Тигеҙлектән кем ота? — Кавказские женщины\nТигеҙлектән кем ота?\nadmin\tСентябрь 4, 2018\tПубликации\nДағстандың баш ҡалаһы Махачкалалағы гендер тигеҙлек хаҡындағы конференциянан һуң уйланыуҙар.\nАллаһ Тәғәлә алдында бөтә заттар ҙа тигеҙ. Енес буйынса айырылыу ғына кешеләрҙе хоҡуҡи, әхлаҡи яуаплылыҡтан азат итмәй. Әммә Ер йөҙөндә бизмән төрлө яҡҡа тартыла: мәҙәни, дини йолаларға ышыҡланып, ҡырағай ҡылыҡтар ҡылына. Ҡатын кешенең хоҡуҡтары сикләнә, ирҙәр яфа сигә. Шулай тигәндә “Һин, бисә, шымып тор!”, “Үҙ урыныңды бел!” тигән тыйыуҙарҙы, ҡатынынан иҙелеп йәшәгән ир-атты күҙ уңында тотмайым. Гүзәл зат нескә, нәзәкәтле, наҙлы, ир-аттан көсһөҙөрәк булырға, кәмендә үҙенең көсөн уларға күрһәтмәҫкә, йомшаҡлыҡ менән еңергә тигән өгөт-нәсихәтте лә ҡабул итәм, һәм күп осраҡта үҙем дә шундай кәңәш итер инем.\nҒаиләлә тыныслыҡ, килешеп йәшәү хаҡына күп ҡатын-ҡыҙ өндәшмәй ҡалыу, сабыр булыу кеүек сифаттарҙы ҡалҡан итеп ала. Был ысынында шулай. Ҡатын-ҡыҙ күпкә аҡыллыраҡ та, зирәгерәк тә булырға тейеш. Донъяның күп ваҡ мәшәҡәттәре юҡҡа ғына улар иңенә төшмәй. Йөктө тигеҙ тартып, килешеп йәшәгәндә генә, ғаиләлә мөхәббәткә, аңлашыуға, бер-береңдән ҡәнәғәт ҡалыуға өлгәшеп булалыр. Тик ни эшләтәһең, донъя бит!\nГендерлыҡ – енестәр тигеҙлеге хаҡында һүҙ алып барғанда, күпкә киңерәк социаль, сәйәси проблемалар күҙ уңында тотола.\nМахачкалала үтәсәк гендер сәйәсәте буйынса халыҡ-ара форумға юлланғанда, донъяла был йүнәлештә ниндәй эшмәкәрлек алып барылыуы хаҡында күҙ алдына ла килтермәй инем әле. Ҡарасәй-Черкес, Чечен республикаларынан, Үзбәкстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Төркиә, Азербайжандан, Рәсәйҙең күп ҡалаларынан килгән ҡатнашыусыларҙы туплаған конференция өсөнсөгә үткәрелә. Быйылғыһы “Йолаларҙы һаҡлап, заманса йәшәргә” тип аталды. Уның эшендә Башҡортостандан вәкил булараҡ ҡатнаштым һәм ҡатын-ҡыҙҙың йәмәғәтселек эштәрендәге әһәмиәте, беҙҙәге ҡатын-ҡыҙ ойошмалары, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ғаилә өсөн сыҡҡан “Башҡортостан ҡыҙы” тураһында һүҙ алып барҙым. Ағинәйҙәр хәрәкәте хаҡында һөйләүем ҡыҙыҡһыныу уятты. Белемдәрен үҫтереү, ауыр хәлгә ҡалған кешеләргә ярҙамлашыу, донъяны камилыраҡ итергә тырышыу юлында бик әүҙем, ут кеүек янып торған ханымдар менән танышыу, сығыштарын тыңлау дәрт, сәм өҫтәне.\nГендер мөнәсәбәттәрен барлау ҡатын-ҡыҙҙың сәйәсәттәге урынынан башлап дарғин халҡының ейгән ризығына тиклем һорауҙарҙы ҡараған форум алдағыларынан нимәһе менән айырылды икән?\nХәтимә ОМАРОВА, Дағстан гендер сәйәсәте үҙәгенең генераль директоры:\n– Был йыйын өсөнсөгә уҙҙы. Һәр конференция төрлө темаға үткәрелһә лә, бер нисә докладтан һуң һүҙ тәбиғи рәүештә ике төп мәсьәләгә ҡайтып ҡала. Беренсеһе – ҡатын-ҡыҙҙың власть структураларына тәғәйенләнеше, икенсеһе – мосолман өлкәләренә ҡараған төбәктәрҙә гүзәл зат менән дини радикализмдан, көсләүҙән ҡурсалаған эҙмә-эҙлекле һәм күләмле эш алып барыу, психологик ярҙам күрһәтеү һәм улар менән шөғөлләнгән бүлектәр булдырыу темалары. Енестәр араһындағы тигеҙлекте һаҡлау өсөн шәхси һәм йәмғиәттәге асыҡ тормошто аныҡ айырып ҡарау кәрәк. Мосолман әҙәбендә бала саҡтан ҡатын-ҡыҙға ир-атты хөрмәт итергә, ә егеттәргә ҡыҙҙарҙы ҡурсалап, ҡәҙерләп ҡарарға өйрәтәләр. Ғаилә эсендәге мөнәсәбәттәр һәм унда берәү ҙә гендер тигеҙлекте һаҡлау хаҡында тылҡымаҫ, сөнки был – һәр кемдең шәхси эше. Рәсәй Конституцияһының 19-сы статьяһының 3-сө бүлегендә: “Ҡатын һәм ир тигеҙ иреккә һәм хоҡуҡҡа, уларҙы тормошҡа ашырыуҙа ла тиң мөмкинлектәргә эйә”, – тиелә. Был конституцион-хоҡуҡи хәлгә ҡарай һәм маҡсатлы закондар сығарыуҙы, әүҙем социаль сәйәсәт алып барыуҙы, ҡатын-ҡыҙҙарҙың мөмкинлектәрен ирҙәрҙеке менән ғәмәлдә тигеҙләү өсөн киң льготалар һәм махсус гарантиялар булдырыуҙы талап итә. Ошо планда сит илдәр (Канада, Дания, Финляндия, Швеция, Португалия, Норвегия һәм башҡа) тәжрибәләре күрһәтеүенсә, төрлө өлкәләрҙә гендерлыҡ тигеҙлеге буйынса конституцион принциптарҙы яйға һалған һәм уның үтәлешен тәьмин иткән махсус закон булдырыу мөһим әһәмиәткә эйә булыр ине. Йәки, бик булмаһа, тәүге осорҙа Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенә ҡараған Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм Үзбәкстандағы партнерҙарыбыҙ тәжрибәһенә таянып, сәйәси партияларҙа енестәрҙең 30/70 процент нисбәтендә булыуын күҙәткән закон индереүгә өлгәшеү ҙур һөҙөмтә бирер ине. Әгәр ҙә Дәүләт Думаһында депутаттарҙың 30 проценты ҡатын-ҡыҙ булғанда, социаль йүнәлешле ҡануниәткә өлгәшер инек.\nДағстандағы тормошто үҙгәртеү теләге менән Мәскәү – Махачкала араһын тапайым. Бындағы тормош үҙәктәгенән ҡырҡа айырыла, ҡалыша, әммә һуңлап булһа ла, бөтәһен дә үҙгәрергә мәжбүр итә. Заман талап иткән төҙәтмәләрҙе индереп, милли йолаларыбыҙҙы, мәҙәниәтебеҙҙе, телебеҙҙе һаҡлап ҡалырға тейешбеҙ. Донъялағы радикаль феминизм Кавказда ҡабул ителмәй. Европалағы тигеҙлек моделен иләктән үткәрмәйенсә тороп, үҙебеҙгә индерә башлаһаҡ, гендер тигеҙлеккә барыһын да ҡаршы ҡуясаҡбыҙ.\nӘлиә АЛИМЖАНОВА, Алматы ҡалаһындағы Т. Жургенов исемендәге Ҡаҙағстан милли сәнғәт академияһының “Ҡаҙағстан тарихы һәм социаль фәндәр” кафедраһы мөдире, философия, культурология, этика һәм эстетика буйынса бик күп дәреслектәр авторы:\n– Гендерлыҡ – ирҙәр һәм ҡатындар донъяһында тигеҙ хоҡуҡтар һәм мөмкинлектәр, улар араһындағы тиң мөнәсәбәттәр. Ҡаҙағстан буйынса был өлкәлә ҡырҡыу проблемалар юҡ. Күп быуатлыҡ милли мәҙәниәтле илдә, ҡатын иренә һәр ваҡыт иптәш булып, ҡатынға – әсәйгә, хәләл ефетенә, ҡыҙға ҡарата хөрмәт тәрбиәләнгән ерҙә гендер мөнәсәбәттәр тәбиғи үҫешә. Күп милләтле һәм мәҙәни үҙенсәлектәрҙе һаҡлауға йүнәлтелгән сәйәсәт алып барылған илдә быға мөмкинлектәр киң.\nНаталья ЗАХАРОВА, Мәскәү ҡалаһынан ирекле журналист:\n– Ирекле журналисҡа төбәктәрҙә эшләү айырыуса ҡатмарлы, бигерәк тә күп телле булһа. Һәр төбәк үҙ мәнфәғәтен яҡларға тырыша, ә мин дөйөм һыҙаттарҙы тотоп алып, илдең икенсе осондағыларға ла ҡыҙыҡ, аңлайышлы булырлыҡ итеп һөйләргә тейешмен. Заказ буйынса яҙмай, тап ирекле журналист булыу ҡалыу уны профессия булараҡ һаҡлай. Тап ошо уҡыусыға ҡыҙыҡ та. Төп темаларымдың береһе – Сүриәлә ҡалған һәм Ираҡта төрмәләрҙә интеккән Рәсәй ҡатындары. Улар ИГИЛ эшмәкәрлегендә ҡатнашыусы булараҡ ҡулға алынған. Былтыр Рәсәйгә йөҙҙән артыҡ кеше ҡайтарылды. Дағстан быйыл бер генә баланы ҡотҡара алды. Әлегә процесс туҡтатылған. Ҡайтҡандар араһында Башҡортостанда тыуғандар ҙа булды.\nМинең өсөн гендерлыҡ – ул ресурстар темаһы. Заманса технологиялар арҡаһында ирҙәрҙең физик эш көсө осһоҙая. Ҡатын-ҡыҙҙар хеҙмәте лә еңелләшә. Элек ир-ат үҙ енесе менән ярышһа, хәҙер уларға ҡатын-ҡыҙҙар ҙа өҫтәлә. Ҡыйыныраҡ. Был осраҡта гендерлыҡ – конкуренттан ҡотолоу яйы.\nНәдирә БЕРЕКЕЕВА, Ҡарағалпаҡстандың Нуҡус ҡалаһындағы “ИСЕНИМ” (“Ышаныс”) мәғлүмәт-ағартыу ресурс үҙәге белгесе:\n– Көнсығыш ҡатыны заман һәм йолалар араһында ҡаңғыра. Хөкүмәт ҡатын-ҡыҙға ҡайһы юлдан китеүҙе үҙе һайларға шарттар тыуҙырыуҙы тәьмин итергә тейеш. Яҡшы менән насарҙы билдәләү түгел. Ҡатын-ҡыҙҙарға булған мөнәсәбәттән сығып, мәҙәни кимәл, йәмғиәттәге рухиәт, демократик үҙгәртеп ҡороуҙар юлында илдең ни ҡәҙәр алға китеүе билдәләнә. Гражданлыҡ яуаплылығы, һайлау азатлығы, кешелек дәрәжәһе, ғәҙеллек тойғоһо Үзбәкстан ҡатындарының тормошона ныҡлы үтеп ингән. Йәшәү ҡәғбәләре, үҙ-үҙеңә, донъяға, хөкүмәткә һәм йәмғиәткә мөнәсәбәт үҙгәргән. Объектив рәүештә ҡарағанда, Үзбәкстанда гендерлыҡ проблемалары етерлек.\nҠануниәттә парламентта ҡатындарға 30 процент квота ҡаралған. Әммә 2014 йылғы һайлау буйынса закондар сығарыу палатаһында 150 ир-атҡа 24 кенә ҡатын-ҡыҙ тура килә. Ҡатын-ҡыҙ-сенаторҙар 17 – был дөйөм сенаторҙар һанынан 17 процент тәшкил итә. Юғары етәксе органдарҙа хәл тағы ла ҡырҡыуыраҡ – гүзәл зат һаны 14 проценттан саҡ ҡына юғарыраҡ. Урындағы власть хөкүмәт органдарында, һайланған һәм тәғәйенләнгән урындарҙа ҡатын-ҡыҙ 17,1 процент тәшкил итә.\nЮғары власть органдарында ҡатын-ҡыҙ әҙерәк һәм ниндәйҙер мәсьәләләргә тауыш биргән осраҡта уларҙың һаны бер нимәне лә үҙгәртмәй. Һүҙ юҡ, сәйәси ирек һәм был проблеманы тәрәндән аңлау гендер тигеҙһеҙлектән арынырға ярҙам итер ине, шул уҡ ваҡытта граждандар йәмғиәте лә ҙур әһәмиәткә эйә. Үкенескә ҡаршы, хөкүмәткә ҡарамаған ойошмалар был мәсьәләләрҙә ҡыйыуһыҙ, эҙмә-эҙлекле эш алып бармай, мөмкинлектәре сикле. Сағыштырып ҡарағанда, күрше Ҡаҙағстанда 2500 ҡатын-ҡыҙ ойошмаһы иҫәпләнә, Үзбәкстанда иһә – 250-гә яҡын.\nҠатын-ҡыҙҙы өй хужабикәһе тип кенә ҡараған ҡалыпты матбуғат саралары ла, илдең киноиндустрияһы ла, ҡайһы бер билдәле шәхестәр ҙә яҡлай. Әлеге хәл Үзбәкстандағы күпселек ҡатын-ҡыҙҙың яҡшы белем алыуында ғына түгел, сәйәси карьера төҙөүҙә лә етди ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Мәҫәлән, ирҙәрҙән бер ваҡытта ла, карьераны ғаилә эше менән нисек бергә алып бараһығыҙ, тип һорамайҙар. Ә ҡатын-ҡыҙ менән әңгәмә был һорауһыҙ үтмәй. Иртә кейәүгә сығыу, ҡыҙҙарға “төп тәғәйенләнешегеҙ – бала табыу һәм тәрбиәләү, ир бағыу, ҡәйнәгә ярау” тип сикләп ҡараған мөнәсәбәт хөкөм һөргән мәхәлләләрҙә ошо ҡалыптарҙан ҡотолоу өсөн эш алып барылырға тейеш.\nАвазкан ОРМОНОВА, Ҡырғыҙстандағы “ДИА” (“Деловые, инициативные женщины”) йәмәғәт фонды директоры, урындағы кенеш депутаты, бюджет комиссияһы рәйесе:\n– Гендерлыҡ – минең өсөн ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәм ирҙәрҙең тормоштоң төрлө социаль-иҡтисади, сәйәси һәм дини өлкәләрендәге тигеҙлеге. Үзбәкстанда был ҡануниәт менән көйләнгән. Әммә ғәмәлдә ул закондар эшләмәй, шуға ла ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙға ҡарата көс ҡулланыла. Шуның өсөн дә сәйәсәттә ҡатын-ҡыҙҙарҙың да ҡатнашыуы өсөн көрәшәбеҙ, дөйөм депутаттар һанының 30 проценты гүзәл зат булыуын алға ҡуябыҙ!\nДағстанда гендерлыҡ буйынса үткәрелгән форумда был мәсьәләне үҙ төбәгендә күҙәткән фекерҙәштәремде таптым. Гендер тигеҙлек хаҡында тикшереүҙәр үткәреүҙә уларҙың бай тәжрибәһен белеү ҡыҙыҡлы булды. Муниципалитеттар кимәлендә гендер тигеҙһеҙлек ҡорбандарына ярҙам күрһәтеү буйынса тәжрибәм менән уртаҡлаштым.\nЙомғаҡлап шуны әйтергә кәрәк, күп ҡатнашыусылар һәм форум йөкмәткеһен күҙәтеп барғандар Дағстанда гендерлыҡ буйынса үткән был конференцияны ҙур ваҡиға һитеп ҡабул ҡылды. Тема буйынса бик күп һәм ҡыҙыҡлы сығыштар билдәләнде. Конференцияның иң ҙур уңыштарының береһе – Кавказ ҡатын-ҡыҙҙарының тын алышы, төрлө өлкәләрҙә һәм республикаларҙағы ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәттәре хаҡында мәғлүмәт алыу ғына түгел, ут кеүек янып торған бейсәләр менән яҡындан танышып, тәжрибәләрен өйрәнеү.\nӘ Башҡортостанда хәлдәр нисегерәк? Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа уҙып барған сығарылышта 110 депутаттың 15-е – гүзәл зат. Был 13, 6 процент тигән һүҙ. Ошонан сығып, ҡатын-ҡыҙҙар республикабыҙҙың сәйәси тормошонда әүҙем түгел тип әйтеп булмай, әммә был йүнәлештә хәл итәһе мәсьәләләр бар әле. Берәүҙе лә мәжбүри йә саҡырып ултыртыу түгел, ә үҙе теләп килерлек, алдынғы ҡарашлы ҡыҙҙар тәрбиәләгәндә, был мәсьәлә үҙенән-үҙе хәл ителер…\nКавказ тауҙарын күреү, Дербенттағы Нарынҡала ҡәлғәһенә күтәрелеү хыялым да тормошҡа ашты. Йомшаҡ һыулы Каспий тулҡындарында бәүелеү, тулы Ай аҫтында төрлө илдәрҙән килгән ҡәрҙәштәрем менән ҡулға-ҡул тотоношоп, донъяла тыныслыҡ, тигеҙлек, хөр тормош теләү миҙгелдәре онотолмаҫ булып күңелгә уйылды. Төркиәнән килгән ҡарасәй-черкес тамырлы Өмәр Туран форумда ҡатнашыу менән бер рәттән рухи тамырҙарын юлланы, абазин халҡының йөҙөк ҡашы Лариса Шебзухова иһә балалар журналы асыу хыялы менән яна. Ҡатын-ҡыҙҙар йәмәғәт ойошмаһын төҙөгән. Башҡорт әҙәбиәте, шағирҙары ижады менән ҡыҙыҡһынып бара, торған ерҙән һиңә шиғыр сығарыуы мөмкин.\nФорумдың координаторы Хасбат Теләкәева – Махачкала йәштәре араһында бик популяр, уттай янып торған йәш ханым. Кандидатлыҡ диссертацияһы өҫтөндә эшләй. Беҙгә Кавказ ҡатын-ҡыҙҙарының милли кейемдәрендә фотосессия ойошторҙо. Ғүмерҙең һәр мәле ҡабатланмаҫ, әммә ошондай аралашыуҙар мәңгелеккә хәтергә уйылыусан.\nҠумыҡ телендә сыҡҡан “Дағстан ҡатыны” журналының мөхәррире, “Елдаш” республика гәзитенең бүлек мөхәррире Паху Хайбуллаева менән бер йөктө тартыуыбыҙ, уртаҡ темалар араларҙы яҡынайтты. Ул иһә беҙҙең килеүебеҙ хаҡында Дағстандың халыҡ шағирәһе Шейит ханым Алишеваға хәбәр иткән. Бер матур сәйханаға саҡырып, һый ойоштороп, шиғырҙар уҡышып, йырлашып ултырырға ла ваҡыт таптыҡ. Иң ҡыҙығы, Шейит ханымдың шиғырҙарын бер нисә йыл элек тәржемә иткәнмен һәм “Ағиҙел” журналында баҫтырғанмын булып сыҡты.\nЫсынында ижадсылар ҡайҙа ла бер-береһен таный, бергәлекте, дуҫлыҡты тойоу ошо кимәлдән, йыр һәм әҙәбиәттәр һалған күперҙәрҙән башлана түгелме?!\nҺәр хәлдә, ҡыҙҙарыбыҙҙы өй тирәһе менән сикләмәй, маҡсатлы, ынтылышлы итеп тәрбиәләү, хыялдарына ҡанат ҡуйыу, белем алырға мөмкинлектәр булдырыу һәр беребеҙҙең аңында башланыуын аныҡ аңлап эш итеү – беҙҙең әсәлек бурысыбыҙ.\nПредыдущий «Дорогая голубка моя…..» Любовь Колчака\nСледующий Каких женщин на Северном Кавказе не брали замуж?


БЛОГРОST: Башҡортостан Президенты Ирәмәлдә тәртип булдырҙы\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Яңы йыл алдынан үҙен блогында юҡҡа Ҡыш бабай тип атаманы. Сөнки тап Яңы йыл алдынан, 31 декабрҙә, ул Ирәмәл тауына һәм бөтә республика халҡына ысын бүләк эшләне - "Ирәмәл" тәбиғәт паркын ойоштороу тураһында Башҡортостан Хөкүмәте ҡарарына ҡул ҡуйҙы.\nТәбиғи, был мөһим ваҡиға хаҡында ул үҙенең даими уҡыусыларына - "Рөстәм Хәмитов блогы" Йәнле журнал-коммьюнитиһының әүҙем ҡатнашыусыларына бәйән итте. "31 декабрҙә Яңы йылға Ирәмәлгә бүләк эшләнем, тәбиғәт паркы дирекцияһын ойоштороу тураһында күрһәтмәгә ҡул ҡуйҙым, - тип хәбәр итте Президент. - 21 кеше хәҙер законлы нигеҙҙә Ирәмәлдә һәм эргә-тирәһендә тәртип булдырасаҡ һәм уны һаҡлаясаҡ. Шулай ҙа бергәләп парк булдырыу идеяһын ахырына еткереүгә өлгәштек. Ошоноң менән, дуҫтар, һеҙҙе лә, Ирәмәлде лә ҡотлайым! Хәҙер барыһын да тиҙ генә ғәмәлгә ашырырға кәрәк. Бының менән проблемалар булмаҫ, тип ышанам!"\nЫсынында "Ирәмәл" тәбиғәт паркын ойоштороу мәсьәләһе күптән кәрәк ине. Уникаль тәбиғәт ҡомартҡыһы - гүзәл Ирәмәл тауын Башҡортостан халҡының электән изгеләштереүе бер кемгә лә сер түгел. Был бихисап халыҡ риүәйәттәре һәм легендаларында, атап әйткәндә, башҡорт эпосы "Урал батыр"ҙа сағылыш тапҡан. Ирәмәл тауының үҙенсәлекле энергетикаһы (был турала бик күп китаптар яҙылған) йыл һайын бер беҙҙең республиканан ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән дә меңәрләгән туристарҙы йәлеп итә. Бик йыш бында сит ил халҡы ла килә.\nБер яҡтан ҡарағанда, был бик ҙур плюс. Әммә, икенсе яҡтан, Ирәмәл тауы һәм уның тирә-яғы ҡырағай туризмдан ҙур зыян күрә. Сүп-сар һәм ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары өйөмө - бына нәмә ҡалдыра туристар "рәхмәт" урынына. Өҫтәүенә, ҡайһы бер экстрим һөйөүселәр юл ыңғайы Ҡыҙыл китапҡа ингән тундра мүген һәм башҡа төрлө үҫемлектәрҙе юҡ итеп, тау буйлап квадроциклдарҙа һәм юлһыҙ урындарҙан йөрөүҙә махсуслашҡан машиналарҙа елдереп, күңел аса. Иртәме-һуңмы был тәбиғәт ҡомартҡыһының тулыһынса юҡҡа сығыуына килтереүе ихтимал.\nӘммә хәҙер "Ирәмәл" тәбиғәт паркы ойошторолоуы арҡаһында республика халҡында был тәртипһеҙлеккә сик ҡуйылыуына өмөт уянды. Бынан ары, республика Хөкүмәте постановлениеһына ярашлы, "Ирәмәл" тәбиғәт паркы Башҡортостандың ҡурсаулы тәбиғәтте һаҡлау, рекреацион һәм экология-мәғрифәтселек учреждениеһы булып тора. Уның биләмәһе һәм акваторияһы махсус экологик, тәбиғәтте һаҡлау, ғилми һәм эстетик ҡиммәткә эйә тәбиғәт комплекстарын һәм объекттарын үҙ эсенә ала. Тәбиғәт паркы Башҡортостан Республикаһы ҡарамағында һанала һәм Белорет менән Учалы райондары ерендә урынлашҡан. Уның ерҙәренең дөйөм майҙаны 50 мең гектар самаһы тәшкил итә.\nТәбиғәт паркы дирекцияһына тәбиғәт комплекстарын, үҙенсәлекле тәбиғәт участкаларын һәм объекттарын, уларҙағы күп төрлөлөктө, шулай уҡ тарихи-мәҙәни объекттарҙы һаҡлау бурысы йөкмәтелгән. Бөтә саралар ҙа тәбиғәт һаҡлауҙың һөҙөмтәле алымдарын эшләүгә һәм ғәмәлгә индереүгә һәм тәбиғәт паркының экологик балансын һаҡлауға йүнәлтеләсәк.\nПостановлениеға ярашлы, "Ирәмәл" тәбиғәт паркы биләмәһендә экологик яҡтан хәүефле сәнәғәт производстволары, ағас ҡырҡыу, шулай уҡ юлдар ярыу маҡсатында урман ҡырҡыу, ыҫмала әҙерләү, һунар һәм балыҡсылыҡ, урмандағы аҙыҡ ресурстарын әҙерләү һәм дарыу үләндәре йыйыу тыйыла. Тәбиғәт комплекстарына, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы объекттарына, рекреацион тәғәйенләнештәге һәм ғилми объекттарға зыян килтерерлек һәр төрлө эшмәкәрлек сикләнә.\nТәбиғәтте һаҡлау маҡсатында туристик туҡталҡалар ойоштороу, палаткалар ҡуйыу, усаҡ яғыу, автомобилдәр ҡуйыу урыны, коммерция турҙары, спорт һәм ғилми экспедициялар үткәреү маршруттары парк дирекцияһы тарафынан билдәләнәсәк. Ә уҡытыу-туристик, экскурсион һуҡмаҡтарҙы, трассалар, маршруттарҙы (шул иҫәптән һыуҙа) файҙаланғанда, тейешле килешеү төҙөп, тәбиғәт паркында билдәләнгән режимды күҙәтергә тура киләсәк.\nӨҫтәүенә, тәбиғәт паркы биләмәһендә айырым һаҡланасаҡ ҡурсаулыҡ зонаһы билдәләнгән. Ул тәбиғәт паркы биләмәһенең 20 процентын тәшкил итә. Атап әйткәндә уға Кесе Ирәмәл, шулай уҡ Төлөк, Ҡарағужа һәм Септин һаҙлыҡтары ҡарай. Йәғни был тәбиғәтте һаҡлау һәм ғилми йәһәттән ҙур ҡиммәткә эйә яҡшы һаҡланып ҡалған экосистемалы ландшафттары булған урындар. Мәҫәлән, Кесе Ирәмәл тауы флора йәһәтенән күп төрлө һәм бай тау-тундра экосистемалары менән айырылып тора, Төлөк һаҙлығы Көньяҡ Уралдың уникаль биокомплекслы иң ҙур мүкле һаҙлығы, ә Ҡарағужа һаҙлығында һаҙлыҡ экосистемаларының һирәк осраусы төрҙәре урынлашҡан, һәм өҫтәүенә ул Ағиҙел йылғаһының үрге ағымының тәбиғи гидрологик режимын һаҡлауға булышлыҡ итә.\nҠурсаулыҡ зонаһында сикләнгән ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге һәм хужалыҡ эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә юҡҡа сыҡҡан һирәк осрай торған үҫемлектәр һәм йәнлектәр донъяһы объекттарын тергеҙеү генә рөхсәт ителә. Шул уҡ мәлдә бындай эшмәкәрлек тәбиғәт объекттарының бөтөнлөгөн боҙмаҫҡа тейеш. Был территориянан үҫемлектәрҙең гербарий өлгөләрен һәм зоология коллекцияларын сығарыу тыйыла.\nБынан тыш, "Ирәмәл" тәбиғәт паркы биләмәһендә тағы ла дүрт функциональ зона бүленә: көйләнгән рекреация зонаһы, рекреацион файҙаланыу зонаһы, сикләнгән хужалыҡ эшмәкәрлеге зонаһы һәм экологик коридор зонаһы.\nРеспублика башлығынан "Ирәмәл" тәбиғәт паркы ойошторолоуы хаҡында белгәс, күп блогерҙар ихлас шатланды. Мәҫәлән, "Рөстәм Хәмитов блогы" Йәнле журнал-коммьюнитиһында әүҙем яҙышыусы Евгения Куцуева (evakutsueva) ихлас күңелдән Президентҡа рәхмәтен белдерҙе: "Ирәмәл өсөн ҙур рәхмәт һеҙгә. Бөйөк тәбиғәт ҡомартҡыларын һаҡларға һәм тәртиптә тоторға кәрәк".\nБашҡортостан Республикаһының хәҙер Ирәмәлдең хужаһы булыу факты andreosh исеме аҫтындағы блогерҙы ла ҡыуандырҙы: "Был дөрөҫ ҡараш. Шәхси милекселәр тейешле кимәлдә һаҡлай ҙа, тәртип булдыра, янғын хәефһеҙлеген күҙәтә лә алмаясаҡ, улар өсөн иң мөһиме - табыш. Быны ни бары дәүләт йәки йәмәғәт ойошмалары ғына эшләй аласаҡ".\nШулай ҙа "Ирәмәл" тәбиғәт паркы ойошторолоуы хаҡындағы яңылыҡты бөтә блогерҙар ҙа бер төрлө генә ҡабул итмәне. Ҡайһы берәүҙәренең һорауҙары тыуҙы. Атап әйткәндә, yurikgl нигы аҫтында теркәлгән блогер Төлөк ҡасабаһында Ирәмәл тауы эргәһендә базаһы булған туристик ойошмаларҙың хәҙер нисек эшләйәсәге менән ҡыҙыҡһынды: "Әгәр уларға төркөмдәрҙе тауға йөрөтөргә рөхсәт бирмәһәләр, бик йәл буласаҡ. Уларҙың күпселеге намыҫлы эшләй, сүп-сарҙы йыя (үҙенекен дә, икенселәрҙән ҡалғанды ла), сәләмәт тормош алып барыуҙы һәм тәбиғәткә һаҡсыл ҡарашты пропагандалай. Шуға өҫтәп, төҙөлгән ял йорттары бик йыш ҡарлы-ямғырлы көндәрҙә осраҡлы туристарға ярҙам итә. Мин махсус рәүештә был өлкәлә эшләгән бер фирманы ла атарға теләмәйем, әммә паркка инеү ҡағиҙәләрен әҙерләгәндә улар башҡарған эштәр һәм уларҙың ҡарашы иҫәпкә алынмаһа, бик насар буласаҡ. Шулай уҡ "Ирәмәл дәүләт унитар предприятиеһы"на парк буйлап туристар йөрөтөргә ярай, ә башҡалар быны эшләй алмай, тигән кеүек "ике төрлө стандарттар" булмаһын ине. Берлектә һәм килешеп эш иткәндә генә юғарыраҡ һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкин, ә айырым парк хеҙмәткәрҙәре көсө менән түгел".\nӘммә Рөстәм Хәмитов уны тынысландырҙы: "Турфирмаларҙың паркка ярҙамы артыҡ булмаҫ, тип уйлайым. Тик бергәләп эшләргә кәрәк буласаҡ". Ә khamatshinim нигы аҫтында теркәлгән блогер Илшат Хаматшин: "Парк та, үҙ сиратында, турфирмаларға һәр яҡлап ярҙам итер, тип ышанғы килә," - тип билдәләне.\nҠайһы бер блогерҙар, ябай туристар постановление ҡабул ителгәндән һуң ҡаршылыҡһыҙ тәбиғәт паркына инә, изге тауға күтәрелә алмаясаҡ, тип ҡурҡа. "Ирәмәл" тәбиғәт паркы ойошторолғас, унда ябай туристарға эләгеүе ауырлашасаҡ, тип хафаланам, - тип яҙа блогер rais_com. - Мәҫәлән, ул ойошторолған төркөмдәр өсөн генә асыҡ буласаҡ. Тимәк, түләүле. Проблема шунда, һеҙ иң яҡшы ниәттән сығып эш итәһегеҙ, ә проектты башҡарыусылар үҙҙәренең ҡағиҙәләренән сығып эш итәсәк". Әммә был осраҡта ла республика башлығы үҙенең уҡыусыларын тынысландырырға ашыҡты: "Туристарҙың паркка инеүе тәртипкә һалынасаҡ. Был Ирәмәл ябыласаҡ тигәнде аңлатмай. Ни бары тәртип булдырыласаҡ".


Тапатырмы ерен дошмандан, 5 глава\nТапатырмы ерен дошмандан, 5 глава\nҺап, бер эҙэмдо бай итер,\nБер әҙәмде тоҡ итер;\nБайҙарҙың кейгәнен Камҡа менән суҡ птср,\nАшаганып-эскәпеп Ҡаҙы мспәп ял птер!\n«Пә, бер аллам, йә, бер ҡаҙир!» — тшән^саҡта, Берәүҙең яңғыҙ ҙа яңғыҙ батып Юҡ птер, ау, юҡ итер.\nБыл инде донъяның шундай тигеҙһеҙлеге өсөн аллаға тел тейҙереү, ризаһыҙлыҡ белдереү булып тора.\nXVI — XVIII быуаттарҙа башҡорт-ҡаҙаҡ бәйләнештәре ҡатмарлы төҫ ала. Бер яҡтан, пке халыҡтың хеҙмәтсән ҡатламы, ҡан ҡәрҙәшлеккә таянып, үҙ-ара татыулыҡҡа, дуҫлыҡҡа ынтыла. Үҙенең ботә рухи байлығы менән уртаҡлашыпйәшәй. Башҡортһәм ҡаҙаҡ халыҡтарының ауыҙ-тел әҙәбиәтендә шул нигеҙҙә барлыҡҡа килгән\nуртаҡ әҫәрҙәр күп («Алпамыша», «Ҡуҙыйкүриәс мөнән Маянһылыу», «Тарғын мепәк Ҡужаҡ» һ. б.). Ерәнсә сәсән шикелле уртаҡ сәсәндәре булған. Бпсәнбай тигән бер ҡаҙаҡ аҡынының башҡорт сәсәне Ҡобағоштоң сәсәнлегенә һоҡланып сыгарғап бер оләңе XX быуат башында Алсынбай аҡын арҡылы Мохәммәтша Буранғол опҡа килеп юлыҡҡан (тексы Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтешенә ҡарата бирелгән аңлатмаларҙа килтерелә). XVIII быуатта йәшәгән Бохар аҡындың дидактик йөкмәткеле ҡайһы бер оләңдәре башҡорттар тарафынан үҙҙәренә ҡабул ителеп, беҙҙең кондәргәсә килеп еткән. (Аңлатмалар бүлегендә 76-сы иҫкәртмәне ҡарағыҙ). «Ялп-йолп иткән яңғыҙ ябалаҡ», «Бейек тауҙың үлгәне» һәм ҡайһы бер дидактик ҡобайырҙарҙа, бигерәк тә «Ир-егеттең гүмере тураһында» һөйләнгән әйгемдәрҙә, ентекләберәк тпкшорә китһәң, күп кенә поэтик образ һәм эстетик мотпвтәр- ҙең ҡаҙаҡ аҡындарының ижадтары менән уртаҡ булыуын асырға мөмкин. Ҡыҫҡаһы, баигкорт-ҡаҙаҡ фольклор бәйләнештәре — башҡорттарҙа ла, ҡаҙаҡтарҙа ла төпло тикшеренеүҙәрҙе котоп ятҡан актуаль проблема ул 1.\nИкенсе яҡтан, феодаль ҡатламдар, байлыҡ артынан ҡыуып, үҙ күршеләренә сабыуыл яһау, малдарын ҡыуып алып китеү (барымта) һәм шуға яуап рәүешендә ҡарымтаға килеү кеүек алама ғәҙәттәрҙе дауам итәләр, ҡәрҙәш халыҡтарҙы ҡанлы бәрелештәргә юлыҡтырып, үҙ-ара үсләшеү тойғоһон тыуҙыралар. Хеҙмәтсән массаларҙың дуҫлыҡ, туғанлыҡ ынтылыштарына зыян пгкән бындай феодаль күренештәр халыҡ ижадынан шулай уҡ ситтә ҡалмаган, яңы тарихи шарттарҙа эпик поэзияның үҙенсәлекле бер темаһына әйләигәк. «Ҡарас .менән Аҡша», «Билал менән Дүсән» — шуның миҫалдары.\nБашҡарған эштәрсиэ караганда, бында геройҙар пл осоп ҡорбан булған батырҙарҙан күпкә ҡайтыш: хикәйәт 1750 йылдарҙа Башҡортостандың хәҙерге Учалы районы Науруз ауылы башҡорттары менән күрше йәшәгән ҡаҙаҡтар араһында мал өсон бер бәрелеште генә тасуир итә, әммә, шуға ҡарамаҫтан, һоҡландыра, әҫәрләндерә. Был инде сюжеттең художество бөтөнлөгө, уның гуманистик йөкмәткеһе, образдарҙың сәнгәтсә камил эшләнеше менән аңлатыла.\nБатырҙар тураһындағы теге ҡобайырҙарҙан айырмалы булараҡ, Ҡарас батыр образында беҙ штампыга әйләнгәц уртаҡ һыҙаттарҙы ғына түгел, ә упың үҙ йөҙөн, үҙ батырлығың күрәбеҙ, ләкин уның индивидуаллеге, барымтасыларға ҡаршы сығып, үҙ малы өсон көрәшеүсе бер батыр шәхесенә гепә лә ҡайтын ҡалмай. Хикәйәт Ҡарас батырҙы тап борондан килгән традицион алымдар\n1 Ошо йәһәттән беренсе эш булараҡ, ҡаҙаҡ әҙибе Бөркөт Нскаҡовтыц ♦Ҡаҙаҡ-башҡорт әҙәбиәттәре бәйләнеше тарпхенәп» тигән хеҙмәте ҡыҙыҡлы.— «Казахская литература н ее интернациональные связи», Алма-Ата, 1973, стр. 78—12G.\nменәп ҡаһарманлыҡ идеалдары яҡтылығында һүрәтләй, һөҙөмтәлә индивидуалләштерелгән эпик герой һәм уныц сэіггэтсэ дөйөмләштерелгән образы алға баҫа. Шуныһы ла бик мөһим: бында батырҙар ҡылығы шау реалистик шарттарҙа реалистик деталдәр ярҙамында асыла. Ошо йәһәттән батырҙарҙың үҙ-ара әйтеше һәм атышы ҡыҙыҡлы.\nӘйтештә, мәҫәлән, Ҡарастың да, Аҡшаның да үҙҙәренә үҙҙәре биргән характеристика иғтибарҙы тарта. Уны, әлбиттә, батырҙарҙың үҙ-ара маҡтанышыуҙары тип ҡарарға ярамай, ә эпик геройҙың үҙ танытмаһы, эпоста ғәҙәткә ингән күренеш тип аңларға кәрәк. Бындай традицион танытмаларҙа, ғәҙәттә, геройҙың нәҫел ебе асыла, бығаса эшләгән батырлыҡтары һанала, алда торған маҡсаты ойтслө. Бында ла шулай, әм.мә Ҡарас менән Аҡшаның әйтеше геройҙарҙың ү’ҙ танытмаларынан ғына тормай. Дошманлашыу хәленә еткән батырҙар, Тарғын менән Ҡужаҡ шикелле, үҙ-ара мыҫҡыллатыу юлына ла баҫмайҙар, ә тәүге осрашыуҙа уҡ бер-бсре- һек үгҙекә тиң батыр итеп күрәләр, үҙ-ара ихтирам белдерәләр. Ошо тойғоға бәйле рәүештә, хикәйәткә гуманизм идеяһы килеп инә.\nҠарас батыр мәсьәләне һәүетемсә хәл нтеү яғында:\nҠая түкмәй, илеңде һшт күрер булһаң,\nК үк, ала — күп йылҡылы ташла тимен!\nЛәкин барымтасылар башлығы, үҙ яғында костоң күплегенә таянып, ғәҙел тәҡдимде кире ҡаға.\nАҡшаның үлеме — нке батыр көрәшендә береһенең ғәҙәтп ецелеүе генә түгел, ә барымтасылыҡ юлына баҫҡан батырҙың енәйәтенә күтрә яза алыуы ул. Хикәйәт иҫке ғәҙәтте хеком итә, ысын батырлыҡты ғәҙеллек, кешелеклелек тойғолары менәп бәпләй. Аҙаҡ Ҡарастың Аҡшаны үҙе үк тәрбиәләп ерләүе һәм баш осона һаҙағын ҡаҙап китеүе — был ннде «үҙ илендә тиң таба алмай йөрөгән» Аҡшаның батырлығына батырҙарса хөрмәт күрһәтеү, үҙенсәлекле апофеоз булып тора. Ике халыҡ батырҙарына үҙ- ара үсләшергә, ҡарымталашырға урын ҡалдырмай. Беҙҙең осоң был поэтик әҫәр шундай гуманистик йөкмәткеһе менән, айырым бер фактты юғары сәнғәтсәнлек ҡалыбына һуғып, оло мөғәпә ацлатыуы менәп ҡиммәт.\nШулай итеп. тәү ҡарашта өҙок-ярҡа гыпа күренһәләр ҙо, айырым батырҙар тураһындағы ҡобайырҙар башҡорт халыҡ эпосын өйрәнеүҙә ҙур әһәмиәткә эйә. Уларҙа геройҙың драматик ситуа- дпяларҙағы кисерештәре һүрәтләнеү, образдарҙа һағыш, трагик яҙмыш тойғоларының сағылышы — һис тә осраҡлы түгел, ә яңы тарихи шарттарҙа эпос үҫешендәге мөһим үҙгәрештәргә, атап әйткәндә, эпик поэзияның тормошҡа якынайыуыпа, реалистик деталдәр менән бергә лирик мотпвтәрҙең дә күберәк урын ала кидеүе- нә бәйләнгән законлы күренеш. Беҙҙең быуатҡа яҡын тарихи шарттарҙа халыҡтың милли йәшәйеш үҙенсәлектәрен, социаль һәм рухи ынтылыштарын башлыса тормошсан һүрәттәрҙә сағыл-\nдырыуы менән «Ҡарас менән Акша» ла, «Юлай менән Салауат» та ошо һығымтаны нығыта.\nБорон кешенең сәсәнлегең, сәсәңдәрҙең йорлогон, тапҡырлығын һынау ерлегендә формалашҡан үҙаллы жанр — әйтештәр булғаны билдәле, ләкин үҙ ваҡытында яҙып алынмау аркаһында, улар үҙҙәренең саф формаларыңда беҙҙең быуынға килеп етә алмаған йәки бик аҙы ғына һаҡланып калган. Уларының да телдәп-телгә күсеп йөрөү процессндө йә авторҙары (әйтешеүселәре) онотолған, йә легендалар менән үрелгән, ҡайһы бор урындары шиғри яҡтан боҙолған, идея ҡаршылыҡтары килеп кергән.\nӘйтеш — сәсәндәр әше. Уның башланғыс тамырҙары йомаҡ жанрына барып тоташһа, үҙаллы үҫешкә юл ярыуы әкиәттәрҙә батырҙарҙың зирәклегең кинәйәле һүҙ менән һынау традицияһынан килә. Был китапҡа алынған әйтештәрҙең күбеһе шул хаҡта һөйләй. Шул уҡ ваҡытта жанрҙың тап үҙ формаһында ҡайһы бер эпик әҫәрҙәргә килеп инеүе үҙ сиратында эпос традицияларына һиҙелерлек йоғонто яһай, яңылыҡ тыуҙыра.\nһәр әйтештең идея йөкмәткеһе һәм шиғри үтәлеше әйтешеүсе сәсәндәрҙең импровизаторлыҡ һәләтенә, синфи позицияһына һәм, әлбиттә, конкрет тарихи шарттарга бәйләнгән. Мәҫәлән, «Мәхмүт сәсәндең йомағы, уға ү*ҙенец яуабы» исемендә алынған әҫәр махсус ойошторолган йыйында Мәхмүт менән ярыпшрлыҡ сәсәндең табылмауын ғына түгел, ә Мәхмүт сәсәндең халыҡсан характерен, тормошҡа хеҙмәтсән масса күҙлегенән ҡарауыл күрһәтә.\nБайыҡ сәсәң менән Бохар аҡындың, Ҡобағош менән Аҡмыр- ҙаның әйтеше бүтән шарттарҙа бара. Был әйтештәрҙе ике сәсәңдең уҙ-ара шиғри ярышы тин кенә лә булмай. Бында көсоргәнеш- ле психологик ситуацияла антагонистик епкыф вәкилдәре, ҡапма- ҡаршы синфи ҡараштар бәрелешә. Бохар аҡын менән Аҡмырҙа сәсәп артында власть тора. Улар икеһе лә, хандар йомошон үтәп, алдан әҙерләнгән йомаҡтары менән хандарға баш бирмәгән сәсәңдәрҙе хур итмәксе, әммә әйтешгә улар үҙҙәре мәсхәрәгә ҡала. Байыҡ менән Ҡобағош сәсәндең яуаптарында дорөҫлөк, халыҡ идеалдарына тоғролоҡ сағылһа, тегеләрҙең Йомаҡтарында — мив- мннлек һәм кәпәренеү, үҙ хакимдәрен ололарға тырышыу һәм ялағайланыу.\nЯманлыҡты яҡламаҫ, дошман хәтерен һаҡламаҫ, яҡшылыҡты һойор һәм илдең зарып һөйләр сәсәңдәрҙе гсмә халыҡ үҙ сәсәне итеп таныған, исемдәрен, хаҡ һүҙҙәрен ололап, хәтер һандығына бикләгән, яңы быуындарға мираҫ итен ҡалдыра килгән. Күп быуындар телендә Ҡобағош сәсән менән Байыҡ сәсән, Ерәнсә сәсән кеүек үк, легендар образға әйләнгәд.\nКитапҡа ингән әйтештәрҙең күбеһе кинәйәле һорауҙарға, йомаҡтарға ҡоролған. Был, күрәһең, жанрҙың борондан килгән топ формаһы. Уның үҙ ҡағиҙәһе бар. Беренсенән, һорау — һәр осраҡта сәсәндең үҙе тарафынан төҙөлгән оригиналь йомаҡ булыр-\nға тейеш. Шул ук ваҡытта ул гәҙэти йомаҡтар шикелле аллеп риала н тоҙолә. Икенсенән, яуап һорауҙа әйтелгән аллегорик образ менән башлана, һөҙомтэлә үҙенсәлекле рефрен барлыҡҡа килә.\nҠайһы бер осраҡта, бигерәк тә социаль темаларға ҡағылған әйтештәрҙә, аллегория бик абстракт, үтә ситләтелгән характерҙа булырға момкнн. Мәхмүт сәсәндең йомаҡтары, мәҫәлән, шундай характерҙә. Ундай йомаҡтарға һәр кемдең тиҙ генә яуап таба алмауы тәбиғи. Уларға Мәхмүт сәсәндең үҙ яуабы уның ғәҙәттән тыш зирәклеген, демократик рухын сағылдырыу менән бергә был әйтештең социаль яңғырашын, эстстпк балҡышын бермә-бер арттыра.\nАҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең. Байыҡ сәсән менән Бохар аҡындың әйтештәре кинәйәло һүҙгә ҡоролоуҙары ме зән ҡатмарлы. Бында айырата шуныһы ҡыҙыҡ: кннәйәлө һорауға яуа н — аллегорияға ҡоролған әйтештәрҙәге һымаҡ бер түгел, ә ике торло булырға һәм билдәле позициянан икеһе лә дороҫ булырға момкин, әммә мәгәпәүп яҡтан береһе икенсеһекә ҡаршы килә йәки хатта юҡҡа сығара. Яуаптарҙың дероҫорәге, көслорәгс позицияның h;jk- лыгы, нигеҙлерәк булыуы менән билдәләнә, әйтеш ярылып ятҡан социаль бәрелеш тоҫоп ала. Шуға ҡарап сәсәндәрҙец характере, донъяға ҡараш позициялары асыла.\n«Бер тигәс тә ки яман?» тпгәп әйтеш оц оҡшашлығына ҡороло- уы менән үҙенсәлекле: һорау ниндәй он мснәп башланһа, яуап та шул уҡ өн менән башлана. Был — мотлаҡ шарт. Ошо штгегҙә яуап биреүсенең (сәсәп булмаҫҡа ла мөмкин) зпрәклегс, аҡыл егәрлелеге, тапҡырлығы һыналған.\nӘйтештең был формаһында яуаптың төрлөсә булыуына кип мөмкинлек бар: һәр кеше, үҙ ҡараштарына таяньтп, үҙе аңлағанса яуап бирергә прекле, тик әйтештең төп шартын ғына боҙмаһын, һөҙөмтәлә яуап биреүсенең зирәклеге мепәп бергә уның ниндәй идеологияға таяигаплығы ла асыҡ сагыла.\n«һары балды кем эсер?» йәки «Ни нәмәлә нимә юҡ?» ишс «ябай» һорауҙарға ҡоролған әйтештәр ҡатнашыусыларҙан мәғәнәле яуап талап итә.\nДидактик ҡобайырҙар (әйтемдәр) әҙәбиәт ғилемендә һәм фольклористика фәпендә ярайһы уҡ яҡтыртылған.\nБүлектәге тәүҙә бирелгән миҫалдар йыш ҡына бер'~традпцпоп инеш һүҙ аҫтында айырым әйтемдәрҙән тора. Күрәһең, улар бер баіггкарыусьтнац шул тәртиптә яҙып алынғандар, ләкин быны тематик яҡтан да. идея берлеге ягыпан да ныҡлы композиция тип булмай. Ул — шартлы бер теҙмә гепә. Традицион инеш һүҙ үҙе үк шуға юл ҡуя: башҡарыусы сәсән уйыпа ни килһә, башта шуныһы,г әйтә, аҙаҡ — икенсеһен, осопсоһон... Әйтемдәрҙең һаны башҡарыусы сәсәндең репертуар байлығына, ә нокмәткеһе, берҙән, башҡарыусының үҙенең характер үҙенсәлегенә һәм идеологик платформаһына, икенсенән, аудиторияның социаль составына бәйләнгән Шуға ла бер башҡарыусы репертуарындағы әйтемдәрҙең ҡайһы берҙәре икенсе башҡарыусының репертуарында ла ҡабатлапырға\nэ башҡалары йә төшоп ҡалырға, йо бөтөнләй икенсе идеологик төҫ алырға мөмкин.\nДидактик ҡобайырҙар башлыса халыҡтың быуаттар буйына туплана килгән тормош тәжрибәһен, идеалдарын, юғары гражданлыҡ тойғоларын һәм әхлаҡ принциптәрен камил эшләнгән шиғри юлдарға, поэтик образдарға тороп аңлата, донъяға ҡараштарын сағылдыра.\nДидактик ҡобайыр-әйтсмдәрҙә ҡараштар төрлөлөгөн сағылдырған миҫалдар күп. Улар араһында байҙарға һәм дин әһелдәренә ҡарата хеҙмәтсән массаның кире мөнәсәбәтен, колөү-хурлау тойғоларын һиҙҙереп торғандары ла бар. «Байҙың күрке» һәм «Мулла тураһында» тигән әйтемдәр, асылда, шупдай сатирик буяуҙарҙан тора.\nУҙған быуаттарҙа халыҡтың диндар булыуы тәбиғи, әлбиттә, ләкин шул ваҡытта ул ортодоксаль динсе лә түгел. Фольклор әҫәрҙәрендә динилек бүтән ҡараштар менән бергә ҡушылып, йә ҡаршылыҡлы төҫ ала (мәҫәлән, «Мал ни осоп кәрәк?»), йә был донъяла социаль тигеҙлек, ғәҙеллек булмағаны осоң хатта алланың үҙенә тел тейҙереү һымаҡ яңғырай (мәҫәлән, «Алланың ҡөҙрәте шундайҙыр...»). Шуға күрә теге йәки был әҫәрҙә дини ҡараштарҙың да сағылын үтеүе ул әҫәрҙәрҙең халыҡсанлығын инкар итмәй,\nбәлки уҙған замандың тәбиғи бер һыҙаты булып тора.\n3. МӨХӘББӘТ ТУРАҺЫНДА ХИКӘЙӘТТӘР, ҠИССАЛАР\nКөнсығыш классик поэзияһында ҙур урын алған романпк (мөхәббәт) дастандар йоғонтоһонда тыуын, төрки телле халыҡтар араһында киң таралған уртаҡ сюжеттәр бар. «Поеоф менән Зөләйха», «Таһир менән Зоһрә», «Буҙйегет» һәм «Сәйфелмөлөк» — шундай әҫәрҙәр.\nБыларҙың йәшәү тарпхе үҙенсәлекле. «Йософ—Зөләйха», «Таһир—Зөһрә». «Буҙйегет* сюжөттәре башта халыҡ ижадында тыуғандар. Аҙаҡ айырым шағирҙәр тарафынан эшкәртелеп, ҡиссалар баҫылып сыҡҡан, яңынан-яңы әҫәрҙәр — романтик поэмалар, драмалар, хатта ромапдар яҙылған. Яҙма ҡиссалар баҫма китап формаһында ла, ҡулдан күсермәләрендә лә киң таралып, халыҡ телендә йәшәүҙең яңы дәүерен, яңы баҫҡысын үткәндәр, байтаҡ үҙгәрештәр кисергәндәр.\nМәҫәлән, «Йософ- Зөләйха» сюжетенең тәү башлап миф-легсн- да формаһында ассиро-вавилондар тарафынан ижад ителеүе билдәле. Артабан беҙҙең эраға саҡлы 8—5-се быуаттарҙа ул боронғо йәһүд (еврей) телендә Библияның «Ветхий завет» тигән беренсе кнҫәгокә «Иосифтец һатылыуы» исемендә ингән. Беҙҙең эраның VII быуатында «Йосыф сүрәсе» исемендә Ҡөрьәндә урын алған. Торки халыҡтары араһында ул ислам дипе менән бергә ака шул Ҡөрьәндәге «Йосыф сүрәсе», бигерәк тә уның тәфсирҙәре аша таралған булырға тейеш.\nБиблияға ингән «Иосифте һатыу» хикәйәтенә донъя әҙәбиәтендә күп яҙыусылар әленән-әле әйләнеп ҡайтҡандар, прогрессив не-\n2 Заказ 305\nмед яҙыусыһы Томас Манн хатта «Иосиф һәм уның ағалары» тпгән бер роман яҙған. Мосолман донъяһында ла ул күп яҙыусыларҙы әүәл-әүәлдән ҡыҙыҡтыра килгән. Беренсоләрҙән булараҡ, уға мәшһүр «Шаһнамә» эпопеяһының авторы Фирдәүси иғтибар иткән һә.м X быуатта «Иосиф вә Золәйха» поэмаһын яҙған.\nТорки телендә «Посыф вә Зөләйха» ҡиссаһы гәү башлап Ҡол Ғәли тарафынан XIII быуатта яҙылған һәм 1839 йылда баҫылып сыҡҡанға тиклем ҡулъяҙма формаһында киң таралған. Ҡулъяҙма күсермәләре беҙҙең көндәрҙә лә табылғылап тора. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалында гына, мәҫәлән, һуңғы йылдарҙа башҡорт ауылдарында табылған еге ҡулъяҙма китап һаҡлана.\n«Таһир менән Зөһрә» һәм «Буҙйегет» сюжеттәренең үҫеш тари- хе ул ҡәҙәр оҙон түгел. Тәүгеһе Саняди тарафынан яҙылған «Дастан Бабахан» («Бабахан дастаны») тпгән поэмала бик тулы һүрәтләнә. Ләкин үҙ ваҡытында бер тапҡыр ҙа баҫылмаған был дастандың ҡасан яҙылыуы хаҡында асыҡ ҡына әйтеп булмай. Татар әҙәбиәтселәре уны XIV быуат ахырында, XV быуат башында ижад ителгән тип иҫәпләйҙәр *. Әммә башҡа ғалимдәр (мәҫәлән, X. Ҡо- роғлы) Сайяднҙс XVII—XVIII быуаттарҙа йәшәгән үзбәк шағире тип раҫлайҙар. Энциклопедияларға ла ул шулай инеп киткән.


Ике миллион гектар майҙанда яҙғы сәсеү үткәреләсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИке миллион гектар майҙанда яҙғы сәсеү үткәреләсәк\n14:03, 12 февраля 2010 Иҡтисад\nБыйыл яҙ республика аграрийҙары алдында ике миллион гектар майҙанда яҙғы сәсеү үткәреү бурысы тора. Сәсеүлектәрҙең дөйөм структураһында яҙғы иген һәм ҡуҙаҡлы иген культураларының өлөшө былтырғы кимәлдә ҡаласаҡ. БР Ауыл хужалығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, уларға бер миллион 313 мең гектар ер бүленә. Шәкәр сөгөлдөрө сәсеүлектәре биш мең гектарға артасаҡ. Шәрбәт тамыраҙыҡтар плантациялары 59 мең гектар тәшкил итәсәк. Май орлоҡтарына көнбағышҡа 130 мең гектар бүленгән. Был техник культураның майҙаны 2009 йыл менән сағыштырғанда 14 мең гектарға артасаҡ. Йәшелсә культуралары баҫыуҙары 5,6 мең гектарға киңәйәсәк. Дөйөм алғанда, картуф һәм йәшелсәләр 115,6 мең гектар майҙанды биләйәсәк.\nМал аҙығы культураларының структураһы һәм майҙаны һиҙелерлек үҙгәрәсәк. Быйыл уларға бер миллион 95 мең гектар бүленгән. Дөйөм алғанда, мал аҙығы культураларының майҙаны 2009 йыл кимәленә ҡарата 71 мең гектарға артасаҡ. Был мал иҫәбенең артыуына һәм мал аҙығы базаһын камиллаштырыу зарурлығына бәйләнгән. Быйыл кукуруз баҫыуҙары байтаҡҡа киңәйәсәк, сөнки унан ҡоро матдә һәм мал аҙығы берәмеге күберәк сыға, ул шәкәргә бай, сенаж һәм силос етештереү өсөн бына тигән сеймал булып тора. Өҫтәүенә, был культура орлоҡтарын һәм минераль ашламалар һатып алыуға субсидиялар һаҡланған.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАРҒА БАТҠАН ҠАЛАБЫҘ... - 2017 - Мәҡәләләр\nҠАРҒА БАТҠАН ҠАЛАБЫҘ...\nЯңы йыл мөғжизәләргә бай түгел, тип әйтеп ҡара инде: ошо байрам ваҡытында ғына өс-дүрт айлыҡ яуым-төшөм нормаһы яуһын әле! Ауыл ерендә йәшәүселәр күктән төшкән һәр тамсыны, һәр бөртөктө бәрәкәт тип ҡабул итһә, хатта яҙын ер дымға туйынып ҡаласаҡ, тип ҡыуанһа, ҡала халҡы өсөн был күренеш апокалипсисҡа әйләнә: хәрәкәт туҡталмаһа ла, төрлө төр транспорт метрлап ҡына алға шыуыша, йорт ихаталарынан, тротуарҙарҙан бер кеше генә үтерлек һуҡмаҡ ярыла...\nТәбиғәттең кешелекте сираттағы һынауы булды шикелле был. Юҡҡа ғына, кеше - ул һауыт, уның эсендә нимә тулы, шул түгелә, тимәйҙәр. Был осраҡта бәғзеләр ҡала округы хакимиәте башлығын, уның ҡул аҫтында эшләүсе хеҙмәткәрҙәрҙе, коммуналь хеҙмәттәрҙе һүкһә, социаль селтәрҙәрҙә халыҡтың үҙен әүҙемлеккә саҡырыусыларҙы бөтөнләй бөтөрөп ташланылар. Ә бит барыһы ла ябай һымаҡ: кешенең кемлеге ауыр ваҡытта һынала. Эйе, бөгөн бер кемгә лә еңел түгел, ололар, мохтаждар өйҙәренән дә сыға алмай ултыра, физик мөмкинлектәре сикләнгәндәр юлдарҙан үтә алмай һ.б. Хатта һау-сәләмәттәргә лә теләгән ереңә барып етеүе еңелдән түгел. Ләкин кешелеклелектән, ярҙамсыллыҡтан, саҡ ҡына миһырбанлы булыуҙан әле бер кем дә тыймай. Мохтаждарға ярҙам итеү өсөн дә кемдеңдер күрһәтмәһе булырға тейешме йәки кешеләрҙә кешелеклек сифаты юғалыуға ла ҡала мэры һәм ил президенты ғәйеплеме?\n"Беҙ дәүләткә һалым түләйбеҙ!" тигән дәлилде флаг итеп күтәрә ҡайһы берәүҙәр. Эйе, һалымды уны ҡала халҡы ғына түгел, ауыл халҡы ла түләй. Әммә ҡала халҡынан айырмалы, ауылда һәр кем үҙенең ихатаһын, ҡапҡа алдын, ғөмүмән, оло урам юлына сыҡҡанға тиклемге территорияны үҙе таҙалай, сөнки ул уның хужаһы. Ә ҡаланың күп ҡатлы фатирҙарында йәшәүселәрҙең территорияһы подъезд ишеген ябыу менән сикләнә.\nӨфө ҡала округы хакимиәтенең Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндереү идаралығы начальнигы Владимир Чернов белдереүенсә, 1-8 ғинуарҙа ҡаланың коммуналь хеҙмәттәре тәүлек әйләнәһенә эшләгән. Төрлө ауырлыҡтағы йөк ташыуға махсуслашҡан 150 үҙбушатҡыс машина көнөнә 2,5 мең самаһы рейс яһап, ҡарҙы ҡаланан ситкә ташыған. Ошо осорҙа барлығы 15 мең самаһы рейс яһала, был былтырғы менән сағыштырғанда 2,5 тапҡырға күберәк. Тәүлегенә 25 мең кубометр ҡар сығарыла, был да былтырғы күләмде 2,5 тапҡырға артып китә. Көҙгө-ҡышҡы осорҙа сығарылған ҡарҙың дөйөм күләме лә былтырғынан ике тапҡырға артыҡ. Байрам көндәрендә шулай уҡ инженер-техник хеҙмәткәрҙәр, ремонтсылар һәм урам таҙартыусылар тәүлек әйләнәһенә дежур иткән. Идара итеү ойошмалары составындағы авария-диспетчер хеҙмәттәренә 14 техника берәмеге һәм 158 кеше йәлеп ителгән. Экскаватор, автокран, автовышкалар водителдәре лә график буйынса эшләгән. Бынан тыш, "ЖЭУ" яуаплылығы сикләнгән ширҡәттә ике сменала слесарь-сантехниктар, иретеп йәбештереүселәр, электриктарҙан торған 58 авария бригадаһы ойошторолған. Аномаль тәбиғәт күренеше шарттарына бәйле 1 ғинуарҙан алып һәр көн 950 урам таҙартыусы һәм 154 техника йорт ихаталарын таҙартырға сыҡҡан. Башҡа ойошмаларҙан, килешеү буйынса, 35-40 берәмек техника йәлеп ителгән. Урам таҙартыусыларға өҫтәмә рәүештә коммуналь хужалыҡтың 450 башҡа хеҙмәткәре ярҙамлашҡан. Шулай итеп, миҙгел башынан ғына миллион кубометрҙан ашыу ҡар сығарылған. Былтыр был күләмгә февраль башында ғына өлгәшенгән булған. Был үҙе үк миҙгелдең ғәҙәттән тыш икәнлеген дәлилләй. Ә ғәҙәттән тыш хәл ваҡытында халыҡ берҙәм булып ойошорға тейеш, берҙәмлектә - көс икәне һәр кемгә бала сағынан һеңдерелгән бит.\nБөгөн ҡалалағы 400-ҙән ашыу махсус машина туҡтауһыҙ эш менән мәшғүл. Өҫтәүенә, сәнәғәт һәм төҙөлөш предприятиелары өҫтәмә рәүештә 100 берәмек техника бүлгән. Шуға ҡарамаҫтан, ҡаланы ҡарҙан таҙартыу күҙ йомоп асҡан арала ғына башҡарыла торған эш түгел: үҙәк урамдарҙан, төп магистралдән башҡа урамдар, тыҡырыҡтар, ихаталар ҙа бар, параллель рәүештә уларҙа ла эш алып барылырға тейеш.\nҠабат ихаталарға урап ҡайтҡанда, уларҙың бик аҙ өлөшө генә ҡала ҡарамағында (30 процент), башҡаларын айырым хужалыҡ итеүсе субъекттар хеҙмәтләндерә. Шулай уҡ төрлө республика һәм федераль власть ҡарамағындағы предприятиелар ҙа, башҡа ойошмалар ҙа үҙҙәренең территорияһын таҙартырға, тәртиптә тоторға бурыслы. Был талап закон менән нығытылған, әгәр ул үтәлмәһә, 100 мең һум күләмендә штраф ҡаралған. Икенсе яҡтан, ихаталарҙы ҡарҙан таҙартҡанда уларҙа парковкаланған машиналарҙың ҡамасаулауы тураһында бер бөгөн генә һүҙ күтәрелмәй. Әгәр хужа аҙналар буйы машинаһы тирәһен көрттән таҙартмай, уны оҙайлы ваҡыт урынынан да ҡуҙғатмай икән, бында кемде ғәйепләргә?\nШул уҡ ваҡытта коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәренә ихаталарҙы ҡарҙан таҙартырға ярҙам иткән Дим, Совет райондарында, ҡайһы бер айырым урамдарҙа йәшәүселәрҙең инициативаһын хупларға, уларҙың өлгөһөнә эйәрергә генә кәрәктер, моғайын. Ҡала ғына түгел, тотош йәмғиәт бит һинән, минән, беҙҙең һәр ҡайһыбыҙҙың ҡылған ғәмәлдәренән барлыҡҡа килә. Ә, бәлки, был тәбиғәттең халыҡтарға берләшергә кәрәклекте, уның кеше икәнлеген сираттағы иҫкәртеүе генәлер...\nЯҙылған: 16.01.17 | Ҡаралған: 610


Көсөков Раил Фазыл улы — Башҡорт Википедияһы\nКөсөков Раил Фазыл улы (28 март 1952) — опера йырсыһы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (2009), Башҡортостандың халыҡ артисы (2000), Ғәлимов Сәләм исемендәге премия һәм Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика конкурсы лауреаты.\nСССР, РСФСР, Силәбе өлкәһе, Арғаяш районы\nРаил Фазыл улы Көсөков Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Ҡолой ауылында 1952 йылдың 28 мартында тыуған. Сығышы менән Көсөковтар нәҫеленән. 1978 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай. Шунан алып бөгөнгө көнгә тиклем ул Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисты.\nБеренсе эше — «Салауат Юлаев» операһында Пугачёв ролен бик уңышлы йырлай. Беренсе классик партияһы "Фауст"а Валентин роле була. Опера театры үҙе бер мөғжизәле донъя кеүек. Үҙ ҡағиҙәләре, үҙ талаптары бар уның. Бик көслөләр генә сыҙай операла. Бар булмышын опера театры менән бәйләгән Раил Көсөков Риголетто, Амонасро, Жермон, Алеко, Кенәз Игорь кеүек ялҡынлы, ҙур масштаблы ролдәрҙә уйнай. Бөгөнгө көндә ул 90-дан артыҡ партия башҡара.\nКөсөков Раил Фазыл улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2019. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Көсөков_Раил_Фазыл_улы&oldid=853827 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 12 декабрь 2018 в 16:35


Салауат АҠДӘҮЛӘТОВ (Ырымбур): "Оло йыйынға әйтер һүҙем бар”\n28 Июнь 2019, 17:08\nӨлкәбеҙҙә иҡтисади реформалар бөтә төбәктәрҙән алдараҡ башланды шикелле. Иң тәүҙә ауыл хужалығын пыран-заран килтерҙеләр (Ырымбур башҡорттарының өстән ике өлөшө — ауыл халҡы).\nӨлкәбеҙҙә иҡтисади реформалар бөтә төбәктәрҙән алдараҡ башланды шикелле. Иң тәүҙә ауыл хужалығын пыран-заран килтерҙеләр (Ырымбур башҡорттарының өстән ике өлөшө — ауыл халҡы). Колхоз-совхоздарҙы туҙҙырып, мөлкәтен, мал-тыуарын һатып, кооперативтар төҙөнөләр. Бөгөн улары ла юҡҡа сыҡты. Халыҡ үҙ көнөн үҙе күрә хәҙер.\nКемдер Төмән, Мәскәү тарафтарына кәсеп итергә китә, кемдер мал аҫрап, ғаиләһен туйындырырға тырыша… Һуңғы йылдарҙа тағы бер афәт пәйҙә булды: балалар һаны кәмеүгә һылтанып, ауылдарҙа булған мәктәптәрҙе ябып бөтөп киләләр. Иң тәүҙә быға балалар аҙ һанлы мәктәптәр дусар (йәғни башҡорт мәктәптәре). Ни бары тиҫтә йыл элек өлкәбеҙҙең 44 мәктәбендә теге йә был формала башҡорт теле өйрәнелһә, бөгөн улар һаны – тиҫтәнән саҡ ҡына ашыу.\nБыларына туған телде түңәрәк йәки факультатив формаһында уҡытыу ҙа инә. Өлкәлә Төйлөгән районының Аллабирҙе урта мәктәбендә генә башҡорт теле һәм әҙәбиәте предмет булараҡ өйрәнелә, I – IX кластарҙа — аҙнаһына өс сәғәт, IX – XI кластарҙа икешәр сәғәт уҡытыла. Бөгөн башҡорт теле уҡытылған ике генә урта мәктәп ҡалды: Аллабирҙе мәктәбе һәм Новосергиевка районындағы Ҡотош мәктәбе. Ошо араларҙа Переволоцк районындағы Ҡотлөмбәттә, Ҡыуандыҡ районында Ишморатта урта мәктәптәр бөтөнләй эшләүҙән туҡтаны. Быйыл Александровка районында Иҫәнгилде туғыҙ йыллыҡ мәктәбе (яңы ғына ул урта мәктәп ине) ябылырға тейеш, тип хәбәр итәләр. Башланғыс йә туғыҙ йыллыҡ мәктәптә балалар, өҙөп-йолҡоп, туған телдә ниндәйҙер белем алһа ла, эргәләрендә юғарыраҡ кимәлдәге белем йорто булмау сәбәпле, әсә телен артабан камиллаштырыуҙан бөтөнләй мәхрүм ҡалалар. Ауыл клубтары бер-бер артлы емерелеп бөтөп килә, тип тә өҫтәйек.\nЭлегерәк өлкә хөкүмәтендә милләт-ара комитет эшләп килде. Радио-телевидениела милли тапшырыуҙар бар ине. Милли матбуғат – башҡорт, ҡаҙаҡ, татар, немец телдәрендә гәзиттәр сыҡты. 2016 йылдан өлкә хөкүмәте тарафынан милли гәзиттәрҙе финанслау туҡтатылды. Бөгөн гәзиттәрҙән тик татарса “Яңы ваҡыт” нәшерләнә, уныһы ла – Татарстан ярҙамы менән. Әле өлкәлә милли мәсьәләләрҙе көйләгән бер ниндәй ҙә структура ҡалманы һәм беҙҙең менән эш алып барылмай. “Комитет по межнациональным связям” тигәне хәҙер “Комитет по внутренней политике” тип атала.\nӘгәр башҡорт милләте үҙ яҙмышы һәм киләсәге хаҡында фекер алышырға Ҡоролтайға йыйыла икән, республиканан ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙең тормошо менән яҡынданыраҡ танышып, бөтә кире күренештәрҙе тикшереп, уларҙан арыныу юлдарын һәм ысулдарын билдәләп, етди һәм ғәмәлгә ашырҙай ҡарарҙар ҡабул итергә кәрәктер. Бының өсөн төрлө юлдар менән мәғлүмәт, статистика туплау, урындарға журналистарҙы, белгестәрҙе ебәреү, төбәктәр менән бәйләнеште әүҙемләштереү талап ителә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был эштәр тағы ла ситтә ҡалды.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ҡабул иткән ҡарарҙар Башҡортостан башҡорттарына ғына ҡағылмай, ғөмүмән, дөйөм башҡорт мөхитенең яҙмышын хәстәрләргә тейеш.\nИкенсенән, был тәҡдимдәр ҡағыҙҙа ғына ҡалмаһын, һәммәһен дә киләһе эштәребеҙҙә төбәк-ара, хөкүмәт-ара төҙөлгән килешеүҙәргә индерергә кәрәк.\nМиҫал өсөн, Ҡоролтайҙың анализ мәғлүмәттәренә, тәҡдимдәренә таянып, Ырымбур өлкәһе һәм Башҡортостан Мәғариф министрлыҡтары вәкилдәре осрашыу ойоштороп, башҡорт телен уҡытыуҙың өлкәбеҙҙә ғәмәлдә юҡҡа сығыу сәбәптәрен тикшереп, телде тергеҙеү юлдарын билдәләгән дөйөм документ ҡабул итеп, ғәмәлгә ашыра алалыр бит? Ә ҡоролтайҙар (Өфөлә һәм Ырымбурҙа) был үтә лә мөһим эштә ярҙамсы булырға тейеш.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, минең күҙәтеүемсә, беҙ шаулап-гөрләп ҡоролтайҙар үткәрәбеҙ ҙә, ниндәйҙер документтар, пландар ҡабул итеп, киләһе йыйынға тиклем улар тураһында бөтөнләй онотабыҙ. Ниндәйҙер ниәттәр иғлан итәбеҙ икән, улар нигеҙендә дүрт-биш йылға ғәмәлгә ашырыу пландары төҙөлөргә тейеш. Был пландарҙың үтәлә барыуы даими рәүештә контролдә тотолғанда ғына эштең файҙаһы, һөҙөмтәһе буласаҡ.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының эше байрамдар ойоштороуҙан ғына тормайҙыр. Улары ла кәрәк, әлбиттә. Тик бына тышҡы, күҙгә иң тәү ташланған һөҙөмтәләр менән мауығып, төбәктәр менән көн һайын эш алып барырға кәрәклеген онотмаһаҡ ине.\nӘ бында эш күрһәтеү юлдары – йырып сыҡҡыһыҙ. Федераль программалар ғына үҙҙәре ни тора! Ниңә улар һаман ғәмәлгә ашмаған? Был программалар күп кенә мәсьәләләрҙе хәл итергә ярҙам итер ине бит, үҙебеҙ ҙә әүҙемлек күрһәтһәк ине, милләттәштәр!


Песня «Абаға сәскәһе» исполнителя Идель Нургалин. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Абаға сәскәһе»\nАбағалай серле һинең мөхәббәтең,\nҠасан сәскә атыр – белмәҫһең.\nӨҙгөләнеп һине, һине саҡырһам да\nИшетмәҫһең инде, килмәҫһең.\nАбағанан юҡҡа бәхет һорама һин,\nНиндәй генә матур сәскә атһа ла.\nҺин ашыҡма мине, мине юғалтырға\nЮлдарыңда өйөлөп алтын ятһа ла.\nКарурманға кердем бары һине эҙләп,\nКүрһәтер тип юлды абаға.\nСәскәһенең сихри яҡтылығы һине\nЯрҙам итер тиеп табырға.\nШундай матур итеп, сәскә ата, тиҙәр,\nТирә-яҡты күмеп яҡтыға.\nАбағаның шулай сәскә атмауын да\nЮрайһылыр, бәлки, яҡшыға.


МАҠСАТ - халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреү\nРайон хакимиәте башлығы Р. Шәрипов Иҫке Монасип ауыл биләмәһенә ҡараған Нәби, Яңы Монасип, Иҫке Монасип ауылдары халҡы менән осрашты. Йыйылышта халыҡты борсоған проблемалар күтәрелде, уларҙы хәл итеү юлдары ҡаралды.\nОсрашыу башында район хакимиәте башлығы төҙөлөштәр, райондың быйылғы ижтимағи-иҡтисади тормошо, ыңғай үҙгәрештәр, эшләнгән эштәр һәм киләсәккә бурыстар тураһында байҡау яһаны.\nӘйтәйек, “Тыуған урам” программаһына ярашлы урамдарға асфальт һалына һәм урамдар яҡтыртыла.\n- Ауыл урамдарында светодиодлы лампалар ҡуйыуға 400 мең аҡса ҡаралған. Быға тиклем ҡайҙа яҡтылыҡ барып етмәгән, шунда лампалар ҡуйыласаҡ, - тип ҡыуандырҙы халыҡты район хакимиәте башлығы.\nХалыҡты күптән борсоған күперҙәр мәсьәләһенә ҡағылған һорауҙар ҙа булды һәм уларға яуаптар бирелде.\nГаз мәсьәләһенә лә туҡталды етәксе.\nЯҡтылыҡ, электр энергияһы мәсьәләһенә килгәндә, быйылғы йылда ыңғай үҙгәрештәр күп булды. Күптән көткән Үҙән-Байназар ВЛ-110 резерв линияһы 2020 йылда эшләнеп бөтәсәк. Иҫке Собханғолда аэропорт яланында ҡояш подстанцияһы төҙөлә. Республикала бындай ҡорамалдар дүртәү. Ләкин беҙҙең подстанция аккумуляторлы буласаҡ, йәғни көндөҙ генә түгел, төндә лә электр энергияһы бирәсәк. Был Рәсәй кимәлендәге уникаль проекттарҙың береһе булып тора.\n«Ҡала мөхите» программаһы сиктәрендә Күҙәмбәт яланында сәхнә ҡуйыласаҡ, Иҫке Собханғолда күҙәтеү майҙансығы эшләнәсәк. “Башҡорт ихаталары” республика программаһы сиктәрендә Иҫке Собханғолда бер подъезд ремонтланған, бер йорт ихатаһы асфальтланған. Баҙал биҫтәһендә балалар уйын майҙансығы төҙөү күҙаллана. Балалар хәүефһеҙлеген тулыһынса тәьмин итеү маҡсатында был майҙансыҡтың нигеҙе резинанан буласаҡ.\nКәрәҙле бәйләнеш тураһында һорауға Р. Шәрипов киләһе 2 йыл эсендә был мәсьәлә хәл ителәсәге хаҡында белдерҙе.\nОсрашыуҙа халыҡ бүреләр мәсьәләһенә ҡағылышлы ла һорауҙар бирҙе. Етәксе уның өсөн 2 бригада төҙөлөүө, грант ҡаралғанлығы хаҡында әйтеп үтте.\nМатериалдың тулы вариантын "Таң" гәзитенең 13 сентябрь һанынан уҡығыҙ.


Салауат Юлаев хоккейсылары хәл иткес етенсе уйында Омскийҙың Авангардын икегә бер иҫәбенә еңеп Гагарин кубогы өсөн көрәшен дауам итә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСалауат Юлаев хоккейсылары хәл иткес етенсе уйында Омскийҙың Авангардын икегә бер иҫәбенә еңеп Гагарин кубогы өсөн көрәшен дауам итә\n21 марта 2016 — 16:05\nБыл серия ете уйынға тиклем һуҙылыр тип бер кем дә көтмәгәйне. Конференцияла тәүге урын алһалар ҙа, Омск хоккейсылары серияла яҡшы уйын күрһәтә алманы. Юлаевсылар, киреһенсә, өс тапҡыр еңеп алға сыҡты. Аҡ Барс менән ете уйындан һуң тамам арыған хоккейсыларҙың еңеүгә ышанысы шул тиклем көслө булған, күрәһең. Авангард менән сериялағы иҫәп тигеҙләшкәс тә, Салауат Юлаев хоккейсылары баҙап ҡалманы. Шулай итеп, Омск хоккейсылары 100 миллион һумлыҡ премиянан ҡолаҡ ҡаҡты. Спорт.ру баҫмаһы хәбәр итеүенсә, уларға серияла еңһәләр ошо күләмдә премия түләргә тейеш булғандар. Кисә кис көйәрмәндәр Салауат Юлаев командаһы хоккейсыларын Өфө аэропортында ҡаршы алды. Юлаевсыларҙың баш тренеры Игорь Захаркин хоккейсыларҙы Авангардты онотоп Магнитогорскийҙың Металлургы менән уйынға етди әҙерләнә башларға саҡырҙы.\nСалауат Юлаев хоккей командаһының һуңғы осорҙағы еңеүҙәрен күптәр клубтың тылсымлы дуҫтары барлыҡҡа килеүе менән бәйләй.\nКүптән түгел беҙҙең хоккейсыларҙы һәр уйынында ла Хоттабыч ҡарт менән Салауат батыр еңеүгә дәртәләндерә. Салауат батыр хоккейсыларҙың рухын күтәрһә, Хоттабыч ҡарт хатта үҙенең һаҡалы менән сихырлай ҙа шикелле. Кем һуң ул Салауат батыр менән Хоттабыч ҡарт. Иртәгә 22 – се март АУАЗ тапшырыуына улар үҙҙәре киләсәк һәм еңеү серҙәре менән уртаҡлашасаҡ. Тура эфирҙа һеҙ уларға һорауҙарығыҙҙы ла бирә аласаҡһығыҙ. АУАЗ тапшырыуы иртәнге туғыҙҙа башлана.


Уйлан, дуҫым » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Уйлан, дуҫым\n14.05.2013 Уйлан, дуҫым\nКис. Тирә-яҡҡа ниндәйҙер сихри нурҙар сәсеп, эңер төшә. Ҡояш байыған офоҡ ут ҡыҙылы алған. Әйтерһең, ул талғын ғына янған усаҡ кеүек нурлана. Көнө буйы шаулап торған һылыу ҡайындар тынып ҡалған. Ҡоштар, сылтырап аҡҡан шишмәләр – барыһы ла татлы йоҡоға талған. Күктә шаян йондоҙҙар күҙ ҡыҫыша. Берәү, уның артынан икәү, өсәү…\nТөн төшкәнсе улар меңәрләгән була. Меңәрләгән йондоҙсоҡтар Ер-әсәгә нурҙарын һибә.\nТирә-яҡ тып-тын. Шомло. Ә иртәгә ошо сихри тынлыҡ һәм ҡараңғылыҡ пәрҙәһен йыртып таң ата. Таң, ниндәй бәхет! Яңы тормош башлана. Ләкин һин, тик һин генә ошо бәхетте татый алмайһың. Ә кем ғәйепле һуң? Бары тик үҙең генә. Сөнки берәү ҙә һине һуңғы сиккә этәрмәне. Аңлашыла, үҙеңде яңғыҙ тойғанһыңдыр, йөрәгеңә тынғы бирмәгән оло ҡайғың булғандыр, төҙәлмәҫлек хата эшләгәнһеңдер, тик улар ғына ни өсөн һинең күҙеңде ҡапланы? Сиселмәҫлек мәсьәләләр булмай, шуны аңлап өлгөрмәнең. Ваҡыт – иң һәйбәт дауа, тиҙәр. Бәлки, ваҡыт үтеү менән һин дә аҡылыңа килер инең. Ләкин һин көтмәнең, бөтә донъяға күҙ йомоп, һуңғы сиккә юл ҡуйҙың, донъя туҡтағандай тойолдо.\nОшо гүзәл тормошто ҡалдырып, һин мәңгелеккә киттең. Нисек ҡулың күтәрелде, иҫәркәй? Һин бит яңғыҙ түгел инең. Ниңә әҙ булһа ла уйламаның?\nЯҙмыш бит шундай әсе лә, татлы ла була. Һәр кемдең үҙ яҙмышы, үҙ бәхете. Берәү ҙә кеше өсөн йәшәмәй, һәр кем үҙе өсөн тырыша. Көслө яҙмыш елдәре була, ләкин бөгөлөргә ярамай. Һәр ваҡыт алға барырға кәрәк. Тирә-яғыңа ҡара әле, тормош бит шундай матур. Һәм һин ошо гүзәллекте күрергә тейешһең. Ябай ғына нәмәнән дә йәм табырға була. Бары тик күрә белергә генә кәрәк. Һин бәхетле, сөнки ошо донъяға килгәнһең. Шатлан тыуған таңдарға, ҡыуан үткән көндәргә – улар бит тормоштоң йәме.\nҺин киттең, үҙ теләгең менән, берәү ҙә көсләмәне. Бер көн үтте, икенсеһе, өсөнсөһө... һәм һине оноттолар. Эйе, тәүге көндәрҙә йәлләнеләр, иланылар, тик нимәгә? Һин бит үҙең шундай яҙмышты теләнең.\nУйлан, дуҫым. Һин йәшәйһең, бәхетлеһең. Ғүмер бер генә, ҡәҙерен бел.\nБДПУ-ның башҡорт филологияһы факультетының\nIII курс студенты.


Риба – биргән әйберҙе артырып алыу | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Риба – биргән әйберҙе артырып алыу\n« Ғәли хәҙрәт тураһында\nДәджәл фетнәһе »\nРиба – биргән әйберҙе артырып алыу\nМәҫәлән: Бер кешегә бурысҡа бер мең һум биреп тороп, ҡайтарып алғанда бер мең ике йөҙ һум итеп алыу. Ул артыҡ ике йөҙ һум риба була.\nРиба ашау Аллаһы Тәғәлә алдында оло гонаһтарҙан һанала. Аллаһы Тәғәлә риба ашаусыға ахирәттә ут ғазабын вәғәҙә итә.\nҠөръәндән дәлил: «Бәҡарә» сүрәсенең 275-281 се аяттары:\n275. Әлләҙиинә йәькүлүүнә-ррибәә ләә йәкүүмүүнә илләә кәмәә йәҡуумү-лләҙии йәтәхаббәтуһү-шшәйтаанү минәл-мәсси ҙәәликә би’ән-нәһүм ҡаалүү иннәмәл-бәйғү миҫлү-ррибәә үә әхәллә-ллааһүл-бәйғә үә харрамә-ррибәә фәмән джәә'әһү мәүғиҙатүм-мир-раббиһи фәңтәһәә фәләһү мәә сәләфә үә әмруһүү илә-ллааһи үә мән ғәәдә фә'үләә'икә асхәәбү-ннәәри һүм фииһәә хаалидүүн.\n275. Артым (риба) алыу өсөн бурыс биреп түләткән кеше (ҡиәмәт көнөндә) шайтан ҡағылған һымаҡ ҡалҡыр. Был яза уларға — сауҙа итеү артым алыу менән бер, тигәндәре өсөн. Аллаһ сауҙа итеүҙе рөхсәт итте, артым (риба) алыуҙы тыйҙы. Раббынан өгөт килеп, тыйылған кеше булһа, алда ҡылған эше ғәфү ителә: уның эше — Аллаһ ҡулында. Кемдер ҡабатлаһа, ул — тамуҡ әһеле, мәңге утта яныр!\n276. Йәмхәҡу-ллааһу-ррибәә үә йурби-ссадәҡаати үә-ллааһу ләә йүхиббү күллә кәффәәрин әҫиим\n276. Аллаһ артым алыуҙы (рибаны) бөтөрә, саҙаҡаны үҫтерә. Ысынлап та, Аллаһ һәр гонаһлы кафырҙы бөтөрә, саҙаҡаны үҫтерә. Ысынлап та, Аллаһ һәр гонаһлы кафырҙы яратмай!\n277. Иннә-лләҙиинә әәмәнүү үә ғәмилү- ссаалихәәти үә әҡаамү-ссаләәтә үә әәтәүүззәкәәтә ләһүм әджруһүм ғиңдә раббиһим үә ләә хауфүн ғәләйһим үә ләә һүм йәхзәнүүн.\n277. Иманға килеп, изгелек эшләгән, намаҙға баҫҡан, зәкәт биргән кешегә әжер — Раббыһы ҡулында. Уға хәүеф тә, ҡайғы ла юҡ!\n278. Йәә әййүһә-лләҙиинә әәмәнү-ттәҡуллааһа үә ҙәруу мәә бәҡийә минә-ррибәә иң күңтүм мүьминиин.\n278. Эй һеҙ, иманлы кешеләр! Алланан ҡурҡығыҙ, артым (риба) алып ашауҙы ташлағыҙ, мөьмин булһағыҙ!\n279. Фә’ил-ләм тәфғәлүү фәьҙәнүү бихарбим-минә-ллааһи үә расүүлиһи үә иң түбтүм фәләкүм р’үү'сү әмүәәликүм ләә таҙлимүүнә үә ләә туҙлә-мүүн.\n279. Шуны эшләмәһәгеҙ, Аллаһ менән Уның рәсүлнән һуғыш хәбәре ишетегеҙ. Тәүбәгә килһәгеҙ, һеҙҙең милкегеҙ — үҙегеҙҙеке. Рәнйетмәгеҙ, үҙегеҙ ҙә рәнйемәҫһегеҙ!\n280. Үә ин кәәнә ҙүү ғүсратиң фәнәҙыиратүн иләә мәйсәратиү-үә ән тәсаддәҡуу хайруль-ләкүм иң күңтүм тәғләмүүн.\n280. Кемдең хәле ауыр — хәле еңеләйгәнсе көтөгөҙ. Саҙаҡа биреү үҙегеҙгә яҡшы, белә белһәгеҙ!\n281. Үә-ттәҡуу йәүмәң турджәғүүнә фииһи илә-ллааһи ҫүммә түүәффәә күллү нәфсим-мәә кәсәбәт үә һүм ләә йуҙләмүүн.\n281. Аллаға кире ҡайта торған көндән һаҡланығыҙ. Шул көндө һәр йәндең үҙ ҡаҙанышына ҡарап, тотош түләнер. Улар рәнйетелмәҫ!\nИкенсе төрлө мәғәнәһе: «Риба ашаусылар ахирәттә шайтан зәхмәте һуҡҡан кеше кеүек торорҙар. Уларҙың был хәле: «Һатыу-алыу ҙа тап риба кеүек бит»,— тигәндәре өсөн. Ысынында, Аллаһы Тәғәлә һатыу-алыуҙы, саүҙаны хәләл ҡылды, ә рибаны харам ҡылды. Әгәр берәүгә Раббыһы тарафынан өгөт-нәсихәт килеп ирешкәс тыйылһа (риба ашауҙан туҡтаһа) элек ҡылған рибаһы ғәфү ителер һәм уның эше Аллаһ хөкөмөнә тапшырылыр. Кем ҡабаттан риба ала ҡалһа, бының өсөн ул йәһәннәм әһелдәренән булып унда мәңге ҡалыр. Аллаһы Тәғәлә рибанан бәрәкәтте ала, саҙаҡаны иһә үҫтерә. Аллаһы Тәғәлә гонаһ ҡылыусы кәферҙәрҙең һис береһен һөймәҫ. Хаҡиҡәттә, иман килеүселәр, изге ғәмәл ҡылыусылар, намаҙҙарҙы уҡыусылар һәм зәҡәттәрҙе биреүселәр — барыһының да әжер-сауаптары Раббылары хозурындалыр, уларға бер ниндәй ҡурҡыныс янамай һәм улар ҡайғырмаҫтар ҙа. Әй, иман килтереүселәр йәмәғәте! Әгәр мөьмин булһағыҙ, алаһы торған рибаларығыҙҙы алмағыҙ. Шулай эшләмәһәгеҙ, Аллаһы һәм Аллаһ рәсүле тарафынан һуғышҡа саҡырылырһығыҙ. Әгәр тәүбә итһәгеҙ, төп малығыҙ үҙегеҙҙеке булыр, золом ҡылмаһағыҙ, үҙегеҙ лә золом ҡыланмаҫ. Әгәр бурыслы кеше ауыр хәлдә булһа, хәле еңеләйгәнсә уға ваҡыт бирегеҙ. Ә саҙаҡа ҡылыуығыҙ, беләһегеҙ килһә, һеҙҙең өсөн яҡшыраҡтыр. Һеҙ Аллаһҡа ҡайтарыласаҡ көндән ҡурҡығыҙ! Һуңыраҡ һәркемгә үҙе ҡылған нәмәһе бирелер һәм улар золом ҡыланмаҫтар».\n«Йәәтии ғәлән-нәәси зәмәәнүн йәәкүлүүнә фииһир-рибә». Ҡыйилә ләһүү: «Ән-нәәс күллүһүм?» Ҡаалә: «Мән ләм йәәкүлһү минһүм нәәләһүү мин ғүбәәриһ».\nМәғәнәһе: «Бер ваҡыт килер, ул ваҡытта кешеләр риба ашарҙар». Рәсүлебеҙҙән: «Бөтә кешеме?» — тип һоралды. «Кемдер рибаны ашамаһа ла, уға уның туҙаны булһа ла ирешәсәк»,— тип яуап бирҙе Рәсүлебеҙ ғәләйһиссәләм. (Әбү Дауд риүәйәте).\n«Ләғәнәллааһү әәкиләр-рибәә үә мү-әккиләһүү үә шәәһидәйһи үә кәәтибәһ».\nМәғәнәһе: «Аллаһы Тәғәлә риба ашаусыны, уға тулы хоҡуҡлы булыусыны (алыусыны), ике шаһитын һәм яҙыусыһын ләғнәт ҡылды».\nАҡсаны процентҡа бирһәң (риба):https://nazir1965.com/din/a%D2%A1sany-procent%D2%A1a-bir%D2%BB%D3%99%D2%A3-riba.html#more-6570\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 29.10.2018 в 22:04, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


18 Сентябрь 2010, 20:03\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге республика делегацияһы IX халыҡ-ара «Сочи – 2010» инвестиция форумында ҡатнаша. Ошо сара уңайынан ойошторолған күргәҙмәлә Рөстәм Зәки улы форумға килеүселәрҙе Башҡортостандың инвестиция проекттары менән таныштырҙы, шулай уҡ «Инвестиция климаты: маҡсаттар, өмөттәр һәм һөҙөмтәләр» тип аталған пленар ултырышта ҡатнашты. Әйткәндәй, Сочиҙа республика етәксеһе Рәсәй һәм халыҡ-ара сәнәғәт компаниялары, банк ойошмалары вәкилдәре менән осрашыуҙар ойошторҙо.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов етәкселегендәге республика делегацияһы IX халыҡ-ара «Сочи – 2010» инвестиция форумында ҡатнаша.\nОшо сара уңайынан ойошторолған күргәҙмәлә Рөстәм Зәки улы форумға килеүселәрҙе Башҡортостандың инвестиция проекттары менән таныштырҙы, шулай уҡ «Инвестиция климаты: маҡсаттар, өмөттәр һәм һөҙөмтәләр» тип аталған пленар ултырышта ҡатнашты. Әйткәндәй, Сочиҙа республика етәксеһе Рәсәй һәм халыҡ-ара сәнәғәт компаниялары, банк ойошмалары вәкилдәре менән осрашыуҙар ойошторҙо.\nРеспублика сарала «Электрон Башҡортостан», «Башҡортостан Олимпия Сочийы өсөн» тип аталған стендтар тәҡдим итте. Һуңғы тема буйынса бүлектә «НефАЗ», «Туймазы автобетоновоздар заводы», «Күмертау авиация етештереү предприятиеһы» йәмғиәттәре хаҡында ентекле мәғлүмәт бирелгән.\nБөгөн был форум тамамлана. Уның ҙур кимәлдәге сара булараҡ, ыңғай һөҙөмтәләргә килтереүе бәхәсһеҙ.


БР Ауыл хужалығы министрлығы «500 ферма» программаһында ҡатнашыусы статусын биреү тураһында иғлан итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБР Ауыл хужалығы министрлығы «500 ферма» программаһында ҡатнашыусы статусын биреү тураһында иғлан итә\n15:28, 23 мая 2012 Иҡтисад\nБашҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығы «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. 2012-2016 йылдарға «Башҡортостан Республикаһында 500 һөт-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» айырым маҡсатлы республика программаһында ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу һәм уларға ҡатнашыусы статусын биреү өсөн конкурс иғлан итә. Ул республиканың ауыл хужалығы ойошмалары араһында үткәрелә.\nБыл программа республика Хөкүмәте менән апрель аҙағында раҫланды. Уны тормошҡа ашырыу иң кәмендә әле эшләп килгән 500 ауыл хужалығы ойошмаһының тотороҡло үҫешеүен, ауылда социаль тотороҡлоҡто тәьмин итәсәк, тип иҫәпләйҙәр БР Ауыл хужалығы министрлығында.\nБР ауыл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Николай Коваленко һүҙҙәренсә, «500 ферма» программаһын ғәмәлгә ашырыу малсылыҡ объекттары эшмәкәрлеген бөтөнләй яңы кимәлгә сығарасаҡ. Шул уҡ ваҡытта һөт малсылығының сифат күрһәткестәре артасаҡ, сығымдар ҡулайлаштырыласаҡ.\nПрограмманың яҡынса пландарына ярашлы, республикала һөт етештереү күләмдәре 2012 йылдағы 1750 мең тоннанан 2016 йылда 2220 мең тоннаға тиклем артырға тейеш. Производствола 26,9 процентлыҡ үҫеш көтөлә. Хеҙмәт етештереүсәнлеге иң кәмендә 25 процентҡа күтәрелергә тейеш.\nҠатнашыу өсөн дәғүәселәргә раҫланған форма буйынса заявка һәм тулы документтар пакетын тапшырырға кәрәк. Уларҙың өлгөләре министрлыҡтың рәсми сайтында бирелгән.\nКонкурс комиссияһы 450008, Өфө ҡалаһы, Пушкин урамы, 106, 237-се кабинет адресы буйынса эшләй, телефоны: (347)273-42-41.


Башҡортостан халҡы банктарҙа 303 миллиард ярым һум аҡса һаҡлай | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан халҡы банктарҙа 303 миллиард ярым һум аҡса һаҡлай\n11 мая 2016 — 16:33\nОшо турала Республика Милли банкынан белдерәләр. Йыл башы менән сағыштырғанда сумма 1 процентҡа кәмегән. Эксперттар аңлатыуынса, банктар физик шәхестәр өсөн процент ставкаларын 10 ярымдан 7 ярым процентҡа тиклем төшөргән. Ошо сәбәпле халыҡ финанс ойошмаларҙа аҡса һаҡларға ашыҡмай. Башҡортостанда 80 кредит ойошмаһы бар, шуларҙың бишәүһе республика ҡарамағында иҫәпләнә.


«Бөрө алмаһы-2019» фестивале барышында умартасылар конкурсы була // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:30, 19 августа 2019 Йәмғиәт\n31 августа Бөрөлә Ҡала көнө уҙғарыла. Төп ваҡиға — «Бөрө алмаһы-2019».\nБыйыл, ғәҙәти конкурстарҙан тыш, ҡала халҡын «Бал провинцияһы» умартасылар конкурсы көтә. «Бөрө алмаһы» программаһы ҡала баҙарында ауыл хужалығы йәрминкәһен асыуҙан башлана, унда теләгән һәр кем үҫентеләр һатып алырға мөмкин.\nТөш ваҡытында төрлө тематик күргәҙмәләр менән Бөрө тарихи музейы үҙ эшен башлай. Сәғәт 5-тән Октябрь майҙанында байрам концерты башлана. Фестиваль сағыу фейерверк менән тамамлана.


Пушкаларҙы тынысландырыр һөнәр\n16 Ғинуар 2016, 21:36\nДамир Ғәлиуллин нисек Рәсәй Сит ил эштәре министрлығының Пакистандағы атташеһы (кесе дипломаты) булып китте икән? Әңгәмәбеҙ ошо хаҡта.\nБала ни тиклем бәләкәйерәк, шул тиклем ҙурыраҡ хыялдар менән яна. Уның күңеле ысынбарлыҡ ҡанундарын аңламай ҙа, ҡабул да итмәй. Үҙен кәртәләр менән сикләмәй, бар уй- ниәттәренең тормошҡа ашыуына тамсы ла шиге юҡ. Бөгөнгө геройым – Дамир ҒӘЛИУЛЛИН да, шуҡ, шаян малай сағында уҡ, үҫкәс, дипломат һөнәренә эйә буласағына ышана. Хыялы “Дипломат” фильмын ҡарағандан һуң ярала. Ләкин бындай белгес булыр өсөн, билдәле, кино ҡарау ғына етмәй. Беҙҙең Дамир нисек Рәсәй Сит ил эштәре министрлығының Пакистандағы атташеһы (кесе дипломаты) булып китте икән? Әңгәмәбеҙ ошо хаҡта.\n– Дамир, бәлки, һинең һымаҡ дипломат карьераһына ынтылыусы йәштәребеҙ барҙыр. Бындай һөнәргә ҡайҙа уҡыталар? Һинең юлың ҡайҙан башланды?\n– Етенсе класҡа тиклем ауылда уҡығандан һуң, урта мәктәпте Өфө Республика иҡтисад лицей- интернатында тамамланым. Ул ваҡытта күптәребеҙ Өфө дәүләт нефть университетына ынтылды, ә мин, математикаға һәләтем самалыраҡ икәнен аңлап, күберәк китаптар уҡыным, көсөмдө гуманитар фәндәр яғынан нығыттым. Ваҡытында миңә бер аҡыллы кеше Мәскәүҙән ҡурҡмаҫҡа кәрәклеген әйтте, һәм был ышаныс, дәрт, көс бирҙе лә инде. Әлеге көндәге кеүек ҡул аҫтында ғына Интернет юҡ. Ҡағыҙ картам һәм тәүәккәллегем генә ярҙам итте баш ҡала урамдары буйлап “һуҡмаҡ һалырға”. Мин мәктәпте тамамлағанда әле БДИ мотлаҡ түгел ине, Рәсәй Халыҡтар дуҫлығы университетына те- йешле имтихандарҙы тапшырып, инеп киттем. Унда политологияны, ғәрәп һәм инглиз телдәрен өйрәндем. Ә магистратураны Мәскәү Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтында тамамланым.\n– Уҡып бөткәс тә сит илгә сығып киттеңме?\n– Эйе, мин тәғәйенләнеш буйынса Пакистанға эләктем. Беҙ студент саҡта уҡ мотлаҡ берәй сит илдең илселегендә практика үтәбеҙ. Мин Ҡаһирәлә стажировкала булдым, Мысыр буйынса диплом эше яҙҙым. Әммә был илдең климаты ауыр булғанға күрә, ҡалырға теләмәнем. Беҙҙе һаулыҡ яғын ныҡлап тикшереп, ниндәйерәк кеше икәнлегебеҙҙе белер өсөн әңгәмәләр үткәргәс кенә эшкә ебәрәләр.\n– Пакистандан ниндәй тәьҫораттар?\n– Матур ил, кешеләре асыҡ, яғымлы. Уларҙың мәҙәниәте, аш-һыуы һиндтарҙыҡына яҡын. Шулай уҡ йыр, сәскәләр… Тауҙары иҫ киткес гүзәл. Әммә илдең иң матур урындарында ҡурҡыныс аҙым һайын һағалай – бында террор хәүефе юғары. Халҡы беҙгә бик яҡшы мөнәсәбәттә. Рәсәйҙе хөрмәт итәләр, мәҙәниәтебеҙҙе юғары баһалайҙар. Ҡайһы бер шәхестәребеҙҙең китаптарын тәржемә итәләр. Яңыраҡ ҡына Советтар Союзы геройы Муса Гәрәевтең мемуарҙары урду телендә баҫылып сыҡты. Был телгә В. Ленин, К. Маркс, А. Пушкин кеүек даһиҙарҙың әҫәрҙәре лә тәржемә ителгән.\n– Һин урду телен дә беләһеңме? Пакистанға өйрәнеп китеүе ҡыйын булманымы?\n– Бер аҙ аңлайым ғына. Мин ғәрәп һәм инглиз телдәрен яҡшы беләм. Пакистанда эш өсөн инглиз телен белеү ҙә етә. Кеше бар нәмәгә лә өйрәнә. Ризыҡтары бик ҡырҡыу булғанға күрә, яңы килгәндәр тәүге ике аҙнала ашҡаҙаны менән яфалана. Ундағы климатҡа, тормош шарттарына яраҡлашып китеү өсөн бер аҙ ваҡыт, түҙемлек кәрәк.\n– Дипломат булыр өсөн кешегә ниндәй сифаттар мөһим?\n– Үҙемдең эшләү дәүеремдә төрлө дипломаттарҙы күрҙем. Бик аралашыусан, позитивтары ла, өндәшмәҫ, шым холоҡлолары ла бар. Сөнки был һөнәр кешеләр менән эшләү тигәнде генә аңлатмай. Ун процент тирәһе йөкләмә генә аралашыу оҫталығы талап итә. Күп осраҡта ҡағыҙҙар менән эш итә белергә кәрәк. Киң матбуғат саралары менән бәйләнеш тә был хеҙмәттең төп өлөшөнә инә.\nДипломат карьераһына ынтылыусы йәш кешелә иң тәү сиратта Тыуған иленә һөйөү булырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта эшләргә, туҡтауһыҙ үҫешергә ҙур теләк кәрәк. Үрләгән үрҙәреңдә туҡтап ҡалмаҫҡа, гел алға ынтылырға, өҫтәмә белемдәр алырға, яңы танышлыҡтар булдырырға – был да бик мөһим. Сөнки күп мәғлүмәт ташҡа баҫылған сығанаҡтарға ҡарағанда кешеләрҙән алына.\n– Эшең менән тулыраҡ таныштыр әле?\n– Дипломат эшкә барған иле хаҡында законлы юлдар менән мәғлүмәт ала – гәзит-журналдар, Интернет, телевидение. Власть структуралары менән бәйләнешкә инә. Телеграммалар яҙа белергә кәрәк. Илдә ниндәй хәлдәр бара һәм яҡын арала буласаҡ – шул хәбәрҙәрҙе Мәскәүгә ебәреп торабыҙ. Был йәһәттән эшебеҙ журналистарҙыҡын хәтерләтә. Беҙҙең бурыс – һуғыш сығыу ихтималлығын булдырмау. Ошондай мәҡәл дә бар: “Дипломат һөйләгәндә пушка тынып торор”. Күптәр, дипломаттар ҡоро һүҙ һөйләүҙән бушамай, һөйләшеүҙәр алып бара, ә һөҙөмтә юҡ, тип әйтеүе ихтимал, әммә һуғыш ҡубыуға ҡарағанда ошо яҡшыраҡ. Беҙ һөйләйбеҙ, артабан тағы ла күберәк һөйләрбеҙ – һуғыш ҡына булмаһын. Ә беҙгә ни әйтеребеҙҙе алдан уйларға өйрәтәләр.\n– Бөгөнгө көндә, бер сит телде булһа ла камил белмәй тороп, юғары уңыштарға өлгәшеүең икеле. Нисек тел өйрәнергә? Кемгәлер ул бик ауыр бирелә бит.\n– Саҡ ҡына ситкә китеп тарих һөйләге килә. Боронғо дәүерҙә йәшәгән бер батша улы. Ул осорҙа геометрия мөһим фән һаналған. Малай аҡыл эйәһенә барып, был ғилемгә тиҙерәк өйрәтеүен һораған. Ә ул, геометрияла батша юлы юҡ, тигән. Йәғни бер нәмәне лә тиҙ генә, анһат ҡына өйрәнеү мөмкин түгел. Көн һайын саҡ ҡына булһа ла ваҡыт табып, шөғөлләнергә, тырышырға кәрәк. Хәҙер тел өйрәнеү ысулдары бик күп. Мин Интернетта “Ютуб”ты рәхәтләнеп ҡулландым. Унда төрлө университет профессорҙарының лекциялары урынлаштырылған, сәйәсмәндәрҙең сығыштары бар. Тыңлап, тәржемә итергә мөмкин. Хәҙер инглиз телен өйрәнеү буйынса ниндәй генә программалар юҡ. Шулай уҡ кемдеңдер тел өйрәнеүгә һәләте була. Бергә уҡыған егет ғәрәп телен бик анһат өйрәнде, ә миңә ауыр бирелде. Төркөмдәге ете кешенән өсәүебеҙ генә диплом алыуға хәтлем барып етә алдыҡ.\nЙәнә бер һабаҡташым, тарихты үтә яҡшы белгәнгә, хатта профессорҙар менән бәхәсләшергә ҡыйыулығы етте, төрлө интеллектуаль тапшырыуҙар- ҙа ҡатнашты, әммә күпме генә тырышһа ла, телдәрҙе өйрәнә алмауы арҡаһында уҡыуын ташларға мәжбүр булды.\n– Тағы ниндәй илдәрҙә эшләргә теләр инең?\n– Мин мосолман илдәре буйынса белгес, шуға күрә Европала эшләй алмайым. Әлеге көндә һуғыш булыуға ҡарамаҫтан, Сүриәлә үҙемде һынап ҡарарға теләр инем. Әйткәндәй, ун дүртенсе йылға тиклем был илдә илсе булып башҡорт ағайы Азамат Килмөхәмәтов торҙо. Әлеге ваҡытта ул Рәсәйҙең Украина буйынса Бәйләнеш төркөмөнөң махсус вәкиле. Яңыраҡ Президент ҡулынан Сүриә Ғәрәп илендәге эшмәкәрлеге өсөн орден алды.\n– Беҙҙе мәктәп йәшендәгеләр ҙә уҡый. Шуға күрә ошондай һорау бирге килә: буласаҡ һөнәреңде бала саҡтан уҡ һайлау нимә бирә?\n– Үҫкәс кем булырыңды иртәрәк билдәләп ҡуйыуҙың ыңғай яҡтары бик күп. Исмаһам, ниндәй өлкәлә үҙеңде үҫтерәсәгеңде тойомлау мөһим. Алтын, көмөш миҙал кеүек нәмәләрҙе онотһондар ине. Өс-биш кәрәкле предметты төплө итеп өйрәнгәндә, ҡалған фәндәрҙән “дүртле”, хатта “өслө” лә ярай. Хәҙер бер кем дә билдәгә ҡарамай.\n– Һинең кеүек тәүәккәл булыр өсөн нимә эшләргә?\n– Сыңғыҙхандың әйткәне миңә бик ярҙам итә: “Ҡурҡһаң – эшләмә, эшләйһең икән – ҡурҡма!” Бар көсөңдө һалып теләгән маҡсатыңа табан атларға кәрәк. Хатта ҡулһыҙ, аяҡһыҙҙар ҙа бар хәленсә тырышҡанда, һау кешегә мөмкин булмаған нәмә юҡ. Ҡоласты киңерәк йәйегеҙ, Мәскәү, Питер, Ҡазан кеүек ҙур ҡалаларға барып уҡырға, карьера яһап ҡарарға ҡурҡмағыҙ. Килеп сыҡмаһа, һәр саҡ кире ҡайтырға мөмкин.\nЭЙЕ. ГЕРОЙЫМ МЕНӘН ӘҢГӘМӘЛӘШ- КӘНДӘН ҺУҢ, СОВЕТ ДИПЛОМАТЫ, СССР-ҘЫҢ ҒӘРӘП ИЛДӘРЕНДӘГЕ ИЛСЕҺЕ КӘРИМ ХӘКИМОВ (ҠЫҘЫЛ ПАША) КЕҮЕК ЕГЕТТӘРЕБЕҘ КИЛӘСӘКТӘ ТАҒЫ ЛА АРТЫР ӘЛЕ, ТИП ЕҢЕЛ ҺУЛАНЫМ. ШУЛАЙ БУЛҺЫН.


Республика Ҡытайҙың Аньхой провинцияһы менән хеҙмәттәшлек итәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика Ҡытайҙың Аньхой провинцияһы менән хеҙмәттәшлек итәсәк\n12:33, 13 октября 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nӨфөлә Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһы һәм Аньхойҙағы Ҡытай һәм Рәсәй араһында хеҙмәттәшлеккә ярҙам итеү үҙәге хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөнө. Документҡа «Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Артём Кирәев һәм Аньхойҙағы Ҡытай һәм Рәсәй араһында хеҙмәттәшлеккә ярҙам итеү үҙәге етәксеһе Дай Цзяньхуа ҡул ҡуйҙы.\n«Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәсәй һәм Башҡортостан өсөн стратегик партнерҙарҙың береһе булып ҡала. Рәсәйҙең һәм Ҡытайҙың тышҡы сауҙа әйләнеше 100 миллиард долларҙан ашыу, шуның 600 миллиондан ашыуы республикабыҙға тура килә. Беҙ ошо күрһәткестәр юғарыраҡ булһын өсөн эшләйбеҙ», — тине Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле — республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Артур Шәйнуров Өфөләге Конгресс-холда үткән пленар ултырышта.\nДокумент машиналар эшләү һәм электр техникаһы, металлургия, еңел сәнәғәт, аҙыҡ-түлек сәнәғәте, төҙөлөш материалдарын етештереү, индустриаль һәм агросәнәғәт парктарын булдырыу өлкәләрендә ил төбәктәре һәм Аньхой провинцияһы араһында хеҙмәттәшлек булдырыуға һәм уны үҫтереүгә йүнәлтелгән. Уға ярашлы, яҡтар Рәсәй һәм Аньхой биләмәһендә урынлашҡан учреждениелар, ойошмалар һәм предприятиелар араһында үҙ-ара файҙалы экспорт-импорт һәм инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлектәре тураһында мәғлүмәт менән алмашыуға булышлыҡ итәсәк.\nТеги: хеҙмәттәшлек тураһында килешеү,аньхой провинцияһы


Берҙәмлек булған ерҙә шатлыҡ балҡый » Башҡортостан гәзите\n29-09-2012, 05:37 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nТормош булғас, барыһын да алдан үлсәп, “самалап” ҡына эшләп, “самалап” ҡына яратып, “сама” менән генә ҡайғырып-көйөп тә булмай бит әле. Донъяның барлыҡ ауырлығын иңендә күтәргән, һуғыш михнәттәрен кисергән, илде аяҡҡа баҫтырыуҙа алһыҙ-ялһыҙ эшләгән фанатик быуын алдында бурысыбыҙ ғүмерҙә лә түләп бөтмәҫлек кеүек.\nӨфө ҡалаһының оло йәштәгеләр һәм инвалидтар өсөн тәғәйенләнгән йорт-интернатына аяҡ баҫыр алдынан “уларҙы бында ниндәй яҙмыш елдәре ташланы икән”, “яңғыҙлыҡ, таянысһыҙ ҡартлыҡ ниндәй аяныслы” тигән уйҙарҙың башыбыҙҙа ирекһеҙҙән сыуалыуын да йәшермәйбеҙ.\n“Өлкәндәр әүәлгесә социаль яҡтан яҡланмаған төркөмдәрҙең береһе булып ҡала... Рәсәй Хөкүмәте киләһе йылда ла пенсияны арттырырға вәғәҙә бирә, әммә беҙгә лә уларҙың тормошон еңеләйтеү хаҡында ныҡлап уйларға кәрәк. Беҙ әлегә ике яңы алым таптыҡ — “Өлкәндәр өсөн халыҡ университеты”н һәм социаль туризм программаһын күҙ уңында тотам”.\n(Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһенән).\nТөрлө ғибрәтле яҙмышлы кешеләр менән аралашҡандан һуң, шуны аңланыҡ: кеше олоғайыуҙан ҡурҡһа ла, үҙе шунда нисек тә барып етергә тырыша, берәүҙең дә йәшлектә “айырылып” ҡалғыһы килмәй. Һәр беребеҙҙе сәләмләп, һаулыҡ һорашып торған ихлас инәйҙәрҙе, бөхтә, шаян ағайҙарҙы күреп күңел күтәрелде.\n— Ошо күркәм, йылы йортҡа килеп эләгеүемә ифрат шатмын, — тине Белорет районында тыуып үҫкән Михаил Андриянов. — Йәшәү шарттары ҡарттарҙың ихтыяжына, талаптарына тулыһынса яуап бирә. Күберәк төҙөлһә ине ошондай юғары кимәлдәге социаль йорттар, — тигән теләген дә белдерҙе ул.\nҒүмер буйы слесарь, ағас ярҙырыусы һөнәрҙәрен башҡарған икенсе группа инвалиды үҙе кеүек 233 кешене тәрбиәләгән интернат хеҙмәткәрҙәренә бик рәхмәтле.\nТөрлө холоҡло, төрлө яҙмышлы өлкәндәрҙе үҙенә һыйындырған йорт бер үк режим һәм тәртип менән йәшәһә лә, һәр кемдең үҙе теләгән аш-һыуҙы әҙерләүе, ял итеүе, шөғөлдәре өсөн шарттар бар. Оло ғаилә тормошо ҡырмыҫҡа иләүендәй гөж килә. Ҡайһы берәүҙәрҙе туғандары ялға алып ҡайта, икенселәре янына балалары, ейән-ейәнсәрҙәре хәл белешергә килә. Театр тамашаларын, концерттарҙы ҡарарға мөкиббән өлкәндәрҙе махсус автобустың йөрөтөүе лә уңайлы. Рәсәйҙең ат спорты буйынса атҡаҙанған тренеры, СССР-ҙың спорт мастеры Николай Юрченко буш ваҡытын әүәлгесә “Аҡбуҙат” ипподромында үткәрергә әүәҫ. Инәйҙәр йәй етеү менән биләмәлә сәскә үҫтереү менән шөғөлләнә, ғөмүмән, улар буш ваҡытты нисек үткәрергә тип һис аҙапланмай. Ололар ҡарамағында — төрлө медицина процедуралары, китапхана, телевизор, бильярд, тренажер залы, буфет һәм башҡа көнкүреш, ял итеү уңайлыҡтары. Байрамдарға үҙҙәре дәртләнеп концерт әҙерләргә тырыша. Шашка-шахмат турнирҙары үтеп тора. Хеҙмәт терапияһы ла — ололар өсөн яҡшы дауа, ваҡытты файҙалы, йөкмәткеле итеү ысулы.\nИнтернатта ҡәҙимге тормош дауам итә, ғаилә ҡороп, яңғыҙлыҡ ҡулсаһын еңеп сыҡҡан ҡыйыуҙар ҙа етерлек. Әлегә бында бер-береһен эҙләп тапҡан бәхетле 14 пар йәшәй.\nДүрт ҡатлы, заманса архитектуралы, ялтлап торған бинаның күркәмлеге хаҡында әллә күпме һөйләргә булыр ине. Ҙур әһәмиәткә эйә, ифрат оло бурысты йөкмәгән интернат коллективы. Туҡһан йәште уҙған һигеҙ кешенең, коляскала хәрәкәт иткән 70 инвалидтың булыуын иҫәпкә алыу ҙа эш күләменең ниндәй киң ҡоласлы икәненә ишаралай.\nҺуңғы осорҙа ғына биш-алты кешене туғандары, балалары үҙҙәренә ғүмерлеккә алып ҡайтып киткән. 80 йәшлек инәйҙе яңыраҡ Канадала йәшәүсе ҡыҙы үҙ янына алған. Вазифа инәйҙе юллап, Балтастағы туғандары килгән.\n— Дүрт йылға яҡын эшләү осоронда ниндәй генә яҙмышлы инәй-бабайҙар менән осрашылманы. Уларҙың ошо йортҡа килеп эләгеүендә кемделер ғәйепләргә тырышырға ярамай, сөнки сәбәбе күп төрлө, донъя көтөүе ҡатмарлы. Мәҫәлән, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны 98 йәшлек Мәликә инәйҙең яҙмышы бер кемдекенә лә оҡшаш түгел, бала-сағаһы юҡ. Танылған тренер Николай Юрченкоға беҙҙә йәшәү ҡулай, уның Булгаков ҡасабаһында йәшәгән ҡыҙына артыҡ йөк булғыһы килмәй, өҫтәүенә көн дә яратҡан аттары янына барып әйләнмәһә, күңелһеҙ.\nФатирҙың ҡыҫынҡылығы, йәшәү шарттарының уңайһыҙлығы арҡаһында интернатты хуп күреүселәр ҙә етерлек. Һеҙҙең яңы танышығыҙ Михаил Сергеевич ғаиләһенең тарҡалыуы, йортһоҙ ҡалыуы һөҙөмтәһендә беҙҙең тәрбиәгә килеп юлыҡты, — тип һәр кем тураһында йылы һүҙҙәрен еткерергә тырышты йорт-интернаттың социаль эш буйынса белгесе Раушания Нурғәлиева.\nОло йәштәгеләр көнөнә бында дәррәү әҙерлек бара. Берҙәмлек, дуҫлыҡ бар ерҙә шатлыҡ та бар. Һәр хәлдә зауыҡ менән йыйыштырылған яҡты бүлмәләрҙә яңғыҙлыҡтың ҡара шәүләһен дә, һағышлы йөҙөн дә күрергә насип булмауына ысын күңелдән һөйөндөк. “Һау булығыҙ, иҫән-аман йөрөгөҙ!” — тип изге теләктәр менән оҙатты беҙҙе көләс йөҙлө, аҡ яулыҡлы инәйҙәр.


Башҡортостанда художестволы халыҡ кәсептәре дәүләт тарафынан яҡланасаҡ\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың матбуғат-хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Башҡортостанда дәүләт власы органдары художестволы халыҡ кәсептәре ойошмаларына ярҙам күрһәтеү хоҡуғына эйә буласаҡ.\nМахсуслашҡан балалар йорттарында йәшәүсе етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларға - уңайлы йәшәү шарттары\nЯҙмыш ҡосағына ташланған сабыйҙар өсөн учреждениеларҙа ғаилә мөхите булдырылырға тейеш. Ошо хаҡта бөгөн Хөкүмәт президиумы ултырышында, «Һаулыҡ һаҡлау тураһындағы» законға үҙгәрештәр индереү тураһында проект ҡаралғанда әйтелде.\n13 мар, 22:46\nБашҡортостанда Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путиндың Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһен тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеү буйынса эшсе төркөм төҙөләсәк\nБыл турала Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың матбуғат-хеҙмәте хәбәр итә.\nРөстәм Хәмитов «Камаз» йәмғиәте генераль директоры Сергей Когогин менән осрашты\nУнда предприятиеның үткән йылдағы эшмәкәрлеге барланып, киләсәккә пландар билдәләнде. Башҡортостан «Камаз» йәмғиәте өсөн стратегик партнер. Республика биләмәһендә бер нисә уртаҡ предприятие эшләй. Шуға күрә «Камаз»ды үҫтереү сәйәсәте лә берҙәм алып барылырға тейеш, тип иҫәпләй яҡтар.\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһында һайлау алды дебаттары, йәғни берҙәм агитация саралары башланды\nРәсәй Президенты вазифаһына кандидаттарҙың ҡараштарын телевизор ҡараусыларға ышаныслы вәкилдәр еткерә. Ҡануниәткә ярашлы, ҡатнашыусыларҙың һәр береһенә программа менән таныштырыу өсөн ваҡыт тигеҙ бирелә. Беҙҙең телеканалда дебаттар тура эфирҙа бара. Программа киске сәғәт 5-се яртыла башлана. Теледебаттар аҙна дауамында көн һайын бара һәм йома көн тамамлана. Шәмбе, тынлыҡ көнөндә агитация тыйыла. Ә инде, 18 мартта дәүләт башлығы һайлана.\n13 марттан алып Рәсәй Президентын һайлауға ҡағылышлы һораулама, күҙаллау, фараз һәм башҡа тикшеренеүҙәрҙе яңғыратыу тыйыла.\nКонстантин Толкачев Рәсәй төбәктәренең парламент башлыҡтары медиарейтингында топ-10 исемлегендә\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Рәсәй төбәктәренең закондар сығарыу органдары башлыҡтары араһында 6-сы урында.\nАҠШта Рәсәй президентының һайлауҙары үтте\nОшо йәкшәмбе, 11 март, Америка ҡушма штаттарында ваҡытынан алда Рәсәй президентының һайлауҙары үтте. Америкала йөрөгән беҙҙең ил Граждандары Атланта, Майами, Чикаго һәм Миннеаполиста тауыштарын бирҙе.\n12 мар, 14:36\nБашҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов Дөйөм Рәсәй Халыҡ фронты башҡарма комитеты етәксеһе Алексей Анисимов менән осрашты\nУнда республикала граждандарҙың тормош сифатын яҡшыртыу буйынса тәҡдим-проекттар, уларҙы ғәмәлгә ашырыу йәһәтенән үҙ-ара хеҙмәттәшлек юлдары тикшерелде.\n09 мар, 23:59\nТап гүзәл заттар ғаилә институтын үҫтереүҙә, әсәлек һәм балалыҡты яҡлауҙа, мәңгелек ҡиммәттәрҙе тергеҙеүҙә ҙур өлөш индерә\nЮҡҡа ғына ҡатын-ҡыҙ донъя тотҡаһы тип әйтелмәгән, тине Рөстәм Хәмитов, республиканың билдәле ҡатын-ҡыҙ эшҡыуарҙары, етәкселәре менән осрашыуҙа. Республика етәксеһе әйтеүенсә, Башҡортостанда ғаилә йылы иғлан ителгән мәлдә гүзәл заттар иңенә айырыуса ҙур яуаплылыҡ йөкмәтелә. Һәр ведомство, предприятие, ойошма кимәлендә йәмғиәтте борсоған көнүҙәк мәсьәләләрҙе, социаль проблемаларҙы хәл итеү, киләсәкте хәстәрләү зарур һәм был эштә алдынғы ҡарашлы, әйҙәүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың эшмәкәрлеге баһалап бөткөһөҙ.\n07 мар, 22:47\nБөгөн Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Бөтә Рәсәй халыҡ фронты башҡарма комитеты рәйесе, Владимир Путиндың ышаныслы вәкиле Алексей Анисимов менән осрашыу үткәрҙе\nОсрашыу барышында федераль ҡануниәтте һәм республика закондарын камиллаштырыу, Рәсәй Президентын һайлауға әҙерлек мәсьәләләре, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостанда тормошҡа ашырылыусы проекттары тикшерелде. Алексей Анисимов халыҡ фронтының төбәк бүлексәһе эшмәкәрлеген, атап әйткәндә, һаулыҡ һаҡлау, спорт, ҡала биләмәләрен төҙөкләндереү, йәштәрҙе патриотик рухта тәрбиәләүҙә индергән өлөшөн юғары баһаланы.\n07 мар, 20:17\n07 мар, 12:44\nБашҡортостан парламенты Дәүләт Думаһына коррупцияға ҡаршы көрәш тураһында ике закон проектын индерҙе\nБыл закон проекты Дәүләт Думаһы тарафынан яҡлау тапһа, улар 2019 йылдың 1 ғинуарынан ғәмәлгә инәсәк.\n07 мар, 12:33\nБашҡортостанда 2017 йыл йомғаҡтары буйынса хеҙмәт баҙарында ыңғай үҙгәрештәр күҙәтелә\n5 мартта Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре ҡатнашлығында оператив кәңәшмә уҙғарҙы.\n06 мар, 17:19\n18 март- Президент һайлауҙары көнөндә Өфөлә йәмәғәт матбуғат үҙәге эшләйәсәк\nҺайлау барышын мөмкин тиклем асыҡ һәм оператив яҡтыртыу маҡсатында ойоштороласаҡ мәғлүмәт хеҙмәте «Башҡортостан» ҡунаҡханаһында урынлаша.\nАҙна яңылыҡтары. Башҡортостанда урман янғындарын йыһандан күҙәтеү үҙәге барлыҡҡа киләсәк\nБыл турала Республика башлығы Өфөлә, Волга буйы федераль округының урман ресурстарын файҙаланыу, һаҡлау, янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә арналған кәңәшмәлә белдерҙе. Сарала Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Урман хужалығы буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Иван Валентик ҡатнашты.\n04 мар, 23:59\nБашҡортостанда урман янғындарын күҙәтеү үҙәге барлыҡҡа киләсәк\nБыл турала бөгөн Республика башлығы Өфөлә, Волга буйы федераль округының урман ресурстарын файҙаланыу, һаҡлау, янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә арналған кәңәшмәлә белдерҙе. Сарала Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Михаил Бабич, Урман хужалығы буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе Иван Валентик ҡатнашты.\n02 мар, 21:59


Диндә күркәм холоҡ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Ғибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр > Диндең төп талаптарының береһе — күркәм холоҡ\n« «Нәһеж әл-Бәлағә» — «Һөйләм оҫталығы».«Нәфис һүҙ оҫталығына юл, йәки тел хикмәттәре»\nМилләтебеҙҙең рух шишмәһе ҡоромаһын »\nДиндең төп талаптарының береһе — күркәм холоҡ\nДиндә күркәм холоҡ\nМосолманда дин күркәм холоҡ тәрбиәләй.\nБелмәгәндәргә һабаҡ, белгәндәргә ҡабатлау булһын тип, имам Хәсән менән имам Сәджәдтән ҡалған ике сәхифәне иҫкә төшөрәйек.\nСүриә дәүләтенән килгән бер мосафир һыбай сабып барған Хәсәнде күреп, яман һүҙҙәр менән уны хурлай башлай. Был дорфалыҡҡа дорфалыҡ менән яуап ҡайтармай имам. Атын ҡарт менән йәнәшә атлатып, асыҡ йөҙ менән уға сәләм бирә:\n«Эй, оло кеше! Миңә һин сит-ят ерҙәрҙән килгән кеүек күренәһең, мине лә кем менәндер бутаның шикелле. Әгәр ҙә ғәфү үтенһәң, ғәфү итермен, атымды һораһаң, уны ла бирермен. Ас булһаң, һый-хөрмәт күрһәтермен. Кейем кәрәк булһа, уны ла алырһың, малыңды тартып алған булһалар, мал табырға ярҙам итермен, әгәр ҙә һине эҙәрлекләп йөрөһәләр, һыйыныр урын табырмын: нимәгә генә мохтажлыҡ кисерһәң дә, хәл итермен!» — ти.\nХәсәндең был һүҙҙәренә таң ҡалып, ҡарт ҡысҡырып уҡ ебәрә:\n«Һинең Аллаһтың Ерҙәге урынбаҫары булыуыңа геүаһлыҡ бирәм. Үҙенең рисаләтен кемгә тапшырырға кәрәклеген Аллаһ, әлбиттә, белә. Һин үҙең дә, һинең атайың да миңә Аллаһ яралтып бар иткәндәрҙең иң яуызы булып күренә инегеҙ. Хәҙер һеҙ минең өсөн Аллаһ яралтып бар иткәндәрҙең бөтәһенән дә һөйкөмлөрәк булып киттегеҙ!» — ти.\nИмам Хәсән — пәйғәмбәребеҙҙең, ғәләйһис-сәләм, ейәне — мөьминдәр әмире Ғәли менән Фатиманың улы.\nХәсән менән Хөсәйенде пәйғәмбәребеҙ үҙ балаларынан артыҡ күреп ярата һәм: «Хәсән менән Хөсәйен — минең улдарым», — ти торған була. Башҡа балаларына Ғәли үҙе лә: «Һеҙ — минең балаларым, ә Хәсән менән Хөсәйен — Аллаһ илсеһенең улдары», — ти торған була.\nАтайы — мөьминдәр әмире Ғәли хәҙрәт үлтерелгәс, куп төбәктәрҙәге ғәрәптәр Хәсәндең хәлифәлеген таный, Мысыр менән Мөғауиә ҡарамағында булған Шам халҡы ғына был хәлифәлекте ҡабул итмәй.\nАтаһы кеүек үк ғалим, ғәҙел, изге кешеләрҙән булараҡ, алты ай самаһы хәлифәлек иткәс, ҡан койоуҙарға барырға теләмәй, ул үҙе лә Моғауиә хакимиәтен таный. Әммә хәүеф-хәтәрҙәрҙән ҡотола алмай. Үҙ өйөндә лә уға ҡурҡыныс янап ҡына тора, Могауиә һәм уның улы Йәзид ҡоткоһо менән үҙ ҡатыны тарафынан ағыуланып үлтерелә.\nИлдәр һәм диндәр тормошонда әхлаҡһыҙлыҡҡа ла урын табылып ҡына торған.\n«Бер-береңде күрә алмау һәм үҙ-ара дошманлыҡ рухи ярлылыҡ, тотанаҡһыҙлыҡ һәм холоҡһоҙлоҡтан килә, тигән ғалимдарҙан берәү. — Күп кенә мәсьәләләрҙе беҙ ҡара-ҡаршы ултырып туғандарса хәл итә алабыҙ, әммә быны эшләргә беҙгә наҙанлыҡ менән маһайыуға бирелеү ҡамасаулай. Ваҡыты менән беҙ яҡындарыбыҙҙың кескәй генә хатаһын да кисерә белмәйбеҙ, уларҙы ташлап китәбеҙ. Ғәҙеллек тигәндә самаларҙы онотоп ебәрәбеҙ».\nДин юлында игелеккә әйҙәп кенә торған имамдар беҙгә әллә күпме өлгөләрен ҡалдырып киткән.\nБер вакыт үҙ тарафдарҙары менән әңгәмә ҡороп ултырғанда имам Ғәли ибн Әл-Хөсәйен Әс-Сәджәтте — ҡайһы бер хеҙмәттәрҙә ул Зәйнелғабиҙин тип тә бирелә — яҡын ҡәрҙәштәренән булған Ибн Мөсәннә атлы берәү төрлө һүҙҙәр менән мыҫҡыл итә башлай. Өндәшмәй-нитмәй, әллә ни иғтибар ҙа итмәй генә имам уны тыңлап тора.\nҠәрҙәше киткәс кенә ул: «Был кешенең нимәләр һөйләгәнен ишеттегеҙме? Уның эргәһенә хәҙер мин үҙем барырға теләйем, минең уға бирәсәк яуабымды тыңлап тороу өсөн һеҙ ҙә минең менән барығыҙ»,—ти.\n«Һин дә, беҙ үҙебеҙ ҙә уға үҙе кеүек үк яуап бирергә теләмәһәк тә, барырбыҙ», — тиҙәр иптәштәре.\nМөсәннә йортона юл тота имам.\nБарған ваҡытта Ҡөрьәндең: «Әшәкелек менән үҙенә ҡарата үҙе золом, гонаһ эшләп тә һуңынан Аллаһты иҫенә төшөргән һәм гонаһтары өсөн ғәфү үтенгән кешеләрҙе, ҡылған гонаһтарының яҙыҡ булыуын белгән көйө күрәләтә тиҫкәреләнеп йөрөмәһә, ул гонаһтарҙы Аллаһтан башҡа кем ярлыкай ала? — тигән аятын ҡабатлай-ҡабатлай бара имам.\nШул ваҡыт иптәштәре лә имамдың яҡшылыҡтан башҡа бер нәмә лә эшләмәйәсәген аңлай. Өйгә барып етәләр.\n«Уға әйтегеҙ: был мин — Ғәли ибн Әл-Хөсәйен», — ти имам.\nХужа быны ишетеп тора һәм, ыҙғышҡа әҙерләнеп, өйөнән сыға. Имам Сәджәдтең үс алыр өсөн килеүенә бер шиге лә булмай уның. Ибн Әл-Мөсәннәнең өйөнән сығыуы менән Ибн Сәджәд: «Миңә килеп һин фәлән-фәлән һүҙҙәр әйтеп киттең. Әгәр ҙә һин әйткәндәр миндә ысынлап та була ҡалһа, ғәфү үтенеп мин Аллаһҡа доға ҡылам. Әгәр ҙә һин мине булмаған насарлыҡтар менән ғәйепләп киткән булһаң. Аллаһҡа мин һине ярлыҡауын үтенеп доға ҡылам», — ти.\nИмамдың был һүҙҙәрен ишеткән Мөсәннә килеп уның башынан үбеп ала:\n«Әлбиттә, мин һине үҙеңдә булмаған нәмәләр менән ғәйепләп киттем. Был насарлыҡ минең үҙемдә булған сифаттар», — ти.\nИмамдың һүҙҙәре уның йәненә үтеп инә, күңелендә таш булып ятҡан ауырлыҡты юҡҡа сығарып, киң күңеллелек менән тәүбәнең ҡиммәте тураһында һабаҡ бирә.\nҮҙенең ҡәрҙәшенә генә түгел, бөтә юлдаштарына киң күңеллелек һәм башҡаларҙың хатаһына талапсан булыуҙан арынып, мәрхәмәтле була белеү өлгөһө күрһәтә имам.\n«Кешелә киң күңеллелектең булмауы — етешһеҙлектәрҙең иң насары, ә үс алырға ашығып ҡына тороу — иң оло гонаһ», — тигән Ғәли хәҙрәт.\nМосолманға Ҡөрьән киң күңелле булырға бойороп ҡына тора:\n«Һеҙҙән йомартлығы һәм бирер нәмәһе булған һәр кем үҙенең ҡәрҙәштәренә, фәҡирҙәргә, Аллаһ юлында күсеп йөрөгәндәргә кәрәк нәмәләрен биреп тороуҙан туҡтамаһын, уларҙың кәмселектәрен кисерә һәм хаталарын ғәфү итә белһен. Аллаһтың үҙегеҙҙе лә ярлыҡауын теләмәйһегеҙме ни? Аллаһ — Ул ғәфү итеүсе, мәрхәмәт-шәфҡәт эйәһе».\n«Нур» сүрәһе, 22-се аят\n«Кемдеңдер нимә өсөндөр үс алырлыҡ көсө булғанда ла киң күңелле була белеүе үтә лә яҡшы һыҙат». Был һыҙатты имам Садыҡ пәйғәмбәрҙәрҙә һәм әүлиәләрҙә була торған күркәм сифаттар менән бер рәткә ҡуя.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 03.11.2017 в 01:42, и размещена в категории Ғибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Рәсәй көнөнә ҡарата «Турецкий хоры» виртуаль концерт күрһәтә\n11 Июнь 2020, 13:37\n12 июндә 12:30 сәғәттә БСТ каналында Рәсәй көнөнә арналған шәп концерт була. Унда Турецкий Хоры Башҡортостан халҡы өсөн махсус сығыш яһаясаҡ. Әйткәндәй, был Башҡортостан Хөкүмәте һәм Турецкий хорынан бүләк. Программала бер нисә быуындың яратҡан йырҙары яңғырай. Рәсәй халыҡ артисы Михаил Турецкий:- Беҙҙең өсөн ҡәҙерле булған һәм яратҡан ҡояшлы Башҡортостан Республикаһы! Беҙ һеҙҙе һағынабыҙ. Әммә килергә мөмкинлек юҡ. Шуға ла һеҙҙең менән виртуаль осрашыу ойошторорға ҡарар иттек. Экрандарға ҡарап та энергетика көсөн тойоу мөмкиндер, тип уйлайым. Рәсәй йырҙары - күп милләтле илдең йөрәге. Был матур байрамда бергә була алыуыбыҙға шатмын!Концерттың махсус ҡунағы – ҡатын-ҡыҙҙар арт-төркөмө SOPRANO. Музыкаль комплимент булараҡ төркөм солисы башҡорт телендә композияция башҡарасаҡ. ￼\n12 июндә 12:30 сәғәттә БСТ каналында Рәсәй көнөнә арналған шәп концерт була. Унда Турецкий Хоры Башҡортостан халҡы өсөн махсус сығыш яһаясаҡ. Әйткәндәй, был Башҡортостан Хөкүмәте һәм Турецкий хорынан бүләк.\nПрограммала бер нисә быуындың яратҡан йырҙары яңғырай.\nРәсәй халыҡ артисы Михаил Турецкий:\n- Беҙҙең өсөн ҡәҙерле булған һәм яратҡан ҡояшлы Башҡортостан Республикаһы! Беҙ һеҙҙе һағынабыҙ. Әммә килергә мөмкинлек юҡ. Шуға ла һеҙҙең менән виртуаль осрашыу ойошторорға ҡарар иттек. Экрандарға ҡарап та энергетика көсөн тойоу мөмкиндер, тип уйлайым. Рәсәй йырҙары - күп милләтле илдең йөрәге. Был матур байрамда бергә була алыуыбыҙға шатмын!\nКонцерттың махсус ҡунағы – ҡатын-ҡыҙҙар арт-төркөмө SOPRANO. Музыкаль комплимент булараҡ төркөм солисы башҡорт телендә композияция башҡарасаҡ.


Башҡортостан эшҡыуары “Кущтанащ” тигән тауар тамғаһын теркәгән. Үҙе сығарған аҙыҡ-түлеккә ул ошо тамғаны ҡуйырға ниәтләй.\nРеспубликалағы ҡайһы бер йәмәғәтселек вәкилдәре атаманың әҙәби башҡорт теле нормаларына яуап бирмәүен, башҡортса “Күстәнәс” тигән тамға ҡуйылырға тейешлеген билдәләй.\n— Бөтә тауар тамғалары Мәскәүҙә теркәлә. Атама — татарса ла, башҡортса ла түгел, ә рус теленә стилләштерелгән транслитерация. Ғаризала яҙғанымса, был — һүҙ стилизацияһы, — тине тамғаның хужаһы Андрей Таюсев.\nШул уҡ ваҡытта Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми етәксеһе, филология фәндәре докторы Фирҙәүес Хисамитдинова брендтың бындай атамаһына ҡаршы сыҡты.\n— Башҡортостанда тауар тамғаһын булдырабыҙ икән, ул башҡорт телендә яңғырарға, әҙәби тел нормаларына буйһонорға тейеш. Башҡортса хәреф рус телендә юҡ икән, уны үҙгәртергә мөмкин. Был осраҡта башҡортса ла, русса ла “с” хәрефе бар. Шуға күрә, атама “Кустэнэс” тип яҙылырға тейеш, — тигән фекерҙә ғалимә.\n— Атама татар теленең түгел, ә башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты үҙенсәлектәрен сағылдыра. Миҫалға “Нэнэйка” һәм “Картатай” тип аталған туҡланыу ойошмаларын килтерергә була. Был һүҙҙәр әҙәби телдә юҡ, әммә халыҡ телендә киң ҡулланыла. Шуға күрә тауар тамғаһының “Кущтанащ” тип теркәлеүендә бер ниндәй ҙә хилафлыҡ күрмәйем, — ти Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты Искәндәр Сәйетбатталов.\nИнтеллектуаль милек буйынса федераль милектә аңлатыуҙарынса, тауар тамғаларын теркәгәндә һүҙҙәр махсус тикшерелмәй, сөнки уларҙың бер телгә лә инмәгән уйҙырма һүҙ булыуы ихтимал. Атама тәғәйен тауарҙы йәки хеҙмәтте һүрәтләһә, йәки ул билдәле бер географик объекттың исеме булһа, сикләү бар.


Көлкөхана » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Көлкөхана\n«Йәшлек» гәзите уҡыусыларына шуларҙың бер нисәһен тәҡдим итмәксемен.\n«Муж есть, жена надо»\nБорон беҙҙең ауыл кешеләре әйбер алырға, шәл һатырға Ырымбур баҙарына йөрөр булған. Бер бик мәрәкәсел инәй (хәҙер мәрхүмә инде) ҡала баҙарында һауыт-һаба ҡарай икән. Уға сынаяҡ аҫты кәрәк булған. Һатыусы инәйгә сынаяҡтар сығарып күрһәтә башлаған, ә был сынаяҡ аҫтының русса ни тип йөрөтөлгәнен белмәгән. Оҙаҡ ҡына уйланып торған да: «Нет, ҡыҙым, муж есть, жена надо», – тигән. Йәнәһе, сынаяғы – муж, аҫты жена була инде.\n«Һеҙ нисек индегеҙ?»\nШул уҡ Ырымбурҙа ошо уҡ инәй менән булған был хәл.\nҡалаға барғас, үҙенә кәрәк магазинға юлланған. Тик уның бикле сағына тура килгән. Магазин тәҙрәләре аша манекендарҙы күреп ҡалған. Уларҙы кешеләр тип уйлаған инәйебеҙ, ишек-тәҙрәләрҙе ҡаға-ҡаға: «Һеҙ унда нисек индегеҙ, әллә берәй ерҙә тағы ишек бармы?» – тип ҡысҡыра икән.\nБер әбей урыҫтан кәзә һатып ала. Тәкәне һарайына алып ҡайтып бикләү менән үҙ кәзәләренә көн бөтә бының: урыҫ кәзәһе төкөп, һөҙөп йонсота тегеләрҙе.\nӘбей, оҙаҡ уйлап тормай, малын етәкләй ҙә, урыҫҡа кире китә. Тегеһе ни булғанын аңламай: «В чем дело, бабушка?»– тип һорай.\nИнәйҙең руссаһы самалыраҡ була. «Кәзәләремде төкөй»ҙө ни тип тә әйтергә белмәй, оҙаҡ ыҙаланып торғандан һуң, ике бармағын маңлайына ҡуйып: «Тукует», – тигән була.\n«Илһам төндә килә»\nБер көн шулай хеҙмәттәшем менән һөйләшеп ултырабыҙ. Ул ваҡыт еткерә алмауына, эше күп булыуға зарлана. Эштән ҡайтып, арлы-бирле итеүгә төн етә, ялдар ҙа һиҙелмәй генә үтә лә китә, өлгөрә алмайым, ваҡытым юҡ, ти. Мин үҙ уйҙарыма бирелеп, тыныс ҡына уны тыңлап ултыра бирәм. Ул ҡапыл һикереп тороп, ҡаршыма баҫа ла:\n– Ә һин нисек ваҡыт еткерәһең, бергә эшкә киләбеҙ, бергә ҡайтабыҙ, барыбер минең менән бер эшләйһең, тағы, әллә ҡайҙан ваҡыт табып, «Йәшлек»кә яҙышып тораһың, мәҡәләләреңде ҡасан яҙаһың? – ти, ҡулдарын болғай-болғай.\n– Мин бит уларҙы төндә яҙам, илһам бөтә кеше йоҡлап бөткәс кенә килә ул, – тим.\n– Төндә илһам килһә, мәҡәлә яҙып ултырмаҫ инем әле, белер инем нимә эшләргә, – тине лә, хеҙмәттәшем бүлмәнән сығып китте.\nМин уның был һүҙҙәренән рәхәтләнеп көлдөм.


Төҫ менән түгел, эш менән алдыралар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Төҫ менән түгел, эш менән алдыралар\nТөҫ менән түгел, эш менән алдыралар 21.06.2014 // Йәмғиәт / Анонстар\nБашҡортостан Республикаһы Президенты вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Ғафури районында булып, Игенйылға ауылында урынлашҡан “Күркәм дөйәғоштар” крәҫтиән (фермер) хужалығы эшмәкәрлеге, Красноусолда социаль торлаҡ төҙөлөшө менән танышты, “Красноусол” шифаханаһында “Старт” сервис-һауыҡтырыу комплексын асыу тантанаһында һәм христиандарҙың Изге Табын Алла Анаһының барлыҡҡа килгән урыны менән бәйле ойошторолған “Туғыҙынсы йома” байрамында ҡатнашты.\nИгенйылға ауылында йәшәүсе Смирновтар ғаиләһе ауыл хужалығы өсөн ят тармаҡ – дөйәғош үрсетеү менән шөғөлләнә. Себер тарафында йәшәп, бынан ике йыл элек тыуған яҡтарына ҡайтып төпләнгән ғаилә былтыр дөйәғоштар үрсетеү буйынса кәҫтиән (фермер) хужалығы ойоштора. Үҙҙәре туплаған аҡсаға дөйәғоштар, башҡа экзотик ҡоштар һатып алып, уларға йәшәү шарттары булдырыуға өлгәшәләр. Әлфиә менән Виталий Смирновтар дөйәғош фермаһын булдырыу өсөн генә өс миллион һумдан ашыу аҡса тотона.\nФермер хужабикә Рөстәм Зәки улын үҙҙәренең хужалығы менән таныштырҙы. Әле дөйәғош фермаһында 20-нән ашыу ҡош үрсетәләр, яңы үрсем алыуға ла өлгәшкәндәр – алты дөйәғош себеше үҫеп килә. Баҙарҙа дөйәғош ите ҙур ихтыяж менән файҙалана, сөнки унда холестерин бөтөнләй юҡ. Шуға ла диета тотоусылар өсөн был алыштырғыһыҙ ризыҡ булып тора. Африка ҡара дөйәғошо итенең 1 килограмы баҙарҙа – 850, ә бер дөйәғош йомортҡаһы 1500 һум тора. Шулай уҡ уның йөнө, ҡауырһыны, тиреһе лә үтемле.\nХужалыҡта шулай уҡ тауистар, мысыр тауыҡтары һәм башҡа экзотик ҡоштар ҙа аҫрала. Туристарҙы йәлеп итеү маҡсатында Әстрхан өлкәһенән ике үркәсле дөйә лә һатып алғандар. Әйткәндәй, хужалыҡҡа алдан заявкалар буйынса экскурсиялар ойошторола. Район мәктәптәре уҡыусылары, “Красноусол” шифаханаһында ял итеүселәр һәм яҡын-тирә ҡала-райондарҙан да килеүселәр күп.\n– Был – бик дөрөҫ йүнәлеш, һеҙ заманса эшләйһегеҙ, – тип үҙ фекерен белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Ысынлап та, “Красноусол” шифаханаһына йылына меңәрләгән кеше килә, агротуризм йүнәлешендә эш башлап дөрөҫ эшләгәнһегеҙ. Шулай уҡ лама, көнгөрә, боландар, башҡа йәнлектәр тота алаһығыҙ. Ауыл хужалығы министрлығы һеҙгә иғтибар иткәндер тип уйлайым. Мауығыусы, ғәҙәти булмаған алымдары булған кешеләр бар саҡта уларға ярҙам итергә кәрәк, – тине ул.\nБашҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры Николай Коваленко иһә, “Күркәм дөйәғоштар” крәҫтиән (фермер) хужалығына ярҙам күрһәтеләсәк, тип белдерҙе.\n– Беҙ республикала “Яңы эш башлаусы фермерҙарға дәүләт ярҙамы” программаһына инергә һәм 1,5 миллион һумлыҡ грант алырға өмөт итәбеҙ, бының өсөн тейешле документтар әҙерләп тапшырҙыҡ. Был аҡсаға мал аҙығы әҙерләү техникаһы һатып алыр инек. Шулай уҡ киләсәктә дөйәғош фермаһын киңәйтеү маҡсатында тағы ла бер ҡура төҙөргә планлаштырабыҙ. Ҡоштар һанын 100-гә еткерергә иҫәп тотабыҙ. Ул саҡта ит баҙарына сығырға ла мөмкин буласаҡ, – тип үҙ уй-пландары менән уртаҡлашты Әлфиә Шамил ҡыҙы.\nАртабан Рөстәм Хәмитов Красноусол ауылында социаль торлаҡ төҙөү барышы менән танышты. Бер ҡатлы ике йорт тулыһынса социаль етемдәр өсөн булһа, өс ҡатлы йорттағы 36 фатирҙың да 27-һе уларға тәғәйенләнгән.\nРайон хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров белдереүенсә, 82 етем бала торлаҡ алыуға сиратта тора. Ошоно иҫәпкә алып район үҙәгендә тағы ла өс социаль торлаҡ йорт төҙөлә башлаған.\n“Красноусол” шифаханаһы көндән-көн яңыра, матурлана. Рөстәм Хәмитов бында “Старт” сервис-һауыҡтырыу комплексын асыу тантанаһында ҡатнашты. Был бинаны төҙөүгә 100 миллион һумдан ашыу аҡса тотонолған. Шифахана директоры Фаяз Мәжитов үҙ сиратында шифахананы үҫтереүгә ярҙам иткәне өсөн Рөстәм Хәмитовҡа рәхмәт белдерҙе. Сарала ҡатнашыусылар сервис-һауыҡтырыу комплексы менән танышты. Бында реклама-мәғлүмәт үҙәге, фото-үҙәк, телеүҙәк, типография, физкультура-һауыҡтырыу залы, медицина-тренажер залы, прокат бүлмәһе урынлашҡан. Һуңынан Рөстәм Зәки улы шифахананың көпләүле яһалма боҙ майҙансығы менән танышты. Бында ял итеүселәр йыл әйләнәһенә конькиҙа шыуа ала.\nРеспублика башлығы Изге Табын Алла Анаһының барлыҡҡа килеү урынында христиандарҙың “Туғыҙынсы йома” байрамына ла барҙы. Илебеҙҙең төрлө төбәгенән, яҡын сит илдәрҙән меңәрләгән кеше килгән был байрамда быға тиклем республика етәксеһе ҡатнашҡаны юҡ ине әле. Шуға ла Рөстәм Хәмитовты ололоҡлап ҡаршы алдылар, хөрмәт күрһәттеләр.\n– Бындай байрамдар республикала йәшәүсе төрлө милләт кешеләрен тик берләштерә генә, – тине Рөстәм Хәмитов.