Янғынға ҡаршы көрәштә ялҡын ҡабынды йөрәктә » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Янғынға ҡаршы көрәштә ялҡын ҡабынды йөрәктә\n25.05.2019 Янғынға ҡаршы көрәштә ялҡын ҡабынды йөрәктә\nОшо айҙа урман янғындары бер туҡтауһыҙ илебеҙҙең төрлө төбәгендә, шул иҫәптән республикабыҙҙа ла йыш ҡына ҡабынып тора. Уйламағанда минең үҙемә лә янғын һүндереүҙә ҡатнашырға тура килде.\nҺағындырған туғандарға ҡунаҡҡа, Күгәрсен районының Сәйетҡол (Әбсәләм), Бикеш (Игесәк) ауылдарына, барып ҡайттыҡ. Өсөнсө май кисендә ошо ике ауылда шау-шыу ҡупты – “янғын” тигән ҡурҡыныс хәбәр ел тиҙлегендә таралды. Тап ике ауыл араһында, юл аша түбәлектә, дыулап үлән яна ине, ялҡын телдәре күккә ынтылды, осҡондар тирә-яҡҡа сыртлап сәсрәне. Уттан ҡурҡҡан көтөү мөңрәшеп, баҡырышып ауылға сапты. Ел дә утты ауылдар яғына бороп, ашыҡтырып, ҡыуаланы.\nБәлә кисектергеһеҙ кеүек тойолдо. Ләкин шунда уҡ янғын яғына, туҙан борҡотоп, тиҫтәләрсә машина ҡуҙғалды. Йөҙгә яҡын йәш егет, ир, ҡатын-ҡыҙ, бала-саға – барыһы ла улар артынан берҙәм йүгерҙе. Ул арала машиналарҙан һикереп сыҡҡан кешеләр көрәк, япма, селек һепертке менән утҡа ҡаршылыҡ күрһәтә башланы, кемдер хатта кейемен сисеп, утты бәргеләне, итеге менән тапаны.\nНиһайәт, район үҙәге Мораҡтан янғын һүндереүселәр килеп етте. Тик шул саҡта ғына барыһы ла еңел тын алды. Дөрөҫөн әйткәндә, янғын һүндереүселәргә түбәнең икенсе яғын ғына һүндерергә тура килде, ә башҡорттар утты үҙ ауылдарына яҡын ебәрмәне. Ирекһеҙҙән күңелемдә гүзәл халҡым өсөн ғорурлыҡ тойғоһо уянды, көслө рухлы, артыҡ һүҙһеҙ тыуған ауылын һаҡларға ташланған милләттәштәрем өсөн ҡыуанып йөрәкһенем. Ә улар, һис бер ни булмағандай, ҡоромға буялған бит-ҡулдарын таҙарта, янғын менән көрәштә алған яраларын бәйләй ине...\nМин улар йөҙөндә берҙәмлекте, көслө ихтыярҙы күрҙем – кәрәк икән, халҡым алдына алған маҡсатына барып етәсәк, уны ут та, һыу ҙа туҡтата алмаясаҡ.\nИке сәғәттән ашыуыраҡ ауыл халҡы ут һүндерҙе – олоһо ла, кесеһе лә ситтә ҡалманы. Сәйетҡол мәктәбе директоры Рафаэль Йосопов: “Үкенескә күрә, беҙгә үҙебеҙҙең урман-ҡырҙарҙы кемдеңдер башһыҙлығы, енәйәтсел ҡылығы арҡаһында сыҡҡан янғындарҙан йыш һаҡларға, ҡотҡарырға тура килә, – тип бошондо. – Төбәгебеҙҙә ҡоро үлән, япраҡ, һалам, бесән күп. Ике йыл элек беҙ, Сәйетҡол һәм Бикеш ауылдары халҡы, ауыл хакимиәте башлығы Хөсәйен Аллабирҙин етәкселеге аҫтында Серәкәй тауын, Нуҡай, Түкәт, Буҫтыбай ауылдарына терәлгән урмандарҙы янғындарҙан һаҡлап алып ҡалдыҡ. Үәт, унда, исмаһам, хәтәр ине: дүрт сәғәттән ашыу утҡа ҡаршы көрәштек, халыҡ бер туҡтауһыҙ килде лә килде. Арып-йонсоған, хәлдән тайған саҡта кемеһелер түҙә алмай китте. Юҡ, ҡасманы – ярҙам артынан китте. Һәм ҡабаттан һаҡҡа баҫты. Юҡҡа әйтмәйҙәр бит, күмәкләгән – яу ҡайтарған. Шулайтып беҙ ҙә яу ҡайтарабыҙ...”\nБыл юлы ут 6 – 7 квадрат километр ерҙе ялмап өлгөргәйне. Әллә ни күп тә түгел һымаҡ, батырлыҡ менән маһайырға урын да юҡ кеүек, ә шулай ҙа... йөрәктә ялҡын ҡабынды. Рәхмәт халҡымдың шундай булғанына!\nАвтор: Р. Баязитов


Бөгөн Рамаҙан шәриф, ураҙа айының һуңғы көнө | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n16 июля 2015 — 15:43\nИртәгә иһә Мөхәммәт пәйғәмбәр өммәтенән булған хаҡ мосолмандар Урҙа ғәйетен ҡаршылай. Был байрам изгелек һәм миһырбанлыҡ, ихтирам һәм иғтибар билдәһе. Ураҙа ғәйетендә мохтаждарға ярҙам күрһәтелә, хәйерҙәр таратыла. Тап ошо осорҙа фытыр саҙаҡаһы һәм фидиә таратыла. Уларҙың күләме махсус ҡағиҙәләрҙән сығып иҫәпләнә.


Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәте эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәте эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләне\n10:53, 30 октября 2012 Сәйәсәт\n29 октябрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Өфөлә, Республика йортонда яңы Хөкүмәттең тәүге ултырышын үткәрҙе. Рөстәм Хәмитов Хөкүмәт ағзалары алдында торған бурыстарҙы атаны.\n— Беҙ һеҙҙең менән республиканың башҡарма власын кәүҙәләндерәбеҙ, граждандарыбыҙҙың именлеге, уларҙың йәшәү сифаты өсөн яуаплыбыҙ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы. – Һәр берегеҙ үҙенә йөкмәтелгән эш өсөн, ундағы хәл, кадрҙар, финанс сәйәсәте өсөн яуап бирә. Иҡтисади хәл һеҙгә яҡшы таныш: донъя иҡтисадында күҙәтелгән көрсөк күренештәре беҙҙең илдәге хәлгә лә йоғонто яһай. Кире иҡтисади процестарҙы бөтөрөргә тырышабыҙ.\nБашҡортостан Президенты Хөкүмәттең республикала яҡшы тормош булдыра алыуына ышанысын белдерҙе һәм бергәләп эш итеү алгоритмдарын билдәләне.\nРөстәм Хәмитов Хөкүмәт ағзаларын иң ауыр мәсьәләләрҙе асыҡтан-асыҡ тикшерергә саҡырҙы. Хөкүмәт коллективы эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеге уның нисек ойошторолоуынан тора, тип иҫәпләй республика башлығы.\nБашҡортостан Хөкүмәтенең яңы составында ундан ашыу яңы ағза бар. Яңы, йәш кешеләрҙең килеүе һәм Башҡортостан власының юғары башҡарма органында күп йылдар дауамында эшләгән тәжрибәле белгестәрҙең булыуы – әлеге үҫеш осоронда республика өсөн иң кәрәк булған состав, тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов.\nРеспублика башлығы Хөкүмәт ағзаларын асыҡ диалог алып барырға, заманса мәғлүмәт технологияларын әүҙем ҡулланырға саҡырҙы һәм эштәрендә уңыштар теләне.\nТеги: бр президенты,хөкүмәт


14 Сентябрь 2018, 14:02\n1 сентябргә бик аҙ ваҡыт ҡалды. Оҙаҡламай мәктәптәрҙә беренсе ҡыңғырау сыңлаясаҡ.\nУға тиклем һуңғы ремонт эштәре тамамланасаҡ һәм йәй буйына ял итеп, яңы көс туплап килгән шат балалар беренсе сентябрҙә мәктәп ишектәрен асып инәсәк.\nӘллә йылдың иң матур миҙгеленә тура килгәнгәме, йәйге каникул тиҙ генә үтә лә китә. Тиҙҙән тағы ҡыңғырауҙар шылтырар, уҡыусылар тулҡынланып тағы мәктәпкә юлланыр, яратҡан класы, уҡытыусылары менән осрашыр. Тик мәктәптәр уларҙы ҡабул итергә әҙерме икән? Йылдағыса, быны асыҡлау маҡсатында августа янғын хәүефһеҙлеген, дөрөҫ туҡландырыуҙы, мәктәп-яны баҡсаларының торошон һ.б. тикшереүсе комиссиялар мәктәптәрҙә йөрөп сығасаҡ. Әлеге көндә районыбыҙҙың барлыҡ мәктәптәрендә һәм балалар баҡсаларында белем биреү процесы уңайлы шарттарҙа үтһен өсөн яңы уҡыу йылына әҙерләнеү буйынса ғәйәт ҙур эш алып барыла. Белем биреү учреждениеларында уҡыу кабинеттарына, мәктәп ашханаларына, спорт залдарына һәм коридорҙарға еңелсә ремонт яһала. Бынан тыш, йылдан-йыл һәр уҡыу йортонда үҙ ихтыяждары барлыҡҡа килә, сөнки күпселек биналар бер тиҫтә йыл элек кенә төҙөлмәгән, шуға ла барлыҡ заманса талаптарға яуап бирер өсөн уларға йыл һайын ремонт талап ителә, бөгөнгө көнгә тап килгән йыһаздар кәрәк. Ә былар барыһы ла аҡсаға бәйле. Был йәһәттән райондың Первомай мәктәбенә уңыш йылмайҙы. Уларға "Транснефть" йәмғите математика, физика, химия кабинеттарына ремонт яһау һәм йыһаздар алыу өсөн 6 миллион һум аҡса бүлде. Бер үк ваҡытта мәктәптәрҙә көҙгө-ҡышҡы осорға ҡаҙанлыҡтарҙы әҙерләү буйынса эш алып барыла. Булған монометрҙар, газ менән бысраныуға сигнализаторҙар мах-\nсус ойошмаға тикшереүгә тап-шырылған. Газ ҡаҙанлыҡтарын техник хеҙмәтләндереү үткәрелгән. Бер һүҙ менән әйткәндә, мәктәптәр уҡыусыларҙы яңыртылған килеш ҡаршы алһын, уларға һәм балалар баҡсаһында уңайлы булһын өсөн ҙур эш башҡарыла.


Зәк-Ишмәт ауыл Советы (Көйөргәҙе районы) — Башҡорт Википедияһы\nЗәк-Ишмәт ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)\nЗәк-Ишмәт ауыл Советы\n874 кеше (1 ғинуар 2018)\nЗәк-Ишмәт ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы муниципаль берәмек.\nАдминистратив үҙәге — Зәк-Ишмәт ауылы.\nЗәк-Ишмәт ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.\n1425 ↘1359 ↘1183 ↘1173 ↘1130 ↘1091 ↘1058\n1 Зәк-Ишмәт ауыл, административ үҙәк ↘682\n2 Михайловка ауыл ↘256\n3 Марьевка ауыл ↘245\nШәмсетдин Зәки (Ғөбәйҙуллин Шәмсетдин Йәрмөхәмәт улы) (1822 йыл — 1865 йыл, октябрь) — башҡорт шағиры, суфыйсылыҡ эйәреүсеһе. Татар, төрөк (иҫке ғосман), ғәрәп һәм фарсы телендә яҙған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Зәк-Ишмәт_ауыл_Советы_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=832315 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:19 20 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


Ситкә сығып, фәһем алып... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ситкә сығып, фәһем алып...\nСиткә сығып, фәһем алып... 30.09.2016 // Йәмғиәт\n26 – 30 августа Әрмәнстанда\nҮҙәк һәм Көнсығыш Европа викимедистарының конференцияһы булды. Уның эшендә Рәсәйҙән урыҫ, яҡут википедияларының вики-активистары, шулай уҡ Викимедиа фонды вәкилдәре, Башҡорт википедияһы вәкилдәре Денис Ейәнбәтов менән Ришат Сәйфетдинов ҡатнашты.\nКонференцияны ойошторған Әрмәнстан викимедиаһы ҡунаҡтарҙы тауҙарҙа урынлашҡан һәм хаҡлы рәүештә “Әрмән Швейцарияһы” тип аталған бәләкәй генә курорт ҡаласығы Дилижанда ҡабул итте. Уларҙы заманса ҡунаҡханаларға урынлаштырҙылар, ә сара үҙе Дилижан халыҡ-ара колледжында үтте. Был уҡыу йортона һуңыраҡ тағы бер туҡталырмын, ә әлегә конференцияның үҙе тураһында һөйләмәксемен.\nСараға Әрмәнстан викимедиаһы башлығы Сусанна Мкртчян старт биргәндән һуң, колледж биләмәһендә Википедияның айырым өлөштәрҙән йыйылған шар формаһында эшләнгән логотибына һәйкәл асылды.\nСығыштарҙан миңә бигерәк тә вики-йәмғиәттәр араһында һәм уларҙың эсендә килеп тыуған низағтарҙы хәл итеүгә арналған презентация көслө тәьҫир яһаны. Үкенескә ҡаршы, күрше төбәктәрҙә йәшәгән халыҡтарҙың теге йәки был мәсьәләлә, шул иҫәптән уртаҡ мираҫ буйынса ла ыҙғышыуы – бөтөн донъя буйлап таралған күренеш, ә вики-йәмғиәттәр аныҡ йәмғиәт, аныҡ халыҡтың сағылышы булып тора. Быға тиклем низағтарҙы хәл итеү өсөн түҙемлек, ғәфү итә белеү һәм йөрәктең сафлығы кәрәк тип уйлаһам, презентацияла, әгәр кәрәкле белем һәм тәжрибә туплағанда, бигерәк тә психология өлкәһенән, аҡыл да был мәсьәләне хәл итеүгә үҙ өлөшөн индерә ала икәнлеген аңланым.\nШулай уҡ Википедияны мәғариф системаһында файҙаланыу тураһында презентация ла ҡыҙыҡлы булды. Бында гректар үҙ тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Мәктәп уҡытыусылары йыш ҡына Википедияны танырға һәм уны уҡыу процесында файҙаланырға теләмәй. Уларҙың фекеренсә, Википедия әҙер мәғлүмәт сығанағы булып тора һәм уҡыусыларға үҫергә мөмкинлек бирмәй: мәғлүмәтте шунан ғына күсереп алалар, уны баһаламайҙар, сығанаҡтарҙың дөрөҫлөгө тураһында уйламайҙар, йәнәһе.\nБаҡтиһәң, быға ҡаршы миҫалдар ҙа бар икән. Википедия ярҙамында уҡыусыны уйланырға, мәғлүмәтте анализларға, төрлө сығанаҡтарҙы сағыштырырға һәм уларҙың дөрөҫлөгө тураһында һығымта яһарға, объектив критерийҙарға нигеҙләнергә, шулай уҡ үҙ фекереңде асыҡ итеп әйтеп бирергә, башҡалар менән аралашырға, изге күңелле булырға өйрәтергә мөмкин. Әгәр бер заман башҡорт мәктәптәрендә реферат урынына Википедияға яҙылған яңы мәҡәлә ҡабул итһәләр, мәҫәлән, тәбиғи фәндәр йәки тыуған яҡты өйрәнеү буйынса, был беҙҙең мәктәпте бик ныҡ үҙгәртер ине, моғайын.\nҠыҙыҡлы ғәмәли эштәр төрлө илдәрҙәге вики-йәмғиәттәр менән яҡындан танышыу мөмкинлеген бирҙе. Урындарҙа йәмғиәттәрен киңәйтеү өсөн нимәләр эшләнеүе тураһындағы презентациялар иғтибарҙы йәлеп итте. Мәҫәлән, поляктар даими рәүештә тәбиғәткә сыға, белорустар иһә ауылдар буйлап йөрөй һәм ундағы халыҡҡа эшмәкәрлектәре тураһында һөйләй, ҡатнашырға саҡыра, бер үк ваҡытта география, тыуған төйәк, ауылдар тураһында мәҡәләләр яҙа.\nБеҙгә Грузия википедияһы вәкилдәре килеп, мәҡәләләр менән алмашыу тәҡдимен яһаны. Йәғни беҙ Башҡорт википедияһында – Грузия һәм грузиндар тураһында, улар үҙҙәрендә Башҡортостан һәм башҡорттар тураһында билдәле күләмдә мәҡәләләр яҙырға тейеш. Исемлек яҡтар тарафынан билдәләнә. Әлеге ваҡытта был проект буйынса Башҡорт википедияһында фекер алышыу бара. Минеңсә, бындай эшмәкәрлек ике яҡҡа ла файҙалы буласаҡ.\nСара уҙған колледжға килгәндә инде, ул 2014 йылда шәхси меценаттар аҡсаһына асыла. Уларҙың күпселеге Рәсәйҙә һәм башҡа илдәрҙә йәшәгән эшҡыуар әрмәндәр – исемдәре бинаға ингәндә иҫтәлекле таҡтаташҡа матур итеп яҙылып ҡуйылған. Уҡыу йортонда инглиз телендә халыҡ-ара белем бирелә. Ул түләүле һәм арзан түгел – бер уҡыу йылы өсөн 50 мең АҠШ доллары түләргә кәрәк. Шулай булһа ла, уҡыусылар донъяның төрлө төбәгенән йыйыла, Әрмәнстан һәм Рәсәй уҡыусылары өсөн айырым квоталар бар.\nКитапханала байтаҡ китаптың урыҫ телендә булыуы ныҡ аптыратты. Шулай уҡ сит тарафтарҙа йәшәп тә, үҙенең тыуған ере, Ватаны тураһында хәстәрлек күреп, аҡса йыйып, шундай абруйлы уҡыу йорто төҙөгән эшҡыуарҙарҙың изге ғәмәле һоҡландырҙы. Беҙгә, башҡорттарға, уларҙан күп нәмәгә өйрәнергә кәрәк. Был сараны ойоштороу кимәленә лә ҡағыла. Әлбиттә, Әрмәнстан википедияһы – тәжрибәле, үҙаллы эшләп килгән йәмғиәт. Беҙгә лә ошондай өлгөргәнлеккә һәм үҙаллылыҡҡа ынтылыу ҡамасауламаҫ ине.


Журналистар картуф ултыртты » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Журналистар картуф ултыртты\nЙыл һайын 9 май алдынан "Юлдаш" радиоһы тимурсылар хәрәкәтенә ҡушыла. Яугирҙар һәм тыл хеҙмәткәрҙәре менән осрашыуҙар ойоштороу, уларға йорт, баҡса эштәрендә ярҙам күрһәтеү, бергәләп иҫтәлекле урындарҙы төҙөкләндереү кеүек изге эштәр коллектив өсөн мөҡәддәс бурыстарҙың береһе һанала.\nОшо көндәрҙә генә бер төркөм “юлдаш”тар Шишмә районының Илкәш ауылында йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рәшиҙә апай Юлдашеваға картуф ултыртышып ҡайтты. Ер йөҙөндәге ҡара көс – немец фашистарын тар-мар итеүҙә ҡатын-ҡыҙҙарҙың да өлөшө ҙур була. Ирҙәр менән бер рәттән, ҡанлы яуҙа меңләгән ҡатын-ҡыҙ ҡатнаша. Улар һауа оборонаһы, медицина һәм элемтә ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Ана шундай үҙенсәлекле һалдаттарҙың береһе – дәһшәтле яу юлы үткән Рәшиҙә инәй Юлдашева. Ул ҡәһәрле һуғыш осорон әле булһа әсенеп хәтерләй. Үҙе теләп һуғышҡа китә, фронтта снайпер була. Һуғыш юлын ире менән бер сафта үтә. 1945 йылдың авгусында тыуған иленә әйләнеп ҡайта. Иле, халҡы, балалары өсөн янып, дәртләнеп йәшәй. Ауыл биләмәһе депутаты булһынмы, колхозда эшләһенме – һәр эште йөрәк йылыһын һалып башҡара. “Ул беҙҙең өсөн дә сәпкә тейеп барған снайпер булды. Әйткәнен һәр саҡ үтәнек, ғәҙеллекте яратты, эшенә яуаплы ҡараны”, – ти уның хаҡында ауылдаштары. 92 йәшен тултырған Рәшиҙә инәй бөгөн үҙен бәхетле тоя, ҡыҙы һәм кейәүе янында матур тормошта йәшәй. “Иң мөһиме, илебеҙ тыныс, күгебеҙ аяҙ булһын”, – ти хөрмәтле ветеран.\nВетерандың баҡсаһына картуф ултыртып бөткәс, “юлдаш”тар инәйҙең йорт алдына йыйылған Илкәш халҡына концерт күрһәтте. “Юлдаш” йыры” конкурсанттары Резеда Бүләкова, Филүс Вәлиев, шулай уҡ Фәрүәз Урманшин, Филүс Ҡасимов башҡарыуындағы күңелле йырҙар байрам кәйефе генә өҫтәне.\nСығыу ваҡыты 12-05-2016, 16:41 | Ҡаранылар: 541\n“Хәтер – мәңгелек”\nЯугирҙар исеме мәңгеләштерелде


Япрағын да ашайҙар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Япрағын да ашайҙар\nЯпрағын да ашайҙар 14.06.2016 // Баҡса\nЯңы өлгөрөп килгән йәшелсәләр — бигерәк тә редис, сөгөлдөр, кишер, йәшел һуған, төрлө тәмләткестәр баҡсасылар баҙарында, кибет кәштәләрендә күренә лә башланы.\nБер ханым һатыусы апайҙан сөгөлдөр япрағын һораны. “Күптәр уның файҙаһын белмәй бит, шуға өҙөп һалып алдым”, — тип сумкаһынан төргәк килтереп сығарҙы. Теге ҡатын һөйөнөп китте лә икенсе юлы тағы ла күберәк алып килеүен һорап, был япраҡтарҙы нисек файҙаланыуын һөйләп бирҙе.\nВитамин салаттары әҙерләгәндә сөгөлдөрҙөң йәш япраҡтарын да һалып ебәрә икән. Ул айырыуса бер тәм бирә. Борщ бешергәндә лә ҡуллана. “Әгәр япраҡтар күп булһа, бәлеш тә бешерәм, йәшел һуған менән йомортҡа ҡушам. Голубцы эшләгәндә эслекте сөгөлдөр япраҡтарына ла төрөргә мөмкин”, — тине ханым, тағы ла петрушка, әнис, кинза, сельдерей, базилик кеүек йәшел тәмләткестәрҙе алып.\nТатлы һыу ғына түгел...\nБаҡса еләге өлгөрҙө. Бер ҡараһаң, уның әллә ни файҙаһы ла юҡтыр инде, ҡоро һыу ғына бит, тип әйтеүселәр бар. Ләкин еләк, киреһенсә, В2, В5, В6\nһәм К витаминдарына, баҡыр менән магнийға бай.\nСан-Диеголағы Калифорния университеты ғалимдары, мәҫәлән, еләктең алты файҙалы сифатын билдәләгән. Витаминдарға бай икәнлеген әйттек инде. Икенсенән, ябығырға теләгәндәр өсөн ҡулай икән. Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарының үҫешенән ҡотолорға ла ярҙам итә. Ҡартайыуҙы кисектерә. Өсөнсөнән, ул калийға бик бай, йөрәк өйәнәктәре хәүефен кәметә. Дүртенсенән, баҡса еләгендә С витамины цитрустарға ҡарағанда ла күберәк. Әгәр, быныһы инде бишенсенән, иртәнсәк бешерелгән бутҡаларға ҡушып ебәрһәң, көнө буйына етерлек көс алырға була. Ниһайәт, алтынсынан, еләктәр тештәрҙең ныҡлығын тәьмин итә, унда таштар барлыҡҡа килеүҙе иҫкәртә.\nМәлендә һәр еләк-емеште бешкән генә сағында ашап, организмды тәбиғи витаминдар менән байытып ҡалырға кәрәк.\nКимереүсене нисек ҡыуырға?\nКүп баҡсасыларҙың бәләһе — һуҡыр сысҡан. Шахтер шикелле ер аҫты донъяһын айҡап-байҡап йөрөй. “Йөрөһөн дә!” — тиер кемдер.\nҠайһы бер емеш ағастарының тамырҙарын, күп кенә сәскәләрҙең һуғанбаштарына зыян килтергәнен татымаһаҡ, әллә ни иғтибар ҙа итмәҫ, ләлә, нәркәс кеүек сәскәләрҙең ер аҫтындағы өлөштәрен ашағанын күрмәһәк, иҫебеҙ ҙә китмәҫ ине. Әммә һуғанбаштары юҡҡа сыҡҡан сәскәләрҙең бысылған кеүек ерҙә ятҡанын күреп, йән көйә. Шуға һуҡыр сысҡанға ҡаршы һуғыш астыҡ.\nБоронғо бер ышаныу бар. Ҡасандыр янғын булған урында төҙөлгән йортта сысҡан да, ҡомаҡ та булмай икән. Кимереүселәр көлдө яратмай, тәпәйҙәрен ялағанда ул ауыҙ ҡыуышлығына эләгеп, ялҡынһыта. Шуға күрә бер биҙрә көлдө биш квадрат метр ергә һипһәң, кимереүселәр бер нисә көн эсендә баҡсағыҙҙы ташлап китәсәк. Мөгәрәпкә картуфты һаҡларға һалғанда ла көлгә бутаһаң, сысҡандар яҡын бармаясаҡ.\nБаҡсасылар шулай уҡ пластик һауыттарҙы ла кимереүселәргә ҡаршы оҫта ҡуллана. Унда бер нисә тишек уйып, ҡыйшайтыбыраҡ ергә ҡаҙап ҡуйһаң, ел ваҡытында ғәжәп көслө тауыш сығара. Кимереүселәргә был оҡшамай һәм ул тирәнән тайыу яғын ҡарайҙар.\nБынан тыш, өңдәренә балыҡ башын, һарымһаҡ тырнаҡтарын, сәтләүек япрағын һалһаң да, бик файҙалы буласаҡ.\nБөгөлөп төшмәһен тиһәң\nПиондар үҫмәгән баҡса бармы икән? Аҡ, ҡыҙыл, алһыу төҫтәге ялбыр сәскәләрҙең хуш еҫтәренән баш әйләнә.\nСәскәләре эре, ҙур булыу сәбәпле, ҡайһы ваҡыт һабаҡтары ауырлығын күтәрә алмай бөгөлөп төшә һәм һына. Ботаҡтары таралып ултырмаһын өсөн уларға терәк ҡуйып сығырға кәрәк. Ошо һүрәттәге кеүегерәк. Бының өсөн металл-пластик һыу торбаһын файҙаланырға мөмкин. Нисек эшләү — һәр баҡсасының үҙ фантазияһында.\nПиондар бер урында — 50, хатта 100 йыл да үҫә ала, шуға күрә баҡсаны йәмләп ултырһын тиһәгеҙ, хәстәрлек тә күрергә кәрәк.\nН. МӘҺӘҘИЕВ әҙерләне.


Өфөлә ҡатын-ҡыҙҙарҙы грамоталар, наградалар тапшырып, «Етегән» фильмын күрһәтеп ҡотланылар // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nӨфөлә ҡатын-ҡыҙҙарҙы грамоталар, наградалар тапшырып, «Етегән» фильмын күрһәтеп ҡотланылар\n10:48, 6 марта 2014 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөнөң «Родина» кинотеатрында ҡатын-ҡыҙҙарҙы – белгестәрҙе һәм яуаплы хеҙмәткәрҙәрҙе наградлау тантанаһы уҙҙы. Грамоталарҙы һәм наградаларҙы БР Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Рөстәм Мәрҙәнов тапшырҙы. Республика Президенты исеменән кешелектең гүзәл яртыһын ҡотлап, беренсе вице-премьер, «күпселек ирҙәр үҙҙәренең ҡатындары өсөн һәр саҡ ышаныслы юлдаш һәм терәк булырға тырыша», тип билдәләне.\n— Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, барыһы ла һәр саҡта килеп сыҡмай, һәм беҙ теләгәнсә, шунда уҡ бойомға ашырылмай. Әммә беҙ ҙур потенциал менән көслө республика һәм, әлбиттә, ғорурлыҡ өсөн күп нигеҙҙәр бар, — тине Рөстәм Мәрҙәнов. — Хәл итергә кәрәк булған етерлек күп мәсьәләләр ҡала әле. Беҙҙең ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар үҙҙәрен яҡлаулы тойһон өсөн, бөтә көсөбөҙҙө һалабыҙ. Балалар баҡсаларына сират мәсьәләһен хәл итергә тырышабыҙ, заманса перинаталь үҙәктәр һәм бала табыу йорттары, дауаханалар һәм мәктәптәр төҙөйбөҙ. Торлаҡ төҙөлөшө, айырыуса социаль, темптарын үҫтерәбеҙ, ҡалаларыбыҙҙың һәм ауылдарыбыҙҙың инфраструктураһын яҡшыртырға маташабыҙ. Күп балалы ғаиләләр өсөн бушлай ер бирәбеҙ. Бюджет өлкәләрендә эш хаҡын арттырырға тырышабыҙ. Айырыуса был уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр, медицина персоналдары, китапханасылар өсөн мөһим. Сөнки был категория хеҙмәткәрҙәре араһында һәр саҡтағыса күберәге ҡатын-ҡыҙҙар. Ағымдағы йыл Мәҙәниәт йылы тип иғлан ителгән: байрам сараһы кинотеатрҙа уҙыуы, моғайын, символиклы. Быйыл театрҙар, мәҙәниәт һарайҙары, үҙешмәкәрҙе, балалар ижадын үҫтереү өсөн мөмкин булған бөтә нәмәне эшләргә тырышасаҡбыҙ. Бының өсөн тәү сиратта иҡтисадты нығытыу, тормош сифатын арттырыу өсөн шарттар булдырырға кәрәк. Республика илдең иң яҡшы төбәктәренең береһе булһын өсөн ныҡышмалы эшләйәсәкбеҙ.\nБР Почет грамотаһы менән Мәләүез районы хакимиәтенең юридик бүлеге начальнигы Татьяна Дмитриева, Белорет районы «Металлург» туҡланыу идаралығы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең баш бухгалтер урынбаҫары Тамара Прозорова, Краснокама районы Ҡуян ауылының «Теремок» балалар баҡсаһы мөдире Нурия Решетникова, «Салауат быяла» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең производство буйынса цех начальнигы урынбаҫары Лидия Швецова бүләкләнде.\nБР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре исеменә флейтасы, күренекле башҡарыусы һәм педагог, профессор, Өфө дәүләт сәнғәт академияһының тынлы һәм һуҡма инструменттар кафедраһы мөдире – Лидия Фоменко лайыҡ булды.\nБашҡорт драма театры актрисаһы Рәзифә Динмөхәмәтоваға – «Республиканың атҡаҙанған артисы», Яңы Собханғол (Бөрйән районы) Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре Гөлдәр Ейәнбаеваға «Атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исемдәре бирелде.\nҠыйғы районының Арыҫлан ауылынан рус теле һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы Әлфиә Йомағужина Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы булды.\n«Республиканың атҡаҙанған иҡтисадсыһы» исеме менән «Стәрлетамаҡ икмәк комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғитенең баш бухгалтер урынбаҫары Валентина Леонтьева һәм БР Финанс министрлығының дәүләт бурысы һәм кредит бүлеге баш иҡтисадсыһы Елена Хисамова наградланды.\nӨфө хакимиәтенең хоҡуҡи идаралыҡ начальнигы урынбаҫары Елена Верещагинаға – «БР атҡаҙанған юрисы», Миәкә районы эшҡыуары Зөһрә Әхмәроваға – «Атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре», Өфө ҡалаһы хакимиәтенең сауҙа һәм хеҙмәттәрҙе көйләү идаралығындағы төп белгес Ирина Кошкинаға «БР атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре» исемдәре бирелде.\nСарала республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова, министрлыҡ һәм ведомстволар вәкилдәре, БР Дәүләт Йыйылышы ҡатын ҡыҙҙары-депутаттар ҡатнашты. Осрашыу, БР Президентының ике миллион һум күләмендә грантын алған, Рияз Исхаҡов һәм Айсыуаҡ Йомағоловтың «Етегән» музыкаль фильмын күрһәтеү менән дауам итте. Картина сюжеты нигеҙендә – күккә осоп китеп Етегән йондоҙлоғона әйләнеүсе, ете ҡыҙ тураһында риүәйәт.


Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Асыҡ дәрес өлгөһө: "Хәлдәр. Рәүеш,урын, ваҡыт хәлдәре. Башҡортостан буйлап сәйәхәт." 6-сы класс\nХәлдәр. Рәүеш,урын, ваҡыт хәлдәре. Башҡортостан буйлап сәйәхәт.\nӨфө ҡалаһы Орджоникидзе районы\nХәсәнова Гөлнур Батыргәрәй ҡыҙы\nТема: Хәлдәр. Рәүеш,урын, ваҡыт хәлдәре. Башҡортостан буйлап сәйәхәт.\nМаҡсат: 1.Уҡыусыларға хәлдәр рәүеш, урын, ваҡыт хәлдәре менән таныштырыу, телмәрҙә ҡуллана белергә өйрәтеү;\n2. Күҙәтеүсәнлек, иғтибарлылыҡты, коммуникатив күнекмәлелекте үҫтереү;\n3. Тыуған илгә һөйөү тойғолары, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nКүргәҙмә материал: видеопроектор, слайдтар,дәреслек\n1.Ойоштороу . Һаумыһығыҙ! Һаумы әле!\nШундай йылы һүҙ икән .\nҺәр күңелде йылытырлыҡ,\nУлтырығыҙ. Минең исемем Гөлнур Батыргәрәй ҡыҙы. Мин 116-сы мәктәптә эшләйем.\nБөгөн беҙҙең дәрес ябай түгел. Беҙ бөгөн һеҙҙең менән сәйәхәткә сығабыҙ. - Һеҙ сәйәхәт итергә яратаһығыҙмы?\n- Ә сәйәхәтсе ниндәй булырға тейеш?\n- ( көслө, белемле, батыр, ярҙамсыл).\nҺеҙҙең сәйәхәткә әҙер булыуығыҙҙы тест һорауҙары менән билдәләйек. - - Бөгөн нисәһе? Аҙнаның ниндәй көнө? Дәфтәрҙәрегеҙгә яҙып ҡуйығыҙ. Тест яуаптарын хәреф менән билдәләгеҙ. Һәр һорауға 1 мин ваҡыт бирәм.\nНимә ул тултырыусы?\nА) һүҙ төркөмө.\nВ) эйәрсән киҫәк.\n2 –се слайд:\nСалауат батыр- беҙҙең милли геройыбыҙ? Ҡалын шрифт менән яҙылған һүҙ һөйләмдә нимә булып килә?\n3 – сө слайд:\nАныҡлаусы ниндәй һорауға яуап бирмәй?\n- Тестарҙы тикшерәйек. Яуаптар:1 - в,2 - г,3 – б. Һеҙ ҙә үҙегеҙең яуаптарығыҙҙы тикшерегеҙ.\n- Беҙ сәйәхәткә әҙер. Сәйәхәткә сығыр алдынан беҙ үҙебеҙгә ниндәй һорауҙар бирәбеҙ?\n-(Ҡайҙа барабыҙ?, Ҡасан барабыҙ? Нисек барабыҙ?) – тип урынын, ваҡытын, рәүешен билдәләйбеҙ.\n-Шулай итеп беҙ ниндәй һүҙҙәр тураһында һөйләшәсәкбеҙ?\n-(Ҡайҙа, ҡасан, нисек һорауҙарына яуап биреүсе һүҙҙәр тураһында һөләшәсәкбеҙ).\n- Был һүҙҙәр хәлдәр тип атала.\nҺөйләмдә эш хәлдең эшләнеүен, рәүешен, ваҡыттын, урынын, сәбәбен, күләмен, маҡсаттын һәм ниндәй шарттарҙа эшләнеүен белдергән эйәрсән киҫәк хәл тип атала. Хәлдәр рәүештең һорауына яуап бирә. Һөйләмдә ул нөктә, пунктир менән билдәләнә. Мәҫәлән, Алтын бөртөкләп (нисек?) йыйыла. Һ.б.\n- Беҙ бөгөн сәйәхәт ваҡытында һеҙҙең менән урын, ваҡыт, рәүеш хәлдәре тураһында белербеҙ.\n- Хәлдәр.Урын, ваҡыт, рәүеш хәлдәре. Теманы яҙып ҡуйығыҙ.\n- Беҙҙең сәйәхәт башланды!\n1-се туҡталыш – “ Ҡайҙа?” туҡталышы.\n5 – се слайд;\nӘйҙәгеҙ слайдты ҡарайыҡ. Был нимә? (Мәмерйә, йылға һ.б.) .\nБеҙ ҡайҙа? килдек. (Беҙ мәмерйәгә килдек. ) ? Беҙ йылға буйына килдек.\nБеҙ ҡайҙа баҫып торабыҙ? Беҙ тау башында баҫып торабыҙ\n- Бирелгән һөйләмде уҡыйыҡ.\nИзге ергә мин тағы ла килдем,\nАяҡ баҫтым Иҙел ярына.\n- Ҡалын хәреф менән бирелгән һүҙҙәргә һорау бирәйек.\nКилдем ҡайҙа? ( изге ергә).\nАяҡ баҫтым ҡайҙа? (иҙел ярына)\n- Ҡайҙа? һорауына яуап биргән һүҙҙәр нимәне аңлата, тимәк?\n- ( урынды аңлата)\n- Был һүҙҙәр урын хәле тип атала.\nТимәк, эш – хәлдең урынын белдереп, Ҡайҙа? Ҡайҙан? Ҡайҙан алып? Ҡайҙан саҡлы? Һорауҙарына яуап була. Улар төбәү, сығанаҡ, урын – ваҡыт килештәге исемдәрҙән һәм исемләшкән һүҙҙәрҙән, бәйләүес һәм ярҙамсы исемдәр эйәргән ҡушылмаларҙан килә.\nДәреслектәге 118-се күнегеү асығыҙ, күнегеүҙән ҡалын хәреф менән бирелгән урын хәлдәрен, ниндәй һорауға яуап биреүен һәм ниндәй һүҙ төркөмөнән килгәнен әйтеп үтәйек.\nУралтау башына ( ҡайҙа? ниндәй һүҙ төркөмө? Исем -нөктәле һыҙыҡ менән һыҙабыҙ.)\nТашында ( ҡайҙа? Исем,)\nБаш осонда ( ҡайҙа? Исем.)\nБында (ҡайҙа? Алмаш.)\nЕрҙәрҙә (ҡайҙа? Исем.)\n- Күсереп яҙығыҙ.\nШулай итеп, урын хәлдәре ниндәй һүҙ төркөмдәренән килә?\n- (исем, алмаш).\n(Ҡайҙа? Ҡайҙан? Ҡайҙа саҡлы? Ҡайҙан алып?).\nЭш – хәлдең урынын белдереп, төбәү, сығанаҡ, урын – ваҡыт килештәге исемдәрҙән һәм исемләшкән һүҙҙәрҙән, бәйләүес һәм ярҙамсы исемдәр эйәргән ҡушылмаларҙан килә.\n2 – се туҡталыш “ Ҡасан?” туҡталышы. 7 – се слайд:\nҠыш, йәй, төн, иртә һүрәттәре.\n- Был һүрәттәргә ҡарағыҙ һәм ҡасан? һорауына яуап биргән һүҙҙәр уйлағыҙ. (иртән, кис, көҙ, йәй һ.б)\n-Бирелгән һөйләмде уҡыйыҡ. Ҡалын хәреф менән бирелгән һүҙҙәргә һорау бирәйек.\nИртә таңдан тороп ләззәтләнеп,\nҺаҡмарымдың буйын буйланым.\n--Буйланым ҡасан? ( иртә таңдан тороп)\n- Ҡасан? һорауы на яуап биргән һүҙҙәр нимәне аңлата?\n- ( ваҡытты аңлата)\n- Был һүҙҙәр ваҡыт хәле тип атала. Эш – хәлдең үтәлеү – үтәлмәү ваҡытын белдереп, ҡасан? Ҡасанға? Ҡасанға тиклем? Ҡасандан бирле? Һорауҙарына яуап була. Ваҡыт рәүештеренән, хәл ҡылымдарҙан, сығанаҡ килештәге исем, алмаш, исемләшкән һүҙҙәрҙән килә. Мәҫәлән, Кис ҡурҡҡан көндөҙ сыра яндырыр. (Мәҡәл)\n- Дәреслектәрегеҙҙең 121- се күнегеүҙән ҡалын хәреф менән бирелгән ваҡыт хәлдәрен уҡып, ниндәй һорауға һәм ниндәй һүҙ төркөмөнән килгәнен әйтеп үтегеҙ.\nТартты төн буйы (ҡасан? Исем)\nБурай хәҙер (ҡасан? Рәүеш)\nБулды иртәнгә саҡлы (ҡасанға тиклем? Исем)\n- Шул һүҙбәйләнештәрҙе дәфтәргә күсереп яҙығыҙ\n3-сө туҡталыш: “Нисек?” туҡталышы. (слайд)\nҺүрәттәр: йәйәү китеп барыусы, саңғыла\n- Һүрәткә ҡарағыҙ. Сәйәхәткә нисек сығырға була? Слайдҡа ҡарап бындағы кешеләр нисек сәйәхәт итәләр?\n-йәйәү, саңғыла, күмәкләп, йүгереп, һ.б.\nЭш –хәлдең эшләнеү рәүешен белдереп, нисек? Ҡайһылай? Ни рәүещле? Һорауҙарына яуап бирә. Улар рәүещтәрҙән, урын – ваҡыт, сығанаҡ килештәге исем, сифат, хәл ҡылым, алмаштарҙан килә ала. Мәҫәлән, арзан алып.\n4. Нығытыу.4-се туҡталыш ( 8 – се слайд): Сәйәхәтсе яҙмалары.\nСәйәхәтсе күргәндәрен яҙып бара. Беҙ ҙә сәйәхәтсе булараҡ, яҙмалар эшләп алайыҡ.\nПарлап эшләйек. Ошо һүҙҙәрҙе ҡулланып, ниндәй пар күберәк һөйләмдәр төҙөй? Һөйләмдәр бәйләнешле булһын.\nАртта иртән тиҙ\nУңда иртәгә шәп\nҺул яҡта бая\nБаш осонда көн буйы\n1-2 партаны уҡытыу.\n-Шулай итеп, балалар, беҙ бөгөн нимә эшләнек?\n-Ниндәй тема үттек?\n- Хәҙер үткән тема буйынса белемебеҙҙе нығытайыҡ. Бирелгән карточкаларҙы кәрәкле урынынға ҡуяйыҡ.\n6.Схема эшләү. (Таҡтала)\nУрын хәле Ваҡыт хәле Рәүеш хәле\nурынын ваҡытын эшләнеү рәүеше\nҠайҙа? Ҡасан? Нисек?\nҠайҙан? Ҡасанға тиклем? Ҡайһылай?\nҠайҙан алып? Ҡасандан бирле? Ни рәүешле?\nИсем( төбәү, сығанаҡ, ур-ваҡыт) Ваҡыт рәүеше исем, сифат, хәл\nХәл ҡылым ҡылым, алмаш\nИсем, алмаш (сығанаҡ к) ( ур-ваҡ., сыған. к)\n- Эш-хәлдең нимәһен белдерә? (урынын…)\n- Урын хәле ниндәй һорауға яуап бирә?\n- Һөйләмдә нисек билдәләнә?\n-Шулай итеп , беҙ ниндәй тема үттек?\n- Хәл ниндәй һорауҙарға яуап бирә?\nКисә кис кисәгис\nКисә ҡайтҡан кисәғайтҡан\nНоябрь (ҡасанға?) – ………. (ноябргә)\nКросс (төбәү килештә ҡуйырға) – кросҡа\n9.Өй эше: Ур-ваҡыт, рәуеш хәлдәре һүҙҙәре менән йәйге сәйәхәт тураһында бәләкәй хикәйә яҙығыҙ.


Өфөлә 1500 ағас һәм 2500 ҡыуаҡ ултыртылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә 1500 ағас һәм 2500 ҡыуаҡ ултыртылды\n12:39, 16 мая 2011 Иҡтисад\nЯҙғы һуңғы дөйөм ҡала өмәһендә 100 меңдән ашыу Өфө халҡы ҡатнашты. Бер көн эсендә республиканың баш ҡалаһы 4600 кубометр сүп-сарҙан таҙартылды. Йыйылған сүп-сар шунда уҡ ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына сығарып түгелде.\nӨфөнө таҙартыу һәм төҙөкләндереү сараларына 880-дән ашыу махсус техника берәмеге йәлеп ителде. Ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонына 400 самаһы рейс яһалды.\n— Өфөләге өмәлә ҡатнашыусылар менән 570 квадрат метр юл, 1500 «квадраттан» ашыу фасад һәм алты мең погон метрҙан ашыу ҡойма ремонтланды. Бынан тыш, Өфөлә был көндө яҡынса 1500 ағас һәм 2500 ҡыуаҡ ултыртылды. Иң күп ағастарҙы – Орджоникидзе районында, ә ҡыуаҡтарҙы Дим районында ултырҡандар. Әгәр һандар менән әйткәндә, был 500 һәм 600 дана, — тине «Башинформ» агентлығына Өфө хакимиәтенең производство-техник бүлеге баш белгесе Игорь Аристов.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, территорияларҙы таҙартыу һәм төҙөкләндереү буйынса һуңғы санитар йома Өфөлә 20 майҙа үтәсәк.\nТеги: төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү


Дон йылғаһы яр буйы — Башҡорт Википедияһы\nҠалып:Дондағы Ростов урамы\nДон йылғаһы яр буйы —Дондағы Ростов ҡалаһы Риверсайд-Дон бизнес үҙәгенән башлана һәм Пирс рестораны причалы янында тамамлана. Йылғаның уң яры буйлап үтә, а на левой стороне Дондың һул яғында Левбердон урынлашҡан.\nИң күренекле рус флот әйҙәүселәренең береһе Фёдор Ушаковтың ғорур исеме менән аталған ҡала яр буйы — ҡаланың билдәле иҫтәлекле урындарының береһе.\nДон казактары, яр буйында ойошторолған бейеүҙәр\nҠала йылға яры буйына төшкән туристарҙы таныш геройҙар Нахалёнок һәм Щукарь бабай менән осрашыу шатландыра. Кешеләрҙе йөрөтөүсе катерҙар һәм теплоходтар тәүлектең теләһә ниндәй ваҡытында тиерлек ял итеүселәрҙе кәрәк ергә алып бара ала һәм Дон буйлап йөрөтә ала. Теплоходтарҙың өҫкө палубаларынан күркәм күренештәр күҙ алдына баҫа.\nҠала яры буйында бар халыҡ күңел асыуҙары уҙғарыла. Йыл һайын Ҡала көнөнә бөтөн милләт вәкилдәре милли ашамлыҡтар әҙерләйҙәр һәм һый тулы өҫтәлдәрҙе яр буйына сығарып ҡуялар. Бында һеҙҙе татар бәлештәре һәм үзбәк былауҙары, грек маслиналары һәм белорус драниктары менән һыйларҙар. Ә осетиндар һеҙҙе шарап менән һыйламай ҡайтармаҫ. Иртә яҙҙан ҡала яр буйы наҙлы япраҡ йәшеллегенә күмелә. Яҙҙың яңы тыны үҙенең ләззәтле хуш еҫе менән ҡыуандыра. Йәй көнө яр буйында буяуҙарҙан күҙ ҡамаша: сәскә атҡан үҫемлектәрҙең төрлө төҫтәге палитраһы газондарҙың сағыу йәшеллеген айырыуса асыҡ итеп күрһәтә. Тарбай ағас күләгәһе аҫтында торған эскәмйәләрҙең береһенә иркенләп ултырыу, эргәнән йөҙөп барған теплоходтарҙы күҙәтеү рәхәт. Йәйен Ростов яр буйы гүзәл, колорит күҙгә ташланып тора. Йәйге буяуҙар көҙҙөң ҡыҙыл-һары төҫтәре менән алмашына. Дон буйлап йөрөү өсөн был иң романтик осор. Ҡыш көнө йылға яры йомшаҡ аҡ ҡар менән ҡаплана. Ғөмүмән, көньяҡ баш ҡалаһы — Дондағы Ростовта бында яҙ уртаһынан көҙ уртаһындағы арауыҡта булыу иң яҡшыһы. Бына шул саҡ, исмаһам!\n2012 йылдың 30 июнендә йыл һайын ойошторолған «Дон йылғаһы фестивале»ндә һәм Ростов өлкәһенең 75 йыллығына яр буйында «Петровский» фонтаны асылған.\nУл яр буйы һәм Семашко проспекты мөйөшөндә урынлашҡан.\nФонтан «Дон причалы» Компаниялар төркөмө хосуси инвестор аҡсаһына төҙәлгән. Уны төҙөүгә киткән дөйөм инвестиция күләме 36 млн. һумдан күберәк.\n«Петровский» фонтаны ― был яңы быуын фонтаны. Ул яҡтыртыла, музыкаль һәм күп функциональ. Фонтан ябай һыу задвижкалары менән түгел, ә тотош программа-аппаратлы электроника комплексы идара итә. Фонтан музыка оҙатыуында сағыу биҙәкле ялтырауыҡ һыулы 10 композиция башҡарыуға һәләтле.\nЙышлыҡлы регуляторлы насостар, ҙур тиҙлектә йөрөгән клапандар, һыу аҫты яҡтыртҡыстары системаһы һыу шоуы режимындағы берҙәм көйләнгән оркестр кеүек эшләй. Мелодиялар минут ярымдан алып өс минутҡа саҡлы башҡарыла.\nШулай уҡ «Петровский» Дондағы Ростовта берҙән-бер бассейнһыҙ фонтан, ул яҫылыҡлы (ҡоро).\nФонтандың һыулы туҫтағы горизонталь яҫылыҡ аҫтына йәшенгән, һыу туранан-тура асфальт кимәлендә ятҡан плиткаға түгелә. Артабан ағым фонтан каналдарына йүнәлә һәм, после фильтрланғандан һуң, яңынан шыбырҙап ағып торған һыуға (струя) ҡабат ҡушыла.\n«Петровский» йөҙ варианттан артыҡ төрлө шарлауыҡты кәүҙәләндерә, ә кистәрен төҫтәр-музыкаль режимда эшләй ала.\nПодсветкаһында аҡ, күк, шәмәхә, һары, ҡыҙыл, йәшел һәм фирүзә төҫтәр файҙаланыла. Фонтанды проектлағанда, уның тиҙлеге мөмкинлектәре һәм ел йүнәлешен иҫәпкә алыу ҡаралған, шарттар үҙгәргәндә, махсус датчик автоматик рәүештә шыбырҙап ағып торған һыуҙың бейеклеген түбәнәйтә.\nГранит плитаһында һүрәтләнгән Елдәр раузаһы - фонтандың дизайнер үҙенсәлеге.\n2013 йылда Дондағы Ростов администрацияһы Дон яры буйында күргәҙмә павильоны һәм яңы кафе төҙөргә ҡарар итә.\nШулай уҡ 2013 йылда Ростов мэры Михаил Чернышёв яр буйында бер нисә скульптура урынлаштырыу тураһындағы ҡарарына ҡул ҡуйҙы. Яңы монументтар — «Балыҡсы», «Ҡыҫала», «Ат йөҙҙөрөү», «Григорий һәм Аксинья кәмәлә», «Дон-батюшка», «Рәссам» - дон крайы темаһына композиция. Бөтөн скульптуралар ҙа мәрхәмәтлек принциптарына таянып урынлаштырыласаҡ, тәүге скульптуралар урынлаштырылған да инде.\nЯр буйындағы скульптуралар\n«Йоҙаҡлы» ағас «Рәссам» «Григорий менән Аксинья кәмәлә» «Дон-батюшка» «Ростовчанка»\n«Ҡыҫала» Капитан «Флинт» «Ат йөҙҙөрөү» («Йәй») «Щукарь бабай»\n«Дон-батюшка» скульптураһы урынлашҡан урын бик ҡупшы итеп биҙәлгән: суйын ҡойма, таш плиталар менән түшәлгән юл, свежая зелень газондарҙың саф йәшеллеге, һәйкәлдәр, скульптуралар. Хәҙерге ваҡытта яр буйын реконструкциялайҙар, ҡала властары төҙөгән килешеү буйынса Ростов портын һул ярға күсереү, һәм уң яр буйын төҙөкләндереү ҡаралған.\nДондың һул яры (Левбердон) панорамаһы\nДондағы Ростовтың Йылға (Речной) вокзалы\nМихаил Александрович Шолохов һәйкәле\n«Нахалёнок һәм Щукарь бабай» скульптур композицияһы\nЯр буйының тарихы Ростовтың Береговая (Яр буйы) урамы менән бәйле. XIX быуаттың 60-сы йылдарында Ростовта Береговая (Яр буйы) атамалы урам формалашҡан. Урамда ҡыҙыу төҙөлөш эштәре алып барылған. Янғындар йыш ҡабатланыу сәбәпле, 1873 йылда Ҡала Думаһы унда ағас йорттар төҙөүҙе тыйған. Ҡыйығы тимер менән ябылған кирбес йорттар ғына төҙөү рөхсәт ителгән.\nТар Береговая урамы ваҡыт үтеү менән, ярҙы киңәйтеү, 1811 йыл ҡала планы менән ҡаралған таш яр буйы төҙөү иҫәбенә, киңәйә барған.\n1834 йылда хәрби төҙөүсе - подполковник Шмелёв үҙенең яр буйы төҙөү проекты тәҡдим иткән. Проект үтәлмәй ҡалған. 1842 йылда капитан барон Фиркстың инженерҙар корпусы яр буйын 924 метрға оҙонайтыу мөмкинлеген биргән төҙөкләндереү проектын тәҡдим иткән. Шулай уҡ был проект та тормошҡа ашырылмай ҡалған һәм ярҙы төҙөкләндереү йылдар буйына һуҙылған. 1895-1905 йылдарҙа ҡалала пирслы, һыу үткәргесле, электр уты менән ятҡыртылған, йөк-тауар бушатыу мөмкинлеге булған яр буйы төҙөлгән. Бында иген амбарҙарының ҙур таш корпустары, тимер, баҡыр һәм тимер-томор, таш күмер келәтәре, урман биржалары, таможня, балыҡ һ.б. сауҙа биржалары урынлашҡан. Бында пассажир һәм йөк хәрәкәте пароход пристандары, иген келәттәре булған. Хәҙерге ваҡытҡа саҡлы бында «Парамонов келәттәре» булараҡ билдәлелек алған биш корпус һаҡланған. Келәттәр Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла һаҡланып ҡалған. Хәҙерге ваҡытта Парамонов келәттәренә федераль әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле статусы бирелгән.\nСовет осоронда, 1944 йылда, архитектура академигы В. Н. Соколов яр буйын реконструкциялау проектын тәҡдим иткән. Уйланылғанды тормошҡа ашырыу маҡсатында, яр буйынан тимер юлдар һәм келәттәрҙе ҡутарып алғандар, крандарҙы Дон ағымынан юғарыға күсергәндәр. Яр буйы ял зонаһына оҡшай башлаған. Унда бульварҙар һәм сәскәлектәр барлыҡҡа килгән. Яр буйын төҙөкләндереү эштәре архитекторҙар Валентин Разумовский һәм Ян Ребайн етәкселегендә алып барылған. 1949 йылдың 7 авгусында Ростов яр буйын асыу тантанаһы булған.\nДондағы Ростов. Яр буйы\nРостовта Яр буйы\nДон йылғаһы Яр буйын төҙөү\nДон йылғаһы ярындағы Парамонов келәттәре\n↑ Поющий фонтан "Петровский" | ФонтанГрад. fontangrad.ru. 19 февраль 2017 тикшерелгән.\n↑ На набережной Дона открылся новый светомузыкальный фонтан «Петровский». www.rostov.aif.ru. 19 февраль 2017 тикшерелгән.\n↑ Набережная реки Дон.\nДон йылғаһы яр буйы Викимилектә\nҠалып:Дондағы Ростовтың урамдары, майҙандары һәм күперҙәре\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Дон_йылғаһы_яр_буйы&oldid=654275 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:50 23 февраль 2017 үҙгәртелгән.


Етеле шәм яҡты яна, Эсендә майы булһа...\n22 Май , 08:37\nҺағышлы бер йырҙы тыңларға яратам. “Етеле шәм” тип атала ул. Эсем бошҡанда, ғүмере ауыр сирҙән иртә өҙөлгән һеңлемде һағынғанда, гел шуны ҡуйып, ҡайғы-хәсрәт тулҡынына биреләм, түгелеп илайым. “Шуны ғына тыңлайһың да, үҙеңде ҡулға алаһың, артабан һис бер ни булмағандай, ҡайғы-хәтәрҙең ни икәнен белмәгәндәй йәшәйһең”, – тип үҙемә ҡайғы бушатырға сикле ваҡыт бирмәһәм, йөрәгем ярылып шартлар сиккә етә – ҡысҡырыуҙан саҡ түҙәм. Минең ише иң яҡын кешене юғалтыу һағыштарынан өҙөлгән күңел ептәрен ҡат-ҡат ҡабаттан ялғап йәшәүселәр аҙмы ни?! Бихисап...\nИң ҡурҡыныс уттарҙа ғәзиз балаҡайҙарын үҙҙәренән алда ер ҡуйынына оҙатҡан ата-әсә яна. Улар кисергәнде бер кемгә лә татырға яҙмаһын. Күңелдәрендә юғалтыуҙан хасил булған бушлыҡты бер кем дә, бер ни ҙә тултыра ла, һөйөклө кешеләрен алмаштыра ла алмаясаҡ – шул турала уйлаһаң да, сәс үрә торорлоҡ. Уларға сабырлыҡтар ғына теләргә ҡала, сөнки йыуатыу һүҙҙәре лә, яралы йөрәкте тулыһынса имләр дауалар ҙа юҡ. Урта йәштәрҙәге бер әсә:\n– Йәнемдең, тәнемдең ҙур өлөшө һөлөктәй улым менән бергә үлде, – тип һөйләгәйне. – Йылмайһам да, көлһәм дә, ул өлөшөм үле килеш ҡала. Ҡарамаҡҡа һис бер сәбәпһеҙ, ниндәйҙер ҡыҙ арҡаһында, үҙ иркендә яҡты донъя менән бәхилләшкән баламды уйлап, аҡылдан яҙыр сиккә етәм. Бирешмәҫкә сирле баланы ҡарау ярҙам итә. Сирле бала һинең һәр минут иғтибарыңды талап итә, бер мәлгә лә хис-тойғолар һаҙлығына батырға форсат бирмәй. Ҡайһы ваҡытта шул бала, ағайым урынына мин үлһәмсе, тип илай: “Мин һиңә артыҡ ауырлыҡ, баҡма булып тыуғанмын”. Хатта үҙем дә, арыуым үҙәгемә үткәндә, бәләкәйе урынына өлкән улым тере булһасы, тигән уйҙарға барып төртөлөп, шунда уҡ Хоҙайҙан кисереү һорайым. Ошо баланан да яҙһам, йәшәүҙең төптө мәғәнәһе ҡалмаясаҡ.\nӘ бит уның сирле балаһына табиптар күп булһа тағы тиҫтә йыл ғүмер вәғәҙәләй. Әммә йәшәү мәғәнәһен әсә булыуҙа күргән ҡатын был турала уйларға ла ҡурҡа. Тиҙерәк үҙ ишен табып, яңынан кейәүгә сығып, тағы берәй бала табып өлгөрһә ярар ине, тип ихлас теләйем. Ләкин икенсе балалары зәғиф тыуып, ире уларҙы ҡалдырып киткәс, ҡатындың йөрәге ҡырҡ йоҙаҡҡа йомолған, ирҙәрҙе үҙенә яҡын да юлатмай. Бөтә ауырлыҡты яңғыҙ күтәрә. Көслө ҡатын, тиҙәр уны барыһы ла. Тыштан көслө күренеп, эстән нисек һыҙыуын бик һирәктәр белә.\nШулай тыштан ныҡ булып күренеп, эстән үҙәккенәләре өҙөлгән әсәләрҙең береһе менән һөйләшеп киттек. Һөйөп туйғыһыҙ ҡыҙын күҙ асып йомған арала юғалтҡан әсә: “Мин кемгәлер һөйләргә тейеш һымаҡ инем. Ул кеше һин булғанһыңдыр”, – тип һүҙен башланы:\n– Беҙҙең Гөлнур* исемле ҡыҙыбыҙ бар ине. Кинәт һәләк булды. Ғаиләбеҙ өсөн уңалмаҫлыҡ яра. Барыһы ла бик ныҡ ҡайғырҙы. Мин генә ул, йәнәһе, көслө кеше... Шул тиклем күп уйландыммы икән, ҡыҙым йыш ҡына төшөмәме, өнөмәме инә торғайны. Шулар араһында бер нисәүһе сәйер. Теге донъя барҙыр ул, ысынлап та. Ҡырҡына тиклем кешенең йәне килеп йөрөй тигәнгә дәлил булыр һөйләгәнем.\nШул ҡырҡ көн эсендәге бер иртәлә өйҙә яңғыҙым ҡалғайным. Ирем командировкаға киткәйне. Гел ҡайғылы йөрөйөм, уяныу менән тәүге уйым – Гөлнур. Шулай бик оҙаҡ булды. Шул иртәлә тәҙрә яғына боролоп ятҡанмын да йоҡоға талғанмын. Бер ваҡыт ишетәм, арт яҡтан шап-шоп атлап (тапочкала кеүек) килде лә Гөлнур: "Эй-й, әсәйемде!" – тип яурыныма шәл япты. Йылы ғына! Мин тертләп уянып киттем дә, әйләнә һалып ҡараһам, бер кем дә юҡ. Яурындарымда шәл дә юҡ, йылыһы ғына ҡалған. Ырғып торҙом, быға тиклем булмағанса күтәренке кәйеф менән эшкә йыйына башланым. Биҙәнештерҙем, кейендем. Автобусҡа ултырып киттем. Тәғәйен туҡталышта төшөп ҡалып, эш яғына ыңғайланым. Һаман шул уҡ һәйбәт кәйефтә! Юлдың уртаһына барып еткәс, шып туҡтаным, иҫкә төштө: Гөлнур юҡ бит! Шунда тороп, өнһөҙ генә иланым...\nШул ҡырҡ көн эсендә булған тағы бер хәл. Ял көнө. Уяндыҡ. Ирем гәзит ҡараштыра. Мин, бөтмәҫ-төкәнмәҫ ҡайғылы уйҙа, ята бирәм. Бер ваҡыт ниндәйҙер тауыштар ишетәм. Ҡош тауыштары икән! Инде матур итеп һайрашалар! Тәүҙә мин, улым менән киленемме әллә, тип уйланым: “Юҡ та, улар ҡайтып китте. Был Гөлнур ҡыҙым менән Иҙел тигән егет бит!” Һәм шул уҡ мәлдә “зыйп” итеп ҡайҙалыр олаҡҡан һымаҡ булдым да, төҫһөҙ һауа һымаҡ бушлыҡта дивандың бер ҡырыйында ғына саҡ тотоноп ултырам икән, тим. Ә теге яҡ осонда ситтән Гөлнур, уның эргәһендә Иҙел. Уларҙың араһында ниндәйҙер томан һымаҡ йәшкелт пәрҙә. Гөлнур ҡулдарын туп-тура ғына итеп тубыҡтарына һалған. Кейеме шул уҡ. Иҙел ҡыбырлай, аҡ футболкала, сәстәре елберләп тора. Улар үҙ-ара ниҙер һөйләшә. Шул тиклем ишеткем килә! Гөлнур: “Миңә бында рәхәт тиһеңме әллә? Һине дауалайҙармы һуң? Нимә эшләйҙәр?” – ти. “Витаминмы шунда”, – ти Иҙел. Һәм Гөлнурҙың яғына эйелеберәк, эй, Гөлнур, беҙ бит тере түгел – үле, тине. Мин “келт” итеп үҙ урынымда уянып киттем. Барыһы ла өндә булған кеүек, шундай һәйбәт иҫләйем!\n– Мин йоҡланыммы ул? – тим иремә.\n– Эйе, йоҡлап киттең шул, – ти.\n– Юҡ, бер-ике минут, – тине.\nКүргән-ишеткәнемде уға һөйләнем. Башҡа уй килде: мәсеткә барырға! Ул эргәлә генә. Күҙ асып йомған арала барып та еттек.\nХәҙрәттең бүлмәһендә ошо хәлде һөйләнем.\n– Бына бит, кеше ышанмай, теге донъя бар тигәнгә, ә бит һин шунда булып ҡайтҡанһың, – тине.\n– Башта кеше теге донъяға эләккәс, үҙен иркен тота алмай, шуға ҡул-аяҡтары ҡыбырламай. Әллә Гөлнур Иҙелде алып китергә уйлаймы икән? – тип өҫтәне.\nӘ Иҙел ауыр хәлдә дауаханала. Киттек шунда. Иҙелдең эргәһендә атаһы ултыра ине. Уға төштө һөйләмәнек.\n– Хәле нисек? – тип һораныҡ.\n– Хәле ни шул көйөнсә. Тик бөгөн бына ныҡ тынысһыҙланды, карауаттан ҡолап төшә яҙҙы, – ти.\n– Сәғәт нисә ине? – тим сабырһыҙлана яҙып.\n– Туғыҙ ине, – тине.\nТап шул туғыҙҙа мин үҙемдән сығып ҡайҙалыр “йөрөп” килдем! Был төштө шулай аңланым: Гөлнур бик ныҡ Иҙелде ҡайғырта, ярҙам итеүемде һорай.\nОшо фажиғәнән һуң инде йыл үтеп китте. Ғаиләбеҙ менән икенсе ҡалаға күсергә йыйынып бөттөк, ирем шунда эшкә урынлашты. Мин фатирҙы һатыу өсөн тороп ҡалдым.\nӨйҙә шыҡһыҙ, ҡайтҡы ла килмәй. Килеп тороп эш тә күп. Эштә һуңғаса ултырам. Хәҙер үҙем дә аптырайым, нисек ҡурҡмағанмындыр?.. Бер нисә ҡатлы йорт, аҙаҡҡы ҡатта – беҙҙең ойошма. Беренсе ҡатта төнгө ҡарауылсы ла һуңғы ҡатта мин. Башҡа бер әҙәм дә юҡ. Тынлыҡ. Бер кем мәшәҡәтләмәй, эшлә лә эшлә генә! Әйткәндәй, шул көндәрҙә емереп эшләгәнмен, ҙур күләмдәге эште ҡыҫҡа арауыҡта атҡарып сығарғанмын.\nТөн еткәнен дә аңғармай, эшкә күмелеп ултырғанда телефон шылтыраны. Аптыраным: “Төнгө беренселә кем шылтырата икән?” Моғайын, яңылышҡандарҙыр, тип тәҙрә янындағы телефонға ыңғайланым. Трубканы алғас, ғәҙәттәгесә, алло, тинем. Бер аҙ тынлыҡтан һуң ап-асыҡ итеп кемдер: “Әсәй!” – тине. Мин ипләп кенә трубканы һалдым. Нишләптер яуапламаным. Урыныма шаҡ ҡатып барып ултырҙым: “Кем төн уртаһында әсәһен эҙләй икән? Бер хеҙмәттәшемдең балалары башҡортса һөйләшә, тик улар – малайҙар. Ә был ҡыҙ тауышы...” Шундай таныш тауыш. Һаман барлаған булам: “Икенсе хеҙмәттәшемдең дә малайҙар, етмәһә, урыҫ теллеләр”. Ҡолағымда һаман яғымлы ла, борсоулы ла, шундай таныш ауаз: “Әс-сәй!” “Динара әле йәш, кейәүҙә лә түгел, – тип хеҙмәттәштәремде барлауымды дауам итәм, – Соня мәрйә...”\nӘллә ниндәй хәлдә ҡағыҙҙарымды йыйыштырҙым да такси саҡырттым.\nТаксиҙа артҡы урында ултырам, ҡолаҡта: “Әс-сәй”, – тигән яғымлы тауыш. Ҡыҙымдың тауышы! Урамдар тып-тын. Таксист та бер һүҙ өндәшмәй. Ҡайтып индем буш өйөмә. Күңелдә бушлыҡ. Гөлнурым юҡ. Ә тауышы ҡайҙан?! Шылтыратыу булды бит! Кемгәлер һөйләһәң дә, ышанмаҫтар.\nҺуңынан “Экстрасенстар алышы” тапшырыуында шундайыраҡ хәл тураһында һөйләнеләр. УЛАР шулай итә ала икән! Ҡыҙым мине ҡыҙғанған, йәлләгәндер. Белмәйем, нисектер, әммә шылтыратты. Мин үҙем шаһит был хәлгә. Балаҡайым минең...\nТеге донъянан үҙен белгертергә тырышҡан балаһына бәйле шундайыраҡ хәл тураһында фельдшер ҡатын да һөйләне:\n– Смена аҙағына яҡынлашты. Инде тыныс ҡына сменаны тапшырып, ҡайтып тәгәрәргә ине, тигән уйҙарҙа телевизор ҡарап ултырабыҙ. Тик диспетчер сираттағы саҡырыуға беҙҙе ашыҡтырҙы: “Унда авария!” Шул мәлдә йөрәгем ҡыҫып ауыртырға кереште. Беренсе тапҡырмы ни, үҙеңде ҡулға ал, тип машинаға сығып ултырҙым. Беҙ барып еткәнсе, ҡотҡарыусылар алдараҡ өлгөрөп, тимер-томор өйөмөнә әйләнгән машинаны ҡырҡып маташа ине, беҙгә саҡ ҡына көтөргә ҡуштылар. Алғы урында таныш сағыу куртканы күрҙем дә, ҡалай минең малайҙыҡына оҡшаған, тип уйланым: “Улыма шылтыратып, уятырға кәрәк, дәресенә һуңламаһын”. Телефонды алып, уның номерын йыйҙым. Көй металлоломға әйләнгән машинанан ишетелде... Алғы пассажир урынында ҡыҫылып һәләк булған үҫмер минең балам ине... Артабан ни булғанын да йүнләп хәтерләмәйем. Терелтергә маташтым... Шул уҡ мәлдә үҙемде ҡулда тоторға... Һин бит өйҙә булырға тейеш инең, нишләп сығып киттең, тип көйҙөм...\nУлыбыҙҙы ерләгәс, ҡурҡыныс депрессия башланды. Бер төн уртаһында уяндым да балконға сыҡтым. “Бишенсе генә ҡат. Асфальтҡа баш менән түбән осорға кәрәк”, – тип битараф ҡына уйлап, инде тәҙрәне шар асҡас, аш бүлмәһендә өҫтәлдә ятҡан телефоным шылтыраны. Төнгө һиллектә тауышы үтә көслө яңғыраны. Барып ҡараһам – улымдың исеме! Трубканы алып, иҫәр кеше кеүек: “Улым, улым, һин ҡайҙа, һин тереме? Ҡайт!” – тип ҡысҡырырға тотондом. Телефон сытыр-сытыр итте лә, улымдың тауышы ишетелде: “Кәрәкмәй”. Һәм телефондың заряды бөтөп һүнде. Ирем килеп сыҡты, утты ҡабыҙҙы: “Кем шылтыратты ул? Ни булды?” Ҡалтыранып, илап, бер ни әйтә алмайым, телефонды уға күрһәтәм: “Бына, бына...” Аҙаҡ ҡына бер аҙ һөйләшерлек рәткә килдем, ни булғанын һөйләп бирҙем. Ирем менән икәүләп иланыҡ... Аҡылдан яҙғанмындыр, тиер инең, ирем дә телефондың шылтырауын ап-асыҡ ишетеп уянған. Ләкин һуңынан телефонда был шылтырау тураһында яҙыу булманы, элемтә үҙәгендә лә операторҙар, шылтыратыу булмаған, тине. Улыбыҙҙың телефоны өйҙә һүнек ята ине. Был ни булғандыр, белмәйем. Әммә улым мине үлемдән араланы. “Кәрәкмәй”, – тигән һүҙе гел ҡолаҡ төбөндә яңғырап тора.\nБерҙән-бер ун алты йәшлек улдарын юғалтҡан ир менән ҡатын йәшәгән ерҙәренән ҡубып, икенсе төбәктә төйәкләнгән, уллыҡҡа ике бала алып тәрбиәләй. Фельдшер әсә үҙ һөнәрен алыштырып, диспетчер булып эшләй. “Берәй көн балам тағы шылтыратмаҫмы, тип минут һайын көтәм, тауышын булһа ла ишетергә ине, тип зар-интизар булам. Нисә йыл үтһә лә, йөрәк яраһы бөтәймәй, һыҡрап тик тора”, – ти ул, әрнеп. Ә минең күңелде һағышлы йыр өтә: “Етеле шәм яҡты яна, эсендә майы булһа...”


Бөгөн шағирә, БР һәм РФ Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы лауреаты, Зәйнәб Биишева исемендәге “Китап” нәшриәтенең балалар әҙәбиәте бүлеген етәкләүсе Әлфиә Әсәҙуллина үҙенең сираттағы ғүмер байрамын билдәләй.\nИғтибарығыҙға уның авторлығында һәм төҙөүҙә ҡатнашҡан түбәндәге баҫмаларҙы тәҡдим итәбеҙ:\n“Күлсумғанға ни булған?”\nАвтор тыуған яғының ер-һыу атамалары менән шиғырҙар тәҡдим итә. Тәбиғәт гүзәллеге, уның яҙмышы тураһында уйлана, борсола, шаян бала саҡ, мәктәп йылдары хаҡында, шулай уҡ шиғри әкиәттәр ҙә урын алған был йыйынтыҡта.\n“Баҡсала һәм урманда = В саду и в лесу”\nБыл карточкалар кескәйҙәргә ғаилә, көнкүрештә ҡулланылған әйберҙәр, йорт хайуандары, ҡоштар тураһында ике телдә мәғлүмәттәр табырға мөмкин. Унда 96 исемлек ингән. Карточкалар сағыу һүрәттәр менән биҙәлгән, һәр береһенең атамаһы ике телдә яҙылған.\nБыл баҫмалар менән балалар баҡсаһында, башланғыс кластарҙа һәм шулай уҡ өйҙә үҙ аллы шөғөлләнергә өйрәнергә һәм уҡырға була. Уларҙы тыуған көнгә, башҡа байрамдарға кескәй дуҫтарыбыҙға бүләк итергә лә мөмкин.


"Оҫтахана" конкурсына - ябай балаҫ\nЛиана Дауытова: “Аманат” журналында барған "Оҫтахана" конкурсында ла үҙ көсөмдө hынап ҡарарға булдым. Был ябай балаҫ өсөн кәрәк: ДСП таҡтаhы, ике төҫлө пряжа, 60 сантиметрлыҡ сөйҙәр.\nӘбйәлил районының Яңы Балапан мәктәбенең 9-сы синыф уҡыусыһы Лиана Дауытова “Оҫтахана” конкурсына балаҫ эшләү серҙәренә өйрәтә (етәксеһе – Гөлсинә Аҡмырҙина).\nҺаумыhығыҙ хөрмәтле “Аманат” редакцияhы! Минең исемем – Лиана, мин 9-сы синыфта тик "5" билдәләренә генә өлгәшәм. Синыфта староста вазифаhын башҡарам. Төп фәндәрҙән тыш хеҙмәт дәрестәрен үҙ итәм. Төрлө конкурс, олимпиадаларҙа ҡатнашып мәртәбәле урындар алам.\n“Аманат” журналында барған "Оҫтахана" конкурсында ла үҙ көсөмдө hынап ҡарарға булдым. Был ябай балаҫ өсөн кәрәк:\nике төҫлө пряжа\n60 сантиметрлыҡ сөйҙәр.\nТәүҙә атайымдан 60х80 см ҙурлыҡтағы ДСП таҡтаhына сөй ҡаҡтырып алдым, сөйҙәрҙең аралары 2 см булырға тейеш.\nИке сөй аралығына алhыу төҫтәге пряжаны 15 тапҡыр урарға кәрәк, бөтәhе 8 рәт эшләйбеҙ, аралығына - 4 рәт. Сымға оҡшаған юл килеп сығасаҡ.\n2-се рәтендә шул уҡ ике төҫтәге пряжаны киңлегенә 15 тапҡыр урайбыҙ.\n3-сө рәтендә 1-се юлындағы пряжаларҙы ысҡындырып "шахмат" рәүешендә эшләйбеҙ.\n4-се юлында энә ярҙамында балаҫтың ситтәрен бәйләп сығабыҙ.\nМатур ябай балаҫ килеп сыға.\nАфарин, Лиана! Дуҫтар! Һеҙ ҙә беҙгә эштәрегеҙҙе ебәрегеҙ. Бәйгелә ҡатнашыу өсөн һеҙгә ни бары ижади эшегеҙҙе төрлө яҡлап фотоға, йәки видеоға төшөрөп, уны нисек, нимәнән яһағанығыҙҙы аңлатып яҙып, беҙҙең “Бәйләнештә”ге төркөмгә һалырға, йәки электрон почтаға ебәрергә кәрәк. Конкурстың да темаһы ирекле: кем нимәгә оҫта – шуны эшләй.\n“Аманат” журналы мөхәрририәте эштең үҙенсәлегенә, оҫталығына, “лайк”тарҙың күплегенә ҡарап, өс еңеүсене билдәләйәсәк. Еңеүселәр исемлеге һәм уларҙың ижади эштәре журналда 2020 йылдың ғинуар һанында баҫыласаҡ.


Әжәлдәрҙе еңә йәшәү көсө » Башкортостан кызы\nӘжәлдәрҙе еңә йәшәү көсө\nОктябрь – түш яман шешенә ҡаршы көрәш айы. Шул уңайҙан медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, Республика клиник онкология диспансерының маммология бүлексәһе мөдире Марат Ғәлиәкбәр улы ҒӘЛИЕВТЫҢ түш яман сиренә ҡаршы көрәшеүсе ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында әйткән һүҙҙәрен иҫкә төшөрөп үтәбеҙ: «Мин уларҙың йәшәү ҡөҙрәтенә, сикһеҙ сабырлығына таң ҡалам. Һәр береһенең яҙмышы – ҡаһарманлыҡ өлгөһө, китап яҙырлыҡ бер тарих». Утыҙ дүрт йыл ошо бүлексәлә эшләү дәүерендә меңдәрсә ғүмерҙе ҡотҡарған Марат Ғәлиәкбәр улы, яҙмыштан көслө булып, ҡаты сирҙе еңеүгә өлгәшкән өс гүзәл зат хаҡында бәйән итә. Уларҙың тарихы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға саҡырыр, һәр сирҙе мөмкин тиклем иртә асыҡларға кәрәклеген иҫтәренә төшөрөр, тип уйлайбыҙ.\nУл ваҡытта Гөлмәрйәмгә 40 йәш ине. Күкрәгендәге борсаҡтай төйөрҙө ҡатын осраҡлы асыҡлай. Ваннала сайынғанда ҡулы ҡағылмаһа, белмәҫ тә ине, моғайын. Эштән ҡайтҡас, ун өс йәшлек улына дәрес әҙерләшеп, алтыһы саҡ тулған ҡыҙын көйләп, эштән арып ҡайтҡан ирен ҡайғыртып, кис буйы өйөрөлгән һылыуҙың үҙенә ваҡыты ла ҡалмағандыр.\n– Шеш икенсе стадияла, операцияға ятырға кәрәк, – тигәнде ханым тыныслыҡ һаҡлап ҡабул итте. Ләкин уның яуабы мине хафаға һалды:\n– Бөтә дарыуҙарға ла бик көслө аллергия миндә. Иң еңеленән дә тәнем сабыртып сыға, ҡыҙарып-бүртенәм, тыным ҡыҫыла башлай. Һалҡын тейеүен дә мәтрүшкә менән генә дауалайым.\nБаҡһаң, йәш сағында уҡ уның йөрәгендә ҙур кәмселек тапҡандар. Әммә дарыуҙарға үтә һиҙгер булыуы арҡаһында операция яһай алмағандар. Леп-леп тибеп, туҡтай яҙып эшләгән йөрәк менән ул ике балаға ғүмер биргән, мәктәптә уҡыта, донъяһын матур итеп көтә.\nӘ түш яман шешенә операцияны улай оҙон-оҙаҡ йылдарға кисектереү мөмкин түгел. Йәшәү менән үлем хаҡында һүҙ барғанда һайлар урын ҡалмай. Тик йөрәге насар эшләгән, дарыуҙарға аллергия булған ауырыу наркозды нисек күтәрер? – күңелдән шул уй китмәне.\nОперацияға ятыу хаҡында ҡарарҙы Гөлмәрйәм үҙе ҡабул итте:\n– Хоҙайға тапшырып, тәүәккәлләйек!.. – тине ул эске ышаныс менән.\nТәрән наркоз кәрәклеген, операцияның оҙаҡ дауам итәсәген аңлай ине ҡатын. «Мөлдөрәшеп ҡарап торған балаларымды, етемһерәп киткән иремде һуңғы тапҡыр күрәмдер, бәлки», – тигән уй ҙа килмәгәндер түгел, килгәндер. Ләкин үтә тәүәккәл аҙымды әсә сабыйҙарын ят ҡулдарға ҡалдырмау, ирен етем итмәү, ғаиләһен яҙмыш ҡосағына ташламау хаҡына яһай ҙа инде.\n...Ни мөғжизә?! Операция ваҡытында көслө препарат унда аллергия әҫәрен дә тыуҙырманы, фиҙакәр йөрәк тә, көйлө сәғәт кеүек, тек-тек килеп эшләп торҙо. Бөтәһе лә уңышлы тамамланды!\nҺағайып, артабанғы ҡатмарлы дауаға организмдың нисек тәьҫир итеүен көтәбеҙ. Ҡыуанысыбыҙҙың сиге юҡ – Гөлмәрйәм химия терапияһын да өҙлөгөүһеҙ үткәреп, ғаиләһе янына ҡайтып китте. Йәнә хикмәт – ул һауығыу менән, дарыуҙарға аллергия яңынан барлыҡҡа килде.\nКүптән түгел Гөлмәрйәмгә алтмыш ете йәш тулды. Һөйөклө әсәй генә түгел, бәхетле өләсәй ҙә ул. Хәл иткес минуттарҙа эргәһенән китмәйенсә, ҡулдарынан һыйпап ултырған тормош иптәше менән ғүмерҙең алтын миҙгелен кисерәләр. Бер нисә йыл элек, тағы ҡыйыулығын туплап, йөрәгенә операция яһатҡан.\n37 йыл элек: «Күрәсәгемде күрергә, Хоҙай күпме биргән, шунса йәшәргә тейешмендер инде, яҙмыштан уҙмыш юҡ», – тип башын эйеп, яман сиргә бирешһә, ошо рәхәт көндәрҙе күрер инеме? Юҡ, әлбиттә.\nӘ беҙгә, табиптарға, кеше организмының эске ҡеүәте мөмкинлектәре һаман асылмаған оло сер булып ҡала. Аспирин да эсә алмаған ҡатын нисек итеп ғәйрәтле наркозды күтәрҙе лә ниндәй мөғжизәүи көс ярҙамында һынылышлы мәлдән сыҡты? Тәбиғәттәге иң ҡөҙрәтле хис – әсәлек хисенең сикһеҙ бөйөклөгө хаҡында һөйләйҙер, тим, был тарих.\nТаң ҡалырлыҡ был ханымдың тетрәндергес яҙмышын ҡат-ҡат иҫкә төшөрәм һәм йәнә бер мәртәбә ҡатын-ҡыҙҙың ҡаты һынауҙар аша ир-аттан күп тапҡырға лайыҡлы үтеүенә, көслө заттан нығыраҡ булыуына инанам.\n1985 йыл. Баш ҡалабыҙҙың юғары уҡыу йорттарында белем биреүсе Сабира табипҡа бик һуң мөрәжәғәт итә. Беҙгә килгәндә күкрәгендәге яман шеш өсөнсө стадияға еткәйне. Ғүмерен ҡотҡарыу өсөн бер түшен генә түгел, метастазалар күсеү ҡурҡынысы янаған түллек биҙҙәрен дә алырға тура килде.\nСәскә кеүек 35 йәшлек ҡатын һигеҙ айҙа танымаҫлыҡ үҙгәрҙе: тал сыбығылай сибәркәйҙең ауырлығы махсус дарыуҙар йоғонтоһонда ике тапҡырға артты.\nОҙайлы, ҡатмарлы дауалар көсөн алған, бер түшен юғалтыуҙан былай ҙа үҙен кәм тойған Сабира кәүҙәһе килбәтһеҙләнеүен бик ауыр кисерә. Тән һыҙлауына йән ауыртыуы ҡушыла. Ғәзиз кешеләренең күңел йылыһына интизар саҡта иренең, киреһенсә, һыуына барыуы йөрәген ашай. Һөҙөмтәлә бер етди сир янына икенсеһе ҡушыла – ҡалҡан биҙе шешеү сәбәпле, аҡыш күҙлелек өҫтәлә.\nКөндәрҙән бер көндө иртән эшкә тип киткән ире һыуға төшкәндәй юҡ була. Баҡһаң, ҡатыны үлем менән айҡашҡанда ул икенсе ғаилә ҡороп йөрөгән. Заманалар боларып, үҙгәртеп ҡороу зилзиләһе башланған осорҙа Сабира өс йәшлек улы, ете йәшлек ҡыҙы менән япа-яңғыҙы ҡала.\nИренең арҡаға бысаҡ ҡаҙағандай хыянаты, сабыйҙарын бер телем икмәкһеҙ ташлап китеүе баш күтәрергә, шәхси дәрестәр бирә башларға мәжбүр итә лә инде Сабираны.\nХеҙмәт хаҡы түләнмәгән, кибеттәр буш ваҡыт. Йөҙҙәренә бәхетһеҙлек сырайы ингән бәләкәстәренә ҡарай ҙа: «Мин йәшәргә, ҡыҙым менән улымды аяҡҡа баҫтырырға тейеш!» – тип көн дә ҡабатлай әсә. Бирәм тигән ҡолона сығарып ҡуйған юлына тигәндәй, абруйлы инглиз теле уҡытыусыһынан түләүле дәрес алырға теләүселәр артҡандан-арта. Сир сигенә. Шулай аҡрынлап сыға ғаилә һынауҙар менән тулы йылдарҙан.\n…Алтмышҡа етәрәк, сәстәре салланған ир ҡасандыр үҙе упҡын ситендә ташлап киткән кешеләрҙең ишеген шаҡый. Күҙ йәштәрен түгеп, тубыҡланып: «Кисерегеҙ, ҡабул итегеҙ…» – тип ялына. «Индермә, әсәй, шул һатлыҡ йәнде!» – ти балалары. Бер кемгә лә кәрәкмәгән, ауырыуға һабышҡан ирен ҡыуып сығарырға йөрәге етмәй миһырбанлы ҡатындың. Әлбиттә, яндырылған яланды хәтерләткән йөрәгендә уға ҡарата хис юҡ. Ләкин иң һуңғы сиктә лә кеше булып ҡалырға кәрәк, тип балаларына шәфҡәтлелек һабағы күрһәтә оло йөрәкле әсә.\n«Матур булып килә ҡалаһым!»\nРубенс, Кустодиев картиналарындағы тулы һылыуҡайҙарҙы хәтерләтә ине Рәсимә. Йөҙөнән йәшәү дәрте, сәләмәтлек бөркөлөп торған ҡатындың ҡаты ауырыуға тарыуын күптәргә күҙ алдына килтереүе лә ауыр булғандыр. Ләкин сир берәүгә лә һорап килмәй. Үкенескә ҡаршы, ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың байтағы кеүек, ул да һаулығын ҡайғыртмай йөрөп, күкрәгендәге шеш тамыр йәйгәс кенә үҙенә иғтибар иткән. Операция ярҙамында шеш менән бергә бер түшен дә алырға тура киләсәген ишеткәс, ул миңә былай тип белдерҙе: «Тик бер шарт менән – миңә яңы түш эшләп ҡуяһығыҙ!» «Ярай, тик был мәсьәләгә беҙ һуңғараҡ, ярты йылдан ҡайтырбыҙ», – тинем.\nОперациянан һуң һауығыу осоро Рәсимә өсөн бик ауыр булды, яралары бөтәшмәй яфаланы. Артыҡ ауырлыҡлы кешеләрҙең күбеһе кеүек, ул юғары ҡан баҫымынан, шәкәр сиренән интегә ине, былар ялҡынһыныуға килтерҙе. Ләкин, ныҡ һыҙланһа ла, «аһ» тигәнен ишетмәнек. Киреһенсә, аҡ халатлылар менән дә, ауырыуҙар менән дә уйнап-көлөп, барыһының күңелен күтәреп йөрөнө. Кем-кем, ә ул, ғүмере буйы шәфҡәт туташы булып эшләүсе һылыу, йылы һүҙҙең, ихлас йылмайыуҙың дауалау көсөн яҡшы белә шул.\n…Яңыраҡ мин кабинетта ауырыуҙарҙы ҡабул итеп ултырғанда ҡояштай балҡып Рәсимә килеп инмәһенме:\n– Ярты йыл үтте. Мин түшемде тергеҙергә килдем!\nШуны әйтеп үтергә теләйем: беҙ, хирургтар, операция яһағанда түште һаҡлап ҡалыу мөмкин булһа, бөтәһен дә эшләйбеҙ. Ә күп туҡымалар зарарланып, шеш менән бергә түште лә алырға мәжбүрбеҙ икән, ҡатын-ҡыҙға эс туҡымаларын алып, түште тергеҙеп булыуы хаҡында әйтәбеҙ. Сөнки гүзәл заттың кәйефе, үҙбаһаһы өсөн был ҙур әһәмиәткә эйә – түштәр матурлыҡ, һаулыҡ билдәһе бит. Юғары технологиялы медицина ярҙамы программаһы сиктәрендә техник яҡтан ҡатмарлы ул операция бушлай башҡарыла.\nЛәкин Рәсимәнең артыҡ ауырлығын, юғары ҡан баҫымын, шәкәр диабетын иҫәпкә алып, йәнә бысаҡ аҫтына ятыу организм өсөн ҙур һынау буласағын аңлатырға, кире һүрергә тырышам. Тик уның ныҡышмалығына ҡаршы торор көс юҡ ине.\n– Мин кешеләр араһында эшләйем. Улар янында, ирем алдында матур булып килә ҡалаһым! Мин – ҡатын-ҡыҙ!\nОперация һигеҙ сәғәт дауам итте. Наркоздан айнып, күҙҙәрен асҡан Рәсимә былай тине: «Мин яңынан матур! Мотлаҡ бәхетле буласаҡмын. Рәхмәт һеҙгә!» Бындай минуттарҙа бөтә арыуҙар юҡҡа сыға. Шул һүҙҙәрҙе әйткән ҡатын-ҡыҙҙар менән бергә үҙебеҙҙе лә бәхетле тоябыҙ.\nАльмира КИРӘЕВА яҙып алды.


Баш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше\n16:12, 20 февраля 2016 Йәмғиәт\nБаш ҡалала халыҡ һаны — 1 миллион 120 мең кеше Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\n2016 йылдың 1 ғинуарына Өфөлә халыҡ һаны 1 миллион 120 мең кеше тәшкил иткән. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, былтыр 18 мең 111 бала тыуған. 20 февралдә ҡала Советының сираттағы ултырышында ошондай мәғлүмәт яңғыраны.\nҠала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, халыҡтың тәбиғи үҫеше 5209 кеше тәшкил иткән. 2008 йылдан алып республиканың баш ҡалаһында ошондай ыңғай тенденция һаҡлана.


Башҡортостанда яҙғы сәсеү эштәре 42 район баҫыуҙарында бара // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда яҙғы сәсеү эштәре 42 район баҫыуҙарында бара\n16:33, 5 мая 2014 Иҡтисад\nБашҡортостанда яҙғы сәсеү эштәре 42 район баҫыуҙарында бара. Республиканың Ауыл хужалығы министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, бөгөнгә 136 мең гектарҙа иген сәселгән, ул планлаштырылған күләмдән ете процент тәшкил итә. Уларҙан 115 мең гектары (киләсәк бөтә «икмәк» баҫыуының туғыҙ проценты) – иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары.\nБР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, яҙғы сәсеүҙең иң юғары темптарына, райондың яҙғы сәсеү планын 30 процентҡа үтәп, Дүртөйлө хужалыҡтары эйә.\nЯҙғы культураларға бүленгән майҙандың 13-17 процентын Баҡалы, Краснокама, Күгәрсен, Кушнаренко һәм Саҡмағош райондары сәскән.\nТеги: ауыл хужалығы,яҙғы сәсеү


Рөстәм Хәмитов вуз ректорҙары һәм етештереү предприятиелары етәкселәре менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов вуз ректорҙары һәм етештереү предприятиелары етәкселәре менән осрашты\n14:34, 2 октября 2015 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов вуз ректорҙары һәм етештереү предприятиелары етәкселәре менән осрашты Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 2 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n1 октябрҙә республика Хөкүмәте йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов төбәктең юғары уҡыу йорттары ректорҙары һәм етештереү предприятиелары етәкселәре менән осрашты. Фән менән етештереүҙең яҡынайыуы, илебеҙҙәге яңы технологияларҙы ғәмәлгә индереү, шулай уҡ Өфөлә технополис төҙөү мәсьәләләре тикшерелде.\nРеспублика предприятиелары импортты алмаштырыу мәсьәләләре менән аҙ шөғөлләнә, тип билдәләне республика Башлығы.\nРөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, вуздарға, үҙ сиратында, эштәрен әүҙемерәк тәҡдим итергә кәрәк.\n– Ректорҙарға мөрәжәғәт итәм. Һеҙ әүҙем булырға тейешһегеҙ, – тине төбәк Башлығы. – Әүҙемерәк эшләү, яҡшы технологиялар, эштәр тәҡдим итеү зарур. Башҡаса мөмкин түгел.\nӨфөлә технополис төҙөү фән менән етештереүҙең яҡынайыуына булышлыҡ итәсәк, уны булдырыуҙа бөтә ҡыҙыҡһыныусы яҡтар ҙа ҡатнашырға тейеш.\nМ.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, Башҡортостандың Ректорҙар советы рәйесе Рәил Әсәҙуллин Башҡортостанда дуаль белем биреү принциптарына нигеҙләнгән Селтәрле университет булдырыу тураһында һөйләне.\nБашҡорт дәүләт университеты ректоры Николай Морозкин вуздарҙың һәм етештереү ойошмаларының юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү буйынса берлектәге эшмәкәрлегенән ыңғай миҫалдар килтерҙе. Был тәү сиратта сит ил предприятиеларына ҡағыла, сөнки илебеҙ сәнәғәтселәре хеҙмәттәшлек итергә ашыҡмай.\nҘур финанс һәм матди ресурстарға эйә булған сәнәғәтселәрҙең илебеҙҙәге фән мәктәбенең ғилми эштәренә әһәмиәт бирмәүе һәм тулыһынса сит ил технологияларына таяныуы кеүек күренештәргә юл ҡуйырға ярамай, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов.\nБашҡортостандың Эш биреүселәр союзы етәксеһе Владимир Шолом предприятиеларҙың технопарктар һәм коллектив файҙаланыу үҙәктәрен ойоштороуҙа һүлпән ҡатнашыуы хаҡында һөйләне.\n– Башҡортостанда прототип, йәштәрҙең инновацион үҙәктәре кеүек ҙур майҙансыҡтар булдырылған, – тип аңлатма бирҙе Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов. – Шулар араһында иң ҡеүәтлеһе – бәләкәй тоннажлы нефть химияһы кластеры. Радиоэлектрон һәм биотехнология кластерҙары вуздарҙың иғтибарынан ситтә ҡалған.\n– Беҙгә ошо мәсьәләләрҙе даими тикшерергә кәрәк, – тип йомғаҡ яһаны Рөстәм Хәмитов. – Бөгөнгө һөйләшеү бик мөһим. Тиҙҙән йәнә ошо һорауҙарҙы тикшереү өсөн сәнәғәт предприятиелары етәкселәре менән ҙур кәңәшмә үткәрәсәкбеҙ.\nТеги: етештереү,фән,бр башлығы


Туған телгә тереһыуҙай » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nТуған телгә тереһыуҙай\nБала күңелен аҡ ҡағыҙ тиҙәр. Тормош юлында осраған һәр кем – уға ниндәйҙер һабаҡ, тәжрибә сығанағы. Иң көслөһө, әлбиттә, атай менән әсәй тәьҫире. Ләкин кемдең ниндәй булып үҫеүенә, хатта яҙмышына уҡытыусы йоғонтоһоноң да ҙур булыуы бәхәсһеҙ. Әммә бөгөнгө юғары тиҙлекле заманда интернетты биш бармағы кеүек белгән, унан кәрәкле мәғлүмәтте еңел генә таба алған балаларҙа уҡытҡан фәнеңә һөйөү уятыу, уларҙы гелән үҙеңә ылыҡтырып тотоу уҡытыусы өсөн үҙе бер һынауға тиң.\nРеспубликабыҙға исем биргән ерле халыҡтың телен өйрәнеү мәсьәләһенә ҡағылышлы шау-шыуҙар халыҡ араһында әленән-әле булып ала. Бигерәк тә теүәл фәндәрҙе уҡытыуҙы төп йүнәлеш итеп алған мәктәптәрҙә йыш сыға бындай ризаһыҙлыҡтар. Ә бына нефть университеты ҡанаты аҫтында эшләгән 83-сө лицейҙа, киреһенсә, башҡорт теле – уҡыусыларҙың яратҡан дәрестәренең береһе. Бында балалар бишенсе синыфҡа килә, уҡытыу эше университет менән берлектә алып барыла һәм махсус техник әҙерлекле сығарылыш уҡыусыларының 70 проценты аҙаҡ шул уҡ Башҡорт дәүләт нефть университеты талиптары булып китә, ҡалған өлөшө Санкт-Петербург, Мәскәү, хатта сит илдәрҙәге техник юғары уҡыу йорттарында уҡыуын дауам итә. Черниковка биҫтәһендә урынлашҡан лицейға ата-әсәләр ҡаланың төрлө яҡтарынан утыҙ-илле саҡрымды ла араға һанамай, төплө белем биреү хаҡына көн дә балаларын йыбанмай йөрөтә.\nРәсимә Әхәт ҡыҙы Ситдиҡова – Күгәрсен районы Теләүембәт ауылы ҡыҙы. Яҡындан белгән кешем булмаһа ла, бынан егерме йылдар элек Рәми Ғарипов исемендәге 1-се һанлы гимназияның почет таҡтаһында эленеп торған ҙур рәсеме әлегеләй күҙ алдымда. Үҙебеҙҙән юғарыраҡ синыфта уҡыған сибәр ҡыҙҙы ҡыҙыҡһынып күҙәтһәк тә, үҙенән арыу ғына шөрләй ҙә инек. Сөнки интернатта үткән һәр бер сараны ойошторошоп йөрөгән, уҡыусыларҙың тәртибе өсөн яуаплы «Йәш дружинасылар»ҙың етәксеһе мәктәптәге тыныслыҡты ғына күҙәтмәй, иртәнге зарядкаға барыһының да сығыуын, мәле еткәс һәр бүлмәлә лә уттарҙың һүнеүе, иҙән-парталарҙың таҙалығын да гел үҙе тикшереп йөрөй торғайны. Һәр нәмәлә теүәллек һәм камиллыҡ яратҡан ҡыҙ башҡаларҙан да шуны талап иткәндер инде. Ошо тынғыһыҙ холҡо уны ғүмер буйы оҙатып килә һәм тормошонда осраған әллә күпме ваҡиғаларға, хәлдәргә лә сәбәпсе була.\n1993-1998 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт филологияһы факультетында туған теле менән бер рәттән төрөк телен дә өйрәнеп, ике тел белгесе булып сыға. Алған һөнәренә хыянат итмәй, хеҙмәт юлын Өфөнөң 116-сы мәктәбендә башлай. Эш тип янып йөрөүен күреп алып, уны Республика иҡтисад лицей-интернатына саҡыралар. Бында ул бик тиҙ үҙ кешегә әйләнеп китә, тик егеттәрҙән генә торған синыфтарҙа синыф етәксеһе булып ике сығарылышты оло юлға оҙата. 2004 йылда уҡыусыһы Азамат Мырҙабаевты Төркиәгә, ЮНЕСКО буйынса үткәрелгән «Тулҡындар буйлап йүгереүсе» бишенсе халыҡ-ара балалар фестиваленә алып китә һәм улар беренсе дәрәжә диплом менән ҡайта.\nУҡыусылары республика һәм ҡала кимәлендә үткән төрлө ярыштарҙа бер-бер артлы еңеү яулай башлағас, уны эш тәжрибәһе менән уртаҡлашыу өсөн төрлө семинар, оѕталыљ кластары алып барырға саҡыра башлайҙар. 2006 йылда үҙен күрһәтеп өлгөргән эшлекле һылыуҙы әле эшләп йөрөгән еренә, 83-сө лицейға директорҙың мәғариф буйынса урынбаҫары итеп ҡуялар. Тиктормаҫ Рәсимә тиҙ арала мәктәптә башҡорт теле уҡытып йөрөгән уҡытыусыларҙа эштәренә сәмле ҡараш уята, һөнәрҙәренең ни тиклем кәрәкле һәм мөһим икәнлегенә ышандыра, улар инде бергәләп дәртләнеп эшләй башлай. Һеҙгә гел нимәлер етмәй, һәр ваҡыт ниҙер таптырып йә талап итеп йөрөйһөгөҙ, беҙ тыныс эшләргә күнеккәнбеҙ, мәктәптәге һауа торошон үҙгәртергә маташмағыҙ, тип әйтеүселәр ҙә, буласаҡ нефтселәр өсөн һеҙҙең предметтыњ ни кәрәге бар, балаларҙы төрлө сараларға йөрөтөп ҡаңғыртыуҙан туҡтағыҙ, тип киҫәтеүселәр ҙә табыла. Әммә тәүҙә уны энәләрен тырпайтып ҡаршы алыусы төрлө милләт балаларының башҡорт телен ихлас өйрәнеүгә тотоноуҙары, күп тә үтмәй бер-бер артлы төрлө сығыштарҙа тәүге урындар алып, мәктәп данын арттыра башлауҙары коллективты республиканың дәүләт телен уҡытыусыларға хөрмәт менән ҡарарға мәжбүр итә.\nРәсимә Әхәт ҡыҙының ойоштороу һәләттәрен аңғарып алып, лицейҙың Өфө дәүләт нефть техник университеты менән бергә алып барған эштәре өсөн дә яуаплы кеше итеп тәғәйенләп ҡуялар. Юғары уҡыу йорто етәкселәре менән танышып, йәһәт уртаҡ тел табып ала ул. Улар менән күп төрлө килешеүҙәр төҙөп, планға яраҡлы рәүештә балаларҙы профессорҙар үткәргән лекцияларға алып йөрөй, университет диуарҙарында үткән төрлө сараларҙан да ҡалмайҙар. Университет типографияһында лицей өсөн төрлө кәрәкле уҡыу әсбаптарын бушлай баҫтырып алыуҙы юлға һала, бер һылтауҙан үҙе эшләгән уҡытыу методикалары һәм йыйылған күргәҙмә материалдарҙы туплап, башҡа башҡорт теле уҡытыусыларының дәрестәрен дә йыйып өлгө итеп баҫтырып сығарта, шулай итеп үґҙәренең лицейын ғына түгел, бөтә Орджоникидзе районының туған тел уҡытыусыларын да ярҙамсы китапсыҡтар менән тәьмин итә. Университет етәкселеге үҙҙәренең хеҙмәткәрҙәренә, бына башҡорт ҡыҙы нисек күңел һалып эшләй, барыһы ла шулай эшләһә икән, тип өлгөгә ҡуйғас, улары янына килеп, һөнәре буйынса кем булыуын һорашалар, башҡорт теле уҡытыусылары ҡалай төплө була икән тип, тел сартлаталар. Шул мәлдәрҙә яратҡан эшенең абруйын арттыра алыуына күңеленән генә ғорурланып та ҡуя. Биш-алты йыл райондың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының методик берекмәһен дә етәкләй ул.\n– 5-6-сы синыфтарҙы башҡорт теленә мин инглиз теле аша, сит телдәрҙе уҡытыу методикаһына таянып өйрәтәм. Был тәжрибәм хаҡында махсус китап та сығарҙым. Сит илдә эшләргә, йәшәргә хыялланған йәш быуын, инглиз теле тиһәң, теше-тырнағы менән йєбешеп ятып уҡый, ата-әсәләр ҙә ҡәнәғәт. Үҙем мәктәптә немец теле өйрәнгәс, был идеямды тормошҡа ашырыр өсөн махсус курстарға йөрөп инглизсә өйрәнергә тура килде, интернет аша ла шөғөлләндем. Тырышлығым бушҡа китмәне, был ысул менән мин башҡорт теле предметына уҡыусыларҙың иғтибарын йәлеп иттем. Тағы ла бәләкәйҙәр йәнһүрәт һәм уйындар ярата. «Тамыр» каналының «ӘЮЯ» тапшырыуҙарын да, махсус яҙҙыртып, дәрестәрҙә ҡулланабыҙ, бигерәк тә башҡорт хәрефтәренең яңғырашын һәм башҡа шуның кеүек үҙенсәлектәрен өйрәнгәндә был тапшырыуҙа бирелгән материалдар ҙур таяныс. Тапшырыуҙы эшләүсе төркөмгә туған тел уҡытыусылары исеменән рәхмәт әйткем килә.\nЗаман менән бергә атлайым тиһәң, гел нимәгәлер өйрәнергә, уҡырға кәрәк. Мин, мәҫәлән, үҙем түләп, Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында етәкселек итеү һәм аралашыу серҙәренә өйрәткән курстарға йөрөнөм һәм үҙем өсөн бик күп нәмә астым. Китап уҡырға яратам, башҡорт яҙыусыларынан йәшерәк авторҙар оҡшай, уларҙағы заман һулышы ла, әҫәрҙең бирелеше лә яңыса, бигерәк тә Рәмилә Торомтаеваның повестары күңелгә ята. Ҡабат-ҡабат уҡып сыҡтым ҡайһы берәүҙәрен. Шиғырҙар ҙа уҡырға яратам, илһам килгәндә үҙем дә яҙышып алам.\n«Яйлап ҡына кисеп барам\nХоҙайым аралаһын», – тип яҙған бер шиғырында Рәсимә. Йәшләй генә ҡорған ғаилә усағының күптәрґе аямаған йәмғиәт сире – йәшел йылан арҡаһында селпәрәмә килеүе күңеленә тәрән яралар һала. Әлдә генә саф хистәренең аяҡ аҫтына һалып тапалғанда, уй-хыялдары дауылдарға бәрелеп ҡанатын һындырғанда йөрәк ғазаптарын баҫтыра алырлыҡ яратҡан эше була. Башкөллө мәктәп донъяһына сумып, үҙ-үҙен онотоп эшләй ул. Йөрьәт итеп хөкүмәттең йәштәр өсөн торлаҡ программаһына ҡушылып, йорт та төҙөтә. «Нисек түләрмен, тип ҡурҡһам да, тәүәккәлләгәйнем, ата-әсәйем, туғандарым ярҙам итте, уйламаған ерҙәрҙән мөмкинселектәр асылып, өҫтәлмә эштә эшләп, бурыстарҙан да ҡотола алдым. Шулай донъя тип йүгереп йөрөгәндә, көтмәгәндә күңелемә буран булып килеп ингән мөхәббәткә ҡаршы тора алмай иләҫләндем. Уның да ғаиләһе булған, минең дә беренсе никах түгел, бик оҙаҡ икеләндем, ни өсөн Хоҙай миллионлы Өфөлә юлыма тап уны сығара ла ҡуя, сығара ла ҡуя, тип оҙаҡ өҙгөләндем, ата-әсәйем мине аңлармы, улар ни әйтерҙәр, тип тә көйәләндем. Шул мәлдә Джулия Робертс уйнаған “Аша, доға ҡыл һәм ярат” тигән таҫмаға иғтибар иттем. Кино мине шул тиклем тетрәндерҙе, кәмендә ун тапҡыр ултырып ҡарағанмындыр, шунан, быны яратҡан кешемә лә күрһәтергә тейешмен, тип уйланым. Шул көндө Рөстәм килеп инде һәм, беҙ һинең менән бөгөн бер фильм ҡарарға тейешбеҙ, тине лє кеҫәһенән флешка килтереп сығарҙы. Был осраҡлылыҡ булғандыр, бәлки, ә беҙ уны яҙмыштыр тип ҡабул иттек, бергәләп ултырып, бер-беребеҙгә тәҡдим иткән таҫмаларҙы әллә нисә ҡабат ҡараныҡ. Шунан, айырым йәшәй алмағаныбыҙҙы аңлап, атай-әсәй фатихаһын алып, сикһеҙ ҡыуаныс кисерҙек. Эргәмдә үҙемә тиң, ышаныслы кеше барлыҡҡа килгәс, үҙемде күберәк ғаиләгә арнарға ваҡыттыр тип, етәкселек эшен башҡаларға тапшырҙым, хәҙер яратҡан дәрестәремде генә бирәм, уҡытыусылыҡ эшен һис ялҡытмай торған күңелле уйын һымаҡ ҡабул итәм. Бына-бына әсәй булам тип ҡыуанып йөрөгәндә ауырып китеп, татлы хыялдарым упҡынға осҡанда ла ғәзиз кешемдең ярҙамы менән күңелемде бөтәйтә алдым. Байтаҡ ғүмеремде балаларға арнаным, ихлас эшләргә тырыштым, хәҙер инде Хоҙайым үҙемә лә бер көн ҡанатланып мәктәпкә ашҡынасаҡ изге йәнде бүләк итһен, тип теләйем. Хыялдарҙың тормошҡа ашыуына ла, һәр кемдең бәхеткә лайыҡ икәненә лә тамсы ла шикләнмәйем», – ти ул.\n«Күҙ алдына килтерегеҙ, һеҙ бәләкәй генә ағас үҫентеһен ултыртаһығыҙ. Бер нисә йылдан һуң ошо урында мәғрур, киң тармаҡлы ағас үҫеп сығасаҡ. Барыһы ла уға ҡарап һоҡланасаҡ һәм ирекһеҙҙән ағас ултыртыусыны хөрмәт менән иҫкә аласаҡ», – тип яҙа Рәсимә ханым «Уҡытыу һәм тәрбиәләү – һәр кемдең изге бурысы» тигән китабында. Ошо шаулап үҫкән урмандар мәктәптәрҙә башҡорт телен өйрәтеүселәрҙең күңелен өшөтөр бурандарҙан ҡурсаларлыҡ ҡалҡанға, көскә әйләнһен ине, тип теләге килә, Бәндәбикәләр затынан булған ҡыйыу, аҡыллы, фиҙакәр замандашыма ҡарап.


Өс балаһы етем ҡалған...\n20 Ноябрь , 16:40\nҠурҡыныс аварияла һәләк булған ирҙе яҡташтары тик изге һүҙҙәр менән хәтерләй.Уҡығыҙ:\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, республикала әле һаман үлемесле авариялар һаны кәмемәй. Киреһенсә, ҡыш башланып торған мәлдә улар артып китеүсән. Һуңғы көндәрҙә лә кешеләр һәләк булған юл-транпорт ваҡиғалары бермә-бер күбәйҙе.\nШуларҙың береһе Салауат районында булды. Малаяҙ – Үрге Ҡыйғы – Ункурда автомобиль юлында “Лада Ларгус” менән “Форд Мондео” машиналары бәрелешә. Сит ил автомобилендә 23 йәшлек егет менән 24 йәшлек ҡыҙ ултырған. Улар ауыр йәрәхәттәр алған. Һәләк булған ир “Лада Ларгус” рулендә булған.\n“На земле Салавата” район баҫмаһы һәләк булған ирҙең кемлеген асыҡлаған. Ул - Лағыр ауылы кешеһе Йәлил Фәхретдинов. Ир ауыл биләмәһе депутаты, фермер хужалығы башлығы булып сыҡҡан. Шулай уҡ өс бала атаһы ла. Уға октябрь айында ғына 50 йәш тулған булған.\nЯҡташтары уны тик яҡшы яҡтан хәтерләй. Ул яҡташтары өсөн бик күпте эшләп өлгөргән: ауыл биләмәһендә юлдарҙы төҙөкләндергән, фермер хужалығы менән шөғөлләнгән һәм магазинға идара иткән.\n– Ул бик изге, яҡшы, ярҙамсыл кеше ине, бик йәл, – тип яҙа уның тураһында яҡташтары.\nФото: "На земле Салавата".


Ҡоролтай бүләге - Зәйтүнә Назарғоловала\n19 Июнь 2020, 12:15\n9-нан 16 июнгә тиклем “Көнгәк” гәзитенә яҙылғандар араһында “Аҙна призы” уйнатылды. Район-ҡала башҡорттары ҡоролтайы әҙерләгән сираттағы бүләк Первомай ауылынан Зәйтүнә Назарғоловаға насип булды. Педагогия хеҙмәте ветераны - “Көнгәк” гәзитен сыға башлағандан алып яҙҙырған уҡыусыларыбыҙҙың береһе.\n- Баҫмала тормошобоҙҙоң бар өлкәһенә лә ҡағылған темалар киң яҡтыртыла. Районда үткән бар ваҡиғаларҙы, яҡташтарым тураһында мәҡәләләрҙе яратып уҡыйым. Бүләк отоуым хаҡында хәбәрҙе ҡыуанып ҡабул иттем. Барығыҙға ла ҙур рәхмәт, - тип, һөйөнөп килеп алды ул аҙна призын.


Sgame Pro - видеоигр инновациялар! — Steemit\nSgame Pro - видеоигр инновациялар!\nИндустрияһы онлайн-уйын үҙгәрә, революционизироваться, тиҙ темптар менән үҫешә; технологиялар индереү арҡаһында тулыһынса сумасшедший эшен на изобретательный тиҙлек иң blockchain. Мәҫәлән, Профессиональ Sgame Pro идеяһы шунда, һеҙ иң яҡшы уйын уйнау өсөн, майнить токен, эшләү өсөн көс һәм аҡса ярҙамында реаль һәм инновацион вознаграждаться уйын һеҙ, һис шикһеҙ, интеллектуаль протокол Proof-of-Play. Был дөрөҫ, blockchain уйын бөтөнләй яңы кимәлгә сығарасаҡ, шул тиклем мауыҡтырғыс, GamePro менән хеҙмәттәшлек Pewdiepie!\nКеҫә телефоны, уйын бизнесы яңы килем сығанағы булараҡ, юлдар һалыу өсөн эре массивтары-моделе һәм түләргә ҡарар: абунасы түләүе индерергә, уйын өсөн түләүҙәр, өҫтәмә һатып алынды. (IAP), премиум тиклем роялдә-аккаунт, түләү һәм арттырыу - иң мөһиме - өҫтәмә реклама (ADV). Был тауарын һатырға һәм килем структураһының моделе режимында уйынды өҫтөнлөк менән башланы цифрлы adv ирекле. Supercell, етештереү һәм Clash Royale и Clash of Clans мобиль уйындар, 2016 йылда 2,3 миллиард доллар аҡса эшләй, уларҙы һәм бөтә уйынсылар менән килә, цифрлы тауар һатып, бер-береһе менән ярышты.\nПроекттарҙың береһе булып тороусы үҙенсәлектәр буласаҡ, тип эре етештереү буйынса проект менән уйындарын яйлай ынтыла хеҙмәттәшлек ойошмаһы, шулай итеп, контент максималь популяр һәм ҡыҙыҡлы был тормошҡа ашырыу мөһим аҙымдарҙың береһе булды. Шулай уҡ үҙенсәлеге булып тора, йәғни ҡулланыусы булыу копеечка үҙенә ала, ул ҡулланыу өсөн платформа уйын була, платформа айырмалар бар инде, ул эш хаҡы иҫәбенә реклама бара. Платформалары өсөн айырым эшләй ыңғай үҫешенә индергән өлөш өсөн түләү ҡаралған. Һәр кем үҙ уйында яҡшыртыу өсөн яңы идеяларҙы уртаҡлашыу мөмкинлегенә эйә функцияһын индереү тураһында функционалы нәшриәт кәрәк. Токен ала итеү өсөн эске селтәр һәм үҙенсәлекле өлөш булды уйнай кимәлендә масштаблы sgm премиальный эшләй ала быҙ, вовлеченность файҙаланыусы яңы кимәленә бәйле.\nНимә ул Sgame Pro(https://sgamepro.io/)\nSgame Pro - берләшмәләр һәм агрегаттар был уйындар, бүләктәр ала. sgm уйынсы:\n• Android һәм ios уйындар иң яҡшы нәшриәтендә донъя мобильник менән уйын.\n• Өлгөрөп башҡа уйынсылар\n• Уйынсылары үҙ бурысын миллион ағымы\n• Маҡсатлы ғәмәлгә аша диуарына тәҡдим персонализировать ҡатнашты.\nКүп һанлы эске баҙары уйынсылары өсөн выкуп ҡулланыу тауарҙары һәм физик sgm sgame алмай Sgame Pro(артабан «Sgame Marketplace») һәм цифрлы магазин Publishers. Бынан тыш, эске sgm профессиональ уйынсы үҙенә күсереп ала game кошо («Wallet») үҙенең тышҡы кош, ERC менән һыйышып-20 («Персональ кош»).\nУңыш нигеҙләнгән Alpha-Pro версияһы Sgame, ул тиҙ башҡа сығымдарға 50 000 етә файҙаланыусы 2017 йылда маркетинг, бета-версияһы сығарыу менән киң юл картаһы 2018 йыл дауамында яңы sgame platform.pro 2018 йылдың майы.\nSgame Pro төп бурысы - уйынсығын биреп отлично пользовательский интерфейс, унда аласыз үҙенең яратҡан уйыны уйнай улар, булған проблемалар «уйнатылыуы» SGM маркет. Бынан тыш, GamePro ысулы бөтөнләй яңы уйынсылар йәлеп итеү, уйын өсөн үҙ ағымы менән бүләкләү кеүек life for players.\nТокен һатыу һәм бүлеү (https://sgamepro.io/)\nтокен эске проекттарҙың барыһы өсөн яуап бирергә, ҡыҫҡаса sgm исеменә эйә булды. токен файҙаланыусы түләү алыр өсөн бирергә кәрәк булып, һеҙҙең ярҙам менән шулай уҡ теләһә ҡайһы операцияны башҡара алам токен бирҙе, был проектта уны бөтөнләй мөмкин.\nТокен символы - SGM\nТокен һаны максималь - 350 000 000 SGM\nТокен стандарттарына - ERC20\nТокен һатыу өсөн алдан - 139 000 000 SGM\nРезерв ликвидлығын - 83 000 000 SGM\nБауинти һәм аирдроп - 6 500 000 SGM\nНигеҙ һалған һәм резерв өсөн кәңәшсе - 15 000 000 SGM\nӨҫтәмә инвестициялар платформа эшләй. - 51 000 000 SGM\nSoft Cap - 2 000 000 CHF\nHard Cap - 6 600 000 CHF\nГлобаль проект булып тора. Был өлкәлә йылдан-йыл үҫешә, проекттар бик уңышлы килеп сығырға тейеш. Был бүлектә файҙаланыусы ҡарата толерантлыҡ булып эшләй килем алынған. Аҡса эшләйбеҙ, үҙебеҙ уйнарға теләгән. Токен SGM һеҙҙең эшләй ала, үҙ уйынын уйнарға яратҡан.\nАртыҡ биреү өсөн һылтанма буйынса күсеп проекты тураһында ентекләп һеҙгә белергә мөмкин:\nWebsite — https://sgamepro.io/\nWhitepaper — https://sgamepro.io/wp-content/uploads/2018/05/Whitepaper.pdf\nANN — https://bitcointalk.org/index.php?topic=4452342\nTelegram — https://t.me/sgamepro\nTwitter — https://twitter.com/sgame_official?lang=en\nFacebook — https://www.facebook.com/sgamepro.io/\nReddit — https://www.reddit.com/r/sgamepro/


Вәхшилек - Bash.News\n14 ғин 2019, 22:15\nБөгөн Учалы районында 13 ғинуар иртәһендә теркәлгән фажиғә ҡорбандары Гөлсиә Хилажева менән полиция майоры Рәфис Нурмөхәмәтов менән хушлаштылар. Ҡот осҡос енәйәт Учалы ауылында теркәлде. Төнө буйы күңел асыу урынында йөрөп ҡайтҡан ир ҡатыны менән бәхәсләшкәндән һуң ҡулына һунар мылтығы ала. Ярҙам һорап күршеләренә йүгергән ҡатыны эҙенән сығып ул ауылдаштарының ғүмерен ҡыя.\nФажиғәнең бер ғәйепһеҙ ҡорбаны Гөлсиә Хилажева менән хушлашыу Учалы филармонияһында үтте. Халыҡ араһында ул Учалы һандуғасы исеме менән танылып өлгөргән һәләтле башҡарыусы. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы ойошторған "Башҡорт йыры" конкурсы лауреаты.\nУчалы филармонияһы фойеһы сәхнә йондоҙо менән хушлашырға теләүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алманы. Халыҡ яратҡан йырсыһына һөйөүен белдерергә ашыҡты.\nУчалы ауылында полиция майоры Рәфис Нурмөхәмәтовты һуңғы юлға оҙаттылар. Ҡоторған ире Гөлсиә Хилажеваның ғүмерен ҡыйғандан һуң бисара ҡатын тәртип һаҡлау хеҙмәткәренең йортонда һыйыныу эҙләй. Ир яраланған ҡатынды өйөндә йәшерә. Әммә енәйәттә ғәйепләнеүсе тәҙрәне ватып эскә үтеп инә һәм йорт хужаһын үлемесле яралай.\nҠан ҡойошто ойошторған әҙәм ҡорбанын буш торған йорттарҙың береһендә ҡыуып етә.Ҡатынын һәләк иткәндән һуң үҙенең дә ғүмерен ҡыя.\nВәхши ирҙең тағы ла бер ут күршеһе Гөлсиә Хилажеваның тормош иптәше әле дауаханала. Табиптар уның ғүмере өсөн көрәш алып бара.\nАрыҫлан Фәйзуллин, Учалы үҙәк район дауаханаһының баш табип урынбаҫары: “Пациент прооперирован, находится в отделении реанимациив крайне тяжелом состоянии”.\nУчалылағы фажиғәлә балалар етем ҡалды. Бөгөн урындағы хакимиәттә уларҙың яҙмышын хәл итеү һәм зыян күргән ғаиләләргә ярҙам күрһәтеү буйынса кәңәшмә үтте.\nЭльвира Айытҡолова, Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары: “Бөгөн бик ҡайғылы көн. Оператив кәңәшмәгә йыйылып етеп ҡалған балалар тураһында һөйләштек. Ике яҡтан да олата-өләсәйҙәре бар, балаларҙы уларға тапшырасаҡбыҙ”.\nЕнәйәт эшен тикшереү дауам итә.Тәфтишселәр әле был ҡот осҡос фажиғәнең барлыҡ сәбәптәрен асыҡлау менән мәшғүл.\nБашҡортостанда бал ҡорттары һәләк була\n13:13, 16 июл\nКисә Архангел районы Ирныҡшы ауылы янында ҙур авария булды\nӨфө - Ырымбур трассаһында үлемесле авария теркәлгән\nБорай районында алтынсы быуат ҡурғандары табылды\n23:47, 12 июл\nӨфө-Ырымбур трассаһында юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән\n22:16, 12 июл


Һәр маҡсатым—юғарыға табан баҫҡыс\n8 Март 2021, 21:25\nВаҡыт юҡ… Был һүҙ күптәребеҙгә таныш. Эйе, күп осраҡта ваҡыт юҡлыҡҡа һылтанабыҙ. Ә бына Үрге Иҙрис ауылында тыуып, әле Баймаҡ ҡалаһында йәшәүсе Әлфирә Аҡсарова, киреһенсә, ваҡыттың күп булыуын белдерә, хатта уны иҫбатлай ҙа.\nӘлфирә тормош иптәшенең һөйөклө ҡатыны, ике улының хәстәрлекле әсәһе генә түгел, һәр ергә өлгөрөүсе булдыҡлы гүзәл зат та. Ысынлап та, ул бөтә нәмәгә лә маһир, һәр яҡлап талантлы.\n—Ике һөнәремде лә осраҡлы һайланым тип әйтергә була. Бала саҡта тәүҙә балалар баҡсаһында эшләргә хыяллана инем. Ике туған ҡусты-һеңлеләремде ҡарарға яраттым. Үҫә килә хәрби кеше булыу теләге күңелгә тынғылыҡ бирмәне. Эргәбеҙҙә малайҙар күп йәшәп, шулар менән уйнап үҫкәнгәлер, погонлы кейемдәргә ҡыҙыҡтым. Мәктәпте тамамлар мәл еткәс, бейеүсегә уҡыған апайым мине бейеү донъяһына алып килде. Ғашиҡ булдым. Шулай итеп, Учалы музыка училищеһында хореограф һөнәрен үҙләштерҙем. Һис үкенмәйем. Бейеү, бәләкәстәрҙе бейергә өйрәтеү миңә бик оҡшай, бар күңелемде һалып шөғөлләнәм,—ти Әлфирә Аҡсарова.\nИкенсе һөнәре буйынса ул—технолог. Ире Әлфирәнең юғары белем алыу хаҡында хыялланғанын белгәс, Сибай институтының юридик факультетына уҡырға ебәрә. Йәш ҡатын уҡыу йортона килә лә ундағы ҡул эштәрен күреп һоҡлана һәм уйлап та тормай документтарын технология һәм эшҡыуарлыҡ факультетына тапшыра. Был осраҡлы боролош бөгөн Әлфирәгә күңел йыуанысы килтерә. Ул буш ваҡыттарында оло кинәнес менән тегеү эшенә тотона. Тәүҙә үҙенә, балаларына текһә, хәҙер заказдар ҙа ҡабул итә. Бынан тыш, гөлдәр, сәскәләр үҫтерергә ярата. Нимәгә генә тотонһа ла, бар күңелен һалып башҡарғас, матур килеп сыға.\nЭштән ҡайтып, ғаиләне бағып, уларҙы тәмле-татлы менән һыйлап, йорт эштәрен башҡарыуҙан тыш, заказға тегенергә йөрьәт иткән, шул уҡ ваҡытта матур, нәзәкәтле, һомғол һын-буйлы булып ҡала белгән Әлфирәгә: “Бөтә нәмәгә нисек өлгөрһең?”—тигән һорауҙы бирмәй булдыра алманым.\n—Ваҡыт юҡ тип әйтеү—ул буш һылтау ғына. Бөгөн йорттарға газ үткән, утын ташып мейес яғаһы түгел. Керҙәребеҙҙе, һауыт-һабабыҙҙы машиналар йыуып тора, иҙәнде робот-саң һурҙырғыс таҙарта. Беҙгә ни шул балаларҙы ҡарарға ла, ашарға бешерергә ҡала. Унан инде бушайһың. Буш ваҡытты файҙалы шөғөлгә ебәрергә, камиллашырға кәрәктер, тип иҫәпләйем. Ваҡыт күп ул, йырлай-йырлай эшләргә мөмкин. Һәр кем үҙ алдына аныҡ маҡсат ҡуйырға тейештер. Мин, мәҫәлән, һәр хыялыма, маҡсатыма баҫҡыс тип ҡарайым һәм аҙымлап-аҙымлап шул баҫҡыстан күтәрелә барам, һөҙөмтәне күреп ҡыуанам. Форсаттан файҙаланып, гүзәл заттарҙы байрам менән ҡотлайым. Йөҙөгөҙҙән нур китмәһен, күҙегеҙҙә осҡон һүнмәһен, күңелегеҙҙә һәр саҡ яҙ булһын, ә йөрәгегеҙҙә һөйөү йәшәһен,—ти Әлфирә.\n“Ҡатынды мунса ташы иткән дә, йөҙөк ҡашы иткән дә—ир” тиҙәр. Әлфирә был йәһәттән бик бәхетле. Ире уны аңлап тора, ярҙам итә. Әлфирә лә үҙ сиратында аҡыллы, хәстәрлекле кәләш, яғымлы, өлгөлө әсәй булырға бар тырышлығын һала. Бына шундай бөтмөр, шәп, өлгөр, оҫта һәм һылыу гүзәл зат йәшәй Баймаҡта.


Үткәндәрҙе онотмау киләсәк өсөн кәрәк » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Үткәндәрҙе онотмау киләсәк өсөн кәрәк\n14.07.2010 Үткәндәрҙе онотмау киләсәк өсөн кәрәк\nБашҡортостандың төньяғында урынлашҡан хәҙерге Асҡын районы ерҙәрендә күпме ҡан ҡойош булғандыр, Хоҙай үҙе генә белә. Әммә шуларҙың иң ҡанһыҙы – бер төн эсендә гөрләп торған ауылды көл-күмергә ҡалдырған Һөйәнтүҙ фажиғәһе әле булһа онотолмаған.\nФажиғә 1735 – 1740 йылдарҙағы ихтилал менән бәйле. Рәсәй батшабикәһе Анна Иоановна, башҡорт ерҙәре аша үткән империя сиктәрен нығытырға ниәт итеп, төбәккә И. Кириллов етәкселегендә экспедиция ебәрә. Кирилловҡа ярҙамсы итеп ҡаҙаҡ ханы Әбелхәйер менән дипломатик һөйләшеүҙәрҙә үҙен күрһәтеп өлгөргән, башҡорттар өсөн исеме ҡатил һүҙенең синонимына әйләнәсәк суҡындырылған татар мырҙаһы Алексей Иванович (ҡотломөхәмәт Мамеш улы) Тевкелев бирелә. Экспедицияның бурысы – Башҡортостандың көньяғында яңы ҡала һалыу һәм сик буйлап терәк ҡәлғәләр төҙөү. Батша хөкүмәте башҡорттарҙан уларҙың ерендә ҡала төҙөү өсөн ризалыҡ һорау ғына түгел, ә хатта уларҙы был хаҡта иҫкәртеүҙе кәрәк тип тапмай. Ризаһыҙ башҡорттар баш күтәрә.\nХәҙерге Асҡын районына ҡараған ерҙәрҙә баш күтәреүселәрҙең бер төркөмө (700 кеше) Тевкелев отрядын тау-таш араһында һағалап тороп, ҡыйратырға ниәтләй. Әммә Һөйәнтүҙ ауылына килеп еткәс, Тевкелев башҡорттарҙың серен белеп ҡала һәм ауыл халҡынан үс ала башлай. Һөйәнтүҙ халҡын ҡот осҡос язалауға дусар итә ул. Меңгә яҡын кешене, ҡатын-ҡыҙ, бала-саға тип ҡарап тормай, атып, штыктан сәнсеп үлтертә. 105 кешене бер һарай эсенә ҡыуып индереп, тереләй яндыралар. Һөйәнтүҙ ауылын көл-күмергә ҡалдырғандан һуң, Тевкелев артынан ҡанлы эҙ тағы ла әллә күпме саҡрымға һуҙыла әле – уның юлындағы 51 ауыл ер менән тигеҙләнә, ике меңдән ашыу бер ғәйепһеҙ башҡорт ҡорбан була, уларҙың ҡатындары һәм балалары хәрби вазифалыларға таратып бирелә....\n2002 йылда Һөйәнтүҙ ауылы урынында фажиғә хаҡында хәтерләтеп тороусы стела ҡуйылды.\n10 июлдә ҡанлы хәтирәләр һаҡлаусы ошо тарихи ерҙәргә барып, хәтер яңыртып ҡайтты башҡорт йәштәре. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ойошторған был сарала, түҙеп торғоһоҙ эҫегә ҡарамай, ҡоролтай ағзаларынан тыш, район һәм ҡалаларҙан вәкилдәр, М. Ғафури исемендәге фонд, «Күк бүре» башҡорт йәштәре ойошмаһы ағзалары, ябай ҡыҙҙар һәм егеттәр бик әүҙем ҡатнашты. Һарҫ йылғаһы буйында урынлашҡан, шулай уҡ Тевкелев тарафынан ҡанға батырылған Солтанбәк ауылы янындағы стелаға сәскәләр һалынды. Шәһит ата-бабаларыбыҙ рухына Фәнзил Әхмәтшин һәм Рамаҙан Сөләймәнов доға уҡыны.\n– ҡанлы ла, иҫ китмәле аяныс та тарихыбыҙ. Уйлап ҡарағыҙ, һәр ун биш йыл һайын ихтилал ҡубып торһон әле! Ике быуат эсендә генә барлығы ун биш эре ихтилал! Тәфтиләүҙәргә, аяу белмәҫ карателдәргә ҡарамай, иркен яҡлаған башҡорт. Балыҡсы улусында ғына 51 ауыл көл-күмергә ҡалған. Иҫәпләүҙәр буйынса, башҡорттар ихтилалдарҙа 30 мең кешеһен юғалтҡан, минеңсә, был һан тағы ла күберәк булырға тейеш. Ғүмерҙәре хаҡы менән булһа ла, батша хөкүмәтен үҙҙәре ҡуйған шарттарҙы үтәргә мәжбүр иткәндәр, – тип тарих биттәре менән таныштырҙы сарала ҡатнашыусыларҙы тарих фәндәре докторы, БДУ профессоры Ирек Ғайса улы Аҡманов.\nЗаһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы студенты Урал Байбулатовтың Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның «Салауаттың һуңғы монологы» әҫәренән өҙөк башҡарыуы ла илһөйәрҙәр күңеленә хуш килде.\n– Был сараны ойоштороусыларға ҙур рәхмәт әйтке килә. Тарих хәтерҙе ярата. Ошондай сара үткәреп, бик изге эш ҡылдыҡ, – тип рәхмәтен белдерҙе йәштәр исеменән сығыш яһаусылар.\nЭйе, Һарҫ, Төй, ҡариҙел буйындағы яндырылған башҡорт ауылдарының аяныслы тарихы бер ваҡытта ла онотолорға тейеш түгел. Тарихыбыҙ бар икән, үткәндәребеҙҙе хәтерләйбеҙ икән, рухланабыҙ һәм сәмләнәбеҙ икән, тимәк, беҙҙең айырым халыҡ булараҡ ер йөҙөндә йәшәргә хаҡыбыҙ бар. Һөйәнтүҙ фажиғәһеләй аяныслы хәлдәр ҡабатланмаһын, киреһенсә, яңы ауылдар ҡалҡһын, көсәйһен, ишәйһен халҡым, тип теләк теләне барыһы ла. Үткәндәрҙең ауазы булып, килер бәләләрҙән иҫкәртеп, «Тәфтиләү» ҙә һәр ваҡыт сыңлаһын ҡолаҡтарҙа:\nҡайнап ҡына торған Иҙел аша\nИр- егеткәйҙәрҙең, ай, өмөтөн\n– ҡанлы ла, иҫ китмәле аяныс та тарихыбыҙ. Уйлап ҡарағыҙ, һәр ун биш йыл һайын ихтилал ҡубып торһон әле! Ике быуат эсендә генә барлығы ун биш эре ихтилал! Тәфтиләүҙәренгә, аяу белмәҫ карателдәргә ҡарамай, иркен яҡлаған башҡорт. Балыҡсы улусында ғына 51 ауыл көл- күмергә ҡалған. Иҫәпләүҙәр буйынса, башҡорттар ихтиалдарҙа 30 мең кешеһен юғалтҡан, минеңсә, был һан тағы ла күберәк булырға тейеш. Ғүмерҙәре хаҡы менән булһа ла, батша хөкүмәтен үҙҙәре ҡуйған шарттарҙы үтәргә мәжбүр иткәндәр.


Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында өлкә һабантуйы үткәреләсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСиләбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында өлкә һабантуйы үткәреләсәк\n15:10, 17 мая 2011 Сәйәсәт\nСиләбе өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығында Өлкә һабантуйы-2011-ҙең ойоштороу комитеты йыйылышы үтте. Унда милли байрам үткәреләсәк урын һәм уның датаһы билдәләнде. Һабантуй үткәреү көнө итеп – 25 июнь, ә үткәреү урыны итеп Ҡоншаҡ районындағы Сабаҡкүл буйы билдәләнде. Байрамға Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге даими вәкиле Мөхәмәтулла Хафизовтың килеүе көтөлә.\nОйоштороу комитеты унда балалар һабантуйын да үткәрергә ҡарар итте, бының өсөн айырым майҙан бүленәсәк.\nУлтырыш барышында һабантуйҙа Башҡортостан Республикаһы делегацияһының ҡатнашлығы мәсьәләһе лә күтәрелде. Байрамда билдәле «Каруанһарай» эстрада коллективы сығыш яһаясаҡ, башҡорт сувенирҙары күргәҙмә-йәрминкәһе ойоштороласаҡ.\nТрадицион спорт төрҙәренән башҡа байрамда көс талап итеүсе экстрим да күрһәтеләсәк. Ярыштар үткәреүҙе Рәсәйҙең иң көслө кешеһе Эльбрус Ниғмәтуллин үҙ өҫтөнә ала.\nӨлкә һабантуйы сиктәрендә иң яҡшы башҡорт тирмәһенә конкурс үткәреләсәк. Баһалама ағзалары уның тышҡы биҙәлешен, эске йыһазланышын һәм хужаларҙың ҡунаҡсыллығын баһалаясаҡ. Конкурста өлкәнең йәмәғәт ойошмалары, муниципаль район хакимиәттәре ҡатнашасаҡ.\nҺабантуй («Һабан байрамы») – төрки халыҡтарының йылына ике тапҡыр үткәрелеүсе боронғо байрамы. Тәүге һабантуй – яҙғы баҫыу эштәре тамамланыуға, икенсеһе уңыш йыйыуға арналған.\nСиләбе өлкәһе халҡы өсөн һабантуй — ул нигеҙҙә ғаилә байрамы. Оло туғандарын һәм балаларын алып, улар бында теүәл бер көнгә киләләр. Тап йәш быуын спорт һәм милли конкурстарҙың төп ҡатнашыусыһына әйләнә: йәштәр майҙанда бил һынаша, арҡан тартыша, көршәк вата.\nМихаил Хәбиров, Тимур Рәхмәтуллин автор: Михаил Хәбиров, Тимур Рәхмәтуллин\nТеги: РФ төбәктәрендә башҡорттар, һабантуй


Рәсәй халҡы өсөн Болгария, Венгрия һәм Греция фатирға инвестициялар һалыуҙа иң популяр илдәр\nРиэлторҙар мәғлүмәттәренән күренеүенсә, былтыр сит ил баҙарында рус телендә аралашыусы клиенттар артыуы күҙәтелә. Рәсәй граждандары Болгарияла, Венгрияла, Грецияла, Хорватияла һәм Португалияла күпләп күсемһеҙ милек һатып ала. Шуны ла билдәләү мөһим, 2014 йылға тиклем сит илдә торлаҡ башлыса йәшәү өсөн һатып алынған.\nӘммә ошо уҡ йылдағы һумдың девальвацияһынан һуң бындай инвестицияларҙың маҡсаты булған аҡсаны һаҡлауға ҡайтып ҡала. һуңғы арала шулай уҡ «клуб килешеүҙәре» тренды - йәғни инвесторҙарҙың сит илдә күсемһеҙ милек алыу өсөн берләшеү күренеше лә барлыҡҡа килде. Белгестәр күҙаллауынса, 2017-2018 йылдарҙа Рәсәй халҡы коллектив һәм шулай уҡ күсемһеҙ милек фондтары аша инвестициялар хаҡында яҡшы таныш буласаҡ. Шуға ҡарамаҫтан, инвесторҙарҙың ярайһы өлөшө әле лә үҙебеҙҙең күсемһеҙ милекте һайлауын дауам итә. Сөнки был тәңгәлдәге процестар аныҡлығы һәм асыҡлығы менән айырылып тора.


Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер\n13:30, 15 января 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында дәүләт хеҙмәттәре күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 15 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында Дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү буйынса лидер. Был хаҡта Мәскәүҙә Хөкүмәт ултырышында иҡтисади үҫеш министры Алексей Улюкаев хәбәр итте.\nУл күп функциялы үҙәктәр селтәрен үҫтереү мәсьәләләрендә иң яҡшы һөҙөмтә күрһәткән төбәктәрҙе билдәләне. Башҡортостан Мәскәү, Свердловск һәм Ростов өлкәләре менән бер рәттән юғары күрһәткескә өлгәшкән биләмәләр иҫәбенә инде.\nТөбәктең иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков һүҙҙәренсә, күп функциялы үҙәктең офистары республиканың барлыҡ муниципаль берәмектәрендә лә эшләй. «Был хеҙмәттәр алыу процедураһын еңеләйтергә һәм ауыл ерендә йәшәүселәр өсөн уңайлы шарттар булдырырға мөмкинлек бирҙе. 2016 йылда хеҙмәттәрҙең сифатын яҡшыртыуға баҫым яһаласаҡ», — тине министр.\nРеспублика ведомствоһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, федераль талаптар буйынса уҙған йылдың аҙағына илдең бөтә субъекттары төбәк халҡының 90 проценты өсөн «берҙәм тәҙрә» принцибы буйынса дәүләт хеҙмәттәрен күрһәтеүҙе тәьмин итергә тейеш ине. Башҡортостан билдәләнгән күрһәткесте арттырып үтәне: бөгөн республика халҡының 98 проценттан ашыуы күп функциялы үҙәк хеҙмәттәре менән файҙалана ала.\nТеги: күп функциялы үҙәктәр,дәүләт хеҙмәттәре


Локус — Башҡорт Википедияһы\nГендың хромосомала урынлашҡан ере\nЛокус (лат. locuslocus — урын) — хромосомала гендың урынлашҡан урыны. Хромосомала гендар бер-бер артлы линия яһап урынлашалар. Шуға ла ғалимдар хромосома карталары төҙөү идеяһына килгәндәр. Бер эләгешеү төркөмөндәге гендарҙың хромосомала урынлашыу тәртибен күрһәткән карталарҙы генетик карта тип атайҙар. Ундай карталарҙы кроссинговер һөҙөмтәһенән, гендар араһындағы рекомбинация осраҡтарынан сығып төҙөйҙәр. Бынан тыш хромососмаларҙың цитологик карталарын да төҙөйҙәр. Сөнки, генетик карталар гендарҙың урыны күрһәтһә лә, улар араһындағы алыҫлыҡты, хромосомалағы конкрет урынын күрһәтмәй.\n(3) ҡыҫҡа яурыны;\n(4) оҙон яурыныны\n22 -се номерлы кеше хромосомаһының цитологик картаһы\nШулай итеп, хромосоманың морфологик төҙөлөшөнә бәйле, гендарҙың урындары һәм алыҫлыҡтары күрһәтелгән карта цитологик карта тип атала.\nЛокус сиктәрендә ДНК-ың нуклеотидтар теҙмәһе аллель тип атала. Гомологик хромосомларҙың бер үк локусын биләгән гендар үҙ-ара аллель була. Улар гендың бер үк варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килә) йәки төрлө варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килмәй) булырға ла мөмкин. Тәүге осраҡта, тап шул ген буйынса күҙәнәк гомозигота була. Ә икенсе осраҡта — гетерозигота.\nХромосоманың цитологик картаһында гендың локусын күрһәтеү миҫалы: «6p21.3».\n6 Хромосома Номер.\np Хромосома яурынына: p (франц. petit) — ҡыҫҡа; q — оҙон.\n21 2 өлкәгә, 1 бэнд.\nБэндтар хромосоманы махсус буяуҙар ярҙамында эшкәрткәндән һуң (һүрәтләмәләр, төҫтәр, биҙәктәр барлыҡҡа килгәс) күренә.\nУларҙы центромеранан теломераға ҡарай номерлап сығалар. Суб-бэндтар һәм бик бәләкәй сегменттары үтә һиҙгер буяуҙар менән эшкәрткәндә генә күренә.\nХромосоманың оҙон яурынындағы гендарҙың локустары ла шундай уҡ ысул менән күрһәтеп билдәлелә. Мәҫәлән, «11q1.4-q2.1» генының локусы 11-се хромосоманың оҙон яурынында тигәнде аңлата. Урыны: Бенд 1 (суб-бэнд 4) менән Бенд (суб-бэнд 1) 2 араһында.\nХромосомаларҙың остарын «ptel» (ҡыҫҡа яурындың осо — теломеразаһы һәм «qtel» (оҙон яурындың осо — теломеразаһы («теломер»ҙан) тип билдәләйҙәр.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Локус&oldid=804990 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 3 май 2018 в 05:57\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:57 3 май 2018 үҙгәртелгән.


Бишбүләк районы халҡы «Урындағы башланғыстарҙы яҡлау» программаһын тормошҡа ашырыуға ныҡлы тотонған\nБылтыр төбәктә дүрт кенә проект ҡатнашһа, быйыл ул 11-гә тиклем еткән. Программаның үҙенсәлеге шунда - урындағы халыҡ мөһим тип тапҡан объектты һайлап ала.\nУл мәғариф, мәҙәниәт учреждениелары, янғын хәүефһеҙлеге, һыу тәьминәте объекттары, юлдар, спорт майҙансығы кеүек урындар булыуы мөмкин. Дөйөм йыйылышта халыҡ ниндәй ҡарарға килә, шул объект эшләнә. Әлбиттә, тәүҙә проект конкурс аша һайлау үтә. Һуңынан халыҡтан күпмелер аҡса йыйылғандан һуң, дәүләттән өҫтәмә финанс ярҙам индерелә.\nПрограммала ҡатнашырға Бишбүләк районының 7 ауыл биләмәһе теләктәшлек күрһәткән. Шуларҙың береһе район үҙәгенең урамдар киҫелешен төҙөкләндереү. Урындағы халыҡты күптән борсоған проблема быйыл яҙ-йәй айҙарында хәл ителер тип көтөлә. Бынан тыш, ремонт барышында юл хәүефһеҙлеге лә иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ. Йәйәүлеләр өсөн тротуар эшләнәсәк.


Өфөлә Башҡорт ғаиләһе көнөндә республикабыҙҙың иң яҡшы ғаиләләре бүләкләнде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Башҡорт ғаиләһе көнөндә республикабыҙҙың иң яҡшы ғаиләләре бүләкләнде\n9:50, 2 марта 2018 Мәҙәниәт\nӨфөлә «Ғаилә – тел һаҡсыһы» фестиваленең гала-концерты үтте. Сара Башҡортостан Республикаһында Ғаилә йылына арналған «Етегән – ғаилә, мәхәббәт һәм тоғролоҡ символы» республика башҡорт байрамы сиктәрендә булды.\n«Башҡортостан» дәүләт концерт залында гала-концертта конкурсҡа йомғаҡ яһанылар һәм бөтә республиканан, шулай уҡ Силәбе өлкәһенән 10 иң яҡшы ғаиләне бүләкләнеләр.\nБайрамда ҡатнашыусыларҙы Рөстәм Хәмитов ҡотланы. Сәләмләү телеграммаһында республика башлығы: туған телде, йолаларҙы, тарихи хәтерҙе һаҡлауҙа, ысын илһөйәрҙәр, рухи яҡтан бай кешеләр тәрбиәләүҙә ғаиләнең роле баһалап бөткөһөҙ, тип билдәләне.\nКонкурс финалына сыҡҡан һәр ғаилә үҙ һәләттәрен күрһәтте һәм төрлө номинацияларҙа дипломдар һәм бүләктәр менән наградланды. Бүләктәрҙе Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Йомабикә Ильясова, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Ишемғолов, Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, Мәҙәниәт министрлыҡтары, Өфө ҡалаһы хакимиәте вәкилдәре тапшырҙы. Байрамда башҡорт эстрадаһының күренекле артистары, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры актерҙары сығыш яһаны.\nТеги: байрамдар, ғаилә көнө


Риф Тойғон уҡып ишеттергән шиғыр тамашасы күңеленә хуш килде. Ә Розалия Солтангәрәеваның сағыу, эмоциональ көслө сығышы барыһына ла ныҡ тәьҫир итте. Сәсәниә шунда уҡ халыҡ-ара халыҡ шиғриәте һәм ижад итеү сәнғәте форумдарында ҡатнашыуға бер нисә саҡырыу алды. «Розалия ханым фестивалдең асышы булды», - тине сараны ойоштороусы – Төркиәнең билдәле шағиры Кудрет Оийон. Форум аҙағында барлыҡ ҡатнашыусыларға Рәхмәт хаттары һәм бронза статуэткалар тапшырылды.