Бөгөн күптәр психолог ярҙамына мохтаж. Ысын мәғәнәһендә бәхетһеҙлеккә тарығандарҙан алып оҙайлы декрет ялында ултырған йәш әсәйҙәргә хәтлем. Әммә күңелендә иман нығынған кешегә ул белгестәрҙең кәрәге бармы икән? Сөнки динебеҙҙең үҙ психологияһы. Кеше ауырлыҡтарҙы һынау итеп ҡабул итә белһә, булғанына шөкөр ҡылһа, үҙен хәллерәк йәшәгәндәр менән сағыштырмаһа, тирә-яҡтағы яманлыҡтан ғибрәт алһа, көфөр итһә, йән тыныслығы, көс табыр.\nБөгөн күптәр психолог ярҙамына мохтаж. Ысын мәғәнәһендә бәхетһеҙлеккә тарығандарҙан алып оҙайлы декрет ялында ултырған йәш әсәйҙәргә хәтлем. Әммә күңелендә иман нығынған кешегә ул белгестәрҙең кәрәге бармы икән? Сөнки динебеҙҙең үҙ психологияһы. Кеше ауырлыҡтарҙы һынау итеп ҡабул итә белһә, булғанына шөкөр ҡылһа, үҙен хәллерәк йәшәгәндәр менән сағыштырмаһа, тирә-яҡтағы яманлыҡтан ғибрәт алһа, көфөр итһә, йән тыныслығы, көс табыр. Сабыр, түҙемле булыр һәм һәр ваҡыт Аллаһ яҡлауын тойор.\nИманды нығытыусы сифаттар:\n- кешеләргә йылы өләшкән ихлас йылмайыу;\n- матур мөнәсәбәттәргә күпер һалған йылы һүҙҙәр;\n- мохтаждарҙы ҡыуандырып Аллаһ ризалығын алыу;\n- Ҡөрьән уҡыу. Уның аша тормош, йәшәү мәғәнәһе тураһында уйланыу;\n- Хоҙайҙы һәр саҡ күңелдә йөрөтөү. Доға ҡылыу, гонаһтарға ысын күңелдән үкенеү, уларҙың кисерелеүен һорау;\n- балаларҙы иманлы итеп тәрбиәләү;\n- асыҡ, ҡыҫҡа, үтә күренмәле кейемдәр кеймәү;\n- юғары ҡиммәттәрҙе хөрмәт иткән, иманлы, белемле ҡатын-ҡыҙ менән дуҫлашыу;\n- атай-әсәйгә йылы мөнәсәбәт, туғандар менән ара өҙмәү, күршеләрҙе хөрмәт итеү, етемдәрҙе иғтибарһыҙ ҡалдырмау;\n- фәһемле, ҡыҙыҡлы китаптар уҡыу.\nИманһыҙҙарға хас сифаттар:\n- буш бәхәстәр, ғәйбәттәр менән ваҡытты әрәмгә уҙғарыу;\n- аҡсаға хырызлыҡ, мәғәнәһеҙ рәүештә байлыҡ йыйыу;\n- кешеләрҙең етешһеҙ яҡтарын эҙләү, бер-береңде яманлау;\n- вайымһыҙ, буш ҡыуыҡ әҙәмдәр менән ваҡыт сарыф итеү, шулай уҡ күп ваҡытты байрамса үткәреү;\n- гигиена талаптарын үтәмәү, өйҙәге тәртипһеҙлек;\n- тыйылған харам эсемлектәр, тәмәке, наркотиктар ҡулланыу;\n- үткәндәрҙә булған хаталарҙы йыш иҫкә төшөрөү;\n- аҡсаны тыйылған нәмәләргә сарыф итеү;\n- намаҙ, ураҙаны ҡалдырыу.\nБыл хаҡта уйланыу мөһим\n- Аллаһы Тәғәлә һорағандарға ярҙам бирер, ысын күңелдән үкенеп тәүбәгә килгәндәрҙе ғәфү итер, Уға яҡынайыуҙан бер кемгә лә, бер ҡасан да зарар юҡ, тик файҙа ғына;\n- көсһөҙҙәргә итәғәтле булығыҙ, аҡсаһыҙҙарға ярҙам итегеҙ, күңелегеҙҙә асыу йөрөтмәгеҙ. Асыуһыҙ кеше һаулыҡлы була;\n- һәр ваҡытта ла оптимист булып ҡалығыҙ, сөнки Юғары Көс һеҙҙең янда;\n- гел хәйерлеһен теләгеҙ. Ни өсөн тигәндә, кешегә нимә хәйерле икәнен тик Аллаһ белә;\n- йәштәрегеҙҙе һөртөгөҙ, зарҙарығыҙҙы ситкә ҡыуығыҙ. Аллаһ тураһында уйлағыҙ, ул һеҙҙе ярҙамһыҙ ҡалдырмаҫ;\n- был донъя кемдәргәлер гел бәхет өләшә тип яңылышмағыҙ, күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгеҙ. Бөтә нәмәһе булып та һис бойоҡмаған, эсе бошмаған бер әҙәм дә юҡ;\n- һәр ваҡыт юғары маҡсаттар ҡуйығыҙ;\n- борсолғандың хатаһын төҙәткәнен йә ҡайғырғандар юғалтҡанын тапҡанды ишеткәнегеҙ бармы? Ауыр һынауҙар, хәсрәттәр көтмәгеҙ, һаулыҡҡа, тыныслыҡҡа, бәрәкәткә ышанығыҙ. Аллаһы бойорһа, барыһы ла яҡшы булыр;\n- йөрәгегеҙҙәге күралмаусанлыҡ утын һүндерегеҙ, һеҙҙе ҡасандыр ҡыйырһытҡан кешеләрҙе ғәфү итегеҙ;\n- ғөсөл ҡойоноу, тәһәрәт алыу теләһә ниндәй борсолоуҙы дауаларлыҡ ҡиммәтле дарыу – шуны онотмағыҙ. Быларға өйрәнеү өсөн китаптар етерлек;\n- хуш еҫле сәскәләргә генә ҡунған бал ҡорто һымаҡ, гел яҡты уйҙар, яҡшы ниәттәр менән йөрөгөҙ;\n- һеҙ кеше ғәйебен, етешһеҙлеген тикшереү өсөн ваҡыт әрәм итергә тейеш түгел;\n- бер нәмәнән дә ҡурҡмағыҙ, сөнки Аллаһ һәр кемдең дә янында. Ҡурҡҡандарға тағы ла күберәк һынауҙар ебәрермен тигән Ул;\n- көнләшеү шәхесте үлтерә, ә ҡыҙғаныу дөрләп янған утҡа тиң;\n- бөгөн әҙер түгелһегеҙ икән, иртәгә лә бер нәмә лә эшләй алмаясаҡһығыҙ. Иртәгәне көтмәгеҙ;\n- буш бәхәстәр, ғәйбәт ҡупҡан урындан тыныс ҡына китегеҙ;\n- һеҙҙең әхлаҡ һәм тәртибегеҙ балҡып торған баҡсанан да матурыраҡ булһын;\n- гел изге эштәр ҡылығыҙ – бәхетле булырһығыҙ.\n- көнсөлдәрҙе, һеҙгә яуызлыҡ эшләгән дошмандарығыҙҙы Аллаһ ҡарамағына тапшырып, онотоғоҙ ҙа ҡуйығыҙ;\n- хәләл булмаған рәхәтлектәр, ләззәт аҙағынан оло юғалтыуҙар, үкенеүҙәр, бәхетһеҙлек килә – шуны гел иҫегеҙҙә тотоғоҙ.\nБәхет байлыҡта түгел...\nБернард Шоу былай тигән: “Мин ҡасандыр ысын мәғәнәһендә ярлы булдым тип әйтә алмайым. Һәр ваҡыт ҡәләмем менән икмәк таптым, Британ музейының ҙур китапханаһына, Трафальгар майҙанындағы иң шәп галереяға йөрөү мөмкинлегем булды. Тағы нимә өсөн аҡса туҙҙыра алыр инем икән? Тәмәкегәме? Тартмайым. Шампанғамы? Эсмәйем. Һуңғы мода буйынса тегелгән костюмдар алыуғамы? Ул саҡта байҙар үҙ һарайҙарына кисәләргә саҡыра башлар ине. Был миңә кәрәкме? Юҡ. Аттар һатып алыуғамы? Улар хәүефле. Машиналармы? Уларҙы йәнем һөймәй. Хәҙер ошоларҙың барыһын бер юлы һатып алырлыҡ аҡсам бар, ләкин ихтыяжым шул уҡ. Бәхет байлыҡта түгел ул. Миңә уҡыр өсөн китап, уйланыр өсөн – картина, яҙыр өсөн тема кәрәк.\nБәхеттең иң еңел рецебы, нервыларҙы тынысандырыуҙың иң шәп ысулы – Аллаһы Тәғәләгә рәхмәтле булыу. Уйлап ҡарағыҙ әле: Ул беҙгә ишетеү, күреү, уйлау, һөйләшеү, йөрөү һәләте, күптәргә талант, далан биргән. Балалар, йәшәр урын насип иткән! Ҡайһы берәүҙәр ошо ниғмәттәрҙе һиҙмәй ҙә. Асарбаҡ, ҡот осҡос ғәрип, сирлеләрҙе күрһәләр үҙ хәлдәре өсөн шөкөр итерҙәр ине. Хатта палаткаларҙа, балсыҡ хижиналарҙа, сүллектәге ағас аҫтында йәшәгәндәр ҙә рәхмәтле булыр ине, валлаһи. Беҙҙе камил итеп яратҡан Аллаһы Тәғәләне данлау, уға сикһеҙ рәхмәтле булыу мөһим. Йән, тән ауырыуҙары менән ыҙаланғандар, күреү, йөрөү һәләтен юғалтҡандар, балаһыҙ ҡалғандар менән сағыштырығыҙ үҙегеҙҙе. Күршенекенән шәберәк йорт йыһаздары, машина, дәрәжә тип ҡыумағыҙ!\nОрисон Свит былай тип яҙған: “Наполеон Европаны баҫып алырҙан алда уҡ Жозефинаға өйләнеп шәп иткән. Уның иғтибарлы мөнәсәбәте, арыу холҡо иренең эшенә ыңғай йоғонто яһай. Был ҡатын бөтәһен дә үҙенең бәхете менән нурландырған, ялсыларына ла ауыр һүҙ әйтмәгән, бойормаған”. Ысынлап та, кешенең изгелеге янындағыларҙы бәхетле итә. Күркәм холоҡ иҫ киткес көскә эйә. Ә ҡатын-ҡыҙҙың матурлығын был сифат көсәйтә генә. Әсә кеше бәхетле икән – балалар ҙа шат, ирең дә ҡәнәғәт. Мәҫәлән, ошондай ҡатындар ҙа була: ире ҡыуанып эштән ҡайта, бала-сағаһы ла шау-гөр килеп өҫтәл артына ултыра. Рәхәтләнеп һөйләш, көлөш, әлхәмдүлилләһ, ризыҡ етерлек. Тик ҡатын ошо мәлде генә көткәнме ни! Балалары алдында хужалыҡ мәсьәләләре, көнкүреш мәшәҡәттәре, эштәге проблемалар тураһында хәбәр ҡуйырта, ирен игәй башлай. Был саҡта тамаҡҡа аш үтәме икән? Сабыйҙар күңелһеҙ генә ашыҡ-бошоҡ ҡапҡылай ҙа тиҙерәк тороп китә һала, ирҙең дә ашағаны таштыр. Ҡатын ғаиләһен бәхетһеҙ итә, шулаймы?\nДейл Карнеги былай тип яҙа: «Бер осор минең көсөм етмәҫтәй мәсьәлә килеп сыҡты. Ҡайғырҙым, төн йоҡоларым осто, йәнем көйҙө, ҡыҫҡаһы, ни эшләргә лә белмәнем. Шулай бер йыл үтте. Мәсьәлә үҙгәрешһеҙ ҡалды һәм мин яҙмышыма күндем. Баштан уҡ үҙемде шағир Уолт Уитмен тәҡдим иткәнсә тотһам яҡшыраҡ булғанлығын аңланым. Бына нимә ти ул: “Ҡараңғылыҡты, стихия бәләләрен, аслыҡ, бәхетһеҙлекте хайуандар һәм ағастар кеүек ҡабул итеү һәйбәтерәк. Ун ике йыл көтөү көттөм һәм бер һыйырҙың да көтөүлек янғанға, үлән ҡойто булғанға, үгеҙҙең икенсе һыйыр янына киткәненә борсолғанын күргәнем\nбулманы. Хайуандар бөтә бәләләрҙе лә тыныс ҡабул итә. Шуғамылыр, уларҙа нервы ауырыуҙары, ашҡаҙан язваһы сире бик һирәк осрай”.\nБыл донъяла бөтә нәмә Аллаһы Тәғәлә ҡушыуы буйынса хәл ителә. Унан уҙып бер ни ҡылыу мөмкин түгел.\nКөн дә уҡыла торған доға\nКүҙ тейеүҙән ҡурсалау өсөн уҡыла торған доға\nБисмил-ләһ. Аллаһүммә әҙһиб хәрраһә үә бәрдәһә үә үәсәбәһә. Ҡум би иҙнил-ләһ.\nМәғәнәһе: “Бисмилләһ. Эй, Аллаһ! Был күҙ тейеү сәбәпле миңә килгән тән ҡыҙыулығын, туңып ҡалтыраныу биҙгәген һәм сиремде юҡ итә күр”.\nҠөрьәндән бер аят\n“Эй, беҙҙең Рабыбыҙ! Үҙемде, ата-әсәмде һәм барса мөьминдәрҙе ярлыҡа. Ҡиәмәт көнөндә хурлыҡҡа төшөрә күрмә”.\n“Ибраһим” сүрәһе, 41-се аят.


Таныпҡа йән өрә Ҡайынлыҡ - Wikisource\nТаныпҡа йән өрә Ҡайынлыҡ\nИжад итеү ваҡыты: 2015. Нәшер ителгән: 2015. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Таныпҡа йән өрә Ҡайынлыҡ // «Башҡортостан» гәзите, 2015, 28 август.\nГәрәй ырыуы башҡорттары төйәк иткән Яңы Ҡайынлыҡ – райондағы иң ҙур, төҙөк һәм күркәм ауылдарҙың береһе. Советтар Союзы Геройы Шәриф Сөләймәновтың һәм төрлө тармаҡтағы тырыш хеҙмәте менән ҙур ихтирам ҡаҙанған, маҡтаулы исемдәр, баһалар алған бихисап арҙаҡлы шәхестең тыуған ере булыуы менән дә билдәле ул.\n1 Тарих биттәренән\n2 Бәләкәй Ватанын һис ҡасан онотмай\n3 «Етәкселеккә рәхмәт еткерегеҙ!»\n4 Өләсәһенең әйткәндәрен тотоп\n5 «Ынйы», «Йәдкәр», «Аҫылйәр»...\n6 Оҫта ҡулда бәрәкәт бар\nРайонда йәшәгән башҡорттарҙың күпселек өлөшөн гәрәйҙәр тәшкил итә. Уларҙың аҫаба ерҙәре – Ағиҙел йылғаһының түбәнге яғында. Күренекле ғалим Әнүәр Әсфәндиәров «Башҡортостан ауылдары тарихы» тигән китабында билдәләгәнсә, XVIII быуат урталарында был биләмәлә Ҡайын-Гәрәй (Ҡангәрәй) исемле ауыл урынлашҡан була. 1795 йылдағы рәсми ҡағыҙҙарҙа ул Ҡайынлыҡ атамаһы менән бирелгән, бындағы 22 йорт-хужалыҡта 133 кеше йәшәгәнлеге теркәлгән. Артабан халыҡ һаны бермә-бер арта. Әйтәйек, 1859 йылда бындағы 103 хужалыҡта 293 ир-ат һәм 303 ҡатын-ҡыҙ көн иткәне хаҡында мәғлүмәт бар.\nАуылдың аҫаба башҡорттары XIX быуаттың икенсе яртыһында Яңы Ҡайынлыҡҡа нигеҙ һала. Һыуы бер ҡайҙа ла аҡмағанға күрә, «Үле Танып» тип аталған йылға буйын һайлай улар. Архив мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, ауыл 1905 йылда волость үҙәге була. Ундағы 154 йортта 879 аҫаба халыҡ вәкиле ғүмер итә. 1812 йылғы Ватан һуғышы ветераны Рәхмәтулла Фәйзулла улы Сабаков атлы есаулдың йәшәгәне тураһында мәғлүмәт тә бар. Ул 10-сы башҡорт полкы сафында француз ғәскәрҙәренә ҡаршы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. Был хаҡта «Башҡорт ырыуҙары тарихы»” серияһының «Гәрәй» исемле икенсе томында тарихсы Салауат Хәмиҙуллин да телгә ала.\nБәләкәй Ватанын һис ҡасан онотмай\nЯңы Ҡайынлыҡтың Советтар Союзы Геройы Шәриф Сөләймәновтың тыуған төйәге икәне үрҙә әйтелгәйне. Кем һуң был ир-уҙаман?\nШәриф Сөләймән улы Сөләймәнов 1920 йылдың 13 октябрендә донъяға килә. Ете йыллыҡ мәктәптән һуң Өфөлә финанс техникумын тамамлай һәм Саҡмағош районында эш башлай. 1938 йылда хәрби хеҙмәткә алына, унда командирҙар әҙерләү курсын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән фронтҡа китә. 1942 йылда ВКП(б) сафына ҡабул ителә. Белоруссия фронты составындағы 65-се армияның артиллерия батареяһы командиры була. Хәрби архив документтарынан күренеүенсә, капитан Шәриф Сөләймәнов Гомель өлкәһенең Короватичи ауылы өсөн барған ҡаты алышта тиңһеҙ батырлыҡ күрһәтә.\nРәсәй Оборона министрлығының «1941 – 1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында халыҡ батырлығы» тигән электрон документтар базаһында Яңы Ҡайынлыҡ егетенең ҡаһарманлығы хаҡында шундай юлдар бар: «...Сөләймәнов батареяһы Короватичи ауылында 18 ноябрҙә ҡурғау тота. Ауылды алыу һәм Речица менән Калинковичи ҡалаларын тоташтырған мөһим коммуникацияларҙы ҡулға төшөрөү маҡсатында немецтар был көндө беҙҙең ғәскәрҙәргә ҡаршы һөжүм башлай. Сөләймәнов дошманды туранан-тура утҡа тота һәм уларға алға барырға мөмкинлек бирмәй.\n19 ноябрҙә немецтар бер-бер артлы һигеҙ тапҡыр танк һөжүме ойоштора. Уларға ҡаршы тороусы төп көс Сөләймәнов батареяһы була. Ҡамау башланғас, капитан һуғышсыларҙы ҡаршылыҡты дауам итергә, дошманды үткәрмәҫкә саҡыра. Артиллерия туптары немец танктарын утҡа тотоуын дауам итә. Ҡаты бәрелеш көнө буйы бара һәм батареяның тулы еңеүе менән тамамлана. Алыш барышында биш танк, үҙйөрөшлө “Фердинанд” пушкаһы, дошмандың ротанан ашыу һалдаты һәм офицеры юҡ ителә. Сөләймәнов, ҡаһарманлыҡ, ҡыйыулыҡ күрһәтеп, яуға шәхсән етәкселек итә...»\nБыл батырлығы өсөн батарея командиры капитан Шәриф Сөләймәнов 1943 йылдың 24 декабрендә Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була. Һуғыш тамамланғас, ул майор дәрәжәһендә тыныс хеҙмәткә ҡайта.\nАҙаҡ Шәриф Сөләймән улы СССР Финанс министрлығының Юғары финанс курстарын һәм Бөтә союз юридик институтын тамамлай. Уҙған быуаттың 50 – 60-сы йылдарында совет органдарында яуаплы вазифалар башҡара: Дүртөйлө район Советының башҡарма комитеты рәйесе, КПСС-тың Кушнаренко район комитетында беренсе секретарь була. Унан ҡасандыр хеҙмәт юлын башлаған Саҡмағош районында етәксе бурыстарын башҡара. Ә 1971 – 1988 йылдарҙа ул – республиканың финанс министры. Был яуаплы эштәрҙе башҡарғанда бер нисә тапҡыр БАССР-ҙың Юғары Советы депутаты итеп һайлана. Хаҡлы ялға сыҡҡас та ҡул ҡаушырып ултырмай Герой: 1994 йылдың 12 февраленә – баҡыйлыҡҡа күскәнгә – тиклем Башҡортостандың Балалар фонды рәйесе йөгөн тарта. Намыҫлы хеҙмәте өсөн бихисап юғары наградаға лайыҡ була.\nНиндәй генә яуаплы вазифа башҡармаһын, үҙ төйәгенең тоғро улы бәләкәй Ватанын онотмай. Мөмкинлек булғанда, туғандары, яҡташтары янына ҡайтып йөрөй, уларға хәленән килгәнсә ярҙам итә.\nЯңы Ҡайынлыҡ халҡы ла арҙаҡлы улын һәр саҡ ҙурланы, хөрмәтләне. Герой иҫән саҡта уҡ уның ата-әсәһе нигеҙендә йорт-музей һалынды. Шәриф Сөләймән улы был бинаның алдына аҡ шыршылар ултыртты, ҡиммәтле экспонаттар, шул иҫәптән бронзанан яһалған бюсын бүләк итте. 2002 йылда – Яңы Ҡайынлыҡта, 2005 йылда район үҙәге Николо-Березовкала батыр яугиргә һәйкәл ҡуйылды.\n«Етәкселеккә рәхмәт еткерегеҙ!»\nҮҙенсәлекле яҙмышлы кешеләр менән ҡыҙыҡһыныуыма яуап итеп, бында тәү сиратта Нәһәҙиә Ғәбдрәүеф ҡыҙы Ғәбдрәүефованың исемен атанылар. «Ауылыбыҙҙа иң өлкәне ул. Ике ай элек 91 йәшен тултырҙы», – тип ғорурлыҡ менән өҫтәп ҡуйҙылар.\nӘбей ҙур булмаған йортонда ейәне ҡарамағында көн күрә. Өлкән йәштә булыуына ҡарамаҫтан, бик теремек үҙе. Насарыраҡ ишетһә лә, хәтере ифрат яҡшы. Балалыҡ, йәшлек йылдарын барланы, ауыр һуғыш осорондағы михнәттәрҙе бәйән итте ул.\n– Ғаиләлә унынсы, төпсөк бала инем, – тип хәтер йомғағын һүтте инәй. – Еңел тормош эләкмәне. Уҡырға тура килмәне, ике класс ҡына тамамланым. Йәшләй малсылыҡта эшләнем, ат ҡараным. Күберәк ирҙәр хеҙмәтен башҡарырға тура килде, бигерәк тә һуғыш осоронда. Ауылдағы мәшәҡәттәрҙән тыш, Кама йылғаһы яғына урман киҫергә йөрөнөм, утын ташыным. Ни ҡушһалар, шуны үтәнем инде, бер ҡасан да ҡаршылашып торманым...\nТыл һалдаты артабан урындағы хужалыҡтың янғын һүндереүсеһе булған, бер үк ваҡытта ырҙын табағындағы автоүлсәгесте хеҙмәтләндергән. Был хаҡта бик тәьҫирләнеп һөйләне ул. Айырым кемгәлер төбәмәйенсә, һуҡранып та алды:\n– Заманында берҙән-бер ҡул мотопомпаһы менән дә янғынға ҡаршы торҙоҡ. Хәҙер иһә ҡеүәтле машиналары булып та ут һүндерә алмайҙар...\nШулай ҙа Нәһәҙиә инәйҙең үткәнгә лә, бөгөнгә лә һис үпкәһе юҡ.\n– Наҙан булғас, коммунисҡа алманылар, шулай ҙа элеккене маҡтайым, – ти ул, ярым шаяртып. – Барлыҡ халыҡ дөйөм хеҙмәткә теләп йөрөнө, хәҙер иһә ҡайһы берҙәр эшләргә ҡурҡа, хатта ашарға иренә... Өлкән быуын вәкиленең был фекерендә ниндәйҙер дәрәжәлә хаҡлыҡ барҙыр ул.\nНәһәҙиә инәй ауыл урамына асфальт йәйгән, өйҙәргә газ индергән өсөн төрлө кимәлдәге етәкселеккә бер-бер артлы рәхмәт әйтте. Хатта ҡулланыу ваҡыты сығыу сәбәпле электр селтәрен алмаштырыуҙарын да хәтергә төшөрҙө.\n– Пенсиям килеп тора, миңә артыҡ бер ни кәрәкмәй, бик һәйбәт йәшәйем, – тип яҡшы теләктәр менән оҙатып ҡалды ул.\nХушлашырға ишек алдына сыҡты. Ҡулды ныҡ итеп ҡыҫып, бер нисә тапҡыр яңынан ҡабатланы:\n– Барлыҡ етәкселәргә, хөкүмәткә, тәү сиратта ил башлығы Путинға ҙур рәхмәтлебеҙ. Ошо хаҡта мотлаҡ яҙырһығыҙ!\nЙылы һүҙҙәрең үҙеңә йөҙләтә әйләнеп ҡайтһын, тыл һалдаты!\nӨләсәһенең әйткәндәрен тотоп\nФранс ағай Сәрүәров менән ике тиҫтә йылдан ашыу танышмын. СССР-ҙың нефть сәнәғәте алдынғыһы, РСФСР Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған иҡтисадсыһы – оҙаҡ ваҡыт хеҙмәт иткән тармағында ла, Нефтекама ҡалаһында ла билдәле шәхес. Ир-уҙаман тыуған ауылы Яңы Ҡайынлыҡта күркәм мәсет һалдырҙы, хажға барып ҡайтты.\n– Совет осоро балалары булһаҡ та, беҙҙең быуын вәкилдәре өсөн дин бөтөнләй ятҡа әйләнмәне, – ти Франс Сәләх улы. – Диндар өләсәйемдең Исламдың тик яҡшылыҡҡа әйҙәүе хаҡында һөйләгәндәрен әле лә хәтерләйем. Изге орлоҡ шытым биргәндер инде: 52 йәшемдә дин юлына баҫтым, ураҙа тота башланым.\n2007 йылда ҡатыным Нурия менән машинала ауыр юл фажиғәһенә тарыныҡ. Ғәйеплеләр үҙҙәре һәләк булды, беҙ иһә сағыштырмаса еңел йәрәхәттәр менән ҡотолдоҡ. Быға, әл-хәмдү лил-ләһ, дин юлында булыуым ярҙам иткәндер. Байтаҡ уйланып йөрөгәндән һуң, ҙурыраҡ һәм изгерәк ғәмәл ҡылырға кәрәк, тип һығымта яһаным. Һөҙөмтәлә тыуған ауылымда иман йорто төҙөргә ҡарар иттем. Мәсеткә 2009 йылдың майында нигеҙ һалғайныҡ, төҙөлөштө икенсе йәйгә уңышлы атҡарып сыҡтыҡ. Миңә 65 йәш тулған мәлдә асылды иман йорто. Туғандар менән кәңәшләшеп, уға «Гөл-Нурия» тигән исем бирҙек. Ғибәҙәтхана бына биш йыл инде ауылға күркәмлек өҫтәп, халыҡты иманға саҡырып ултыра. Йома намаҙына унда ҡайтабыҙ.\nФранс Сәләх улы төҙөлөштөң, йортто йыһазландырыуҙың барлыҡ сығымдарын үҙ иңенә алған, мәсетте һаман да хәстәрлектән өҙмәй. Эште ойоштороуҙа күрһәткән ярҙамы өсөн ҡатыны яғынан туғаны Ҡәниф Раяновҡа ҙур рәхмәтле ул.\n«Ынйы», «Йәдкәр», «Аҫылйәр»...\n1999 йылда асылған 300 урынлыҡ ауыл мәҙәниәт йорто тышҡы күренеше, торошо менән генә түгел, көндәлек эштәре менән дә күптәргә өлгө булырлыҡ. Уға өс тиҫтә йыл етәкселек иткән Рәлинә Мөхәсимованың «Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем йөрөтөүе лә күп нәмә хаҡында һөйләй.\nМәҙәни усаҡ гәрәй башҡорттарының бай рухи ижадын, йыр-моңдарын, бейеүҙәрен, милли йолаларын өйрәнеү һәм тергеҙеү, уларҙы халыҡ араһында таратыу, үҫтереү буйынса әүҙем эш алып барған үҙәк булып тора. Урындағы моделле китапхана хеҙмәткәрҙәренең дә был йүнәлештәге тырышлығы маҡтауға лайыҡ.\n– Халҡыбыҙҙың быуындан быуынға күсеп килгән мәҙәни мираҫын белгән өлкән йәштәгеләр күҙгә күренеп һирәгәйә, – тип уй-фекере менән уртаҡлашты Рәлинә Риф ҡыҙы. – Улар иҫән саҡта тейешле мәғлүмәтте йыйып өлгөрөргә тырышабыҙ.\nБыл эштең нигеҙен гәрәйҙәр төбәгенә хас уйындар, бәйет, мөнәжәт, таҡмаҡ һәм йыр-көй кеүек ауыҙ-тел ижадының үҙенсәлекле ынйылары тәшкил итә. Яңы Ҡайынлыҡта һәр һабантуйҙы, башҡа байрамдарҙы йолаға тап килтереп, зауыҡ менән йыһазландырылған башҡорт тирмәһе биҙәй. Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, үҙешмәкәр артистар бай йөкмәткеле тамашалар ойошторһа, ҡул эшенә маһирҙар милли аш-һыу әҙерләй, халыҡ кәсептәре әйберҙәренән күргәҙмәләр ойоштора. «Ҡарға бутҡаһы», «Кәкүк сәйе», «Кис ултырыу», «Аулаҡ өй», «Науруз», «Ҡаҙ өмәһе» һәм башҡа байрамдарҙы уҙғарыу тәжрибәһен өйрәнергә райондың башҡа ауылдарынан да киләләр. Әйткәндәй, бында үткән балалар һабантуйы тураһында гәзитебеҙҙең «Тубырсыҡ» махсус битендә мәҡәлә донъя күрҙе.\n– Ауылыбыҙҙың мәҙәни йолаларын өйрәнеү һәм үҫтереү буйынса «Аҫылйәр» фольклор коллективы киң эш алып бара, – ти мәҙәниәт йорто етәксеһе. – Төркөмдөң иң бәләкәй ағзаһына дүрт йәш булһа, иң өлкәненә – 85. Маҡтап бөтә алмайбыҙ үҙҙәрен!\nЭйе, Яңы Ҡайынлыҡтың ижади коллективтарына һоҡланмау мөмкин түгел. Мәҫәлән, балалар төркөмдәренең икәүһе «өлгөлө» исемен йөрөтә. Бихисап конкурста еңеү яулаған «Ынйы» ансамбле (етәксеһе – Рәлинә Мөхәсимова) тамашасы күңелен төрлө халыҡ бейеүҙәре менән арбай. Репертуарында гәрәйҙәр йәшәгән төбәккә хас милли көйҙәр өҫтөнлөк иткән «Йәдкәр» ҡурайсылар төркөмө лә (етәксеһе – Айрат Ҡарасов) ҙур уңыштары айҡанлы һөйөндөрөп тора. Шулай уҡ «Ҡайынҡай» йыр ансамбле, эстрада һәм театр студиялары, төрлө түңәрәктәр әүҙем эшләй бында.\nОҫта ҡулда бәрәкәт бар\nЯңы Ҡайынлыҡ мәктәбе Советтар Союзы Геройы Шәриф Сөләймәнов исемен йөрөтә. Бының айырыуса ҙур яуаплылыҡ йөкмәткәнен уҡытыусылар ҙа, балалар ҙа яҡшы аңлай. Шуға ла уларҙың төп маҡсаты – бер яҡтан да һынатмау. Ысынлап та, мәктәп күп күрһәткестәр буйынса районда алдынғылар рәтендә килә. Яңы уҡыу йылына әҙерлек эше лә махсус комиссия тарафынан яҡшы баһаланған.\nМәктәптә төрлө фән буйынса ойошторолған түңәрәктәр уңышлы эшләй. «Шаян буяуҙар» тип исемләнгәнендә (етәксеһе – Валентина Васильева) уҡыусылар таҡтаға һүрәт төшөрә. Ошо түңәрәктә шөғөлләнгән уҡыу алдынғылары Әлиә Сабитова менән Нәзилә Сафиуллинаны мәктәптә тап иттем. Улар остаздары менән бергә мәғариф буйынса район кәңәшмәһендә ойоштороласаҡ күргәҙмәгә ҡуйыу өсөн иң яҡшы ҡул эштәрен һайлай ине.\nТехнология уҡытыусыһы Илсур Ғәлимйәнов етәкселегендә ағастан һырлап, семәрләп, төрлө әйбер яһаған егеттәр сараға ебәреләсәк ижад өлгөләрен әҙерләп тә ҡуйған икән. Артур Хафизов, Салауат Сафиуллин, ағалы-энеле Искәндәр менән Ильяс Яҡуповтар был түңәрәктә күңел биреп шөғөлләнеүе хаҡында ихлас бәйән итте.\n– Һәр ир-егет балта, сүкеш тота белергә тейеш. Һис шикһеҙ, өйрәнгән шөғөлөбөҙ тормошта кәрәк буласаҡ, – тине улар бер тауыштан.\nНи әйтәһең инде – дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ.\nЯҙманың Яңы Ҡайынлыҡҡа бағышланыуы һис тә осраҡлы булманы. Бөйөк Еңеүҙең данлы юбилейын билдәләгән йылда райондағы берҙән-бер Советтар Союзы Геройының тыуған төйәге, ауылдаштарының бөгөнгө хәле менән ҡыҙыҡһынмау килешмәҫ ине. Икенсенән, һуңғы йылдарҙа милли үҙаңы һиҙелерлек күтәрелгән милләттәштәребеҙгә иғтибарҙы кәметергә хаҡыбыҙ юҡ.\nЫсынлап та, нисек йәшәй һуң Яңы Ҡайынлыҡ? Яҡшы, тип әйтер инем. Урамдары ҡараулы, төҙөк һәм заманса биҙәлгән йорттарҙың ихатаһына тиклем асфальт һалынған. Күп ерҙәрҙән айырмалы, газ үткәргестең ер аҫтынан үтеүе, һөҙөмтәлә торбаларҙың «күҙгә төртөп» тормауы ла – матур күренеш. «Геройҙың тыуған төйәге шулай булырға тейештер ул» тигән фекер күңелдә ныҡлы урын алды. Был йәһәттән ауыл һәм район хакимиәттәренең тырышлығын билдәләргә кәрәк. Әйткәндәй, Яңы Ҡайынлыҡ халҡы төбәккә күп йылдар етәкселек итеп, хәҙер хаҡлы ялға сыҡҡан Мәхмүтйән Иҙрисовты ҙур хөрмәт менән телгә ала. Ғөмүмән, Гәрәй ырыуы вәкилдәре менән аралашыу ауылдың төп байлығы уның алсаҡ һәм ихлас халҡы икәнлегенә ышандырҙы.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Таныпҡа_йән_өрә_Ҡайынлыҡ&oldid=503907"


Эштә лә, спортта ла һынатмайҙар!\n10 Ғинуар 2019, 20:19\nҮткән аҙнала Юлдыбай ауылында Ғаилә йылына арнап, урта мәктәп бинаһынды ҡатын – ҡыҙҙар командалары араһында волейбол буйынса ярыш ойошторолдо. Ысын спорт байрамына әйләнгән был сараның маҡсаты – сәләмәт тормошто пропагандалау. Ярышта бөтәһе биш команда: Урал аръяғы агроинженерия колледжы, «Ләйсән» балалар баҡсаһы педагогтары, Юлдыбай урта мәктәбе уҡытыусылары, Юлдыбай урта мәктәбе уҡыусылары һәм ауылдың йыйылма командалары көс һынашты.\nЯрыш ике көн дауам итте. Был арала әле бер команда, әле икенсе команда өҫтөнлөк күрһәтеп, уйын бик көсөргәнешле барҙы. Әйтергә кәрәк, спортсылар матур уйын күрһәттеләр, сөнки командалар ярышҡа ныҡлы әҙерләнгән ине.\nЮлдыбай ауылының йыйылма командаһы матур уйын күрһәтеп, беренселекте яулауға иреште. Уның составында уйнаған Зөлфиә Тимерйәнова, Ләйсән Ҡоҙашева, Шәүрә Ҡорбанғәлиева, Рәйлә һәм Азалия Ишбулатовалар, Миләүшә Моратова, Вәсилә Аллабирҙина үҙҙәренең оҫта волейболсылар булыуын тағы бер тапҡыр иҫбатланы.\nУрал аръяғы агроинженерия колледжы командаһы ла ҡалышманы, ҙур ойошҡанлыҡ күрһәтеп, икенсе урын яуланы. Унда Гөлшат Ҡорбанғәлиева, Гүзәл Бирҙеғолова, Рәзилә Ғәлиәкбәрова, Розалия Абдуллина, Гөлназ Әбйәлилова, Розалия Айытҡолова һәм Юлиә Рәхмәтуллиналар уйнаны.\nӨсөнсө урынды Юлдыбай урта мактәбе уҡытыусылары алды: Гүзәл Әптикәева, Лилиә Ғабдрахманова, Фәниә Рамаҙанова, Зимфира Кин-йәбаева, Илзирә Алсынова, Рәйлә Айытҡолова, Таңһылыу Усманова. Ә бына дүртенсе һәм бишенсе урындарҙы «Ләйсән» балалар баҡсаһы педагогтары менән Юлдыбай урта мәктәбе уҡыусылары бүлеште.\nБындай сараларҙың әһә-миәте баһалап бөткөһөҙ, улар йәштәргә сәләмәт йәшәү өлгөһө, майҙансыҡтарҙа хөкөм һөргән дуҫлыҡ, берҙәмлек килтергән шатлыҡ, спорт, һаулыҡ кешеләрҙең тормошонда ҙур урын алып торорға тейешлеген күрһәтте.\nУрал аръяғы агроинженерия колледжы


Республикала «Керәшен һыуыҡтары – 2018» фестивале асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:09, 19 января 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБөрөлә XXIV «Керәшен һыуыҡтары – 2018» төбәк-ара эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсы асылды. Быйыл унда республикабыҙҙың 17 районы һәм 13 ҡалаһы, Мәскәү, Һамар һәм Пермь крайы вәкилдәре ҡатнаша. «Вокал соло» номинацияһында — 43, «вокаль ансамблдәр»гә алты ғариза бирелгән, тип хәбәр иттеләр фестивалдең ойоштороу комитетынан.\nФестивалде асыу тантанаһында ҡатнашыусыларҙы һәм тамашасыларҙы Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директоры урынбаҫары Нәфисә Тулыбаева һәм Бөрө районы хакимиәте башлығы Александр Груздев сәләмләне.\nКисә ҡатнашыусылар «Эстрада йыры.Солистар», «Эстрада йыры. Коллективтар» номинацияларында сығыш яһаны. Бөгөн, 19 ғинуарҙа, «Эстрада бейеүе» һәм «Эстрада музыкаһы» номинацияларында конкурс ҡарауҙары үтә.\nҠатнашыусыларҙың оҫталығын жюри баһалай, уның составында республиканың һәм Рәсәйҙең билдәле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре — З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Иҙрис Ғәзиев, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты доценты, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Светлана Слягузова, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Эльмира Зиннәтуллина, «Башҡортостан» дәүләт концерт залындағы «Ренессанс» халыҡ бейеү театры етәксеһе Александр Родионов, ТНТ каналында «Бейеүҙәр» шоуында ҡатнашҡан Елена Гуменная, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты доценты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Композиторҙар союзы ағзаһы Азамат Хәсәншин, «Арғымаҡ» этно-төркөмө етәксеһе Ринат Рамазанов һәм башҡалар эшләй.\n«Керәшен һыуыҡтары» фестиваль-конкурсы барышында эстрада вокалы буйынса республика семинары эшләй башланы. Унда Бөрө, Борай, Йәрмәкәй, Мишкә, Бөрйән райондарынан, Өфө, Белорет, Салауат, Благовещен, Ағиҙел, Туймазы Һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларынан вәкилдәр ҡатнаша.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Керәшен һыуыҡтары» фестивале 1995 йылдың ғинуарынан алып ойошторола. Сара һәләтле йәш башҡарыусыларҙы һәм ижади коллективтарҙы асыҡлау һәм уларға булышлыҡ итеү өсөн уҙғарыла. Ойоштороусылар – Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Бөрө районы хакимиәте.


Ҡәҙерле дуҫтар! » Архив газеты "Йәшлек"\nҠәҙерле дуҫтар! Мәғәриф\nҺуңғы ҡыңғырау – ул ҡыуаныслы һәм бер аҙ моңһоу көн. Сығарылыш синыф уҡыусыларының мәктәп менән хушлашыу, уҡытыусыларына тәрән ихтирамын һәм рәхмәтен белдереү, киләсәккә яҡты өмөттәр көнө!\nЫсын күңелдән һеҙҙе тормошоғоҙҙағы иҫтәлекле ваҡиға – мәктәпте тамамлауығыҙ менән ҡотлайым! 30 меңгә яҡын 11-се һәм 50 меңгә яҡын 9-сы синыф сығарылыш уҡыусыһы ҙур тормошҡа аяҡ баҫа. Был – киләсәктә яңы Башҡортостанды төҙөйәсәк көслө этәргес көс. Хәҙер һеҙҙең һәр берегеҙгә уҡырға, профессиональ уңыштарға өлгәшергә һәм йәмғиәттә танылыу яуларға тура киләсәк.\nИлебеҙҙең һәм республиканың мәғариф системаһы һәр саҡ дәүләтебеҙҙең иғтибарында. Шуға күрә бөгөн заманса технологияларҙы яҡшы белгән, үҙ аллы ҡарарҙар ҡабул итергә һәләтле белемле кеше булыу айырыуса мөһим.\nИҫегеҙҙә тотоғоҙ, тик төплө белем генә һеҙгә бөгөнгө көн талаптарын лайыҡлы ҡабул итергә ярҙам итәсәк. Тик шул рәүешле генә һеҙ үҙегеҙҙең һәләтегеҙҙе тормошҡа ашыра, бар көсөңдө биреп эшләү өсөн иң беренсе сиратта фиҙакәрлек һәм профессионализм, даими эҙләнеү һәм ижади күтәренкелек талап ителгән хеҙмәт баҙарында дәғүәселеккә һәләтле була аласаҡһығыҙ.\nҺеҙгә, бөгөнгө сығарылыш синыф уҡыусыларына, буласаҡ һөнәрегеҙҙе һәм уҡыу йортон һайлауҙа киң мөмкинлектәр бирелә – быйылдан башлап вуздар һәм ссуздарҙың бөтәһендә лә ҡабул итеү һынауҙары сифатында БДИ һөҙөмтәләре таныла. Тәжрибәле остаздар ярҙамында үҙегеҙ һайлаған фәндәрҙе тапшырыуға ныҡлы әҙерләнгәнһегеҙҙер, тип ышанам. Һеҙгә имтихандарҙа уңыштар насип булһын!\nЫсын күңелдән һеҙгә сәләмәтлек, ышаныс, тыныслыҡ һәм оптимизм теләйем. Яңы ижади асыштар һәм уңыштар һеҙгә!\nБашҡортостан Республикаһының мәғариф министры З. АЛЛАЯРОВ.\nавторы: Нур | 23 мая 2009 | | Фекерҙәр (0)\nмәктәптәрҙә Һуңғы ҡы& ...\nМәктәптәр генә түгел, вуздар ҙа ябыла\nУҡыусылар ҡасан БДИ тапшырасаҡ?


«РостекстильЭкспо-2010» күргәҙмәһендә Рәсәйҙең ун дүрт төбәге ҡатнаша // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«РостекстильЭкспо-2010» күргәҙмәһендә Рәсәйҙең ун дүрт төбәге ҡатнаша\n16:15, 24 ноября 2010 Иҡтисад\nШаршамбы Өфөлә, Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында, асылған «РостекстильЭкспо-2010» күргәҙмәһендә Рәсәйҙең ун дүрт төбәге ҡатнаша. Бында төрлө туҡымалар, трикотаж, эске кейем, аяҡ кейеме, баш кейемдәре, тундар, сумкалар, шулай уҡ ойоҡ-ойоҡбаш изделиеларын күрергә мөмкин.\nКүргәҙмәлә шулай уҡ белорус трикотажы, Ырымбурҙың дебет шәлдәре, фин аяҡ кейеме кеүек күптән билдәле брендтар ҙа тәҡдим ителә.\nЙәрминкә форматында ойошторолған күргәҙмә 26 ноябргә тиклем дауам итәсәк.\nТеги: күргәҙмәләр, туҡыу сәнәғәте, өҫ кейеме, аяҡ кейеме


ПОЧТАЛЬОНДАР КОНКУРСЫНА ЙОМҒАҠ ЯҺАЛДЫ\n2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. *\nТөбәгебеҙ почтальондарын «Иң яҡшы почтальонға—«Атайсал»дан аҡсалата бүләк» конкурсында ҡатнашырға саҡырғайныҡ. Конкурстың бағыусыһы «Башҡорт баҡыры» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте бәйге еңеүселәренең һәр береһенә 2000 һум аҡсалата премия ла әҙерләгәйне.\nБыл конкурста Баймаҡ, Йылайыр, Хәйбулла райондары һәм Сибай ҡалаһы почтальондарын ҡатнашырға саҡырғайныҡ. Әммә нишләптер Сибай ҡалаһы почтамты хеҙмәткәрҙәре генә әүҙемлек күрһәтте, райондар бәйгенән ситтә тороп ҡалды.\nПочта хеҙмәтенең еңелдән түгеллеген беләбеҙ. Һауа торошоноң ниндәй булыуына ҡарамай, почтальон көн дә халыҡҡа гәзит-журналдар, хаттар таратырға тейеш. Уның араһында гәзит-журналдарға яҙҙырыу ҙа ойоштора. Сибай почтамты хеҙмәткәрҙәре Рәйлә Әхмәҙина, Римма Иғдисамова, Фәнүзә Рәмоваларҙың һәр береһе «Атайсал» гәзитенә 100-ҙән ашыу кешене яҙҙыртып, квитанцияларының күсермәһен редакцияға тапшырғайны. Үткән аҙнала конкурсҡа йомғаҡ яһап, уларҙың һәр береһенә, бәйге шарттарына ярашлы, 2000 һум аҡсалата премия тапшырҙыҡ.\nРедакция иғлан иткән бәйгелә әүҙем ҡатнашҡан почтамт хеҙмәткәрҙәрен тағы бер тапҡыр ихлас ҡотлап, ауыр ҙа, яуаплы ла эштәрендә уңыштар теләйбеҙ. Киләсәктә лә баҫмабыҙҙың тоғро дуҫтары, ярҙамсылары булып ҡалығыҙ, тигән изге теләктә ҡалабыҙ.\nҺүрәттә: «Атайсал» гәзитенең баш мөхәррире\nХ.Н.Тапаҡов конкурс еңеүселәре менән.


Берҙәм рәсәйлеләр Мишкәләге балалар баҡсаһы менән танышты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБерҙәм рәсәйлеләр Мишкәләге балалар баҡсаһы менән танышты\n15:50, 10 октября 2011 Сәйәсәт\nУҙған ял көндәрендә Башҡортостандың бер нисә ҡалаһы һәм районында «Берҙәм Рәсәй» партияһы көндәре үтте. Мишкә районында ҡунаҡтар балалар учреждениеһына барҙы. Был хаҡта партияның төбәк бүлексәһе матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\n«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе сәйәси советы секретары урынбаҫары Александр Дегтярев, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Комитеты рәйесе урынбаҫары Валерий Лебедьков, БР мәҙәниәт министры урынбаҫары Ранис Алтынбаевтан торған рәсми делегация район үҙәгендә урынлашҡан «Шишмәкәй» балалар баҡсаһына айырым иғтибар бирҙе.\nМәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы мөдире Роза Килдебаева ҡунаҡтар өсөн экскурсия үткәрҙе. Делегация бәләкәйҙәр һәм урта йәштәгеләр төркөмө менән танышты. Һуңғыһында педагог балалар менән «Тирмәкәй» уйынын үткәрҙе. Сабыйҙарҙы күҙәткәндән һуң улар музыка залына үтте, унда ҡунаҡтар өсөн байрам программаһы әҙерләнгәйне. Әҙерлек төркөмө балалары Республика көнөнә ҡарата ике номерҙан торған иртәлек әҙерләгәйне.\nАртабан балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәре һәм ата-әсәләр менән һөйләшеү үтте. Баҡса мөдире, мәҫәлән, быйыл бинаның ҡыйығы алмаштырылыуы һәм канализацияға өлөшләтә ремонт үтеүе, эске биналарға косметик ремонт яһалыуы хаҡында һөйләне. Һөйләшеү барышында мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһында тәҙрә рамдарының иҫкереүе, ҡышҡы һыуыҡтарҙа уларҙың йылы тотмауы ла телгә алынды. 2-се мәктәп директоры Сергей Александровҡа ла һүҙ бирелде. Ул «Шишмәкәй» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренең мәктәпкә яҡшы әҙерлек менән килеүҙәрен билдәләне.\nТеги: берҙәм рәсәй көндәре


50. Ҡаф (Ҡаф)\n(Ҡаф сүрәһе 45 аяттан тора. Мәҙинәлә ингән. «Ҡаф» хәрефе менән башланғанға күрә, исеме лә Ҡаф тип йөрөтөлә)\nҠаф. Изге Ҡөръән исеме менән әйтәм, үҙ араларынан Пәйғәмбәр килгәнгә улар аптырап ҡалды. Кәферҙәр әйтте:\n— Был ғәжәп эш, — тинеләр. - Үлгәндән һуң, тупраҡҡа әйләнгәндән һуң (тағын тереләсәкбеҙме)? Был аҡылға һыймай торған йыраҡ бер эш.\nТупраҡ уларҙың тәндәрен нисек итеп ашап бөтөргәнен бик яҡшы беләбеҙ. Яныбыҙҙа бөтөн нәмә яҙылып һаҡланған Китап бар.\nХәҡиҡәт (Ҡөръән) килгәс, улар уны ялғанға сығарҙы. Шуға күрә лә улар ни эшләргә белмәй, аптырап ҡалды ла.\nКүккә ҡарамайҙармы һуң улар? Уны нисек итеп төҙөнөк, биҙәнек. Бер генә сатнаған урыны ла юҡ — кәмил иттек.\nЕрҙе нисек итеп хасил иттек, өҫтөнә тауҙарҙы беркеттек һәм һәр төрлө (енестән) үҫемлектәр үҫтерҙек.\nАллаһҡа йүнәлгән кешеләрҙең күңел күҙе асылһын һәм ғибрәт алһындар тип, шулай ҡылдыҡ.\nБеҙ Күктән бәрәкәтле ямғырҙар яуҙырып, баҡсалар, бәндәләремә ризыҡ булһын тип, (урып алырлыҡ) иген үҫтерҙек.\nБейек хөрмә ағастарында теҙелеп киткән мул емештәр етештерҙек.\nЙәнә шул ямғыр һыуы менән үле тупраҡҡа йән өрҙөк. (Терелеп) ҡәберҙән сығыу ҙа нәҡ шулай буласаҡ.\nУларҙан алдағылар ҙа — Нух ҡәүеме, Расс бәндәләре, Сәмүд, Ғәд, Фирғәүен, Лут һәм Әйкә халыҡтары ла, Тубба кешеләре лә — барыһы ла пәйғәмбәрҙәрҙең өгөттәрен ялғанға сығарҙы, һәм шул сәбәпле улар Мин вәғәҙә иткән ғазапҡа дусар булды.\nБеренсе тапҡыр (күктәрҙе, Ерҙе, Әҙәмде) юҡтан бар иткәндә мохтажлыҡ кисерҙекме, юҡһа (яңынан барлыҡҡа килтерергә лә ҡурҡып торабыҙмы)? Эйе, улар яңынан яралтылышҡа (терелеүгә) ышанмай.\nХаҡтыр, Әҙәмде Беҙ яралттыҡ. Нәфсенең уға ниндәй вәсүәсә бышылдағанын да беләбеҙ. Сөнки Беҙ уға муйын тамырынан да яҡын торабыҙ.\nӘҙәмдәрҙең уң яғында (сауаптарын) һәм һул яғында (гөнаһтарын) ғәмәлдәрен яҙып барыусы ике фәрештә бар.\nКешенең ауыҙынан сыҡҡан бер генә һүҙ ҙә күҙәтеүсе тарафынан яҙылмай ҡалмай.\nКөндәрҙән бер көндө үлем иләҫлеге килер. Һинең ғүмер буйы ҡасып йөрөгән нәмәң шул (әжәл) булыр.\nСур борғоһона өрөлөр, был да кәферҙәр өсөн вәғәҙә ителгән (язаның ысынлыҡҡа ашыу) Көнөлер.\nБына шул Көндө һәр кеше әйҙәүсеһе һәм шәһиттары менән бергә килер.\n— (Донъяла) һин быларҙан хәбәрһеҙ инең. Бына, өҫтөңдән ҡорманы алдыҡ. Һин хәҙер үткер ҡарашлы булдың (нимә ҡылғандарыңды асыҡ күрерһең!).\nУның юлдашы (фәрештә) әйтер:\n— Бына, янымда (яҙыулы китап) әҙер тора.\n(Әҙәмде алып килгән әйҙәүсе менән һаҡсыларға бойоролор):\n— Кирегә әйҙәүсе бөтөн кәферҙәрҙе, бар көстәре менән изгелеккә ҡаршы торғандарҙы, залимдарҙы, (Аллаһ хөкөмдәрен) шиккә алғандарҙы, һәр аҙғынды йәһәннәмдең иң хәтәр янған уртаһына ташлағыҙ!\nАллаһҡа тиң (хатта Аллаһтан өҫтөн) күреп әйберҙәргә табынған мөшриктәрҙе икегеҙ ике яғынан тотоп, иң хәтәр янған утҡа ташлағыҙ.\nЮлдашы (шайтан) шунда телгә килер:\n— Йә, Раббым, уны мин аҙҙырманым. Ул үҙе Хаҡтан йыраҡ китеп аҙашҡан ине.\n— Ҡаршымда ғауға ҡуптармағыҙ! Мин һеҙгә алдан уҡ (гөнаһ ҡылмағыҙ, Әхирәттә яза алырһығыҙ тип) тәһдид (киҫәтеү) күндермәнемме? Минең янымда һүҙ көрәштерелмәҫ. Әммә Мин бәндәләремә ғәҙелһеҙ залим да түгелмен. Ул Көндө йәһәннәмдән һорарбыҙ:\n— Йә, тулдыңмы инде? — тип әйтербеҙ. Ул:\n— Тағын берәйһе бармы? (Булһа — керт, урыным етәрлек), — тип яуап бирер.\nСаф мосолмандар өсөн йәннәт йыраҡ булмаҫ, яҡынайтылыр.\nАллаһҡа юл тотҡан һәр кешегә, Аллаһ ҡуйған сиктәрҙе һәм хөкөмдәрҙе уҙмағандарға, Үҙен күрмәгән килеш тә, Раббының язаһынан ҡурҡҡан әҙәмдәргә һәм ихлас күңелле кешеләргә вәғәҙә ителгән йәннәт бына ошо булыр. Шунда именлек менән керегеҙ. Был үлем янамаған мәңгелек көндәрҙең башы булыр.\nШунда нимә теләһәгеҙ шул бар. Хозурыбыҙҙа тағын да мулыраҡ.\nБыларҙан алда тағын да ҡеүәтлерәк тормошло күпме кәфер тоҡомдарын Беҙ юҡ иттек. (Әжәлдән ҡасып ҡотолор урын эҙләп, улар бер урындан икенсеһенә күсеп йөрөгән булһалар ҙа, язабыҙҙан) ҡасып ҡотолоу мөмкин эшме?\nБына был хикмәттәрҙә күңеле һиҙгер булған, (Аллаһ һүҙенә) иғтибар менән ҡолаҡ һалған кешеләр өсөн һабаҡ алырлыҡ ғибрәттәр бар.\nШуныһы ла Хәҡиҡәт ғәләмәтелер: Беҙ күктәрҙе, Ерҙе һәм икеһе араһындағы бөтөн нәмәләрҙе алты (дәүер) көн эсендә яралттыҡ һәм был эш беҙҙең өсөн һис тә йонсоторлоҡ булманы.\n(«Йәһүдтәр: Аллаһ алты көн буйына күктәрҙе, Ерҙе юҡтан бар итә-итә хәлдән тайҙы, шуға күрә, ул етенсе көндө, шәмбелә тәхете өҫтөндә аяҡ бөкләп ял итте, тип ялған тараттылар. Аяттың һуңғы йөмләһе шуларға ишара». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\n(Эй, Мөхәммәд) уларҙың (кәферҙәрҙең нахаҡ) һүҙҙәренә түҙ. Ҡояш сыҡҡан уаҡыттан алып, батышына саҡлы булған арала Раббыңды хуплап, тәсбих әйт (намаҙҙарҙы ҡалдырма).\nТөндәрен сәждәләреңдән һуң да Уны зикер ит.\nУл Көндө (Ҡиәмәттә) яҡын урындан ишетелгән тауышҡа (Сур борғоһона) ҡолаҡ һал.\nУл Көндө кешеләр Сур тауышын, һис шикһеҙ, ишетәсәк. Бына (ҡәберҙәрҙән) сығыш Көнө шул булыр.\nЙән алыусы ла, йән өрөүсе лә, әлбиттә, Беҙ булырбыҙ. Ҡайтарылыш та фәҡәт Беҙҙең янға булыр.\nАшығып өҫкә сыҡһындар өсөн, ул Көндө Ер ярылып асылыр. Барығыҙ ҙа бергә тупланыр. Был эш Беҙгә бер ҙә ҡыйын түгел.\nУларҙың (кәфер) һөйләгәне Беҙгә бик яҡшы мәғлүм. Һин уларҙы (дингә) ирекһеҙләүсе түгелһең. Киҫәтеүҙәремдән ҡурҡҡандарға Ҡөръән уҡып, вәғәз һөйлә.


Дмитриев Николай Константинович — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nДмитриев Николай Константинович — версиялар араһындағы айырма\nДмитриев Николай Константинович (үҙгәртергә)\n18:16, 31 ғинуар 2017 версияһы\n497 байт өҫтәлгән , 4 года назад\n18:12, 31 ғинуар 2017 версияһы (төҙәтеү)\nЛилиә98 (әңг. | өл.)\n18:16, 31 ғинуар 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n== Ғилми эшмәкәрлеге ==\nТәүге ғилми хеҙмәттәрен студент сағында яҙа башлай. 1924 йылда Ғәбитов һәм Вилданов яҙған "Боронғоларҙың һүҙҙәре"исемле мәҡәлдәр йыйынтығына рецензия яҙа. Дауыт Юлтыйҙың "Ҡомартҡыларым"китабына ла баһа бирә. 1926 йылда Бабичтың шиғырҙарын тәүгә руссаға тәржемәләп баҫтыра.\nНиколай Дмитриев Ватан төркиәт мәктәбенә нигеҙ һала, байтаҡ төрки телдәргә, шул иҫәптән башҡорт теленә фәнни тасуирлама бирә. Ул — башҡорт, ҡумыҡ, төрөк, азербайжан, ғағауз, ҡырым-татар, төрөкмән, татар, сыуаш телдәре буйынса фундаменталь хеҙмәттәр авторы. Төрки телдәренең сағыштырма грамматикаһы буйынса күп томлыҡ хеҙмәттең соавторы һәм етәксеһе.\nТөрки телдәре менән славян телдәренең үҙ-ара йоғонтоһон тикшереү буйынса ғилми-тикшеренеү эштәре алып бара. Милли мәктәптәрҙә урыҫ телен һәм туған телдәрҙе уҡытыу методикаһы буйынса ғилми эҙләнеүҙәр менән шөғөлләнә.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/648197 ҡабул ителгән


Руль артында кем ултырған? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРуль артында кем ултырған?\nСаҡмағош районының юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы етәксеһе, шаһиттар хәбәр итеүенсә, эскән килеш руль артына ултырып юл-транспорт фажиғәһенә эләккән.Был кадрҙан күренеүенсә, 15-се модель ВАЗ машинаһында ир ҡапыл ҡуҙғалып китеп Джипҡа бәрелә. Хоҡуҡ һаҡлау органдарында аяғында ла баҫып тора алмаған ирҙең, ысынлап та, райондың баш автоинспекторы икәнен раҫланылар. Республика буйынса эске эштәр министрлығында был эш буйынса тикшереү башлағандар. Әгәр етәксенең эскән килеш руль артына ултырғаны асыҡланһа, уның бөгөн үк эштән ҡыуылыуы ихтимал.


7 Декабрь 2010, 16:33\nИлебеҙ баш ҡалаһы Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй «Туған тел уҡытыусыларының оҫталыҡ дәресе» үтте. Конкурста быйыл беренсе тапҡыр рус теле уҡытыусылары ла ҡатнашты. Ул киң ҡарашлы, көслө рухлы, һәләтле, ижади эшләгән талантлы уҡытыусыларҙы билдәләү, мәғариф өлкәһендә яңы идеяларҙы, алдынғы педагогик тәжрибәне таратыу, уҡытыусы һөнәренең дәрәжәһен күтәреү, Рәсәй Федерацияһында йәшәүсе төрлө милләт халыҡтарының туған телен һаҡлау, төбәктәрҙең иң яҡшы уҡытыусыларын асыҡлау һәм туған тел уҡытыусыларының абруйын үҫтереү маҡсатында ойошторолдо. Дүртенсе йыл рәттән үткәрелгән мәртәбәле сарала Рәсәйҙең 30-ҙан ашыу төбәгенән иң көслө һәм тәжрибәле 35 уҡытыусы көс һынашты. Матур йолаға әйләнгән педагогик конкурстарҙың быйыл айырыуса сәмле, йәнле үтеүе, унда бер нисә ир-аттың да ҡатнашыуы педагог һөнәренең баһаһы күтәрелеүе хаҡында һөйләй.\nРәсәй Федераль мәғарифты үҫтереү институты базаһында өс көн дауам иткән бәйгелә Башҡортостандан Стәрлетамаҡ районы Рощинский урта дөйөм белем биреү мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2010» төбәк-ара бәйгеһе еңеүсеһе Гүзәл Фәрит ҡыҙы Сәлимйәнова ҡатнашты. Ул Ғафури районының Юлыҡ ауылында тыуған. 1993 йылда Зәйнәб Биишева исемендәге Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының филология факультетын тамамлаған. Юғары категориялы уҡытыусы, педагогик хеҙмәт стажы – 16 йыл. Рәсәй Федерацияһының почетлы мәғариф хеҙмәткәре, «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары – 2006» милли проекты еңеүсеһе, БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы.\n– Бала саҡтан уҡытыусы булырға хыялландым. Шуға ла яҙмышымды мәктәп, балалар менән бәйләүемә һис кенә лә үкенмәйем. Киләсәктә лә уҡыусыларымда әсә теленә һөйөү тәрбиәләйәсәкмен, халҡыбыҙҙың тарихын, мәҙәниәтен белеп үҫһендәр өсөн бар тырышлығымды һаласаҡмын, – ти Гүзәл Фәрит ҡыҙы.\nУҡытыусы! Ябай ҙа, бөйөк тә һүҙ. Был һүҙгә борон-борондан тәрән мәғәнә һалынған. Аң-белемгә, әҙәп- тәрбиәгә, изгелеккә, иманлылыҡҡа, шәфҡәтлелеккә, уйланырға, әҙерләнергә, ижад итергә өйрәтеүсе, илһамландырып, дәртләндереп, балала үҙ көсөнә ышаныс тыуҙырыусы, оло тормош юлына сығарыусы кешегә ҡарата ғына әйтелә был изге һүҙ. Бына ошо изге һүҙҙәр бала йөрәкле, ғүмерен балалар тәрбиәләүгә арнаған Гүзәл Фәрит ҡыҙына төбәп әйтелгән кеүек.\nУҡытыусы төрлө милләт балаларында башҡорт телен өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыу өсөн дәрестәрен ҡыҙыҡлы алымдар ҡулланып үткәрә, компьютер технологияһын әүҙем файҙалана. Уның етәкселегендә бай, заманса йыһазландырылған башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты булдырылған. Гүзәл Сәлимйәнова балаларға белем генә биреп ҡалмай, ә файҙалы кәңәштәре менән дә ярҙам итә, уларҙың һәр береһенә шәхес итеп ҡарай. Уның тәрбиәләнеүселәре район, республика олимпиадаларында, «Башҡортостан ынйылары», «Урал батыр» конкурстарында ҡатнашып, йыш ҡына еңеү яулай.\nГ. Сөләймәнова мәктәптән тыш йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Ул – район башҡорттары ҡоролтайы ағзаһы, II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты. Туған тел уҡытыусыларының район методик берекмәһе етәксеһе. Уның тырышлығы менән мәктәптә этнографик музей уңышлы эшләп килә. Районда, мәктәптә үткәрелгән спорт ярыштарында, үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәктәрендә ҡатнашырға ла ваҡыт таба. Уҡытыусы халыҡ бейеүҙәрен оҫта башҡарыуы менән дә билдәле, матур итеп йырлай, ҡумыҙҙа уйнай. ҡыҫҡаһы, Гүзәл Фәрит ҡыҙы – ысын мәғәнәһендә уҡытыусы. Ул халҡыбыҙҙың тарихын өйрәтеүҙә әүҙем ҡатнашҡаны, йәш быуынды Салауат рухында тәрбиәләүҙә, телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе үҫтереүҙә ҙур тырышлыҡ күрһәткәне өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының, Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтының Рәхмәт хаттары, Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Мәғариф министрлыҡтарының Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының төбәк-ара конкурсы еңеүсеһе Гүзәл Сәлимйәнова үҙ көсөн Рәсәй кимәлендә лә һынап ҡарауҙы маҡсат итеп ҡуя. Бөтә Рәсәй «Туған тел уҡытыусыларының оҫталыҡ дәресе» конкурсында һәләтле, тәжрибәле коллегаларының ҡатнашыуын яҡшы аңлап, бәйгегә етди һәм ентекле әҙерләнә.\nКонкурстың тәүге көнөндә Гүзәл Фәрит ҡыҙы «Минең республикам, минең мәктәбем, минең һөнәри эшмәкәрлегем» темаһын яҡлап, тыуып үҫкән ере – Башҡортостаны һәм мәктәбе тураһында һөйләп ишеттерҙе, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһының эшмәкәрлегенә ҡыҫҡаса байҡау яһаны. Абруйлы һәм көсөргәнешле конкурстың икенсе көнөндә «Ғаилә. Исем» тип аталған темаға оҫталыҡ дәресе күрһәтте. Талапсан жюри ағзалары уның дәресенә юғары баһа биреп, башҡа төбәк уҡытыусыларына Гүзәл Фәрит ҡыҙының дәрес алымдарын өйрәнеү зарурлығын билдәләне.\nДәрес ваҡытында башҡорт халыҡ уйын ҡоралы – ҡумыҙҙа уйнауын һәр кем оҡшатты, йыйылыусылар алҡыштарға күмде.\nАбруйлы конкурстың бөтә турҙарын уңышлы үтеп, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гүзәл Сәлимйәнова бәйгелә өсөнсө урынға сыҡты һәм «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» исеменә лайыҡ булды. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: Гүзәл Фәрит ҡыҙы – «Рәсәйҙең иң яҡшы оҫталыҡ дәресе» номинацияһы еңеүсеһе. Ул шулай уҡ РФ Дәүләт Думаһы Милләттәр эштәре буйынса комитетының Рәхмәт хаты менән бүләкләнде.\n– Был еңеүем – оҙаҡ йылдар тәжрибә туплауым һөҙөмтәһе. Балаларға белем биреү генә түгел, коллегаларым менән дә уртаҡлашыр тәжрибәм һәм педагогик оҫталығым барлығына ышанысым мине еңеүгә килтерҙе, – ти уҡытыусы. – Ә яҡшы уҡытыусы булыуҙың сере ябай – бының өсөн балаларҙы яратырға һәм уңышҡа өлгәшеү өсөн көн һайын бәләкәй еңеүҙәр яулап, гел алға ынтылырға.\nБалаларҙа туған телгә һөйөү тәрбиәләүсе оло йөрәкле уҡытыусыға алдағы йылдарҙа ла уңыштар юлдаш булһын. Ә Гүзәл Фәрит ҡыҙында дәрт тә, дарман да һәм еңеү сәме лә етерлек.


Төбәк аграрийҙары ураҡты 25 авгусҡа тиклем тамамлаясаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәк аграрийҙары ураҡты 25 авгусҡа тиклем тамамлаясаҡ\n11:14, 14 августа 2012 Иҡтисад\nБашҡортостан игенселәре ураҡты 25 авгусҡа тиклем тамамларға планлаштыра. Был хаҡта БР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nАғымдағы йылда ҡоролоҡтан барлыҡ тиерлек райондар зыян күрҙе, шуға күрә ураҡ эштәре ябай булмаған шарттарҙа бара. Ғәҙәттән тыш хәл режимы бөгөнгө көнгә республиканың 46 районында һәм 3 ҡала округында индерелгән.\nҺуңғы мәғлүмәттәр буйынса, һәләк булған сәсеүлектәр майҙаны 447 мең гектар (иген культуралары – 339 мең, мал аҙығы культуралары – 85 мең, техник культуралар – 23 мең) тәшкил иткән. Ҡоролоҡ арҡаһында зыян күләме яҡынса 2,5 миллиард һумдан ашыу булмаҡсы.\nӘлеге ваҡытта 18 район аграрийҙары республиканың Ауыл хужалығы министрлығына зыян күләмдәрен раҫлаған документтар ебәргән. Ҡалған хужалыҡтарҙа юғалтыуҙарҙы баһалау 23 авгусҡа тамамланасаҡ.\nБөгөнгө көнгә республика майҙандарының 70 процентында (1200 мең гектар) иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары урып йыйылған, 67 процентында (1150 мең гектар) һуғылған. Йәмғеһе 1,3 миллион тонна иген һуғып алынған.\nӘлеге шарттарҙы иҫәпкә алғанда, республикала аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн ужым культураларын сәсеү ҙур әһәмиәткә эйә. Тап был культураларҙың ҡоролоҡ шарттарында ла тотороҡло уңыш тәьмин итеүе сер түгел. Башҡортостанда быйыл ужым культураларын сәсеүгә 550 мең гектар майҙан бүленгән.\nХужалыҡтарҙа кәрәкле орлоҡ әҙерләнгән дә инде, әлегә уларҙың сифаты тикшерелә. Ужым культуралары өсөн минераль ашламалар һатып алыуға 150 миллион һум аҡса бүленәсәк. Республикала шулай уҡ тупраҡ, техника әҙерләү буйынса саралар планы тормошҡа ашырыла.


2017 йылдан республика халҡының тәбиғи кәмеүе 11 мең кеше тәшкил иткән\n21 Апрель 2020, 19:00\nҺуңғы өс йылда Рәсәйҙең 24 төбәгендә халыҡ һаны артҡан, өс субъектта халыҡ һаны үҙгәрмәгән, 58-ендә кәмей башлаған. Башҡортостан Республикаһы РИА Новости агентлығының Росстат мәғлүмәттәре нигеҙендә әҙерләгән демографик рейтингында 35-се урында тора.\n2020 йылдың 1 ғинуарына Башҡортостанда даими халыҡ һаны 4,038 миллион булған. 2017-2019 йылдарҙа халыҡтың тәбиғи кәмеүе – 11,6 мең кеше, миграция иҫәбенә кәмеүе 17 мең кеше тәшкил иткән.\n2017-2019 йылдарҙа айырыуса Ингушетияла (тәбиғи артым 19,3 мең), Севастополдә (миграция иҫәбенә артыу 23,9 мең) һәм Ленинград өлкәһендә (миграция 112,6 мең) халыҡ һаны ныҡ артҡан, Бүрәтстанда, Сахалин өлкәһендә һәм Ненец автономиялы округында иһә аҙыраҡ.\nАналитиктар әйтеүенсә, Росстат мәғлүмәттәре буйынса, 2017-2019 йылдар осоронда Рәсәйҙә халыҡтың тәбиғи кәмеүенә бәйле ҡатмарлы демографик хәл билдәләнә. 2019 йылда Рәсәйҙә яңы тыуған сабыйҙар һаны 2017 йылға ҡарағанда 12% аҙыраҡ булған, ә үлем осраҡтары 1,3% ғына кәмегән. Ошо осорҙа мигранттар ағымы – 0,6%, ә халыҡтың китеүе 2,3% аҙайған. Росстат мәғлүмәттәре буйынса, 2020 йылдың 1 ғинуарына Рәсәйҙә халыҡ һаны 146,748 миллион кеше тәшкил иткән.


Иғтибар! Үҫмерҙәр юғалған\n17 Октябрь 2019, 11:21\nБашҡорт агросәнәғәт колледжы дөйөм ятағынан киткән булғандар. Кем күргән - хәбәр итегеҙ!\nШишмә һәм Өфө райондарында 17 йәшлек Никита Шаров һәм Зарема Мусинаны эҙләйҙәр\nЭске эштәр министрлығы хәбәр итеүенсә Никита Шаров Башҡорт агросәнәғәт колледжы дөйөм ятағынан 1 октябрь үк сығып киткән дә һаман ҡайтмаған. Хәбәрһеҙ юғалған Зарема Мусина Башҡорт агросәнәғәт колледжы дөйөм ятағынан 10 октябрь.\nНикиты Шарова: 15 йәшлек малайға оҡшаған, буйы 155-160 сантиметр, уртаса кәүҙәле, һары сәсле, һоро күҙле.\nЗарема Мусина аҡ лампаслы күк трико, һороло-ҡыҙыллы толстовка, аҡ кроссовкалар кейгән булған. Ҡара сумкаһы бар ине. 18-19 йәшлек ҡыҙға оҡшаған, буйы 158 см, һары оҙон сәсле, күк күҙле, ирендәре йоҡаҡ, спортив кәүҙәле.\nКЕМ БЫЛ ҮҪМЕРҘӘРҘЕ КҮРГӘН 8 (987) 092-67-55 ЙӘКИ 02 ТЕЛЕФОН НОМЕРҘАРЫ АША ШЫЛТЫРАТЫУҘАРЫ ҺОРАЛА.


Ат та юҡ, дәрт тә юҡ\nӨфөлә машина һатып алырға теләгән 100-гә яҡын кеше аҡса түләп автомобилһеҙ ҡалған. «Автоваз» дилерына мөрәжәғәт итеүселәр өс ай ғәҙеллек эҙләй.\nЗаман еле ҡайһы тарафтарға иҫмәһен, «Лада» автомобилдәр баҙарында иң арзандар рәтендә. Шуға ла уларҙы ғәҙәттә, пенсионерҙар, йәштәр ала. Күптәре иҫке автомобилдәрен утилгә тапшыра. Әхмәт Яҡупов та хаҡлы ялға сыҡҡас тимер атын яңыртырға була. Етенсе модель ВАЗ-ын утилгә тапшырып, яңы «Калина» өсөн аҡсаһы түләй. Ләкин апрелдән бирле аҡса ла, машина ла юҡ...\nӘхмәт Яҡупов, зыян күреүсе: «15 көндән, автомобилдең паспорты әҙер булғас машинағыҙҙы килеп алырғыһыҙ тинеләр. Көттөм-көттөм, шылтыратмайҙар ҙа.. Менеджер яуап биреүҙән ялтана».\nБыл хәлгә тарыусылар кәмендә 90 кеше. Улар бөтәһе лә Өфөнөң Вологодская 60 адресы буйынса урынлашҡан АВТОВАЗ дилерына мөрәжәғәт иткән. Автомобилде кредитҡа һәм аҡсаға алыусылар, тред-ин йә утилләштереү программаһын һайлаусыларҙың - береһе лә өс ай транспорт сараһын күрмәгән.\nӘлфинә Бураншина, зыян күреүсе: «Улай буламы инде, үҙебеҙҙең аҡсаны бир ҙә, машинаһыҙ ҡал.. Килһәң, вәғәҙәләр бирәләр, көтөгөҙ тиҙәр… Шулай итеп көттөк инде».\nВологодская урамындағы ВАЗ дилеры бинаһында бушлыҡ. Автомобилдәр юҡ, ҡарауылсылар ойошма эшләмәй тип аңлата. Әйткәндәй, бында етәкселәр йыш алмашынып тора. Мәҫәлән, әле ойошма директоры вазифаһын башҡарыусы Юрий Бердников етәксе урынында 3 июндән эшләй... Ул аңлатыуынса, һатып алыусыларға тәғәйен автомобилдәр икенсе дилерға һаҡлауға тапшырылған.\nЮрий Бердников, «Өфө АвтоВАЗ» автодилер үҙәге директоры: «Мин яңы кеше булараҡ хәлде аныҡ ҡына белмәйем. Миңә билдәле булыуынса, Автоваз һатылған автомобилдәрҙе башҡа урынға алып киткән. Бәлки, элекке етәксе улар өсөн түләмәгәндер, йә башҡа сәбәп барҙыр. Мәсьәләне хәл итеү өсөн беҙ судҡа мөрәжәғәт итәбеҙ, шулай уҡ Тольяттиға барып ҡайтырға иҫәп тотам».\nЫсынлап та, автомобилдәр «Автоваз»дың тағы бер дилерында һаҡлана. Был һатып алыусыларға өмөт өҫтәй, ләкин әле һорауҙар күп. Алданыусылар ҙа судҡа мөрәжәғәт иткән. Тәүге ултырыш ошо аҙнала үтә. Осраҡ яҡшы тамамланыр ҙа, ләкин автомобилдең тулы хаҡын алып та уны тик 15 көндән биргән дилерҙар эше күп һорау тыуҙыра. Бәлки, һатып алыусылар ышаныусан, бер ҡатлы булмаһа, бындай алымдар бөтөнләй ҡулланылмаҫ ине.


132 уҡыусы Мәскәүгә Кремль шыршыһына барасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n132 уҡыусы Мәскәүгә Кремль шыршыһына барасаҡ\n15:01, 11 декабря 2009 Йәмғиәт\nРәсәйҙең бөтә төбәктәренән уҡыусылар ҡатнашасаҡ традицион Президент шыршыһы 26 декабрҙә Дәүләт Кремль һарайында үтәсәк. Башҡортостандан Мәскәүгә 132 уҡыусы барасаҡ. Төп Яңы йыл тамашаһында ҡатнашыу бәхете уҡыуҙа, спортта, ижадта алдынғы булған балаларға, төрлө конкурстарҙа, олимпиадаларҙа һәм фестивалдәрҙә еңеүселәргә тейҙе. Шулай уҡ делегация составында хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәр ғаиләләренән, күп балалы, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙен балалар ҙа бар.\nДөйөм Рәсәй шыршыһы инде һигеҙенсе йыл рәттән үткәрелә, был ваҡыт эсендә унда республиканың 1000-дән ашыу балаһы барып ҡайтты.\nБР Мәғариф министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, уҡыусыларҙы был сәфәрҙәрендә педагогтар оҙатып барасаҡ, бәхетһеҙлек осраҡтарынан ҡурсалау маҡсатында врачтар һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре лә барасаҡ.


Беҙ шундай ҙур шәхесте, Аллаһ Тәғәлә тарафынан бирелгән кәрәмәт-мөғжизәләр эйәһен, дин әһелен, табип-мулланы ишетеп, китаптан уҡып ҡына түгел, күреп, аралашып беләбеҙ . Ниндәй бәхетле кешеләр беҙ! Хатта күптәребеҙ уға дауаланырға ла йөрөнө. Уйылдан бабайыбыҙ иҫ киткес ҙур шәхес, беҙҙең төбәктең “тиҙ ярҙамы” ине. Уға ҡайҙан ғына, кемдәр генә килмәне дауаланырға! Әллә ни хәтлем әҙәм балаларын табиптар дауалай алмаған ауыр сирҙәрҙән ҡотолдороп, үлем тырнағынан йолоп алып ҡалған кеше бит әле ул Уйылдан муллабыҙ!\nӘүлиәбеҙ тураһында мәғлүмәттәр йыйырға ярҙам иткән Ҡотлобаева Көнһылыу Зәки ҡыҙына, Минһажева Сәриә Йомабай ҡыҙына, Аҫылғужина Фәриҙә Мөхәмәт ҡыҙына, Толомғужин Зөфәр Ғәли улына, ихлас күңелдән матур-матур иҫтәлектәре менән уртаҡлашҡан ауылдаштарыма, яҡташтарыма ҙур рәхмәтлемен. Сит райондарҙа, ҡалаларҙа йәшәгән яҡташтарҙың оло һөйөү, рәхмәт тойғолары менән һуғарылып яҙылған хаттарын уҡыу үҙе бер кинәнес булды. Хәҙерге заман йәштәре Уйылдан әүлиәбеҙ тураһындағы хәтирәләрҙе уҡып, оло шәхесебеҙ менән ғорурланһындар, фәһем алһындар, иманлы кешеләр булып үҫһендәр, тигән ниәттә бөтә иҫтәлектәрҙе бер китапҡа тупланым. “Ағиҙел” журналына ебәреүем дә шул маҡсаттан ине: бәлки, уның тураһында хәтергә төшөрөүселәр тағы ла табылыр. Китап әле сыҡмаған, уны тулыландырырға мөмкин.\nАҫылғужин Уйылдан Мөхәмәҙиә улы\nАҫылғужин Уйылдан мулла 1899 йылда Бөрйән районының ожмахҡа тиң, иң гүзәл тәбиғәт мөйөшө – Үрге Нөгөш (Ямаш) ауылында Мәфрүзә һәм Мөхәмәҙиә Аҫылғужиндар ғаиләһендә донъяға килә. Атаһы Мөхәмәҙиә Мөхәмәтғази улы заманына күрә бик уҡымышлы, абруйлы кеше була. Ҡатмарлы хәл-ваҡиғалар килеп тыуһа, халыҡ йыйындарында ауылдаштары һәр саҡ кәңәш һорап уға мөрәжәғәт иткәндәр. Ата һөнәре улға мираҫ, ти. Мөхәмәҙиә олатай улы Уйылданды бәләкәйҙән эшкә ҡатынҡы итеп тәрбиәләргә тырышҡан, үҙе менән бергә йөрөтөп, урман эшенә, умартасылыҡ һөнәренә өйрәткән. Ул, балаһының тырыш, зирәк булыуын күреп, Зәки Вәлидиҙең атаһы Әхмәтшаһ хәҙрәттең Көҙән ауылы мәҙрәсәһенә уҡырға ебәргән. Уйылдан мулланың бер туған һеңлеһе Толомғужина Ишбикә апай һөйләгәндәрҙән: “Атайым ҙур кәүҙәле кеше ине. Һәр саҡ аҡ күлдәк, аҡ ыштан кейҙе. Уҡымышлыларҙан булһа ла, кешеләрҙе дауаламаны. Оҙайлы ваҡыт ямғыр яумай торһа, тышҡа сығып тәҡбир әйтте. Баҡсаһында 100-ләп баш умартаһының бал ҡорттары гөжләп торҙо. Ныҡ йомарт кеше ине атайым, ҡорт ҡарай башлаһа, бал ашарға балалар йыйылып китер ине. Ағайымды уҡытыр өсөн атайым бар көсөн һалды. Аҡса юҡ, элек түләп уҡыттылар бит. Йыш ҡына улының эргәһенә барып йөрөнө. Ағайым Ҡыҙыл Мәсеттә лә оҙаҡ уҡыны, шуға ла һуңыраҡ өйләнде”.\nУҡыуын тамамлап, тыуған ауылына ҡайтҡас, Уйылдан бабай Мәҡсүт ауылы муллаһы Ҡыҙрасов Хәйеритдин ҡыҙы Зәғифә инәйгә өйләнә. Элек муллалар дин әһелдәренең ҡыҙҙарын хәләл ефет итеп алырға тырышҡандар. Ундай ғаиләлә тәрбиәләнгән ҡыҙҙар үҙҙәре лә белемле, итәғәтле булғандар. Зәғифә инәйҙең атаһы менән әсәһе тирә-яҡта даны таралған бик уҡымышлы, абруйлы кешеләрҙән һаналған, халыҡты төрлө ауырыуҙарҙан дауалағандар. Ҡотан ауылы Ырыҫбаева Хәҙисә инәй Хәйеритдин мулла тураһында ошоларҙы бәйән итте: ”Хәйеритдин бабай күпте белгән, бик уҡымышлы, изге йәнле кеше ине. Бала саҡта тәнемә әҫпе ҡалҡҡас, атайым менән әсәйем мине Хәйеритдин бабайға алып барҙылар. Элек Иҙел буйында ҡабырсаҡтар тулып ята торғайны. Бабай ҡабырсаҡтарҙы йыйып килтерҙе лә, ваҡ ҡына итеп онтап, мине өшкөрөп, тәнемдең әҫпе ҡалҡҡан урындарына һалды. Әҫпеләрем ҡул менән һыпырып алғандай юҡ булдылар”.\nХәйеритдин мулла кәрәмәттар күрһәтеү һәләтенә лә эйә булған. Ата менән әсә Зәғифә инәйгә матур тәрбиә менән бер рәттән тәрән дини белем дә биргәндәр. “Күрше генә йәшәнек, шул тиклем татыу булдыҡ. Еңгәм ағайымдан өс йәшкә оло ине. Ул да ныҡ уҡымышлы булды. Дауаланырға, тип төрлө яҡтан күпләп ауырыуҙар килерҙәр ҙә тәрбиәһе килешә, тип ҡыуанып ҡайтып китерҙәр ине”, – тип һөйләне Ишбикә апай.\nХәйеритдин мулла Уйылдан бабайҙы ла бик күп һәләттәргә өйрәткән. Әсәйем Зәғифә инәйҙең атаһы менән әсәһе тураһында ошоларҙы һөйләгәйне:\n– Хәйеритдин бабай менән Йомабикә инәй икеһе лә оҙон буйлы, матур кешеләр ине. Кәшәләгә Бербикә инәйгә ҡунаҡҡа килеп йөрөгәндәре хәтерҙә. Хәйеритдин бабай оҙон ҡуныслы аҡ ойоҡ кейер ине. Әбейенең башында һуғылған матур аҡ шәл әле лә күҙ алдымда тора. Аслыҡ ваҡытында әбей менән бабай Мәҡсүттән Ямашҡа Зәғифә апайға йәйәүләп килергә сыҡҡандар. Күжә йылғаһының ярһып ташып аҡҡан сағы булған. Йылғаны кисеп сығырға хәлдәре етмәгәндер инде. Хәйеритдин бабай яр башында үлеп ятҡан, әбейе башындағы аҡ шәлен сисеп бабайҙың өҫтөнә япҡан булған. Хәйеритдин бабай Күжә йылғаһы буйында ерләнгән. Йомабикә инәйҙе оҙаҡ эҙләп таба алманылар. Зәғифә апай атаһы менән әсәһенең фажиғәле һәләк булыуын бик ауыр кисерҙе.\nНәҙершин Мөхәмәтғәли бабайымдың һөйләүе буйынса, Уйылдан мулла һуңынан, ҡәйнәһенең һөйәктәрен йыйып алып, Суҡтау башына ерләгән.\nТыуған яғыбыҙҙың күркәм заты Уйылдан әүлиә хәләл ефете Зәғифә инәй менән, кешеләрҙең йәнен дә, тәнен дә дауалай-дауалай, изгелектәр өләшә-өләшә, бөтә ғәмгә өлгө булып, ҡулға-ҡул тотоношоп, матур, татыу тормош юлы үттеләр. Улар Сәмәрә, Зәйнәп исемле ҡыҙҙарға, Ишмөхәмәт, Рәсүл атлы улдарға ғүмер биргәндәр. Үкенесле: тормош бер көйө генә бармай шул, һикәлтәләре лә, ҡаршылыҡтары ла күп уның. Зәғифә инәй ныҡ итеп ауырып киткәс, балаларының, хәләл ефетенең ризалығын алып, Уйылдан мулла атайымдың ике туған апаһы Мәрйәм инәйгә өйләнде.\nНисәмә йылдар иман – ул кешенең йөҙ аҡлығы ла, тормош күрке лә икәнлеген халҡыбыҙҙың аңына һеңдереп тороусы, күңеле күлдәй киң, изгелексән табип-мулла, әүлиә Уйылдан бабайыбыҙ 1982 йылдың 27 майында, халҡында үҙе тураһында һағынып ҡына һөйләрлек иҫтәлектәр ҡалдырып, мәңгелек йортҡа күсте. Әүлиәбеҙ беҙҙең замандың юғары аң кимәлендәге дин әһелдәренең һуңғыһы булғандыр, тип уйлайым, сөнки башҡа бер ерҙә лә, бер ваҡытта ла уның кеүек кешеләрҙе осратҡаным да, ишеткәнем дә булманы. Аллаһы Тәғәләнең зиһен иңләмәҫлек ҡөҙрәттәре күп. Күңеле саф, матур, әҙәм йәнле кешеләргә генә Хоҙай Тәғәлә шундай мөғжизәле, тылсымлы һәләттәр биргәндер. Ғәжәп итерлек бит: ундай дин әһелдәрен ниндәй остаздар уҡытты икән? Шундай шәкерттәр әҙерләгән остаздар үҙҙәре лә бөйөктәрҙән-бөйөк шәхестәр булғандарҙыр.\nИзгелектәре – халыҡ хәтерендә\nБелорет педагогия училищеһын тамамлағас, миңә Үрге Нөгөш башланғыс мәктәбендә балалар уҡытырға тура килде. Уйылдан бабайҙың өйө йәшәгән фатирымдан әллә ни йыраҡ түгел ине. Мулла бабай ныҡлы урта кәүҙәле, бик итәғәтле, сабыр холоҡло кеше булып хәтеремдә ҡалған.\nҮҙемдең бала саҡта булып үткән хәл-ваҡиға тураһында ла һөйләмәй булдыра алмайым. 1965 йылдың яҙы ине. Игеҙәк ҡустым менән һеңлемдең кеше әүрәтерлек булып үҫеп килгән саҡтары. Кәшәләнән Күсәпов Басир бабайым килгән, беҙҙә ҡуна ятып бүрәнә ҡырҡа. Төнөн тороп атын ҡарап керә. Әсәйем:\n– Ағай, йәш балалар янында төнөн елпенеп йөрөмә, ауырыу эйәртәһең бит, – тип, әллә нисә тапҡыр иҫкәртһә лә, урман эше ауыр шул, бөтә ышанысы атында булғас, бабай сығып ҡарап йөрөмәйенсә лә булдыра алмағандыр инде. Ул ваҡытта Уйылдан бабай ауылыбыҙҙа эпилепсия менән ауырыған бер еңгәне өшкөрөп дауалай ине. Әсәйем шуға ла үрһәләнеп, Басир бабайҙың төнөн сығып йөрөүен өнәп еткермәгәндер, күрәһең.\nИгеҙәк туғандарымдың береһе, ете айлыҡ Әхмәҙи ҡустым, көнөнә әллә нисә тапҡыр аңын юғалтып, тартышып ауырый башланы.\n– Ҡайҙан ғына килеп эләкте был ауырыу? Затыбыҙҙа былайтып ауырыған кешеләр булғаны юҡ. Әйткәнемде тыңламаның бит, ағай, әрәм генә булды инде балам, – тине әсәйем, күҙ йәштәренә төйөлөп.\nБалаң ауырығанда ғәзизеңә ярҙам ҡулы һуҙа алмау, үҙеңде көсһөҙ тойоу – әсә өсөн иң әсе ғазаптарҙың береһелер. Шул саҡтағы әсәйемдең моңһоу күҙ ҡараштары бер ҙә онотолмай. “Тере ҡалһа ла, ярты кеше булыр инде был бала,” – тип, үҙ алдына йәш аралаш һөйләнгәнен ишетеп, йөрәгем әрнене.\nБер көндө Иҫке Собханғолдан врачтар килделәр, йәш балаларҙың һаулығын тикшереп йөрөйҙәр икән. Уларҙы күргәс, шул тиклем ҡыуандым, бына инде ҡустымды шәбәйтерҙәр, тип өмөтләндем. Әсәйем:\n– Был баланың йөрәге ауырта бит, ентекләп ҡараһағыҙ ине, – тип үтенде. Улар ҡустымдың йөрәген тыңлап ҡаранылар ҙа:\n– Юҡ, был бала һап-һау, бер ниндәй ҙә ауырыуы юҡ, – тип сығып киттеләр. Йөрәгемдә бәләкәй генә өмөт сатҡыһы ла һүнде, донъябыҙ емерелгәндәй булды. Әсәйем:\n– Белмәйһегеҙ шул, – тине, өмөтһөҙлөккә бирелеп.\nМай айы ине. Мин һеңлемде, әсәйем ҡустымды күтәреп, йәйәүләп Ямашҡа, Уйылдан бабайға киттек. Өйөнөң эсе туп-тулы кешеләр булһа ла, Уйылдан бабай менән Зәғифә инәй беҙҙе ихлас ҡаршы алдылар. Ситтән, Ишембай районы яғынан да, дауаланырға тип бик күп кеше килгәйне. Әсәйем менән ҡустымды Уйылдан бабай үҙҙәрендә ҡалдырҙы. Һеңлемә зәхмәт һуғылыр тип, миңә туғандарҙың берәйһенә барып йәшәп торорға ҡушты. Зөлфиә һылыуымды күтәреп, Вафир ағайымдарға барҙым. Уйылдан бабай ҡустымды тәрбиәләгәнсе, өс-дүрт көн тирәһе уларҙа йәшәп торҙоҡ. Ул ағайым менән Гөлниса еңгәгә әле лә ҙур рәхмәтлемен.\n– Артығыҙға боролоп ҡарамағыҙ, ауырыу эйәрмәһен, килгән юлығыҙҙан түгел, икенсе юлдан ҡайтығыҙ. Йоҡлар алдынан ишек-тәҙрә, мөрйәләрегеҙҙе “Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим” тип ныҡ итеп ябығыҙ. Бер нәмәнән дә ҡурҡмағыҙ, – тине. Беҙ шулай эшләнек тә. Әсәйем йоҡлар алдынан, мулла ҡушҡанса, ишек-тәҙрәләрҙе, мөрйәләрҙе ябып ҡуйҙы. Тышта ҡурҡыныс, ямаҡай итеп бесәй мыяулаған тауыштар ишетелде. Өйгә ҡайтҡас, ҡустым бер генә тапҡыр ауырыны ла башҡаса ауырыманы.\nҠустымды өшкөргәндән һуң һәр иртә һайын бабай әсәйемдән:\n– Йә, балдыҙ, бөгөн төшөңдә нимәләр күрҙең? – тип һораған. Әсәйем төш һөйләгәндә, бабай иғтибар менән тыңлап ултырған. Әсә менән баланың йәне, тәне бер-береһенә тығыҙ бәйләнгән шул. Баланың ауырыуы ни кимәлдә икәнен әсәйемдең төштәренә ҡарап билдәләгән ул.\nБорон-борондан ололар йәш балаларҙы яман күҙҙәрҙән, төрлө ауырыуҙарҙан һаҡларға тырышҡандар. Ҡырҡы тулмайынса, баланы сит кешеләргә күрһәтмәгәндәр, ишектән килеп кереү менән, өҫ кейемде һалмайынса, сәңгелдәк янына барыу тыйылған. Елпенеп сәңгелдәк янына барырға ярамағанлыҡ тураһында әсәйемдең әсәһе Аҫылбикә өләсәйем һөйләгән бер ваҡиға иҫкә төштө.\nҒәбдин олатайым ҡырға эшкә киткән. Өләсәйем йәш бала менән өйҙә ҡалған. Күрше ҡатын:\n– Еңгә, һиңә иптәшкә йоҡларға киләйем әле, – тип бик үтенгәс, өләсәйем рөхсәт иткән. Ҡатын юрғандарын күтәреп килеп ингән дә сәңгелдәк янына елпетеп бәреп тә ебәргән. Бала төндә тыныс йоҡлаған һымаҡ булған. Өләсәйем балам йоҡлай әле, тип һыйырҙарын һауырға сыҡҡан. Эшен бөтөрөп килеп кергән дә:\n– Әсәйем һыйырҙарын һауып инһен әле, тип иламай ғына ята ул, балаҡайым, – тип барып ҡараһа, ни күрә: улын шыҡырайтып быума өйәнәге тотоп ята икән. Өләсәйем илай-илай имеҙергә тырышһа ла, балаһы ауыҙын да аса алмаған. Шул ваҡыт олатайым ҡайтып ингән. Баланы сәңгелдәге-ние менән тотоп алған да атҡа атланып, сабып сығып киткән. Урманға барып еткәс, сәңгелдәкте ағасҡа элеп ҡуйған да үҙе эш менән мәшғүл булып йөрөй икән. Шул рәүешле бер ни тиклем урманда йөрөгәндән һуң, сәңгелдәген, кейемен ҡалдырып, сыр яланғас балаһын ҡуйынына ҡыҫтырып икенсе юлдан ҡайтып кергән. Өйгә ҡайтҡас, улы имеп туя алмай икән. Шулай итеп, бала шәбәйеп киткән, башҡа бер ваҡытта ла ул ауырыу менән ауырымаған.\nАтайымдың тотоноп ҡына атлап йөрөгән Хөснә исемле бәләкәй генә һеңлеһе булған. Өмөгөлсөм өләсәйем, йәш балаһын күтәреп, йыйылышҡа барған. Өйгә ҡайтып кергәс, күп ваҡыт та үтмәгән, Хөснәне ныҡ итеп быума өйәнәге тотҡан. Бала шунда уҡ йән биргән. Атайым бер әбейҙең быума менән ауырыуын, Хөснә һеңлеһенә унан ғына ауырыу һирпелеүен әсенеп һөйләй торғайны.\n“Ҡыҙыл эңерҙә балаларҙы урамға сығармағыҙ. Сыҡһалар ҙа, яланбаш йөрөмәһендәр, баштарына кейһендәр. Сабып килгән атҡа, көтөүҙән ҡайтып килгән малдарға, хатта өйгә килеп ингән кешегә лә сабый бала ҡаршы йүгермәһен,” – тип әйтерҙәр ине ололар.\nИбн Ҡайим Аль-Джаузияның “Пророческая медицина” тигән китабын уҡып сыҡҡайным. Ул эпилепсия тураһында бына нимәләр тип яҙған: “Эпилепсия (падучая) бывает двух видов: вызванная злыми духами и вызванная физическими причинами (химический и физиологический дисбаланс). Современные врачи чаще имеют дело со вторым видом, объясняют причины его возникновения и предлагают соответствующие методы лечения.\nЧто касается эпилепсии, вызванной злыми духами, то наиболее прогрессивные и разумно мыслящие из современных врачей признают ее существование. И они подтверждают, что лечение такого вида эпилепсии проводят праведные люди с развитым уровнем сознания, которые могут нейтрализовать негативное воздействие потусторонних сил. Гиппократ, описывая методы лечения эпилепсии, сказал:“ Эти методы эффективны при лечении эпилепсии, возникшей по химическим и физическим причинам. Что касается эпилепсии, вызванной злыми силами, описанные методы бессильны ее вылечить”. Ошо юлдарҙы уҡығандан һуң, Уйылдан бабайҙың ниндәй көс-ҡеүәткә, ҡөҙрәткә эйә булыуы аңлашыла ла инде.\nАтайым гайморит менән ауырығанда ла Уйылдан бабайға дауаланырға барғанын хәтерләйем. Ул үләндәрҙе яҡшы белә ине. Атайымды аҫҡарһаҡ үләне менән дауаланы. Атайым бесән ваҡытында аҫҡарһаҡты йолҡоп алыр ҙа тамырын еҫкәр ҙә йөрөр ине.\nКешеләр, әйберҙәрен юғалтһа ла, Уйылдан бабайҙан ярҙам һоранылар. Ул химик ҡәләм менән ҡағыҙға доға яҙып бирер ҙә, берәй мөйөшкә ҡыҫтырып ҡуйырға ҡушыр ине. Үҙе йылмайып:\n– Был доғалар урлашҡан кешенең күңеленә шом, ҡурҡыу тойғоһо һала. Күреп тор, әйбереңде ишек алдына йәки баҡсаңа ырғытып китер ул кеше, – тип әйтер ине. Шулай була торғайны ла.\nУн йылдар самаһы электер, иптәшем менән Учалы баҙарынан китеп бара инек, әллә ҡайҙан һөрәнләп, бер ҡатын беҙҙе туҡтатты. Ул миңә:\n– Килен, һин Ғәлиәкбәрҙән бит. Ямаш тигән ауылдағы Уйылдан мулла тереме әле? – тип һораны.\n– Уның үлгәненә ни заман инде, – тинем, аптырап.\n– Улыбыҙ бик ҡаты ауырып киткәс, таныштарыбыҙ Бөрйән районындағы Ямаш ауылында йәшәгән Уйылдан муллаға барырға кәңәш иттеләр. Ғәлиәкбәрҙә һинең атайың менән әсәйеңә фатирға төштөк. Рәхмәт төшкөрө, атайың беҙгә юл күрһәтте, балабыҙҙы күтәрешеп алып барышты. Уйылдан бабайға ҙур рәхмәтлебеҙ, балабыҙҙы ихлас күңелдән дауаланы. “Тағы ла бер килеп китерһегеҙ әле, үҙем тере булмаһам, ҡәберемде булһа ла уратып сығырһығыҙ,” – тигәйне. Шөкөр, улыбыҙ башҡаса ауырыманы, Ямашҡа ла барырға тура килмәне, – тип һөйләне ҡатын.\n2005 йылда уҡыусылар менән Өфөгә олимпиадаға барғайным. Мәғариф министрлығында эшләгән бер ҡатын (ҡыҙғанысҡа ҡаршы, исемен онотҡанмын) туғандарына аҡса ебәрергә булып, мине килеп эҙләп тапты.\n– Учалы районы Ишмәкәй ауылынанмын, – тип үҙен таныштырҙы. Минең Бөрйән яғынан икәнемде белгәс:\n– Һеҙҙең күрше ауылда мулла бабай йәшәй ине, тереме әле? – тип, һорап ҡуйҙы.\n– Юҡ, бабай күптән баҡыйлыҡҡа күскән шул. Ә һеҙ уны ҡайҙан беләһегеҙ? – тип һораным.\n– Минең атайым шул тиклем йүткерә торғайны, врачтарға йөрөп ҡараны, шәбәйә алманы. Әллә ҡайһыһы һеҙҙең яҡта шундай көслө мулла бар, тип өйрәтеп ебәргән. Бабай атайымды өшкөрөп тәрбиәләгәндән һуң башҡа бер ваҡытта ла йүткермәйәсәге тураһында әйткән. Атайым эстән генә хәйерем етмәҫме икән, тип көйөп ултырғанын да белгән бабай:\n– Хәйерең өсөн ҡайғырып ултырма. Бөгөн ҡайтам тип, юлға сыҡма, транспорт булмаҫ, барыбер кире әйләнеп килерһең, – тигән. Ысынлап та, атайым ҡабаланып ҡайтырға сыҡһа ла, юлы уңмаған, кире әйләнеп килгән. Уйылдан бабайҙан өшкөрөп тәрбиәләнгәндән һуң, атайым башҡаса йүткереп ауырыманы, – тип һөйләгәйне.\nУйылдан бабайҙың вафатынын һуң: “Эх, әүлиә бабайыбыҙ тере булһа, балам был ауырыуҙан ҡотолор ине”, – тип, ата-әсәләрҙең йөрәк әрнеүе менән әйтелгән һүҙҙәрен ишетергә тура килә ине. Эргәбеҙҙә тере тарих, үҙе ябай ҙа, үҙе бөйөк тә аҡыл эйәһе, әүлиә йәшәгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, кеше үлгәс кенә, ниндәй оло шәхестәребеҙҙе юғалтҡаныбыҙҙы аңлайбыҙ шул. Беҙ, Аллаһ юҡ, Юрий Гагарин Ерҙе әйләнеп ҡарап сыҡты, бер Аллаһты ла күрмәне, тигән һүҙҙәрҙе ишетеп, атеизм рухы менән һуғарылып, быуаттарҙан-быуаттарға тапшырыла торған күп рухи ҡиммәттәрҙе юғалтҡан, донъяуи белемдең нимә икәнен дә белмәй үҫкән быуын балалары. Үрге Нөгөш бәләкәй генә, төпкөл генә ауыл булһа ла, күп кенә тарихи ваҡиғаларҙың шаһиты булған. Балалар уҡытып йөрөгәнемдә ниңә шуларҙы әүлиә бабайҙан һорашып, яҙып алманым икән, тип үкенәм хәҙер.


Төрки донъяһының рухи Мәккәһе\nБашҡорт телендә «төрки» тигән матур һүҙ бар. Ҡаҙаҡса – «түрiк». Рус телендә иһә был һүҙ ике мәғәнәһен йәнәш ҡуйғанда ғына тулыһынса аңлашылыр: «тюрки» (с ударением на первый гласный звук) – «тюркские народы», «тюрки» (с ударением на второй) – «тюркские языки». Төрки телдәренең береһендә һөйләшкән, уны үҙ туған теле тип һанаған һәр кем, әгәр үҙенең тәрән тамырҙары менән ҡыҙыҡһынһа, үҙенең ошо һүҙгә мөнәсәбәтле икәнлеге менән ғорурлана алыр ине. Ә был телдәрҙә – төрки телдәрендә – 160 миллиондан ашыу кеше һөйләшә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә үҙ телен дә һанға һуҡмаған, туған телендә бөтөнләй һөйләшә белмәгәндәр бар. Ошо ике рухи сиктә йәшәгәндәрҙең күңел байлығы нисбәтен күҙ алдына килтереп ҡарасы! – берәүҙәр үҙенең кем икәнлеген дә белмәйенсә быҫҡый, төтәй; берәүҙәрҙең дәрт-дарманы, ҡөҙрәте, изге ынтылыштары ярты донъя кешеләренең күңелен йылытыуға етә.\nСәйәсәт – үткеһеҙ һаҙлыҡ\nСовет осоронда мин сәйәси тормошта бик әүҙем ҡатнашманым, бер ниндәй юғары органдарға ла һайланманым, нигеҙҙә уҡытыу һәм ғилми эш менән шөғөлләндем. Тик СССР менән КПСС-тың тарҡалыуы башланғас ҡына, мине сәйәси тормошҡа йәлеп итергә тотондолар. Илдә төрлө сәйәси ойошмалар төҙөлөп, Мәскәүҙәге иптәштәр мине «Марксистик платформа» тигән ойошмаға өгөтләп, шундай уҡ ойошма Башҡортостанда ла барлыҡҡа килгәс, мин уның етәксеһе булып киттем. 1990 йылдың июнендә РСФСР Коммунистар партияһының ойоштороу съезы булып, унда мин ойошманың контроль-ревизия комитеты ағзаһы итеп һайландым. И. Полозков, В. Купцов, Г. Зюганов партияның етәкселәре булып китте. Миңә яңы ойошма үҙәк комитетының, контроль-ревизия комитетының бер нисә пленумында ҡатнашырға насип булды.\nАкрил проекты: мул тормошмо, әллә өҫтәмә мәшәҡәттәрме?\nИмен мөхит – кеше һәр яҡлап уңайлы ғүмер кисерһен өсөн мотлаҡ шарттарҙың береһе. БР Президенты Рөстәм Хәмитов БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға мөрәжәғәтендә ошо проблеманы алға ҡуйып, ағымдағы йылды тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға бағышларға саҡырғайны. Әлбиттә, был төшөнсә беҙҙе уратып алған тәбиғи мөхитте генә түгел, күберәк әҙәм балаһының уға мөнәсәбәтен үҙ эсенә ала. Ресурстарҙы һаҡсыл тотоноу, атмосфера һауаһын ағыуламау, һыу ятҡылыҡтарын бысратмау, тәбиғәттә балансты һаҡлау һ.б. – шулар рәтендә.\n«Унынсыны бөткәндән бирле аттан төшкәнем юҡ, сабам да сабам», – юғары категориялы хирург Әхтәм Фәйзуллин һуңғы ҡырҡ йыллап ғүмеренең көсөргәнешлеген шулай баһалай. Әҙәби ижад мөхитендә ҡәләм һынап ҡараған кеше булмаһа ла, бик тапҡыр, образлы әйтә алған. «Урта мәктәпте тамамлап, өлгөргәнлек аттестаты ҡулына килеп эләккәндән бирле йән менән тәнемдең тынғылыҡ күргәне юҡ» тигәнде аңлата ул. Бәләкәй генә төҙәтмә индерәйек, сөнки табипҡа, ғөмүмән, ат өҫтөндә түгел, ә үҙенең ике аяғында сабырға тура килә. Әлбиттә, яйы килгәндә, еңел машинаһын да «эйәрләп» ала. Ни ҡылмаҡ кәрәк, хирург ярҙамына күҙ терәп тороусыларҙың арта барыуы технократик үҫеш юлынан тайпылышһыҙ барған йәмғиәтебеҙҙә ғәрипләнеүселәрҙең һуңғы «автомобилләштереү» йылдарында айырыуса юғары тиҙлектә күбәйеүенә бәйле.\nЮмор һәм сатира оҫтаһы\n(Зөлфәр Хисмәтуллиндың тыуыуына – 90 йыл)\nҺәр ваҡыт асыҡ сырайлы, көләкәс йөҙлө, баҫалҡы һәм тыныс тәбиғәтле ине Зөлфәр ағай. Уның берәйһенә асыулы һүҙ әйткәнен йәки тупаҫ мөғәмәләһен күргән дә, ишеткән дә булманы. Үҙе сикһеҙ ярҙамсыл һәм ихлас ине.\nЗөлфәр Фазылетдин улы Хисмәтуллин 1933 йылдың 11 июлендә Башҡортостандың хәҙерге Белорет районы Сермән ауылында тыуған. Ошонда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, Белорет металлургия техникумына уҡырға инә. 1941 йылда диплом ала һәм Белорет металлургия заводында техник булып эшләй башлай.\nБашҡорт та ул, россиян да\n(Ирек Кинйәбулатовҡа – 75 йәш)\nБынан күп йылдар элек Ирек Кинйәбулатовтың «Мин – башҡорт!» тигән шиғырын уҡып ултырғанда, Мостай Кәримдең «Россиянмын» тигән шиғыры хәтергә төшөп йөҙәткәне иҫтә ҡалған. Яҙылыу мәлдәре буйынса уларҙы бер-береһенән дүрт тиҫтә йыл айырып торһа ла, был шиғырҙарҙың мотивтарында ниндәйҙер яҡынлыҡ һәм уртаҡлыҡ бар һымаҡ тойолғайны. Шиғырҙарҙың икеһендә лә һүҙ милләт яҙмышы, уның үткәне, бөгөнгөһө һәм киләсәге хаҡында бара. Әгәр Мостай Кәрим ун бер строфанан торған шиғырында:


Ижадында – риүәйәттәр иле » Башкортостан кызы\nНелли Аҡсурина – Өфө ҡыҙы. Бәләкәйҙән төрлө яҡлап һәләтле, ижади күңелле ҡыҙҙарын ата-әсәһе республикала билдәле музыка йүнәлешендә белем биргән мәктәпкә алып бара. Туғыҙ йыл уҡыу дәүерендә бигерәк тә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен, мәҙәниәтен уҡытыусы Асия Яныбай ҡыҙы Исхаҡованың дәрестәрен үҙ итеп, һәр мәғлүмәтте һеңдерә бара ул. Яратҡан уҡытыусыһы ҡала ҡыҙында башҡорт тарихы һәм мәҙәниәтенә сикһеҙ мөхәббәт уята. Думбыра класында белем алған һылыу, яҡшы өлгәшеүенә ҡарамаҫтан, күңеленә тағы ла нимәлер етмәүен тойоп тынғыһыҙлана, әммә уҡыуын дауам итә. «Алай ҙа мине шул мәктәпкә биргәндәр, ундағы ижади мөхит, йыр-моң илендә йәшәү әлеге булмышымды әүәләне. Бер ваҡыт уҡытыусым Лилиә Әхмәт ҡыҙы Әхмәтшина думбыраны фотоға төшөрөргә ҡушты, уны ҡалайыраҡ ҡуйһам яҡшы килеп сығыр тип, яҡтылыҡҡа иғтибар итеп, бик оҙаҡ ракурс эҙләнем. Ошоларҙы күҙәтеп торған мөғәллимә, ҡалай ихлас булышаһың, һин шәп фотограф йә рәссам була алыр инең, тип ҡуйҙы. Уның һүҙҙәре күңелемә уйылды, ниһайәт, ҡайҙа ынтылыуымды, ниңә йөрәгемә тыныслыҡ таба алмауымды аңланым. Туғыҙынсыны тамамлағас, әҙерлек курстарында уҡып, Өфө сәнғәт училищеһына индем, һынлы сәнғәт буйынса киттем. Осраҡлы хәл, шулай итеп, тәғәйенләнешемде табырға ярҙам итте. Училищела ла, академияла ла һәр дәрескә ныҡлы әҙерләнеп, белем көҫәп, мауығып, «бишле» билдәләренә генә уҡыным, бәхетле осор булды ул», – ти оҫта.\nБашҡорт рәссамдарының ижадына һоҡланған, йәй һайын республика буйлап плэнерҙарға сығып, йәнтөйәгебеҙ һәм уның кешеләрен үҙе өсөн өр-яңынан асҡан ижадсыны бигерәк тә Әбйәлилгә барыу тетрәндерә. Ысынлап та, баш ҡалабыҙҙа тыуып үҫкән байтаҡ кеше йәйҙәрен сит илдәрҙә, диңгеҙ буйҙарында уҙғара, ә үҙебеҙҙең төбәкте, уның мөғжизәле тәбиғәтен һәм кешеләрен, ғәжәп, бөтөнләй белмәй. Нелли был яҡлап бәхетле, уға буй еткергәс булһа ла, Башҡортостан тигән ерҙе асырға яҙа. Урал аръяғында ул күңеленең сикһеҙ боронғолоҡ һаҡлаған хазиналы серле порталға тоташыуын тоя. Был хис уны ошо төбәккә ҡабат-ҡабат әйләнеп ҡайтырға мәжбүр итә һәм, иң ҡыуаныслыһы, ижадына йүнәлеш бирә. Йәш рәссам диплом эшен – ҡатмарлы гобелен техникаһы менән, ябай тел менән әйткәндә, йөн ептәрҙән туҡылған «Доға» тип аталған монументаль картинаһын тамашасы хөкөмөнә сығарған мәлдә үк белгестәр сәнғәтебеҙ күгендә яңы йондоҙ ҡабыныуын билдәләй.\nБашҡорт халыҡ ижадынан этәргес алған этника стиле рәссамды халыҡҡа таныта, әммә ижадсы үҙен башҡа күп йүнәлештәрҙә лә әүҙем һәм уңышлы һынай. Бигерәк тә туҡымалар менән оҫта эш итә, ебәк тауарға үҙенсәлекле һүрәттәр төшөрә, ул уйлап сығарған биҙәктәр төшкән палантиндар, күлдәктәр, пальтолар, сумкалар һәм башҡа бик күп әйберҙәрҙе бөгөн Өфө һылыуҡайҙары ғына түгел, башҡа яҡтарҙан да теләп, сиратҡа тороп алалар. Әле студент сағында уҡ ижад иткән принттарын Санкт-Петербург ҡалаһының «Узор» текстиль фабрикаһы туҡымаға баҫа. Фантазияһы ташып торған йәш ҡыҙ күберәк киң ҡоласлы, ҙур картиналар ижад итергә ынтыла, күләмле эштәре менән байтаҡ күргәҙмәләрҙә ҡатнашып, тамашасы һөйөүен яулай. Һуңғы осор илдәге көрсөк һатып алыусыларға ла ныҡ тәьҫир итә, ҙур картиналар насар һатыла башлағас, бәләкәй генә форматтарҙа эшләүҙе лә үҙләштереп ала, ләкин махсус заказдар буйынса эшләргә яратмай.\n...Уның эштәрендә тормоштан күсереп алынған реалистик пейзаждар, портреттар юҡ, һәр күренеште ул, хатта ысынбарлыҡ булһа ла, әкиәткә тартым итеп һүрәтләй. Нелли Аҡсурина ижад иткән донъя – серлелеге менән тартҡан риүәйәттәр иле. Йәнә лә бер яратҡан эше – фоторәсемдәр яһау. Уларҙы ул боронғоса фототаҫмаға төшөрә, шулай иткәндә генә фотола художестволыҡ була, тип иҫәпләй. Һуңғы осор уның фотоэштәре бик популяр, күптәр уны рәссамлығын ташлап, ошо шөғөл менән генә булышырға өндәй хатта. Ҡайһы өлкәгә тотонһа ла, камил ижад емештәре тыуҙырырға һәләтле һылыуға күҙ теймәһен, яҙмыш уны ниндәй юлдарҙан алып китһә лә, матурлыҡҡа хеҙмәт итеүҙән, рухиәтебеҙҙе байытыуҙан туҡтамаһын!


КҮҢЕЛ ЙЫЛЫҺЫ (хикәйә)\nЮлға мин иртәрәк сыҡтым. Ни тиһәң дә, эшләп йөрөгән урыныма – бәләкәй генә Алтынташ станцияһына йылытыу миҙгеленә әҙерлек барышын тикшертеү өсөн тимер юл идаралығының комиссияһы килә бөгөн.\nСтанцияның һыу йылытыу ҡаҙанлығында мейес яғыусы мин. Эшем саңлыраҡ булһа ла, оҡшай үҙемә.\nБәләкәй сағымда Әхнәф ағайыма эйәреп балыҡ ҡармаҡларға барғанда уң ҡулымдың бармаҡтарын туңдырғайным. Шул осорҙан алып аҙ ғына һалҡын тойһалар ҙа, әрнеп һыҙлай башлайҙар. Һалҡында эшләргә һәләтһеҙ кешемен. Күптәр, әлбиттә, быны белмәй, һәм ҡай саҡта миңә:\n– Һин, Ғилман, бөтә ғүмереңде саң йотоп, шул ҡаҙанлыҡта үткәрәһең инде… – тип әйтеп ҡуялар.\nАсыуланмайым уларға. Теләктәре булғас, әйҙә, ҡышҡы сатлама һыуыҡтарҙа өшөп-туңып колхоз малы өсөн туң сенаж соҡоһондар, йә булмаһа, ана, беҙҙең путеецтар кеүек шпал менән рельс ташыһындар.\nМин иртәле-кисле ун биш минутлыҡ юлды йүгерә-атлай уҙам да, һыуыҡтан ҡасҡан ҡомаҡ ише, йып-йылы ҡаҙанлығым эргәһенә килеп һыйынам.\nҠайнар ҡосаҡлы наҙлы ҡатын кеүек ул минең ҡаҙанлығым. Үҙен яратып, ҡарап-көйләп торһаң, ул да һинең ыңғайыңа тора, йылы парҙарын бөркөп, көнө-төнө шыжлап-йырлап сыға. Эше лә артыҡ мәшәҡәтле түгел: күмер яғып йылытылған ҡаҙанлыҡ вокзал бинаһын һәм ун һигеҙәр фатирлы ике ҡатлы дүрт йортто хеҙмәтләндерә. Уның өсөн ҡул арбаһына тейәп, тыштан ни бары дүрт- биш тапҡыр күмер индерергә кәрәк.\n…Килһәм, сменщигым Хафиз ҡабаланып көл түгеп йөрөй. Һаулыҡ алғас, төпкә, беҙҙең «ял бүлмәһе»нә ымлап:\n– Анауҙы уятып ҡара әле, һаман тора алмай, – ти. Эскә уҙһам, эскәмйәлә Валера һуҙылып ята. Артығыраҡ «төшөрөп» алған, күрәһең. Ул ҡасандыр станцияла элемтәсе ине, эскелеге арҡаһында эшенән ҡыуып ҡуйҙылар. Ҡатыны Надя ла Валера менән яфаланды-яфаланды ла ситкә сыҡты ла китте. Бер ҡайҙа ла эшләмәгән, бер ҡасан да айнымаған ир кемгә кәрәк булһын. Бер үҙе донъя көткәс, күңелһеҙҙер инде, күп ваҡытын беҙҙең менән үткәрә Валера. Ҡаҙанлыҡ эргәһенә сит-ят кешене индерергә ярамаһа ла, уның өсөн беҙҙең ишектәр һәр саҡ асыҡ. Араҡыһы йәки көмөшкәһе булһа, Валера беҙҙең менән һөйләшеп, кәрт уйнап, тәмәке тартып төндәр буйы ултырып сыға. Киң күңелле ябай кеше ул. Беҙгә иптәш тә, ярҙамсы ла.\nӘлбиттә, уның былай йығылғансы эскәне юҡ ине. Ана бит, нисек әҙәм мәсхәрәһе булып ята. Етмәһә, һәр ваҡыттағыса, иңбашы аша тимер юлсыларҙың фонарын аҫып алған булған. Уныһын һүндерегә онотҡан, күрәһең, төнө буйы янып, аккумуляторы ултырған да лампочкаһы тоноҡ ҡына һарғылт төҫ менән баҙлай.\nВалераны уятайым тип эргәһенә килдем дә кире ситкә тайшандым: бите-ҡулы кеше ҡарағыһыҙ булып күгәргән, ирендәре ярылып, ҡанға уҡмашып бөткән…\n– Белмәйем. Таңғы биштәрҙә күмер алырға тип сыҡһам, юл ситендә аунап ята ине, – ти сменщигым. – Ныҡ эскән, етмәһә туҡмалған йә тайып йығылған шикелле, һаман иҫен йыя алмай.\n– Валера, тор! – Һаман уятырға самалайым тегене. Ҡымшанмай ҙа. Стаканға һыу тултырҙым да Валераның битенә һиптем. Ул ҡапыл тертләне лә, ниҙер әйтергә теләп, ирендәрен ҡыймылдатты.\n– Нимә, уянмаймы? – Хафиз һорап та өлгөрмәне, һыуыҡтан бит алмалары ҡыҙарған мастерыбыҙ Инна Владимировна килеп инде.\n– Здравствуйте, мальчики! Как дела? Все ли хорошо у вас?\nӘле генә көлөп-йылмайып килеп ингән ҡатындың, төпкө бүлмәлә сит кешенең ятҡанын күргәс, йөҙө ҡараңғыланып китте.\n– Это что такое? Почему в котельной посторонние люди?! Хәҙер комиссия килә, вы что, без работы хотите остаться?\nЯрһыған ҡатын Валераны урамға сығарыуыбыҙҙы талап итә башланы. Мин Валераны йәлләп:\n– Инна Владимировна, бәлки, уны душевойға йәки мейес артына индереп торорға кәрәктер? Атларлыҡ та хәле юҡ бит… – тип инәлеп ҡараным.\n– Хәҙер үк был алкашты тышҡа сығарып ташлағыҙ, знать не знаю, чтобы его духу больше здесь не было! – тип бәхәскә нөктә ҡуйҙы мастерыбыҙ. Ҡатынға асыуым килһә лә, тыңламай сарам юҡ. Хафиз менән Валераны ҡултыҡлап алдыҡ та урамға өҫтөрәнек. Бахырҙың аяҡтары йәш ҡарҙан бураҙна ярып, ергә һөйрәлеп килә. Етмәһә бер ботинкаһы ҡайҙалыр төшөп ҡалған. Ярай әле, йәшәгән урыны беҙҙең эштән алыҫ түгел, ике йөҙ метр самаһы ғына.\n– Туҡта, салбары сиселде…\nХафиз Валераның тубығына тиклем төшкән салбарын күтәрергә тотондо.\nХәжәтен шунда ебәргән, күрәһең, еҫ сығып китте.\n«Эх, һин, ниңә туймаҫ тамағыңа артығын эстең инде», – тип эстән генә иҫһеҙ дуҫымды һүгәм. Ул, минең уйҙарымды һиҙгәндәй, ғырылдап ниҙер әйтергә маташты. Тегене һөйрәтеп килтерә торғас, төймәләре ысҡынған бишмәтенең бер еңе ҡулбашынан һурылып сыҡты. Уныһын ипләйем тиһәм, Хафиз ҡабаландыра. Мейескә күмер өҫтәргә кәрәк. Беҙҙең Силәбе күмере биш минут эсендә мамыҡ кеүек гөлт итеп яна ла бөтә шул. Ваҡытында ҡарап, өҫтәп тормаһаң, мейестең һүнеүен көт тә тор…\nНиһайәт, Валераның өйөнә барып еттек. Өй тигәнең инде, ташҡа үлсәйем. Элекке келәт бинаһын таҡта менән дүрт өлөшкә бүлеп, тәҙрә-ишектәр уйып, йылытыу торбалары үткәреп, кеше йәшәрлек торлаҡ әтмәләгәндәр. Дүрт фатирҙың да ишеге тыштан, урам яғынан.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, Валераның ишеге бикле булып сыҡты. Уның һаҫыҡ салбарынан асҡыс эҙләргә беҙҙең теләк тә, ваҡыт та булманы. Хафизға өй эргәһендәге эскәмйәгә ымланым.\n– Әйҙә, бынауында булһа ла ултыртайыҡ.\nТышта ноябрь. Ҡар һыуығы електәргә үтә, өҫтәүенә, әсе ел сыҡты. Валера торғаны бер ҡамыр инде. Ултыртҡан ерҙән шыуып төшә лә ҡуя, шыуып төшә лә ҡуя. Хафиз, әйҙә, ятһын шунда, өшөһә, өйөнә инер әле, тине лә, ҡул һелтәп, эшкә китте. Валераның иңбашы аша аҫылған фонарының лампочкаһы, минең башҡаса янырға көсөм юҡ, тигәндәй, былт итте лә һүнеп ҡуйҙы.\nМин Валераның ут күршеһе Славканың ишеген дөбөрҙәтергә тотондом. Бәлки, ул сығып, дуҫын йылы өйөнә индерер? Кәрәк саҡта гел киреһе була торған: әллә өйҙә юҡ, әллә торорға йыбанып ята. Исмаһам, утын да ҡабыҙмай бит.\nЯрай, ярты сәғәттән яҡтыра башлай, берәйһе күреп, өйөнә индерер әле, тигән өмөт менән эшемә йүгерҙем. Ә күңелем, ниҙер һиҙенгәндәй, болоҡһой, минең менән ҡаршылаша һымаҡ…\nЭшкә ах та ух килеп етһәм, Инна Владимировна, ҡайҙа йөрөйһөң, тип асыулана.\n– Валера туңып үлеп ҡуймаһа ярар ине, – тип шөбһәләнәм мин, уның һүҙҙәренә иғтибар итмәйенсә.\n– Үлһә, эсмәһен! Һин ауыҙына ҡоймағанһың бит! Әйҙә, мальчики, эшегеҙ менән булығыҙ…\nЭйе, мастер ҙа хаҡлы. Комиссия вәкилдәре килмәҫ борон ҡаҙанлыҡтың температураһын күтәрергә, торбаларҙың саңын һөртөргә, мейесте аҡлап сығырға кәрәк. Эш – муйындан. Һүҙһеҙ генә Инна Владимировна менән килешәм. Төш алдынан көткән комиссия ла килеп етте. Бер сәғәт самаһындай ҡаҙанлыҡты, йылытыу селтәрҙәрен тикшереп сыҡтылар. Инна Владимировна ҡәнәғәт йылмая. Тимәк, комиссия ҡаҙанлыҡ эшен ыңғай баһалаған. Бөгөн беҙҙән дә шәп, уңған кеше юҡтыр!\nТөштән һуң ишетелгән яңылыҡ йөрәккә ҡара һөрөм булып ятты: Валера үлеп ҡалған... Кемдер «Ашығыс ярҙам» машинаһын саҡыртҡан, ләкин табиптар ярҙам итә алмаған. Күңелемде әйтеп аңлатҡыһыҙ һағыш биләп алды. Алдан ныҡ туҡмалған, иҫһеҙ ҡырҡ алты йәшлек ирҙең организмы ноябрь һыуығын күтәрә алмаған. Их, ниңә генә иртә менән килеп, Валераны мейес артына ғына йәшереп һалып ҡуйманым икән? Шунда ғына ятһа, биллаһи, үлмәҫ, комиссия күрә ҡалһа, иң ҡурҡынысы – мине эштән ҡыуырҙар, ә мастерға шелтә сәпәрҙәр ине.\nӘ ул, Валера, ниндәй генә кеше булмаһын, эскесеме, юҡмы, насармы-яҡшымы, тере ҡалыр, туң ерҙә шаҡырайып ҡатмаҫ ине… Ул тик беҙҙең, дөрөҫөрәге, минең ғәмһеҙлек арҡаһында ғына яҡты донъя менән хушлашты…\nТимер юлында күптән эшләмәйем инде. Ләкин ҡасандыр ярҙамға мохтаж булған кешегә битараф ҡалғаным өсөн үҙ-үҙемде һаман булһа ғәфү итә алмайым.\nҠайҙа булған беҙҙең быуындан-быуынға күсеп килгән күңел йылыһы? Мәрхүм Валераға ла аҙ ғына иғтибар, саҡ ҡына күңел йылыһы кәрәк ине.\n…Мәрхүмдең рәнйетелгән, аҙашҡан йәне әлегәсә төндәр буйы ҡаҙанлыҡтың ишеген шаҡып йөрөй, тиҙәр. Кешеләрҙән таба алмаған йылыны ул, күрәһең, ошо йылы ҡаҙанлыҡтан табалыр...


ЙЫЛАЙЫРҘА ШУНДАЙ ҒАИЛӘ БАР\n16 Май , 08:40\nЙылайыр ауылында йәшәүсе ишле, өлгөлө Такаловтар ғаиләһенең башлығы Илфат Ильяс улына Башҡортостан Йәмәғәт палатаһының юғары наградаһы--«Атай ҡаһарманлығы» («Отцовская доблесть») Дипломы тапшырылды.\nКүптән түгел район мәҙәниәт йортонда хеҙмәт алдынғыларын, йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашыусыларҙы хөрмәтләү тантанаһы булып үтте. Был мәртәбәле сарала Йылайыр ауылында йәшәүсе ишле, өлгөлө Такаловтар ғаиләһенең башлығы Илфат Ильяс улына Башҡортостан Йәмәғәт палатаһының юғары наградаһы--,,Атай ҡаһарманлығы,, (,,Отцовская доблесть,,) Дипломы тапшырылды.\nҒаилә парҙары Илфат Ильяс улы менән Айгөл Фәрит ҡыҙы сирек быуат бергә йәшәү осоронда биш балаға ғүмер бүләк иттеләр. Ғаилә башлығы Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында юрист һөнәрен ала, һалым хеҙмәтендә, район хакимиәтендә эшләй, хәҙер тиҫтә йылдан ашыу һаҡлыҡ банкаһы коллективын етәкләй. Хәләл ефете Айгөл Фәрит ҡыҙы Өфөлә юғары белемле уҡытыусы һөнәрен үҙләштерә, мәктәптә эшләй, бөгөн ЗАГС бүлегендә хеҙмәт итә. Такаловтарҙың өс балаһы тыуғас, Башҡортостандың тәүге Президенты Мортаза Рәхимов уларға яңы төҙөлгән йорттоң асҡысын тапшыра һәм йәштәргә ғаилә бәхете теләй, өс малай янына тағы ла сәскәләй ҡыҙ ҙа кәрәк бит, тип шаяртып ала. Йылдар үтеү менән бәрәкәтле йорт, татыу ғаилә бер ҡыҙға, бер малайға тулылана. Күп балалы әсә Айгөл Фәрит ҡыҙы «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнә.\nМәктәп йылдарынан уҡ спорт менән етди шөғөлләнгән атай кеше балаларын да физик яҡтан ныҡлы булып үҫеүҙәренә ҙур иғтибар бирә, ә хужабикә, оҫта бейеүсе булараҡ танылыу алған шәхес булараҡ, сабыйҙары күңеленә мәҙәни, рухи тәрбиә һалырға тырыша. Ҡасандыр бокс буйынса ил күләмендә үткәрелгән турнирҙа еңеүҙәр яулаған, республика рингтарында күп тапҡырҙар призлы урындар алған ,тыуған районында бокс түңәрәген ойошторған Илфат Ильяс улы улдарында ла ошо ҙур таһыллыҡ, ҡорос ихтыяр көсө талап иткән спорт төрөнә йәлип итә. Бөгөн иһә Башҡорт дәүләт аграр университетының өсөнсө курсында уҡып йөрөгән игеҙәк улдары Айгиз менән Нургиз бокс буйынса Бөтә Рәсәй, Волга буйы федераль округы, төбәк- ара ярыштарында чемпион исеменә бер нисә тапҡыр лайыҡ булдылар. Улар хатта кикбоксинг буйынса Анапа ҡалаһында үткәрелгән Донъя кубогы турнирында бронза миҙалы яуланылар. Әйткәндәй, Айгиз менән Нургиз 2015 йылда, билдәле режиссер Айнур Асҡаровтың «Әсә» кинофильмында төп ролдәрҙә уңышлы уйнап, һәләтле, өмөтлө артистар булып танылдылар. Хәҙер был егеттәр үҙҙәре белем алған университеттың барлыҡ спорт һәм мәҙәни сараларының уртаһында ҡайнай.\nТакаловтарҙың өлкән улдары Алмаз да бәләкәйҙән спор яратып үҫте, әммә бейеү сәнғәтенә булған һөйөүе, тәбиғәттән бирелгән һәләте тора-бара уны тулыһынса мәҙәниәт донъяһына сумдыра, бар булмышын биләп ала. Тәүҙә ул «Байыҡ» республика балалар бейеү бәйгеһендә еңеү яулай һәм «Артек»та ял итеп ҡайта, ә бер нисә йылдан иһә олораҡ башҡарыусылар араһында бейеү конкурсының төп призы—Гран-приға эйә була. Үҙе тамамлаған Рәми Ғарипов исемендәге республика гимназия-интернатында ла, Башҡорт дәүләт аграр университетында ла Алмаз алыштырғыһыҙ бейеүсе-солист булып танылды. Бөгөн дә ул ошо белем йорттарының халыҡ бейеү ансамблдәре менән тығыҙ ижади бәйләнештә. Ошо коллектив менән уға Италия сәхнәләрендә һәм бик күп Рәсәй ҡалаларында сығыш яһау бәхете тейҙе. Үткән йыл Алмаз ғаилә ҡороп, Өфөлә төпләнде.\nБыл ишле ғаиләнең бәләкәй ағзалары –Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһының 4-се класс уҡыусыһы Рушана һәм балалар баҡсаһында тәрбиәләнеүсе 5 йәшлек Айназ да-- бейеү-йырға маһирҙар, спортты үҙ итәләр. Уларҙың яулайһы уңыштары алда әле. Такаловтарҙың тулы ғаилә менән баш ҡалала «Байыҡ» конкурсында еңеү яулауында был бәләкәйҙәрҙең дә өлөшө ҙур булды. Улар шулай уҡ «Спорт һөйөүсе ғаилә» төбәк-ара бәйгеһендә лә әүҙем ҡатнаштылар.\nИлфат Ильяс улы хеҙмәт коллективында абруйлы етәксе, райондың йәмәғәт тормошонда әүҙем шәхес. Йылайыр ауыл Советына ҡараған һайлаусылар бына бер нисә саҡырылыш рәттән уны үҙҙәренең депутаты итеп һайлай, мәктәп уҡыусыларының ата-әсәләр комитеты рәйесе йөгөн дә тарта ул. 2008 йылды илебеҙҙә Ғаилә йылы тип иғлан ителгәс, И.И.Такалов Башҡортостан делегацияһы составында Мәскәүҙең Кремль һарайында Рәсәй Президенты һәм Хөкүмәт Рәйесе ҡатнашлығында үткәрелгән тантанаға саҡырылды , ә былтыр ул Өфөлә республикабыҙҙа беренсе тапҡыр ойошторолған Атайҙар ҡоро делегаты булды.\nБына шундай матур, күптәргә өлгө булырлыҡ дан ғаилә йәшәй Йылайырҙа.\nҺүрәттәрҙә: ғаилә башлығы Илфат Ильяс улы Такалов, ишле ғаилә бергә йыйылғанда.


Ҡыйыу ҡыҙ Мораҡта йәшәй | Йәншишмә\nКүгәрсен районының Мораҡ ауылында күп балалы ғаиләнең өйөндә янғын ут менән шаярыуҙан килеп сыға. 3 һәм 4 йәшлек ике малай ҡайҙандыр шырпы табып, верандала уйнай. Атай-әсәйҙәре – эштә, ә ҡалған балалар был ваҡытта йорт эсендә телевизор ҡарай. Туғандары ла ҡунаҡҡа килгән була. Өй яна башлағас ҡына утты күреп ҡалалар. 11 йәшлек Алина күп уйлап тормайынса тиҙ арала янғын эсенән бер-бер артлы 6 баланы – 3 бер туғанын, 3 ике туған ҡусты-һеңлеһен алып сыға. Тик бына 32 йәшлек Алина апаһын ғына ҡотҡарырға өлгөрә алмай. Әлдә тиҙ арала янғын һүндереүселәр килеп етеп, ярҙам итәләр.\n– Ҡыҙым минең – маладис. Ул бәләкәйҙәрҙе ҡарап ҡына торорға кәрәклеген, шырпы уйынсыҡ түгеллеген яҡшы белә. Мин уның менән бик ғорурланам. Мәктәптә лә ул «дүртле», «бишле»гә генә уҡый. Ҡурсаҡтарына кейем тегеү – яратҡан шөғөлдәренең береһе. Китап уҡырға, һүрәт төшөрөргә әүәҫ, – ти атаһы Таһир Абдуллин, ҡыҙын маҡтап.\nБалаларының иҫән ҡалыуына яҡындары ҡыуанып бөтә алмай. Бының өсөн барыһы ла Алинаға рәхмәтле инде.\nРубрика: Батырҙар беҙҙең арала\t| Комментировать | Permalink\n« Яңы һынауҙар көтә\nАсыҡ дәрестә – Рөстәм Хәмитов »


Яңы йылға – бурыстарһыҙ!\n17 Декабрь 2018, 11:40\nФизик берәмектәрҙең 2017 йыл өсөн мөлкәт һалымдарын түләү мөҙҙәте 3 декабрҙә тамамланды. 4 декабрҙән алып һалым суммаһына һәр көн өсөн Рәсәй Үҙәк банкы рефинанслау ставкаһының 1/300 күләмендә пеня иҫәпләнә.\nКүңелһеҙ хәлдәргә тарымаҫ өсөн республика һалым органдары граждандарға бюджетҡа бурыстары булыу-булмауын Яңы йыл каникулына тиклем тикшерергә һәм түләп ҡуйырға тәҡдим итә. Һалымын ваҡытында түләмәгән кешеләргә ҡарата мәжбүри түләтеү саралары күреләсәк. Шулай уҡ бурыс булыуы сит илгә сығырға ниәтләгәндә күңелһеҙ сюрпризға әүерелеүе ихтимал.\nБурысты түләтеү процесына бурыслының эш биреүсеһе лә йәлеп ителергә мөмкин. Хеҙмәткәрҙең һалымдар буйынса 25 мең һумдан артмаған бурысы булғанда һалым органдары башҡарыу документын, суд приставтары хеҙмәтен йәлеп итмәйенсә, туранан-тура эш урынына йүнәлтә ала. Был осраҡта эш биреүсе бурысты уның эш хаҡынан тотоп ҡалырға тейеш. Бынан тыш, бурыслының бөтә мөлкәтенә (автомобиль, күсемһеҙ мөлкәт объекттары, ер участкалары) ҡарата теркәү эштәрен тыйған сикләү индерелергә мөмкин.\nҺалым һалыныусы күсемһеҙ мөлкәт объектына йәки\nтранспорт сараһына эйә булған осор өсөн һалым уведомлениеһы алмаған граждандар\nһәр ҡайһы һалым инспекцияһына, яҡындағы күп функциялы үҙәккә мөржәғәт итә ала,\nшулай уҡ «Обратиться в ФНС России» сервисы йәки «Шәхси кабинет» аша\nғариза ебәрергә мөмкин. Бөтә һорауҙар менән Федераль һалым хеҙмәтенең БР\nбуйынса идаралығының «ҡыҙыу линия»һына мөрәжәғәт итә алаһығыҙ, тел. (347)


Рөстәм Хәмитов: Халыҡ ышанысын аҡлаясаҡмын // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: Халыҡ ышанысын аҡлаясаҡмын\n18:34, 19 июля 2010 Сәйәсәт\n2010 йылдың 19 июлендә Өфөлә Башҡортостан Республикаһы дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың сираттан тыш ултырышында депутаттар Рөстәм Хәмитовҡа Башҡортостан Республикаһы Президенты вәкәләттәрен йөкмәтте. Башҡортостан парламентының 105 депутаты уның кандидатураһы өсөн берҙәм тауыш бирҙе. Шунда уҡ Рөстәм Хәмитов республиканың дәүләт телдәрендә ант бирҙе. Түбәндә уның сығышының тексын килтерәбеҙ.\n«Хөрмәтле Григорий Алексеевич!\nБашҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһына тотоноп, мин, иң элек, республика алдында, ил алдында, халыҡ алдында тулы кимәлдә ҙур яуаплылыҡ тоям.\nРәсәй Федерацияһы Президентына һәм Башҡортостан республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарына миңә күрһәткән ышаныстары өсөн рәхмәтемде белдерәм.\nБыл ябай булмаған осорҙа миңә күрһәткән ярҙамы, изге һүҙҙәре һәм теләктәре өсөн Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовҡа ихлас рәхмәтемде еткерергә теләйем.\nМинең бар тормошом Башҡортостан менән бәйләнгән. Ошонда мәктәпте тамамланым, институтта уҡығандан һуң эш биографияһын башланым, тәүге сәйәси эшмәкәрлек тәжрибәһе алдым, бөтә халыҡ һайлауҙарын үтеп, етәксе булараҡ үҫештем.\nБашҡортостан элек тә минең өсөн күп уй-ниәттәремдең һәм ҡыҙыҡһыныуҙарымдың үҙәге булды. Әммә бынан алып бар уйҙарым һәм эштәрем республика мәнфәғәтендә, беҙҙең талантлы, эшһөйәр халҡыбыҙ мәнфәғәтендәге эш менән генә бәйле буласаҡ.\nХалыҡ тормошон яҡшыртыуҙы Президент вазифаһында төп маҡсатым итеп күрәм. Ошо уҡ мәсьәләне Башҡортостан Хөкүмәте, муниципаль берәмек етәкселәре, предприятиелар һәм учреждениелар директорҙары алдына ла ҡуясаҡмын. Халыҡ именлегенең даими һәм ярайһы уҡ үҫеше беҙҙең эшебеҙҙең төп һөҙөмтәһе булырға тейеш. Беҙҙең төп көстәребеҙ тап ошоға йүнәлтеләсәк.\nХәҙерге заман шарттарында дәүләт һәм муниципаль идара итеүҙең сифатлы һәм юғары һөҙөмтәле механизмдарын булдырыу, граждандар йәмғиәтенең бар ресурстарын эшкә ҡушыу үтә мөһим. Заманса мәғлүмәт технологияларына күсеү темптарын тиҙләтеү, халыҡ менән даими бәйләнеш өсөн, уларҙың фекерен һәм теләктәрен иҫәпкә алыу өсөн Интернеттың мөмкинлектәрен файҙаланыу зарур. Власть үҙ граждандары өсөн асыҡ һәм яҡын булырға тейеш.\nРеспубликала һуңғы йылдарҙа күп нәмә эшләнгән. Әммә тормош бер урында тормай һәм һәр ваҡыт беҙҙең алға яңы бурыстар ҡуя.\nXXI быуат – юғары технологиялар, инновацион үҫеш, мәғлүмәт йәһәтенән алға китеш быуаты. Республика был процестарҙан ситтә торорға тейеш түгел. Сеймал иҡтисады – беҙҙең юл түгел. Машина һәм приборҙар эшләү, двигателдәр һәм ҡатмарлы ҡорамалдар етештереү, программалы продукттар һәм мәғлүмәт тапшырыуҙың яңы саралары, экология һәм энергияны һөҙөмтәле ҡулланыу беҙҙең ҡыҙыҡһыныуҙарыбыҙҙың үҙәгендә булырға тейеш.\nРеспублика эре фәнни көстәр, билдәле инвестицион фондтар һәм структуралар, ноу-хау өҫтөндә эшләүселәрҙе үҙенә тартып тороусы үҙәк булырға тейеш. Үҙебеҙҙә юғары технологиялы инновацион үҙәктәр асыу өсөн, шулай уҡ Сколково кеүек күләмле Рәсәй проекттарында ҡатнашыу өсөн шарттар булдырырға кәрәк.\nБынан тыш, яңы инвестицион һәм бюджет сәйәсәте кәрәк, республика ҡаҙнаһының булған мөмкинлектәрен һөҙөмтәле файҙаланыу мөһим. Республика Хөкүмәте эшенә маҡсатлы күрһәткестәр системаһын индереү, хаҡ ҡуйыуға һәм дәүләт финанстарын тотоноуға ҡаты контроль, асылда, халыҡ аҡсаһына хәстәрлекле мөнәсәбәт инструменттарына әйләнергә тейеш. Коррупция, ришүәтселек, административ кәртәләр проблемалары хаҡында күп һөйләп тормайым. Ябай ғына итеп әйтәм – был яуызлыҡты тамырынан юҡ итмәйенсә, беҙ артабан хәрәкәт итә алмаясаҡбыҙ.\nРеспублика дәүләт власының федераль органдары менән ныҡлы бәйләнештә булыуы менән айырыла. Беҙҙең бурыс – был мөнәсәбәттәрҙе артабан үҫтереү, федераль маҡсатлы программаларҙа әүҙем ҡатнашыу, федераль инвестицион һәм кредит ресурстарын йәлеп итеүгә булышлыҡ итеү.\nБеҙ республика инфраструктураһын камиллаштырыуҙы дауам итәсәкбеҙ – юлдар, газ һәм электр селтәрҙәре. Элеккесә, мәғарифҡа, ял итеү һәм спорт менән шөғөлләнеүгә шарттар тыуҙырыуға, туризм үҫешенә ҙур әһәмиәт биреләсәк. Йәмғиәттең мәҙәни, рухи үҫешен, халыҡтарҙың дини ҡараштарына һәм йолаларына, тарихына ихтирамлы һәм һаҡсыл ҡарашты дәртләндереү оло мәсьәлә булып тора. Беҙгә кешеләр энергияһын ғәмәлдә тормошҡа ашырыу мөмкинлеге булараҡ эшҡыуарлыҡты, бәләкәй һәм урта бизнесты әүҙемерәк үҫтерергә кәрәк.\nБашҡортостан бик күп этнос вәкилдәре өсөн тыуған йорт булды һәм булып ҡала. Йөҙәр йыл бергә йәшәү дауамында дуҫлыҡ һәм бер-береңә ярҙам традициялары формалашҡан. Уларҙа төбәгебеҙҙең тотороҡло үҫеше өсөн фундаменталь нигеҙ, ҙур ижади потенциал бар. Башҡортостандың күп милләтлелеге быуаттар дауамында формалашҡан һәм беҙҙең төп өҫтөнлөктәребеҙҙең береһе булып тора. Республика биләмәһендә халыҡтар менән татыу күршеләр булып йәшәүгә нигеҙ һалған ата-бабаларыбыҙҙың тәрән аҡылы бөгөн дә зирәклек һәм дәүләт фекерләүе өлгөһө булып тора.\nАта-бабаларыбыҙҙың көсөн һәм рухын тәшкил иткән бар нәмә — тел, йолалар, традициялар, мотлаҡ һаҡланырға һәм арттырылырға тейеш. Әммә шуның менән бергә беҙ конкуренцияға һәләтле һәм динамикала үҫешеүсе хәҙерге йәмғиәтте формалаштырырға бурыслыбыҙ. Был эштә энергиялы, яңы идеялар уйлап табырға һәләтле, йүнсел йәштәргә таяныу төп шарт булып тора. Беҙгә традициялылыҡ һәм хәҙерге осорҙо, тәжрибәлелек һәм йәштәрҙең дәртен уңышлы берләштерергә кәрәк. Республикала инициативалы, компетентлы һәм яуаплы кешеләр күп. Уларға таянып, уларҙың көсөн бергә туплап, уларҙы дөйөм эшкә ҡушып, беҙ ижади үҫеш темпын арттырырға һәләтлебеҙ. Ләкин шуныһы ла мөһим, беҙҙең граждандар үҙенең именлеген һәм етешлеген хеҙмәтенең интенсивлығы һәм сифаты, ҡушылған эшкә намыҫлы ҡарашы, һөнәри квалификацияһы үҫеше менән бәйләргә тейеш.\nБеренсе Башҡортостан Президенты әйтеп үткән «Хәрәкәттә – бәрәкәт!» тигән формуланы хуплайым. Әммә бының өсөн күп эшләргә, ныҡышмалы хеҙмәт итергә кәрәк.\nЙәнә бер тапҡыр рәхмәт һеҙгә, хөрмәтле депутаттар, ил президенты Дмитрий Анатольевич Медведевҡа, «Берҙәм Рәсәй» партияһы етәкселегенә, Волга буйы федераль округы етәкселегенә миңә күрһәткән юғары ышаныстары өсөн рәхмәт!\nУны намыҫ менән аҡлар өсөн бар көсөмдө һаласаҡмын, тип ныҡлы ышандырырға теләйем!\nИғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!»


Википедия:Юбиляр/ХХХ2(7)/15 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\nСәмиғуллин Венир Кәлимулла улы (15.11.1947) — хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Юридик фәндәр академияһы ағзаһы, юридик фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2015). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Сураш ауылынан.\nҮтәшев Фәрит Зәйнулла улы (15.11.1947) — ғалим-инженер-механик. Техник фәндәр докторы (1992). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1997). Сығышы менән хәҙерге Калининград өлкәһе Советск ҡалаһынан.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Юбиляр/ХХХ2(7)/15_ноябрь&oldid=758560 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:41 12 ноябрь 2017 үҙгәртелгән.


Рөстәм Хәмитов Башҡортостан халҡына һайлауҙа әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтте » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Выборы - 2018 » Рөстәм Хәмитов Башҡортостан халҡына һайлауҙа әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтте\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан халҡына һайлауҙа әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтте\nКисә республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов брифинг үткәрҙе. Унда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға булған һайлауҙар йомғаҡтарына фекерен белдерҙе һәм төбәк халҡына тауыш биреүҙә әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтте.\n— Республика халҡына һайлауҙа әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтәһем килә. 3 миллион һайлаусынан 1,5 миллионы тиерлек участкаларға килде, үҙ тауыштарын бирҙе. Был, бер төркөм субъекттарҙа һайлаусыларҙың килеүе саҡ 20-30 проценттан артҡанда, бөгөнгө ысынбарлыҡта яҡшы һөҙөмтә. Ә беҙҙә 50 процентҡа яҡын, — тине Рөстәм Хәмитов. — Ул, һис шикһеҙ, һайлауҙарға ысынлап та яуаплы, етди ҡараған һайлаусыларыбыҙҙың, граждандарыбыҙҙың ҡаҙанышы. Был осраҡта Башҡортостан Республикаһы өсөн ҡыҙарырға тура килмәй. Ул яҡшы, лайыҡлы һөҙөмтә.\nТауыш биреүселәрҙең 60 проценты тиерлек «Берҙәм Рәсәй»ҙе һайланы, тип билдәләне республика етәксеһе. Бынан тыш, партия 55 бер мандатлы һайлау округында тауыш биреү йомғаҡтары буйынса 46-47 мандат ала.\n— «Берҙәм Рәсәй»ҙән бер мандатлылар ҙа һәйбәт эшләне: халыҡты өндәне, кешеләр менән аралашты, тормоштоң нимә икәнлеген кабинеттан ғына күҙәтмәне, ә уның эсендә ҡайнаны, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Власть партияһы Башҡортостан Республикаһы парламентында алдынғылығын һаҡлап ҡала. Ул үҙенә бер төрлө тотороҡлоҡто аңлата, шул иҫәптән төрлө кимәлдәге мөһим мәсьәләләрҙе хәл иткәндә.\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, 79 депутат – «Берҙәм Рәсәй», 15-е – КПРФ, етәүһе – ЛДПР, бишәүһе «Ғәҙел Рәсәй» исеменән эш алып барасаҡ.\n- Мин бәләкәй партиялар өсөн дә борсолдом. «Рәсәй патриоттары», «Йәшелдәр» ҙә биш процентлыҡ сикте үтеүен теләнем. Әммә уларҙыҡы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, етмәне. Шуға ҡарамаҫтан, улар парламентта буласаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Был сираттағы тапҡыр Башҡортостан Республикаһы үҙенең һайлау системаһында әле уҡ һайлау алды көрәшен һәм һайлауҙарҙы заманса алып барыу төрҙәренә иҫәп тотоуын билдәләй. Беҙ һайлауҙарҙа ҡатнашыу ғына түгел, унда еңеү кеүек мөмкинлектәр төрлөлөгө булған заманса биләмә статусына тағы ла нығыраҡ тап киләбеҙ. Әйткәндәй, республика етәксеһе булараҡ минең өсөн дә был бик мөһим һәм яҡшы һөҙөмтә.\nСығыу ваҡыты 11-09-2018, 16:33 | Ҡаранылар: 41\nБеҙ депутаттарҙан әүҙем һәм намыҫлы эш көтәбеҙ – Рөстәм Хәмитов\nБашҡортостанда Дәүләт Йыйылышына һайлауҙарҙа «Берҙәм Рәсәй» 58,39% тауыш йыя\nҺайлауҙар ваҡытынан алда үтәсәк