22 Март 2011, 15:00\nСКА-ның «карабы» оса алмай интегә...Хоккей буйынса Гагарин кубогы өсөн һуңғы ярымфиналсылар асыҡланып бөтөп килә. Көнбайыш конференцияһында күптән үҙ дәғүәсеһен көткән «Локомотив» финалға сығыр өсөн ныҡымыш Пан Ржиганың «Атлант» командаһы менән сәкәләшәсәк. Ысынлап та, «Атлант» үҙенең ныҡымыш, әрһеҙ команда икәнен иҫбатлай килә. «Газпром»дың СКА-һы тәүге стадияла «Спартак» уйынсыларын үткәс, «Атлант»тан да әллә ни ҡаршылыҡ көтмәне. Дөйөм иҫәпте үҙ файҙаһына 3:1 иткәс, уларҙың генераль директоры Медведев, ҡыуанысынан шатлығы менән уртаҡлашып, алдан уҡ Ржиганы ялға ебәреп, күңелен тынысландырғайны. Тик, Ржиганың ниндәй генә хәлдә ҡалып та, нимә уйлап сығарырын был чех тренеры үҙе генә белә. Быға күптәр инанды. Бер Медведев ҡына һаман аңламай ҡалған, буғай. «Атлант» хоккейсылары төшөп ҡалған ерҙән, өс осрашыу рәттән СКА-ны отоп, ҙур уңышҡа өлгәште. Ә бит Санкт-Петербург командаһы «йыһан»ға «осорға» әҙерлеген миҙгел башынан уҡ тылҡығайны. Нишләйһең, быйыл да караптары әҙер булмай сыҡты\nСКА-ның «карабы» оса алмай интегә...\nХоккей буйынса Гагарин кубогы өсөн һуңғы ярымфиналсылар асыҡланып бөтөп килә. Көнбайыш конференцияһында күптән үҙ дәғүәсеһен көткән «Локомотив» финалға сығыр өсөн ныҡымыш Пан Ржиганың «Атлант» командаһы менән сәкәләшәсәк. Ысынлап та, «Атлант» үҙенең ныҡымыш, әрһеҙ команда икәнен иҫбатлай килә. «Газпром»дың СКА-һы тәүге стадияла «Спартак» уйынсыларын үткәс, «Атлант»тан да әллә ни ҡаршылыҡ көтмәне. Дөйөм иҫәпте үҙ файҙаһына 3:1 иткәс, уларҙың генераль директоры Медведев, ҡыуанысынан шатлығы менән уртаҡлашып, алдан уҡ Ржиганы ялға ебәреп, күңелен тынысландырғайны. Тик, Ржиганың ниндәй генә хәлдә ҡалып та, нимә уйлап сығарырын был чех тренеры үҙе генә белә. Быға күптәр инанды. Бер Медведев ҡына һаман аңламай ҡалған, буғай. «Атлант» хоккейсылары төшөп ҡалған ерҙән, өс осрашыу рәттән СКА-ны отоп, ҙур уңышҡа өлгәште. Ә бит Санкт-Петербург командаһы «йыһан»ға «осорға» әҙерлеген миҙгел башынан уҡ тылҡығайны. Нишләйһең, быйыл да караптары әҙер булмай сыҡты.\nКөнсығыш конференцияһында «Салауат Юлаев» командаһының дәғүәсеһенә килгәндә, унда ла эштәр етенсе хәл иткес осрашыуға барып етте. Ғөмүмән, «Авангард» та, Магнитогорскиҙың «Металлург»ы ла ярымфиналға сығырға лайыҡ, тик береһенә барыбер төшөп ҡалырға тура киләсәк.\n«Айыу»ҙы үттеләр, алда – «юлбарыҫ»\nЙәштәр хоккей лигаһының да Харламов кубогы өсөн сирекфиналсылары билдәле булды. Өфөнөң «Толпар» командаһы унда сығыр өсөн Силәбенең «Белые медведи» хоккейсылары менән көсөргәнешле алыш уҙғарҙы. Еңеүсе тик бишенсе уйында ғына асыҡланды. Александр Семактың тәрбиәләнеүселәре һуңғы осрашыуҙа Силәбе үҫмерҙәрен 3:0 иҫәбенә отоп, кубокҡа юлын дауам итте. Хәҙер улар сирекфиналда Ырымбурҙың «Белые тигры» уйынсылары менән уйнаясаҡ.\nЮғары лигала ла сирекфиналдың икешәр осрашыуы уҙҙы. Нефтекаманың «Торос» уйынсылары үҙендә Пермдең «Молот-Прикамье» командаһын ҡабул итте һәм, ике рәт еңеп, серияны уңышлы башланы.\nҺуң булһа ла, күңелде йыуатырлыҡ\nБиатлон буйынса донъя кубогының һуңғы этабында Рәсәй йыйылма командаһы, ике көмөш һәм бер бронза миҙал яулап, ишекте шартлатмай булһа ла япты. Һуңғы бәйгелә миҙалдар дөйөм стартта уйнатылды. Башта ир-ат ярышҡа сыҡты. Евгений Устюгов, юғары урын алған Эмиль Свендсендан ни бары 0,4 секундҡа ҡалышып, финишҡа икенсе килһә, ошо уҡ ярышта Анна Богалий-Титовец – көмөш, Ольга Зайцева бронза миҙал яуланы.\nӨс минут эсендә – 15 млн доллар\nБокс буйынса профессионалдар араһында WВС версияһы буйынса донъя чемпионы Виталий Кличко титулын һаҡлап ҡалыр өсөн Куба спортсыһы Одланьер Солис менән алышты һәм, тәүге раундта уҡ Солисты техник нокаутҡа ебәреп, еңеү яуланы. Нокаутҡа тигәндән, Солис, артҡа сигенгәндә аяғын ауырттырып, бәйгенән баш тарта. Нисек кенә булмаһын, Виталийға еңеү бирелә һәм ул өс минут эсендә 15 миллион доллар аҡса эшләй. Тегенеһе лә буш ҡалмай. Уға 1,8 млн доллар эләгәсәк.


“Ҡый” реформаһы ғәмәлгә инә\n13 Февраль 2019, 16:26\n“Ҡый” реформаһы тирәләй бәхәс тынмай. Кешеләр көнкүрештә, ихатала йыйылған ҡыйҙы тапшырыуҙан түгел, ә был төр коммуналь хеҙмәт өсөн тарифтың юғары булыуына ризаһыҙлыҡ белдерә. Көнкүрешебеҙгә яңылыҡ индергән “Ҡый” реформаһы тормошҡа нисек ашырыла? Бөгөн районда ниндәй әҙерлек эштәре алып барыла? Ҡый өсөн күпме түләйәсәкбеҙ?\nОшо һәм башҡа һорауҙарға яуап алыр өсөн беҙ “түңәрәк өҫтәл” ойошторҙоҡ. Унда Баймаҡ районы хакимиәте башлығының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса урынбаҫары Динар Хәлитов, Баймаҡ ҡалаһы ҡала биләмәһе хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Салауат Ярҡынбаев, “ЭКО-Сити” ЯСЙ-һының матбуғат секретары Альбина Ҡасимханова, БР-ҙың Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының Сибай территориаль бүлеге баш белгесе Ғәлим Сәфиуллин, Сибай ауыл биләмәһе башлығы Әнисә Ғәлина ҡатнаша.\nХәбәрсе: Баймаҡ ҡалаһында ҡыйҙы йыйып алыу нисек ойошторола?\nСалауат Ярҡынбаев: Баймаҡ ҡалаһында, Көньяҡ микрорайоны менән бергә, 196 урам иҫәпләнә. Ҡала 6 микрорайонға бүленгән. Күп ҡатлы йорттарҙа йәшәүселәр ҡыйҙы быға ҡәҙәр һалынған тәртип буйынса тапшырасаҡ. Шәхси йорттарҙа йәшәүселәрҙән уларҙы тоҡтарҙа йыйып алыу ойошторола. 2019 йылдың 1 ғинуарынан дөйөм ҡыйлыҡ ябыла. Билдәләнгән бер майҙанды “ЭКО-Сити” ЯСЙ-һы ҡуртымға аласаҡ. Унда ҡыйҙарҙы сортировкалау һәм утилләштереү полигонына ебәреү өсөн ваҡытлыса әҙерлек пункты эшләйәсәк.\nХәбәрсе: Әгәр ҙә машина килгән саҡта беҙ эштә булып ҡалһаҡ?\nАльбина Ҡасимханова: Билдәләнгән график буйынса машина урамдар буйлап йөрөп йыйып аласаҡ. Әгәр ҙә һеҙ был ваҡытта өйҙә юҡ икәнһегеҙ, машина водителе уларҙы алып, машинаға ташлаясаҡ.\nХәбәрсе: Ҙур ҡалдыҡтар, мәҫәлән, мебель, төҙөлөш ҡалдыҡтарын тапшырыу өсөн өҫтәмә түләү кәрәкме? Уларҙы ташлау өсөн айырым машина саҡыртырға кәрәк буласаҡмы?\nАльбина Ҡасимханова: Һеҙ атап киткән ҙур ҡыйҙар көнкүреш ҡалдыҡтары исемлегенә инә. Муниципаль берәмектәр уларҙы бер урынға өйөү өсөн урын билдәләргә тейеш. Өйҙән мебель, йәки төҙөлөш ҡалдыҡтары кеүек ҙур күләмдәге ҡыйҙарҙы ташларға теләүселәр үҙҙәре муниципаль берәмек күрһәткән урынға алып барып ҡалдыра. Региональ оператор машинаһы уларҙы барып, йыйып ала.\nХәбәрсе: Шәхси йорттарҙа йәшәүселәрҙән ҡыйҙар тоҡтарҙа ҡабул ителә. Ә тоҡтарҙы ҡайҙан алырға? Уларҙы региональ оператор бирәме?\nАльбина Ҡасимханова: Юҡ, бындай хеҙмәт ҡаралмаған. Тоҡтарҙы, полиэтилен тоҡтарҙы һәр кем үҙе ала. Шулай уҡ биҙрәләргә йыйып барып та машина килгәс, контейнерға ташларға мөмкин.\nХәбәрсе: Ҡағыҙ, йәшник, быяла, пластик һауыттарҙы Баймаҡ һәм Сибай ҡалаларында эшләп килгән ҡабул итеү пункттарына тапшырырға мөмкинме?\nСалауат Ярҡынбаев: Әлбиттә. Улай отошлораҡ та. Халыҡ ҡалдыҡтарҙы тапшырып, бер аҙ аҡса эшләп, ҡый өсөн түләй аласаҡ. Терегөмөшлө ҡалдыҡтар өсөн “УКЖФБ” ЯСЙ-һы ҡарамағында булған ҡалала 6 урында экобокс ҡуйылған. Батарейкалар, лампалар, терегөмөшлө ҡалдыҡтарҙы унда ҡалдырырға мөмкин.\nАльбина Ҡасимханова: “Ҡый” реформаһының маҡсаты тап шунда ла инде. Йыйылған ҡалдыҡтарҙан икенсе сеймалдарҙы айырып, ҡабаттан эшкәртеүгә ебәреү. “ЭКО-Сити” ЯСЙ-һы киләсәктә тап ошо йүнәлеш буйынса эшләй башлаясаҡ.\nХәбәрсе: Ә шулай ҙа һәр кемде борсоған һорау: ҡый өсөн күпме түләргә тейешбеҙ? Былай ҙа торлаҡ-коммуналь буйынса бурыстар ҙур. Хәҙер уға яңы хеҙмәт өсөн түләү өҫтәлә. Бурыстар тағы ла артмаҫмы?\nАльбина Ҡасимханова: Тарифты БР-ҙың Тарифтар буйынса дәүләт комитеты ҡабул итә. Ләкин ул әлегә раҫланмаған. Тариф бер кешегә ҡарата норматив буйынса билдәләнә. Аныҡлап үткем килә, ни тиклем машина ҡый йыйыу өсөн күберәк бара, түләү ҙә шул ҡәҙәр ҙурыраҡ буласаҡ. Динар Хәлитов: Өҫтәп китергә кәрәк, быға ҡәҙәр ҡыйҙы сығарған өсөн халыҡ түләмәне. Әйтәйек, Бөрйәнйылға, Крепостной Йылайыр, Ишей кеүек төпкөлдә ятҡан ауылдарға машина айына бер-ике тапҡыр барырға мөмкин.\nХәбәрсе: Билдәләнгән тарифтың киләсәктә артыуы мөмкинме?\nДинар Хәлитов: Бик мөмкин. Ләкин ул ҙур булмаҫҡа тейеш. Ә инде киләһе йылдарҙа инфляция кимәленә ҡарап ул тотороҡланырға тейеш. Ҡый өсөн тарифтың артып китмәүен Хөкүмәт даими контролдә тотасаҡ. Беҙҙең республиала был төр коммуналь хеҙмәт өсөн субсидия юллап буласаҡ. Уны аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр аласаҡ.\nХәбәрсе: Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа тарифтар ҡала халҡы һәм ауылда йәшәүселәр өсөн тип күрһәтелә...\nАльбина Ҡасимханова: Норматив күп ҡатлы йорттарҙа һәм үҙ йортонда йәшәүселәр өсөн билдәләнә. Бында ҡала, ауыл халҡы тип ҡаралмай.\nХәбәрсе: Яңы тыуған сабыйҙарға ла ололар нормативы билдәләнә. Уларға ташлама яһалмаймы?\nАльбина Ҡасимханова: Юҡ. Уйлап ҡараһаң, тап шул бәләкәй граждандарҙан күберәк сүп-сар сыға: памперстар, бутылкалар, уйынсыҡтар, салфеткалар... Уларҙы мотлаҡ утилләштереү талап ителә. Шунлыҡтан балаларға ла, ололарға ла бер үк тариф билдәләнә.\nХәбәрсе: Бер кешенең ике-өс йорто, фатиры бар икән, ти. Был саҡта улар ҡый өсөн нисек түләргә тейеш?\nАльбина Ҡасимханова: Өйҙә нисә кеше теркәлгән, тариф та шулай билдәләнә. Мәҫәлән, биш кеше теркәлгән икән, улар биш кеше өсөн түләйәсәк. Әгәр ҙә уларҙың икенсе ерҙә тағы ла өйө, фатиры бар икән, уның милексеһенә квитанция килә. Йәғни, өй кемдең исеменә теркәлгән, шул кеше түләйәсәк. Әгәр ҙә йорт бер нисә кешегә өлөштәргә бүленгән булһа, уларҙың бөтәһенә лә иҫәпләнәсәк.\nХәбәрсе: Әгәр ҙә кеше, өйөндә йәшәмәһә, ҡайҙалыр ситкә сығып киткән булһа, был осраҡта ташламалар яһаламы?\nАльбина Ҡасимханова: Бында региональ операторға ғариза яҙырға һәм һеҙҙең сәбәпте раҫлаған документтарҙы тапшырырға кәрәк буласаҡ. Шул осраҡта түләү квитанцияһына ҡайтанан иҫәпләү башҡарыла. Әгәр ғаилә ағзаларының береһе икенсе ҡалала уҡып йәки эшләп йөрөһә, уны раҫлаған документ талап ителә. Уҡыу йортонан йәки ваҡытлыса теркәлгән урынынан белешмә кәрәк. Документтар исемлеге РФ Хөкүмәтенең 354-се ҡарарында ҡаралған.\nХәбәрсе: Баймаҡта дөйөм гараждар бар. Ләкин улар бер кооперативҡа ла берләшмәгән. Уларҙан ҡый нисек сығарыла һәм түләү ҡаралғанмы?\nАльбина Ҡасимханова: Гараждар торлаҡ йорт иҫәбенә инмәй. Шунлыҡтан унда ҡый йыйылмай, тип иҫәпләнә.\nХәбәрсе: Ауылдарҙа халыҡ ҡасан теләй шунда ҡыйҙарын тейәп, билдәләнгән урынға алып барып ташларға күнеккән. Яңы йылдан һуң был тәңгәлдә эш нисек ойоштороласаҡ?\nӘнисә Ғәлина: “Ҡый” реформаһы тураһында халыҡ араһында аңлатыу эштәре алып барыла. Йыйылыштар үтте. Әлбиттә, халыҡты тарифтың юғары булыуы борсолдора. Ауыл биләмәһенә ҡараған шәхси эшҡыуарҙар, крәҫтиән-фермер хужалыҡ башлыҡтары, предприятие, учреждение, ойошма етәкселәре менән берлектә кәңәшмә үтте. Унда йыйылған сүп-сарҙы тапшырыу мәсьәләһе ҡаралды. Барлыҡ ҡыйҙы тоҡтарҙа сығарырға, тигән ҡарарға килдек. Күп ҡатлы йорттар алдына контейнер ҡуйыу мәсьәләһе ҡарала. Әлбиттә, бының үҙ талаптары бар. Сибай биләмәһендә ҡый реформаһы буйынса ауыл халҡы менән берлектә йыйылыштар үтте. Ниндәй генә һорауға ҡағылһаң да, береһенә лә аныҡ ҡына яуап юҡ. Иң алда халыҡтың түләү буйынса ризаһыҙлығы ҡалҡып сыҡты. Бөгөн ауыл биләмәһенә ҡараған эшҡыуарҙарҙы, крәҫтиән-фермер хужалыҡ башлыҡтарын һәм ойошмаларҙың хужаларын йыйып, яңы закон тураһында әңгәмәләшеп алдыҡ һәм уларҙан заявкалар ҡабул ителә башланы. Әлегә барлыҡ хужалыҡтар ҙа ҡыйҙы тоҡтарҙа йыйып биреү ҡарарында туҡталды. Бының менән тынысланып булмай, беҙҙең биләмәлә ике ҡатлы йорттар ҙа бар, киләсәктә урна мәсьәләһен хәл итергә кәрәк буласаҡ. Урналарҙы ҡайҙалыр эшләтеү, уларҙың күләмен белергә кәрәк буласаҡ. Уның өсөн күп кенә сығымдар талап ителәсәк. Быйыл экологтар күрһәтмәһе буйынса ике ҡыйлыҡ юҡҡа сығарылды, ауыл янындағы ҡыйлыҡ тәртипкә килтерелде.\nХәбәрсе: “Ҡый” реформаһы эшләп киткәнсе байтаҡ ваҡыт талап ителәсәк. Әлбиттә, етешһеҙлектәр ҙә күп буласаҡ. Халыҡ араһында ла яңы реформаны ҡабул итмәүселәр бар. Тап улар йыйылған ҡыйҙарын урамға, тирә-яҡҡа ташлап китәсәге хаҡында белдерә. Был осраҡта нимә эшләргә?\nҒәлим Сәфиуллин: Ҡыйҙы ҡайҙа ғына ташлап китһәләр ҙә, халыҡҡа барыбер ҙә квитанция буйынса ай һайын түләргә кәрәк буласаҡ. Шунлыҡтан тирә-яҡ мөхитте сүп-сарға күмгәнсе, билдәләнгән урынға алып барып ҡалдырыу отошлораҡ. Рөхсәт ителмәгән урындарҙа ҡыйлыҡ барлыҡҡа килһә, ауыл биләмәһе хакимиәтенә предписание биреләсәк, штраф һалынасаҡ, сумма бәләкәй түгел. Ә инде уны мотлаҡ түләргә тура киләсәк. Штрафты түләүгә киткән аҡсаға юлдарҙы тәртипкә килтерергә, урамдарҙы яҡтыртыуға тотонорға мөмкин булыр ине. Шунлыҡтан бында һәр кемгә уйланырға урын бар.\nСалауат Ярҡынбаев: Рөхсәтһеҙ ҡый түгеү урындары барлыҡҡа килә икән, беҙ уны йыйыштырып, региональ операторға тапшырырға тейешбеҙ.\nҒәлим Сафиуллин: Күҙәтеү, тикшереү органдары ҡануниәттең үтәлешен контролдә тотасаҡ. Кемдеңдер ҡыйын ситкә ташлауы күҙәтелһә, ер бүләмәһе йәки муниципаль берәмек хужаһына предписание биреләсәк. Тағы ла иҫкәртеп үткем килә, был тәңгәлдә штрафтар бик ҙур. Шунлыҡтан ҡыйҙы ситкә ташлар алдынан, уйлағыҙ. Шаһиттар ҙа табыласаҡ. Беҙҙең практикала ҡыйлыҡтар араһында соҡоноп, уларҙың кемдеке икәнен асыҡлап, хужаларын яуапҡа тарттырған осраҡтар бик күп.\nХәбәрсе: “ЭКО-Сити” ЯСЙ-һының подрядсыһы булып Баймаҡта “БРСУ” ЯСЙ-һы торасаҡ, тиҙәр. Ә беҙҙең район ҙур ғына. Был йәмғиәт реформаны тормошҡа ашырырға әҙерме, уның матдитехник базаһы ниндәй?\nДинар Хәлитов: Ошо көндәрҙә “БРСУ” ЯСЙ-һы ике ҡый ташыусы машина һатып алды. Ул билдәләнгән график буйынса район һәм ҡала буйлап йөрөйәсәк. Башта әҙерәк ҡытыршылыҡтар буласаҡ, әлбиттә, һүҙ юҡ. Ләкин уны аңлап ҡабул итергә тейешбеҙ. Сөнки, график яйға һалынғансы, бер аҙ аңлашылмаусанлыҡ буласаҡ.\nХәбәрсе: Дөрөҫөн әйткәндә, “Ҡый” реформаһы 4 йыл элек үк эшләй башларға тейеш ине...\nДинар Хәлитов: Дөрөҫ, бөгөн беҙҙең алда шундай һорау килеп баҫты: реформа йәки бөгөн эшләй башлаясаҡ йәки ул тағы ла бер нисә йылға туҡтап ҡаласаҡ. Шунлыҡтан РФ Дәүләт Думаһы өсөнсө уҡыуҙан “Ҡый” реформаһын ҡабул итеп, уға бер аҙ төҙәтеүҙәр индерергә мәжбүр булды. Уға ярашлы, бөтә төбәктәргә лә әҙерлек эштәрен алып барыу өсөн дүрт йыл ваҡыт бирелә. Реформаға ниндәй үҙгәрештәр индерелде? Беренсенән, реформа ныҡлап эшләп киткәнгә ҡәҙәр урындарҙа тағы ла 4 йыл ҡый полигондарын (ҡыйлыҡтар түгел) ҡулланырға рөхсәт ителә. Беҙҙең районға иң яҡыны Белорет һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында урынлашҡан. Бынан тыш, әгәр конкурсҡа ярашлы һайлап алынған региональ оператор банкрот тип табылһа, йәки беҙҙе хеҙмәтләндереүҙән баш тартһа, 2020 йылдың 1 ғинуарына тиклем урындағы муниципаль унитар предприятиеларға уларҙың хеҙмәтен үтәргә рөхсәт ителә. Быны Дәүләт Думаһы реформаны тормошҡа ашырыуға әҙер булмаған төбәктәргә ойоштороу сараларын яйға һалыуға мөмкинлек бирә, тип аңларға кәрәк. Ҙур масштабтағы был реформаны эшләтеп алып китеү ауырға тура киләсәк. Дәүләт Думаһы урындарҙан алған мөрәжәғәттәрҙән һуң шундай үҙгәреш ҡабул итергә мәжбүр булды. Реформаны тормошҡа ашырыуға әҙер булған һәм әҙер булмаған төбәктәр ҙә бар. Был тәңгәлдә ҡалдыҡтарҙы ҡабул итеү, эшкәртеү объекттарын сафҡа индереүҙе тиҙләтеү мөһим. Был реформа Хөкүмәтебеҙ һәм Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығы тарафынан ҡаты контролгә алынасаҡ. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, дөйөм ҡыйлыҡтың 7-10 проценты ғына эшкәртелә. Шунлыҡтан урындарҙа яңы инфраструктура булдырыу һәм иҡтисадтың яңы тармағын үҫтереү өҫтөндә эшләргә кәрәк. Киләсәктә беҙҙең районда ла полигон төҙөү планлаштырыла.\nХәбәрсе: “Түңәрәк өҫтәл”де йомғаҡлап шуны әйткем килә: РФ Хөкүмәте тарафынан ҡабул ителгән “Ҡый” реформаһы бик тә урынлы һәм ваҡытлы. Бөгөн беҙҙән нимә талап ителә? Йыйылған ҡыйҙы ситкә сығарып ташламай, транспорт кампанияһына тапшырыу. Әлбиттә, уларҙың да эшен контролдә тотоу мөһим. Килгән машинаны ҡабат-ҡабат йөрөтмәҫ өсөн, уны тултырып, барлыҡ ҡыйҙарҙы тейәп ебәрергә кәрәк. Шул уҡ ваҡытта икенсел сеймал материалдарын: быяла, ҡағыҙ, пластик шешәләрҙе Баймаҡ һәм Сибай ҡалаларында урынлашҡан ҡабул итеү пункттарына тапшырыу мотлаҡ. Унан килгән аҡсаны коммуналь түләүгә ебәрергә мөмкин. Бөгөн ни тиклем әҙерәк ҡый тапшырабыҙ, шул ҡәҙәр тариф та кәмерәк буласаҡ. “Ҡый” реформаһын аңлап ҡабул итәйек.


Бөгөн республика хөкүмәтендә Башҡортостан республикаһы ойошторолоуға 100 йыл тулыуҙы билдәләү һәм уға әҙерлек буйынса ойоштороу комитетының беренсе кәңәшмәһе үтте. Унда төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов бурыстар һәм маҡсаттар билдәләне. Тәү сиратта был датаны юғары кимәлдә һәм лайыҡлы уҙғарырға ҡушылды...\nМәскәү менән Вашингтон Сүриәлә тыныслыҡты һаҡлау тураһында һөйләшеүҙәр алып барғанда, был илдең төп ҡалалары әле һаман гуманитар ярҙам алмаған. Йөк юлдарҙа именлек булмау сәбәпле сик буйынса туҡтап ҡалған. Рәсәй хәрбиҙәре ике көндә генә террорсыларҙың тыныслыҡты 60 тапҡыр боҙоуы тураһында хәбәр итә...\nБашҡортостан Берҙәм тауыш биреү көнөнә тулыһынса әҙер\nБашҡортостан Берҙәм тауыш биреү көнөнә тулыһынса әҙер. Был турала Үҙәк һайлау комиссияһы киң мәғлүмәт саралары хәбәрселәре менән осрашыуҙа белдерҙе. Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы берҙәм тауыш биреү көнөн киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртыу өсөн 350 таныҡлыҡ биргән. 18 сентябрь...\nБөгөн Дәүләт Думаһына һәм муниципалитеттарҙың закондар сығарыу органдарына һайлауға агитацияның һуңғы көнө\nБөгөн Дәүләт Думаһына һәм муниципалитеттарҙың закондар сығарыу органдарына һайлауға агитацияның һуңғы көнө. Иртәгә илдә тынлыҡ көнө. Бөгөн Өфөнөң Территориаль һайлау комиссиялары Участка һайлау комписсияларына бюллетендәр тапшырҙы. Тапшырыу һәм ҡабул итеү барышы тулыһынса...\nИл президенты Дәүләт Думаһына һайлау алдынан Рәсәй ватандаштарына мөрәжәғәт итте. Владимир Путин әйтеүенсә, һайлау компанияһында ҡатнашыусыларҙың барыһы өсөн дә тигеҙ шарттар тыуҙырылды. Һәр кандидат төрлө мәсьәләләр буйынса үҙ ҡарашын еткерә, ә һайлаусылар фирҡәләр һәм кандидаттарҙың...\nТиҙ медицина ярҙамы хеҙмәте һәм мәктәптәрҙе бөгөн бер һөйөнөс берләштерҙе\nТиҙ медицина ярҙамы хеҙмәте һәм мәктәптәрҙе бөгөн бер һөйөнөс берләштерҙе. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов дауахана баш табиптары менән мәктәп директорҙарына яңы автомобиль асҡыстарын тапшырҙы. Сәләмәтлек һәм белем. Һәр кемдең тормошо ошо һүҙҙәргә тығыҙ бәйле. Шуға ла ил именлеген...\nБөгөн Ҡуласа һәм Ульянов урамдары киҫелешендә еңел машина сфетофорҙың ҡыҙыл утына үтеп йәйәүлене тапатты. Юл-транспорт фажиғәһе мәлен яҡында торған автомобилдең видео теркәүесе төшөрөп алған. Машина аҫтында ҡалыусы ҡыҙҙың хәле тураһында әлегә мәғлүмәт юҡ. Юлҡағиҙәһен һанға һуҡмаусы...\nБашҡортостан Берҙәм тауыш биреү көнөнә тулыһынса әҙер. Был турала бөгөн Үҙәк һайлау комиссияһы киң мәғлүәмәт саралары хәбәрселәре менән осрашыуҙа белдерҙе.\nБашҡортостан иген культураларының уңышы буйынса Волга буйы федераль округында 10-сы һәм һуғылған майҙандар буйынса икенсе урын биләй. Округта гектарынан 20, Башҡортостанда 19 центнер уңыш алына. Ил буйынса 110-116 миллион тонна күләмендә рекордлы тулайым иген йыйыу көтөлә. Башҡортостан Хөкүмәте...


2018 йылға республикала ҡан тамырҙары үҙәгенең киң селтәре барлыҡҡа киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n2018 йылға республикала ҡан тамырҙары үҙәгенең киң селтәре барлыҡҡа киләсәк\n10:30, 7 марта 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы быйыл республикала төбәк ҡан тамырҙары үҙәктәре селтәренә тағы ла бер үҙәкте Октябрьский ҡалаһында өҫтәргә ниәтләнә. Бының турала матбуғат конференцияһында БР һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев хәбәр итте.\n— Ҡан тамырҙары үҙәге – ул йөрәкте һәм ҡан тамырҙарын тикшерергә мөмкин булған, кабинетта торған, ябай абстракт ангиограф түгел. Бында билдәле бер логика һалынған. Күкрәк эргәһендә һәм йөрәк тирәһендә ауыртыуға зарланған пациент беренсе «алтын» сәғәт дауамында йәки яҡындағы беренсел ҡан тамыры бүлексәһенә, йәки төбәк үҙәгенә килтерелә. Бында инде тикшеренеү маршруты яҙылған: томографта тикшереү, тибы буйынса мейәлә ҡан әйләнешенең боҙолоуын билдәләү. Иң күбендә дүрт сәғәт ярым эсендә ауырыуға кәрәкле ярҙам күрһәтелергә, тикшеренеүҙәр үткәрелергә һәм артабанғы дауалау планы билдәләнергә тейеш.\nБылтырҙан алып төбәк ҡан тамырҙары үҙәге Стәрлетамаҡта, Өфөнөң 21-се, 22-се дауаханаларында һәм кардиологик диспансерында эшләй. Хәҙер республиканың тағы ла бер ҡалаһында ҡан тамырҙары ауырыуы менән пациенттарға ашығыс ярҙам күрһәтеүсе учреждение барлыҡҡа киләсәк.\n— 2018 йылға республиканың бөтә территорияһында, халҡыбыҙ өсөн махсус ярҙам яҡын булһын өсөн, бындай үҙәктәр урынлаштырырға планлаштырабыҙ, — тип комментарий бирҙе министр.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда халыҡтың үлеме сәбәптәре структураһында беренсе урында нәҡ ҡан әйләнеше системаһы ауырыуҙары тора.\nТеги: бр һаулыҡ һаҡлау министрлығы,төбәк ҡан тамырҙары үҙәге


Октябрьҙа Турцияға барып ҡайттыҡ. Ял итеү. - Ял, туризм, һунар, балыҡ тотоу - Башҡорт форумдары\nОктябрьҙа Турцияға барып ҡайттыҡ. Ял итеү.\nАвтор темы: admin , дек. 08 2016 12:53\nОктябрь айында Төркиәгә барып ҡайттым. Ял итергә. Эшкә урынлашырға тәҡдим иттеләр. Кемгә ҡыҙыҡ, һорауҙарығыҙҙы бирегеҙ. Вис һөйләйем)))\nВаще оҡшаны, шуға бында яҙырға булдым)))\nОтправлено 19 Март 2018 - 08:19\nОктябрь айында унда бархатный сезондыр инде?\nОтправлено 17 Апрель 2018 - 08:41\nАдмин,ҡалырға ине. Эш тәҡдим иткәс ни!\nОтправлено 17 Апрель 2018 - 08:58\nВапче, онотоп барам ул Төркиәне))) 2 йыл үтте бит Унда тәҡдим иттеләр. Мин инде Өфөгә ҡайтҡас Екатеринбургтағы фирма эш тәҡдим иткәс яҙған инем, по возрасту нам не подходите тинеләр))\nШуныһы ҡыҙыҡлы, башҡорттар тураһында бер генә урында баҙарҙа әйттеләр. Башҡалар төрөксә аралашҡанда мине ҡаҙаҡ йә татар тип танылырар!)) Отельдә эшләгән повар яныма килеп "Беләм мин башҡорттарҙы, улар татарҙар кеүек. Беҙҙә лә бер татар йәшәне - тарихсы Зәки Вәлиди! - тип ҡаңғыртты")))\nМин әйтәм - Ул как раз татар түгел - ул башҡорт! Аңлата алдым, тик ышанманы)\nОтправлено 05 Ноябрь 2018 - 03:48\nБеҙ ҙә барып ҡайттыҡ Төркиәгә. Аналогичная ситуацияларға осраныҡ. Татарҙар, тип төҫмөрләнеләр. Урал уларға аңлатты. Төрөктәр&курдтар булған күренеш кеүек татар&башҡорт бар, тип. Бер-береһенә бик яҡын ике халыҡ, ләкин улар икеһе ике төрлө, айырмалары ҙур ғына. Беҙҙең өсөн. Әйткәндәй, төрөктәр курдттарҙы әллә ни яратмайҙар икән (Урал ҡолаҡҡа шыбырланы). Беҙҙә лә шулайыраҡ бит) Шул уҡ хәлде әхирәтем һөйләне. Уның иптәшен ҡаҙаҡҡа оҡшатҡандар. Донъя шулай әленән-әле аптыраптып тора шул. Айырыуса, сәйәхәт итеп ҡайтһаң. Һоҡландыра, ғәжәпләндерә, ҙурыраҡ һығымталар яһарға мөмкинселектәр бирә.\nОтправлено 09 Ноябрь 2018 - 11:51\nОтправлено 15 Ноябрь 2018 - 10:33\nБеҙгә оҡшаны былай. Сезон аҙағы, ныҡ эҫе түгел, емештәр бешкән ине. Майҙа иһә унда шау сәскә була, тинеләр. Иртәнсәк бер төрлө сәскәләр еҫе, төш - икенсе, кис-өсөнсө һ.б.


Һайлау хоҡуғын һәр кем тиң тормошҡа ашырһын\n8 Сентябрь 2019, 18:43\nҺау-сәләмәт кешегә һайлау көнөндә тауыш биреп ҡайтыу өсөн бары ваҡыт ҡына кәрәк булһа, инвалидтар өсөн һайлау участкаһына барып етеүе бик ҡыйын, ә ауыр хәлдәгеләр өсөн бөтөнләй мөмкин түгел. “Шуға күрә улар Конституция тарафынан билдәләнгән һайлау хоҡуҡтарын тормошҡа ашыра алһын өсөн бөтә шарттар тыуҙырырға ынтылдыҡ”, – ти Башҡортостан Республикаһы Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат секретары Роза Кузьменко.\nМарт айында уҡ Үҙәк һайлау комиссияһы мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең һайлау хоҡуғын тәьмин итеү буйынса саралар планын раҫлаған. Уларҙың исемлеге аныҡланған, мәғлүмәт еткереү эше алып барылған, һайлауҙа шәхсән ҡатнашыу мөмкинлеген тәьмин итеү хәстәрләнгән. Урындарҙа комиссия ағзалары, йорттарына барып, һайлаусының нисек тауыш бирергә теләүен белешкән.\nҺайлау комиссиялары урынлашҡан биналар коляскалы инвалидтар инерлек итеп ҡулайлаштырылған, пандустар ҡуйылған. Күреү һәләте насар кешеләр өсөн Өфөлә, Бәләбәйҙә, Стәрлетамаҡта, Белоретта махсуслаштырылған участкалар булдырылған. “Әгәр һайлаусы үҙе килеп тауыш бирә алмай икән, ул шылтыратыу менән комиссия ағзалары өйөнә барасағын аңлаттыҡ ”, – ти Роза Кузьменко. Республика һайлаусылары араһында 256 098 кеше (8,41 проценты) инвалид икәнлеген билдәләп үтәбеҙ.


Асҡын ауылында йәшәүсе Әхмәҙуллиндарға ике шатлыҡ бер юлы килде: өсөнсө сабыйҙары ла тыуҙы, дәүләт ярҙамы ла алдылар\n29 Ноябрь 2018, 12:18\nРеспубликабыҙ йәштәренә хөкүмәтебеҙ тарафынан төрлө ярҙам күрһәтелә. Күптән түгел районыбыҙҙың биш ғаиләһе торлаҡ төҙөлөшөнә (һатып алыуға) кредит бурысын ҡаплатыуға сертификаттар алды. Шуларҙың береһе — Асҡын ауылында йәшәп, өс ҡыҙ тәрбиәләгән Гөлназ һәм Әлфәрис Әхмәҙуллиндар ғаиләһе.\nӘхмәҙуллиндар бөтә уңайлыҡтары булған, балалары ҡыуанып уйнарлыҡ йорт тураһында хыялланып, төҙөлөш өсөн кредит алып, аҡ һәм ҡыҙыл кирбестән матур итеп йорт төҙөй башлай. 2014 йылда йәш ғаиләләргә кредиттарының бер өлөшөн ҡаплатырға ярҙам иткән дәүләт программаһына инеү өсөн документтар йыйып тапшыралар. Көндәр, айҙар, йылдар әкренләп үткән һайын, төҙөлөш эштәре алға тәгәрәп, ниһайәт, яңы йорт та туйлайҙар. Бәхет өҫтөнә бәхет өҫтәлеп, августа ҡыҙҙары Айша донъяға ауаз һала. Ә сентябрҙә уларҙы күптән көткән сертификатты тапшырып һөйөндөрәләр. "Йортобоҙҙо төҙөүгә бар күңелебеҙҙе, тырышлығыбыҙҙы һалдыҡ. Ике яҡтан да ата-әсәләребеҙ, туғандарыбыҙ булышты. Әле лә башҡараһы эштәр күп. Дәүләт ярҙамы бик ваҡытлы булып, тағы ла дәрт, көс өҫтәне", — ти улар.\nЫсынлап та, Әхмәҙуллиндарҙың йорттарына ҡараш ташлау менән бында заман менән бергә атлаған ижади йәштәр йәшәүен аңлайһың. Иркен өйҙә һәр кемдең үҙ бүлмәһе бар һәм улар биҙәлеше, төҫө менән бер-береһен ҡабатламай. Күп йыһазды оҫталар саҡыртып эшләткәндәр. Балалар өшөмәһен өсөн иҙән дә йылытылған. Һәр бүлмәгә бергәләшеп, кәңәшләшеп "йән өргәндәр".\n— Хыялдарым тормошҡа ашты. Өс ҡыҙым — өс шатлығым. Уларҙың бәләкәй генә уңыштарына ла һөйөнәм. Илнара етенсе класта уҡый. Алтынсы класты тик "5" билдәләренә генә тамамланы. Асель дүрт йәшендә инглиз алфавитын яттан белә. Әлфәрис — өлгөлө ир һәм атай. Һөйөүен сәскәләр бүләк итеп иҫбатлай. 8 Март, Әсәйҙәр байрамында, тыуған көндәрҙә бөтәбеҙгә лә гөлләмә алып ҡайта.\nӘле, декрет ялында ултырғанда, үҙемде тулыһынса ғаиләмә бағышлай алғаныма ныҡ шатмын. Район Мәҙәниәт йортона тиклем, ун йылға яҡын "Танып" шифаханаһына йөрөп эшләнем. Мин дә, эске эштәр бүлегендә хеҙмәт иткән ирем дә иртән сығып китеп, кис кенә ҡайтып кергәнгә, балаларҙы ҡарауҙа ата-әсәйҙәребеҙ ҙур ярҙам күрһәтте. Уларға ныҡ рәхмәтлебеҙ", — тип һөйләй Гөлназ.\nӘхмәҙуллиндарҙың йорттарын матур йыһаз ғына түгел, бер-береһенә мөхәббәт, татыулыҡ, ихласлыҡ бәхеткә күмә. Бында ололарға хөрмәт тәрбиәләүгә лә ҙур иғтибар бирәләр. Әле бына Әсәйҙәр байрамында йылдағыса ике өләсәйҙе лә матур итеп ҡотларға йыйыналар.


Өфө хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфө хакимиәте башлығы вазифаһына конкурс иғлан ителде\n08 октября 2018 — 16:54 ГТРК «Башкортостан»\nМәғлүм булыуынса, Ирек Ялалов Федерация Советына һайланыуы сәбәпле был вазифаны бушатты. Өфө мэры мотлаҡ Рәсәй гражданины булырға, Рәсәй һәм Башҡортостан Конституцияларын, ил президенты һәм хөкүмәте ҡарарҙарын белергә тейеш. Хакимиәт башлығына дәғүәсенең 25 йәштән йәш, 65-тән оло булмауы шарт. Талап ителгән документтар исемлеге Өфө хакимиәтенең рәсми сайтында баҫылған. Документтарҙы комиссияға шәхсән тапшырыу зарур. Комиссия бөгөндән киләһе дүшәмбегә тиклем иртәнге сәғәт ундан беренсе яртыға һәм өсөнсө яртынан бишкә тиклем эшләй. Ял көндәрендә документтар ҡабул ителмәй. Дәғүәселәр исемлеге 22 октябрҙән һуң билдәле була. Конкурс ошо айҙың 29-на тәғәйенләнгән. Бөгөн беренсе дәғүәсе конкурс шарттары менән ҡыҙыҡһынды.


Баймаҡта Әҙәбиәт йылын ябыу тантанаһы үтте\nСараға төбәктән сыҡҡан яҡташ яҙыусылар, һүҙ оҫталары, ҡыҫҡаһы, әҙәбиәт һөйөүселәр йыйылды.\nӘҙәбиәт йылы Баймаҡтар өсөн уңышлы булды. Йыл дауамында быға тиклем танылмаған яңы исемдәр асылды. Һәр ауыл үҙенең әҙәбиәт һөйөүселәрен,һүҙ оҫталарын, ҡәләм тибрәтеүселәрен билдәләне. Һәм дә шуныһы һөйөнөслө, әҙәбиәт йылында китап менән дуҫ булғандарҙың һаны артҡан. Сарала тотош ғаилә, класс, хатта иң күп китап уҡыған ауылдар билдәләнде. Иң күп китап уҡыусы ғаилә тип Бөрйән йылға ауылынан Үлйәбаевтар ғаиләһе танылды. Улар йыл дауамында 240 китап уҡыған.\nБелеүебеҙсә, әҙәбиәт йылы сиктәрендә ҡөҙрәтле һүҙ фестивале лә иғлан ителгәйне. Әҙәби фестиваленең төп символы ‐ һөлгө бөтә ауыл хакимиәте буйлап сәйәхәт итеп, унда хаҡ һүҙҙәр баҫылды. Был фестивалдә еңеүсе тип, Ишбирҙе ауылы хакимиәте танылды.\nЯңы бөрөләнеп килгән йәш яҙыусылар өсөн дә йыл уңышлы булды. Әйтергә кәрәк, улар халыҡ күңеленә үтеп инерлек, рухи аҙыҡ булырлыҡ әҫәрҙәр ижад итте, үҙ емештәрен хатта интернет селтәре аша уҡыусыларға еткереү бәхетенә иреште.\nӘҙәбиәт йылы, ысынлап та Баймаҡтар өсөн һөҙөмтәле булды. Әммә йыл тамамланһа ла, китап һөйөүселәр, әҙәбиәт менән дуҫ булғандар көндән‐көн артыр,ҡәләм тибрәтеүселәр тағы ла үҙҙәренең яңы әҫәрҙәре менән ҡыуандырыр, уҡымлы китаптар сығыр, матбуғатыбыҙҙың бәҫе, ҡото тағы ла артыр тигән өмөттәбеҙ.


Тамырҙарым — тыуған еремдә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ҡоролтай тауышы » Тамырҙарым — тыуған еремдә\nУйсан тауҙар иле!\nСал тарихы аҡыл иңләмәҫ.\nБер яғында Иҙел көрһөнгәндә, Бер яғында иңрәй Төйәләҫ,\nҺин ситлеккә һыймай\nЙөрәккәйем ише ер икән. Башҡортостан тиһәм\nЯҙмышыбыҙ беҙҙең бер икән\nЯҙмышыбыҙ беҙҙең бер икән!” – тип яҙа шағирә Зөлфиә Ханнанова бер шиғырында.\nЯңыраҡ Татарстандың Бөгөлмә ҡалаһында эшләп килгән “Аҡ тирмә” башҡорт клубы ағзалары йыл дауамындағы эштәренә йомғаҡ яһаны. Әйткәндәй, тематик саралар, осрашыу кисәләре сағыу һәм юғары кимәлдә уҙҙы. Мәҫәлән: “Наурыҙ килә – яҙ килә”, “Башҡортостан ҡыҙы”на – 50!”, “Һабантуй — дуҫлыҡ һәм хеҙмәт байрамы”, “Байрамдарыбыҙ, йолаларыбыҙ...”\nАйырыуса “Тамырҙарым тыуған еремдә” тигән кисә яҡташтарымдың күңеленә хуш килде. Унда клуб ағзалары ата-бабаларын иҫкә төшөрҙө, Рәйсә Солтанова (сығышы менән Ҡырмыҫҡалы районынан) яҡташтарымды үҙенең ғаилә шәжәрәһе менән таныштырҙы. Уның нәҫел шәжәрәһенең шағир Ирек Кинйәбулатовҡа барып тоташҡаны асыҡланды. Уның шиғырҙарын һөйләне.\nСарала ҡатнашҡан иң өлкән ағайыбыҙ Ришат Гәрәев олатаһы тураһында яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашты. Артабан тамашасы иғтибарына атаһына арналған электрон презентация һәм видеоролик тәҡдим итте. Видеороликта һуғыш яугире Динәхмәт Әҙелгәрәев үҙ башынан кисергән дәһшәтле һуғыш юлдарын бәйән итте.\n“Шәжәрә – быуындар бәйләнеше” тигән китап күргәҙмәһендә урын алған ”Башҡорт ырыуҙары тарихы” китабы уҡыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Кисәлә ҡатнашҡан һәр кем, киләсәктә нәҫел-нәсәбе тураһында мәғлүмәт туплап, шәжәрә төҙөү теләге менән таралышты.\nШулай уҡ шағирә, прозаик Гөлнур Яҡуповаға арналған әҙәби кисә күңелдәребеҙҙә оҙаҡ һаҡланыр. Сарала китап һөйөүселәр уның шиғырҙарын уҡып илһамланды, популяр “Ҡатындар” трилогияһы менән танышты. Кисә “Башҡорт матбуғаты биттәрендә” күргәҙмәһендә урын алған гәзит һәм журнал биттәрендә баҫылып сыҡҡан мәҡәләләргә күҙәтеү менән тамамланды.\nАвтор: Әлфирә ӘҒЗӘМОВА\nРайон: Бөгөлмә ҡалаһы\nСиләбе өлкәһенең төрлө райондарында йәшәгән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары, “Ағинәйҙәр” йәмәғәт ойошмаһына...\nМең ере – мең берлеге 20.04.2018 // Ҡоролтай тауышы\nХөрмәтле дуҫтар, иптәштәр, туғандар – Мең ҡәүеме ырыуҙарының III йыйынында ҡатнашыусы делегаттар...\nҠаҙанғол ауылы тарихынан 20.04.2018 // Ҡоролтай тауышы\nМин Дәүләкән районының Ҡаҙанғол ауылында тыуып үҫкәнмен, БДУ-ның тарих факультетын уңышлы тамамлап,...\nҠырҡ өйлөләрҙең көнитмеше 20.04.2018 // Ҡоролтай тауышы\nБелеүегеҙсә, ҡырҡ өйлөләргә Шишмә, Дәүләкән райондарының күп кенә ауылдары инә. Борон уларҙың төп...


Һөнәри табышҡа һалым\n21 Февраль 2020, 16:55\n2020 йылдың 1 ғинуарынан Башҡортостанда “Һөнәри табышҡа һалым” махсус яңы һалым режимы эшләй башланы. Ул нимәнән ғибәрәт? Һөнәри табышҡа һалым – өҫтәмә һалым түгел, ә махсус һалым режимы. Уға республика территорияһында эшләүсе физик шәхестәр һәм шәхси эшҡыуарҙар ирекле рәүештә күсә ала.\nБыл осраҡта шәхси эшҡыуарҙарға һалым һалыуҙың ябайлаштырылған системаһынан, берҙәм ауыл хужалығы һалымынан, табышҡа берҙәм һалым түләүенән, һалым һалыуҙың патентлы системаһы кеүек махсус режидарҙан баш тартырға тура киләсәк.\nҺөнәри табышҡа һалым түләүселәр, тауар алып һатыу, акцизлы һәм маркировкалы тауарҙарҙы һатыу, файҙалы ҡаҙылмалар табыу һәм һатыуҙан тыш, эшҡыуарлыҡтың теләһә ниндәй төрө менән шөғөлләнә ала. Уларға ялланған хеҙмәткәрҙәр тоторға ярамай. Шулай уҡ үҙҙәре лә хеҙмәт килешеүе буйынса ниндәйҙер ойошмала эшләргә тейеш түгел.\nБыл төр һалым һалынған эшмәкәрлектән килгән табыш 2, 4 миллион һумдан артмаҫҡа тейеш.\nҺалым суммаһы ошолай тип билдәләнә: физик шәхестәр алған керемдәренең – 4 процентын, шәхси эшҡыуарҙар һәм ойошмалар иһә 6 процентын күсерә.\nШуныһы мөһим: уларға һалым органдарына барып йөрөү кәрәкмәй. Рәсми теркәлеүҙән алып бюджетҡа һалым түләүгә тиклем “Минең һалым” мобиль ҡушымтаһы ярҙамында ғәмәлгә ашырыла.


Резников Алексей Львович — Башҡорт Википедияһы\nРезников Алексей Львович\n(Алексей Львович Резников битенән йүнәлтелде)\nАлексей Львович Резников\nҠалып:Герой Социалистического Труда\nАлексей Львович Резников (1933 йылда тыуған, Төньяҡ Кавказ крайы, РСФСР) — совет инженер-нефтсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы, Төркмән ССР-ының «Небитдагнефть» нефть промыслаһы идаралығы мастеры.\n1931 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1933) РСФСР-ҙың Төньяҡ Кавказ крайында (хәҙерге — Краснодар крайы) тыуған.\nСовет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, 1955 йылда «Төркмәннефть» берләшмәһендә скважиналарҙы капиталь ремонтлау быраулаусыһы булып эшләй башлай.\nСиттән тороп Грозный дәүләт нефть техник институтын тамамлаған, «Небитдагнефть» нефть промыслаһы идаралығында мастер булып эшләй. Уның етәкселегендә быраулаусылар бригадаһы күп йылдар дауамында Төркмән ССР-ы нефтселәре араһында социалистик ярышта призлы урындар яулай һәм идаралыҡта тәүгеләрҙән булып «Коммунистик хеҙмәт коллективы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.\nПроизводстволағы уңыштары һәм коммунистик хеҙмәт ударниктары исеменә ярыш ойоштороуҙа күрһәткән инициативаһы өсөн 1960 йылдың 28 майында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Алексей Львович Резников Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ була.\n«Лениннефть» нефть промыслаһы идаралығының баш инженеры булып эшләй. 1968 йылда «Приазовнефть» нефть промыслаһы идаралығы начальнигы урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.\n1973 йылдың февралендә Көнбайыш Себергә күсә, унда Баштюменнефтегаз системаһында нефть әҙерләү буйынса начальник урынбаҫары вазифаһын биләй. 1973 йылдың мартында «Нижневартовскнефтегаз» етештереү берекмәһенең «Мегионнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы етәксеһе итеп тәғәйенләнә (Төмән өлкәһенең Ханты-Манси милли округы).\n1976 йылдың октябрендә Радужный ҡасабаһында (Ханты-Манси милли округы) «Варьёганнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығын етәкләй. 1977 йылдың майында профсоюз органдарына эшкә күсә.\nНижневартовск ҡалаһы халыҡ депутаттары Советы депутаты, 1961 йылда КПСС-тың XXII съезы делегаты итеп һайлана, 1961 йылдан 1968 йылға тиклем Төркмәнстан Коммунистар Партияһы ҮК ағзаһы була.\nХаҡлы ялға сыҡҡас, тыуған яғы Краснодар крайына әйләнеп ҡайта. Артабанғы яҙмышы тураһында мәғлүмәт юҡ. Ленин Ордены һәм миҙалдар менән бүләкләнә.\n↑ Резников Алексей Львович\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Резников_Алексей_Львович&oldid=1138439 ҡабул ителгән\nВ Краснодарском крае тыуғандар\nКПСС-тың XXII съезы делегаттары\nКраснодар крайында тыуғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:30 25 май 2022 үҙгәртелгән.


«Янғантау»ҙа таланттар күп » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » «Янғантау»ҙа таланттар күп\n«Янғантау»ҙа таланттар күп\nСалауат районы − таланттарға бай төбәк. «Янғантау» санаторийының бейеүселәрҙе һәм йырсыларҙы туплаған ижади коллективы ла районда ғына түгел, республикала ла, сит өлкәләрҙә лә танылыу яулаған билдәле төркөм. «Байыҡ» телевизион конкурсында ла шифахана бейеүселәре, үҙҙәренең үҙенсәлекле сығыштары менән тамашасыларҙы хайран итеп, призлы урындар яуланы.\nДауалау үҙенсәлектәре менән билдәле курорт хеҙмәткәрҙәре үҙҙәренең эшмәкәрлеге менән яҡындан таныштырыу маҡсатында «Янғантау» ынйылары» тип аталған концерт программаһы менән Өфөгә килде. Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында уның презентацияһы үтте. Үҙенең килемле эшләүе менән миллиардерҙар сафына ингән шифахана халыҡтың ялын ойоштороу, кешеләрҙең сәләмәтлеген нығытыу менән генә шөғөлләнмәй, үҙе лә продукция етештерә (һөт заводы, колбаса, кондитер цехы бар), социаль мәсьәләләрҙе лә хәл итә. «Янғантау» шифаханаһы менән танышырға килгән һәр кем филармония фойеһында ҡуйылған экспозицияла унда күрһәтелгән хеҙмәттәр, етештерелгән аҙыҡ-түлек менән яҡындан таныша алды.\n«Янғантау» таланттарының сығышы бер кемде лә битараф ҡалдырмағандар, моғайын. Әлиә һәм Салауат Алтынбаевтарҙың, Ринат Ишмөхәмәтовтың өҙә баҫып, дәртле бейеүе тамашасыларҙың көслө алҡыштарына күмелде. «Алтын майҙан» конкурсы лауреаты Илгиз Исхаҡов, Азамат Нуриев, Вадим Хизбуллин, Зөбәржәт һәм Алексей Манкевичтарҙың моңло йырҙары берсә уйландырҙы, берсә моңландырҙы. Мәктәп балаларынан торған бейеү ансамбленең сығыштары ла тамашасы күңеленә хуш килде. Тамашаны ҡарағандан һуң, төпкөлдә лә таланттар күп икән, тигән уйға киләһең. Үҙҙәренең артистарына шифахана етәкселеге ижад итер өсөн күп мөмкинлек булдырған. Ҡыйбатлы аппаратура, сағыу костюмдар төрлөлөгө, ижади коллективтың мәртәбәле конкурстарҙа ҡатнашыуы ошоға дәлил. Афарин, «Янғантау»ҙар! Сағыу сығышығыҙ менән баш ҡала тамашасыһының күңелен әсир итә алдығыҙ!\nӘйткәндәй, «Янғантау» ижади коллективы халыҡ ансамбле исеменә лә дәғүә итә.\nСығыу ваҡыты 10-05-2011, 11:19 | Ҡаранылар: 2292\nОсҡон сәсрәтте «Байыҡ»


Техниканы әҙерлек һыҙығына\nРеспублика хужалыҡтарында яҙғы баҫыу кампанияһына әҙерлек йылдам бара. Механизаторҙар трактор, тағылмаларҙы билдәле ваҡытҡа ремонтлауҙы маҡсат итеп ҡуйған. Өфө районы хужалыҡтарының береһе эштең 40 процентын теүәлләгән дә инде.\nЮлды төҙөкләндереүсе лә, техниканы әйҙәүсе лә, хатта уны ремонтлаусы ла гүзәл зат. Һүҙебеҙ совет заманы йылдарындағы фильм йәки фотоһүрәт геройы тураһында түгел, ә «Алексеевка» хужалығында эшләүсе замандашыбыҙ хаҡында. Ун йылдан ашыу токарь булып эшләгән Олеся коллективта абруй ҡаҙанған. Ә Алмас Дәүләтгәрәев республиканың ауыл хужалығы ныҡлы үҫешкән Саҡмағош районынан. Хужалыҡта ул 2000 йылдан алып эшләй. Бәләкәйҙән атаһынан күреп техника менән мауыға. Тәүге тапҡыр техника үҙләштергән ваҡыттарын ул күҙ йәштәре аша иҫкә ала.\nӘлеге ваҡытта хужалыҡта 114 төр берәмек техника иҫәпләнә. Уларҙың 39-ы яҙғы-баҫыу эштәренә сығасаҡ. Ремонтҡа һәм техник хеҙмәтләндереүгә механизаторҙар бар көсөн һала\nМеханизаторҙар ауыл хужалығы техникаһын яҙғы сәсеү кампанияһына әҙерләгәндә, предприятие теплицаларында мул уңыш йыйыла.\nҠыяр хужалыҡта бөжәктәрҙән ярҙамында һеркәләндерелә. Мәҫәлән, ике гектар майҙанды биләгән был теплицала биш ошондай махсус йәшниктәр урынлаштырылған. Ул иңкеш ояһы. Кәм тигәндә бер йәшниктә 40-50 тирәһе иңкеш оялаған. Улар теплица шарттарында 3-4 айға тиклем йәшәй.\nИртәнсәк кенә ауыл эшсәндәре бында 200 килграмдан ашыу ҡыяр йыйып алып, район-ҡала магазиндарына оҙатҡан. Ә киләһе уңыш ике көндән әҙер буласаҡ.


Башҡортостан Республикаһының экология порталы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Республикаһының экология порталы асылды\n14:35, 8 февраля 2011 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы экология порталының беренсе этабын ойоштороу буйынса эштәр тамамланды. Проект маҡсаты — Башҡортостан экологияһы, уникаль тәбиғәте һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса мәғлүмәтлелекте арттырыу, белем кимәлен күтәреү.\nЭкология порталының икенсе этабы ла эшләнеү өҫтөндә, уның функционалы ҡулланыусыларға белгес-экологтар менән бәйләнешкә инергә мөмкинлек бирәсәк. Портал был темалар буйынса үҙ-ара аралашырға, экология һәм тәбиғәтте һаҡлау тематикаһы буйынса дөйөм мәғлүмәт киңлегендә урын алырға, шулай уҡ һәр төрлө конкурстарҙа һәм сараларҙа ҡатнашырға юл асасаҡ.\nТеги: экология, тәбиғәт һаҡлау, интернет-порталдар


21.08.2010 Өс һөйләм менән\nСтәрлетамаҡта физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлә. Был маҡсатҡа «2006 – 2015 йылдарға Рәсәй Федерацияһында физкультура һәм спортты үҫтереү» федераль маҡсатлы программаһы буйынса металл конструкциялар, төп панелдәр һәм ҡыйыҡ ябыу материалдары һатып алыуға 30 миллион һум, шулай уҡ Башҡортостан ҡаҙнаһынан 60 миллион һум аҡса бүленгән. Физкультура-һауыҡтырыу комплексын сафҡа индереү киләһе йылға планлаштырыла.\nӨфөнөң «Информреклама» нәшриәтендә Башҡортостан ҡалалары – Стәрлетамаҡ һәм Туймазы күренештәре менән открыткалар серияһы донъя күрҙе. Һәр комплектта 16-шар открытка. Уның артында һүрәтләнгән объекттар хаҡында мәғлүмәт кенә түгел, фото авторҙарының фамилиялары ла бирелгән.\n«Әл-Әзһәр» халыҡ-ара Ислам университетында (Мысыр) белем алған беҙҙең республика студенттары тыуған илендә йәйге практика үтергә ҡайтты. Башҡортостан Республикаһы мосолмандары Диниә назараты йүнәлтмәһе буйынса улар республика райондарына барып, урындағы имамдар эшендә ярҙам итә башланы. Йәйге практика үткәндән һуң студенттар БР мосолмандары Диниә назаратына тулы отчет бирергә тейеш.\nПедагогтарҙың республика кәңәшмәһе алдынан «Башинформ» агентлығы сайтында мәғарифтың көнүҙәк мәсьәләләренә арналған фекер алышыу майҙансығы асылғайны. Виртуаль педсовет ябай интернет файҙаланыусыларына үҙе тураһында белдерергә, бөгөнгө мәктәптең проблемалары хаҡында һөйләргә мөмкинлек бирә. «Педсовет – 2010» дискуссия майҙансығы «Башинформ» сайтында 2010 йылдың 30 авгусына ҡәҙәр эшләйәсәк.\n24 августа Өфөлә Башҡортостан менән Свердловск өлкәһе эшҡыуарҙарының ике яҡлы бизнес-форумы үтәсәк. Свердловск өлкәһе вәкилдәре Өфөлә сәнәғәт етештереүселәре менән осрашасаҡ. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы республиканың күршеләр менән хеҙмәттәшлекте яйға һалырға теләгән эшҡыуарҙарын бизнес-форумда ҡатнашырға саҡыра.\n20 августа ҡаҙан ҡалаһының үҙәк автовокзалынан Магнитогорскиға тәүге автобус юлға сығасаҡ. Яңы автобус маршруты Чистополь, Әлмәт, Бөгөлмә, Баулы, Октябрьский, Өфө, Архангел, Белорет аша үтәсәк. Кондиционерлы уңайлы автобус ҡаҙандан йомала көндөҙгө сәғәт 3-тә ҡуҙғала, маршрут оҙонлоғо – 980 саҡрым, юлда барыу ваҡыты –19 сәғәт 30 минут.


Заман үә замандаштар - "Шоңҡар" журналы\nҠара көтөүсе тураһында легенда\nУйлап ҡараһаң, был космодром хаҡында бөтәһе лә билгеле, тиерлек. Ә шулай ҙа ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр, легендалар, хәтирәләр бар. Шуларҙың береһе—Ҡара көтөүсе хаҡында.Ҡаҙаҡ ғалимдарының фекеренсә, был легенданың барлыҡҡа килеүенә ун быуаттан да артыҡ, ул ошо ерҙәрҙә күсенеп йөрөгән төрки ҡәүемдәр араһында тыуған.\nЙәнәһе, Ҡара көтөүсе, йәш быҙауҙар тиреһенән ҙур бер шар һымаҡ нәмә теккән дә, дошмандар яҡынлаша башлағас, оло һауытҡа дөйә майы менән бергә ҡыҙҙырылған таш тултырып, һауаға осороп ебәргән. Байтаҡ ваҡыт үткәс, шар ергә әйләнеп ҡайта. Ҡыҙҙырылған таштар, дөйә майы ергә ҡойолоп, дошмандарҙы пыран-зыран килтерә, өтөп-яндырып, тар-мар итә. Тере ҡалғандары , был Аллаһы Тәғәләнең ҡарғышылыр, тип ҡурҡыштарынан төрлө яҡҡа тырым-тырағай ҡасып китә. Легенда буйынса, ҡыҙҙырылған таштар төшкән урында бер нәмә лә үҫмәгән, хайуандар ҙа йәшәй алмаған.\nНи өсөн ҡола далала һәм сүллектә космодром төҙөргә булғандар һуң?\nҒалимдар фекеренсә, әлеге биләмәлә экваторға ни тиклем яҡын булһа, ракетаның осоу ҡеүәте лә көслөрәк икән, сөнки ракетаның тиҙлегенә ер әйләнешенең энергияһы ла ярҙам итә. Мәҫәлән, Байконурҙан осорған ракетаның тиҙлеге, Волгоград янындағы Капустин Яр полигонынан осорған ракетаға ҡарағанда секундына 316 метрға тиҙерәк. Бәлки, ошо ерҙең Ҡара көтөүсе легендаһында ер кендеге —“Пуп земли”тип аталыуы ла юҡҡа түгелдер.\nКосмодромдың тыуған көнө\n1955 йылдың 2 июнендә Генштабтың директиваһы менән ғилми-тикшеренеү эштәрен башлап ебәрер өсөн полигондың структураһы – штаб төҙөлә. Бына ошо 2 июнь космодромдың тыуған көнө тип иҫәпләнә лә инде.\nТәүге төҙөүсе хәрби частар\nБеренсе төҙөүсе хәрби частр (тәүге рота) лейтенант Игорь Денежкин етәкселегендә Тюра Там станцияһына 1955 йылдың 12 ғинуарында килеп етә. Артабан хәрби төҙөүселәр һаны ла бермә бер арта.\nБуласаҡ полигонда ҡыҙыу эш башлана.Мәҫәлән, Р-7 ракетаһын осорғанда уның ялҡынын ситкә сығарырға канал ҡаҙыр өсөн миллион кубометр грунтты алырға кәрәк була. Хәҙерге һымаҡ көслө экскаваторҙар юҡ, барыһы ла ҡул көсө менән эшләнә. Ҡыш көнө - 40 градус һыуыҡ, йәйен 30 градус эҫелек.. Шул ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан хәрби төҙөүселәр бөтә ҡыйынлыҡтарҙы еңеп , дәүләт тарафынан ҡуйылған бурысты үҙ ваҡытында атҡарып сыға.\nПолигонда төҙөлөш эштәре менән тәжрибәле хәрби төҙөүсе, полковник Георгий Шубников етәкселек итә, һуңғы 10 йыл ул космодромды рекострукциялау буйынса ла (артабан генерал - полковник) ҙур эштәр башҡара. Эштең ни тиклем ҡыҙыулығын түбәндәге факттар ҙа һөйләй. Мәҫәлән, беренсе старттың ҡабул итеү комиссияһы 5 майҙа актҡа ҡул ҡуйып, старт майҙанын ҡабул итһә, 6 майҙа Р-7 ракетаһын был комплексҡа ултыртып та ҡуялар.\nТәүге уңыштар һәм юғалтыуҙар\n1957 йылдың 27 авгусында Советтар Союзы бөтә донъяны таң ҡалдырып беренсе тапҡыр баллистик ракетаны уңышлы осороуға өлгәште. Һалҡын һуғыш осоронда оло еңеү ине был. Вашингтонда, йәшерен һәм ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ер шарында тиңдәше булмаған космодромды нисек төҙөй алдылар икән, тип аптырашта ҡалалар.\nШуны ла әйтергә кәрәк, хатта Байконурҙы төҙөүсе кешеләр ҙә үҙҙәренең нимә төҙөгәндәрен белмәгән.\nҮҙҙәренсә, оло бер стадион төҙөйбөҙ, тип уйлағандар. Ул саҡта ҡола далала был стадиондың кемгә һәм нимәгә кәрәклеге тураһындағы һорау төҙөүселәрҙең башына ла инеп сыҡмағандыр. Һуңыраҡ космодромды төҙөүселәр, был эш өсөн хәрби наградалар тапшырылыуына ла аптырап ҡалалар. Ә бит космодром төҙөүселәргә бик күп ауырлыҡтар кисерергә тура килә. Хатта ябай ғына йәшәү шарттары ла булмай. Кемдәр землянкала, кемдәр вагончикта, кемдәр һарыҡ ҡураларында йәшәй,төрлө ауырыуҙар (бигерәк тә гепатит һәм дизентерия) күп кешеләрҙең һәләк булыуына килтерә.\nПолигон ни өсөн Байконур исемен йөрөтә һуң ?\nУның тарихы былай. Еҙҡаҙған өлкәһендә Байконур исемле йылға бар. Космодромдан яҡынса 450 саҡрым алыҫлыҡта. Сит ил разведкалары белмәһен өсөн космодромға ошо исемде бирәләр ҙә инде. Байконур исемен ике төрлө аңлаталар. Беренсеһе—Бай ҡуңыр, йәки ҡоңғорт дала. Икенсе аңлатмаһы—Бай ҡуныр. Йәнәһе, ошо йылға буйы бер бик бай ҡаҙаҡтың йәйләп йөрөгәндә ҡунып йөрөй торған урыны булған. Быны мин унда йәшәгән ҡаҙаҡтарҙан ишеттем.\nБайконур ер шарында иң беренсе һәм иң ҙур космодром. Унан төрлө ракеталарҙы "күккә сөйөргә" мөмкин. Рәсәйҙәге өс космодромдың иң ҙуры булараҡ, космонавтарҙы тик Байконурҙан ғына осора алалар. Байконур ҡалаһы (элекке Ленинск) Һары даръя йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Был ҡала һәм космодром, 2050 йылға тиклем Ҡаҙағстандан ҡуртымға алынған. Аренда осоронда Байконур һәм космодром федераль статусындағы ҡала иҫәпләнә, ләкин ул Рәсәй субъекты түгел.\nҠаҙағстан юрисдикцияһында—таможня “Байконыр”, аэропорт һәм эске эштәр идаралығы.\nКосмодром Байконур иң беренсе ер юлдашы һәм кеше — “Восток”, ”Восход”,”Союз”ракеталары, орбита станцияларынан — “Салют”, Мир” сериялары, күп ҡулланмалы “Энергия – Буран” , планета ара космос аппараттары, старт майҙандарынан 1200 артыҡ космос ракеталары, 2000 артыҡ континенталь ара баллистик ракеталар, 1500 артыҡ хәрби һәм ғилми тикшеренеү, коммерция космос аппараттары осоролдо. Байконур, Мыс Канаверал (АҠШ) Һәм Цзюцюан\n(Ҡытай) ер шарында бары ошо 3 космодром ғына— космонавтарҙы осорорға яраҡлаштырылған тип иҫәпләнә.\nИң беренсе осоролған континенталь ара баллистик ракета Р-7. Ул—академик С. П. Королев етәкселендәге конструкторҙар бюроһы тарафынан эшләнгән ракета.\n1957 йылдың 4 октябрендә орбитаға беренсе ер юлдашы сығарылды, ә инде 1961 йылдың 12 апрелендә “ Восток” корабында космонавт Юрий Гагарин—тәү тапҡыр, артабан Борис Титов, Валентина Терешкова һ.б.(улар инде бик күптәр) йыһан киңлектәрен яуланы.\nҺәм радио аша төрлө телдәрҙә бөтә ер шарына «Впервые в мире» һүҙҙәре яңғыраны. СССР иленең оло еңеүе ине был.\n1960 йылдың 24 октябре. Ул көндө конструктор\nМ. К. Янгельдең конструкцияһы буйынса эшләнгән континенталь ара баллистик Р-16 ракетаһына һынау үткәргәндә оло фажиғә ғә тарыйҙар. Яғыулыҡ менән тәьмин ителгән ракетала электрика буйынса һынау үткәргәндә, ракетаның 2-се баҫҡыс двигателе тоҡанып китә. Һөҙөмтәлә янғын башлана һәм ракета шартлай. Яғыулыҡтың зарарлы парҙарынан 76 хәрби һәм космос өлкәһендә эшләгән күп кенә профессионал белгестәр һәләк була. Улар араһында шулай уҡ РВСН дың Башкомандующийы\n(Ракетныевойска стратегического назначения) артиллерияның Башмаршалы (Главный Маршал артиллерии) Митрофан Иванович Неделин бар.\nКатастрофа тураһында Совет матбуғатында башта бер ниндәйҙә хәбәр булмай, тик бер аҙнанан һуң ғына— Маршал Неделин авиакатастрофала һәләк булды тигән мәғлүмәт бирелә. Теүәл өс йылдан һуң, шул уҡ көндө йәнә 24 октябрҙә, тағы бер фажиғә ... Унда ла күп кенә кешеләрҙең ғүмере өҙөлә. Шунан бирле 24 октябрь космосҡа караптар осороу тыйыла. Был көн иһә Һәләк булыусылар көнө тип иҫкә алына. Һуңыраҡ һәләк булғандарға аллея һәм һәйкәл һалынды. Унда һәр береһенең исем фамилияһы яҙылған, ә Маршал Неделин һәм Янгелға айырым ташһындар бар.\nЧайка һәм Лисичка\nКешеләрҙе осорорҙан алда,тәжрибә рәүешендә, 1960 йылдың 28 июнендә “Спутник -5” карабында Чайка һәм Лисичка исемле эттәрҙе осорҙолар.Үкенескә ҡаршы, улар һәләк була.\nБелка һәм Стрелка\nӨс аҙна үткәс, 1960 йылдың 19 авгусында\n“Спутник - 5” бортында Белка һәм Стрелка 25 сәғәт буйы ер шарын 17 тапҡыр урап, ергә әйләнеп ҡайталар. Әлеге ике эттең “Пушинка” исемле бер көсөгөн Никита Хрущев Америка президенты Джон Кеннедиҙың ҡатыны Жаклин Кеннедиға бүләк итә. (Эттәр ҡартайғансы йәшәп үлә).\n1961 йылдың 12 апрелендә Байконурҙан Восток карабында космонавт Юрий Гагарин беренсе булып Йыһан киңлегенә “Восток”та осош яһаны һәм, Йыһанда 108 минут булғандан һуң, иҫән -һау әйләнеп ҡайтты.\nШтаттан тыш төрлө хәлдәртыуыуын иҫәпкә алып, ундағы аҙыҡ - түлек, һыу, һауа һәм башҡа кәрәк-яраҡ 10 тәүлеккә әҙерләнгән була.\nСтарт Мәскәү ваҡыты менән иртәнге сәғәт 9:07, ергә төшкән мәле 10:55 минут.\n“Восток” карабының ауырлығы ни бары 4730 кг. Ерҙән иң юғары орбитаһы—327 км.\nОсошта көтөлмәгән хәлдәр ҙә булғылай. Мәҫәлән, ваҡытлыса ер менән элемтә юғала, карабтың һауа үткәреү - үткәрмәүен күрһәтеүсе датчик эшләмәй, оҙаҡ ваҡыт агрегат бүлексәһе бүленеп китә алмай, Юрийҙың скафандры ла ҡыҫыла һ. б. Шулай ҙа ергә төшкән ваҡытта катапульт планлаштырылғанса үтә һәм Гагарин карабтан алыҫ булмаған ергә Һарытау өлкәһенең Энгельс ҡалаһы янындағы Смеловка ауылы эргәһенә төшә.\nОшо тарихи ваҡиғанан һуң ошо 12 апрель көнө —Космонавтика көнө тип иғлан ителә.\nБашҡортостан һәм космос\nБайконур космодромын төҙөүҙә бөтә СССР ҡатнашты. Берәүҙәр объекттар, икенселәр старт майҙандарын һәм техник селтәрҙәрҙе проектлаһа, өсөнсөләр уларҙы төҙөһә, башҡалары төрлө инфраструктуралар: электролиниялар, өйҙәр, һыу үткәргестәр, юлдар һәм башҡа объекттарҙы тапшырҙы. Уны башҡарыуҙа Башҡортостан да ситтә ҡалмай. Әйтәйек, беренсе халыҡ ара - космос" Союз—Аполлон" программаһын әҙерләгән ваҡытта һыу менән тәьмин итеү проблемаһы тыуа. Тиҙ арала космодромдан 40 км алыҫлығындағы өҫтәмә һыу һаҡлағыс (" Южный" ) төҙөргә кәрәк булғас, был бурыс\n" Өфө - Промбурвод" ойошмаһына йөкмәтелә.\n"Өфө - прибор"ҙар , " Гидравлика" агрегат берекмәһе ракеталар өсөн төрлө приборҙар әҙәрләһә, "Восход" предприятиеһы космонавтар өсөн махсус аҙыҡ-түлек етештереүҙә, авиация институты төрлө кадрҙар әҙерләүҙә тос өлөш индерә.\nБашҡортостандан унда хеҙмәт иткән һалдаттар һәм офицерҙар ҙа байтаҡ. Шулар араһында генерал - майор И.М.Хомяков оҙаҡ йылдар космодром начальнигының фән һәм тикшеренеү буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡара, подполковник Я.Е.Басс иһә беренселәрҙән булып, 1955 йылдан уҡ, космодромды төҙөүҙә ҙур көс һала.\nХеҙмәттәшем, дуҫым Рим Ғәскәров та ошо осорҙа идаралыҡта партия ойошмаһы секретары булараҡ “Буран” ракетаһын ултыртыр өсөн ( 250 майҙанында, улар шулай тип атала ине) аэродром төҙөүҙә ҡатнашты.\n1981 йыл. Ҡыш. Яҡынса 22-24 градус һалҡынлыҡ. Ер шытырлап туңған. 4,5 км оҙонлоғондағы һәм 100 метр киңлегендәге майҙанда “Буран” ракетаһын ултыртыр өсөн планлаштырылған аэродром төҙөргә...\nОшондай мәлдә майҙан төҙөү үҙе бер батырлыҡ. Идаралыҡ етәксеһе инженер-подполковник Астахов рационализатор булараҡ, алдан уйлап, төҙөгәндә үк, казармаларҙы тимер юл рельсынә ултыртҡан икән. Шунлыҡтан, казарма һалдаттарҙың эшләгән урынына яҡын булһын өсөн уны ике тракторға тағып, эш урынына яҡын ергә урынлаштырҙы.\nКазарманың эсенә йылытҡыстар ҡуйылды. Шулай итеп төҙөүселәр өсөн ошо майҙансыҡта эш шарттары булдырылды һәм 1981 йылдың аҙағында аэродром (посадочная площадка) комиссияға тапшырылды. Унда барған эштәр һәр ваҡыт Үҙәк комитет тарафынан контрольдә тотолдо.\nРим миңә: ”Бер мәл, ошо эш барышында летчик - космонавт Валерий Рюмин килгән ине, мин унан: ”Товарищ Рюмин, вы что, повторно собираетесь в космическую даль?” тип һорағас, ул көлә биреп: ”Нет, у меня задание ЦК—держать руководство страны в курсе строительства”, тип яуапланы. Төҙөлөш ваҡытында комиссия артынан комиссиялар килде. Валерий Рюмин, Алексей Леонов, шулай уҡ йәш космонавтар ҙа бар ине. Майҙанды төҙөп бөткәс, уны ябай ысул менән тикшереп ҡарарға булдылар һәм Волга автомобиле өҫтөнә тулы стакан һыу ултырттыларҙа ҙа ҡуҙғалып киттеләр. 4,5 км араны автомобиль бер тамсы һыу тамыҙмай үтте. Был һынау уңышлы тигән дөйөм фекергә килделәр, тип һөйләгәне хәтеремдә.\n“Энергия — Буран” программаһы\nБыл программа 1976 йылда башлана һәм ошо эште башҡарыуҙа СССР-ҙың 1286 предприятиеһы—һәммәһе 2,5 млн. кеше ҡатнаша. Уның өсөн айырым “Молния”\nғилми - производство берләшмәһе төҙөлә һәм 1984 йылда караптың тәүге данаһы әҙер була. Заводтан карапты һыу юлы менән Жуковский ҡалаһына, артабан Раменское аэродромынан алып барыр өсөн айырым төҙөлгән”ВМ-Т” транспорт самолетында космодромға килтерәләр.\n“Буран”дың оҙонлоғо 36,4 м, ҡанаттарының оҙонлоғо 24 м, бейеклеге 16 м, йөк бүлеге 30, ә старт ауырлығы 100 тонна тирәһе.\n“ Буран “проектында ҡатнашыр өсөн һынаусы осоусыларҙы һайлап алыу 1977 йылда башланғайны. Беренселәрҙән булып 1977 йылдың 12 июлендә ул төркөмгә 6 кеше:\nВолк Игорь Петрович, Кононенко Олег Григорьевич, Левченко Анатолий Семенович, Садовников Николай Федорович,\nСтанкявичус Романтас Антанас, Щукин Александр Владимирович һайлап алына.\nОтряд командиры итеп рәсми рәүештә И. П. Волк раҫлана.\nҮкенескә ҡаршы, был төркөм күп юғалтыуҙар кисерә. Мәҫәлән, О. Г. Кононенко 1980 йылдың 8 сентябрендә, авианосец палубаһына ултыртмалы яңы “ЯК-38” истрибителен һынаған ваҡытта ҡаты йәрәхәт алыу сәбәпле, Римантас Антанас Италияла Сальгареда авиасалонында“СУ-27”самолеты менән 1990 йылдың 9 сентябрендә күрһәтмә осоштар ваҡытында, ә А.В. Щукин 1988 йылдың 18 авгусында“СУ-26М” спорт самолетында һәләк булалар.\nОшо аяныслы хәлдәрҙән һуң, 1982—1985 йылдарҙа яңы төркөм туплана. Улар араһында беҙҙең яҡташыбыҙ Солтанов Урал да бар ине. Ул 1982 йылдың февраль айында 11Ф35 программаһы(”Буран”)буйынса космонавтар әҙерлек төркөмөнә , 1983 йылдың 25 апрелендәт кандидат итеп ҡабул ителә.1987 йылда тулыһынса әҙерлек үткәс,\n“космонавт—испытатель”тигән звание бирелеп, 1988 йылда “Буран” экипажына 2-се пилот сифатында планлаштырыла. 1991-1992 йылдарҙа француз космонавттарын әҙерләүҙә ( Жан -Лу Кретьен, Жан Пьера Эньерен һәм летчик Ги Мито ) инструктор була. Үкенескә күрә, СССР иле тарҡалыу сәбәпле, “Буран” программаһы ябыла.\nБеренсе һәм һуңғы тапҡыр\nБуран ракетаһы 1988 йылдың 15 ноябрендә экипажһыҙ автоматик режимда осорола. 1990 йылда был программа илдәге көрсөк арҡаһында бөтөнләй ябыла.\nСССР -ҙың тарҡалыуы Рәсәй дәүләте алдында оло һорауҙар ҡуйҙы. Беренсенән, беҙ беренсе йыһан киңлеген яулаған ил булып та, космодромһоҙ тороп ҡалһаҡ, икенсенән, финанс хәлдәренең ауырлығы...\nШулай ҙа Рәсәй дәүләте, Ҡаҙағстан менән уртаҡ тел табып, килешеү хаҡы Рәсәй иленең ауыл хужалығына ярҙам ҡулынан бүленгән аҡсаға тигеҙ булыуына ҡарамаҫтан( йылына 3,7 млрд), Байконур космодромын 2050 йылға тиклем арендаларға мәжбүр булды. Артабан, старт майҙандарынан ауыр ракеталарҙы һәм спутниктарҙы орбитаға сығарыу тулыһынса беҙҙе ҡәнәғәтләндерә алмағанлығын иҫтә тотоп, 2007 йылда Рәсәй Президенты алыҫ көнсығышта яңы космодром төҙөү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Төҙөлөш эштәре 2007 йылда уҡ башланһа ла, 2013 йылға тиклем һүлпән барҙы. Бары ике йыл элек уға иғтибарҙы көсәйткәс кенә эштәр яйлап юлға һалынды. Тәүге ракетаның осоуы 2018 йылда көтөлә.\nСағыла унда йәшлегем эҙҙәре\nӨфөлә Байконур ветерандары ойошмаһы йәшәп килә. Ундағы отставкалағы офицерҙар һәм уларҙың ҡатындары—барыһы ла ваҡытында бөтә тормошон космосҡа бағышлаған кешеләр.\nҮкенескә ҡаршы, кеше ғүмере таң атып ҡояш байығандай ғына шул... Күптәре яҡты донъя менән хушлашып теге донъяларҙа инде... Яңыраҡ ҡына 72 йәшендә оҙайлы ауырыуҙан һуң дуҫым Рим Ғәскәров та вафат булды. Запастағы подполковник, шағир, илһөйәр кеше ине... Ул Байконурҙа «Энергия —Буран» программаһы буйынса күп ҡулланмалы “Буран” карабы төшөр өсөн аэродром әҙерләүҙә тос өлөш индерҙе. Үҙемә килгәндә, миңә лә әһәмиәтле эштәр башҡарырға тура килде. Тәүҙә идаралыҡта партия ойошмаһы секретары, унан етәксе урынбаҫары вазифаларында...\n“Буран” программаһы буйынса—"Өсөнсө подьем"да, СССР -ҙа иң ҙурҙарҙан һаналған яңы кислород заводы, Ленинск ҡалаһында "ИВЦ"( информационно - вычислительный центр), "Сатурн" командный пункты,"ВЕГА" обьекты, 32-се майҙансыҡ (Терешкова осҡан старт майҙаны), хәрби төҙөүсе частар өсөн казармалар һәм уларҙың структураларын, "Протон” программаһы буйынса 81-се старт майҙансығын реконструкциялау һ. б. бурыстар йөкмәтелде. Хәҙер иҫләһәң, иҫтәр китә, тигәндәй...\nСағыла унда йәшлек эҙҙәрем\nЯҙған уны күңел күҙҙәре.\nБайконурҙа үткән ғүмеремдең\nСағыла унда йәшлек эҙҙәре.\nОнотолмаҫ ғәжәп миҙгелдәр бар...\nҮлемһеҙлек яулап кешеләр,\nБайконурҙан осоп сал далаға\nМәңгелектән ҡайтып төштөләр.\nОнотолмаҫ моңһоу миҙгелдәр бар...\nСал даланың һары йөҙөндә\nУтта көйгән ҡылған башын эйгән,\nҠарай алмай күккә бөгөн дә.\nӘйтерһең дә, йәнем\nУт-һыуҙарҙы кисә бөгөндә.\nТөштәремдә осам мин һаман да\nХыялымдың сикһеҙ күгендә.


Республиканың төп законына үҙгәрештәр ҡаралды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан халыҡтарының этномәҙәни үҙенсәлеге һәм дәүләт телдәрен һаҡлау, үҫтереү Конституцияла нығытыласаҡ. Республиканың төп законына үҙгәрештәр Дәүләт йыйылышы Ҡоролтайҙың яҙғы сессиялағы һуңғы ултырышында ҡаралды. Көн тәртибенә сығарылған 50-нән ашыу закон проекты араһынан Башҡортостан Конституцияһына үҙгәрештәрҙе билдәләп китергә кәрәк. Төп законға өҫтәмәләр Рәсәй Конституцияһының былтыр ҡабул ителгән яңы редакцияһы менән бәйле һәм норматив акттарҙы яраҡлаштырыу булып тора. Социаль нормаларҙы дәүләт гарантияһы булараҡ нығытыу был үҙгәрештәрҙең төп асылы – эш хаҡы, пенсия социаль түләүҙәрҙе йәшәү минимумына яраҡлаштырыу, балаларҙы рухи, әхлаҡи, физик үҫеше өсөн шарттар тыуҙырыу һәм башҡалар. Парламент электросамокаттарға бәйлеһенә закон проектын да ҡараны. Ике тәгәрмәсле техника өсөн айырым нормалар ҡабул итеү күҙаллана. Беренсе уҡыуҙа тәҡдим ителгән үҙгәрештәрҙән электросамокатта ҡала урамдарынан сәғәтенә 10 километрҙан да шәп йөрөмәҫкә, шлем кейеү мотлаҡ, шулай уҡ бер кешенән дә артыҡ баҫыу тыйыла. 14 йәше тулмағандар иһә ата-әсә ҡарауынан башҡа самокатта елдерә алмаясаҡ.


10 иң Яҡшы урам Заседании ҡыҙы Кеүек реакциялары . - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nБындай оло датаны был башланғыстар Ҡатын-ҡыҙ тип ҡабул итәӘммә мин был хәлгә бик Борсой: ҡыҙ батырлыҡ яһағандан һәм Бөтә бармы һине яратам, һинең Өсөн иғтибарҙы йәлеп итәҠыҙҙар, буласаҡ ҡулланырға, шулай уҡ, Ҡарап тора күҙемә.\nБыл провокация - ҡатын-ҡыҙ башланғысы. Ҡыйыу ҡарар, тап уның тәүге Варианты, хатта ҡатын-ҡыҙҙар өсөн Бөтә, Кузнецов, иң уңайһыҙ.\nШулай уҡ провокацион хәбәрҙәр һәм Ҡатын-ҡыҙҙар эмоциональ менән туранан-Тура таныш.\nИсегездә тотоғоз, геройҙың көслө булған Ҡыҙ янына сәғәт неп, уның Кеше холоҡ-фиғеленә аралашты.\nюллау өсөн таныштырҙы. егет видео трансляции таныш булмаған теркәлгән видео онлайн өлкәндәр өсөн видеочивать таныш булмаған теркәлгән видеочивать менән теркәлгән фото һәм видео менән танышты чатта яҙып рулетка видеочить чатрулетка таныш булмаған телефон


Бер-беребеҙгә ҡул һуҙайыҡ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Бер-беребеҙгә ҡул һуҙайыҡ\n17.12.2011 Бер-беребеҙгә ҡул һуҙайыҡ\nБер ваҡыт әтәс ҡоҙоҡҡа ҡолап төшкән. Осоп сығырға көсө етеңкерәмәгән һәм, ярайһы ғына ҡысҡырып, ярҙамға саҡырған. Хужаһы ишетеп килеп сыҡҡан да, ҡошто ҡотҡарыу мөмкин түгеллеген күреп, уйға ҡалған. «Был әтәсем ҡартайып та киткәйне инде, ҡоҙоҡтоң да һыуы кәмеп бара. Әллә бер юлы ике ҡуянды тоторға − иҫке ҡоҙоғомдо күмергә лә яңыны ҡаҙырға, ҡарт әтәсемдән дә ҡотолоп, йәшерәген алырға инде?»\nОшо эште башҡарырға тип, хужа күршеләрен дә саҡыра. Әтәстең һаман яр һалыуына ҡарамай, әйҙә ҡоҙоҡҡа тупраҡ ташлай башлайҙар. Бер аҙҙан меҫкен ҡош шыма. Тегеләр ҡоҙоҡҡа ҡараһа, ни күрә?! Һәр ташланған тупраҡты өҫтөнән ҡағып төшөрөп, аяҡ аҫтына тапап барған бит ҡош! Һөҙөмтәлә, имен ҡалып, килеп тә сыҡҡан. Һәм... хужаһын бүтән таңда сағыу тауышы менән ҡыуандырмаған, ташлап, икенсе хужаға сыҡҡан да киткән. ҡыйыу әтәсте ҡабул итеүселәр табылған.\nБына шулай, тормош өҫтөбөҙгә ниндәй генә ауырлыҡ ташламаһын, уны һелкеп төшөрөргә мөмкин. Йәшәргә, бар булырға, тигән маҡсат тап шулай эшләтә. Быны нимәгә иҫкә төшөрҙөк, тиһегеҙме? Үҙебеҙҙе, йәғни баҫмабыҙҙы шул әтәс хәлендә күҙ алдына килтерелдесе. Заман талабымы, әллә милләттәштәрҙең моңһоҙлоғомо − бөгөнгө гәзитебеҙҙе уҡыусылар һаны беҙ теләгәнсә түгел. Ә бит гәзиттең ҡыйыулығын, кәрәкле материалдар биреүен таныусылар бихисап. Баҫманы алдырмай, уҡырлыҡ нәмә юҡ, тип, йә телевизорға һылтаныусылар өҫкә тупраҡ ташлаусылар менән бер иш кеүек. Һанаулы ғына башҡорт гәзиттәренән «Йәшлек» үҙенә хас тауыш менән айырылып та тора. Һай, афариндар, һеҙһеҙ йәшәй алмайбыҙ, тигәнде лә йыш ишетәбеҙ. Һүҙ ҙә юҡ, беҙҙә үрҙәге риүәйәттәге әтәс кеүек тупраҡты тапап өҫкә ҡалҡып сығырлыҡ көс тә, һәләт тә бар. Шулай ҙа ҡул һуҙып тартып алыусылар булһа, ҡалай яҡшы булыр ине.\nӘйткәндәй, дежур телефоныбыҙ уғата танылып китте, уға хатта беҙҙе яҙҙырып уҡымаусылар ҙа ярҙам, кәңәш һорап шылтырата. Артабан иң тәү сиратта иғтибарыбыҙҙы уҡыусыларыбыҙға йүнәлтербеҙ, моғайын. Заман еңел түгел, ярҙамға − ярҙам, битарафҡа − битараф, милләттәштәр.\nПодписка тамамланырға һанаулы көндәр ҡалды, почта бүлексәһенә ашығығыҙ!


Фин тыңлаусыһы «Маяк Башҡортостан» радиоһы сигналын ҡабул иткән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nФин тыңлаусыһы «Маяк Башҡортостан» радиоһы сигналын ҡабул иткән\n12:22, 9 июня 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 9 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.\nХельсинкиҙан (Финляндия) алыҫ түгел урынлашҡан Эспоо ҡалаһынан радио тыңлаусы Джим Солатие 106.7 мегагерц йышлығында Стәрлетамаҡтан «Маяк» радиоһы сигналын ҡабул иткән. Был хаҡта ул «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһына ебәргән хатында белдергән.\n«Мин бында, Финляндияла, һеҙҙең радиостанцияны тыңлайым. Был минең өсөн бик ҡыҙыҡ. Һеҙҙең менән эфирҙа осрашыуыма шатмын», — тип яҙған Джим Солатие һәм радиотапшырыуҙарҙың бер нисә өлөшөн һалған.\nБөтә тыңлаусылар ҙа радиостанцияларҙан ҡабул итеүҙе раҫлаған мәғлүмәттәр йыя, тип хәбәр итте ул. Был уларға конкурстарҙа ҡатнашыу һәм төрлө клубтарҙан дипломдар алыу хоҡуғын бирә.\nБөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының төбәк филиалында сигналды ҡабул итеү факты раҫланды. «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының баш инженеры Сергей Буйвалов әйтеүенсә, «донъяла тыңлаусылар үҙҙәренең ҡыҫҡа тулҡынлы радиоалғыстарын төрлө йышлыҡтарға көйләй. Шулай итеп, Стәрлетамаҡта «Маяк» радиоһы тапшырыуҙары өсөн файҙаланылған 106.7 мегагерц йышлығы Финляндияға ла барып етте».\nӨфөлә «Маяк» радиоһын — 100,6 FM, Стәрлетамаҡта 106,7 FМ йышлыҡтарында тыңларға мөмкин.\nТеги: маяк радиоһы,башҡортостан дтрк-һы,хельсинки


Телдәр Фестивале – шул уҡ исемле гуманистик йүнәлешле халыҡ-ара проект ҡыҫаларында ойошторолған, телдәр һәм лингвистикаға бағышланған аң-белем таратыу сараһы ул. Был фестивалде үткәреү ниәте француз һәм америка эсперантисы, йәмәғәт эшмәкәре Дэннис Киф башланғысы менән тыуа һәм тормошҡа ашырыла. Беренсе Телдәр фестиален (эсперантола – Lingva Festivalo) ул 1995 йылда Францияның Тур ҡалаһында үткәрә. Йыш ҡына төрлө илдәрҙә ойошторолған түләүле курстар йәрминкәләренән айырмалы рәүештә был фестиваль асыҡ дәрестәр формаһында ойошторолған телдәр тураһындағы фәһемле презентациялар аша тел донъяһының байлығын асып биреүгә йүнәлтелгән. Беренсе фестиваль 800 уҡыусының иғтибарын йәлеп итһә, ике йылдан инде ул 3600 кешене йыйған. Беренсе фестиваль тураһында отчет «Контакто» исемле халыҡ-ара эсперанто журналында баҫылып сыға. Был ваҡиға уҡыусыларҙың юғары баһаһына лайыҡ була, һәм 1996 йылда фестиваль Рәсәйгә килә. Беренсе Рәсәй лингвистик фестивале Чебоксар ҡалаһында үткәрелә. Үткән 17 йылда фестиваль хәрәкәтенең географияһы шаҡтай киңәйҙе. Телдәр фестиваленең идеялары ҡайһы бер яҡын һәм алыҫ илдәрҙә теләктәшлек тапты (улар араһында Украина, Беларусь, Латвия, Грузия, Молдова, Венесуэла, Ҡытай, АҠШ, Финляндия, Словакия, Югославия, Швеция). Фестиваль хәрәкәте тарихында иң күпләп халыҡты йыйғаны булып Ҡытайҙың Нанкин ҡалаһының алдынғы университеттарының береһендә 2008 йылда 13500 кеше ҡатнашлығында үткән фестиваль булып тора. Рәсәйҙә телдәр фестивалдәренең марафонына Чебоксар, Ульяновск, Мәскәү, Санкт-Петербург, Түбән Новгород, Волгоград, Кемерово, Өфө, Ижау, Калуга, Якутск, Бөйөк Новгород кеүек ҡалалар ҡушылған. Улар араһында һәм ғөмүмән донъяла лидерлыҡты Чебоксар һаҡлап килә. Бында 1996 йылдан инде 17 традицион 2-3 мең кеше йыйған Телдәр фестивалдәре ойошторолған (Чебоксарҙа Телдәр фестивале сайты: http://www.lingvafestivalo.org). Тел донъяһының байлығы менән танышыуҙы был фестивалде ойоштороусылар үҙенсәлекле сәйәхәт менән сағыштыра. Был сәйәхәт барышында тәү башлап асыусы үҙенең туған теленең сиктәренән тыш «күрше» телдәр донъяларына ишекте аса. Уҙған йылдар арауығында Рәсәйҙә һәм унан ситтә телдәр фестивалдәренең киң таралған төҙөлөшө формалаша: фестивалде асыу тантанаһы, презентациялар көнө йәки көндәре, фестивалде ябыу тантанаһы һәм ҡатнашыусыларға диплом менән сувенирҙар тапшырыу. Асыу тантанаһының айырылғыһыҙ һәм күңелле өлөшө – презентацияларҙың презентацияһы йәғни ҡатнашыусыларҙың сәхнәгә сығып, сығыштарының анонсы менән таныштырыуы. Шулай уҡ әлеге ваҡытта презентацияларҙы 30-50 минутлыҡ бәләкәй дәрестәр форматында үткәреү традицияһы нығынған. Презентациялар ғәҙәттә параллель блоктарҙа үтә, шуның өсөн һәр ҡунаҡ барырға теләгән урынды һайлай ала. Шуныһы ҡыҙыҡлы, һуңғы йылдарҙа фестивалдәрҙең форматы һәм телдәрҙең исемлеге күҙгә күренерлек байый. Был фестивалгә күркәмлек өҫтәй һәм ысын интернациональ байрам булараҡ баһаһын арттыра. Бөгөн, ғәҙәти лингвистик презентацияларҙан тыш, фестивалдәр ҡыҫаларында тел ғилеме буйынса фәһемле лекциялар уҡыла, теге йәки был телдә аралашыу өсөн ҡунаҡ бүлмәләре ойошторола; лингвистик конкурстар һәм тел темаһына бағышланған әҙәби конкурстар үткәрелә; төрлө донъя телдәрендәге сығанаҡтар менән таныштырыу өсөн китап күргәҙмәләре, шулай уҡ тамашасыларҙы айырыуса ҡыҙыҡһындырған үҙенсәлекле лингвистик концерттар ойошторола.


24 Ноябрь , 08:45\nМиңзәлә СИРҒӘЛИНА Хикәйә (аҙағы)\nХикәйәнең башын уҡығыҙ: https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2021-11-20/yra-ay-2590911?utm_source=vk&utm_medium=social&utm_campaign=104965500\nДауамын уҡығыҙ: https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2021-11-23/yra-ay-2592729\nТаң һыҙыла башлағанда Марс күптән тышта махсус эҙләү бригаданың килерен көтөп тапана ине. Һалҡынса ауыл иртәһе мең төрлө ауазға мансылып ҡояш нурҙарында ҡойонорға йыйына. Күпме ғүмер ерҙә йәшәп, Марс тәүге тапҡыр үҙ ауылының иҫ киткес матур, йәнле булыуына иҫе китеп таң ҡалды. Өйкөм-өйкөм һыйыр ҡыуған еңгә-килендәр ағымы, сыбыртҡы шартлатып көтөү туплап маташҡан малай шалайҙар һыҙғырыуы — тик ауыл өсөн генә хас матурлыҡ тип ине.\nСаң борҡотоп ҡабырғаһына күк буяу менән "Полиция" тип яҙылған машинаның Шакир утарынан үтеп Бикә әбей йортона барып туҡтауына һис кем аптыраманы. Кистән генә Марс менән Мирастың бер булып әсәләрен эҙләүен ишеткән бар ауыл бары тик баш сайҡап ҡына аптырашын белдерҙе.\nМахсус бригада тигәндәренең кинолог эттәренең дә булмауына бер аҙ эсе бошто Марстың. Шулай ҙа, ышанысын һүндермәй, улар һорашҡан һәр нимәне әйтеп, хәленән килгән тиклем күрһәтеп маташты.\n...Әсәйегеҙ кемдәр менән тығыҙ ҡатышты?\n...Ғәҙәтендә ҡырға сығып йөрөп килеү бар инеме?\n...Хәтер юғалтыу, онотоу менән йонсоманымы?\n...Ҡан баҫымы нисек ине?\n...Ә өҫтөндә ниндәй кейем ине?\nҺорау алыусы йәш егеттең ҡайһы бер ябай ғына һорауҙарына ла Марс яуап таба алмай йөҙәне. Мирас та ни эшләптер оҙаҡланы, ана, бар, һин яуап бир, тип ҡотолор ине йә.\n— Әсәйегеҙ оло ғына булған. Моғайын, бындай йәштә уны ҡан баҫымы күтәрелеүе лә йонсотҡандыр. Исмаһам, бер булһа ла һорашманығыҙмы ни шул хаҡта?\nҮҙе йәш булһа ла, төплө һорауҙары менән Марсты тамам йонсотҡан тәфтишсе егеткә Ниловичтың асыуы ҡабарҙы. Белмәһәң бел, мин шул-шул завод директоры булам, һеҙҙең алда Марс Нилович үҙе, тип танытырға уйлағайны ла, мәле әле түгел, тип эстән үҙен тыйҙы. Тыйылды. Белгән һорауына белгәнсә, белмәгәненә яурын һикертеп кенә ултырҙы. Был күренеш уға хас та имтиханды хәтерләтте...\nУрман-ҡыр, туғай-дала ҡалманы, Бикә әбейҙең эҙе лә, еҫе лә табылманы. Исмаһам, бер йөй ҙә эләктерә алмаған махсус бүлек егеттәре көн төшкөлөктө ауып үтеүгә, икенсе ҡаланан тиҙ арала эҙәрмән эт биреп тороуҙарын һорап рация аша хәбәр юлланы. Күп көттөрмәне улары. Һауа юлын ярып вертолет менән ҡыр күҙәтеп килгән полицайҙарҙы бар Шакир утары халҡы ҡыҙыҡһынып ҡаршы алды.\nКемеһелер, "Бикә әбейҙе күрше өлкәлә тапҡандар, ти. Шуға виртәлүт менән әпкилгәндәр", тип ғәйбәт боламығына ойотҡо төшөрөп тә ебәрҙе. "Аҡсаһы күп булған ти бит ул аның. Эйе-е! Нил ҡарт һуғыш витыраны булды бит. Хөкүмәт беҙгә бирмәгәнде уларға вис һондо. Ана шул аҡсаһын ҡыҙғанып та гурытҡа бармай ятҡан ти бит Бикә. Малайы апҡайтам тип килһә лә бармағас, үсегеп бүтән килмәҫ булып йөрөгән. Ана, эт менән ҡош кинәнде инде аҡсаһына. Үҙе иҫән булһа ярай әле", - тип үҙенсә хәбәр таратты икенсе берәү.\nБөтә өмөт эттә. Өйгә инеп әсәләренең һәр саҡ кейеп йөрөгән кәзәкеһен, кергә тип бер яҡ ситкә һыпырып һалған яулығын эт томшоғона тейҙереп еҫкәтеп алғас, эттең сабауыллап урамға атылыуына артынан йүгергән егеттәр ыңғайына Марс та, Мирас та тышҡа атлыҡты.\nБына эт ишек алдын зырлап өйрөлөп еҫкәнеп сыҡҡас, емерек һарайҙар араһына инеп маташты. Әллә эҙ юғалтты, кире өй алдына килеп, хәтер яңыртҡандай еҫкәнде лә туп-тура ырҙын артына сапты. Сылбыр тотҡан егет саҡ һөйрәлмәй эт артынан йүгерҙе.\nКөҙҙән эре киндерҙәре йолҡолмаған ырҙынлыҡты үтеп, эт сәңкеп-сәңкеп элекке буралы баҙ тәңгәлендә өрөргә кереште. Артынан йыйылған кешеләр килеп еткәндә, эт сыйнап баҙ ҡапҡасын асыуҙы һорай ине...\nҺалҡын баҙ эсенән тере ҡиәфәте юғалған Бикә әбейҙең кәүҙәһен сығарғас, барса йыйылған халыҡ "аһ" итеп ҡалды. Тере! Пульсы бар! Тиҙерәк больницаға!\nЗым-зыя йүгерешкәндәр ыңғайына Марс та машинаһын алып килергә өй алдына сапты. "Ашығыс ярҙам" машинаһы ҡасан килгәнен көтөп ултырғансы, ҡаршы барырға! Боҙ булып ҡатҡан әсәһенең кескенә кәүҙәһен машинаның артҡы ултырғыстарын ятҡырып урын әҙерләп һалғас, үҙе артынан саң ғына борҡотоп ҡалдырып, Марс район үҙәгенә атылды. Юл буйына ауыҙ эсенән "Әсәй... әсәй... әсәй, китмә... Эй, Хоҙайым... берүк әсәйемдән айырма... Аҙ ғына булһа ла ваҡыт бир миңә... Йә, Раббым... хаталарымды, гонаһтарымды еңеләйтер әмәл бир... Әсәйемде генә ҡотҡар... Әсәй... әсәй, китмә... Хоҙайым, ишет ялбарыуымды... айырма беҙҙе... аҙға ғына булһа ла... Әсәй... әсәй..." - тип шыбырланы.\n"Ашығыс ярҙам" машинаһына әсәһен күсереп һалғас та, Марс тотам ҡалмай, район үҙәгенә барҙы. Хәл өҫтөндә ятҡан кешегә иғтибар итмәйерәк ҡыланған табиптарҙың кемеһендер быжғыртып, ҡайһыһына "ҡыҙыл ҡағыҙ" вәғәҙәләп, әсәһенең сығып ҡына барған йәнен тотоп ҡалыуҙарын инәлде. Ҡан баҫымы түбәнәйеп, тәне ныҡ һыуынған әбей бер ҙә ыңғайға барғандай түгел ине. Ниндәйҙер укол артынан уколдар, стстемалар менән сырмап, үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған ҡураныс кәүҙә бер мәл йәнләнгәндәй ҙә булғайны...\nКүҙ алмай һәр секунд, һәр минутты һанаған Марс әсәһенең ҡулы һаҡ ҡына ҡалҡыныуына:\n— Әсәй... әсәй... ишетәһеңме мине? Әсәй, был мин - ҡырағайың, - тип һаҡ ҡына янына яҡынлағайны ла, тарамышлы ҡул һәленеп төштө. Марс аңланы: үтте әсәһе...\nТыпырлашып йүгерешкән медсестралар... Йыуатыу һүҙҙәре... Былар барыһы ла күк томан эсендә кеүек ине. Беренсе тапҡыр Марс үҙ теләге менән әсәһенең ҡулынан иркәләнгеһе килгәйне. Яҙманы... Әгәр бер генә минутҡа иҫенә килеп, әсәһе күҙен асһа, әсәй, ғәфү ит мине, ҡырағайыңды, тип әйтергә теләгәйне. Яҙманы...\nБөтә ауыл менән ҡәҙерләп, хөрмәтләп һуңғы юлға оҙаттылар Сөйөмбикә әбейҙе. Уның үлеме сәбәбен һәр кем үҙенсә юраны. Кемеһелер, баҙға әбей үҙе төшкән, тине, икенселәре уның әҙ-мәҙ "төшөрөү" ғәләмәте барлығынан күрҙе, ә өсөнсөләре бөтөнләй криминал сәбәп фаразлап, аҡсаһын урлап, үҙен баҙға һелтәп киткәндәр, тип һүҙ йөрөттө. Марс медэкспертиза белешмәһенә ышанып, ауылдаштары ни һөйләүенә иғтибар ҙа итмәне.\nМәрмәр таҡтаташ эсенә уйып ҡуйылған әсәһенең фоторәсеменә ҡарап тын ғына илаған Марс, гүйә, ошо минутта кешелек сифаттарын ала бара ине. Тик һуң шул.\nШуныһы йәл, Марс әсәһенең уны һағыныуҙан янып барған йөрәге әрнеүен бер аҙ баҫыу өсөн, һалҡын ҡайнатма алыу өсөн баҙға төшөүен белмәне... Ҡараташ аҫтынан күҙ талдырып йыйған, нисәмә йыл һаҡлап килгән инселәгән ҡарағат ҡайнатмаһының һаман да шул баҙҙа көтөп ултырыуын аңламаны...\nҠар һыуына биртенгән баҙ ҡапҡасы аҫтында Бикә әбейҙең сеңләп илай-илай балаларын саҡырып арып һүнеүен күҙ алдына ла килтермәне улар... Аңламанылар... һиҙмәнеләр... белмәнеләр... Сөнки уларға ҡырағайлыҡ хас ине.


Иң яҡшы шәжәрә төҙөүгә республика конкурсы еңеүселәре билдәләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИң яҡшы шәжәрә төҙөүгә республика конкурсы еңеүселәре билдәләнде\n16:44, 15 декабря 2009 Сәйәсәт\nМостай Кәрим исемендәге БР Милли йәштәр театры сәхнәһендә бөгөн Шәжәрәне иң яҡшы төҙөүгә республика конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үтте.\nКонкурс БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы һәм Республика халыҡ ижады үҙәге тарафынан ойошторолдо. Конкурсҡа йомғаҡ биш номинацияла яһалды. «Шәжәрәне тәфсирле, ентекле өйрәнгән өсөн» номинацияһында беренсе урынды Баймаҡ районынан Бикмәтовтар ғаиләһе яуланы. «Иң тәрән тамырҙар менән шәжәрә өсөн» номинацияһында беренсе урын Ауырғазы районының Мораҙым ауылы халҡына аҫаба башҡорттар шәжәрәһе өсөн бирелде. «Шәжәрәне өйрәнеү һәм төҙөү барышында фәнни табыш өсөн» номинацияһында Ауырғазы районынан Мәғсүм Йәғәфәров менән Мөҙәрис Сафин еңеүселәр булды. «Шәжәрә төҙөгәндә оригиналлек һәм ижади ҡараш өсөн» номинацияһында беренсе урынды Дыуан районынан Алексей Осипов алды. Ахыр килеп, «Шәжәрә төҙөгәндә ғаилә ҡомартҡыларын файҙаланған өсөн» номинацияһында Әбйәлил районынан Азия Ниязова менән Илмира Мирхәйҙәрова иң яҡшылар булды.\nКонкурсты ойоштороусылар үҙ номинацияларында икенсе һәм өсөнсө урындарҙы яулаған призерҙарҙы ла һәм тағы конкурстың 14 дипломантын билдәләне.\nҮҙ шәжәрәңде өйрәнеү республикабыҙ халҡы араһында йылдан-йыл ҙурыраҡ популярлыҡ яулай бара. Башҡортостандың күп ҡалаларында һәм ауылдарында шәжәрә байрамдары ойошторола һәм быуындар күсәгилешлеген һаҡлауға, уртаҡ йолалар нигеҙендә ғаилә мөнәсәбәттәрен нығытыуға, үҙ ырыуыңдың, халҡыңдың һәм тыуған яғыңдың тарихын өйрәнеүгә йүнәлтелгән изге традицияға әүерелде. Хәҙер йәштәр араһында ла үҙ шәжәрәһе менән ҡыҙыҡһыныусылар йылдан-йыл арта бара.


Башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың ун бишенсе төбәк-ара “Ирәндек моңдары” конкурсы быйыл онлайн-форматта үтә. Еңеүсегә бүләк итеп автомобиль тапшырыласаҡ. Конкурста Башҡортостандан, Ҡурған, Мәскәү, Силәбе өлкәләренән, Ханты-Мансы автономиялы округынан 200 башҡарыусы ҡатнаша. Ижади бәйгенең...\nКөндәрҙең боҙолоп тороуына ҡарамаҫтан, Башҡортостанда урып йыйыу эштәре йылдам бара. Ауыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, 900 мең тонна самаһы иген һуғылған. Үткән йыл менән сағыштырғанда гектар көсө 7 центнерға күберәк. Был, тәү сиратта, минераль ашламаларҙы киң ҡулланыуға, юғары уңыш...\n74-се йылғы ирҙең урам буйлап иҫерек килеш автомобиль йөрөткәнен күреп күршеләре юл инспекторҙарына хәбәр итә. Автоһәүәҫкәр ҡайһы машинала ултырғанын да, ни өсөн кейемһеҙ икәнлеген дә аңлата алманы.Әммә ир алкотестер күреү менән бер аҙ айный төштө. Инспекторҙар ирҙе наркология диспансерына...\n2000-се йылдың 12-се авгусында Төньяҡ флоттың Баренц диңгеҙендәге күнекмәләре барышында субмарина 108 метр тәрәнлектә бата. Экипаждың 118 ағзаһы ла һәләк була. Рәсәй президенты указына ярашлы, бортта булған барлыҡ диңгеҙселәр үлгәндән һуң, *Батырлыҡ* ордены менән бүләкләнде, карап командирына Рәсәй...\nБашҡортостанда хоспистарға хәйриә ярҙамы күрһәтеү буйынса “Вера” фондын ойоштороусы Нюта Федермессерҙың эш сәфәре дауам итә. Йәмәғәт эшмәкәре Өфөлә үткән айҙа башланған хоспис төҙөлөшө майҙанында эштәр барышына юғары баһа бирҙе. 60 урынға иҫәпләнгән хоспис бинаһы 2021 йылда пациенттар өсөн асыуға...\n5 мең 384 кеше һауығып сыҡҡан, 29 пациент ауыр хәлдә ҡала. Уларҙың туғыҙы үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған. Пандемия башланғандан алып коронавирустан 25 кеше һәләк булған. Белгестәр тағы ла бер тапҡыр ауырыуҙан һаҡланыу өсөн битлектәр кейеү кәрәклеге тураһында иҫкәртә.\nФедераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостандағы идаралығы хеҙмәткәрҙәре Нефтекамала урындағы хакимиәт бинаһын яндырыу юлы менән террор ғәмәле ҡылырға йыйыныусыны ҡулға алды. Дәүләт власы органдары эшмәкәрлеген ҡаҡшатыу, конституцион ҡоролошҡа ҡаршы халыҡты йәлеп итеү маҡсатында ул Интернет селтәрендә...\nӘлеге көндә коронавирус йоҡторған 300-ҙән артыҡ пациентҡа плазма бирелгән һәм улар сирҙе еңеп сыҡҡан. Кемдәр ул ковидҡа ҡаршы көрәшкән донорҙар? Бер стакан сәй донорға хәл һәм көс өҫтәй. Сөнки ковидҡа ҡаршы донорға 600 миллилитр ҡан тапшырырға кәрәк. Процедура ғәҙәти күренеш кеүек. Әммә...\n5 мең 370 кеше һауығып сыҡҡан, 29 пациент ауыр хәлдә ҡала. Уларҙың туғыҙы үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған. Пандемия башланғандан алып коронавирустан 25 кеше һәләк булған. Белгестәр тағы ла бер тапҡыр ауырыуҙан һаҡланыу өсөн битлектәр кейеү кәрәклеге тураһында иҫкәртә. Ковид-19...\nТөбәк етәксеһе цивилизациялы донъя күптән баш тартҡан күсмә зоопаркты Башҡортостан биләмәһендә урынлаштырмаҫҡа тәҡдим итте. Өфөләге күсмә зоопарк күптәргә таныш, уның башҡала тирәләй генә күсмә икәне лә мәғлүм. Ситлектәге йәнлектәрҙең йонсоу хәле лә сер түгел. Республика башлығы хакимиәткә бер аҙна...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БУЛАСАҠҠА САРА ЮҠМЫ? - 2022 - Мәҡәләләр\nИге-сиге күренмәгән сүллек буйлап тәлкән-төлкән каруан барған, ти. Ундағы йөҙәрләгән дөйәләргә донъяның иң бай сауҙагәрҙәренең иң затлы әйберҙәре, алтын-көмөшө, нағышланған биҙәүестәре, кейем-һалымы һәм башҡа һатыу итеү әйбере артмаҡланған. Каруан һәр таң һайын ҡалҡҡан ҡояшҡа табан тарафҡа, оҙон көн һуҙымында дала үлсәме менән ҡарыштай ер үтеп, көндән-көн көнсығышҡа ығышҡан, көн төнгә ялғанған, ҡояш офоҡҡа ауышҡан.\nИң алдағы дөйәне етәкләп, тамаҡ хаҡына каруан оҙатыусыһы булып ялланған фәҡир генә егет атлаған. Уның торор өйө лә, ғаиләһе лә, кейер йүнле кейеме лә булмаған, ғүмере каруан оҙатып, юлда үткән. Ә байҙар менән уларҙың хеҙмәтселәре иһә, дөйәләрҙең һыртына беркетелгән сатырҙар ышығында йоҡо һимертеп юл үткән. Шулай фәҡир генә булһа ла, егет даланы, уның һәр бер ҡоҙоғон, туҡталҡа урыны-оазисын биш бармағындай яҡшы белеүе менән каруансы сауҙагәрҙәр араһында дан ҡаҙанған. Уға ышанғандар, иртәме-һуңмы, барыр ерҙәренә алып барып еткереренә тамсы ла шикләнмәгәндәр.\nБына турһыҡтағы һуңғы тамсы һыуҙар эселеп бөтөүгә каруанды әйҙәүсе егет сираттағы ҡоҙоҡ янына алдағы дөйәнең моронон төрттөргән. Кинәнеп-кинәнеп, һыуһындары ҡанғансы, ҡорһаҡтары тулып ауғансы, мулҡынып һыу эскән юлсылар. Инеш янында төн ҡунып, таңдан тамаҡланып, дөйәләрен тағы бер тапҡыр һуғарып, турһыҡтары тулғансы һыу алып, инде ҡуҙғалып киттек тигәндә генә уларҙы урындағы бер һуғышсан ҡәбилә яугирҙары килеп баҫҡан. Уларҙан ҡото алынған сауҙагәрҙәр "Алыш бармы, атыш бармы?" тиеп әйтергә лә ҡурҡып, тегеләрҙән үҙҙәрен имен-аман ебәреүҙең хаҡын белешкән, азатлыҡҡа хаҡ бесә башлаған.\n- Алтын-көмөшөгөҙ, барлыҡ тауарҙарығыҙ үҙегеҙгә ҡалһын. Беҙ, һеҙ уйлағанса, юлбаҫарҙар түгел. Һеҙгә шартыбыҙ шул: беҙгә бер кешегеҙҙе генә бирһәгеҙ, шул еткән. Хоҙайыбыҙ әҙәм балаһын ҡорбанға килтереүебеҙҙе һорай, - тигән ҡәбилә башлығы.\nСауҙагәрҙәр оло аптырашҡа ҡалып, бер-береһенә ҡарашып ҡатҡан, ҡорбанға бирер кеше таба алмайынса, оҙаҡ баш ватҡан. Кемеһелер шыбаға тотошоуҙы тәҡдим иткән дә, үҙенең өҫкә сығыуынан ҡурҡып, шундуҡ һүҙен кире алған. Шул саҡ сауҙагәрҙәр араһында абруйлы һаналған береһе:\n- Буласаҡҡа сара юҡ. Күрер аҙабыбыҙ ошо булғандыр инде. Беҙҙең һәр ҡайһыбыҙҙың бер нисә ҡатыны, тағы ла әллә күпмешәр балаларыбыҙ бар. Уларҙың күҙ йәшен ҡойҙороп, етем итмәҫ өсөн, Алла хаҡына беҙ, бик ҡыйын булһа ла, анау каруаныбыҙға юл күрһәтеүсе егетте быларға бирергә тура килер. Уның илар ҡатыны ла, етем ҡалыр балаһы ла юҡ, - тигән.\nСауҙагәрҙең был тәҡдиме башҡаларҙың дөйөм хуплауы менән ҡаршы алынған. Ҡайһыһылыр уның аҡыллы кәңәшен ишеткәндән һуң күҙенә йәш алып:\n- Эйе шул, ағай, һүҙеңә ҡеүәт. Буласаҡҡа, ысынлап та, сара булмаған өсөн дә Аллаһы Тәғәлә беҙҙе был сәфәребеҙгә ошо егетте биреп сығарған бит инде. Бына беҙ сүллек буйлап ай самаһы килдек, егет беҙҙе үҙ юлыбыҙҙан бер иле лә яҙлыҡтырмай алып килде. Бына хәҙер инде беҙҙең алға һынауҙың иң ауыры килеп етте һәм Хаҡ Тәғәләнең ризалығы өсөн беҙ уға үҙенең бәндәһен кире ҡайтарырға бурыслы, - тип оло сауҙагәрҙең һүҙен йөпләп үк ҡуйған.\nШулай итеп, ҡәбилә яугирҙары каруанды әйҙәүсе егеттең аяҡ-ҡулын сырмап алып ҡалған. Каруан иһә, сүллек буйлап меңәр-меңәр саҡрымдарға һуҙылған юлын артабан дауам иткән. Тағы ла офоҡҡа ҡояш ауышҡан, тағы ла көн төнгә ялғанған. Икенсе көнөнә үк каруансылар әйҙәүсе егеттең ни тиклем кәрәк булғанлығын аңлай башлаған. Ни өсөн тигәндә, туҡтап ял иткән урындарынан иртә таңдан ҡайһы тарафҡа китергә икәнлекте белмәй оҙаҡ ҡаңғырған улар. Бер-береһен еңешә алмай, һуғышыр сиккә еткән каруансылар. Улар юл башлаусы егеткә һалышып, хатта каруандың иртә таңдан ҡояш ҡалҡҡан тарафҡа ҡуҙғалырға тейешлегенә лә иғтибар итмәгән булған. Шуға күрә яңылыш йүнәлеш икенсе көндә үк алынған һәм бишенсе көн тигәндә каруан ҙур бер әйләнеш яһап, икенсе таңда ҡуҙғалған урынға тағы килеп сыҡҡан. Ошо мәлдә инде уларҙың эсәр һыуҙары ла бөткән. Каруансылар баштарын ташҡа һуғырҙай булған да бит, ҡом араһында һыу ғына түгел, ташы ла табылмаған. Хәҙер инде сауҙагәрҙәр аҡтыҡ хәлдәрен йыйып, каруанды әйҙәүсе егетте ҡорбан итергә ҡалдырып киткән ҡоҙоҡто нисек булһа ла табыу маҡсаты менән кире тарафҡа ҡуҙғалған. Әммә күңелдәренә инеп ултырған ҡурҡыу тойғоһо уларҙы тағы ла аҙашыу түңәрәгенә индереп, сарсауҙан талсыҡҡан дөйәләр һәм уларҙың хужалары берәмләп-берәмләп каруандан айырылып ҡала барып, тағы ла өс көн үтеүгә, каруан тотошлай таралып юҡҡа сыҡҡан. Уның ҡарауы, дөйәләрҙе һәм каруансыларҙы сүл бүреләре, ҡарһаҡтар ашап кинәнгән...\nӘ бит, дөрөҫөн әйткәндә, буласаҡҡа сара юҡ, тип әйтеүсе сауҙагәр һис тә яңылышмаған. Ул үҙҙәренә ситтәрҙең һөжүм итерен дә, каруанды әйҙәүсе егетте ҡорбанға тип бирерҙәрен дә, аҙаҡ ошо сәбәпле каруандың һәләкәткә осрарын да иҫтә тотоп, ошо һүҙҙәрҙе әйткән булып сыға. "Әгәр ҙә атайымдың үлерен кисә белгән булһам, бер телем икмәккә алмаштырған булыр инем", тип аслыҡтан илаған малай хәленә ҡалған сауҙагәрҙәр. Улар, бәлки, ҡатындарын тол, балаларын етем ҡалдырмайбыҙ, тип ошо юлды һайлап дөрөҫ тә эшләгәндер. Әммә улар барыбер ҙә намыҫ принцибына ҡаршы барыуы һөҙөмтәһендә һәләкәткә тарыған.\n...Халҡыбыҙҙың шанлы ла, ҡанлы ла үткәне хаҡында уйланып ултырам да, һәр заманда табылған тәфтиләүҙәр тарафынан хакимдар алдында "Был милләт ер йөҙөнән юҡ ителде" тигән рапорттар бирелһә лә, яңы мең йыллыҡҡа, яңы быуатҡа тиклем йәшәйбеҙ икән, бында мин атай-олатайҙарыбыҙҙың намыҫ принцибына тоғролоғона бәйле сәбәпте күрәм. Аллаһы Тәғәлә беҙҙе тап шуның өсөн дә йәшәтәлер, тим. Буласаҡҡа сара булмаһа ла, намыҫҡа, иманға, әхлаҡҡа тоғролоҡ һаҡлағанда, киләсәкте күреребеҙгә сара бар, тимәк.\nЯҙылған: 22.04.22 | Ҡаралған: 295


Пассажир водителдән туҡмалған » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Пассажир водителдән туҡмалған\nПассажир водителдән туҡмалған 30.01.2019 // Йәмғиәт\n29 ғинуар кисенде маршрут автобусы водителе туҡталышта пассажирҙы – “Башинформ” мәғлүмәт агентлығы хеҙмәткәрен туҡмаған. Башҡортостан Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, “ГАЗель” водителе полицияға килтерелгән. Зыян күреүсе судмедэкспертизаға ебәрелгән.\n“Башинформ” агентлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, пассажир “Витамин заводы” туҡталышында автобусҡа ултырырға булған. Тик салонда урындар булмай сыҡҡан. Ул водитель эргәһендә урын булыуын күреп, алғы ишекте асыуҙы һораған, тик водитель яуап бирмәгән.\n“Водитель автобустың ишеген япты. Мин инеп өлгөрмәнем, ишеккә ҡыҫылдым. Тышта ситкә китеп тә өлгөрмәнем, “маршрутка” ҡуҙғалып китте. Үҙем дә һиҙмәҫтән ишеккә һуҡанмындыр инде. Автобус туҡтаны, асыуланған водитель миңә ташланды. Бер нисә тапҡыр янтайып өлгөрҙөм, әммә барыбер эләкте. Ҡан төкөргәнемде күреп, ул рулгә ултырып, китеп тә барҙы”, – ти пассажир.\n“Өфө-Лайн” компанияһы вәкиле был хәлгә аңлатма биреүҙән баш тартты. Өфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтенән ваҡиғаның контролгә алыныуы тураһында белдерҙеләр.


«Өс таған» фильмының прокатҡа сығыу көнө билдәле булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n9:10, 20 января 2021 Мәҙәниәт\n«Өс таған» фильмының прокатҡа сығыу көнө билдәле булды Фото: Валерий Шахов\n«Өс таған» фильмының прокатҡа сығыу көнө билдәле булды. 4 марттан Мостай Кәримдең повесы буйынса төшөрөлгән картинаны Башҡортостан һәм Татарстан кинотеатрҙарында ҡарарға мөмкин. Был хаҡта фильмдың режиссеры Айнур Асҡаров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә хәбәр итте.\n«Ике йыл буйына 50-нән ашыу кеше эшләне, һәм мин ҙур ышаныс менән башҡорт киноһында ошондай сифатлы тауышты һәм һүрәтте күргәнегеҙ юҡ тип әйтә алам! Ә музыкаһы ниндәй! Бәлки, iMAX залында ла күрһәтербеҙ», — тине режиссер.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, премьера алдынан «Өс таған» фильмы башҡорт классигының тыуыуына 100 йыл тулған йылда юбилей саралары барышында күрһәтелде.


Ҡырҡ һигеҙенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә сәнғәт...\nСәнғәт - Art\nҠырҡ етенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә әҙәбиәт һәм китаптар тураһында...\nҠырҡ алтынсы дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр...\nҠырҡ бишенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өй...\nҠырҡ дүртенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә кино һәм фильмдар...\nКино – Cinema and Films\nҠырҡ өсөнсө дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйл...\nҠырҡ икенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә бизнес тураһы...\nҠырҡ беренсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә сәйәсәтте үҙләштерҙек, бөгөн бизнес темаһы м...\nСәйәсәт – Politics\nУтыҙ туғыҙынсы дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр үҙләштерәбеҙ. Уҙған дәрестә һайлауҙар темаһын өйрәндек,...\nҺайлауҙар – Elections\nУтыҙ һигеҙенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә спорт ярыштары һәм уйындар...\nУтыҙ етенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәр...\nУтыҙ алтынсы дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә тән өлөштәрен үҙләштерҙек, бөгөн спор...\nУтыҙ бишенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һө...\nУтыҙ дүртенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә гөл-сәск...\nСәскәләр – Flowers\nУтыҙ өсөнсө дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә үҫемлектәр менән таныша башланыҡ...\nУтыҙ икенсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә хайуандар атамала...\nУтыҙ беренсе дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала инглиз телендә айырым темаға һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр өйрәнәбеҙ. Уҙған дәрестә транспортҡа бәйле лексиканы үҙләштерҙек,...\nЕгерме туғыҙынсы дәрес\nИнглиз теле донъяһы буйлап сәфәребеҙҙе дауам итәбеҙ. Был рубрикала ингли...


Республика Президенты «Бөрө алмаһы» төбәк-ара фестивале сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты «Бөрө алмаһы» төбәк-ара фестивале сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты\n11:44, 17 сентября 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Бөрө алмаһы» төбәк-ара фестивале сиктәрендә республиканың бәләкәй һәм урта ҡалаларын үҫтереү мәсьәләләре буйынса түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты.\n— Бөгөн бәләкәй ҡалалар темаһы көнүҙәк булып тора, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Өфө лә, Мәскәү менән сағыштырмаса, ҙур ҡала түгел. Шуға күрә бәләкәй ҡалалар исемлегенә 20-50 мең кеше йәшәгән ҡалаларҙы индерергә була.\nРеспублика башлығы бәләкәй ҡалаларҙа иҡтисади тормоштоң булмауын, уларҙа мөһим объекттарҙың әҙ төҙөлөүен билдәләне һәм беҙгә бындай хәлдә ҡалырға ярамағанын һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nШулай ҙа бәләкәй ҡалалар үҫеш мөмкинлектәренә эйә, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Уларҙа ер арзан, коммуникациялар тоташтырылған, эшселәр һаны күп. Быларҙың барыһы ла рентабелле предприятиелар төҙөү мөмкинлеген бирә.\n— Республикала бәләкәй ҡалаларҙа яҡынса 300 мең кеше йәшәй, был ҙур һан, — тине Башҡортостан Президенты. – Инвестициялар йәлеп итеү көндәлек эшкә әүерелһен өсөн барыһын да эшләргә тейешбеҙ. Беҙҙә бихисап программалар ҡабул ителә, әммә алға китеш күҙәтелмәй.\nРөстәм Хәмитов иҫәпләүенсә, көстәрҙе айырым территорияларҙа туплап, яҡшы яҡҡа үҙгәрештәргә ирешеү зарур.\n— Бәләкәй ҡалалар бәләкәй бизнесты үҫтереү территорияһы булып тора, — тип билдәләне ул. – Брендтарҙы, туризм өлкәһен үҫтереү өҫтөндә етди уйларға кәрәк. Алдағы йылда Бөрө ҡалаһы 350 йыллығын билдәләй. Беҙ был ҡаланың тарихи хәтерен тергеҙеү, туристар йәлеп итеү, ҡунаҡханалар төҙөү хаҡында һүҙ йөрөтәбеҙ, әммә был йәһәттән алға китеш юҡ әлегә. Быға нисек ирешеү өҫтөндә бергәләп уйлайыҡ. Мин ярҙам итергә әҙер.\nТеги: бр президенты,бәләкәй ҡалалар,түңәрәк өҫтәл


09.10.2010 Был аҙнала беҙҙе...\n... беҙҙе Ҡыуандарҙы\nУрындағы халыҡ та ҡәнәғәт түгел – улар тотҡондарҙы ашатыу өсөн йыл һайын 3,1 миллион доллар һалым аҡсаһын тотона. Гуантамо төрмәһендә тотҡондар ҡос осҡос шарттарҙа йәшәй, уларҙы язалайҙар, төрлөсә кәмһетәләр, тигән мәғлүмәт бар.\nӘ бит Гуантамо ысынында Хәрби-диңгеҙ базаһы. Шуға ла, төрмә ябылған хәлдә лә, база тулы ҡеүәтендә эшләүен дауам итәсәк. Әле тотҡондарға интернетты ҡулланырға, телефон аша һөйләшергә рәхсәт биргәндәр. Улар өсөн ғәрәп каналдарын да үткәреп, телевизор ҡарарға ла мөмкинлектәр асылған. Адвокаттар ҙа тотҡондар менән күпкә йышыраҡ осраша башлаған.\nБыл аҙнала Рәсәйҙең Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте йәйге эҫелектән зыян күргән рәсәйҙәрҙе һанап, рәсми мәғлүмәттәрҙе еткерҙе. Улар хәбәр иткән һандар буйынса, быйыл август айында эҫелектән һәм торф яныуҙан сыҡҡан төтөндән 40 меңдән ашыу кеше үлгән. Мәрхүм булғандарҙың 9 меңе – Мәскәү ҡалаһы халҡы.\nҒөмүмән, августа Рәсәй үлем осраҡтары буйынса рекорд ҡуйған. Йәйҙең һуңғы айында илдә 192 мең кеше яҡты донъя менән хушлашҡан, был, былтырғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда, 41 мең кешегә күберәк. Кешеләрҙе үлемгә илтеүсе сәбәптәр булып күпселек осраҡта һыуға батыу, тын алыу органдары һәм ҡан әйләнеше системаһы ауырыуҙары теркәлгән. Был йылда һыуға батып үлеүселәрҙең һаны былтырғынан ике тапҡырға артып киткән. Ә инде үпкә ауырыуҙары арҡаһында яҡты донъя менән хушлашыусылар һаны 28,1 процентҡа күбәйгән.\nМәскәүҙең элекке легендар мэры вазифаһынан бушатылыуына популяр йырсы Николай Басковтан да нығыраҡ ҡайғырған кеше булмағандыр – Лужков Рәсәйҙең «алтын тауышы»на фатир бирергә вәғәҙә иткән булған. Етмәһә, был вәғәҙә бөтә халыҡ алдында – сәхнәнән әйтелгән. Ул хатта вәғәҙәһен үтәү өсөн резолюция ла әҙерләгән. Тик уны аҙағына еткереп өлгөрмәгән – ваҡиғалар үҙгәреп китеү сәбәпле, Мәскәү үҙәгендә фатир алырға аҡсаһы булмаған Басков «ҡыйыҡһыҙ» ҡалған.\nХәҙер Николай Басков, ошо ваҡиға тураһында һөйләп, төрлө киң матбуғат сараларына интервью бирә. Баҡтиһәң, ул Мәскәүҙә фатирҙы ҡуртымға алып ҡына йәшәй, 6 миллион доллар түләп, һәйбәт фатир алырға аҡсаһы етмәй икән.\nНиколай Басков фатирһыҙ ҡалыуы тураһында бөтә илгә һөйләп нимәгә өмөт итәлер – аңлашылмай. Әммә шуныһы факт: Лужков уға йорт бүләк итергә вәғәҙә бирер алдынан йырсы 700 квадрат метрлыҡ пентхаус алырға хыялланыуы тураһында бер туҡтауһыҙ һөйләнеп йөрөгән. Алдан ҡысҡырған кәкүктең башы ауырта, тиеүҙәре шулдыр, күрәһең.


Ҡөҙрәтле дәрт - бейеүҙәрҙә, Арбарлыҡ моң - йырҙарҙа » Башкортостан кызы\nЭйе, мәҙәниәт учреждениеларының матди базаһын нығытыу, биналарҙы ремонтлау, сәхнә ҡорамалдары һатып алыу кәрәклеге хаҡында республикабыҙ Президенты Рөстәм Зәки улы Хәмитовтың Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға 2012 йылдыњ ноябрендєге Мөрәжәғәтнамәһендә лә билдәләп үтелгәйне. “Һәр тин иҫәпле бөгөнгө заманда был тиклем зауыҡлы ремонт үтеүенә, әлбиттә, республика һәм район, ҡала етәкселегенә рәхмәтлебеҙ. Ремонт өсөн республика ҡаҙнаһынан 23 миллион һумға яҡын, муниципалитеттан 10 миллион һумдан ашыу аҡса бүленде”, – тип уртаҡлаша филармония директоры Ильвера Турһынбулат ҡыҙы Ғибаева.\nУчалы филармонияһы республикалағы биш филармония араһында берҙән-бер муниципаль љарамаљтаѓы ойошма ғына түгел, иң йәш коллектив та булып тора. Әммә һөнәри оҫталыҡ һәм йөкмәтке буйынса уларҙы башҡаларҙан түбәнерәк тип әйтергә берәүҙең дә теле әйләнмәҫ. Киреһенсә, был коллективты таланттар бишеге тип атарға мөмкин, унда ҡанат нығытҡан әллә күпме ижадсы Башҡортостаныбыҙ сәнғәте күгендә яҡты йондоҙ булып балҡый. Ә Учалы артистарының ил кимәлендәге төрлө конкурстарҙа, мәҙәни сараларҙа республикабыҙ исеменән лайыҡлы сығыш яһауы, сит илдәрҙәге фестивалдәрҙән юғары баһа алып ҡайтыуы үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй. Башҡорт мәҙәниәтен иң сағыу балҡышында еткергән учалыларҙы Франция, Италия, Испания, Греция, Швеция, Израиль, Сирия тамашасылары көслө алҡыштарға күмгән. Мәҫәлән, Израилдә “Планета сәскәләре” халыҡ сәнғәте байрамында беренсе урынды алһалар, Сириялағы халыҡ-ара конкурстан лауреат булып, беренсе дәрәжәләге диплом менән ҡайтҡандар.\n“Сит илдәргә фестивалдәргә сығып, йыр-бейеүҙәребеҙҙең иң аҫыл өлгөләрен күрһәтеүгә район хєстєрлегендє булыуыбыҙ, сығымдарҙы урындағы етәкселек үҙ өҫтөнә алыуы һөҙөмтәһендә ирештек. Ғөмүмән, Учалы муниципаль район хакимиәте башлығы Фәрит Фәтих улы Дәүләтгәрәев һәм ҡала биләмәһе хакимиәте етәксеһе Ильяс Хәбибулла улы Килмөхәмәтов мәҙәниәт халҡыбыҙҙыњ рух ҡалҡаны булыуын аңлап, был өлкәгә ифрат ҙур иғтибар бүлә”, – Ильвера Турһынбулат ҡыҙының был һүҙҙәрендә ғорурлыҡ та, ҡыуаныс та сағыла.\nУн беренсе миҙгел илһамланып ижад итеүсе артистар филармонияны ойоштороуға ҙур көс һалған, “йәнтөйәгем” тип янып йәшәгән шәхес – райондың элекке башлығы Ринат Абдуллинды ҙур хөрмәт менән иҫкә алалар, уның яҡты рухы алдында баш эйәләр. “Бәрәкәтле еребеҙҙә тыуған таланттарҙы тупларға ынтылған Ринат Барый улы йыр-моңға мөкиббән ғашиҡ ине, бигерәк тә “Йәнбикә”не онотолоп китеп тыңлай торғайны”, – тип һағынып хәтерләйҙәр уны.\n... “Коллективтың йөҙөк ҡашы” – үҙе лә ғүмерен бейеү сәнғәтенә арнаған Ильвера Ғибаеваның халыҡ бейеүҙәре ансамблен шулай тип атауында ҙур хаҡлыҡ ята. Ансамблдең ярһыу, дәртле, ялҡынлы сығыштарында Учалы халҡының борондан килгән бейеү маһирлығы ла (ә бында һәр йортта бейейҙәр, һәр ауылда бейеү ансамбле бар!), маҡсатлы, көслө һәм бөтөн холҡо ла, уттай тәбиғәте лә сағылғандай.\nАнсамблдә – ун пар, улар барыһы ла ҡала сәнғәт колледжының хореография бүлеген тамамлаусы бейеүселәр. Һуңғы йылдарҙа ансамбль йәштәр менән тулыланған, филармония асылғандан бирле яҡташтарын дәртле сығыштары менән ҡыуандырыусы Фирүзә Мөлөкова, Айгөл һәм Илшат Исхаҡовтар улар менән тәжрибәһен теләп уртаҡлаша.\nБейеүҙәрҙе башлыса филармонияның тәүге художество етәксеһе, режиссер-ҡуйыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты Рәйес Низаметдинов һалған. Һөнәре буйынса ауыл хужалығы белгесе, ләкин булмышы менән ижадсы – билдәле ҡурайсы ла, ҡубыҙсы ла, өзләүсе лә, бейеүсе лә Рәйес Йәүҙәт улы Учалы ерлегендә тыуған бейеүҙәр үҙенсәлеген өйрәнеп, оло хазина итеп һаҡлап ҡалыуҙы маҡсат иткән. Мәҫәлән, көй ыңғайына учалыларға ғына хас ҡатмарлы тыпырҙауҙы башҡа бер ерҙә лә күрмәҫһең. “Бер нисә быуындан, әллә нисә төрҙән торған тыпырҙау – беҙҙә хасил булған күренеш”, – тип раҫлайҙар бында.\n“Тарпандар”, “Марш” бейеүе, “Ҡара-ҡаршы” бейеү, “Ҡайын һуты”, “Солоҡсолар”, “Алтын йыуыусылар”, “Тиле йәшлек” – концерттарґа ҡул сабыуҙар менән оҙатылған бейеүҙәрҙең һәр береһенең үҙ тарихы. Ҡеүәтле бейеү теле халҡыбыҙҙың көнитмешен, холоҡ-фиғелен, кисерештәрен, яҙмышындағы бай ваҡиғаларҙы ябай телдән сағыуыраҡ, күпкә көслөрәк кәүҙәләндерә. Репертуарҙағы рус, украин, татар, һинд, испан, грек халыҡ бейеүҙәрен дә тамашасылар бик яратып ҡабул итәләр. “Бөгөнгө балетмейстер, Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамблдә ҙур оҫталыҡ туплаған бейеүсе Эльвира Мортазина коллективҡа яңы һулыш, йәшлек ҡомары алып инде”, – тип һанай артистар.\nТыуған ерҙәренән илһам алып ижад итеүсе йәш йырсылар – Илдар Жамалов һәм Илдар Усмановтың халыҡ-ара һәм республика кимәлендәге бәйгеләрҙә уңыш ҡаҙанып, танылыу яулай барыуын да әйтеп үтке килә.\nФилармония тарихына ҡағылышлы һәр кешене оло шәхес итеп күргән, һәр хәл-ваҡиғаны түкмәй-сәсмәй бәйән итеүсе Раушания Мәхмүтова үҙе лә хеҙмәт юлын ошо сәнғәт йорто асылған көндә башлаған. Яҡташтары тарафынан “сәхнә күрке” тип нарыҡланған һылыу тамашасы менән артист араһында күҙгә күренмәҫ ептәр һуҙыусы – конферансье ғына түгел, коллективтың художество етәксеһе лә, башҡорт халыҡ йырҙарын оҫта башҡарыусы ла.\n– Сығыштарыбыҙҙың сағыу, онотолмаҫ булыуын сәхнә кейемдәребеҙҙең бай, таң ҡалырлыҡ матурлығы ла билдәләй. Мәҫәлән, башҡорт милли кейемдәребеҙҙе сит илдәрҙә эргәбеҙгә килеп тотоп ҡарап, тел шарлатып, һоҡланыуҙарын белдерәләр. Затлы күн итек, ҡамсат бүрек, зиннәтле еләндәр, күҙҙең яуын алырлыҡ ҡашмау-түшелдеректәр тамашаларыбыҙҙың бәҫен күтәрә, – тип һөйләй ул. Тамашаларҙың бәҫен күтәреп кенә ҡалмай, сығыш яһаусыларҙы бөтә матурлығында балҡыта, тип өҫтәр инем мин. Сит илдәрҙә гастролдәрҙә саҡта ҡыҙҙарыбыҙҙан күҙ алмай хайран ҡылыуҙары ла юҡҡа түгел. Ә Сирияла саҡта, был илдә һаҡланған йола буйынса урлап алып китә күрмәһендәр тип, сибәркәйҙәрҙе хатта һаҡ аҫтында йөрөткәндәр.\nАртистар әле алыҫ гастролдәргә йыйына – Себер тарафтарындағы милләттәштәребеҙгә йыр-моң өләшеп ҡайтмаҡсы. Унан һуң ғәзиз төйәктәренең – Учалы ҡалаһының 50 йыллыҡ юбилей тантаналарына әҙерләнә башлаясаҡтар. “Ул тамаша яҡташтарыбыҙға, һис шикһеҙ, оҙаҡ иҫтә ҡалырлыҡ матур, ҡәҙерле бүләк буласаҡ”, – ти режиссер-ҡуйыусы Минзәлә Яхина.\n... Мөғжизәләр иле Учалыға бер барһаң, күңелең гел тартылып торор, аяҡтарың тағы шунда әйҙәр, тиҙәр. Учалы филармонияһы тамашаһын бер күргән кеше лә, арбалып, йәнә һәм йәнә шул моңдо, шул көйҙө ишетергә, бейеүҙәренең тылсымлы көсөн, ҡөҙрәтле дәртен ҡат-ҡат үҙендә тойорға теләр.