҡа килгәндә, мәҙәниәтебеҙҙең тамырында, нигеҙендә мифология ята. Рухи мираҫты бер нисек тә бер халыҡтан икенсе халыҡҡа күсереп булмай, ул халыҡтың үҙе менән бергә үҫешә һәм халыҡтың йөҙөн билдәләй. Мифтарҙы өйрәнгән, тикшергән ғалимдар, мифология тик ҡан менән бергә генә бирелә, тиҙәр. Мәҙәниәт, тимәк, ошо ерҙе эйәләштереү төшөнсәһен бирә. Мәҫәлән, беҙҙең мәҙәниәт өсөн Урал - донъя үҙәге, ер кендеге, һәм бөтә нәмә уның тирәһендә генә ҡайнай. Ә урыҫ мәҙәниәте өсөн Урал тәүҙәрәк ят төшөнсә була. Мәскәү, Питер ғалимдары билдәләүенсә, боронғо заманда урыҫтар уны "ер сите" тип ҡабул иткәндәр. Татарҙар өсөн Урал тигән төшөнсә юҡ, комиҙар менән удмурттар, Уралдан тик зыян килә, тип һанаған. Сөнки скиф-сарматтар, артабан башҡорттар уларҙың ата-бабаларына һөжүм итеп торған. Шуға ла Урал улар өсөн ен-пәрейҙәр (лешийҙар), ҡара көстәр йәшәгән урын иҫәпләнә. Ҡаҙаҡтарҙа ла Урал ыңғай образ түгел. Уларҙың фольклорында Уралтай тигән персонаж бар, бөтөн аламалыҡ шул Уралтайҙан килә, ти ҡаҙаҡтар. Ҡалмыҡ мифтарында башҡортҡа ихтирам бар. Иштәк, мәҫәлән, улар өсөн батырлыҡ, кешелеклек эталоны. Ҡалмыҡ батыры Бузан Иштәкте еңә алмағас, уны йоҡлап ятҡанында үлтерә. Халыҡ: "Һин ғәҙел еңмәнең, уны йоҡлап ятҡанда үлтерҙең, һинең тоҡомоң ҡороясаҡ", - тип уны ҡәһәрләй. Ҡалмыҡ ханы Дайчиндың Петр I-гә яҙған хаты архивта һаҡлана. Урыҫтар союзға берләшеү тураһында мөрәжәғәт иткәс, ул: "Мин әле башҡорттар менән һөйләшеү алып барам, ә мин улар менән килешәсәгебеҙгә ышанам, ул саҡта мин Алланан башҡа берәүҙән дә ҡурҡмаясаҡмын", - тип яуап яҙа. Ҡалмыҡтар - яугир халыҡ. Шуға беҙҙең яугирлыҡты аңлағандар, баһалағандар. Ҡалмыҡтар бит алтайҙарҙы, ҡырғыҙҙарҙы, ҡаҙаҡтарҙы, төркмәндәрҙе, үзбәктәрҙе, нуғайҙарҙы еңеп, үтеп китәләр. Беҙгә килеп етеп, еңә алмай кире боролалар, хатта ҡалмыҡтарҙың ҡайһылыр бер өлөшө беҙҙең халыҡ эсенә инеп китә. Архивта ҡалмыҡ-башҡорт мөнәсәбәте тураһында документтар күп һаҡлана. Мәҙәниәттә халыҡтарҙың бер-береһенә мөнәсәбәте бына шулай сағылыш таба. Рухи-мәҙәни тормош тигәндә, бына ошондай тарихҡа бәйле ваҡиғалар, мөнәсәбәттәрҙе лә урап үтеп булмай.\nЗ. Шәрипова: Теге йәки был күренеште аңлау өсөн шуның атамаһын асыҡлау кәрәк. "Мәҙәниәт" һүҙе "мәҙинә" (ҡала, шәһәр) тигән ғәрәп тамырынан яһалған һәм шунда йәшәгән кешеләр тормошона бәйле атама булараҡ нығынған. Башҡорт телендә "мәҙәниәт" терминын рус теле аша латин теленән үҙләштерелгән "культура" тигәнгә эквивалент итеп алғанбыҙ. Олораҡ быуын хәтерләйҙер: оҙайлы ваҡыт һуҙымында "культура" тигән һүҙҙең үҙе генә ҡулланылышта йөрөнө һәм, ғәмәлдә, ҡала шарттарында үҫешкән профессиональ сәнғәт төрҙәрен берләштереүсе төшөнсә рәүешендә ҡаралды. Рәссам, музыкант, артист, яҙыусы һәм башҡалар - юғары культураға эйә сәнғәт әһелдәре, ә ауыл клубында бейеүсе, йырлаусылар - үҙешмәкәр түңәрәктәрҙә ҡатнашыусылар, тип иҫәпләнде. Ә хәҙер йәмғиәттә мәҙәниәттең асылын тәрәнерәк аңларға ынтылыш бар, һәм уның бөтөн халыҡтарҙың тормошон үҙ эсенә алған ҙур күренеш икәне, уның ифрат күп төрлөлөгө асыла бара. Барыбыҙға ла мәғлүм: әлеге этапта тормошобоҙҙа көтөлмәгән ауырлыҡтар, әллә ниндәй зәхмәттәр килеп сыға, өҫтәүенә, халыҡ-ара хәлдәр ҡатмарлаша. Нисек итеп шул ҡаршылыҡтарға бирешмәҫкә, бар ҡыйынлыҡтарҙы еңеп сығырға? Бөйөк Ватан һуғышында ҡорал түгел, ә халыҡтың рух ныҡлығы еңгән, тип әйткәндәрен күп тапҡырҙар ишеткәнебеҙ бар. Был шулай булған да. Әммә 90-сы йылдарҙан һуңғы үҙгәртеп ҡороуҙар барышында матди байлыҡ туплау төп маҡсат итеп ҡуйылды. Мәҙәниәт мәсьәләләренә иғтибар булды булыуын, әммә йәшәйеште Көнбайыш культураһы баҫып алды, милли мәҙәни ҡиммәттәр төҫһөҙләнеп ҡалды. Үҙ халҡының тарихын, моңон, рухи ҡаҙаныштарын яҡшылап белмәгән, шуға ла уны һанға һуҡмаған, илдәге хәлдәргә күпмелер битараф йәш быуын үҫеп сыҡты. Дәүләтебеҙ именлеге һәм алға китеше граждандарға тейешле рухи тәрбиә биреүгә, илдә берҙәмлек һәм татыулыҡ булдырыуға туранан-тура бәйле икәне - бәхәсһеҙ хәҡиҡәт. Шуларҙы иҫәпкә алып, Рәсәй халыҡтарының рух торошон көйләү һәм үҫтереү өсөн ил етәкселеге быйылғы йылды Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫы йылы тип иғлан итте лә инде.\nФәндә мәҙәниәтте икегә - матди һәм күҙгә күренеп тормаған, матди булмаған мәҙәниәткә - бүлеп йөрөтәләр. Әйткәнебеҙсә, совет осоронда хөкүмәт барлыҡ халыҡтар өсөн дөйөмләштерелгән уртаҡ совет мәҙәниәтен булдырыуға, уның ике яҡ тармағын да үҫтереүгә етди иғтибар бүлде. Йорт-ҡаралты, йыһаз, кейем-һалым кеүек күҙгә ташланып торған культураның матди өлгөләре һәр берәүгә яҡшы таныш. Ә бына күҙгә күренеп тормаған, матди кәүҙәләнеше булмаған рухи мәҙәниәт нимә һуң ул? Тап шуны халыҡҡа асыҡлап еткерергә кәрәк хәҙер. Халыҡтың йәшәү рәүеше уның үҙаңының һәм рухының үҙенсәлектәрен барлыҡҡа килтергән, быуаттар һуҙымында формалаштырған. Көндәлек тормошона, донъяны танып белеүенә, төрлө ышаныуҙарына бәйле ғөрөф-ғәҙәттәр системаһы нығынған. Төрлө юҫыҡтағы ижад традициялары менән бергә, һәр халыҡтың үҙенә генә хас төрлө кәсеп-һөнәри эшмәкәрлек алымдары ла ҡалыплашҡан. Хатта мал салыуҙы алып ҡарағанда, уны ла бит һәр халыҡ үҙ рәте-тәртибе менән башҡара. Ошондай традицияларҙы һаҡлау электр, техник мөмкинлектәр булмаған заманға кире ҡайтыу түгел, ә боронғолоҡтоң файҙалы өлөштәрен алып, шуларҙы боҙмайынса тергеҙеү тигәнде аңлата. Уҡ атыу ярыштарын шуның бер миҫалы итеп килтерергә була. Заманында уҡ атып, хатта Парижды ла яулағандар. Хәҙер ул, спорттың бер төрө булараҡ, халыҡҡа ныҡ яҡынайҙы һәм әллә ниндәй матди сығымдар ҙа талап ителмәй. Иң мөһиме, халыҡты, йәштәрҙе файҙалы спортҡа өйрәтеү, бала-сағаны сәмләндереп, рухын үҫтереү, дөрөҫ эмоциялар тыуҙырыу. Төҙ атһа, бала ҡыуанып китә бит, был ярыш үҙенең маҡсатына өлгәшә тип уйлайым. Бына шундайыраҡ боронғо, яҡшы традицияларҙы тергеҙеү, кире халыҡҡа ҡайтарыу бурысы тора алдыбыҙҙа. Тик шуныһы: борондан килгән халыҡ йолаларын тергеҙәм тип, тейешле белем булмау сәбәпле, ҡайҙандыр үҙҙәре уйлап тапҡанды көсләп тағыусылар ҙа табылып, халыҡты яҙыҡ, ҡыйыш юлдан алып китеүселәр ҙә булмаҫ, тимә.\nНиндәйҙер яңылыҡ индерергә маташыусылар, тигәндә икенсе милләттең йолаларын үҙләштереп, шуны тәҡдим иткән кешене күҙ уңында тотаһығыҙмы?\nЗ. Шәрипова: Улай ҙа булыуы мөмкин. Мәҫәлән, Көнбайышта хэллоуин, беҙҙеңсә "шайтан туйы" тигән байрамды киң билдәләйҙәр. Бала-сағаға оҡшай тип, уны беҙҙең ерлеккә күсерергә теләүселәр ҙә юҡ түгел. Хәҙер бөтөн халыҡтарҙың мәҙәни үҙенсәлектәре, бер-береһенә тәьҫир итеп, уҡмашып бара. Был процестарҙы глобалләшеү тип атайбыҙ. Халыҡтарҙың йәшәү рәүештәре, ҡараштары берләшеп, ҡатнашып китә, нимәлер онотола, нимәлер алға сыға. Шундай ваҡытта халыҡ аңын бутамаҫ өсөн фән тарафынан тикшерелгән, боронғо заманда ысынлап та беҙҙең халыҡта булған ғөрөф-ғәҙәтте, йолаларҙы аңлап тергеҙеү фарыз. Мәҫәлән, берәүҙең яҙмаһында "Үлгән кешене оҙатҡанда, артынан көл һибеп ҡалғандар", тигән юлдар бар икән, ти. Быны уҡып, элек шулай иткәндәр икән, тип, мәйет артынан көл һибә башлауҙары ла ихимал. Көл һибеү - ул беҙҙә иң ҡаты яза, ҡәһәрләү, мәңгелеккә айырылышыу теләген белдереү һымаҡ. Ҡыҫҡаһы, был әҙәм менән ҡабат осрашырға яҙмаһын, тигәнде аңлата. Беҙ, ололар, уның ысын мәғәнәһен әлегә иҫләйбеҙ, ә бына йәштәрҙең белмәүе бар. Уйлап еткерелмәйенсә ҡағыҙға теркәлгән бер генә мәғлүмәт тә, шулай итеп, әллә ниндәй яңылышлыҡтар тыуҙырыуы мөмкин.\nЗ. Әминев: Тормош алға табан бара, ә япон, корея, ҡытай халыҡтары йолаларын һаҡлап алып ҡалып, яңы дәүергә яраҡлаштырҙылар, шуның менән улар алға киттеләр. Традицияһыҙ халыҡтың халыҡ булмауын аңланылар. Ә беҙҙә уны большевизм заманында емерә башланылар. Халыҡты бәхетле, тигеҙ итеү идеяһы һәйбәт, әммә тормошҡа ашырыу ысулдары дөрөҫ булманы. "Мы свой, мы новый мир построим", тип, бөтөн нәмәне ҡырып-емереп кенә халыҡты бәхетле яһап, тарих этаптарын ырғып-һикереп үтеп китеп булмайҙыр.\nЗәйтүнә Яхъя ҡыҙы дөрөҫ әйтә, мин дә күҙәткәнем бар: кемдәрҙер беҙҙә булмағанды ҡай саҡ "беҙҙеке" тип тәҡдим итә. Башҡорттарҙың тарихын, ғәҙәттә, төрки сығанаҡтарынан ғына эҙләйбеҙ. Эйе, беҙ төрки телле халыҡ, әммә археологик ҡаҙыныуҙарға иғтибар итһәк, беҙҙең, Урал яғында йәшәүселәрҙең, төрки донъяһының үҙәге һаналған Алтай-Саян яҡтары менән туранан-тура бәйләнеше юҡ икәнен күрәсәкбеҙ. Беҙҙең бәйләнеш күберәк Урта Азия, Алғы Азия - Яҡын Көнсығыш мосолмандары яғында. Был бәйләнеш Ислам дине менән генә килмәгән. Биш мең йыл элек тә шул яҡ менән беҙҙең бәйләнеш булған. Мәҫәлән, химиктар хәҙерге Ираҡта - Шумер-Вавилон дәүләттәрендә табылған әйберҙәрҙең химик составын өйрәнгән, уларҙың Урал аръяғынан, беҙҙең башҡорт ерҙәренән килтерелгән баҡырҙан яһалғанын асыҡлаған. Силәбе археологы С.А.Григорьев Арҡайым, Һынташ ҡаласыҡтарын өйрәнеп, унда йәшәгәндәр биш мең йыл элек Яҡын Көнсығыштан килгәндәр, тип әйтә. Уларҙы металлургия ҡыҙыҡһындырған, йәғни, беҙҙең боронғо ата-бабаларыбыҙ менән алыш-биреш булған. Беҙҙең йәштәр ул турала бик белеп бөтмәй, шуға Тываға, Ҡаҙағстанға баралар ҙа, шуларҙан ниндәйҙер мәҙәниәт элементтарын отоп алып ҡайталар. Улар беҙҙең тәбиғәткә тура килмәй. Мин үҙем дә тыва, хакас, алтай яҡтарында күп йөрөнөм, үҙебеҙҙең йырҙарҙы алып барып, унда тыңлап ҡарағаным булды. Ундағы тәбиғәткә беҙҙең моң тап килмәй. Беҙҙең моң сит унда. Уларҙың тәбиғәтенә үҙҙәренең йырҙары аһәңдәш. Күрәһең, беҙҙең йыр-моң Уралда тыуған, Уралға яраҡлаштырылған. Беҙҙең Уралдың тәбиғәте йомшаҡ бит. Мәҙәниәттә алыш-биреш гел булған, бер халыҡ икенсеһенән һәр ваҡыт нимәнелер алған, тик үҙенекенә яраҡлаштырып алған. Рухи донъяны өйрәнгән ғалимдар - көршәк, һәнәк-көрәк, башҡа шундай матди ҡорамалдарҙы үҙләштереп була, тик рухи мәҙәниәтте күсереп булмай, тип әйтәләр.\nЗ. Шәрипова. Үҙ-ара аралашыуҙар, килешеүҙәр аша мәҙәниәттең матди элементтары тиҙ үҙләштерелә.Теләһәк-теләмәһәк тә әкренләп рухыбыҙ ҙа үҙгәрә, ситтәр тарафынан махсус та үҙгәртелеүе, үҙ асылыңды оноттороуҙары бар. Халыҡта әйтәләр бит: исеме бар, есеме юҡ, тип. Шул хәлдәргә төшөүҙән Хоҙай аралаһын!\nҺеҙ, Зәкирйән Ғәлимйән улы, үҙегеҙҙең хеҙмәттәрегеҙҙә лә, сығыштарығыҙҙа ла башҡорттоң Уралға бәйлелеге тураһында бик нигеҙле итеп әйтәһегеҙ...\nЗ. Әминев: Башҡорттоң донъя мәҙәниәтенә индергән өлөшө бик ҙур. Беҙ уны, нисектер, кәметеп, ошо үҙебеҙ йәшәгән ер менән генә бәйләп һүҙ йөрөтәбеҙ. Башҡорттар, яугир халыҡ булараҡ, Евразияла булған бөтә ваҡиғаларға тәьҫир итеп торған. Уны һәр саҡ һуғышҡа яллағандар, йәғни бер тарихи ваҡиға ла башҡортһоҙ үтмәгән. Башҡорттоң элекке донъяһы тураһында хәҙерге хәлдән сығып ҡына хөкөм итергә ярамай. Башҡорт донъяһы үҙ заманында бик тә ғәйрәтле һәм күп яҡлы, һәм бик тә теүәл булған - беҙҙең мәҙәниәтебеҙ бик боронғо, ә тамыр тәрәнгә киткән һайын халыҡтың көсө лә ныҡ була. Билдәле Рәсәй археологы С.А.Плетнева башҡорт мәҙәниәтенең бер туҡтауһыҙ, тотороҡло үҫеүен башҡорттоң Урал киңлектәрендә бик боронғо дәүерҙәрҙә үк формалашып, аҙаҡ төрлө тарихи катаклизмдарға ҡарамайынса, ошо ергә теше-тырнағы менән йәбешеп йәшәүендә, тип аңлата. Зәки Вәлиди үҙенең бер хатында: "Беҙҙең халыҡҡа ҡаршы этлектәр рухи донъяла, телдә, диндә көтөлә", тип бушҡа ғына әйтмәгән бит. Шуға беҙгә үҙебеҙҙең боронғолоғобоҙҙо, Уралдағы аҫабалығыбыҙҙы белеп йәшәргә кәрәк.\n1917 йылғы революцияға тиклем беҙ үҙебеҙҙе "Урал балалары" тип йөрөткәнбеҙ. Ә хәҙер, нисектер, Уралды башҡорттан айырып ҡарарға күнектек, башҡорт бер яҡта, Урал икенсе яҡта тороп ҡалған кеүек. Улар элек икеһе бер бөтөн төшөнсә булған. Беҙ иҡтисади яҡтан күптән инде Волга буйы төбәгенә ҡарайбыҙ. Свердловск ғалимдары менән даими аралашам, улар беҙҙе Урал халҡына һанай. Екатеринбургтың башҡорт ерендә төҙөлгәнен бик яҡшы беләләр. Етмешенсе йылдарҙа Татищев һәйкәлендә баҡырҙан яһалған таҫмала "Город Екатеринбург заложен на земле приобретенной у башкир" тип яҙылған ине. Өпәй башҡорттары ерендә һалынған ул. Был турала миңә мәрхүм философ Дамир ағай Валеев, әсәһе яғынан үҙе өпәй башҡорто, һөйләгәйне. Шуға, тарихи хәтерҙе өҙмәҫкә һәм үҙебеҙҙең Урал менән бәйләнгәнебеҙҙе белеп үҙебеҙҙең мәҙәниәтте һаҡлап, үҫтереп йәшәргә тейешбеҙ, тип уйлайым. Урал төшөнсәһе беҙҙең мәҙәниәттең нигеҙе булып тора, беҙ Урал балалары, беҙгә был төшөнсәне тергеҙергә кәрәк.\nСовет осоронда "мәҙәниәтле халыҡ, мәҙәниәтһеҙ халыҡ" тигән һүҙбәйләнештәр йыш яңғырай торғайны. Йәнәһе, яҙма китаптары, документтары булған халыҡ ҡына мәҙәниәтле лә, ә башҡалар мәҙәниәтһеҙ, сөнки уларға яҙманы совет власы биргән...\nЗ. Шәрипова: Эйе, бына шул "мәҙәниәтле халыҡ, мәҙәниәтһеҙ халыҡ" тигән төшөнсәнең бер яҡлы ғына аңлатылыуы халҡыбыҙ мәҙәниәтенә ҙур зарар килтерҙе. Боронғо замандарҙан бөгөнгө көнгә килеп еткән бөтөн мәҙәни байлыҡтарыбыҙ тере һүҙҙә, шулар теркәлгән текстарҙа һаҡланған. Ләкин был бер ҙә мәҙәниәтһеҙлекте аңлатмай. Большевиктар осоронда рухи мираҫҡа дөрөҫ булмаған мөнәсәбәт арҡаһында барлыҡҡа килгән төшөнсә был. Әммә шуға ла иғтибар итәйек әле: совет власы урынлашҡас та Ленин бабай хөкүмәткә иң элек культураны үҫтереү буйынса бурыстар йөкмәтә. Унан: "Пролетар культура нисек булырға тейеш, культураны нисек үҫтерергә була?" - тип һорайҙар. "Боронғо иң яҡшы үрнәктәрҙе белмәйенсә тороп, яңы культура формалаштырып булмай", - була яуабы. Был бик дөрөҫ мөнәсәбәт була. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был положение, мәҫәлән, башҡорт яҙма мәҙәниәтенә ҡағылышлы уйҙырманы юҡҡа сығарыуға булышлыҡ итә алмай. Сөнки башҡорт яҙмаһы Октябрь революцияһынан һуң барлыҡҡа килгән, совет власы ғына башҡортҡа яҙышырға мөмкинлек биргән, тигән тезис нығынып киткән була. Ана шул беҙҙең бәкәлгә ныҡ һуҡты, фәнни фекер үҫешенә, яҙмаға бәйле мәҙәниәт торошона ныҡ ҡамасауланы.\nҠайһы ғына осор булмаһын, халыҡ мәҙәниәтенең көндәлек тормоштағы үҙенсәлектәре ҡулъяҙмаларҙа сағылыш тапҡан. Типография булмағас, үткән быуаттың утыҙынсы йылдарына тиклем башҡорттоң төп яҙмаһы ғәрәп графикаһындағы ҡулъяҙма булып ҡала. Быуаттар буйы тупланған ошо яҙма байлығыбыҙҙы арбалап-арбалап макулатураға тапшырған, йылғаларға илтеп ырғытҡан осраҡтар ҙа билдәле. Университетты тамамлағас, мин Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләнем, ҡулъяҙмалар бүлеген ойоштороуҙа ҡатнаштым. СССР Фәндәр академияһы совет иле халыҡтарының революцияға тиклемге әҙәбиәт тарихтарын яҙыуҙы планлаштырғас, башҡорт әҙәбиәте тарихын яҙыу өсөн Ғайса Батыргәрәй улы Хөсәйенов етәкселегендә йыл һайын экспедициялар ойошторолоп, бик күп ҡулъяҙмалар тупланды. Шулар нигеҙендә биш томлыҡ башҡорт әҙәбиәте тарихы яҙылды. Башҡорттар йәшәгән ауылдарҙан йыйып тупланған ҡулъяҙмалар нигеҙендә генә беҙ башҡорт әҙәбиәте һәм мәҙәниәте тарихының тамырҙары бик боронғо икәнен иҫбатлай алдыҡ. Ғөмүмән, яҙма әҙәбиәт, ҡулъяҙмаларҙың беҙҙәге торошо һәм проблемалары миңә бик таныш. Тейешенсә һаҡлауҙы ойоштороуҙың ни тиклем әһәмиәтле икәнен бер генә миҫалда күрһәткем килә.\nТарих, тел һәм әҙәбиәт институтына эшкә килгәс, Ғайса Батыргәрәй улы "Башҡорт әҙәбиәте тарихы"ның тәүге томына "Боронғо төрки ҡомартҡылары" бүлеген яҙыуҙы миңә йөкмәтте. Төрки әҙәбиәттәренең шишмә башы тип иҫәпләнгән орхон-йәнәсәй ҡомартҡыларының башҡорт ерлегендәге тамырҙарын юллап, том-том китаптар аҡтарам. Бөтә Рәсәй тюркологик конференцияһы материалдары баҫылған йыйынтыҡта (Алма-Ата, 1980) көтмәгәндә Э.И. Фазылов тигән бер үзбәк ғалимының мәҡәләһенә тап булдым. Ул үҙебеҙҙең Ғилми үҙәк китапханаһында һаҡланған "Тәржемән әс-сихах" ҡулъяҙмаһы хаҡында яҙған. 1555/56 йылда Мостафа бин Хәмзә бин Һөйөндөк төҙөгән 616 битлек был һүҙлектә 20 мең ғәрәп һүҙенә төркисә аңлатма бирелгән. Төп нөсхә менән танышырға булып, китапханабыҙға мөрәжәғәт итһәм, ҡулъяҙма юғалған булып сыҡты. Уникаль ҡулъяҙманы юллап табыу мәсьәләһен үҙем эшләгән осорҙағы етәкселек алдында ҡат-ҡат күтәрһәм дә, иғтибарға алынманы. XI быуаттың атаҡлы ғалимы Мәхмүт Ҡашғариҙың "Диуану лөғәт әт-төрк"өнән күләме буйынса ике ярым тапҡырға ҙурыраҡ был һүҙлек Башҡортостанды, Өфөнө, башҡорт фәнен барлыҡ ғәләмгә танытып, донъяның күренекле ғалимдарын ылыҡтырыр, республикабыҙҙы төрки донъяһының таныулы үҙәгенә әйләндерер ине... Әгәр юғалмаһа...\nЗ. Әминев: Мин бала саҡта беҙҙең күршелә Бәхтиәр олатай Хәмитов йәшәне. Ул элекке уҡытыусы, Бабич менән бергә заманында ҡаҙаҡ далаларында балалар уҡытып йөрөгән. Олатай гел генә биттәре күндән эшләнгән, өҫтәл ҙурлыҡ боронғо китап уҡып ултыра торғайны. Алтмышынсы йылдарҙа олатай вафат булды. Бер саҡ атайым менән һөйләшеп ултырғанда иҫкә төшөп: "Бәхтиәр олатай әллә ниндәй боронғо китап уҡыны, шул хәтеремдә тороп ҡалған", - тинем. "Улым, ул иң боронғо Ҡөрьәндәрҙең береһе ине, биттәре быҙау тиреһенән яһалғайны", - тигәнде ишетеп, оҙаҡ ваҡыт аптырап йөрөнөм. Олатай вафат булғас, әбейе китаптарҙы ҡайҙалыр алып барып күмгән. Бына шулайтып бик боронғо ҡомартҡыларҙың береһе юғалды.\nМәҙәниәтебеҙҙең ниндәйҙер бер өлөшөн һәм этабын тәшкил иткән быҙау тиреһенән яһалған иң боронғо Ҡөрьәнде күрер өсөн бөтөн донъянан килерҙәр ине. Бындай оло хазинаға эйә булыуыбыҙ тураһында күптәр хәбәрҙар түгел...\nЗ. Шәрипова: Етмешенсе йылдарҙа Бөрйәнгә бер ҡайтҡанымда "Аралбай ауылында быҙау тиреһенә яҙылған шәжәрә булған" тигән хәбәр ҡолаҡҡа төшкәс, шуны бик оҙаҡ юллап йөрөнөм, ул эҙһеҙ юғалған булып сыҡты. Райондашым Мохтар ағай Сәғитов һөйләүенсә, утыҙынсы йылдарҙа мәсет манараларын ауҙарыу башланып киткәс, Иҫке Собханғол эсендәге Алағуян ярында тире менән көпләнгән ҡалын-ҡалын китаптар өйөлөп ятҡан, кешеләр төндә йәшеренеп кенә шуларҙы алып ҡалырға тырышҡан. Йыртҡылау, ташлау китапҡа ҡарата вәхшилек күрһәтеү һымаҡ ҡабул ителгәнгә күрә, ер ҡуйынына тапшырған күбеһе. Мәҫәлән, 1978 йылда Иҫке Монасиптан Әхмәтшәриф олатай Сәғитов боронғоса уҡый белеүемә, ҡулъяҙмаларға ҡиммәтле әйбер итеп ҡарауыма инанғас, атаһы Ильяс мәзиндең баш осона боронғо китаптарын күмгәнлеген әйтте. Икәүләп зыяратҡа барып, ҡәбер эргәһен ҡаҙып, туҙға төрөлгән 28 ҡулъяҙманы күтәреп алдыҡ. Араһында тап минең эҙләнеүҙәр темаһына бәйле Һибәтулла Сәлихов ижады буйынса материал килеп сыҡты. Был китаптың исеме фәндә билдәле, тик тексы юҡ ине, шул табылды. Нисә йыл ер аҫтында ятҡан бит инде. Хәҙер улар Институттың ҡулъяҙмалар бүлегендә мәңгелек һаҡлауҙа. Әхмәтшәриф олатай үҙе йәшәгән өйҙөң ҡаршыһындағы бейек тау башындағы таш ҡыуышлығына күпмелер китаптарҙы йәшереүен дә һөйләгәс, ул саҡтағы район гәзите редакторы Инсур Йәһүҙин ярҙамында ат-арба табып, олатайҙы тау башына мендерә алдыҡ. Олатай китаптар йәшергән урынын яҡшы хәтерләй ине, тик ул ҡағыҙҙар сереп, ҡулда уҡ ыуалып торалар ине… Эйе, мәҙәни һәм рухи мираҫты һаҡлау буйынса йәнде өшөткән оло проблемалар бар беҙҙең йәмғиәттә. Йылды Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫына арнау юҡтан ғына түгелдер. Әлбиттә, рухи һәм мәҙәни ҡомартҡыларыбыҙҙы тергеҙеүҙе бер йыл эсендә генә атҡарып сығып булмаясаҡ, ә шулай ҙа йәмғиәттең иғтибарын ошо проблемаға йүнәлтеү бик урынлы булды. Ошо уңайҙан быйыл иң тәүге сиратта нимәләргә иғтибар итеү кәрәк тип уйлайһығыҙ?\nЗ. Әминев: Боронғо әҙәбиәт, урта быуат, XVIII-XIX быуат әҙәбиәтендә танылған шәхестәрҙең күбеһе тарихи Башҡортостан ерендә хеҙмәт иткәндәр. Был башҡорт мәҙәниәтенең, рухиәттең ниндәй юғары кимәлдә булыуын күрһәтә. Тарихи Башҡортостан ерендә, мәҫәлән, археологтар көмөштән, баҡырҙан яһалған әйберҙәр табалар, уларҙың ҡайһы берҙәрендә арамей графикаһында соҡоп, нимәләрҙер яҙылған, тик әлегә уларҙы уҡый алмайҙар. Мин уларҙы табылған урындары буйлап картаға һалып сығып, барыһының да сығышы тарихи Башҡортостан еренән икәнен асыҡланым. Бөтөн СССР-ға билдәле археолог, бронза дәүере - боронғо скиф-сарматтар буйынса белгес, мәрхүм Рәмил Бакир улы Исмәғилевҡа ошо турала әйтһәм, башта ышанманы. Унан үҙе лә тикшерҙе һәм бындағы мәҙәниәт беҙҙең эраға тиклем формалашҡан, тине. Фәндә "туйындырған-һыйындырған, яҡлаған ер" тигән төшөнсә бар. Урыҫса уны "Вмещающий ландшафт", тиҙәр. Уның, йылғамы-таумы, тәбиғи сиктәре лә була. Мәҫәлән, беҙҙең өсөн башҡорттарҙың ватаны - көнсығышта Иртыш менән Тобол, көнбайышта Иҙел (хәҙерге Волга), төньяҡта Сулман (Кама), Чусовая (Шуша) йылғаларына тиклем. Иранда сасанидтар хөкөм һөргән дәүерҙә яһалған алтын, көмөш, баҡырҙан яһалған әйберҙәрҙең иң күп тупланған урыны - ошо сиктәр араһында, башҡорт ерендә.\nЗ. Шәрипова: Мәҙәни байлыҡтарыбыҙҙы бер система итеп ҡарау, уларҙы тарихи күҙлектән яңыса баһалау, шул нигеҙҙә, яңы тарихи, мәҙәни белем биреү бурысы тора. Туристарҙы йәлеп итеү генә түгел, туристарҙы тыуған төйәгебеҙҙе яраттырырға өйрәнергә тейешбеҙ. Ә яраттырыр өсөн тәүҙә Башҡортостаныбыҙҙы, уның тарихын үҙебеҙ яратырға бурыслыбыҙ. Тыуған еребеҙҙе үҙебеҙ ҡәҙерләргә, әһәмиәтен үҙебеҙ белергә тейешбеҙ. Профессор Роберт Байымов коллегалары менән Әрмәнстанға конференцияға барып ҡайтҡас, иҫе китеп һөйләгәйне. Унда ҡулъяҙмалар һаҡланған фәнни-тикшеренеү үҙәге Матенадаран туғыҙ ҡатлы бинаны биләй икән, шунда экскурсияға алып барғандар. "Экскурсовод әрмән телендә генә һөйләй, ә тәржемәсе руссаға тәржемә итә. Бер мәл экскурсовод: "Ошо ерен яңылыш тәржемә иттең", - тип, тәржемәсене төҙәтте. Шул тиклем аптыраным, русса белә тороп, делегацияға әрмән телендә генә экскурсия үткәрә", -тигәйне. Йәғни, үҙеңдең тел байлығын күрһәтеүҙән бигерәк, үҙ милли йөҙөң өсөн ғорурлыҡ тәрбиәләү - улар өсөн бик мөһим тип ҡаралған шул осорҙа уҡ. Ә беҙҙең тормошобоҙ шулай ҡоролған инде, төрлө болаларҙы үткәреп, ҡыҫымға алынып, яраҡлашып йәшәргә тырышҡанбыҙ. Сөнки яраҡлашмайынса, ҡыҫымға түҙеп йәшәмәйсә, тере ҡалып булмаған. Шуға әле лә ярарға тырышып, килгән кешеләргә улар теләгән һүҙҙе әйтергә, күҙҙәре ҡыҙған әйберҙәрҙе бушлай бүләк итергә тырышабыҙ. Юҡ, улай түгел, уның дөрөҫө былай, тип ҡаршы әйтергә йөрьәт иткән белгестәребеҙ һирәк.\nЗ. Әминев: Мостай Кәрим бер хәтирәһендә яҙып сыҡҡайны: республикабыҙға индустар килгәс, уларҙың күңелен күрәбеҙ тип, бик тырышҡандар. Шунда тегеләрҙең билдәле шәхесе: "Беҙгә ярайбыҙ, тип, һеҙ үҙегеҙҙең йөҙөгөҙҙө юғалтаһығыҙ бит", - тип әйткән.\nЗ. Шәрипова: Ысын мәҙәниәт, ысын тарих, ысын ғөрөф-ғәҙәттәрҙе үҙләштергән белгестәрҙе күпләп әҙерләү бурысы тора беҙҙең алда. Иҫегеҙҙә булһа, күптән түгел Салауат Юлаев хаҡында дөрөҫ булмаған мәғлүмәттәр менән шаңҡытыусы экскурсовод интернет селтәрен ҡуҙғытҡайны. Шул ғына миҫал да был проблеманың актуаллегенә ишара лабаһа! Был йылда республикалағы мәҙәни ҡаҙаныштарҙы күрһәтеү менән бергә, белгестәрҙең кимәлен күтәреү мәсьәләһен дә ҡарарға кәрәк. Улар өсөн китаптар-әсбаптар әҙерләүҙән тыш, ҡалыплашмаған лекциялар үткәреү ҙә зарур. Бына Зәкирйән Әминев, ниндәй күп планлы шәп белгес, ниңә уны файҙаланмаҫҡа? Төрлө өлкәләрҙә хеҙмәт иткән белгестәребеҙ байтаҡ, уларҙы ла йәлеп итергә кәрәктер. Шунса селтәр-һаҡал күрһәтелде, шунса сергетыш тегелде, шунса байрам ойошторолдо, тигән күрһәткестәр ҙә бик кәрәк, әлбиттә. Шуға ҡушып, дөйөм мәҙәни кимәлде күтәреүгә лә йүнәлеш тотолһа, үтә отошло булыр ине. Кимәл күтәрелһә, иҫ киткес ҙур мәҙәни проекттарҙы уйлау һәм тормошҡа ашырыу күпкә еңелләшер ине. Халыҡтың рухы күтәрелһә, күҙе асыла. Беҙҙең халыҡтың аҡылына аптырайым. "Күҙ асыла", ти ул. Белем булһа, донъяны нығыраҡ күрә башлайһың, ышанысың барлыҡҡа килә, рухың ныҡ икән, көсөң һәм үҙ-үҙеңә ышанысың арта. Көсөң бар икән, төрткөләгәнде-эткеләгәнде көтөп ятмайһың, ең һыҙғанып, эш башлайһың. Күҙ асылыу, бер ҡараһаң, иҡтисади әүҙемләшеүгә лә этәрә, һәр берәүгә донъяла үҙ урынын табырға, күңеленә ятҡан шөғөл йүнләргә мөмкинлектәр бирә.\nЗ. Әминев: XVIII быуатта, 1784 йылда, бер француз Рәсәйҙә булып китә, Өфөгә лә һуғыла. Юлда барғанда дуҫына үҙе күргән урыҫ, татар, сыуаш, сирмеш (мари), мордва, удмурт халыҡтары тураһында яҙып бара. "Ә хәҙер мин, - ти, - бөтөн күргән халыҡтар араһында иң ҡыҙығы һәм лайыҡлыһы башҡорт халҡы янындамын. Бик ҡыҙыҡ, үҙенсәлекле халыҡ", - тип яҙа ул хатында. Башҡорттарҙың йорт-ҡураһын, нисек итеп урыҫтарға металлургия үҫтерергә ярҙам иткәндәрен һәм заводтар тураһында бәйән итә, йәғни, мәҙәниәтебеҙҙең үҫешен тасуирлай. Урыҫ металлургияһы XVIII быуатта ғына үҫешә башлай. Уға тиклем уның кимәле бронза дәүерендәге кимәл менән тиң була. Ә Европала был ваҡытта яңы технологиялар барлыҡҡа килгән була. Башҡорт металлургияһы европаларҙан ҡалышһа ла, күптән үҫешкән була.\nМәҙәниәтең иң үҫешкән осорон сәнәғәт үҫеше менән бәйләйҙәрме? Беҙҙең сәнәғәт, металлургия, шуға бәйле традициялар тураһында ла мәғлүмәттәр биреү ҡыҙыҡ булыр ине.\nЗ. Шәрипова: БСТ өсөн әҙерләнгән "Байман" тапшырыуҙарының береһендә башҡорт алтыны тураһында һүҙ барҙы. Этнограф Мирза ағай Муллағолов башҡорттарҙың металл иретеүе тураһында һөйләгәйне. Алтын-көмөш меңдән ашыу градуста ирей икән. Шул температураны нисек тыуҙырғандар? Аш бешергән өй мейесендә түгел бит инде. Ауыл шартарында, үҙҙәре ҡулдан яһаған ҡоролмаларҙа иреткәндәр. Башҡорт металсыларының иҫ киткес оҫталығына һоҡланыуын ул ҡат-ҡат ҡабатлағайны фильм барышында.\nЗ. Әминев: Пермдән тарих фәндәре докторы, археолог Черных башҡорттар нигеҙ һалған Ырымбур өлкәһендәге Ҡарғалы ауылы тураһында: "Ҡарғалы руднигына - өс мең дә биш йөҙ йыл", - тип яҙа. Унда бер туҡтауһыҙ руда сығарылған, ә иретеү өсөн Уралға алып килгәндәр, сөнки иретергә һыуы ла, утыны ла кәрәк. XVIII быуатта урыҫтар заводтар төҙөй башлағас, башҡорттар Ҡарғалы рудниктарында күпләп эшләйҙәр, сәнәғәтселәр һәйбәт түләгәс, урыҫ крәҫтиәндәре башҡорттарға көнләшеп ҡарай. Дөйөм алғанда, башҡорттар урыҫ сәнәғәтселәренә конкурентлыҡ тыуҙыра. Ә конкурентты нисек тә алып ташларға кәрәк. Шуға беҙҙең халыҡҡа металлургия менән шөғөлләнеү тыйылыуын ҡорал әҙерләү менән генә бәйләргә ярамай. Бая үрҙә телгә алған француз: "Уралдағы бөтә заводтар башҡорттар күрһәткән ерҙәргә төҙөлгән", - тип яҙа. Петербургтан Уралға заводтар тикшерергә ебәрелгән Генин хәҙерге Магнитогорск эргәһендә күргәндәренән сығып: "Башҡорттар сифатлы тимер иретә, иң шәп булат ҡоросон шунда яһайҙар", - тип яҙа. Лепехин да шуны раҫлай. Беҙҙең рухи донъябыҙ ифрат бай булған, шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙең тәбиғәткә яраҡлашҡан матди донъябыҙ ҙа булған.\nЗ. Шәрипова: Рухың көслө, традицияң бай икән, һин матди донъяның иң байын барлыҡҡа килтерәһең. Рухты үҫтереү - халыҡты тергеҙеү һәм артабан үҫтереү тигән һүҙ. Совет власы төҙөлгәс, Ер тураһында декрет менән бергә культураны үҫтереү - уҡытыу, белем усаҡтарын асыу мәсьәләһе күтәрелгән. "Искусство принадлежит народу," тип яҙған икән большевиктар партияһы етәксеһе, был буштан бушҡа түгел. Бер нисә йыл эсендә генә юҡтан бар ителеп, СССР дәүләте донъяла көслө дәүләт булып үҫешә.\nӘле бына мәҙәниәт тураһындағы һөйләшеү барышында күңелде өйкәп торған тағы бер күренешкә туҡталғы килә. Өфөгә ҡунаҡтар даими килеп тора. "Ҡалағыҙҙың үҙәген күрһәтегеҙ", тиҙәр. Беҙҙең өсөн ул Салауат Юлаев һәйкәле бит инде. Унда алып барһаң: "Үҙәк ошо ғынамы ни?"- тип аптырайҙар. Өфөлә Башҡортостандың баш ҡалаһы итеп күрһәтерлек урындар юҡ самаһында, тип әйткем килә. Үҙәк тип, "Өфө" универмагына, әллә мэрия эргәһенә алып барырғамы? Унда Ленин һәйкәленән башҡа бер нәмә лә юҡ. Өфөлә республикаға исем биргән халыҡтың йөҙөн күрһәтерлек бер урын табырмын, тимә. 2024 йылда ҙур юбилей көтөлә. Өфөнө Башҡортостандың баш ҡалаһы, башҡорттарҙың боронғо йәшәгән ере тип күрһәтер урындар кәрәк, сөнки кеше иң элек матди донъяға иғтибар итә. Аллаға шөкөр, "Ете ҡыҙ" ансамблен эшләп ҡуйҙылар, ләкин был ғына аҙ. Хатта Бабичтың һәйкәлен дә һәйкәл итеп күрһәтеп, уның хаҡында мәғлүмәттәр биреп, уның хаҡында илаһи фекерҙәр менән бүлешеп булмай. Эргәһендә уйланып ултырырлыҡ түгел, баҫып торорлоҡ та урын юҡ.\nӨфөлә туристарҙы шаҡ ҡатырырлыҡ заманса архитектура объекттары төҙөргә өндәмәйем, ә уның тышҡы милли йөҙөн булдырыу хаҡында һүҙем. Асылда, тарихи урындарҙың барыһы ла тиерлек Киров районында урынлашҡан. Яңынан-яңы мәҙәниәт усаҡтары әлеге шул Аҡ йорт тирәһенә өйөлгәндән-өйөлә. Ә ҡаланың башҡа муниципаль берәмектәрендә нимә менән ҡыҙыҡһындыраһың кешеләрҙе?\nМәҙәниәт тибеҙ икән, ул Урал рухын һаҡлау менән бәрәбәр. Был бәхәсһеҙ, һәм уның шулай икәнен бүтәндәргә еткерергә, еткерә белергә тейешбеҙ.\nЗ. Әминев: Башҡорт башҡорт булып Уралда ғына һаҡлана ала. Европаға ла, Азияға ла киткәндәр бар, ләкин улар юғалғандар. Сөнки тегендә - икенсе мөхит. Күсенеү туғыҙынсы быуатта башлана, Урал өлөшө тороп ҡала. Көньяҡ өлөшө - дала яғы - күсенә башлай. Сөнки далала халыҡ һәр ваҡыт йөрөп тора. Ғалимдар ҡаҙаҡ ерендә боронғо ҡомартҡыларҙы табып булмай, тип әйтәләр. Гел күсенеп йөрөгәс, уларҙың топонимияһында ла боронғолоҡ юҡ. Һөйләштәрендә әҙерәк кенә айырма бар, ләкин диалект юҡ. Сөнки күсенеп йөрөгәндә аралашыу ныҡ бара. Мәҫәлән, ненецтарҙы алайыҡ, улар Мурманск өлкәһенән алып, Ҡытайға тиклем арауыҡта йәшәйҙәр. Береһе былай китә, икенселәре - тегеләй... Шул ерҙәр буйлап гел күсенеп йөрөгәс, телдәре ныҡ шымара, диалекттары юҡ.\nӘ беҙҙә боронғолоҡ һаҡланған. Беҙҙә тауҙың бер яғында бер төрлө, тауҙың икенсе яғында икенсе төрлө һөйләшәләр. Беҙҙең параллелдәрҙе Иранда, Урта Азияла табырға була. Хорезм менән беҙҙең бәйләнеш ныҡ булған. Заманында ҡарағалпаҡтарҙың ата-бабалары ла башҡорттоң бер өлөшөн тәшкил иткән. "Бер дәүерҙә беҙ ҙә Иҙел буйында йөрөнөк", тип әйтә улар, был уларҙың аңында һаҡланған. Рухиәтебеҙҙең тамырҙары беҙҙе шулай беҙҙең эраға тиклемге осорҙарға алып инеп китә. Йәғни, башҡорт мәҙәниәтенең тотороҡло үҫеше Урал тауҙары менән ныҡ бәйле һәм бик боронғо дәүерҙәргә барып тоташа...\nЗ.Шәрипова: 2022 йыл - республикала ла Башҡорт мәҙәниәте һәм рухи мираҫ йылы тип иғлан ителде, тимәк, тейешле аҡса ла бүленәсәк, был темаға һөйләшеүҙәр ҙә, эштәр ҙә хупланасаҡ. Беҙҙекеләр матур итеп, шунса концерт ҡуйылды, шунса кисә, экскурсия, конкурс, конференция һ.б. үткәрелде тип, мәҙәниәт йылын бары арифметик күрһәткестәргә ҡайтарып ҡалдырмаһалар ярар ине, тип хафаланам. Уның халыҡҡа, халыҡ тарихына һәм рухына бәйле яғын иҫтә тотһондар ине. Бәхеткә, әле ваҡыт үтмәгән. Мәҙәниәттең асылына ҡайтыу һәм халыҡты мәҙәниәтле итеү процесы башланған икән, быны төрлө яҡлап хупларға, һәм ошо йылдың биргән мөмкинлектәренән файҙаланып, халыҡтың үҙаңын күтәреү маҡсатында аныҡ белем биреү, тәрбиәләү, мәҙәниәтен күтәреү юлында ҙур эштәр башҡарырға кәрәк.\nЯҙылған: 01.04.22 | Ҡаралған: 116


Рөстәм Хәмитов Ағиҙел йылғаһы ярын нығытыу ҡоролмаларын төҙөү барышы менән танышты\n1 июндә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ағиҙел йылғаһы ярын нығытыу инженер ҡоролмаларын төҙөү барышы менән танышты. Был ҡала өсөн әһәмиәтле объект республиканың 100 йыллығына юбилей төҙөлөштәре исемлегенә индерелгән.\nЯр буйын нығытыу гидротехник ҡоролмалар һәм автомобиль юлын төҙөүҙе, шулай уҡ биләмәне артабан төҙөкләндереүҙе үҙ эсенә ала.\nГидротехник ҡоролмаларҙың беренсе сираты һәм Салауат Юлаев һәйкәленән «Йәшлек» бассейнына тиклем 1,2 саҡрым оҙонлоҡтағы автомобиль юлы 2014 йылда файҙаланыуға тапшырылған. Инженер ҡоролмаларының хаҡы 1,34 миллиард һум тәшкил иткән, шуның 1,12 миллиарды федераль ҡаҙнанан бүленгән. Юлдың хаҡы – 800 миллион һум, шул иҫәптән 200 миллионы – федераль аҡса.\nӘлеге ваҡытта ярҙы нығытыу инженер ҡоролмаларын төҙөүҙең икенсе сиратының беренсе этабы тамамланған. Тиҙҙән бында «Йәшлек» бассейнынан Дуҫлыҡ монументы яғына 1 саҡрымлыҡ автомобиль юлын һалыу башлана, көҙөн биләмәне төҙөкләндереү күҙаллана.\nРеспублика Башлығы гидротехник ҡоролмаларҙы ҡараны, төҙөлөш сифатын баһаланы һәм төҙөүселәргә башҡарған эштәре өсөн рәхмәтен белдерҙе.\n– Ошо эште башҡарғанығыҙ һәм уны дауам итеүегеҙ өсөн рәхмәт. Һис шикһеҙ, был республикала һәм Өфөлә йәшәүселәрҙең һәммәһенә лә кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов. – Яр буйына ҡарата төрлө баһалар булды, ләкин хәҙер уның ысынында бик матур килеп сығыуын күрәбеҙ. Бында төҙөкләндереү эштәрен дауам итәбеҙ. Киләһе йылда был ял итеү, күңел асыу, тәбиғәтебеҙ менән һоҡланыу өсөн шәп урын булыр.\nУчасткаларҙың береһендә яр буйын биҙәү варианттары күрһәтелгән: ландшафт дизайны башҡарылған, ҡояшта ҡыҙыныу урындары ҡуйылған, балалар өсөн күңел асыу комплексы, йәйге кафе ойошторолған. Быны асыҡ һауалағы шоу-рум тип әйтергә мөмкин. Өфөлә йәшәүселәр әлеге варианттарға баһа бирә, яңы идеялар тәҡдим итә һәм шул рәүешле яр буйын нығытыуҙа әүҙем ҡатнаша ала.\nТөбәк етәксеһе әйтеүенсә, төҙөлөш эштәрен дауам итеүгә ҡарамаҫтан, быларҙың барыһы ла эшләй башларға тейеш. Күп кимәлле яр буйының өҫтөнлөгө шунда.\n– Барыһы ла эшләргә тейеш. Унда, әйҙә, төҙөһөндәр, ә бында ҡала халҡы ял итһен, – тине Рөстәм Хәмитов. – Илдә ошондай күп кимәлле яр буйы юҡ. Минең күп ҡалаларҙа булғаным бар, ләкин һәр ерҙә лә, ҡағиҙә булараҡ, бер үк. Ә бында бөтөнләй икенсе күренеш асыла. Был – ҡаланың күркәм биҙәге.


04 сентября 2015 — 15:42\nУссурийсктағы Йәшел утрау зоопаркы көслө ямғырҙан һуң һыу аҫтында ҡалған. Күп кенә хайуандар һәләк булған. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы белгестәре уларҙы ҡотҡарыу өсөн хатта вертолетты ла йәлеп иткән. Бөгөн ҡотҡарыусылар өс айыуҙы хәүефһеҙ урынға күсергән.\nБелградҡа 15 минут һайын мигранттар тейәгән автобустар килә. Хәл алғандан һуң улар йәйәүләп сик яғына ашыға. Ҡасаҡтар әйтеүенсә, улар Сүриәләге, Ғыйраҡтағы һуғыштан ҡаса. Бер кемдең дә Европаға күскеһе килмәй. БМО-ның махсус фонды мигранттарҙың балалары тейешле ярҙам алырға тейеш тип белдерҙе.\nКраснодар крайында цирктағы шоу ваҡытында ат артисты тапап үлтергән. Был хәлде меңләгән кеше күҙәткән. Күптәр телефондарын алып фажиғәне видеоға төшөрә башлаған. Ҡайһы бер кешеләр аңын юғалтып йығылған.\nБашҡортостанда үҙизоляция режимы дауам итә\nБашҡортостанда үҙизоляция режимы дауам итә. Өлкән кешеләр һәм хроник сирҙәр менән сирләүселәр өсөн ул оҙайтылды. Яҙғы матур көндәр нисек кенә тышҡа сығырға әйҙәп торһа ла, өлкән йәштәгеләргә әлегә өйҙә ултырырға. Үҙизоляция режимы хәүеф аҫтында булған граждандар өсөн Указға ярашлы дауам итә. ...\nБеҙҙең телерадиокомпания алдынғы мәғлүмәт ресурстары араһында лидерҙар иҫәбендә\nРейтингтарҙы “Медиалогия» компанияһы 2020 йылдың беренсе квартылына әҙерләгән. Башҡортостан дәүләт телерадиокампанияһы өҙөмтәләр килтереү буйынса республиканың бөтә медиаресурстары, шулай уҡ интернет баҫмалар һәм мәғлүмәт агенстволары араһынан икенсе урынды биләй. Беренсе урында “Башинформ”...\nПионерия көнө менән!\nБөгөн тарихта - пионерия көнө. 98 йыл элек 19 майҙа Бөтә Рәсәй комсомол конференцияһы һәр ерҙә пионер отрядтары төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә. СССР-ҙа пионерия көнө совет уҡыусыларының төп байрамдарының береһе була. Пионерия көнө уҡыу йылының аҙағына тура килә һәм был көндә һәр...\nИзге урындарҙың да сиге булырға тейеш!\nБашҡортостанда боронғо ҡурғандарҙың һәм изге урындарҙың сиктәре раҫланды. Урта быуаттарға ҡараған Турахан кәшәнәһе, алты яңғыҙ ҡурған һәм 21 ҡурған-ҡәберлектәрҙең хәҙер сиктәре рәсмиләштерелде. Эштең төп маҡсаты - изге урындарҙы, әүлиәләрҙең ҡәберлектәрен ер һөргәндә, көтөү көткәндә...\nУт менән һаҡ ҡыланығыҙ!\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Киҫкен хәлдәр менән идара итеү үҙәгенән килгән мәғлүмәт. Республикала ут менән хаҡһыҙ ҡыланыу осраҡтары арта. 17 майҙа Кушнаренко дауаханаһына 13 йәшлек үҫмерҙе алып киләләр. Ул мунса мейесенә тиҙ тоҡаныусан шыйыҡсаны һибеп, тәнен яндыра. Әлеге мәлдә ул Өфөнөң...\nПандемияға ҡарамҫтан төбәктә мөһим социаль объекттарҙы төҙөү дауам итә. Был йәйҙә онкологик диспансерҙа төҙөлөш тамамлана. Әле унда һуңғы эштәр башҡарыла. Бинала диагностикалау бүлеге, поликлиника һәм 250 урынға стационар урынлашасаҡ. Был ҙур бинаны күреп төкәтмә генә, тип уйламаҫһың....\nКөрәш дауам итә\nРеспубликала коронавирус менән көрәш дауам итә. Ковид-лабораторияларҙың ҡеүәте көсәйтелә, анализ тапшырыу өсөн халыҡ күләме арттырыла. Бер нисә аҙнала тестар һанын тәүлегенә 7 мең 500-гә еткерергә ниәтләйҙәр. Был күрһәткес башланғыс этап менән сағыштырғанда 10 тапҡырға күберәк....\nБашҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһы тамашасыларына тағы ла яҡыныраҡ. Ошо көндәрҙә мобиль телефондар өсөн өр-яңы ҡушымта барлыҡҡа килде. Хәҙер беҙҙең медиа-холдингтың продукттары бер урында тупланған. Теләгән һәр кем “Башҡортостан” дәүләт телерадиокомпанияһының да рәсми ҡушымтаһын...\nӨфөлә Һалдат күле ҡороуы ихтимал\nҺалдат күле ҡош осмалы бейеклектән үҙенең хозурлығы менән һоҡландыра. Яҡутов паркын асҡас та, бында халыҡ ял итергә ағыла башланы. Бар яҡлап та был матурлыҡ камил кеүек, әгәр һыу аҫты ни хәлдә икәнен белмәгәндә. Парк хеҙмәткәрҙәре һыу ятҡылығын һуң таҙарта башланы, шуға күрә күл үлән менән...\nБалалары булған ғаиләләргә дәүләттең сираттағы ярҙамы\nИл президенты Владимир Путин коронавирус пандемияһы шарттарында балалары булған ғаиләләргә дәүләттең сираттағы ярҙамы тураһында иғлан итте. Уларҙы алыу өсөн дәүләт хеҙмәттәре порталы аша ғариза бирергә кәрәк. Башҡортостандан әлегә 53 мең кеше ғариза биреп тә өлгөргән. Тулыраҡ мәғлүмәт киләһе...\nГармуныңдың төймәләрен нисек белеп баҫаһың\n“Рәсәй-Башҡортостан” каналы иғлан иткән “Уйна гармун” телевизион ярышы аҙағына яҡынлаша. Сама менән ай ярым дауам иткән ярышҡа Башҡортостан тамашасылары ғына түгел,ә Рәсәй субьектатрында йәшәгән оҫта ҡуллы гармунсылар ҙа теләп ҡатнашты. Улар ебәргән видеояҙмалар һаны ярты меңдән ашыу. Тап бөгөн...\n“Башҡортостан” дәүләт телевидение һәм радиотапшырыуҙар компанияһы тапшырыуҙарын хәҙер мобиль ҡушымталар аша ла ҡарарға мөмкин


Был аҙнала төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБыл аҙнала төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә\n6:30, 17 октября 2017 Йәмғиәт\nБыл аҙнала төбәктә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә Фото: автор\nОшо аҙнала Башҡортостанда ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә. Һауа температураһы аҡрынлап түбәнәйә, тип хәбәр итә Башгидромет. Һауа торошо шарттарын циклондар билдәләй. Ваҡыты менән ямғыр, аҙна аҙағына ҡар ҡатыш ямғыр көтөлә.\n17 октябрҙә урыны менән бер аҙ ямғыр яуасаҡ. Төндә һәм иртәнсәк урыны менән томан. Һауа температураһы төндә +4,+9, көндөҙ +8,+13 градус.\n18 һәм 19 октябрҙә лә бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Төндә 0,+5, көндөҙ, +6,+11 градус.\nРәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, октябрҙең икенсе декадаһында Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә уртаса һауа температураһының норманан 2-3 градусҡа юғарыраҡ булыуы көтөлә.


Ни өсөн республикала янғындар арта?\nҒинуар айының тәүге ун көнөндә фажиғәләр һаны өс-дүрт тапҡырға арта, уларҙы кәметеү һәм булдырмау йәһәтенән бөгөн яңы йыл байрамдарында хәүефһеҙлек тураһында матбуғат конференцияһы үтте. Янғын, юл-транспорт авариялары, һыу ятҡылыҡтары менән бәйле бәлә-ҡазаларҙы иҫкәртеп була, тине унда...\nТуймазы районында декабрь айында ғына икенсе тапҡыр торлаҡ йортта сыҡҡан янғын арҡаһында балалалар һәләк булды. Был юлы Иҫке Ҡандра ауылында йәшәгән ғаилә фажиғәгә тарыны. Билдәле булыуынса, ғаилә бер нисә йыл элек Таджикистандан күсеп ҡайтҡан. Тәүҙә ғаилә башлығы ауылда төпләнә, һуңынан...\nБашҡортостанда янғында йәнә ике кеше һәләк була\nБлаговещен районының Николаевка ауылында ағас өй янған. Ҡотҡарыусылар фажиғә урынында ике мәйет таба. Янғын сәбәптәре әлегә билдәле түгел. Урында Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы вәкилдәре, ҡотҡарыусылар эшләй.\nБаҡалы районы Баҡалы ауылында йәшәүсе Марат Хәкимов үҙ ҡулдары менән трактор йыйған. Тимер ат ярҙамында ул яҙғыһын баҡса эштәрендә көс түкһә, ҡышҡыһын иһә урамды ҡарҙан таҙарта. Хәҙер Марат Хәкимов көнкүрештә иң кәрәкле техника - тракторын һәр кемгә күрһәтеп, уның серҙәре менән бүлешә ала....\n114 бала Кремль шыршыһына юлланды гузель Ишкинина\nБөгөн Өфө-Мәскәү рейсы менән Кремль шыршыһына республиканан 114 бала оҙон юлға сыҡты. Ҙур сараға иң алдынғы, яҡшы билдәләргә өлгәшеүсе, төрлө олимпиадаларҙа ҡатнашып, алдынғы урындарҙы яулаусы уҡыусыларҙы саҡыралар. Аэропортҡа улар Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре һәм фельдшерҙар оҙатыуында...\nРеклама һәм иғландарҙы ҡағиҙәләргә ярашлы яҙыу\nБыл Монополияға ҡаршы федераль хеҙмәт көйләгән йүнәлештәрҙең береһе. Һәр өс ай һайын эксперттар советы ҡағиҙә боҙоу осраҡтарын һәм халыҡтан килгән ялыуҙарҙы тикшерә.Бөгөн сираттағы ултырышта бер нисә иғлан тикшерелде. Улар ялған мәғлүмәт биреү, иғланда оятһыҙ һүрәттәр һәм һүҙҙәр ҡулланыуға...\nДәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев төбәк парламенты эшмәкәрлеген яҡтыртҡан журналистарҙы бүләкләне. Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәте ойошторған конкурста быйыл 200-ҙән ашыу хеҙмәт тәҡдим ителде. Шуларҙың 30-ҙан ашыуы дипломдарға лайыҡ булды. Бүләкләнеүселәр араһында...\nӨфөлә Советтар Союздары геройҙары Таһир Кусимов һәм Петр Рогалевҡа барельефтар асылды\nБөгөн Өфөлә Башҡортостан хәрби комиссариатының 100 йыллығына арнап Советтар Союздары геройҙары Таһир Кусимов һәм Петр Рогалевҡа барельефтар асылды. Шулай уҡ, бында Башҡортостан хәрби комиссариаты эшенә, уның ил кимәлендә күрһәткестәрен яҡшыртыуға, үҫмерҙәр һәм балаларға хәрби-патриотик тәрбиә...\nИндонезияла цунми сәбәпле кәм тигәндә 334 кеше һәләк булған. 3 мең кеше йәрәхәтләнгән, 60-ы хәбәрһеҙ юғалған. Бик күп биналар емерелгән, кешеләр әле һаман имен урындарға эвакуациялана. Белгестәр фекеренсә, тейешле хеҙмәттәр цунами тураһында алдан хәбәр итһә, һәләк булыусылар ҙа аҙ булыр ине. “...\nРеспубликала медицина мәсьәләһе киҫкен булып ҡала\nСөнки күп осраҡта халыҡ ошо өлкәләге проблемаларға зарлана, тинеләр “сәләмәтлек сәғәте”ндә. Ике аҙна эсендә генә 200-гә яҡын кеше ярҙам һорап мөрәжәғәт иткән. Проблемаларға килгәндә, был тәү сиратта дарыуҙар менән тейешле кимәлдә тәьмин ителмәү, тар йүнәлештәге белгестәрҙең етмәүе, табиптарҙың...


Ғәҙеллек хөкөм итерме\nКисә алданған вкладсыларҙы яҡлау комитеты саҡырыуы буйынса, бер нисә йөҙ өфөлө тағы ла үҙҙәренең көс түгеп тапҡан аҡсаһы н ҡайтарыуҙы талап итергә йыйылды. Октябрь проспектындағы татар милли - мәҙәни автономияһы офисы алдында тауышты көсәйтеүсе аппаратура тейәлгән йөк машинаһы туҡтаны, лозунгылар күтәрелде.\n- Был демонстрация түгел, был ысын мәғәнәһендә вкладсылар\nйыйылышы, беҙ ҡарар ҡабул итеп, артабан эште нисек ойоштороу тураһында һөйләшәсәкбеҙ! - ти протест акцияһына йыйылыусылар. Һәм, ысынлап та, шунда уҡ ҡуйылған өҫтәлдә ҡасандыр "финанс пирамидаларынан" зыян күргән граждандарҙан ғариза ҡабул итеү башланды. Ул ғына ла түгел, алданған вкладсыларҙы яҡлау буйынса йәмәғәт комитеты, рәсәйлеләрҙең конституцион хоҡуҡтары гаранты булараҡ, Владимир Путинға "финанс пирамиданы ойоштороусы" Рәмил\nБигновҡа бәйле проблеманы хәл итеүҙә ярҙам күрһәтеүен үтене п мөрәжәғәт итеү бурысын үҙ өҫтөнә алды.\nКомитетта беҙгә 90 - сы йылдар уртаһында сәскә атҡан "финанс пирамидаларынан" зыян күргән мең ярым кешенең мөрәжәғәт итеүе тураһында һөйләнеләр. Уларҙың күпселеге - "Народный" фонды вкладсылары һәм пайсылары, артабан - "Восток" һәм башҡа ойошмалар килә. Комитет тәҡдиме буйынса, бер юлы "Народный" фондының хоҡуҡ вариҫтарына ҡарата йөҙәр миллион һум юғалтыуҙы ҡаплауҙарын талап итеп, баш ҡаланың Октябрь районы судына ғариза ла яҙыла. Комитет Бигнов, "финанс пирамидаһын" ойоштороусыларҙың береһе булараҡ, алданған вкладсыларҙың аҡсаһын бизнес - империяһын,\nбашлыса алғанда, "Башэкономбанкты" төҙөү өсөн файҙаланған, тип белдерә. Ә трибунанан был финанс учреждениеһының миллиондарса долларға Мәскәү банкирҙарына һатылыуы тураһында мәғлүмәт яңғыраны.\nЙыйылған халыҡ "Бигнов - башҡорт Мавродийы", "Бигнов - бу р", тип ҡысҡырҙы, алданған вкладсыларҙы яҡлау буйынса комите т секретары Александр Сидякин, Рәсәй пенсионерҙар партияһының төбәк бүлексәһе рәйесе урынбаҫары Евгений\nТрушко һәм башҡалар сығыш яһаны.\nХалыҡтың ризаһыҙлығы шул тиклем көслө, улар Бигновтың үҙҙәре алдына сығып, барыһын да аңлатып биреүен талап итте.\nӘммә ул сығырға ашыҡманы. Бигнов үҙен хосусилаштырыу чектары эйәләре һәм "Народный" фонды акционерҙары алдында ғә йепле тип танымауын хәтергә төшөрәйек. "Бына суд һәм прокуратура финанс алдаҡсыларын фашлаһын!" - ти йыйылыусылар. Әйткәндәй, комитет Башҡортостанда эшләгән барлыҡ "финанс пирамидаларын" да ( "Берлек" фондын һәм "Аполлон фирмаһын да иҫәпкә алып) судҡа бирергә йыйына. "Бер кем дә язаһыҙ ҡалмаясаҡ! Әгәр ҙә аҙағына тиклем барһағы ҙ, аҡсағыҙҙы мотлаҡ ҡайтарасаҡһығыҙ!" - тип дәртләндерҙе алданған вкладсыларҙы пенсионерҙар партияһының төбәк\nбүлексәһе рәйесе урынбаҫары һәм комитет ағзаһы Евгений Трушко.


Тыуған ауылым Һаҡмар буйҙарында, шунда үтте минең бала саҡ | Йәншишмә\nМинең тыуған ауылым Йәнтеш тә йырҙарҙа данланған йәмле Һаҡмар буйында урынлашҡан. Был йылға – Уралдың иң ҙур ҡушылдығы, оҙонлоғо – 760 километр. Ул беҙҙең Хәйбулла аша ағып, Һаҡмар Ырымбур биләмәһенә барып сыға. Һаҡмарға районыбыҙҙа Урман Йылайыры, Мәләүез, Кәрһе, Бирмәҫ, Ҡарамалы һәм башҡа йылғалар ҡушыла.\nӘбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр, Ырымбур өлкәһе аша аҡҡан йылғаның исеме нимә аңлата? Мине лә ҡыҙыҡһындырҙы был һорау. Йылға атамаһының килеп сығышы тураһында бер нисә вариант бар икән. Бына шуларҙың береһе, уны әсәйем ауылыбыҙҙың оло кешеһе, һуғыш ветераны Мөхәмәтғәле Иштәкбаевтан (хәҙер мәрхүм инде) яҙып алған: «Һаҡмар» һүҙе «һаҡ бар» тигәнде аңлата. Уйлап ҡараһаң, ул, ысынлап та, йылға буйында урынлашҡан ауылдарҙың тыныслығын һаҡлаған бит.\nМәктәптең тарих уҡытыусыһы, хәҙер хаҡлы ялдағы Рәсих Әхмәтов, «мар» һүҙе «ҙур йылға» тигәнде аңлата, тип белдерә. Уның һыуы һалҡын, «һыуыҡ йылға» булыуы ла мөмкин, тип өҫтәп ҡуя. «Һаҡ һуҡмаҡ»ҡа бәйләп аңлатыусылар ҙа осрай.\n«Һарыҡ йылғаһы» тигән вариант та бар. Был аңлатыу ҙа юҡтан килеп сыҡмаған. Йыл-ғаның тирә-яғы яҡшы көтөүлек булып торһа, үҙендә малдарға һыу эсереүе уңайлы бит. Һаҡмар буйында элек көтөү-көтөү һарыҡтар бик күп булған.\nӘле мин Өфөлә уҡып йөрөйөм. Тыуған ауылымды, йәмле Һаҡмарымды ныҡ һағынам.\n« Үҙгәртеп ҡороуҙар дауам итә\nКарина башҡортса өйрәнә »


Башҡортостанда демографик хәл яҡшырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда демографик хәл яҡшырҙы\n17:24, 11 февраля 2010 Йәмғиәт\n2009 йылда Башҡортостан Республикаһында 55720 бала тыуҙы — 2008 йылдағынан 1227 сабыйға күберәк. Тыуым күрһәткесе 13,7 промилгә тиклем артты.\nҮлем 3,6 процентҡа кәмене. Һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр халыҡтың тәбиғи артыуы теркәлде.\nЯҡынса мәғлүмәттәргә ҡарағанда сабыйҙар үлеме күрһәткесе 1000 тере тыуған балаға 7 тәшкил итте, был 2008 йыл кимәленән 25,5 процентҡа һәм Рәсәйҙәгенән 14 процентҡа кәмерәк. Был турала БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Ғаиләне, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты һаҡлау буйынса ведомство-ара совет ултырышында БР һаулыҡ һаҡлау министры Андрей Евсюков хәбәр итте.\nДемографик хәлде яҡшыртыуҙа «Һаулыҡ» өҫтөнлөклө милли проекты ла үҙ ролен уйнаны. Атап әйткәндә, «Бала табыу сертификаты» программаһы сиктәрендә өҫтәмә финанс саралары алыу ауырлы ҡатындарға һәм яңы тыуған балаларға медицина ярҙамы күрһәтеү сифатына һәм һөҙөмтәлелегенә етди йоғонто яһаны.\n«Етлекмәй тыуыуҙы иҫкәртеү буйынса диагностика һәм дауалау сараларының һөҙөмтәлелеге күтәрелде, аборттарҙы иҫкәртеү һәм бала табыуға ыңғай ҡараш тәрбиәләү буйынса эш әүҙемләште, — тине Евсюков. - Һөҙөмтәлә аборттар һаны өстән бер өлөшкә кәмене».\nБалалар поликлиникалары өсөн бала табыу сертификатының өҫтәмә өсөнсө талонын индереү бер йәшкә тиклемге балаларҙың ауырыуын 5 процентҡа тиерлек кәметте.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, демография


Өфөлә Эшлекле авиация форумы үтте\nБөгөн Өфөлә Эшлекле авиацияны үҫтереү буйынса беренсе төбәк кәңәшмәһе үтте. Унда Эшлекле авиация ассоциацияһы рәйесе, хәрби осоусы, Алтын йондоҙ эйәһе Валерий Очиров, Мәскәүҙән вәкилдәр ҡатнашты.\nКәңәшмәлә билдәләнеүенсә, Рәсәйҙә эшлекле авиацияны үҫтереү өсөн тейешле хоҡуҡ базаһы юҡ, административ кәртәләр ҡамасаулыҡ яһай. Аҙ урынлы самолеттарҙы теркәү, уларҙы хеҙмәтләндереү, самолеттар паркының ярлы булыуы эштәрҙе тотҡарлай.\nЭшлекле авиацияға йәшел юл асҡанда, аҙ урынлы шәхси самолеттар һәр аэропортҡа, тимәк урындағы ҡаҙнаға һиҙелерлек табыш бирәсәк, ти белгестәр. Киләсәктә һауа суднолары юлдарҙағы таксиҙар кеүек үк хеҙмәтәр күрһәтә башларға тейеш. Һәр хәлдә Эшлекле авиация милли ассоциацияһының киләсәккә планы ошондайыраҡ.\nӨфө халыҡ-ара аэропорты генераль директоры урынбаҫары Әмир Солтангәрәев әйтеүенсә, беренсе төбәк форумының Башҡортостанда үтеүе беҙҙә был йәһәттән эштәрҙең алға барыуын дәлилләй. Киләсәктә Өфө аэропорты нигеҙендә кесе авиацияны хеҙмәтләндереү үҙәген асыу мәсьәләһе лә өйрәнелә тине Әмир Солтангәрәев.\nБашҡортостан президенты Рөстәм Хәмитов форумда ҡатнашыусылар янына 5 минутҡа ғына килеп китте. Барыһын да сәләмләп ул Донъяның үҫешкән дәүләттәрендә бизнес-авиация милли итҡтисадта һиҙелерлек урын биләй, ҡаҙнаға күп миллиардлы табыш килтерә тине.\nРәсәй был йәһәттән әле бик артта. Беҙҙә йылына 40-50 мең самаһы бизнес- осош яһала. Сағыштыру өсөн, Американан - 100, Европа дәүләттәренән 10-20 тапкырға ҡалышабыҙ. Илдә эшлекле авиацияны үҫтереүҙә федераль һәм төбәк власть органдарының етди эшмәкәрлеге кәрәк.\nРөстәм Хәмитов фекеренсә, төбәк кесе авиацияны үҫтереү буйынса байтаҡ эштәр башҡарған. Сибай, Нефтекама аэропорттары асылды, сиратта Белорет ҡалаһы тора тине Рөстәм Хәмитов.


Хәбәрҙәр: Рәсәй Украинаға гуманитар ярҙам ебәрҙе.\nРәсәй Украинаға гуманитар ярҙам ебәрҙе.\nРәсәй Украинаның көньяҡ-көнсығышына аҙыҡ-түлек, медикаменттар, йоҡо тоҡтары- йәмғеһе 2 мең тонна йөк оҙатты.\nБританияның “Файнэншл таймс”ы хәбәр итеүенсә, Рәсәй президентының матбуғат сәркәтибе Дмитрий Песков Украинаға гуманитар йөктөң Киев менән килешелгән урындан ғына инәсәге хаҡында белдергән. Ул гуманитар йөктөң хәрби һағы булмаясағын да әйтеп үткән.\nРәсәйҙең йөк машиналары Украина сигенә шаршамбыла көндөҙ барып етәсәк, тип көтәләр. “Украинская правда,” Украина Милли именлек советы рәйесе Андрей Лысенко һүҙҙәренә таянып, Рәсәй йөктәрен ил территорияһына Ҡыҙыл Тәре Халыҡ-ара комитеты сертификатын алғас ҡына үткәрәсәктәрен хәбәр итте.\nБынан алда Украина президенты Петр Порошенко, әгәр халыҡ-ара кимәлдә ойошторолоп, хәрби һаҡ булмаһа, илдең көньяҡ-көнсығышы халҡына ярҙам итеүҙәренә ҡаршы булмауы тураһында белдергәйне. Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре вәкиленә һылтанып, ИТАР-ТАСС Рәсәй гуманитар конвойының Украина сигенә табан хәрәкәт итеүен хәбәр итте.\nКөнбайыш илдәре һәм НАТО иһә гуманитар ярҙам ебәреү һылтауы аҫтында Рәсәй Украина эштәренә ҡыҫылыр тигән хәүеф белдерә.


“Етегән”дәр ни уйлай?\n26 Июль 2019, 12:38\nӨфөләге “Crown Plaza” ҡунаҡханаһында үткәрелгән “Инфорум”ға республикабыҙҙың төрлө райондарынан һәм ҡалаларынан гәзит -журналдар мөхәррирҙәре, журналистар килгән. Улар араһында Туймазы ҡалаһынан Гәүһәр Фазуллина ла бар. Ул – башҡорт телендә сыҡҡан “Етегән” төбәк гәзите мөхәррире.\n– Ошондай сараларға килеп, коллегалар менән аралашыу ҙур һөҙөмтә бирә. Өҫтәүенә хәҙер интернет, социаль селтәрҙәр аша гәзит эшен күрһәтеү, мәғлүмәттәрҙе халыҡҡа еткереү мөһим һәм ҡыҙыҡ, – ти ул.\nГәүһәр Йәүҙәт ҡыҙы – Туймазы мәғлүмәт үҙәге директоры ла. “Шуға баҫмаларҙа реклама эшләү тураһындағы уҡыу ҙа файҙалы булыр. Бынан тыш, сайттарҙа биҙәлеште халыҡты ҡыҙыҡһындырырлыҡ, йәлеп итерлек итеп эшләү тураһындағы мәғлүмәттәр ҙә һөҙөмтә бирмәй ҡалмаҫ”, – ти ул.


Зәхмәтле урынға барма, башыңа сир алма... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Зәхмәтле урынға барма, башыңа сир алма...\nЗәхмәтле урынға барма, башыңа сир алма...\nҺыу буйында тарбайып үҫкән оло тирәк бар. Шуның башына үрмәләү – күптәнге хыялым. Тик өләсәйем уның янына яҡын юллатмай. Ҡолап төшөр тип ҡурҡҡандан түгел, сөнки мине ул өй башына ла, ҡырға муйыл йә ҡомалаҡ йыйырға барһаҡ, үҙе үк ағас башына мендереп ебәрә. Иң суҡ ботаҡты ҡарап ҡына ике ҡуллап йәбешәм дә аҫҡа һикерәм. Эйелеп төшһә, өләсәйем тирә башлай. Һындырырға ярамай. Ә был тирәктең зәхмәте бар, ти ул. Уның төбөнә мәйет йыуған һыу түгелгән. Шул һыуҙы эсергә тип, ендәр тирәк янына йыйыла, ти. Ул ендәрҙе күргәнем булмағас, әллә ни ҡурҡмайым, тик өләсәйем үҙе ҡурҡа.\nБер көн уны күрше ауылда йәшәгән әхирәте ҡунаҡҡа саҡырҙы. Сәскәле күлдәген кейеп сығып китеүенә бер аҙ ваҡыт үткәнен көтөп торҙом да, үрге оста йәшәгән әхирәтем Әлфиәгә йүгерҙем. Ярамай, тип тыйып торған эштәренең бер нисәүһен башҡарыу, иң мөһиме, һыу буйындағы тарбайып үҫкән тирәккә үрмәләү ине беҙҙең маҡсат. һыу буйына төшөп, бер аҙ һыҙғырырға маташып ултырҙыҡ (өләсәйем һыҙғырғанды ла яратмай, иман ҡасырып, ел сығарып һыҙғырынып йөрөмәгеҙ, ти). Быйыл алты йәшебеҙ тулғас, тештәребеҙ төшә башлағайны, әллә шуғамы, һыҙғырыуыбыҙҙан әллә ни фәтүә сығырҙай булманы. Һикереп торҙоҡ та тирәккә табан йүнәлдек. Шым ғына килеп, төбөнә күҙ һалдыҡ. һыу эсеп ултырған бер йән эйәһе лә күренмәгәс, батырланып, тирәккә үрмәләнек. Һәр ботағына ултырып ҡарап, таш менән һыҙып ҡайырыһына исемдәребеҙҙең тәүге хәрефтәрен яҙҙыҡ та (әлегә тулыһынса яҙа белмәйбеҙ) өйгә ҡайтып киттек.\nБер нисә аҙна үтеүгә, ҡыҙылса менән ауырып киттем. Өләсәйем ҡыҙыл тауарға урап, ҡыҙыл ғына емештәр ашатып, үҙенсә им-том итә башланы. Апайымдарҙың ауырығанынан беләм, шулай итһәң, ауырыу тиҙ үтә, тәндә эҙе ҡалмай.\nАҙна үтте, ун көн үтте, һаман һауыға алманым. Дауаханаға ла алып барҙылар. Ҡыҙарып сыҡҡан урындарҙа тирем ҡубып, аҡ таптар ҡала башланы. Туғандарым да, табиптар ҙа аптырай. Төрлө тикшереүҙәр үткәргәндән һуң, ҡыҙылса түгел, ҡорсаңғы ауырыуы тип, икенсе төрлө дауаларға тотондолар. Тик һаман һауыҡманым, хәлем, киреһенсә, көндән-көн насарланды ғына. Төн етһә, температурам күтәрелә, тәнемә меңәрләгән энә сәнселгән кеүек. Бер заман күҙемә әллә нимәләр күренә башланы. Тирәк төбөндә һыу эсеп ултырған ендәр тураһында өләсәйемә һөйләгәс кенә ул миңә зәхмәт ҡағылғанын аңланы. Кешеләр аша һорашып, Учалы ҡалаһында йәшәгән көслө генә муллаға алып барып өшкөртөп, таң һыуы менән йыуындырып, хәйер биреп, мине саҡ һауыҡтырып алды.\nШунан бирле теге тирәк янына ла, өләсәйем, ярамай, тигән бер ергә лә бармайым. Мал салған, сүплек урыны булған ерҙәргә лә яҡын юллатмай ул.\nАуылыбыҙҙа бер өй бар. Мин белә-белгәндән унда бер кем дә оҙаҡ итеп йәшәгәне юҡ. өләсәйем хатта ул тирәлә уйнарға ла рөхсәт итмәне. Ташландыҡ тип тә әйтеп булмай: бик матур итеп төҙөлгән уртаса ҙурлыҡтағы өй. Шаҡартмалары ла матур итеп биҙәлеп эшләнгән. Баҡсаларында алма емерелеп уңа. Тик уны бер кем дә йыйып алмай. Хатта һәр нәмәнән ирмәк эҙләгән йәштәр ҙә ул емештәргә ҡул һуҙырға ҡыймай. Сөнки һәр кемгә ололар был ерҙең зәхмәте хаҡында һеңдереп үҫтергән.\n– Их, Зәки буш итте, ата-әсәһен тыңламайса… Шаулап торған донъянан бер нәмә ҡалманы, ҡуй инде... – быҙау ҡыуып ҡайтып барғанда өләсәйем теге йортҡа ҡарап шулай тип ҡуйҙы. Үҙе ауыҙ эсенән белгән доғаларын уҡып та алды. “Рухтарын шат ҡыл, Раббым”. Үлгәндәргә шулай тип аят бағышлағандарын беләм.\n– Ә кем үлгән бында, өләсәй? – һорау бирмәйенсә түҙә алманым.\n– Бөтә өй эсе менән мәрхүм булдылар, бахырҡайҙар. Урыны алама ине шул, ҡотһоҙ ер был…\nЗәки күп балалы ғаиләлә тыуып үҫә. Әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас, урман хужалығы техникумына уҡырға инә. Уҡыуын тамамлап, күрше район ҡыҙы Гөлфиәгә өйләнеп, ең һыҙғанып донъя төҙөргә тотона. Ауыл хужалығының гөрләп торған мәле, йәштәр күпләп ауылда ҡала, йорттар һала. Тауҙар ышығында ғына ултырған ауылда яңы йорттар һалырға урын етмәй. Ауыл хакимиәте ултырышында йәштәргә яңы йорт һалыр өсөн урынды ауылдан ситтә, ике саҡрым алыҫлыҡта ятҡан асыҡ майҙандан бирә башларға ҡарар итәләр. Урын иркен, уйламай ҙа 50 – 60 өй һалып сығырлыҡ. Ҡош-ҡорт, мал-тыуар аҫрарға ла уңайлы, йылғаһы ла эргәлә генә. Йәштәр ҙур кинәнес менән, мотлаҡ шул ерҙән урын алырға теләп, ғариза яҙа, бер-бер артлы йорт һалырға тотона.\nТик Зәки генә ул урынды оҡшатмай, ҡырҡа баш тарта. Йәнәһе лә, юл юҡ, бәләкәй балаларға мәктәп тә алыҫ. Газ үткәреүе ҡиммәткә төшәсәк. Ҡырҡ һылтау табып, һатып алған бураһын ауылдың уртаһында буш торған урынға күтәртә. Уның был холҡона халыҡ аһ итә. Сөнки ул урынды борон-борондан, зәхмәтле тип, яратмайҙар. Ваҡытында хатта сүплеккә лә әйләнгән булған. Киндер, дегәнәк, әрем кеүек сүп үләндәре баҫҡан урынды һәр кем ситләп үтергә тырыша. Кемдер, ене бар, тип тә һөйләне, кемдер, борон зимагурлыҡта йөрөп, эсеп үлгән әҙәмде йыназаһыҙ ошонда күмгәндәр, ти.\nНи булһа ла, тап ошо урында йорт күтәргәне өсөн Зәкиҙе йәше-ҡарты әрләне, ата-әсәһе, туғандары менән талаш сыҡты. Йәш ирҙең үҙһүҙлелеге көслө булдымы, әллә ышанманымы, бер кемде лә ишетмәҫ булды. Өмәгә кеше таба алмағас (быға тиклем бер-береһенә ярҙамсыл булған халыҡ Зәкигә ярҙам итергә барыуҙан баш тартты), күрше ауылдан балта оҫталарын ялланы. Эш барышында 20 йыл бер ниндәй ҡаза күрмәйенсә генә тир түккән ирҙәрҙең береһе, Фәрит исемлеһе, яҙа сабып, аяғын йәрәхәтләп, ғүмерлеккә ғәрип булып ҡала. Зәхмәтле урындың тәүге ҡазаһы ошо була. Ауылдаштарының: “Аллаһы Тәғәләнең һиңә һынамаҡҡа, уйланырға биргән һынауы ошо. Ярай, үҙ ғаиләң аша түгел, сит кеше аша иҫкәртә. Аҡылыңа кил”, – тип әйтеүҙәренә ҡарамайынса, Зәки эшен дауам итә. Трактор менән бар сүп-сарҙы ташып түгә, баҡсаһын кәртәләп, емеш ағастары ултырта. Шул саҡта инде икенсе ғәжәйеп хәл асыҡлана: 20 аҙым алыҫлыҡта ғына ултырған өйҙөң ишек алдында ике метрҙан һыу сыға, йылға ла әллә ни алыҫ түгел, ә Зәкиҙең ихатаһында һыу эҙләп 7 – 8 урынды 20 метр тәрәнлегендә ҡаҙып сығалар: һыу юҡ. Биш төп алмағастан тыш, бөтә емеш ағастары ҡороп юҡҡа сыға, хатта баҡсаларында ҡыяр, кәбеҫтә лә үҫтерә алмайҙар.\nКөҙ көнө өй туйлай йәш ғаилә. Ике кескәй бала, өсөнсөһө лә бына-бына тыуырға тора. Ҡар юлы төшкәнсе тип, ғаилә башлығы мунсалыҡ бура өсөн ағас йығырға урманға сығып китә. Балалары туҙратҡан уйынсыҡтарҙы йыйырға тип, эйелгән ыңғайға Гөлфиәнең эсе, арҡа буйҙары сәнсеп ауыртырға тотона. Ауыртыу көсәйгәндән-көсәйә, урамға сығыу түгел, бер нисә аҙым да яһай алмаған ҡатын, эсен ҡосаҡлап, иҙәнгә сүгәләй. Әсәләренең ауыртынып ыңғырашыуынан ҡото осҡан кескәй балалар илашырға тотона. 3 – 4 сәғәт ваҡыт шулай уҙа. Ейәндәрен күрергә тип килгән Мәйсәрә инәй киленен, күп ҡан юғалтыуҙан иҫтән яҙып, аңы томалана башлаған мәлдә тап итә. “Тиҙ ярҙам” машинаһының килеп еткәнен көтмәйенсә, фельдшер ҡыҙ ауылдан машина табып, ҡаршы сығалар. Тик Гөлфиәнең үҙен дә, ваҡытынан алда тыуған сабыйҙы ла табиптар ҡотҡара алмай.\nИке бала менән тол ҡалған ир ҡайғыға бата. Эсештерә башлай. Тик бәләләрҙең башы йорттоң алама урында ултырыуында икәненә ышанғыһы килмәй. Тамам эскегә бирелмәҫ, аҙып-туҙып китмәҫ борон тип, туғандары уға район үҙәгендә уҡытыусы булып эшләгән Фәһимәне димләй. Ул да күптән түгел ирен юғалтҡан, бер бала менән яңғыҙы тороп ҡалған. Димсе диңгеҙ кисерә, тигәндәй, ир менән ҡатын ҡауыша, матур ғына донъя көтә башлай. Тормош үҙ яйына һалынып, тыныс ҡына 3 – 4 йыл ваҡыт үтә. Өй ултырған урындың зәхмәтле булыуы ла бер аҙ онотола төшә.\nЗәкиҙең өсөнсө класҡа уҡырға барған оло улы Даян тамағы шешеп ауырый башлай. Тәүҙә Фәһимә уны төрлө халыҡ алымдары менән өйҙә генә дауалап ҡарай. Ярҙамы тейерҙәй булмағас, дауаханаға баралар. Ике аҙна тирәһе үтеүгә, һап-һау малай өйгә ҡайта. Тик ун көн дә үтмәй, ҡабат ауырый башлай. малай менән үгәй әсә дауахана менән өй араһын йылдан ашыу тапай. Табиптар үҙҙәре лә аптырауға ҡала: ауырыуҙың нимәнән барлыҡҡа килеүен дә асыҡлай алмайҙар. Анализдары ла, хәле лә арыуланып ҡайтып киткән бала аҙна-ун көн эсендә ҡабат ауырыуға һалыша. Шифаханалар ҙа ярҙам итмәй, ҡиммәтле дарыуҙар ҙа. Дуҫ-иштәренән, өйөнән айырылып, дауаханала ятыуҙан биҙгән Даян башҡаса унда барыуҙан баш тарта. Һәм бер көндө, физкультура дәресендә класташтары менән физик күнекмәләр эшләгән ваҡытта, уның йөрәге тибеүҙән туҡтай. Дәрестән бушатыуға справкаһы булыуға ҡарамаҫтан, иптәштәренән айырылғыһы килмәйенсә, бер ҡатарҙан йөрөргә тырышҡан малай шулай, ғаиләһен ҡайғыға һалып, яҡты донъя менән хушлаша. Зәки юғары органдарға барып, ялыу яҙып йөрөмәһә лә, мәктәп коллективы менән аралары боҙола.\nОшо хәлдән һуң Зәки урындың ысынлап та зәхмәтле булыуына ышана башлай. Күрше ауылға барып, ҡатыны менән йорт та ҡарап ҡайталар. Һатып алыр өсөн кредитҡа документтар йыйып, банкка тапшыралар. Тик уларға тыныс йәшәү насип булмай. Тәүге ҡар яуған октябрҙең һыуыҡ төнөндә Фәһимә тороп, газ мейесен тоҡандыра. Йоҡо аралаш ул тығынды асырға онота… Яҙмышмы, әллә, ысынлап та, зәхмәтме, ике бала һәм ир менән ҡатын шулай төн эсендә газға ағыуланып һәләк була.\nЕренә еткереп һалынған йортҡа ҡыҙығыусылар күп булһа ла, һатып алырға теләүселәр табылмай. Хатта Зәкиҙең бер туған ҡустыһы күсереп һалырға ла риза булманы. Ун йылда алты мәйет сыҡҡан йорт, бөтә ауылға шом һалып, етемһерәп ултыра. Хәйер, унда ваҡытлыса ғына ике ғаилә йәшәп ҡараны. Тик береһе лә уны матур хәтирәләр менән иҫкә алмай. Ситтән күсеп ҡайтҡан Йәмил ағайҙар төндәрен сабый илаған тауыш ишетеп, йоҡоға китә алмай аптыраһа, уҡытыусы булып эшкә килгән ике ҡыҙҙың күҙенә өй мөйөшөндә илап ултырған ир шәүләһе күренгән.\nӨләсәйем ошоларҙы бәйән иткән арала тағы ла бер боролоп теге йортҡа күҙ һалдым. Йәнһеҙ тәҙрәләр моңһоу ғына урамды күҙәтә ине. Алты тәҙрә, әйтерһең дә, алты йән…\nСығыу ваҡыты 5-12-2014, 14:12 | Ҡаранылар: 1813


Бөгөн Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайҙа 2015 йылдың бюджет проекты ҡарала башланы\nУға ярашлы, бюджет дефициты 14 миллиард һум тәшкил итәсәк.\nКүҙаланыуынса, бюджет сығымдарының 90 процентҡа яҡыны социаль өлкәгә, шул иҫәптән 24 маҡсатлы дәүләт программаһын тормошҡа ашырыуға тотоноласаҡ. Бынан тыш, Рәсәй Президентының май Указдарын үтәү ҙә дауам итәсәк. Дәүләт учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 5,5 процентҡа артыр тип көтөлә. Аҡсаның маҡсатҡа ярашлы тотонолоуы айырым контролдә буласаҡ. Был йәһәттән финанс министрлығында махсус бүлек булдырыласаҡ. Дөйөм алғанда, йылдың төп финанс документы тотороҡло иҡтисади үҫеш шарттарына яраҡлаштырылған. Әлегә алдағы йыл бюджеты хаҡында закон проекты республика парламенты комитеттарында тикшерелә. Өсөнсө уҡыуҙа ул йыл аҙағында раҫланасаҡ.


Беҙгә инде – 18!\n8 Апрель 2019, 18:04\n“ФИНПО” ҡулланыусылар кооперативы балиғ булыу йәшен билдәләй!\n2019 йылда “ФИНПО” ҡулланыусылар кооперативы финанс хеҙмәттәре баҙарындағы эшенең 18 йыллыҡ сиген үтте. Башҡортостандағы иң оло кооператив үҙен ышаныслы һәм тотороҡло финанс ойошмаһы булараҡ күрһәтте, һәр яңы пайсыға шәхсән һәм яҡшы ҡараш уның визит карточкаһына әйләнде.\nЭш хаҡына ҡә-ҙәр аҡсағыҙ етмәйме? Ремонт эшләргә йә техникағыҙҙы яңыртырға теләйһегеҙме? “ФИНПО” һәр ваҡыт йәнәштә! Башҡортостан Республикаһы һәм Ырымбур өлкәһе буйынса меңәрләгән кеше ошо 18 йыл эсендә ҡулланыу-сылар заемдары буйынса демократик процент ставкалары һәм аҡсаларын һаҡлыҡҡа һалыу буйынса отошло ставкаларҙы баһаларға өлгөрҙө.\nЙөҙәрләгән ғаилә “ФИНПО” ҡулланыусылар кооперативы ярҙамында фатирҙар һәм өй-ҙәр һатып алды. Был торлаҡ һатып алыу-ға йәки төҙөүгә маҡсатлы заем алып, артабан уны “Әсәлек капиталы” аҡсаһы менән ҡаплау арҡаһында мөмкин булды. Кооператив йәш әсәнән сертификат ярҙамында торлаҡ һатып алыуҙы рәсмиләштереү өсөн балаға 3 йәш тулғанын көтөү кәрәклегенән азат итә һәм, өҫтәүенә, бүләк итеп һатыу-һатып алыу килешеүен рәсмиләштерә.\nОло Ыҡтамаҡ ауылы халҡы уңды – “ФИНПО” кооперативының 19 офисының береһе ауылыбыҙҙың Тихон Онкин урамы, 1 адресы буйынса урынлашҡан. Ә был “Әсәлек капиталы” программаһы буйынса маҡсатлы заем, ҡулланыусылар заемдары һәм һаҡлыҡ аҡсаларын алыу мәсьәләләре буйынса теләгән бер кеше бөтөнләй бушлай консультация менән фай-ҙалана ала, тигән һүҙ!\nТел. 8 (965) 645-54-73.\nАдресы: Оло Ыҡтамаҡ ауылы, Тихон Онкин урамы, 1.


Бөгөн Өфөнөң «Гастелло» стадионында Башҡортостан эшсәндәре араһында йәйге спартакиада үтте\nСарала өс йөҙҙән ашыу кеше ҡатнашты. 12 өлкә командалары төрлө спорт төрҙәре буйынса ярышты. Нефтселәр, педагогтар, завод эшсәндәре һәм башҡа өлкә хеҙмәткәрҙәре үҙҙәрен стритбол, еңел атлетика, ваҡытҡа йүгереү һәм башҡа һынауҙарҙа һынаны. Ҡатын-ҡыҙҙар 500 метрға, ир-егеттәр бер саҡырымға йүгерҙе. Улар араһында Илһам Ишмөхәмәтов беренсе булып килде. Егет Рәсәй күләмендә уҙғарылған ярыштарҙа ла юғары уңыштарға өлгәшә.\nАрҡан тартыу майҙанында ла ярыш ҡыҙыу барҙы. Батырҙар гер күтәреү буйынса көс һынашты. Майҙанға йәштәр ҙә өлкәндәр ҙә сыҡты. Шарттар бөтәһенә лә бер төрлө. Күптәр юғары әҙерлек менән килгән. Ойошмаларҙа хеҙмәткәрҙәргә спорт менән шөғөлләнергә уңайлыҡтар булыуы ошондай сараларҙа уңышҡа өлгәшергә ярҙам итә. Мәҫәлән, заводта эшләүсе Илшат Мөхәмәтйәнов коллегаларын милли көрәш серҙәренә һәм гер күтәрергә өйрәтә.


Башҡортостанда халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелә\nФедераль статистика хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы 2015 йылдағы тыуым күрһәткестәрен иғлан итте.\nМәғлүмәткә ярашлы, 2015 йылдың ғинуарынан алып ноябргә тиклем Туймазыла 1 800-гә яҡын сабый тыуған. Шул иҫәптән, Туймазы ҡалаһында - меңдән ашыуыраҡ, ауыл биләмәләрендә - 676 бала донъяға килгән. Белорет районында былтыр 11 айҙа 1 400-ләп сабый тыуған. Бәләбәй, Ишембай һәм Учалы райондары ла тыуым күрһәткестәре буйынса бер меңлек сикте үткән. Ҡала округтарына килгәндә, республиканың иң ҙур ҡалаһы - Өфө тәүге урында килә. Баш ҡалала 16 300-ҙән ашыу бала тыуған. Стәрлетамаҡта- 3 910, Нефтекамала 2 104 сабый донъяға килгән. Республика буйынса уҙған йылдың 11 айында 53 600-ләп бала тыуған. Статистика хеҙмәтенән белдереүҙәренсә, төбәктә халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелә.


Өфө саңғы марафоны еңеүселәре билдәләнде\n8 март көндө «Биатлон» спорт комплексында Өфө саңғы марафоны уҙҙы. Ярыштарҙа Рәсәйҙең 24 төбәгенән 500-ҙән ашыу спортсы ҡатнашты.\n8 март көндө «Биатлон» спорт комплексында Өфө саңғы марафоны уҙҙы. Ярыштарҙа Рәсәйҙең 24 төбәгенән 500-ҙән ашыу спортсы ҡатнашты, шуларҙың 173-ө 50 километрлыҡ марафон йугерҙе. Ҡалғандары ирекле стиль менән 5, 10 һәм 30 км дистанцияларҙы үтте. 2 йәштән алып 8 йәшкә тиклемгеләр өсөн балалар старттары ойошторолдо.\nЯрыштар башланыр алдынан спортсыларҙы Өфө ҡалаһы Хакимиәте Физик культура һәм спорт идараһы етәксеһе Егор Сорокин, Орджоникидзе районы Хакимиәте башлығы Марат Галиуллин, Олимпия уйындары призеры һәм донъя чемпионы Александр Панжинский, «Динамо» физкультура һәм спорт йәмғиәте рәйесенең беренсе урынбаҫары Максим Чудов, марафонды ойоштороусы Владислав Литвинчук сәләмләнеләр.\n– Был йылдан башлап Өфө саңғы марафоны RussiaLoppet саңғы марафондары серияһы составында уҙа, – тине Егор Сорокин. – Был ярыштарҙы алға үҫтереү, тағы ла күберәк ҡатнашыусылар йәлеп итеү өсөн өҫтәмә стимул бирә.\n50 километрлыҡ марафонда Татарстан Республикаһы спортсыһы Алмаз Таипов еңеүсе булды. Уның артынан финиш һыҙығын Өфө саңғысылары Андрей Филиппов һәм Александр Потапов уҙҙылар. Өфө марафоны тарихында беренсе тапҡыр ҡатын-ҡыҙҙар 50 километр араны уҙҙылар. Иң яҡшы ваҡытты Татарстан Республикаһы вәкиле Жанна Муравьева күрһәтте, Оренбургтан Вероника Гәрәева – икенсе, ә Өфөнән Лиана Кинзягулова өсөнсө булды. 30 километр дистанцияны беренсе булып Өфө саңғысыһы 16 йәшлек Игорь Кобелев үтте, ҡатын-кыҙҙар араһында иң яҡшы һөҙөмтәне Өфөнән Екатерина Окунева күрһәтте.\nБарлыҡ ҡатнашыусыларға ла иҫтәлекле миҙалдар тапшырылды. Ир-аттар һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында 50 һәм 30 км дистанцияларҙа 1-3 урындар яулаусылар ҡиммәтле приздар һәм грамоталар менән бүләкләнде.


Мәсьәләләрҙе бергәләп хәл итеү еңелерәк\n31 Ғинуар 2019, 12:03\nРайон хакимиәте башлығының халыҡ менән осрашыуҙары дауам итә\nӘнис Әсәҙуллин Оло Аҡа ауыл биләмәһендә булды.\nРайон хакимиәте башлығы ауыл Советы башлығы Вадим Шаһибитдинов менән балалар баҡсаһын барып күрҙе. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында һыуыҡ булған. Яңыраҡ тәҙрәләрен, подвалдағы йылытыу торбаларының береһен алмаштырғандар. Хәҙер бүлмәләрҙә йылы һәм ата-әсәләр балаларын баҡсаға ҡурҡмай килтерә ала.\nМәктәптә ауыл биләмәһе активы менән осраштылар. Халыҡ әңгәмәлә ҡыҙыу ҡатнашты, күптән борсоған проблемалары менән уртаҡлашты һәм ауыл тормошон яҡшыртыу буйынса үҙ тәҡдимдәрен индерҙе.\n“Сүп-сар реформаһы” күптән түгел башланды. Шуға күрә нәҡ уның иң ныҡ фекер алышыу темаһына әйләнеүе ғәжәп түгел. Күп кешеләр ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы йыйыу ҡағиҙәләре хаҡында аҙ мәғлүмәтле, шуға күрә был йәһәттән ҡай-һы бер ҡыйынлыҡтар тыуҙы.\nАҡа халҡын борсоған тағы ла бер проб-лема – күпер төҙөү. Уны ремонтлау планлаштырылған. Халыҡ ремонт эштәре өсөн район хакимиәтенең техника менән ярҙам итеүен үтенә.\nКешеләр ауыл урамдарында берәҙәк эттәрҙең артыуына хафалана. Февралдә уларҙы тотоу буйынса подрядсы билдәләнәсәк һәм был мәсьәлә хәл ителәсәк.\nӘнис Ҡасим улы, үҙ сиратында, күп проблемаларҙы ауыл кешеләре һәм ауыл биләмәһе хакимиәтенең бергәләп хәл итеүе еңелерәк, тип билдәләне. Формаль булмаған шарттарҙа халыҡ менән йышыраҡ осрашырға кәрәк.\n–\tОло Аҡа ауыл биләмәһендә үҙ ауылдары өсөн борсолған кешеләр йәшәүе һөйөндөрә. Оҙаҡламай ауыл биләмәләрендә граждандар йыйылыштары башланасаҡ. Һеҙҙең шулай уҡ әүҙем булырығыҙға өмөтләнәм, – тип йомғаҡ яһаны ул осрашыуға.


Башҡорт теле көнөнә интернет-конкурстар башланды » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Башҡорт теле көнөнә интернет-конкурстар башланды\nБашҡорт теле көнөнә интернет-конкурстар башланды 29.10.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБашҡорт теле көнө айҡанлы бер нисә интернет-конкурс үткәрелә. Уларҙы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ойошторҙо. Социаль видеороликтар һәм плакаттар конкурсы башҡорт телен популярлаштырыуға йүнәлтелә. Уҡыусылар өсөн “Илен һөймәҫ кенә телен һөймәҫ, иле юҡтың ғына теле юҡ” тигән темаға иншалар конкурсы ҡаралған.\nЭштәр Башҡортостан Республикаһының ике дәүләт телендә башҡарыла ала. Шулай уҡ иң яҡшы башҡорт теле уҡытыусыларының тормошо һәм эшмәкәрлеге, шулай уҡ педагогик хеҙмәт ветерандары тураһында видеороликтар ҡабул ителә. Теләге булғандар ойоштороусылар тәҡдим иткән әҙәби әҫәрҙе башҡорт теленә нәфис тәржемә итеүҙә көсөн һынай ала.\n14 декабрь – Башҡорт теле көнө. Байрам шағир-мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулланың тыуған көнөнә арналып, республика буйынса билдәләнә.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты интернет-конкурстарҙың финалсыларын баш ҡалабыҙҙа йыясаҡ. Район һәм ҡала башҡорт ҡоролтайҙарына был көндә мәғариф ойошмаларында лингвистик викториналар, тоталь диктант, конференциялар, Аҡмулланың шиғырҙарын уҡыусылар бәйгеһен үткәрергә тәҡдим ителде.


Рөстәм Хәмитов Ҡаҙағстан Премьер-министры Серик Әхмәтов менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ҡаҙағстан Премьер-министры Серик Әхмәтов менән осрашты\n13:07, 9 октября 2013 Сәйәсәт\nБөгөн, 9 октябрҙә, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендә республиканың рәсми делегацияһы Астанаға килде.\nҠаҙағстан Республикаһы Хөкүмәтендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡаҙағстандың Премьер-министры Серик Әхмәтов менән осрашты.\nОсрашыу барышында Серик Әхмәтов Башҡортостан делегацияһын Астанаға килеүе менән тәбрикләне һәм милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең юғары кимәлдә булыуын билдәләне.\n— Һигеҙ йыл төбәк-ара хеҙмәттәшлек барышында беҙҙең мөнәсәбәттәребеҙ ярайһы уҡ юғары кимәлдә һалынды, — тине Ҡаҙағстан Республикаһы Премьер-министры. — Хәҙер Ҡаҙағстанда Башҡортостан Республикаһы көндәре үтә. Был Рәсәй менән Ҡаҙағстан араһында мөнәсәбәттәрҙе нығытыу өсөн яҡшы импульс булып торор, тип уйлайым.\nТеги: сәфәр,ҡаҙағстанда башҡортостан көндәре


Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Русфонд», «Мәрхәмәт» хәйриә фондтары һәм «Комсомольская правда» гәзите менән берлектәге проекты дауам итә. Дәүләкән ҡалаһында йәшәүсе алты айлыҡ Даниил Куцак тайыш аяҡлыҡтан интегә. Сирҙе еңергә булла, ти республика табиптары. Бының өсөн дауаланыуға 120 мең һум аҡса талап ителә. Ғаилә мәрхәмәтле кешеләр ярҙамына өмөт итә.\nАлты айлыҡ Даниилдың ҡурсаҡтыҡылай бәләкәй генә аяҡтары ни генә кисермәгән. Табиптар тыуыу менән балаға ике яҡлы тайыш аяҡлыҡ диагнозы ҡуя. Ультратауыш һәм башҡа тикшереүҙәр ҙә сабыйҙың сирле тыуасағын белгертмәне, ти йәш әсә. Аяҡ башындағы деформация күберәк тыумыштан була, һәм малайҙарҙа йышыраҡ осрай. Ғәҙәттә, сабый дүрт айлыҡ булғансы тайпылыш төҙәтелә. Улдары донъяға килеп бер ай үткәс, ғаилә Республика балалар клиник дауаханаһына йөрөй башлай.\nРегина Куцак, Даниилдың әсәһе: «Өфөгә аҙна һайын йөрөнөк. Барған һайын гипс менән бәйләүес эшләнеләр. Операция яһанылар. Бына урындары күренеп тора. Шунан ике-өс аҙна буйы аяғы гипста булды. Балабыҙҙың бәләкәй генә йөрәге ни генә кисермәне».\nДаниилдың аяҡтары хәҙер турайған. Артабан Республика балалар клиник дауаханаһында малайҙың аяҡтарын Понсети ысулы менән дауалаясаҡтар. Табиптар уның ярҙамында сирҙе тотош һәм эҙемтәһеҙ еңеп булыуын билдәләй. Аяҡтарҙың төҙәлеүенә махсус аяҡ кейеме - брейстар ҙа ярҙам итә, ти белгестәр. Уларҙы Даниилға дүрт йәшенә тиклем кейергә тура киләсәк.\nДауаланыу һәм ортопедик аяҡ кейеме алыуға 120 мең һум кәрәк. Уның өсөн ғаилә башлығы тапҡан аҡса ғына етмәй. Беҙ сабыйға бергәләп ярҙам итә алабыҙ. Малайҙың яҙмышына битараф булмаған һәр кем 5541 һандарына «ДЕТИ» һүҙен яҙып, смс хәбәр ебә ала. Уның хаҡы - 75 һум. Даниил аяғына баҫасаҡ, ти табиптар. Тәүге аҙымдарын яһарға күмәкләп ярҙам итәйек.


Аҙна яңылыҡтары. Белорет районында вертолетта ҡолап фажиғәле һәләк булған ике яҡташыбыҙҙы һуңғы юлға оҙаттылар\nЛетчик-күҙәтеүселәр Дамир Шәймөхәмәтов Асҡын районында, Айҙар Йәнгиров Борай районында ерләнде. Егеттәрҙең икеһе лә эшкә генә тип сығып китеп өйгә кәүҙәләре генә ҡайтты. Икеһенең дә бәләкәй балалары, ә Дамирҙың ни бары алты айлыҡ ҡына улы етем ҡалды. Бәләкәй вертолет урман янғындарын күҙәтеү барышында Белорет районының Дубинин ауылы янында ҡолап төшкән. Салонда өс кеше була. Яҡташтарыбыҙға ла, күрше төбәктә йөшәүсе пилотҡа ла үлемдән ҡотолоу мөмкин булмай.\nРобинсон вертолеты бәләкәй генә һәм тәпәштән генә ҡолап төшкәндә лә сәлперәмә килер төҫлө. Белгестәр әлегә дүрт фаразды тикшерә. Вертолеттың техник төҙөкһөҙлөгө, һауа шарттары, пилот хатаһы һәм яғыулыҡтың сифаты насар булыуы. Миңә ҡалһа, Ямантауҙың тәьҫирен дә өҫтәргә кәрәк. Авиаһәләкәт боронғолар уттан ҡурҡҡандай ситләтеп үткән яманатлы тауҙан йыраҡ түгел генә теркәлде. Хәйер, әле лә тау тирәләй имеш-мимештәр, серле хәбәрҙәр күп йөрөй.\nВертолет һауаға күтәрелгәнгә тиклем төшөрөлгән һуңғы видеокадрҙар. Ғәҙәти эш көнө, бригада сираттағы рейдҡа әҙерләнә. Ләкин бер нисә сәғәттән һуң урман янғындарын күҙәтеүселәр менән бәйләнеш өҙөлә.\nЮғалған вертолетты эҙләргә сыҡҡан ҡотҡарыусылар тимер ҡалдыҡтарын ғына таба. Вертолетта ултырыусы өс кеше һәләк була.\nДамир Шәймөхәмәтовтың беҙҙең каналға биргән һуңғы интервьюһы. Бер нисә көндән һуң уның үлеме тураһында видеояҙма әҙерләрбеҙ тип бер генә хәбәрсе лә уйламағандыр. Ихлас, үҙ эшен яратып башҡарған йәш хеҙмәткәргә ни бары 28 йәш кенә ине. Күптән түгел икенсегә атай булған Дамирҙың дүрт йәшлек ҡыҙы һәм алты айлыҡ ҡына улы ҡалды.\nКейем элгестә әле генә сисеп ҡалдырып киткән төҫлө пинжәге, өҫтәлдә асыҡ ҡалған блокнот һәм ручка. Бортта булған икенсе летчик-күҙәтеүсе Айҙар Йәнгиров унда иртәнге оперативканан һуң көн тәртибендә башҡарыласаҡ мөһим эштәрҙе теркәгән. Ләкин ниәтләнгән эштәр тормошҡа ашып өлгөрмәй.\nӘлегә авиаһәләкәттең сәбәптәре тураһында әйтергә иртәрәк. Эксперттар төрлө версияларҙы ҡарай. Улар араһында техниканың төҙөкһөҙлөгө, яғыулыҡтың сифатһыҙ булыуы, насар һауа торошо һәм пилот хатаһы тигән фараздар тикшерелә.\nШтурвал артындағы Олег Никитиндың егерме йылдан ашыу пилот тәжрибәһе булған. Күктә 11 мең сәғәт осош яһаған һәм шуларҙың 4 меңе робинсон вертолетында. Әйтергә кәрәк, осоу аппараты ғинуарҙа ғына капиталь ремонт үткән була.\nБорис Шәнгәрәев, осоштарҙы ойоштороу буйынса директор урынбаҫары: «Үҙ эшенең оҫтаһы ине ул. 90-сы йылдарҙа эшкә килде, шул ваҡыттан алып яҡшы аралаштыҡ. Фажиғәғә асыҡлыҡты, махсус ойошторолған дәүләт ара авиация комитеты индерер».\nТап ошо комиссия яғыулыҡ сифатын, пилоттың осошҡа әҙерлеген һәм башҡа фажиғәгә тәьҫир итерлек сәбәптәрҙе асыҡлаясаҡ.\nВаҡиға урынында тәфтишселәр эшләүен дауам итә. Вертолет ҡолап төшөү осрағы буйынса енәйәт эше асылды. Уны Рәсәй тәфтиш комитетының Волга буйы транспорт тәфтише идаралығы алып бара.\nЛайт Эйр компанияһы осоу аппараттарының ғәҙәттән тыш хәлдәргә осрауы беренсегә генә түгел. Былтыр февралдә генә АН-2 самолеты ҡолап төшөп, борттағы өс кешенең ғүмере өҙөлгәйне. Бер йыл элек робинсон вертолеты Өфө янында ҡолап тигәндәй төшә, тағы ла ошо уҡ авиакомпанияның осоу аппараты Мәләүез районында мәжбүри ултырыш яһай. Был осраҡтар авиакомпанияның эшенә лә һорау тыуҙырыуы ихтимал.


Башҡортостандың Милли банкы Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:44, 18 сентября 2019 Йәмғиәт\nФото: Башҡортостан Республикаһы Милли банкының матбуғат хеҙмәте\nБашҡортостандың Милли банкы Асыҡ ишектәр көнөнә саҡыра Фото: Башҡортостан Республикаһы Милли банкының матбуғат хеҙмәте\nӨФӨ, 2019 йыл, 18 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\n28 сентябрҙә Рәсәй банкы ил буйынса Асыҡ ишектәр көнө үткәрә. Башҡортостандың Милли банкы ла үҙ ишектәрен аса.\nБыл көндө Рәсәй Үҙәк банкының Башҡортостан буйынса Милли банкы музейына барырға мөмкин. Музей элекке аҡса һаҡлағыс бинаһында урынлашҡан. Бынан тыш, лекторийға инергә, шулай уҡ финанс уйындарында ҡатнашырға була. Ойоштороусылар вәғәҙә итеүенсә, саралар өлкәндәр һәм балалар өсөн дә ҡыҙыҡлы. Үҫмерҙәр финанс сити-квест үтә ала.\nБыл көндө Милли банк алдындағы махсус майҙансыҡта касса техникаһын һынарға, аҡсаның ысын булыуын тикшерергә, инкассатор машинаһында ултырып ҡарарға мөмкин.\nМилли банктың Асыҡ ишектәр көнөнә килеү өсөн (347) 279-63-90 телефоны буйынса йәки Үҙәк банк сайтында яҙылырға ғына кәрәк.\nТеги: Башҡортостандың Милли банкы, асыҡ ишектәр көнө