Кемдән ҡурҡырға? | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Кемдән ҡурҡырға?\n« Яңы йыл менән!\nТөнгө нәфел (тәһәжжүд) намаҙының әһәмиәте »\nҠурҡыу — кешенең йәшәйешендә ниндәйҙер ҡурҡыныстан һаҡланып ҡалыр өсөн барлыҡҡа килгән хис-тойғо, эске психик кисереш. Был кисереш нимәгә лә булһа нигеҙләнеп барлыҡҡа килә. Мәҫәлән, кемдер Аллаһ Тәғәләнән ҡурҡҡа, шул арҡала боҙоҡ эштәрҙән тыйыла, ата-әсәһенән ҡурҡҡан кеше уларҙы рәнйетеүҙән һаҡлана, аслыҡтан ҡурҡҡан кеше ас ҡалмаҫ өсөн үҙенең ашарын хәстәрләй башлай. Кеше шулай уҡ йәшен йәшнәүенән, көслө ел иҫеүенән, бейеклектән, һыуҙан, ҡараңғылыҡтан, хәҙерге донъяның хәүеф-хәтәрҙәренән, күңелендәге борсолоуҙарҙан һәм киләсәктәге билгеһеҙлектән шомлана.\nӘҙәм балаһы тыуған мәлдә әсәнән айырылып, ҡурҡынысынан илап ебәрә һәм шул һаҡланып ҡалған хис менән үҫә. Аҡылана килә был ғүмерҙең бәлә-ҡазаһы, фажиғәләре, боҙоҡлоҡтары, тәртипһеҙлектәре, ғаилә һәм балалар өсөн борсолоуҙары, шулай уҡ үлемдең ваҡытһыҙ килеүе уны оҙата башлай. Шуға күрә бер кемдә берәй ҡурҡыуҙан ҡотолоп, арына алмаясаҡ, хатта ҡайһы бер ҡурҡыу һәләте беҙҙе ғүмер буйы ла оҙата бара. Ул беҙгә кәрәк тә, был беҙҙең тәбиғи инстикт. Әгәр күңелендә ҡурҡыу булмаһа, кеше ахмаҡлыҡтар ҡыла башлар ине: йыртҡыс хайуандан ҡурҡмаһа уларҙың табышы булыр ине, уттан ҡурҡмаһа яныр ине; һыуҙан ҡурҡмаһа шунда батыр ине, өшөүҙән, ағыуланыуҙан, зарарлы нәмәләрҙән ҡурҡмаһа сәләмәтлегенә зыян килтерер ине; Тимәк, беҙҙе һаҡлар өсөн кәрәк был тойғо.\nҠурҡыу ул – үҙенә йә иһә яҡындарыңа янаған хәүеф-хәтәрҙән үҙ-үҙеңде һәм башҡаларҙы яҡлау өсөн ҡулайлаштырылған һаҡланыу алымы, аҡылыбыҙ ярҙамында тәнебеҙгә, йәнебеҙгә, әҙәп үә әхләҡ һәләтенә зарар килтермәү ысулы. Был Бөйөк Ҡөҙрәт эйәһе тарафынан бирелгән тәбиғи һәләт һәм йәшәү тәжрибәһе арҡаһында үҫешкән һаҡланыу сараһы. Кешеләр ҡурҡыу хисе ярҙамында үҙҙәрен яҡлай ала. Ҡурҡыуы булмаған кеше, хәүеф-хәтәр алдында юғалып ҡала, унан үҙен ҡотҡара алмай.\nҠурҡыу хисе бөтә йән эйәләрендә лә бар. Был йән эйәләренән айырмалы Ислам динебеҙ беҙгә нимәләрҙән ҡурҡырға һәм нимәнән ҡурҡмаҫҡа кәрәген өйрәтә. Иманы булмаған кеше ҡурҡыу төрҙәрен айыра алмай, ул уларҙың барыһынан да ҡурҡа башлай. Шуның нәтижәһендә иҫ-аҡылында ҡурҡыу ауырыуҙары барлыҡҡа килә.\nҠурҡыу арҡаһында, бигерәктә ҙур ҡурҡыныс янағанда кешенең физик ҡеүәте арта, нимәнәндер ҡасып йүгереү буйынса рекордтар ҡуя. Көсө тиҫтәләрсә артып, миҫалға, тарихта: бер ҡатын икенсе донъя һуғышы ваҡытында йөк машинаһын күтәреп аҫтынан тапалған балаһын тартып ала. Үҙем менән булған иҫ-аң ҡурҡыу реакцияһы осрағы шундай ҡыҙыҡ һөҙөмтә бирҙе. Корабельдә хеҙмәт иткән йылдарҙа егеттәр шаярып, мине өҫтәлгә һалып эсемә һалҡын утюг менән баҫып тәнемде яндырҙылар, һыуыҡ тимер тейгән урында тире шунда уҡ күпсеп сыҡты. Унан алда шул эҫе үтек ҡулланып кейемдәрен һыйпағандарын күргәйнем. Шуға тәнемә үтек теймәҫ элек мин уны эҫе тип уйлап ҡурҡтым һәм шул ышаныуым арҡаһында еңелсә ҡағылған һап-һалҡын үтектән бештем. Аҙаҡ бер аҙна эренле яраларҙы майлап, бинт бәйләп йөрөнөм, командирҙы өҫтөмә ҡайнар аш түктем тип, алдарға тура килде.\nШуныһы ысынлыҡ, кешегә Аллаһы тарафынан бирелгән 95 процент аҡылдан 5 процентын ғына ҡулланабыҙ. Ә йәшерен, иҫ киткес мөмкинлектәребеҙҙе белмәйбеҙ. Ә белһәк, был донъяла йәшәү бик еңел булыр ине.\nАллаһ Тәғәлә хикмәте менән бирелгән ҡурҡыу тойғоһо кеше өсөн файҙалы. Тик шуныһын да онотмаҫҡа кәрәк: был тойғо кешене төрлө ауыр хәлдәргә лә төшөрә ала, ғауға, фетнә, болаларға сәбәп һәм ошо күренештәрҙең пәйҙә булыуын бөгөнгө көндәрҙә күрәбеҙ. Бөгөн бар халыҡтың ҡатнашлығында кәүгә (паника) бара. Әҙәм балаларын коронавирус ауырыуынан ҡурҡытып бар халыҡтың ҡотон алдылар. Халыҡтың күпселегендә шөрләү, өркөү бара, кемдәрҙер стрессҡа, депрессиягә бирелгән, ауыҙ асырға ла ҡурҡалар, хаҡлыҡты аңларға баштары етмәй, сөнки пропаганда ярҙамында улар бахырға әйләнгән. Көнө-төнө телевизорҙан алып барылған ялған мәғлүмәт шауҡымы бик көслө һәм ул психикаға ағыулы йоғонто яһай. Алдаҡ тип шуға әйтәм, сөнки ил башында торған кешенең һәр саҡ алдашыуы, уның ҡулы аҫтында булғандарҙың һайлауҙарҙа шашыуҙары һәм башҡаһы уға ышанысты юғалта һәм шул арҡала илебеҙҙең рәсми мәғлүмәт сығанаҡтары ла ышанысһыҙға әйләнә. Һәр ауыҙҙан бер-береһенә тура килмәгән ялған бик күп мәғлүмәт, алдаҡ, ғәйбәт халыҡтың күңелендә ныҡ ҡурҡыу хисе, борсолоу барлыҡҡа килтерә.\nЫсынлап та, иртә менән дә, кисен дә унда янғын, бында һыу баҫҡан, шунса кеше коронавирустан үлгән, бында өйҙән сығарға ярамай тигән һәм башҡа тиҫкәре яңылыҡтарҙың паника хисе һәр кемде оҙатып йөрөй. Унан башҡа эшкә йоҡлап һуңлау ҡурҡынысы, барыр еренә өлгөрмәҫкә ҡурҡмаған кеше бармы икән ул? Кемдәрҙәрҙең ҡурҡыуы арҡаһында әллә күпме хыялдары тормошҡа ашмай ҡала, күпме мөмкинселектәре ҡулдан ысҡына. Яратҡан кешеләренә «яратам» тип әйтергә ҡурҡалар, һөймәгән йәрҙәрен рәнйетеүҙән ҡурҡып, улар янында ҡала бирәләр. Ана шулай уҡ ҡурҡыуыбыҙ арҡаһында илебеҙҙә барған боҙоҡ сәйәсәт менән ризалашҡанбыҙ, барған ғәҙелһеҙләктәрҙе күреп уларға ҡаршы сығырға шөрләйбеҙ.\nБелгестәр фекеренсә, ҡурҡыу – ул ысын барлыҡта булған йә иһә күңелдә тыуҙырылған ҡурҡыныс арҡаһында барлыҡҡа килгән көслө кире тойғо, тиҫкәре хис, кешенең сәләмәтлегенә эмоциональ проблема тыуҙыра, борсоуҙарҙы артыра, ғаилә мөхитен тарҡата. Ул үҙ уйҙарына бикләнеп, үҙ-үҙенә хәуеф тыуҙыра, ә уйҙар һәр ваҡыт та дөрөҫ булмаҫҡа ла мөмкин. Төрлө ваҡиғаларға ҡарата беҙ күп нәмәне башыбыҙҙа үҙебеҙ уйлап сығарабыҙ. Борсоуы артҡан кеше икенсе әҙәм менән аралашып үҙҙәренең һәләттәрен, борсоу хисен башҡаларға ла күсерә. Ҡурҡыу беҙҙең менән идара итергә тырыша, теләмәгән ғәмәлдәрҙе ҡылырға мәжбүр итә йә иһә киреһенсә, теләгәнде эшләргә бирмәй. Әгәр һеҙҙә борсоу бар икән, был проблемаға айыҡ аҡыл аша ҡараған кешеләр менән аралашырға кәрәк. Әйләнә-тирәгеҙҙе айыҡ аҡыллы, көслө рухлы кешеләр менән байытырға тырышығыҙ, тәҡүәле әҙәмдәрҙең йөрәгендә донъя ғәләмәттәренән ҡурҡыу юҡ.\nӘ бөгөн донъяны яулап алған, бар халыҡты ҡаңғыртып, ауырыуҙар, эпедимиялар, пандемиялар менән ҡурҡытыу алып барыусы пропаганда үткән быуаттан уҡ килә. Уларҙың маҡсаты Ер шарындағы бар халыҡты баҫып алып, улар менән бер урындан идара итеп, халыҡты ҡырып, иҫәбен кәметергә (бөгөнгө 8 миллиардан ике миллиардҡа ҡалдырып). Мәҫәлән ультраглобалистар төркөмө планы буйынса Ҡушма Штаттарҙа 2026 йылға ҡарай кешеләрҙең 70 процентҡа тиклем кәметеү ҡаралған. Көсләп вакцинация алып барыуҙа, QR-кодтар индереүҙә шул пландарҙың береһе, һәр кемде иҫәбкә алыр өсөн киләсәктә чипизация алып барыласаҡ. Әгәр инде чипизация индерелһә кешенең һәр бер аҙымы билгеле буласаҡ. Йәшәйеш-үлемебеҙ, аҡыл-сәләмәтлегебеҙ, ризығыбыҙ, белем-эшебеҙ менән идара итәсәктәр. Был ғәләмәт ҙур бер фашистик лагерь буласаҡ. Бөгөн бер-нисә тин бурыс йә иһә ауыҙ асып ҡаршы һүҙ әйткәнең өсөн штраф һалып, судҡа биреп, төрмәгә тығып барһалар, был киләһе стройҙа һине иҫәптән һыҙып ҡына ташлаясаҡтар һәм барыр ерен, эшләр урының, ашар ризығын, йәшәргә аяҡ баҫыр урының булмаясаҡ. Һине тере көйө мәйет итәсәктәр.\nКиләһе айҙарҙа, йылдарҙа ковид бының менән генә бәлә бөтмәйәсәк, ишетеп тораһығыҙ: халыҡтың ҡотон алыр өсөн аҙна һайын яңы ауырыуҙар, вирустар хаҡында ялған һүҙ бара, хатта бына ҡайҙалыр ике ампула «черная оспа» табылды тиҙәр, һәм был хәлдең киләсәктә нимә менән бөтәсәген беләһегеҙ, сценарийҙар әҙер. Ошондай кире мәғлүмәттәр кеше аңына һеңә, уларҙы ҡурҡыуға төшөрә һәм был арҡала иммунитет ҡаҡшай, ауырыуға тиҙ бирешәсәк. Кешеләрҙең йөрәгенә ҡурҡытыу һалыр өсөн һуғыштарҙа, аслыҡтарҙа, кризистарҙа, эшһеҙлектә буласаҡ. Әлбиттә Аллаһ Тәғәлә Ер йөҙө менән идара итергә теләүсе ҡәбәхәт байҙарҙың был эштәрен олоға ебәрмәҫ, язаһында алырҙар. Шуға ла Аллаһ Тәғәләгә итәғәт итәйек, йәшәр көнөбөҙ, ризығыбыҙ тик Унан бит.\nӘйе, бөгөн кеше иртәнге көндән ҡурҡа, иртәгәһенә эшһеҙ ҡалырмын, үҙем, балаларым ас ҡалыр ти, хөкүмәттән алған кредит-бурыстарын, ипотекаһын түләй алмаҫмын тей. Йәмғиәтебеҙ ошо стресс хәлендә. Чиновниктәргә ҙур эш хаҡтары биреп, уларҙы әүрәтеп ябай халыҡҡа һөсләттеләр. Кешеләр араһында паника таратып, уларҙы изоляцияға яптылар, бер ниндәй файҙаһы булмаған маска, перчаткалар кейгеҙҙеләр. Штрафтар һалып, урамға сығыуҙы-йыйылыуҙы ла тыйҙылар. Халыҡты бер-береһенә ҡаршы ҡуйҙылар. Хөкүмәткә ҡаршы һүҙ әйтһәң — сит ил агенты йә экстремисһын.\nАна шулай барған донъя сәйәсәте ҡурҡыу һалып кешене баҫа, йөрәген өшөтә, уны меҫкенгә әйләндерә, ә бахыр кеше бер нимәгә өлгәшә алмай һәм беркемгә лә кәрәкмәй. Оҙаҡ ҡурҡыуҙа булыу кешенең сәләмәтлегенә ҙур зыян һала. Хатта үҙ тарихыбыҙҙан да ҡурҡа башланыҡ, был иһә — бөгөнгөнән һәм киләсәктән беҙҙе мәхрүм итеп ҡурҡыуға алып барасаҡ.\nӘлбиттә тәбиғи ҡурҡыуҙың хәйерле яғыла бар – ул беҙҙе киҫәтә, иҫән ҡалырға ярҙам итә, көс һәм рухыбыҙҙы бер урынға тупларға булыша торған тәбиғи инстинкт, йәғни иҫән-һау ҡалыу тактикаһы, кешенең рухи һәм физик үҫеше өсөн мөһим шарт. Шуға күрә уны инҡар итеү мөмкин эш түгел, ә бына уның менән идара итергә, йомшартырға өйрәнергә кәрәк. Ә бөгөн халыҡта ҡурҡыу арҡаһында йыйыла килгән асыу, ярһыу, әрнеү, арыу хистәре, кемдәлерҙе депрессия хәленә еткергән шом тойғолары менән бергә ҡушылып нимәгә килтерер? – быны Ҡаҙаҡстан халҡы сыуалышында күрәһегеҙ. Кризис, стресс, апатия хәле үҙенекен эшләйәсәк.\nӘ ысынын да беҙгә ошо фани донъя буталсығынан ҡурҡырғамы, әллә Раббыбыҙ булған Аллаһ Тәғәләнәнме? Динебеҙҙә ҡурҡыу хисе тураһында нимә әйтелә һуң? Ҡөръән Кәримдә: «Беҙ һеҙҙе ҡурҡыу менән һынаясаҡбыҙ», – тиелә. Ҡурҡыу, тимәк, шул уҡ һынау – беҙгә бирелгән ошо донъя имтиханы. Ҡурҡыу арҡаһында кеше үҙен был ваҡытта нисек тотар? Ул үҙен ҡулға ала алырмы, әллә паникаға бирелерме? Аллаһы Тәғәлә биргән ғилемде, аҡылын эшкә егерме, әллә хистәренә бирелеп, аффект хәленә төшәрме? Ә ҡурҡыу кешене шул һәләткә индереп ярһыуын барлыҡҡа килтерер. Ундай ваҡытта, иң мөһиме – барыһы да Аллаһы Тәғәләгә, уның иркенә тапшырыу.\nДинебеҙҙә иң юғары ҡурҡыу хисе, кешене донъяла һәм ахирәттә бәхетле итә торған ҡурҡыу – Аллаһтан ҡурҡыу булып һанала. Аллаһы Тәғәлә китабында был хаҡта:\n«Беҙ һеҙҙе ысынлап та ҡурҡыу, аслыҡ, байлыҡтың, кешеләрҙең һәм емештәрҙең кәмеүе менән һынаясаҡбыҙ. Һәм һин һынау ваҡытында сабыр булыусыларҙы шатландыр», (Баҡара, 155).\n"Раббыһы Аллаһ ҡаршыһында барасағына ҡурҡып, нәфсеһен файҙаһыҙ, зарарлы, зарарлы, буш эштәрҙән тыйған кешенең урыны йәннәт булыр", — тип әйткән. (Нәзиғәт сүрәһе, 40-41 аяттар).\nҠөрьәндең бик күп аяттарында Аллаһы Тәғәлә мосолмандарҙы Үҙенән ҡурҡырға саҡырған. Кешенең Аллаһтан ҡурҡыу хисе Уның сикһеҙ оло рәхмәтенән, ризалығынан өлөшһөҙ ҡалыуға нигеҙләнгән. Аллаһ Үҙе әйтә бит: «Миңә шөкөр итегеҙ, иртәгәһенә ризыҡһыҙ ҡалырмын тип ҡурҡмағыҙ, һәр кемдең өлөшө яҙылған бит».\nМосолман һәр ваҡыт былай тип уйларға тейеш: «Әгәр ҙә мин Аллаһы Тәғәләнең сикһеҙ рәхмәтенән өлөшһөҙ ҡалһам һәм уның асыуына дусар булһам, миңә донъяла һәм әхирәттә бәхет юҡтыр». Тап ошо фекерҙәр кешене насар эштәрҙән тыйып, изге эштәргә стимул буласаҡ.\nАллаһы Тәғәләнән ҡурҡыу беҙгә нимә бирә? Ул беҙгә был ҡатмарлы донъяла үҙебеҙҙе дөрөҫ итеп тоторға ярҙам итә. Аллаһы Тәғәлә – иң көслө Зат, бөтөн нәмә лә унан ғына тора. Ул беҙҙе ризыҡландырыусы, ғүмерҙе биреүсе һәм ҡабул итеүсе, балаларҙы биреүсе һәм ҡабул итеүсе, бәхет биреүсе, бәхетһеҙ итеүсе... Аллаһынан ҡурҡһаң, әле һанап киткән әйберҙәргә унан башҡа бер кем дә зыян килтерә алмағанды аңлайһың. Кеше, мәҫәлән, кемдер мине бәхетһеҙ итер тип тә, хәйерселектән дә, яңғыҙ ҡалыуҙан, балаһыҙлыҡтан да ҡурҡмаясаҡ, сөнки бәхет тә, ризыҡ та, яҙмыш тәҡдирҙә, бала ла – бар нәмә лә Аллаһынан.\nАллаһтың асыуынан ҡурҡыу − йөрәгеңдең шәме, уның ярҙамында һин үҙеңдәге яҡшы һәм насар яҡтарыңды күрәсәкһең. Һин, үҙең дә һиҙмәҫтән алданып ҡуймаҫ өсөн, һәр ваҡыт Аллаһтың асыуынан ҡурҡыу һәм Уның мәрхәмәтенә өмөт итеү хәлендә булырға тейешһең.\nПәйғәмбәребеҙ, Мөхәммәд, ﷺ әйткән: “Аллаһтан ҡурҡып илаған кеше тамуҡҡа инмәҫ, хатта һөт кире елененә ҡайтҡан хәлдә лә”.\n"Тик шайтан ғына һеҙгә үҙ дуҫтарын ҡурҡыныс итеп күрһәтә. Әгәр иман килтереп инанған булһағыҙ, уларҙан ҡурҡмағыҙ, Минән ҡурҡығыҙ". (Ғимран сүрәһе, 175 аят).\nӘйе, был донъябыҙ Иблис ярҙамында кешеләрҙең күңеле һалынған ҡурҡыу ҙа сәбәпсе булырға мөмкин: Ул яуызлыҡҡа, һаранлыҡҡа, мәрхәмәтһеҙлеккә һәм башҡа боҙоҡ эштәргә саҡыра бит. Ҡағиҙә булараҡ, ул беҙҙе шул ҡурҡыуҙар менән ғазаплай. Кеше бик ҡаты ҡурҡҡан ваҡытта эмоциональ яҡтан тотороҡһоҙға әйләнә. Бына шул ваҡытта уның ен эсенә инергә лә мөмкин. Бындай ҡурҡыу арҡаһында кешеләрҙең аҡылдары зәғифләнә, төрлө тауыштар, ҡыланыштар барлыҡҡа килә, үҙҙәренә паралич ҡағылыуы ла мөмкин. Былар – шайтан ғәләмәте. Бына шундай ҡурҡыуҙарға бик бирелгән кеше бар икән, уларҙы өшкөрөп дауаларға кәрәк.\nАллаһы Тәғәлә изге китабында: «Әй иман килтереүселәр! Аллаһы Тәғәләгә тәҡүә булығыҙ», йәғни Аллаһынан ҡурҡығыҙ һәм «Һәр бер кеше иртәгәһе көн өсөн нимә әҙерләгәнен күрһен», йәғни Ҡиәмәт көнөнә нимә әҙерләгәнен яҡшылап ҡараһын, тоғро булһын, изгелек ҡылһын.\n"Аллаһынан ҡурҡығыҙ! Ысынлында Аллаһы Тәғәлә эштәрегеҙҙән хәбәрҙарҙыр", йәғни яҡшыларын да, насарҙарын да белеп тороусы, (Хәшер сүрәһе, 59/18 аят).\nИң беренсе сиратта, әлбиттә, Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡырға кәрәк. Ләкин ул ниндәйҙер яман, насар, ҡурҡыныс бер нәмә булғанға түгел, ә уның ҡаршына яуап баҫып бирәһе булыуҙан, ул беҙгә йөкләгән вазифаны үтәмәйсә килеүҙән. Аллаһы Тәғәләнең яратыуын, иғтибарын, рәхмәтен юғалтыуҙан.\nАллаһы Тәғәлә шул тиклем ҡурҡынысмы, унан ни эшләп ҡурҡырға кәрәк? Аллаһы Тәғәлә ҡурҡыныс Зат түгел, киреһенсә, оло мәрхәмәт һәм рәхмәт эйәһе. Аллаһы Тәғәлә үҙе тураһында: «Минең рәхмәтем асыуымдан күберәк һәм өҫтөнөрәктер», – тип еткерә.\nҠурҡыу хистәре күпселек осраҡта кешене борсоһа ла, йыш ҡына насар эштәрҙән тыйып, яҡшы ғәмәлдәр эшләргә этәрә.\nТарих китаптарын ҡараһаҡ, Пәйғәмбәрҙәр тормошо һәм, ғөмүмән, кешелек доньяһының тарихы менән танышһаҡ, йәшәгән дәүерендә оло дәрәжәләргә ирешкән, күп хөрмәткә лайыҡ булған кешеләрҙең барыһының ла Аллаһтан ҡурҡыусы кешеләр икәнлеген күрәбеҙ. Уларҙа: «Мин Аллаһтан ҡурҡам», — тигән һүҙҙәре булыр. Мәҫәлән, Әҙәм ғәләйһиссәләмдең беренсе улдары Ҡабил һәм Хабил араларында булған хәлде иҫкә төшөрәйек. Хабил туғаны Ҡабелға: “Һин мине үлтерер өсөн ҡулыңды һуҙһаң да, мин һине үлтерергә ҡулымды һуҙмаясаҡбыҙ. Сөнки мин ғаләмдәрҙең Раббыһы булған Аллаһтан ҡурҡам", — тип әйткән.\nҠурҡыуҙан ҡотолоуҙың юлы иманлы булыу, Аллаһыға ышаныу, ғилем аша килә. Ҡурҡыуға бирелмәйем тиһәң, беренсенән, уны еңергә беҙгә тәҡдиргә ышаныу ярҙам итә. Икенсенән, ҡурҡыуға бирелмәҫ өсөн, уны дөрөҫ итеп айырырға өйрәнергә кәрәк, ә быға рухи яҡтан белемебеҙҙе арттырып, Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм хәҙистәре, Ҡөръән аяттары аша ғына ирешеп була. Кеше тәбиғи булған әйберҙәрҙән ҡурҡа икән, быға борсолорға кәрәкмәй. Ә инде ул үлемдән, хәйерселектән, яңғыҙлыҡтан, йәғни билдәһеҙлектән уттан ҡурҡҡандай ҡурҡа башлай икән, был бит зыянлы. Тимәк, уның иманында зәғифлек бар, ул Аллаһыға ла ышанмай. Тәҡдиргә лә ышанмай!\nӘ иманлы булыу Раббыбыҙҙы таныуҙа һәм Ул Аллаһ ҡушҡан ғибәҙәттәрҙе ҡылыу һәм тыйылғандарынан тыйылыуҙалыр. Бел, һәр нәмәнең үҙ матурлығы бар, ә ғибәҙәттең матурлығы − Аллаһтан ҡурҡыу. Иблис, Аллаһ тарафынан ләғнәтләнеп, Уның мәрхәмәтенән мәхрүм ителгәс, Джәбраил менән Микаил фәрештәләр илай башлай. Шунда Аллаһ Тәғәлә уларға: “Һеҙгә нимә булды, ни өсөн шул тиклем ныҡ илайһығыҙ?”. Тегеләр яуап бирә: “Йә Раббыбыҙ, беҙҙә, “Һинең һынауыңдан именлектәбеҙ, тигән ышаныс юҡ.” Шунда Аллаһ: “Ошондай һәләттә ҡалығыҙ һәм, Минең һынауым һеҙгә ҡағылмаҫ, тип тынысланмағыҙ”, − тигән һүҙҙәрҙе еткерә. Ысынлап та, Раббы ниндәй генә юғары дәрәжәгә күтәрмәһен, рухи камиллыҡҡа ирешкән кеше, Аллаһтың һынауҙарынан именмен, тигән ышаныста булмай. Һәм, хатта Аллаһ уға: “Мин һинең менән бик ризамын!”, − тип әйтһә лә, ундай кешене Аллаһтың һынауынан ҡурҡыу тойғоһо ташламаҫ ине. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n“Һәм ул мөъминдәр, йөрәктәре ҡурҡҡан хәлдә, үҙҙәренә бирелгән малдан саҙаҡа тарата...”, (“Әл-мөьмин” сүрәһе, 6-сы аят).\nБыл аяттың мәғәнәһен ошолай аңлаталар: бында һүҙ зәкәт түләүсе, саҙаҡа биреүсе һәм күңеленән, быларҙы Аллаһ ҡабул итмәҫ, тип ҡурҡыу кисергән мөьминдәр тураһында бара. Сөнки улар, зәкәтте дөрөҫ итеп, еренә еткереп түләнемме, яңылышлыҡ ебәрмәнемме, тип ҡурҡа. Был Ҡөръән аяттын асыҡлар өсөн сәхәбәләр Пәйғәмбәребеҙгә ﷺ һорау биргән: “Йә Рәсүлуллаһ, “Йөрәктәре ҡурҡҡан хәлдә” − ул урлашҡан, зина ҡылған йәки хәмер ҡулланған кешеме?”. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм: “Юҡ, бында һүҙ ураҙа тотҡан, намаҙҙа булған, саҙаҡа биргән һәм, был ғәмәлдәрҙе Аллаһ Тәғәлә ҡабул итмәҫ, тип ҡурҡҡан кеше хаҡында.”\nАллаһ Тәғәләнән ҡала килә йәмғиәтебеҙ тарафынан уйланып сығарылған буш ҡурҡыуҙарыбыҙҙы еңергә ынтылырға кәрәк. Кешеләр иманға килһен өсөн Аллаһ һеҙгә боҙоҡ түрәләр ебәрермен, бәлә-ҡаза, ауырыуҙарын бирермен тигән бит. Иманһыҙҙарҙы иманға ыңлайлатыр өсөн, иманлыларҙың сабырлығын һынар өсөн бара был көрәш. Ислам дине беҙҙе ошо ҡурҡыуҙан азат итәр өсөн үлемдән ҡурҡмаҫҡа өйрәтә. Динебеҙ буйынса унан ҡурҡмаған кеше башҡа нәмәләрҙән, ауырыуҙарҙан да ҡурҡмай.\nТормош бер генә бирелә бит ул, «ҡурҡыу» тигән нәмәне ситкә ҡуйып, үҙ теләк-маҡсаттарыбыҙға табан барайыҡ, үҙебеҙҙә ышаныс булдырайыҡ. Тейешле ғилем алып иманлы булайыҡ, Аллаһ Тәғәләне таныйыҡ. Аҡмулла әйтмешләй:\nЙә Раббым, илдәребеҙгә-көндәребеҙгә именлек-тыныслыҡ, халыҡтар араһында дуҫлыҡ-татыулыҡ, ил башлыҡтарыбыҙға ғәҙеллек һәм сабырлыҡ, ғаиләләребеҙгә ҡот-ырыҫ, бәхет-сәғәҙәт, балаларыбыҙға тәүфиҡ-һидәйәт, диндә булмағандарға тура юл, ауырыуҙарға шифа-сихәт итһәң ине. Әмин.\nАллаһтан ҡурҡыу: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/alla%D2%BBtan-%D2%A1ur%D2%A1yu.html\nҠурҡыу һәм өмөт: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/%D2%A1ur%D2%A1yu-%D2%BB%D3%99m-%D3%A9m%D3%A9t.html\nҠурҡыуҙан доғалар: https://nazir1965.com/do%D2%93alar/%D2%A1ur%D2%A1yu%D2%99an-do%D2%93alar.html\nАллаһы Тәғәләнән ҡурҡыу: https://nazir1965.com/%D2%93ibr%D3%99tle-%D2%A1issalar-xik%D3%99j%D3%99tt%D3%99r-v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/alla%D2%BBy-t%D3%99%D2%93%D3%99l%D3%99n%D3%99n-%D2%A1ur%D2%A1yu.html\nАллаһ Тәғәлә һәм вирус: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/alla%D2%BB-t%D3%99%D2%93%D3%99l%D3%99-%D2%BB%D3%99m-virus.html\nРухи үлемдән ҡурҡ!: https://nazir1965.com/bez-rubriki/ruxi-%D2%AFlemd%D3%99n-%D2%A1ur%D2%A1.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 13.01.2022 в 01:29, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Тик ултырыуҙың муйынға зыяны » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Тик ултырыуҙың муйынға зыяны\n16.08.2019 Тик ултырыуҙың муйынға зыяны\nКеше организмы оҙаҡ ултырып эшләүгә ҡулайлашмаған. Әммә бөгөн күптәр эш өҫтәле артында сәғәттәр буйына ултырып эшләргә мәжбүр. Ултыраҡ эштең организмға зыянын мөмкин тиклем кәметеү өсөн ҡайһы бер кәңәштәргә ҡолаҡ һалайыҡ.\nКешенең муйыны аҡҡоштоҡо кеүек һығылмалы булһа, уның менән әллә ни проблема булмаҫ ине. Уға күп осраҡта көс төшөп, зыян күрә. Мәҫәлән, шул уҡ компьютерға текәлеп ултырғанда ла, креслоға ултырып, башты артҡа ташлағанда ла, йә булмаһа, йоҡлағанда башың уңайһыҙ ятһа ла… Муйын ауыртыуына күберәк ҡатын-ҡыҙ зарлана. Уларҙың күбеһе өҫтәл артында ултырып эшләй, йә булмаһа, өй эштәре менән булғанда ла йыш ҡына плита өҫтөнә йә өҫтәлгә эйелеп эш итә. Һөҙөмтәлә елкә мускулдары тартыла һәм ауыртыу барлыҡҡа килә.\nОҙаҡ уңайһыҙ хәлдә ултырыу һөҙөмтәһендә мускулдар ҡыҫылыуҙан барлыҡҡа килгән ауыртыуҙы баҫыу өсөн шул урынға таҫтамалға йә туҡымаға урап боҙ баҫырға кәңәш ителә. Ҡағиҙә булараҡ, 15 минуттан һуң ауыртыу үтә. Әммә һалҡын әйбер бөтә кешегә лә килешмәүе бар. Ҡайһы берәүҙәргә, киреһенсә, йылы ярҙам итә. Шуға күрә йылы душ аҫтына торорға мөмкин. Йә булмаһа, елкәгә кизе-мамыҡ туҡыма аша йылытылған тоҙ йә ҡом баҫырға. Әммә уны 15 минуттан артыҡ тоторға ярамай.\nМускулдарҙың көсөргәнешен махсус күнегеүҙәр ярҙамында ла бөтөрөргә мөмкин. Уны өйҙә генә түгел, эштә лә яһап була.\nТура ғына итеп баҫырға һәм башты күтәрергә. Ипләп кенә башты күпме бора алаһығыҙ, шул тиклем һул яҡҡа борорға. Шунан кире элекке хәлгә ҡайтырға. Шул рәүешле күнегеүҙе уң яҡҡа ҡарай ҡабатларға. Артабан башты әкрен генә аҫҡа эйеп, аяҡ аҫтына ҡарарға. Һуңынан башты артҡа ташлап, ҡарашты түбәгә күсерергә. Һәр күнегеүҙе эшләгәндә муйынды мөмкин тиклем һуҙырға кәрәк. Был күнегеүҙәрҙе көнөнә бер нисә тапҡыр ҡабатларға кәңәш ителә.\nҠатын-ҡыҙҙар, ғәҙәттә, муйын ауыртыуы бейек үксәле аяҡ кейеме кейеүгә бәйле булыу ихтималлығын күҙ алдына ла килтермәй. Юҡҡа ғына! Кем көн һайын бейек үксәле туфлиҙа йөрөргә ярата, уларҙың бер аҙҙан умыртҡа һөйәге ҡыйшая башлай. Һөҙөмтәлә муйын нисектер алға сығып торған һымаҡ була. Шунлыҡтан табиптар, бейек үксәле туфлиҙарҙы байрамдарҙа ғына кейергә кәңәш итә, ә көндәлек аяҡ кейеме уңайлы булырға тейеш.\nЕлкә ауыртыуының тағы бер сәбәбе – яурынға сумка аҫып йөрөргә яратыу. Был да муйын, яурын һәм арҡа мускулдарында көсөргәнеш уята. Шуға күрә ауыр әйберҙе биштәргә һалып, аҫып йөрөргә кәңәш ителә.\nӘммә муйын өсөн иң ҡурҡынысы – башты дөрөҫ тотмау. Күптәр телевизор йә компьютер артында ултырғанда муйынын һуҙа биреп, башын алға эйергә ғәҙәтләнгән. Быға юл ҡуйырға ярамай. Телевизор ҡарағанда, китап уҡығанда башты артҡа ташлап, нимәгәлер терәп ултырырға кәрәк. Әгәр ҙә ундай мөмкинлек булмаһа, муйын ҡатмаһын өсөн ваҡыты-ваҡыты менән күсеп, уңайлап ултырырға кәңәш ителә.\nКомпьютер артында эшләгәндә, күҙҙәргә һәм муйынға көсөргәнеш төшмәһен өсөн техниканы дөрөҫ итеп урынлаштырыу мөһим. Монитор күҙ кимәлендә булырға тейеш. Ә бына ноутбук менән карауатта йә диванда ятып эшләү бөтөнләй дөрөҫ түгел. Шулай уҡ күп кенә ҡатын-ҡыҙ өйҙә эш менән булғанда, телефонды яурын менән ҡолаҡҡа ҡыҫып һөйләшергә ғәҙәтләнгән. Был, берҙән, уңайһыҙ, икенсенән, муйынға ла зыянлы.\nИртәнсәк елкәгеҙ ауыртып килеп тормаҫ өсөн, мендәр хаҡында хәстәрлек күрергә кәрәк. Ул артыҡ бейек тә, ҡаты ла булмаһын. Иң уңайлыһы, әлбиттә, ҡаҙ мамығынан яһалғаны. Тағы бер кәңәш: йөҙтүбән ятып йоҡларға тырышмағыҙ. Был осраҡта баш килбәтһеҙ һәленеп төшөп, муйын мускулдары көсөргәнеш кисерә, икенсенән, бил тирәһендә умыртҡа һөйәге лә ҡорһаҡ яғына ҡарай ныҡ бөгөлә.\nҒөмүмән, муйынды һәр саҡ ҡарарға кәрәк, сөнки тап уның аша баш мейеһенә ҡан тамырҙары, нервы үтә. Уларҙың ҡыҫылыуы баш ауыртыуына һәм башҡа ауырыуҙарға килтереүе ихтимал.


«Йәшлек» гәзите » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Әҙәби уҡыуҙар\n06.12.2018 Әҙәби уҡыуҙар\nКитап уҡырға ваҡыт ҡалдырмаған етеҙ заманда ла тыңлаусыларын әҙәби юҫыҡтан айырмаҫҡа тырышҡан «Юлдаш» радиоһында даими рәүештә уҡымлы әҫәрҙәр тыңлаусыларға еткерелеп килә. Декабрь айында эфир тулҡындарына сығасаҡ исемлеккә иғтибар итәйек.\nХалҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Әхмәтзәки Вәлиди, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбай, шулай уҡ танылған әҙиптәр Флүр Ғәлимов, Әнисә Таһирова һәм башҡа яҙыусылар тап ошо айҙа тыуған. Быны иҫтә тотоп, атап үтелгән авторҙарҙың «Хәтирәләр», «Хазина», «Аҙғын тәүбәһе», «Арҡайым фәрештәһе» кеүек әҫәрҙәре программаға индерелде. Радио фондынан алынған әҫәрҙәр танылған сәнғәт әһелдәре һәм әҙиптәрҙең үҙҙәре уҡыуында яңғыраясаҡ.\nБелеүебеҙсә, радио хеҙмәткәрҙәре уҙған быуаттың 50-се йылдарынан алып яҙыусыларҙың тауышын ҡәҙерләп һаҡлай-туплай барған. Был күркәм традиция әле лә дауам итә. «Әҙип әҫәрен уҡый» тигән шәлкемдә Мансур Һиҙиәтовтың «Ҡыу ҡарағас», Айгиз Баймөхәмәтовтың «Ун өс йәштә орден таҡтым» һ.б әҫәрҙәрҙе ишетерһегеҙ.\nҠыш миҙгелен күптәр һағынып көтөп ала. Әҙиптәрҙең дә тап ошо миҙгел ваҡиғаларын һүрәтләгән әҫәрҙәре бихисап. Өҫтәүенә, халыҡ Яңы йыл мәшәҡәттәренә сума, тирә-йүнгә байрам төҫө инә. Тимәк, радио тыңлаусыларға эфир аша күңелле әҫәрҙәр ҡуйыу ҙа фарыз. Был йәһәттән Мансаф Ғиләжев, Зөлфәр Хисмәтуллин, Юнир Салауатов, Марсель Сәлимовтың сатирик-юмористик әҫәрҙәре, Сабир Шәриповтың уймаҡ хикәйәләре, ҡыҙыҡлы юлъяҙмалар, Фәрзәнә Аҡбулатованың «Ҡыш бабай ҡасан килә?», Хәйҙәр Тапаҡовтың «Зарница», Гөлсирә Ғиззәтуллинаның «Ҡыш бабай бүләге» кеүек новеллистик һыҙаттар менән һуғарылған хикәйәләре халыҡ зауҡына тап килер, тигән өмөттәбеҙ. Уларҙы музыкаль яҡтан биҙәүсе режиссерҙарыбыҙ – Гөлнур Моталлапова һәм Рәмилә Ҡужина. Нәфис әҫәрҙәр эфирға дүшәмбенән алып кесе йомаға тиклем киске сәғәт 9-сы 15 минутта сыға. Ҡышҡы һалҡын кистәрҙә әҙиптәребеҙҙең ижад емештәрен татып кинәнегеҙ, дуҫтар!


Рөстәм Хәмитов торлаҡ-коммуналь хужалыҡты артабан яңыртыу буйынса кәңәшмә үткәрҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов торлаҡ-коммуналь хужалыҡты артабан яңыртыу буйынса кәңәшмә үткәрҙе\n10:44, 9 ноября 2011 Иҡтисад\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡта финанс ресурстарҙы ҡулланыу һөҙөмтәлелеге, тармаҡты артабан яңыртыу һәм тарифтарҙы көйләү Башҡортостан Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә төп темалар булып торҙо. Уны республика Президенты Рөстәм Хәмитов үткәрҙе. Кәңәшмәлә Рәсәй Иҫәп палатаһы рәйесе Сергей Степашин һәм РФ Дәүләт Думаһының Гражданлыҡ, енәйәт, арбитраж һәм процессуаль ҡануниәт буйынса комитеты рәйесе Павел Крашенинников ҡатнашты.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә тәртип булдырыу, тармаҡты реформалаштырыу һәм был өлкәлә хоҡуҡи көйләү – ил башлыҡтарының иғтибар үҙәгендә торған мәсьәләләр. Башҡортостанда ла уларға айырыуса иғтибар бүленә, һәм был өлкәлә ҡайһы бер уңыштарға ла өлгәшелде.\n— Торлаҡ-коммуналь хужалығындағы хәл яңыртыуҙы талап итә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Президенты. – Республикала яҡынса бер миллион квадрат метр торлаҡ иҫке һәм авария хәлендә. Капиталь ремонт талап ителгән торлаҡ 22 миллион квадрат метр тәшкил итә. Был Башҡортостан Республикаһы торлаҡ фондының һәр дүртенсе квадрат метры тиерлек.\nРеспублика башлығы торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә иҫкергән объекттар һаны менән таныштырҙы. Беҙҙең республикала улар 60 процент тәшкил итһә, илдә уртаса иҫкергән объекттар – 80 процент. Һөҙөмтәле саралар күрелмәһә, коммуналь хужалыҡ объекттарында ғәҙәттән тыш хәлдәрҙең артыуы ла ихтимал.\nПрезидент өлкәлә средстволарҙы ҡулланыу һөҙөмтәлелеге мәсьәләһен күтәрҙе. Башҡортостанда ғына торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһе әйләнешендә тиҫтәләгән миллиард һум аҡса бар.\n— Был ресурстарҙы ҡулланыу һөҙөмтәлелеге шәптән түгел, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Аҡсаларҙы үҙ кеҫәһенә һалырға теләүселәрҙең булыуын яҡшы беләбеҙ.\nШуға күрә өлкәләге эштәргә хоҡуҡ һаҡлау органдары ла ҙур иғтибар бүлә. Республика прокуратураһы ҙур тикшеренеүҙәр үткәргән. Һөҙөмтәлә 69 вазифалы кеше – дисциплинар яуаплылыҡҡа, 26 кеше административ яуаплылыҡҡа тарттырылған, ете енәйәт эше ҡуҙғатылған.\n— Был өлкәлә тәртип элек тә, бөгөн дә булдырыла һәм артабан да тырышасаҡбыҙ, — тине Башҡортостан Президенты. – Беҙҙең граждандарҙың кеҫәһенә төшөргә теләүселәргә аяу булмаясаҡ.\nРөстәм Хәмитов торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһенең ҡатмарлы булыуын һәм ялыуҙарҙың да күп булыуын билдәләне.\nБашҡортостан Президенты, тармаҡты реформалаштырыуҙа халыҡ үҙе ҡатнашырға тейеш, тип белдерҙе. Был мөмкинлектәрҙе «Домком» проекты аша тормошҡа ашырырға мөмкин. Бөгөнгө көнгә һигеҙ мең күп фатирлы йорт советы булдырылған. Уларҙың рәйестәре тейешле белем алып, эшкә тотонған да инде.\n— Һөҙөмтәле үҙидара мәсьәләһен әүҙемләштереүгә өлгәштек. Һәм был күҙ буяр өсөн генә эшләнмәй. Халыҡҡа йорттарҙа, ихаталарҙа тәртип булдырыуҙа ярҙам итергә тырышабыҙ. Юридик ярҙам да ойошторолдо. Барыһы ла – халыҡ өсөн, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\nТеги: бр президенты, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, яңыртыу


Мәүлидүн-Нәби шәрифе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Мөнәжәттәр һәм йырҙар, таҡмаҡтар > Мәүлидүн-Нәби шәрифе\n« Мәүлидүн-нәби айындағы һәм көнөндәге ғәмәлдәр\n«Мәүлидун-Нәби» ҡасидәһе »\n(Аяҡ өҫтө тороп уҡыла).\nТыуҙы был айҙа Рәсүлебеҙ Мөхәммәд Мостафа,\nЯуҙырабыҙ беҙ был көндә ҡотлау сәләмен уға.\nҠаршылайбыҙ был мөҡәддәс айҙы беҙ шатлыҡ менән.\nБер ауыҙҙан әйтәбеҙ һәм Мәрхәбә, йә Мәрхәбә.\nМәрхәбә, и Бөйөк солтан, Мәрхәбә.\nМәрхәбә, Алланы таныу сығанағы, Мәрхәбә.\nБулыусы Алланың һөйөклөһө, Мәрхәбә.\nЫсын күңелдән булған шатлыҡ, Мәрхәбә.\nҺәм әйтәйек: "Йә Рәсүлуллаһ, сәләмдәр булһын һиңә.\nБыл мөҡәддәс көндө ҡотлап: Мәрхәбә, йә Мәрхәбә.\nАллаһүммә салли ғәлә сәйидинә\nМөхәммәдин үә ғәлә әәли Мөхәммәд.\nБәйғәмбәребеҙ тыуған көндә әйтәйек күп салауат:\nСалауатү үәссәләмү ғәләйкә йә Рәсүлуллаһ,\nУттан булғығыҙ килһә азат,\nКүңел менән, дәрт менән әйтәйек салауат:\n«Салауатү үәссәләмү ғәләйкә йә Рәсүлуллаһ,\nСалауат- үәссәләмү ғәләйкә йә Хәбибәллаһ».\n«Амин» тиеп доға ҡылайыҡ барыбыҙ ҙа.\nҠылған доғаларыбыҙ ҡабул булһын.\nФирештәләр «Амин» тигән сәғәттәргә тура килһен.\nСалаүәтү үәссәләмү ғәләйкә йә Хәбибәллаһ.\n(Аяҡ өҫтө тороп уҡыла)\nРәхимле һәм Миһырбан Аллаһ исеме менән\nТыуҙы был айҙа Рәсүлебеҙ —\nЯуҙырабыҙ беҙ был көн\nТәбрик сәләмен уға.\nҠаршылайбыҙ был изге\nАйҙы беҙ шатлыҡ менән.\nБер ауыҙҙан әйтәбеҙ һәм\nӘһел йыһан барсаһы.\nҒәҙелһеҙлек бар ваҡыт,\nУл бөйөк солтан тыуҙы\nРәхмәт менән был донъяға.\nЯратылмыш барса мәхлүк булды шат.\nҠайғылар китте ғәләмдән — ҡалды саф.\nҺөйөнөсөнән ул тыуған көн әһел ашты күктәргә,\nИшетте тауыш: и Мәрхәбә, йә Мәрхәбә.\nМәңгегә йыртылды яуызлыҡ\nПәрҙәһе ҡөҙрәт менән.\nЕр йөҙө яҡтырҙы һәм\nНурға тамам сумды.\nШатланып тәбрик әйтеп,\nМәүлид көнө ер-күк икәү.\nӘйттеләр хәл тел менән гел\nУл тағы күктә Хоҙайҙың\nАй менән йондоҙҙары,\nЕргә нурҙарын түгеп\nЯуҙырҙылар тәсбих уға.\nҺәм йыһандың көҙгөһө булған\nҠояшы ла йылмайып:\nСәсте нур, ҡотлап әйтте ул\nИнде лә күктә фирештәләр\nТорҙолар саф-саф булып.\nБарыһы ла яуҙырҙылар\nТәсбихтәрен Ул Аллаға.\nЕргә төштө, сәждәгә китте\nБергәләшеп изге һуғыш эйәләре.\nСәждәлә илап әйттеләр\nУл изге көндә бер туҡтауһыҙ яуып торҙо уға,\nБарса ҡоштарҙан салауат, рәхмәт, сәләм мең-мең сәнә*.\nХатта елберҙәп иҫеп ятҡан\nЕләҫ елдәр был көн\nХәл, тел менән, йә, мәрхәбә.\nИнде беҙ ҙә был айҙың\nӨҫтөнлөгөн тәҡдир итеп,\nБарыбыҙ берҙән сәләмдәр\nЯуҙырайыҡ илап уға.\nҺәм ҡиәмәт көндө уның\nЯлбарайыҡ беҙ тел менән,\nӘйтәйек Мәрхәбә, Мәрхәбә\nУл бөйөк зат өммәтенән\nБулыусы беҙ бәндәләр.\nЫсын күңел менән доға\nҠылайыҡ, бөгөн уның рухына.\nҺәм әйтәйек: "Йә, Рәсүлуллаһ!\nСәләмдәр беҙҙән һиңә,\nБыл изге көндө ҡотлап,\nМәрхәбә йә, Бөйөк солтан мәрхәбә.\nМәрхәбә йә, тәрбиәле булған мәрхәбә.\nМәрхәбә йә, күргән ҡат-ҡат Хәлил*\nМәрхәбә йә, махсус Мәхбүби* Йәлил*.\nМәрхәбә йә, йөмләнең теләгәне һин.\nМәрхәбә йә, Хоҙайҙың һөйгәне һин.\nМәрхәбә йә, һөйөклө йән мәрхәбә.\nМәрхәбә йә, дәрткә дарман мәрхәбә.\nМәрхәбә йә, буйһонмаусы өммәт мәлжә-и*.\nМәрхәбә йә, барса ғәләмдең әшфәғи*.\nМәрхәбәйә, рахмәтуллаһ ғаләмиин.\nМәрхәбә һин йә, шәфиғүл-мөзнибин*.\nЙә күңелдәр дәртенең дарманы һин.\nЙә, яратылғандарҙың солтаны һин.\nЙә, Мөхәммәд Мостафа һин йә, Рәсүл.\nҠыл шәфәғәтеңде беҙгә яумәннәзүл*.\nОшо хибәттән Әминә хәбәри,\nБер заман аҡылы китеп килде кире.\nКүрҙе: киткән ҡараусылар һис кем дә юҡ,\nУлы ла юҡ, күрмәне, эҙләне күп.\nАлдылар микән әллә хур ҡыҙҙары.\nӘйтте, уйлай, фекер менән ҡылды зари.\nЯҡ-яғына боролоп ҡараған ине,\nЫсын йәнен өстәү ҡылды бер күҙ һалыу.\nКүрҙе теге бер мөйөштә әҙәмдәрҙең яҡшыһын.\nШәйлә Бәйтуллаға ҡаршы ул Рәсүл.\nСәждә ҡылған хәлдә күрҙе уны ул.\nСәждәлә башы, теле тәхмид итәр.\nҺәм күтәреп бармағын тәүхид итәр.\nТирбәлер ирендәре, һөйләр ҡәләм.\nАңламаным, ни тиер хайрул әнәм.\nАуыҙына ҡуйҙым ҡолағым, тыңланым,\nҺөйләгән һүҙҙәрен, һәм аңланым:\nӘйтер ти йә, Мәүләм! Йөҙөм тоттом һиңә\nЙә, Иләһи, өммәтемде бирсе миңә,\nХаҡҡа бағланып күңелдән һәммәти.\nӘйтер ине һәм өммәти, үә өммәти.\nБала саҡтан уҡ теләне өммәтен.\nҠартлығыңда һин оноттоң сөннәтен!\nӨммәтем тине ул һиңә Мостафа.\nБир салауат һин дә, уға бул сафа.\nШәфәғәтеңде ҡыл беҙгә яумәннәзүл.\nӘгәр теләгән булһағыҙ уттан нәжәт,\nҒишыҡ менән, дәрт менән әйтәйек салауат.\nСалауату үә сәлләмү ғәләйкә йә, Рәсүлуллаһ.\nСалауатү үә сәлләмү ғәләйкә йә, Хәбибәллаһ.\nҠәғбәнең мөйөштәре бирҙе сәләм,\nӘйттеләр кем, тыуҙы ул яҡшы әҙәм.\nҠәғбәтулланан ишетелде садә,\nӘйтте: "Тыуҙы был кистә нурал-һәдә*.\nЯлан аяҡ, башы асыҡ, саф-саф\nИтәсәк өммәттәре мине тәуаф.\nТаҙалап һындан (тәренән), кафырҙан ул Рәсүл.\nҠотҡарасаҡ мине мөшриктәрҙән ул.\nМәккә халҡының ололары рух,\nҠылдылар Ҡәғбәне бер кисә тәуаф.\nКүрҙеләр: Ҡәғбәлә сәждә ҡылды ул,\nТөшмәне бер ташы кире торҙо шул\nХөрмәтле халыҡ килде ҡырҡ йәшенә\nУл үҫемлек тажы кейҙе башына.\nИңде Ҡөрьән аят, аятбийәнәт.\nЗаһир булды нисә төрлө мөғжизәт.\nӘуәл ул кем мөбәрәк тәненең\nКүләгәһе төшмәне ергә уның,\nСөнки уның нур ине бар кәүҙәһе.\nНурҙың булмаҫ һис ваҡыт күләгәһе.\nУл мөбәрәк башы өҫтөндә һәр заман.\nКүләгәләп бер болот йөрөнө, һаман.\nУл Мөхәммәдтең, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын,\nТулды нур менән бөтөн донъя тағы.\nШәүләһе ятты уның шәмдә зарур,\nӘһел Мәккә күрҙеләр кем, юҡ ҡасур.\nҺүнде Фәри ғибәҙәт заты уттары.\nСыҡты ярҙан уҡ диңгеҙҙең һыуҙары\nКүп ғәжәптәр мөғжизәләр күрҙеләр.\nТыуасаҡ көндәрҙә йөмлә белделәр.\nХалыҡтың хөрмәтлеһе тыуыу менән, инеп йән.\nҺаңғырауҙар беҙгә тинеләр һаман.\nЙә, Мөхәммәд Мостафа һин, йә Рәсүл!\nҠыл шәфәғәт беҙгә яумәннәзүл.\nАллаһүммә салли ғәлә сәйидинә Мөхәммәдин\nҮә ғәлә әәли Мөхәммәд.\nӘгәр теләгән булһағыҙ уттан азат,\nМөхәббәт менән , дәрт менән әйтәйек салауат.\nСалауатү үәссәлләмү ғәләйкә йә, Рәсүлуллаһ.\nСалауатү үәссәлләмү ғәләйкә йә, Хәбибәллаһ.\nТәсбих* — Алданы ҙикер иткәндә «Субехан Аллаһ», тип Уны маҡтау.\nҪәнә* — Маҡтау.\nХәлил*— Яҡын һәм ысын дуҫ; һөйгән йәр.\nМәхбүби* — һөйөлтән, яратылған ир.\nЙәлил* — Данлы, шөһрәтле, бөйөк, одо дәрәжәле, ҡәҙерле. Мәлжә-и* — һыйына торған урын, ҡотолоу урыны. Яумәннәзүл* — күктән төшкән көндә.\nӘшфәғи* — Эңер ҡыҙыллығы.\nНурал-һадә* — Тура юл күрһәтеүсе нур.\nШәфиғул — мөзнибин* — Гөнаһлыларҙы яҡлаусы.\nИмам Ғариф – хажи Ғабдрахман «Рәсүлуллаға, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, бәйле хикәйәттәр...” китабынан - Төрки халыҡтар араһында киң таралған, атай-олатайҙарыбыҙ Мәүлид айында уҡыған ҡасидәне лә уҡыусыларға тәҡдим итәм һәм улар ҙа ошо ололау шиғырын аяҡ өҫтө тороп йәмәғәт менән күмәкләп уҡыһалар, ҫауаплы булырҙар. Иншә Аллаһ.\nМәүлидун-Нәбинән һуң доға: https://nazir1965.com/do%D2%93alar/m%D3%99%D2%AFlidun-n%D3%99bin%D3%99n-%D2%BBu%D2%A3-do%D2%93a.html#more-4382\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 28.11.2017 в 21:22, и размещена в категории Мөнәжәттәр һәм йырҙар, таҡмаҡтар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Бөгөн Иглин районында Мәғәфүр Хисмәтуллин исемендәге башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың «Башҡорт һандуғасы» республика конкурсы тамамланды\nБәйгенең икенсе көнө йырсының тыуған ауылы Яңы Ҡыбау ауылына сәфәрҙән башланды. Жюри ағзалары һәм конкурсанттар Мәғәфүр Хисмәтуллиндың бюсына сәскә гөлләмәләре һалды. Ошонда уҡ ауылдаштар һәм ҡунаҡтар ҡатнашлығында митинг үтте. Унда сығыш яһаусылар башҡорт йырҙарын башҡарҙы, хәтирәләре менән уртаҡлашты. Гала-концертта финалға сыҡҡан ике тиҫтәнән ашыу йырсы ҡатнашты. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Гран-приға Өфөнән Рәдиф Зарипов менән Иглиндән Фәһим Тоҡомбәтов лайыҡ булды.


Хәбәрҙәр 01.12.15 (утро)\nЮл хәрәкәте инспекторҙары дәүләкән-Шишмә юлында бөгөн теркәлгән ҡот осҡос авария сәбәптәрен тикшерә башланы. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Лада Ларгус 15-се модель ВАЗ менән бәрелешкән. Бәрелеү шул тиклем көслө була, хатта ВАЗ икегә бүленә. Ларгус янып китә. Аварияла һәләк булыусылар юҡ тип...\nҠыш бабай менән Ҡарһылыу костюмын кейгән актерҙар һәм аниматорҙарҙың уртаса хеҙмәт хаҡы күпме?\nҠыш бабай менән Ҡарһылыу костюмын кейгән актерҙар һәм аниматорҙарҙың уртаса хеҙмәт хаҡы күпме? Superjob.ru порталы Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙың костюмын кейгән актерҙар һәм аниматорҙарҙың уртаса хеҙмәт хаҡы баҫып сығарҙы. Яңы йылдың төп персонаждарының эш хаҡы рейтингына илдең бер нисә ҙур ҡалаһы...\nБөрөлә мәҙәниәт эштәре буйынса республика кәңәшмәһе һәм Рәсәй киноһы йылын йомғаҡлау тантанаһы үтте\nБөрөлә мәҙәниәт эштәре буйынса республика кәңәшмәһе һәм Рәсәй киноһы йылын йомғаҡлау тантанаһы үтте. сараларға тап килтереп ҡалала заман талаптарына яуап биргән күп йүнәлешле мәҙәниәт үҙәге асылды. Өр яңы проект буйынса төҙөлгән үҙенсәлекле бинаның әлегә Рәсәйҙә тиңе юҡ.“Умникум” үҙәгенә килеп...\nСтәрлебаш районында ҙур тиҙлектә килеүсе ике машина бәрелешеү сәбәпле ике кешенең ғүмере өҙөлдө\nСтәрлебаш районында ҙур тиҙлектә килеүсе ике машина бәрелешеү сәбәпле ике кешенең ғүмере өҙөлдө. Ғөмүмән, был көндәрҙә юлдарға, айырыуса, һаҡ булырға кәңәш ителә. Республикала авариялар артҡандан-арта. Был водителдәрҙең именлек ҡағиҙәләрен инҡар итеүенә лә, һауа шарттарына ла бәйле. Ә 99...\nБашҡортостан яңы йылға әҙерләнә. Байрамдың төп биҙәге – шыршылар хәстәрләү ҙә күңелле мәшәҡәт. Әйткәндәй, быйыл уларҙың хаҡы 800 һумдан алып 30 меңгәсә барып етә. Республиканың төп урман хужалыҡтарының береһе – Иглиндағы ойошма ла әле ылыҫлыларҙы һатыуға сығарыу менән мәшғүл. Теманың...\nРәсәй Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының именлек шураһының көнсығыш Алеппоға халыҡ-ара күҙәтеүселәр оҙатыу тураһындағы резолюцияһына вето һаласаҡ. Был турала Рәсәйҙең ойошмалағы вәкиле Виталий Чуркин белдерҙе. Боевиктарҙы һәм тыныс халыҡты эвакуациялау күптән бара, күҙәтеүселәр төркөмөн туплау...\nӨфөлә йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дауалау буйынса яңы төр операция яһай башланылар. Республикала тәүге пациенттың йөрәк аорта ҡапҡасы замандың алдынғы медицина технологияларына нигеҙләнеп эшләнгән биологик материал менән протезланды. Башҡортостан кардиологтарына сит ил белгестәре ярҙамға килде...\nӨфөнөң Нижегородка биҫтәһендә сыҡҡан янғында йәрәхәтләнеүселәр һәм һәләк булыусылар юҡ\nӨфөнөң Нижегородка биҫтәһендә сыҡҡан янғында йәрәхәтләнеүселәр һәм һәләк булыусылар юҡ. Был турала бөгөн мәғлүмәт агентлыҡтары хәбәр итә. Биҫтәнең бер урамында урынлашҡан “Хәләл” кафеһы һәм офис бүлмәләре янып китә. Ағас йорттарҙа йәшәүселәрҙе эвакуацияларға тура килә. Шаһиттар хәбәр...\nБөгөн көслө ҡар яуыу сәбәпле Өфөлә тағы ла 9 баллыҡ тығындар барлыҡҡа килде\nБөгөн көслө ҡар яуыу сәбәпле Өфөлә тағы ла 9 баллыҡ тығындар барлыҡҡа килде. Башҡаланың барлыҡ урамдарында ла тиерлек водителдәргә саҡырымға тиерлек һуҙылған тығында ултырырға тура килде. Ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы юлдарҙа хәл ҡатмарлы буласаҡ, тип хәбәр итә һәм алыҫ юлға сыҡҡанда һауа...\nБашҡортостанда быйыл 38 бала үҙ-үҙенә ҡул һалған\nБашҡортостанда быйыл 38 бала үҙ-үҙенә ҡул һалған. Балалар үлеменең өсәүһе интернетҡа бәйле. Рәсәй буйынса йөҙҙәрсә суицидаль төркөм тап бөтә донъя селтәрендә үҫмерҙәр араһында ҡорбандар эҙләгән. Уларҙың күбеһе үлемесле эшмәкәрлеген Башҡортостанда ла киң йәйелдергән.\nСалауат районында яңы юл сафҡа инде\nТашауыл ауылы халҡы хәҙер федераль программаларҙың нисек үтәлешен үҙҙәре лә яҡшы белә. Биләмә янында яңы юл асылды. Был проект Рәсәй кимәлендәге махсус проект нигеҙендә тормошҡа ашырылды. Оҙонлоғо 2 саҡрым ярым самаһы юл урындағы халыҡ өсөн күптән көтөлгән бүләк. 2014-2017 йылдарҙа ауыл биләмәләрен...\nЕвропа берлеге илдәре башлыҡтары Рәсәйгә ҡарата санкцияларҙы тағы ла ярты йылға оҙайтырға һөйләшеп килешкән. Улар Рәсәйҙең Сүриәләге аҙымдары менән риза түгел. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, беҙҙең ил Сүриә ғәскәрҙәре менән берлектә был илде террорсыларҙан азат итеү буйынса етди аҙымдар яһаны. Алеппо...\nБөгөн Рәсәй Президентының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов халыҡ менән осрашты\nБөгөн Рәсәй Президентының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов халыҡ менән осрашты. Төбәк етәксеһенә республиканың төрлө район-ҡалаларынан 7 кеше мөрәжәғәт итте. Граждандарҙы күп осраҡта юлдар, медицина, мәҙәниәт, торлаҡ мәсьәләләре борсой.\nКиләсәкте күҙаллау ҡаҙаныштарға йомғаҡ яһауҙан мөһимерәк. Башҡортостан фәненең юбилейына арналған тантанала ғилемдең дәүләт мәнфәғәтәттәренә хеҙмәт итеүе һыҙыҡ өҫтөнә алынды. Республиканың Фәндәр Академияһы лайыҡлы эшмәкәрҙәр хеҙмәтенә юғары баһа биреп киләсәккә бурыстар билдәләне. Рәсәй Фәндәр...\nҠатын-ҡыҙға һабын бүләк итә экүрмә. Рәсәйҙә күңелгә ятмаған яңы йыл бүләктәрен атағандар. Социологик тикшеренеү һөҙөмтәләренән күренеүенсә, гүзәл хаттарҙың күбеһе шампунь, һабын, май һымаҡ гигиена әйберҙәрен бүләк итеүҙәрен теләмәй. Шулай уҡ автомобиль өсөн әйберҙәр, һауыт-һабаны насар бүләк тип...\nЫлымыҡтан ни файҙа?\nҒалимдар уны ниндәй маҡсат менән үрсетә. Ошо һәм башҡа ҡыҙыҡлы һәм фәһемле мәғлүмәттәр аша фән юлынан барыусы белгестәр үҙ тикшеренеүҙәренә инвестор иғтибарын йәлеп итә. Резеда Аллағыуатова буласаҡ биотехнолог. Ылымыҡтар менән ҡыҙыҡһыныуы осраҡлы түгел. Фәнни етәксеһе, БДПУ-ның ылымыҡтар һәм...\nБашҡортостан халҡы урындағы башланғыстар программаһына ҡушылып, 500 миллион һумдан ашыу аҡса йыйған\nБашҡортостан халҡы урындағы башланғыстар программаһына ҡушылып, 500 миллион һумдан ашыу аҡса йыйған. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, йыл аҙағына тиклем ошо программа нигеҙендә яҡынса 500 проект тормошҡа ашырыласаҡ. Был республика юбилейына лайыҡлы бүләк. Һәр проект өсөн уртаса 1...\nБыл көндәрҙә финанс баҙарындағы төп яңылыҡтар Татфондбанкка бәйле\nБыл көндәрҙә финанс баҙарындағы төп яңылыҡтар Татфондбанкка бәйле. Бөгөндөн 17-се декабргә тиклем банк клиенттарҙы хеҙмәтләндереүҙе туҡтатты.Был тәү сиратта ликвидлыҡты тергеҙеү буйынса саралар комплексын әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу өсөн кәрәк тип хәбәр ителә банктың сайтында. 7 декабрҙән банк...\nБерләшкән Милләттәр Ойошмаһында Рәсәйҙең даими вәкиле Виталий Чуркин Алеппоны алыу буйынса операция тамамланды, тип белдерҙе. Хәрби хәрәкәттәр туҡталыу менән ҡаланы тергеҙеүҙә ярҙам кәрәк буласаҡ. Хәҙер махсус гуманитар акциялар башланырға тейеш. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы кимәлендә...\n“Автомобилдәрҙе махсус туҡталҡаларға оҙатыу һәм һаҡлаутураһындағы” законға үҙгәрештәр индереләсәк\n“Автомобилдәрҙе махсус туҡталҡаларға оҙатыу һәм һаҡлаутураһындағы” законға үҙгәрештәр индереләсәк. Ғәмәлдәге законға ярашлы, махсус туҡталҡанан штрафты һәм эвакуация өсөн аҡсаны түләгәндән һуң ғына машинаны алырға мөмкин. Депутаттар Өфөгә башҡа ҡалаларҙан һәм ауылдарҙан килгән водителдәрҙе...\nКраснокама районы Иҫке Йәнйегет ауылы янында Ағиҙел аша транспорт хәрәкәте асылды\nКраснокама районы Иҫке Йәнйегет ауылы янында Ағиҙел аша транспорт хәрәкәте асылды. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан идаралығы мәғлүмәттәр буйынса, күперҙең киңлеге - 100, оҙонлоғо 800 метр, 2 тонна ауырлыҡҡа иҫәпләнгән, йәғни, еңел машиналар ғына үтә ала. Республикала быға тиклем...\nСиноптиктар был аҙнаға һауа торошон иғлан итте. Температура йыллыҡ уртаса күрһәткестәрҙән 5-7 градусҡа түбәнерәк буласаҡ.Бөгөн көнъяҡ райондарҙа еңелсә ҡар яуыуы, буран сығыуы көтөлә. Бөгөн төндә урыны менән 40 градуҡс тиклем һыуытты, иртәгә 36-ғә етеүе ихтимал. Декабрҙең икенсе яртыһы...\nБөгөн Өфөлә өсөнсө гимназия янында торба тишелеп һыу аҡҡан\nБөгөн Өфөлә өсөнсө гимназия янында торба тишелеп һыу аҡҡан. Уҡыу йорто эргәһен һыу баҫҡан. “Өфөводоканал” хеҙмәткәрҙәре хәбәр итеүенсә, һыуыҡ һыу аҡҡан торбаның ҡаты һыуыҡтар сәбәпле тишелеүе ихтимал. Хәҙер инде тейешле хеҙмәттәргә асфальтты аҡтарырға тура киләсәк.


Рухи яҡтан байыйыҡ\nЙүрүҙән гәзитенең «Һөйләшеүгә ҡушылам» рубрикаһынан\nСалауат районы топонимдары тураһында[үҙгәртергә]\nМин Ризван Хажиев ағайҙың мәҡәләһен «Йүрүҙән»дә лә, «Йәшлек»тә лә уҡыным. Әле ошо мәҡәләләр яҙылып сыҡмаҫ борон уҡ, Әлкә яғынан машинала үтеп киткәндә, "Усть-Канда" тигән күрһәткескә аптырағайным. Фекеремде яҙып ебәрергә ваҡыт таба алмай йөрөнөм\nКөҫкәнде тигәнде ишетеп беләбеҙ. Ниндәй "тамаҡ", "Тамаҡ-Ҡанда", "Ҡанда-тамаҡ"?\nҺәм бына Әлкә ауылының үҙенән бик төҙөк аңлайышлы фәнни яуап: «Көҫкәнде Көҫкәнде булып ҡалһын!»\nБашҡорт топонимы Ҡандра бар, һүҙлектә ул болғар телендә ҡандыр йәки ҡондоҙ (бобр) тигәнде белдерә икән.\n«БАССР-ҙың топонимдар һүҙлеге»ндә (Өфө, 1980, 76 б.) Көҫкәнде (Куськанде) — р. в Салаватском районе. От Усть-Канды (Усть-Кундуз). Другое название (у башкир) Ҡондоҙтамаҡ тиелгән.\nСалауат районы территорияһында топонимик атамаларҙы йыйыуҙа беҙ ҙә, БДПИ-ның филология факультеты студенттары ла, ҡатнашҡайныҡ. 1973 йылдың июнь айы аҙағында беҙ уҡытыусыбыҙ доцент Рәйсә Хәлил ҡыҙы Халиҡова етәкселегендәге экспедиция составында, төрлө ваҡ төркөмдәргә бүленеп, ауылдар буйынса таралыштыҡ. Мин, ул саҡта Фәссәхетдинова инем, Ғәйнуллин Сафа һәм буласаҡ фән докторы, буласаҡ профессор Хисамитдинова Фирҙәүес менән Урмансы, Лағыр, Сыбаркүл, Шәрәк ауылдарында булып, күп кенә ҡыҙыҡлы информация тупланыҡ.\nУрмансы ауылы янында Ҡондоҙ-Тамаҡ тип аталған шишмә, бәләкәй йылға башы бар. Ул урынды күберәген Ҡондоҙ тип кенә йөрөтәләр. «Шишмә» кооперативының Ҡондоҙ фермаһы ла шунда урынлашҡан. Борон башҡорттар, әлбиттә, йылға башында ферма төҙөмәҫ, ул урынды көтөүлеккә әйләндермәҫ ине. Лаҡлы йылғаһына ҡойған ерен Ҡондоҙ-Тамаҡ тиҙәр.\nТопонимдар һүҙлегендә Көҫкәнде йылғаһының атамаһын, "Усть-Кундуз"дан ҡыҫҡартып, "Усть-Канда" тип алғандар, тип аңлатыу дөрөҫ түгел, минеңсә. Һаман да шул "тамаҡ". Әллә Урмансыла яҙып алынған Ҡондоҙ-Тамаҡ топонимын шул Әлкәләге йылға тип ҡабул иттеләрме икән? Һүҙлектә "к" һәм "ҡ" хәрефле топонимдарға Азат Камалов аңлатма биргән булған. Яңылышлыҡ китеүе лә бик мөмкин. Сөнки "Ҡондоҙ-Тамаҡ" тигән атама 92-се биттә күренмәй. Салауат районы буйынса юҡ. Ә бына Ҡалтасы, Әлшәй, Балтас, Йәрмәкәй, Нуриман, Шишмә яҡтарындағы Ҡондоҙкүл, Ҡондоҙлокүл тураһында һүҙ бара.\nМин ҡәҙерле реликвия итеп, үҙемдең бер фәнни эшемде һаҡлайым. Студент йылдарымда был эшемде фәнни-практик конференцияла һөйләгәйнем. Ике тиҫтәгә яҡын авторҙың топонимдарға бағышланған монографияларын, брошюраларын, мәҡәләләрен ентекле өйрәнеп, «Башҡорт АССР-ы топонимдарының һүҙ яһаусы моделдәре» тигән бәләкәй генә, әммә бик ҡәҙерле хеҙмәт яҙғайным. Шундағы ҡайһы бер мөһим өҙөктәр менән таныштырып китәйем.\nЭшемдең «Семантик топонимдар» тигән бүлегендә башҡорт теле лексикаһын үҙ эсенә алған һәм үҙгәртеүһеҙ бирелгән бик аҙ өлгөләрен әйтеп үткәнмен: Үрнәк, Шишмә, Ҡыҙыл...\nӘ башҡорт топонимдарына\nурыҫса —ино, —ово, —ево ҡушыу\nул формаль күренеш кенә,\nурыҫ топонимдарына оҡшатып,\nтигеҙләү, унификациялау, үҙгәртеү\nБер нисә йыл элек беҙҙең Салауат районында ауыл исемдәрендәге урыҫса "—ово", "—ино"ларҙың бөтөрөлөүе бик шәп күренеш тип иҫәпләргә була. Ул район советының ҡарары менән тәртипкә һалынһа ла, ҡайһы бер рәсми ҡағыҙҙарҙа һаман дөрөҫ яҙмайҙар.\nБашҡорт топонимына урыҫса аффикс\nҡулланыу смешанный (ҡатнаш) күренеш тип атала.\nБоронғо башҡорт ауылы\nМөрсәлим атамаһына, яһалма\nурыҫ телендәге һанға һуҡмауҙы\n-к- суффиксын ҡушыу\nбер ҙә дөрөҫ түгел\nӘле булһа ла "Мурсалимский поссовет", "Мурсалимская средняя школа" тигән вывескалар эленмәгән, штамптар һәм мисәттәр булдырылмаған. Һуңлап булһа ла тормошҡа ашырайыҡ был ҡарарҙы.\nГрамматик топонимдарға индерелгән бер төркөмдөң компоненты булып боронғо башҡорт телендә йөрөтөлгән формант —яҙ (—азы, —уяз) күрһәтелгән. Ул хәҙерге башҡорт теленең —сы формаһына тап килә.\n"Сикияз (Һикияҙ) — Әйҙең ҡушылдығы, Ҡарағол, Илсекәй, Урмансы ауылдары эргәһенән ағып килә, башын Башташ тауҙары итәгенән ала.\n«Аяҙ», «яҙы», «уяҙ» боронғо башҡорт телендә «тигеҙ урын», «ялансыҡ» тигәнде аңлата. Боронғо телебеҙҙә был топонимдарҙың беренсе өлөшө кеше исеме йә мал менән бәйле булған:\nҮрмий аяҙы — Үрмиәз\nМал аяҙы — Малаяҙ\nБыйыл район депутаттары сессияһында "бер тауыштан" Малаяҙ ауылының исемен боронғоса Ҡаратаулы тип йөрөтә башлау тәҡдиме хупланды. Боронғо ырыу исеменән ауылға күскән атама хаҡлы урынын алырға тейеш. Был тарихи дөрөҫлөк өсөн кәрәк. Сөнки башҡорт теленең бар матурлығы, ҡабатланмаҫ үҙенсәлеге уның элеккесә, ата-бабаларса әйтелгән һүҙҙәрендә, топоним атамаларында, уларҙың алтынға тиң гәлсәр мәғәнәһендә бит.\n«БР телдәре тураһында Закон» да сыҡты\nСалауат районының үҙәге Малаяҙ башҡортса дөрөҫ яҙылһа ла, урыҫса "Малояз" тиелә. Мәғәнәһе боҙола: "мало" — "әҙ", Әҙаяҙ!\nМалаяҙ, тәржемә итһәң — "пастбищные угодья" бит инде. Малаяҙ тип хәҙерге Татар Малаяҙы аталһын да, район үҙәге элеккесә Ҡаратаулы булып ҡалһын. Кемгә нисектер, был минең фекерем.\nКөҫкәндене лә "Усть-Канда" тип яҙыу үҙенсәлекле, сағыу яңғырашлы башҡорт топонимдарын һанға һуҡмауҙан, мәғәнәләрен иҫәпкә алмауҙан килеп сыҡҡандыр.\nБашҡорт топонимдарында шаҙы/шиҙе тигән ҡушымта осрай. Профессор Жәлил Кейекбаев уны фин-уғыр элементы тип атаны. Шиҙе һүҙе менән яһалған гидронимдар күберәген һыу объекттарына (йылғасыҡ, инештәргә) бәйле.\nҠарағолда Кәлтекшиҙе тигән урын бар. (Кәлдек — Еәйнсура районындағы йылға, Һүрәмгә ҡоя. Кәлтә йылғаһы Учалы районында, Уралдың ҡушылдығы, Иглин районында Эҫемдең ҡушылдығы). Кәлтә — "ҡыҫҡа" тигәнде аңлата. Мәҫәлән, ҡойроғо ҡыҫҡа айыуҙы "кәлтә ҡойроҡ" тиҙәр. Тимәк, Кәлтекшиҙе — ҡыҫҡа йылға була икән.\nШулай уҡ Тирмән, Илсекәй, Ҡарағол, Мөрсәлим халҡы өсөн Шиҙәле тигән уртаҡ гидроним бар. Һыуға бай, үләне уңа, яҙ етһә, муйыл сәскәһенең аҡ күбегенән күҙ ҡамаша. Ғәзиз төйәк, ҡолаҡҡа ятыш атама. Түбәләҫ ере!\nШуның кеүек, Көҫкәнде йылғаһы ла үҙ мәғәнәһе, ҡабатланмаҫ яңғырашы һәм матур тәбиғәте менән көҙәйҙәр өсөн ғәзиз. Көҫкәнде һыуын мәшһүр Салауат батырыбыҙ, сәсәнебеҙ эскән, уның таллығында һайраған һандуғас тауышышнан күңеле хистәргә байыған. Һәр башҡортҡа ҡәҙерле был йылға Көҫкәнде булып һаҡланһын!\n«Көҫәп алынған йылға», «Көҫәгән урындың үҙе», «Көҙәй йылғаһының үҙе» — Лена апайҙың шулай тип аңлатыуы ысынбарлыҡҡа яҡындыр.\nЙәнә шул: Лена апайҙың мәҡәләһенән борон ҡыр өйрәген "сүрәкәй! тиеүҙәрен белдем. Ләкин был беҙҙең Түбәләҫ ырыуына ингән Сүрәкәй ауылының исемен аңлата тип әйтеп булмай.\nФ. Ғ. Хисамитдинованың «XVI—XIX быуаттарҙа башҡорт ойконимияһы» тигән монографияһында 1773-1775 йылдарҙағы Кәрҫтиәндәр һуғышында Имәеғол Сүрәкәев тигән шәхестең ҡатнашыуы тураһында әйтелгән. 1816 йылғы рәүиз исемлегендә 56 йәшлек Мәжит Сүрәкәев теркәлгән.\nТопонимик атамаларҙың һәр береһенә аңлатма биреп бөтә алһаҡ, беҙ башҡорт халҡының күп яҡлы тормош-көнкүрешен, үҙаңын, асылын өйрәнеп, рухи яҡтан байыр инек.\nҺүҙемдең һуңында шуны әйтке килә. Лена апай Ямалетдинова тыуған йылғаһы Көҫкәнденең береһенән-береһе ҡыҙыҡлыраҡ, эсәтәлеклерәк аңлатмаларын ғалимдар кимәлендә бирә алған. Ҙур рәхмәт һеҙгә, Лена апай! Тыуған илегеҙҙе ныҡ яратып, ошо һөйөүегеҙҙе тәрбиәләнеүселәрегеҙгә өҙлөкһөҙ нур итеп тапшырыуығыҙҙы, илһөйәр киләсәк үҫтереүегеҙҙе ысын күңелдән теләп ҡалам.\nХөрмәт менән Миңһылыу Абдуллина юғары категориялы Башҡортостан мәҙәниәте уҡытыусыһы, БР-ҙың мәғариф алдынғыһы, тыуған яҡты өйрәнеүсе\nЙүрүҙән гәзите. Миңһылыу Абдуллина Рухи яҡтан байыйыҡ, 2003 йыл, 8 ғинуар, № 3\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Рухи_яҡтан_байыйыҡ&oldid=21815»\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:45 10 июль 2020 үҙгәртелгән.


ДӘҮЛӘТ БУШЛАЙ ЮРИДИК КОНСУЛЬТАЦИЯ\nҺеҙ яуаптарҙы табығыҙ ваҡытта ябай яҙма ғариза менән һеҙ компьютер шарттар бар. Һәм, аҡыллы уйлап, шарты менән, был мәсьәләне ваҡытта эш биреү. Һирәкләп, әгәр ҡатмарлы һорау бирәләр — яуап биреп 30-60 минуттан һуң булыуы мөмкин. Һәм был ваҡытта беҙ ентекле тикшереү акттарҙы әҙерләү һәм төбәк кимәлендә дәүләт подзаконный итергә кәрәк.\nБеҙ һеҙгә нисек анонимность законға ярашлы гарантиялар тулы\nИғтибар, телефон номерҙары кәрәк, беҙ ғына булһын өсөн, һеҙҙең өсөн бушлай юридик консультациялар биреү һәм дозваниваться тиклем.\nБеҙ шунда уҡ телефондан шылтыратыуҙарға яуап бирә, әммә һеҙ үҙегеҙҙең контакт перезванивать номер алыу һәм, әгәр кәрәк тар профиль белгестәре артыҡ һорау менән тапшырһа йәки закон менән дөрөҫләнгән.\nБеҙ һәр тулыһынса конфиденциально менән аралашты. Мөмкин булһа һеҙгә ышанабыҙ, беҙ һеҙгә бер ҡасан да ысын исеме һәм фамилияһы разглашать ризалыҡ алмаған булған. Тик бөтә фекерҙәрегеҙ уларҙың ризалығы менән беҙҙең сайтта баҫылған авторҙар. Кире бәйләнеш формаһы аша һорау биреү сайты — һеҙ соглашайтесь шуның менән, батыр исеме беҙҙең өсөн, тейешле мәсьәләләр һәм һорау һәм яуап формаһында күрһәтелгән таҫмаһына баҫҡан.\nБеҙ һәр һорауға яуап биреү гарантиялана. Беҙҙең көстәрҙең һәм сараларҙың мөмкинлектәрен буйынса юрист яуап бирегеҙ, мөмкинлегегеҙҙе дөрөҫ һәм мәғәнәле яуап биреү генә иҫәпкә ҡуйыу һәм, ғөмүмән, был мәсьәлә беҙҙең сайт биттәрендә. Яуап алыу өсөн гарантиялы, йөкмәткеһе һәм форма ҡәтғи һорау бирергә кәрәк.\nБыл һорауға яуапты беҙ бер һөйләмдән тора\nБашҡа төбәктәр мәсьәләне береһен тәшкил итә, унда беҙҙең вәкиллеге эшләй. Юрист адвокат беҙҙең өсөн мөһим деталдең йәки был осраҡта уны үҙ аллы телефоны буйынса асыҡлыҡ индерҙе. Телефон буйынса һорау бирә — был аноним түгел нигеҙендә тормошҡа ашырыла һәм сайтында баҫылған. Төбәк»ҡыҙыу линия»телефоны номеры күрһәтелгәндә генә эшләй юғары. Сайтта заявка тултырыу һәм башҡа төбәктәр халҡы ғына яуап яуап ала ала. таҫмаһы»тигән һорауға яуап».\nХеҙмәт беҙҙең — юғары квалификациялы белгестәрҙе сифатлы юридик консультация был мәсьәләне хәл итә, хоҡуҡтарын ҡағыла. Йәки һеҙҙең өсөн уңайлы режим онлайн режимда телефон консультация үтә ала.\nЮридик консультация бушлай онлайн — был ниндәй һорауҙарға яуап исчерпывающий яһай, көнүҙәк хоҡуҡтарына ҡағыла\nТЕЛЕФОНЫ БУЙЫНСА КОНСУЛЬТАЦИЯ НОТАРИУС


Башҡортостандағы 14 ауыл мәктәбе Рәсәйҙең иң яҡшы 200 мәктәбе исемлегенә инде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандағы 14 ауыл мәктәбе Рәсәйҙең иң яҡшы 200 мәктәбе исемлегенә инде\n14:34, 13 октября 2015 Йәмғиәт\nБашҡортостандағы 14 ауыл мәктәбе Рәсәйҙең иң яҡшы 200 мәктәбе исемлегенә инде Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 13 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nБашҡортостандағы 14 ауыл мәктәбе Рәсәйҙең иң яҡшы ауыл мәктәптәре исемлегенә инде. Рейтинг Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы булышлығында «Рәсәй бөгөн» халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығы һәм «Уҡытыусылар гәзите» мәғлүмәти ярҙамы менән Мәскәүҙәге өҙлөкһөҙ математик белем биреү үҙәге тарафынан төҙөлгән.\nИсемлеккә Борайҙың 2-се гимназияһы һәм 1-се урта белем биреү мәктәбе, Баҡалы ауылындағы 1-се һәм 2-се урта белем биреү мәктәптәре, Шишмә районындағы Шишмә гимназияһы һәм Алкин-2 ауылындағы урта белем биреү мәктәбе ингән.\nИң яҡшылар исемлегендә — Булгаков (Өфө районы) һәм Талбазы (Ауырғазы районы) ауылдарындағы лицейҙар. Улар араһында Асҡындағы 2-се урта белем биреү мәктәбе, Иҫке Собханғол, Раевка, Иглин ауылдарындағы белем биреү учреждениелары бар.\nҮрге Йәркәйҙәге һәм Равкалағы ике гимназия ла иң яҡшылар иҫәбендә.\nИлдең иң яҡшы белем биреү ойошмаларының исемлеге 2013 йылдан төҙөлә. 2014 йылға тиклем рейтинг төҙөгәндә Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре файҙаланылды. Быйылдан башлап мәғариф ойошмаһының сифатлы белем биреүгә индергән өлөшө Төп дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре буйынса баһалана. Олимпиада һөҙөмтәләре буйынса күрһәткес элеккесә ҡалды.\nТеги: мәғариф,рейтингтар,ауыл мәктәптәре


Рух һәм ҡөҙрәт биреүсе » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәғариф » Рух һәм ҡөҙрәт биреүсе\n12.09.2019 Рух һәм ҡөҙрәт биреүсе\nКис төшөп, йорт мәшәҡәттәренән бер аҙ арынғас, Рәмзиә китап-дәфтәрҙәрен алып, әсәһе янына килеп ултыра. Ул өҫтәл артында уҡыусыларҙың эштәрен тикшергән ғәзиз кешеһен күҙәтергә ярата. Шул арала уға килеп иркәләнергә лә өлгөрә. Унан инде, әсәһенә оҡшатырға тырышып, яҙырға, хата төҙәтергә тотоноп китә. Рәмзиә лә, үҫеп еткәс, әсәһе кеүек уҡытыусы буласаҡ!\nСаҡмағош ауылының 1-се мәктәбе уҡытыусыһы Рәмзиә Сәләхованың күңеленә туған телдең бар гүзәллеген һалыусы кеше – әсәһе – башҡорт теле уҡытыусыһы Гүзәлиә Мөхтәсәр ҡыҙы Ғиндуллина. Бөгөн уның уҡыусылары республика мәктәптәрендә, телевидениела уңышлы эшләй. Гүзәлиә Мөхтәсәр ҡыҙы бөтә булмышын балаларға тел донъяһын өйрәтеүгә бағышлаған.\n– Уҡытыусы булыу – бала саҡ хыялым, сөнки мине юғары оҫталыҡҡа эйә булған уҡытыусылар уҡытты. Гөлнәзирә Әйүпова, Әминә Раҡаева, Ләйлә Хөсәйенова, Әнисә Муллағоловаларҙың исемдәрен һанап үтмәйенсә булдыра алмайым. Һәр саҡ уларҙың уҡыусыларға булған йылы мөнәсәбәте, төплө белеме менән һоҡландым, ә хәҙер үҙем остаздарым кеүек булырға тырышам. Тыуған ил, әсә теле, милләт, халҡыбыҙ тураһындағы һабаҡтарҙы бала йөрәгенә һеңдерә алған педагогтар күп булмай. Үҙемдең уҡыу йылдарын һаман да булһа һағынып иҫкә алам, – ти Рәмзиә Әлфәрит ҡыҙы.\nУҡытыусы бөтә һөнәр эйәһен әҙерләй. Тарихта эҙ ҡалдырыр ил башлыҡтарын да тап ул уҡыта, шәхес итеп үҫтерә. Тимәк, ер яҙмышы, киләсәк уҡытыусыларға тығыҙ бәйле. Заман дәресен мәғлүмәти технологиялар, компьютер, интерактив таҡтаһыҙ күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын. Алдынғы техника хәҙер һәр мәктәптә, һәр класта, һәр йортта бар. Ә замана уҡытыусыһы былар менән оҫта эш итә белергә бурыслы. Тик Рәмзиә Әлфәрит ҡыҙы кеүек белемле, мобиль, ижади яҡтан ҡыҙыҡһыныусан уҡытыусылар ғына заман мөмкинлектәрен ҡолас ташлап файҙалана белә. “Килеп тыуған мәсьәләләр, проблемаларҙан юғалып ҡалғаным булманы. Уларҙы тиҙерәк хәл итеп, уҡыусыларҙың күңелдәренә үтеп инерлек итеп дәрес үткәрергә ашығам. Рус һәм башҡа милләт балаларында туған телебеҙ хаҡында ыңғай фекер тыуҙырыу өсөн төрлө яңы уҡытыу ысулын эш практикаһында ҡулланып ҡараным”, – педагогтың тырыш хеҙмәтенең һөҙөмтәһен уның Маҡтау ҡағыҙҙарында күрергә мөмкин. Рәмзиә Әлфәрит ҡыҙы 2016 йылда Саҡмағош районы буйынса “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы” конкурсы еңеүсеһе, 2017 йылда төбәк-ара “Йыл уҡытыусыһы” бәйгеһендә “Һөнәри оҫталыҡ” номинацияһы еңеүсеһе дипломдарына эйә булған.\nТелсе булыуы менән ғорурлана уҡытыусы. Әсәһенән – уға, унан – балаларына, йөҙәрләгән уҡыусыһына күсә килеп, йөрәк ҡылдарына ҡағылып, рухты тергеҙһен, ҡөҙрәтте арттырһын башҡорт теле!


Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Яңы 2013 йыл менән ҡотлауы\nЯңы йылға тиклем аҙ ғына ваҡыт ҡалды. Был минуттарҙа үтеп барған 2012 йылды иҫкә алабыҙ. Беҙгә алып килгән барлыҡ яҡшылыҡтары өсөн уға рәхмәт әйтәбеҙ.\nӘлеге йыл беҙҙе тағы ла нығыраҡ берләштерҙе, яуаплыраҡ һәм көслөрәк итте. Беҙ яҡшы эшләнек һәм мөһим һөҙөмтәләргә ирештек. Республика Рәсәйҙең иң уңышлы төбәктәре иҫәбенә ышаныслы инә.\nҠәҙерле дуҫтар! Хеҙмәтегеҙ, түҙемлек һәм оптимизм күрһәткәнегеҙ, сыҙамлығығыҙ һәм көслө ихтыярығыҙ өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт. Республикала тормошто яҡшыртыу өсөн артабан да бергә эшләйәсәкбеҙ.\nКиләсәк беҙҙең һәр беребеҙҙе борсой. Беҙ балаларҙың һәм ейәндәрҙең, яҡындарҙың һәм дуҫтарҙың яҙмышы өсөн, үҙебеҙ өсөн борсолабыҙ. Беҙгә иртәгәһе көнгә ышаныс, йәмғиәттең конфликттарһыҙ һәм ҡаршылыҡтарһыҙ үҫеше кәрәк. Тик бергәләп, бер-беребеҙгә ярҙам итеп кенә алға китеште тәьмин итә аласаҡбыҙ. Беҙҙең көс – берҙәмлектә һәм бер-беребеҙгә ярҙам итеүҙә.\nБеҙгә кешеләрҙе, айырыуса балаларҙы һәм ололарҙы, проблемалар һәм тормош ауырлыҡтары менән япа-яңғыҙ ҡалдырырға ярамай. Бер-беребеҙгә ҡарата мәрхәмәтле, ихтирамлы булыу, ярҙам ҡулы һуҙыу кеше мөнәсәбәттәренең нигеҙе булып торорға тейеш. Беҙгә изгелеккә, намыҫлылыҡҡа, ғәҙеллеккә ышанысты нығытыу зарур.\nҠәҙерле дуҫтар! Был һүҙҙәрҙе әйткән ваҡытта, Яңы йыл тағы ла яҡыныраҡ килеп баҫты! Уны туғандарығыҙ, яратҡан кешеләрегеҙ, дуҫтарығыҙ менән бергә ҡаршы алаһығыҙҙыр, тип ышанам. Һәм был байрам йылыһы һеҙҙе йыл әйләнәһенә ташламаһын.\nӘйҙәгеҙ сәғәт куранттары һуҡҡан ваҡытта иң изге теләктәребеҙҙе теләйек. Тирә-яғыбыҙҙа һөйөү, күңел йылылығы һәм бер-беребеҙҙе аңлау ни тиклем күберәк булған һайын, тормошобоҙ ҙа шул тиклем сағыуыраҡ, шатлыҡлы ваҡиғаларға байыраҡ буласаҡ.\nБеҙҙең барыбыҙға ла уңыштар, һаулыҡ, тыныслыҡ! Етеп килгән 2013 йыл барыбыҙ өсөн дә шатлыҡ-ҡыуаныстарға бай һәм имен булһын!\nБайрам менән! Яңы йыл менән, ҡәҙерле туғандар!\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.


Бәхеткә хоҡуҡты аңлау проблеманы йырып сығырға ярҙам итәсәк » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Бәхеткә хоҡуҡты аңлау проблеманы йырып сығырға ярҙам итәсәк\n22.01.2019 Бәхеткә хоҡуҡты аңлау проблеманы йырып сығырға ярҙам итәсәк\nИрем менән бергә йәшәгәнгә дүрт йыл. Танышып, дуҫлашыуыбыҙҙы һанаһам, бер-беребеҙҙе ете йыл беләбеҙ. Йөрөгән ваҡытта уның ҡыҙғаныуын, минән ниндәйҙер "отчеттар" таптырыуын, үткәндәрҙә ҡалған егет дуҫтарымды тәфсирләп һорашыуын ҡыҙыҡ күрә инем. Ул мине ярата, минең турала бөтә нәмәне белеп, мине аңларға теләй – был бит яҡшы, тип уйлай инем. Түкмәй-сәсмәй, хатта әхирәттәремә һөйләмәгән серҙәремде лә уға астым. Өйләнешмәҫ элек бер нисә тапҡыр ошо асыҡ ауыҙлығым арҡаһында туҡмаҡ эләкте. Туҡмаҡ тигәс тә, битемә сәпәп ебәрҙе инде, тик тубыҡланып тороп ғәфү үтенгәс, оноттом. Ул ваҡытта унан ҡурҡмай инем. Ирем булып йәшәгән тәүге йылында уҡ ҡанға батырғансы туҡмалғас, уйға ҡалдым. Аҙаҡ ҡурҡа башланым, сөнки айныҡ сағында ла юҡҡа ғына ҡыҙып китеп, мине этә төртөп ебәрергә күп һорамай ине. "Һинең кеүек фәхишәнең башҡа мөнәсәбәткә өмөт итеүе – иҫәрлек. Һине иҙһәм дә, үлтерһәм дә, миңә тиклем ҡылынған гонаһтарыңдан арындыра алмам. Ир тейгән ер тамуҡта янмаҫ, тиҙәр, так что!" – тип бөтә еремде иҙҙе. Эшемдән дә сығарып алды, йәнәһе, унда мине үҙем кеүек уйнашсылар көтөп тора. Балабыҙ булмаҫын да беләм. Хәлемде бер кемгә лә һөйләмәйем. Туғандарым һиҙә, әлбиттә. Тик уларҙы ҡыҫтырмайым: иремдең уларға ла һуғыуы бар. Ябыҡтым. Йоҡлай алмайым. Бер кем менән дә аралашмайым. Ҡыҙ булып кейәүгә сыҡманым иремә. Үлгәнсе ошо яңылышым өсөн язалар, гонаһтарымдан арындырыр кешем – ул ирем.\nКәңәш тә һорамайым һеҙҙән, тик... Йәш ҡыҙҙарға ғына әйтер һүҙем: кейәүгә ғиффәтле булып сығығыҙ.\nКүңелде иң бошорғаны шул: күп кенә ҡатын-ҡыҙ тиран ирҙәренең юҡтан тапҡан ғәйептәренә үҙҙәрен ышандырып, тап Мәзүнә кеүек хәлдә йәшәй. Йәғни улар ситуацияның ҡорбанына әйләнә. Көн дә иренең: "Һин бер кем түгел, һәм исемең дә юҡ бит һинең!" – тигәненә ҡатын тора-бара сикһеҙ ышана. Хатта психологик яҡтан тотороҡло булмаған, иң ҡурҡаҡ ҡатындар ҙа бер мәл "тәртә"не ватып ҡарай, әммә был хәлде психик ауырыуға дусар булған ир тиҙ генә, көс ҡулланып, әлбиттә, башҡаса ҡабатламаҫлыҡ итеп тыйып ҡуя. Психик ауырыу, тип әйтеүем шунан ғибәрәт: һау ир БЕР ҠАСАН да ҡатын-ҡыҙға ҡул күтәрмәй, уның үткәндәре менән йәшәмәй (сәбәп кенә бит ул кемделер кәмһетергә, туҡмарға, иҙергә). Бында шуға иғтибар итеү мөһим: тиран ирҙәрҙең көсө тик ҡатындарына етә, башҡаларға ҡарата улар бөтөнләй икенсе мөнәсәбәттә.\nБыл хәлдән ҡотолоп йәки туҡтатып буламы һуң? Шикһеҙ. Тик Мәзүнәнең үҙенән тора: түҙәме, түҙмәйме? Әгәр ҙә артабанғы тормошон матур итеп дауам итергә теләге булһа, үҙенең бәхеткә хоҡуғы барлығына ышанһа, проблемаһын йырып сығасаҡ!


Бейеш батыр эҙҙәренән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бейеш батыр эҙҙәренән\nБейеш батыр эҙҙәренән 21.02.2017 // Йәмғиәт\n“Башҡортостан” гәзитенең 1-се һанында (2017 йыл, 3 ғинуар) сыҡҡан “Кәңәшле эш тарҡалмай” тигән мәҡәлә күп һорауҙар тыуҙырыу сәбәпле, аңлатма индереү урынлы булыр тип иҫәпләйем.\nБылтыр октябрҙә беҙҙең ауылға Башҡортостан юлдаш телевидениеһында “Эҙәрмән” тапшырыуын әҙерләүселәр килде. Сура, Бейеш батырҙар хаҡында тапшырыу әҙерләнә тип, Сура батыр тоҡомонан булараҡ, уның хаҡында һөйләп, ҡәберендә аят уҡыуымды һорағайны Вәкилә апай Сафиуллина. Ләкин тапшырыуҙы алып барыусы Булат Кәримов, сценарий менән таныштырғас, тапшырыуҙың тик Бейеш батыр хаҡында булыуын аңланым. Ваҡиға ошондай боролош алғас, иң элек Ҡусҡар ауылы халҡы менән һөйләшеү, батырҙың туғандары менән күрешеү ниәтендә Ҡусҡарға юлландыҡ. Ауыл магазины эргәһендә, урамда осраған кешеләр менән һөйләштек, тик Бейеш хаҡында бер ниндәй мәғлүмәт ала алманыҡ.\nШул мәл 15 йыл элек Юлай Ғәйнетдинов килеп, Бейеш батыр тураһында тапшырыу әҙерләүе иҫкә төштө. Унда Шәрифйән ағай Афзалов саҡырыуы буйынса мин дә ҡатнашҡайным. Шәрифйән ағай, мин Бейеш батырҙың бишенсе быуын туғанымын, тип таныштырғайны. “Хазина” тапшырыуында Нафиҡ ағай Фәйезйәнов, сәсәниә Гөлнур апай Мамлееваларҙың ҡатнашыуын иҫкә алып, уларға киттек. Нафиҡ ағай ауырып торғас, беҙҙең менән бара алманы, шулай ҙа Бейеш хаҡында белгән туғандарының өйҙәрен өйрәтеп ебәрҙе. Әммә уларҙың бәғзеләренә тап булманыҡ, икенселәре уның хаҡында белмәй булып сыҡты. Мәктәпкә барайыҡ, уның аръяғында ғына Гөлнур апай Мамлеева йәшәй, тигәйнем, Булат Кәримов, тапшырыуҙы төшөрөп, бөгөн үк Өфөгә кире ҡайтырға кәрәк, ваҡыт тар, тип ризалашманы. Өфө журналистары буш ҡайтмаһын өсөн, уларға үҙем белгәндәрҙе күрһәтергә һәм һөйләргә булдым.\nБейештең тыуған, йәшәгән ауылына еткәс, Ҡусҡарҙа берәүҙән һорашҡайныҡ, Шәрифйән батыр йәшәгән йорт нигеҙе тип ауылдың иң ҡалҡыу урынындағы нигеҙҙе күрһәткәйне, шул урынды төшөрҙө Булат. Әлбиттә, тапшырыуҙы әҙерләүселәрҙе минең урынымда Бейеш батырҙың туғаны, йә булмаһа ауылдашы оҙатып йөрөһә, бик яҡшы булыр ине лә бит...\nУнан һуң Ирәндек башындағы Оло ташҡа юлландыҡ, тауға Ҡолоҡас ауылы яғынан “ҡыя юл”дан мендек. Ирәндек башынан диләнкә бүленгән икән, утын ҡырҡырға йөрөүселәр юлынан ҙур ыҙа менән тауға күтәрелдек. Юл насар, тайғаҡ, бысраҡ, бында өҫтәүенә һыуыҡ, буран, ысын ҡыш ине — диңгеҙ кимәленән 885 метр бейеклектә бит тау.\nШәрифйән ағай күрһәткән Бейеш мәмерйәһен саҡ эҙләп таптыҡ — ун биш йыл элек нисек булһа, әле лә шул көйөнсә ул. Мәмерйә алдында Бейештең ҡурайҙары моңайып, елгә һыҙғырып ултыра, эстә шул уҡ йыуан ҡарағас торонбаштар ята, төптә таштарҙан һалып эшләнгән урындығы күренә, урындыҡ осона өҫтән ҙур бер таш ҡолап төшкән, көс еткеһеҙ...\nОшонда Шәрифйән ағай һөйләгән тарих иҫкә төштө. Был мәмерйәлә Бейеште ҡулға алалар. Батырҙы батша власы яҡлылар ун йыл тота алмаған була. Иҙәш Ҡусҡарынан Хәкимйән байҙың бер шәп айғыры юғала. Ул шуны Бейештән күреп, Үрге Урал ҡәлғәһенә барып, һалдаттар алып килеп, ошо мәмерйәне ҡамап, батырҙы тоттора. Күп тә үтмәй Бейештең дуҫтары Хәкимйән байҙы атып үлтереп, донъяһын үртәп китә, шулай итеп үс алалар. “Ситтәр Бейеште һаҡлап йөрөтә, ә үҙебеҙҙекеләр тоттора”, – тигәйне ағай.\nШунан һуң Ҡолоҡас ауылы эргәһендәге Бейеш мәмерйәһен видеояҙмаға төшөрҙө “эҙәрмәндәр”. “Бында быйыл бүреләр оялап, көсөкләгән икән, тәпәй эҙҙәре күренә”, – тине үҙе һунарсы булған Булат Кәримов. Унан һуң Бейеш ташын төшөрҙөләр. Киләсәк быуын, йәштәр белеп үҫергә тейеш, тип ошонда Ҡаҙмаш мәктәбе уҡыусыларын килтертте тапшырыу етәксеһе. Унан инде сценарийында яҙылған һүҙҙәрҙе уҡыусыларҙан, беҙҙән әйттерҙе. Бейеш ташының легендаһын да һөйләнем. Әммә Б. Кәримов ташты ентекләп ҡарап сыҡты ла: “Бында кеше эшләгән бер ниндәй ҙә һүрәт юҡ”, — тине. Шуға ла легенда тапшырыуға инмәй ҡалды.\nШәрифйән ағай ҙа туғандары менән күмәкләп барып ҡарауҙары, әммә һүрәт күренмәүе сәбәпле, был ташты “Хазина”ға төшөртмәгәйне. Мин үҙем дә ташта һүрәтте тапмағас, Рысҡужа ауылы ололарынан һорашҡайным. Улар таш ярығына яуын йылында кеше һүрәтенә оҡшап мүк үҫеүе, уның ҡоро йылда булмауын әйтте. Һүрәтте күрергә теләһәң, яуын йылы барып ҡарарға кәрәк икән.\n“Хазина” тапшырыуын төшөргәндән һуң, килгән ҡунаҡтарҙы Ҡыҙыл йылғаһы буйында ҡунаҡ иткәйнеләр. Шунда Шәрифйән ағай үҙенән йәштәргә, йәғни беҙгә: “Бына һеҙҙе, йәштәрҙе, Бейеш батыр атлаған, йәшәгән ерҙәрҙән алып йөрөнөм, күрһәттем, һеҙ киләсәк быуындарҙы алып барып күрһәтерһегеҙ. Балалар Бейеш батырҙы онотмаһын, уны белеп үҫһен”, — тип васыят әйткәйне. Был юлы Хоҙай Тәғәлә миңә насип иткәндер инде был бурысты үтәргә. Моғайын, тапшырыуҙан һуң Бейеш батырҙың, Шәрифйән ағайҙың рухтары шатланғандыр. Уларҙың урындары ожмахта, йәндәре йәннәттә булһын ине.\n“Кәңәшләшеп эшләргә кәрәк ине”, – тип Мөнирә апай Кирәева дөрөҫ яҙа. “Эҙәрмән”дәрҙе саҡырған Вәкилә апай Сафиуллинаға рәхмәт, ошоноң һөҙөмтәһендә Булат Кәримов оло шәхесебеҙ хаҡында тапшырыу әҙерләп, халыҡҡа күрһәтте. Ул әйткәнсә, бындай тапшырыуҙар туристик походтар ойоштороу өсөн кәрәк. Тимәк, киләсәктә Бейеш батыр эҙҙәренән туристар килер, шуға күрә был хаҡта белгән ололар бар саҡта батырыбыҙ тыуған ауылға, нигеҙенә, ул булған мәмерйәгә яҙыулы билдәләр ҡуйырға кәрәк ине.\nАвтор: Рәжәп ЯҠУПОВ\nРайон: Әбйәлил районы, Рысҡужа ауылы.


Ҡырымда Керчтағы фажиғә менән бәйле өс көнлөк матәм иғлан ителде | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nҠырымда Керчтағы фажиғә менән бәйле өс көнлөк матәм иғлан ителде. «Крыминформ» порталы мәғлүмәттәре буйынса, урындағы политехник колледжындағы шартлау һәм атыш һөҙөмтәһендә 19 кеше һәләк булған һәм яҡынса 50-һе яраланған, ул күбеһенсә уҡыусылар. 4-се курс студенты Владислав Росляков бергә уҡыған уҡыусыларға һәм уҡытыусыларға ҡарата ут асҡан, теракттан һуң үҙ-үҙен үлтергән. Үлтереү тураһында енәйәт эше асылған. Тикшереү бара. Әлегә билдәле булған мәғлүмәттәр буйынса, студенттың, ҡоралдар һәм оҡшаш ваҡиғалар менән ҡыҙыҡһыныуынан тыш, сәбәбе булмаған.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Ҡырым Башлығы Сергей Аксёновҡа, Керчтағы политехник колледжында булған фажиғә менән бәйле ҡайғы уртаҡлашыуын белдереп, телеграмма ебәрҙе.\n«Ҡот осҡос фажиғә тураһында хәбәр республика халҡының йөрәген һыҙлатты. Беҙ туғандаш Ҡырым халҡы менән бергә ҡайғы кисерәбеҙ. Һәләк булғандарҙың туғандарына һәм яҡындарына сабырлыҡ һәм рух ныҡлығы», – тиелә телеграммала.


Балаларға иғтибар юҡ икән – эшең дауамһыҙ\n8 Апрель , 11:56\nХыялындағы мәсетен төҙөрлөк иманлы, ғилемле булып үҫһендәр.\nНуриман районындағы “Рамаҙан тирмәһе” сараһында.Фото:Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты сайтынан.\nРамаҙан айын республикабыҙ райондарында йыл да халыҡ ихлас ҡаршы ала, ураҙа тоторға ниәт иткәндәр сафы артҡандан-арта. Был ваҡытта берҙәм саралар уҙғарыу ҙа йолаға инә бара.\nМәҫәлән, Нуриманда изге айҙы күмәкләп ҡаршы алдылар: Ҡыҙыл Яр ауылындағы мәҙәниәт йортонда ойошторолған “Рамаҙан тирмәһе”нә тотош район мосолмандары йыйылды. Урындағы мөхтәсибәт бындай сараны инде икенсе йыл уҙғара.\n“Рамаҙан тирмәһе” Ҡөрьән уҡыуҙан башланды. Унан район хакимиәте башлығы Вилдан Ситдиҡов сығыш яһап, йыйылған халыҡты изге ай башланыуы уңайынан ҡотланы, фарыз ғәмәлдәрҙе үтәүҙә тәҡүәлек, сабырлыҡ теләне. Артабан һүҙ алған имам-мөхтәсиб Мөхәммәдислам Сәлихов “Рамаҙан тирмәһе”нең Нуриман халҡы өсөн күркәм йолаға әйләнеп барыуын билдәләне, сараны ойоштороуға көс һалған, унда ҡатнашҡан һәр кемгә рәхмәт белдерҙе.\nОсрашыуға Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе мөфтөй Айнур хәҙрәт Бирғәлин дә саҡырылғайны. Ул бөгөнгө йәмғиәттә мосолмандарҙың өлөшө тураһында вәғәз һөйләне. “Рамаҙан – Аллаһ Тәғәлә тарафынан билдәләнгән иң яҡшы ай, – тине ул сығышында. – Мосолмандар ҙа йәмғиәттең иң яҡшы ағзалары, илдең лайыҡлы граждандары булырға тейеш”.\nАйырым бүлмәлә балалар өсөн Ислам нигеҙҙәре тураһында викторина үткәрелде. Унда ҡатнашҡан һәр кемгә – китап, еңеүселәргә иһә ҡиммәтле приздар, миҙалдар, сертификаттар бүләк ителде. Уларҙы мөфтөй Айнур Бирғәлин тапшырып, артабан да тырышып белем алырға, яуланған уңыштар менән ҡәнәғәтләнеп, туҡталып ҡалмаҫҡа саҡырҙы.\n“Рамаҙан тирмәһе” урындағы ашнаҡсылар әҙерләгән тәмле былаулы ифтар менән тамамланды. Ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай саралар дауам итәсәк.\nБалалар тигәндән, уларҙы иман юлына яҡынайтыу ниәтендә башҡа райондарҙа ла күркәм саралар уҙғарылып тора. Мәҫәлән, күптән түгел Көйөргәҙенең Яҡшембәт ауылы иман йортонда “Минең хыялымдағы мәсет” тип аталған һүрәттәр конкурсында ҡатнашҡандарға дипломдар, бүләктәр тапшырылды.\nОйоштороусылар әйтеүенсә, унда Көйөргәҙе районынан, Күмертау, Өфө ҡалаларынан 3 – 16 йәшлек 68 бала һынау тотҡан. Улар үҙ хыялында йөрөткән мәсеттең һүрәтен төшөргән. Конкурста ҡатнашҡандарҙы бүләкләү тантанаһында мәсеттең имам-хатибы урындағы эшмәкәрлек тураһында һөйләне, өлкәндәр менән бер рәттән балаларҙың да дин нигеҙҙәрен ихлас өйрәнеүен билдәләне.\nЕңеүселәр өсөн бағыусылар ярҙамында приздар, бүләктәр әҙерләнгәйне. Уларҙы Көйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһы имам-мөхтәсибе Айнур хәҙрәт Ҡәҙимов тапшырып, балаларға хыялындағы мәсетен киләсәктә ысынбарлыҡҡа ашыра алыуҙарын – ғибәҙәтхана төҙөрлөк иманлы, бай, ғилемле, йомарт, мәрхәмәтле булып үҫеүҙәрен теләне. Артабан ул ошо малай-ҡыҙҙарҙың дин нигеҙҙәре буйынса белемен тикшереп ҡарау ниәтендә викторина үткәрҙе. Вәғәзендә иһә ир-ат өсөн мәсеткә йөрөүҙең мөһимлеге, балаларҙың рухи-әхлаҡи үҫешенә булышлыҡ итеүе тураһында һөйләне.\nМосолман ҡәрҙәштәребеҙ балаларҙы спортҡа йәлеп итеүгә лә ҙур иғтибар бүлә. Мәҫәлән, Дәүләкән ҡалаһында былтыр эш башлаған мәҙәни-спорт комплексында Рамаҙан айына бүләк рәүешендә йәш быуын өсөн айырым спорт залы асылды. Бинала шулай уҡ намаҙ уҡыу бүлмәһе, дин дәрестәре биреү кабинеты, мохтаждарға ярҙам йыйыу өсөн келәт бар. Балаларға ла һабаҡ бирелә. Хәҙер иһә уларға спорт менән дә шөғөлләнеү мөмкинлеге асылды.\n“Республиканың Грэпплинг федерацияһы махсус келәмдәр алырға аҡса бүлде, уларға ҙур рәхмәт белдерәбеҙ, – тине Дәүләкәнгә сәфәре барышында Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе мөфтөй Айнур Бирғәлин. – Шулай уҡ Дәүләкән районы имам-мөхтәсибе Рөстәм Исламовҡа рәхмәт: ул, тәжрибәле тренер булараҡ, балалар менән быға тиклем дә үҙе даими шөғөлләнде, ғөмүмән, уларҙы белемле, физик яҡтан да көслө итеп үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә”.\nРөстәм хәҙрәт Исламов әйтеүенсә, спорт залының ишектәре һәр дин һәм конфессияларҙың йәш вәкилдәре өсөн асыҡ. “Беҙ уны балалар араһында дуҫлыҡ булдырыу, йәмғиәт именлеген тотороҡло һаҡлау маҡсатында ла астыҡ. Йәш быуын бәләкәйҙән берҙәмлеккә өйрәнеп, төрлө милләттәрҙең рухи ҡиммәттәренә ихтирам менән ҡарау кәрәклеген белеп, белемле, көслө, әҙәпле булырға ынтылып үҫер тигән ышаныстабыҙ. Мәғлүм ки, спорт – ҙур тәрбиә сараһы. Илебеҙҙең именлек нигеҙе ныҡлы булһын өсөн тәү сиратта балаларыбыҙың сәләмәт тормош алып барыуы мөһим”, – тине имам-мөхтәсиб Рөстәм Исламов.


Радик Гәрәев исемендәге асыҡ конкурста ҡатнашырға теләйһеңме? - Курай\nРадик Гәрәев исемендәге асыҡ конкурста ҡатнашырға теләйһеңме?\nБашҡортостанда йырсыларҙың Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Радик Гәрәев исемендәге асыҡ конкурсы уҙа. Сара 23 мартта күренекле артистың тыуған төйәгендә — Яңауылда ойошторола. 2018 йылда конкурс республика статусын алды.\nБәйгенең гран-прийы 100 мең һум тәшкил итә (профессиональ һәм һәүәҫкәр башҡарыу номинацияларында 50-шәр мең). Конкурсҡа өҫтәмә белем биреү (балалар музыка мәктәптәре, сәнғәт мәктәптәре) учреждениеларында уҡыусылар, музыка һәм сәнғәт училищелары студенттары, юғары уҡыу йорттарының 1-2 курс студенттары, художестволы үҙешмәкәрлектә ҡатнашыусылар саҡырыла. Улар Радик Гәрәев репертуарынан бер йыр һәм халыҡ йырын башҡарырға тейеш.\nТулыраҡ мәғлүмәт — kultura-yanaul.ru сайтында. Белешмәләр өсөн телефон: 8 (34760) 5-45-74.\nРадик Гәрәев (1956-1996) — РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, бөтә Рәсәй һәм бөтә союз конкурстары лауреаты, «Ҡыҙыл ҡәнәфер» халыҡ-ара фестивалендә Гран-приға лайыҡ була, Ғ. Сәләм исемендәге республика премияһы лауреаты.\nАлдағы яҙма Башҡортостанда ҡарҙа һыу запасы норманан 70 процентҡа аҙ\nБынан алдағы яҙма «Юҡ» тип әйтеп ҡараным\nКраснокама район делегацияһы Пермь өлкәһендә һабантуйҙа булды


Өфө студенттары күреү мөмкинлегенән мәхрүмдәр өсөн донъяны аса | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфө студенттары күреү мөмкинлегенән мәхрүмдәр өсөн донъяны аса\n15 августа 2018 — 15:48 ГТРК «Башкортостан»\nУлар баш ҡалалағы билдәле биналарҙың макеттарын төҙөй. Һуҡырҙар уларға ҡағылып таныша, экскурсия ҡыла ала. Студенттар проектты артабан үҫтереүгә 200 мең һумлыҡ грант та алған. Тағы ла ПВХ, пластик, биналарҙың макеттарын эшләүҙә төҙөлөштә ҡулланылған материалдарҙың барыһы ла тиерлек файҙаланыла. Үҙенсәлекле шөғөлдән тыуған ижад емештәренән студенттар хәҙер һуҡырҙар өсөн күргәҙмәләр ҙә ойоштора. Күреү мөмкинлеге сикләнгәндәр был эштәр аша Өфө буйлап сәйәхәт ҡыла, билдәле архитектур ҡомартҡыларға ҡағылып таныша ала. Киләсәктә проект авторҙары 3Д макетты аудиогид менән йыһазландырырға ниәтләй. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттарының башланғысы И-Волга форумында жюри ағзаларын да хайран ҡалдырҙы. “Өфөгә ҡағылыу” проекты 200 мең һумлыҡ грант алыуға өлгәшкән. Был аҡсаға авторҙар насар күргәндәр өсөн Стәрлетамаҡ ҡалаһын асырға ниәтләй. Ә барыһы ла диплом эшенән башланып китте, ти башланғыс авторы Әлиә Исламғолова.Күреү мөмкинлеге сикләнгәндәр өсөн ҡағылып танышыу макеттарын 3Д принтерҙа ла баҫтырып булыр ине, әммә ул күпкә ҡиммәткә төшә. Студенттар осһоҙло алмашты үҙҙәре эҙләп таба. БДПУ студенттарының проекты менән әле башҡа ҡалаларҙа ла ҡыҙыҡһыныусылар бар. Бәлки киләсәктә тап уларҙың башланғысы күреү мөмкинлегенән мәхрүмдәргә донъяны ысынбарлыҡҡа яҡын итеп таныу мөмкинлеген асырға ярҙам итер.\n"Һеңлекәш" фильмын Башҡортостан 24 телеканалдында ҡарағыҙ\nБыл аҙнала Башҡортостанда ямғыр яуыуы фаразлана\nЕтәкселәр менән етди һөйләш\nИркен, таҙа, хәүефһеҙ\nЕр урынына — 250 мең һум\nБитлек режимы һаҡланамы?\nКоронавирус таралыу сәбәпле Башҡортостанда хәлдәр ҡатмарлана\nӘбейҙәр сыуағы тамамлана\n“Беренсе Республика”-төрки донъяһы кинофестиваленең конкурс программаһында\n2 из 878\nҠышҡы тәгәрмәскә күсергә ваҡыт, Cәләмәтлек поездары үҙ эшен дауам итә - ошо һәм башҡа хәбәрҙәр менән Флүрә Мурзина\nКиҙеү миҙгеле менән короновирус, Республика йәмәғәтселеге халыҡ шағиры Мостай Кәримде иҫкә ала ошо һәм башҡа хәбәрҙәр менән Флүрә Мурзина\nХәрби хеҙмәткә саҡырыуҙың быйылғы үҙенсәлектәре\nХәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар тәүге тапҡыр республиканың йыйылыу пунктынан хеҙмәт итеү урынына оҙатылды. Йыйылыу пунктына килгән егеттәр коронавирусҡа экспресс-тест тапшырҙы. Уларға шәхси гигиена әйберҙәре һәм битлектәр һалынған махсус контейнерҙар таратылды.Киҫкен респиратор вирус инфекцияһы...\nCәләмәтлек поездары үҙ эшен дауам итә\nРеспублика ауылдарында үҙ йортоңдан алыҫ китмәй, сәләмәтлекте тикшертергә мөмкин. Бвшҡортостанда Сәләмәт республика - сәләмәт төбәк акцияһы сиктәрендә күсмә сәләмәтлек поездары үҙ эшен дауам итә. Уларҙың төп бурысы - төбәктең иң бәләкәй һәм алыҫ ауылдарында...\nБашҡортостанда КОВИД-19 менән ауырыусылар ун меңгә яҡынлаша\nҺуңғы мәғлүмәттәр буйынса, үткән тәүлектә тағы ла 69 кешенең коронавирус йоҡтороуы тураһында билдәле булды. Әле меңдән ашыу кеше ауырый. Уларҙың 155-е дауаханала, 848-е амбулатор дауалана. 8 мең 895 пациент һауыҡҡан. 48 кеше вафат булған. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау...\nӨфөлә быйыл күп ҡатлы 300 йорттоң 900 подъезы төҙөкләндерелде\nБының өсөн ҡаҙнанан 360 миллион һум бүленде. Пандемия арҡаһында, бер йылға тәғәйенләнгән эштәрҙең 63 проценты башҡарылды.Михаил Краснов Өфөнөң Орджоникидзе урамында урынлашҡан 16-сы йортта ярты быуаттан ашыу йәшәй. Йорт подъезы күптән тулыһынса ремонт күргәне юҡ ине, ти ул. Урамдан килеп...\nХәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары\nӨфөлә Валерий Лесунов урамында юл-ремонтлау эштәре тамамланып килә. Был эш «Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары» милли проекты сиктәрендә башҡарыла. Өҫтәүенә, “Еңеү урамдары” проектына ярашлы исемдәре Бөйөк Ватан һуғышы менән бәйле урамдар төҙөкләндерелде. Валерий Лесунов урамында юл-...\nҠышҡы тәгәрмәскә күсергә ваҡыт\nКөндәр һалҡынайыуға бәйле, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы тәгәрмәстәрҙе ҡышҡыға алмаштырырға кәңәш итә. Аварияларҙы булдырмау өсөн был эште оҙаҡҡа һуҙмау яҡшыраҡ, ти улар. Синоптиктар фаразлауынса алдағы көндәрҙә һауа температураһы түбән төшә. Иртәнге сәғәттәрҙә юлдарҙа, бигерәк тә...\nМөхтәр Әхтәмов арабыҙҙан китте\nӨфөлә 92-се йәшендә Башҡорт дәүләт университеты профессоры, телсе-ғалим Мөхтәр Әхтәмов арабыҙҙан китте. Мөхтәр Әхтәмов филология фәндәре докторы, профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреүҙең...\nРеспублика йәмәғәтселеге халыҡ шағиры Мостай Кәримде иҫкә ала\nМостай Кәрим Башҡорт АССР-ы ойошторолған йылда донъяға килгән. Ил ағаһының тормош һәм ижад юлы Башҡортостанға һәм унда йәшәгән һәр милләт вәкиленә мөхәббәт менән һуғарылған. Әллә нисәмә быуын уның тәрән мәғәнәле, тормошсан шиғырҙарын ҡабатлап үҫһә, меңәрләгән тамашасы Мостафа Сафа улының...\nКиҙеү миҙгеле менән короновирус\nПандемияның ҡатмарлы осоро. Ашығыс медицина ярҙамы белгестәре тәүлек әйләнәһенә һаҡта. Бер бригадаға ғына 30-ға яҡын саҡырыу тура килә. Ашығыс медицина ярҙамы подстанцияһында фельдшерҙың эш көнө медикаменттарҙы тикшереү менән башлана. Артабан тәүлек әйләнәһенә бер пациенттың өйөнән икенсеһенә...\nМәкерле сиргә ҡаршы көрәште көсәйтергә\nБашҡортостанда коронавирус менән ауырыусылар тағы ла артты. Шуға ла республика етәксеһе Радий Хәбиров мәкерле сиргә ҡаршы көрәште көсәйтергә саҡырҙы. Һуңғы тәүлектә тағы ла 69 кешенең КОВИД-19 менән ауырығаны асыҡланды. Килеп тыуған хәлде иҫәпкә алып Башҡорт дәүләт медицина универиситеты...


Халыҡ-ара ғаилә көнө алдынан Башҡортостанда күп балалы әсәләрҙе тәбрикләнеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nХалыҡ-ара ғаилә көнө алдынан Башҡортостанда күп балалы әсәләрҙе тәбрикләнеләр\n17:15, 13 мая 2011 Йәмғиәт\n13 майҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ҡатын-ҡыҙҙарға «Әсәлек даны» миҙалдарын тапшырыу тантанаһы үтте. Уны БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов үткәрҙе.\nБындай матур сараның 15 майҙа билдәләнеүсе Халыҡ-ара ғаилә көнө алдынан үтеүе ҙур әһәмиәткә эйә. Беҙҙең ата-бабаларыбыҙ ҙа әүәл-әүәлдән ҡатын-ҡыҙҙарҙы өй йылыһын, ғаиләне һәм уның ҡиммәттәрен һаҡлаусы булараҡ хөрмәтләгән.\n«Әсәлек даны» миҙалын бөгөн 56 ҡатын-ҡыҙ алды. 1998 йылдан башлап Башҡортостанда ошондай биш меңдән ашыу награда тапшырылған. Бүләкләнгәндәрҙең күбеһе дауаханала, балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә, заводтарҙа эшләй, араларында һауынсылар ҙа, бухгалтерҙар ҙа бар, һәм был уларға иң һөйкөмлө, иң хәстәрлекле әсә булып ҡалырға бер ҙә ҡамасауламай.\n— Һеҙҙең статус – күп балалы әсә статусы – беҙҙең республикала иң юғарыһы, — тип билдәләне вице-премьер Фидус Ямалетдинов наградлау тантанаһын асып. — Бөгөн Башҡортостандың социаль сәйәсәтендә ғаиләгә — йәмғиәтебеҙ йәшәйешенең нигеҙенә өҫтөнлөк бирелә. Һәм республика властары ғаилә тормошо, балалар табыу һәм тәрбиәләү, әсә һәм бала һаулығын һаҡлау өсөн уңайлы шарттар булдырыуҙы үҙенең төп бурыстарының береһе итеп күрә. Ғаиләгә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән бөтә саралар ҙа закон кимәлендә нығытылған. Күләмле ярҙам коммуналь хеҙмәттәргә түләү, бушлай юл йөрөү, туҡланыу һәм мәктәп формаһы кеүек һәр төрлө федераль һәм республика ташламаларында, түләүҙәрендә сағыла. Бынан тыш, күп балалы ғаиләләргә торлаҡ һатып алыуҙа ярҙам күрһәтелә. Күп балалы ғаиләләр алдындағы ошо һәм башҡа йөкләмәләрҙе республика властары артабан да теүәл үтәргә ниәтләй.\nАтап әйткәндә, вице-премьер алдағы йылдарҙа республикала балалар баҡсаһында урын етешмәү проблемаһын хәл итеүгә йүнәлтелгән программаның тормошҡа ашырыласағын билдәләне.\n— Балалар баҡсаларына бәйле мәсьәлә ҙур ҡалаларға ғына түгел, ауыл еренә, айырыуса район үҙәктәренә лә хас, — тине бөгөн бүләкләнгән әсәләрҙең береһе, Ҡалтасы районынан Ирина Көмөшбаева. Ул биш бала тәрбиәләй. Ололары студенттар инде, береһе мәктәптә уҡый, ике бәләкәсе балалар баҡсаһына йөрөй. Әммә, уның әйтеүенсә, райондағы бихисап ғаиләләр балаһын мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһына урынлаштыра алмай. Һәм был хаҡта власть вәкилдәренә еткереүҙәрен һораған.\nҠалтасы районынан килгән Ҡалмаш балалар йортоноң элекке тәрбиәсеһе Лиана Семенова бәләкәй балаларын үҙе тәрбиәләй, бының өсөн уға яратҡан эшен ҡалдырырға тура килгән.\n— Мин өйҙә күп бала булғанын яратам, үҙем дә ошондай ғаиләлә үҫтем. Ирем менән минең өсөн балалар — иң ҙур шатлыҡ һәм бәхет, — ти ул.\nЙорт хужабикәһе Лиана Семенова хәләл ефете менән бергәләп яңы һөнәр үҙләштерә башлаған: улар умартасылыҡ менән шөғөлләнә һәм был мауыҡтырғыс эшкә оло балаларын да өйрәтә.\nБәхетле әсәнең әйтеүенсә, быйыл улар бергәләп яңы йорт төҙөлөшөн дә башларға ниәтләйҙәр.\nТантана йола буйынса иҫтәлеккә фотоға төшөү менән тамамланды.


Банкротлыҡ ниңә шөрләтә?\nБанкротлыҡ ниңә шөрләтә?22.11.2016\nИлдә физик шәхестәрҙең банкротлығы тураһында закон ғәмәлгә ингәндән алып ошо йылдың 1 октябренәсә Башҡортостандың Арбитраж судына бурысын ҡаплай алмаған граждандарҙы матди ауырлыҡтарҙан ҡотҡарыу үтенесе менән 1109 ғариза килгән, шуның 831-е – быйыл. Был турала “Росреестр”ҙың республика идаралығындағы коллегия ултырышында ведомствоның үҙаллы көйләнеүсе ойошмалар өлкәһендә контроль (күҙәтеү) бүлеге етәксеһе Динара Мәһәҙиева хәбәр итте.\nБанкрот тип таныһындар өсөн судҡа үҙаллы мөрәжәғәт иткәндәр дөйөм һандың 84 процентына тиң булһа, ғаризаларҙың 3,6 проценты – банктарҙан, 1,1 проценты – һалым органынан, 10,7 проценты башҡа тарафтан (граждандарҙан, ойошмаларҙан) алынған. Ғаризаларҙың 569-ы (51 %) буйынса физик шәхестең мөлкәтен һатыу хаҡында ҡарар сығарылған, 44 (4 %) кешенең генә бурысын реструктуризациялау мөмкин тип табылған. Бынан күренеүенсә, яңы ҡануниәттән файҙаланырға теләгәндәрҙең күпселеге финанс проблемаларынан милкенең бер өлөшөн ҡорбан итмәйенсә арына алмай.\nБелгестәр фекеренсә, бурыслы граждандарҙың хоҡуҡи хәлен көйләгән ҡануниәтте, әлегә әллә ни ҙур һөҙөмтәгә өлгәштермәһә лә, перспективалы тип һанарға була. Уның арҡылы ысынлап кредит ҡолона әүерелә барған, үҙен ҡараңғы мәмерйә эсендә аҙашып йөрөп, яҡтылыҡҡа сығыу юлын таба алмағандай хис иткән байтаҡ кеше киләсәккә өмөт менән ҡарай башланы. Динара Мәһәҙиева әйтеүенсә, Башҡортостанда шәхси банкротлыҡҡа бәйле ғаризаларҙың аҙлығын ике төрлө баһаларға мөмкин: бер яҡтан, яҡшы һымаҡ, сөнки ул ниндәйҙер кимәлдә бурыслыларҙың яуаплылыҡ тойғоһо ҙур булыуын, эш судҡа барып етмәҫ борон уҡ финанс ауырлыҡтарынан арыныу юлын табырға ынтылыуын күрһәтә; икенсе юҫыҡтан ҡарағанда иһә хәлде күптәрҙең банкротлыҡ процедураһын башларға аҡсаһы йәки был хеҙмәтте башҡарған юристарға кисектереп түләү өсөн тиҙ арала һатып ебәрерлек милке юҡлығына бәйләргә нигеҙ бар.\nМәғлүм булыуынса, банкротлыҡ процедураһын кешенең бурыстары 500 мең һумдан артһа, түләй алмаған осор өс айҙан күберәккә һуҙылһа, матди проблемалар һаҙлығынан сығыуҙың башҡа ысулдары табылмаһа ғына башларға мөмкин. Был турала ғаризаны арбитраж судҡа кеше үҙе лә яҙа ала, шулай уҡ кредиторҙың (мәҫәлән, кредит биргән банк), һалым органының мөрәжәғәт итеүе ихтимал. Бурыслы вафат булғандан һуң да уның банкротлығы тураһында эш ҡуҙғатылыуы бар. Ундай осраҡтарҙа суд ҡарары буйынса билдәләнгән хоҡуҡтар һәм яуаплылыҡ мәрхүмдең мөлкәтен мираҫҡа алған кешеләргә күсә.\nРәсәй буйынса дөйөм һандарға ҡарағанда, судтың гражданды бурыстарынан ҡотолдороуҙан баш тартыу осраҡтары бик һирәк була, ти “Росреестр” белгестәре. Законлылыҡ һағында тороусылар бындай аҙымға банкрот тип танылырға теләүсенең намыҫһыҙ ҡыланыуы, кредиттары, милке һәм килемдәре тураһында ялған йәки хаталы мәғлүмәттәр биреүе асыҡланған хәлдә генә бара икән.\nБанкротлыҡ тураһында мәғлүмәттәрҙең берҙәм федераль реестры күрһәтеүенсә, илдә был хаҡта ҡануниәт ғәмәлгә ингәндән алып быйылғы 1 октябргәсә Рәсәй судтарына бурыслы граждандарға ҡарата процедура башлау үтенесе менән 33 мең ғариза бирелгән, шуның 14 меңе буйынса ыңғай ҡарар ҡабул ителгән. Дүрт мең ярым кеше бурысын реструктуризациялау мөмкинлегенән файҙаланған. Ҙур илебеҙ өсөн был һандар күлдәге тамсы ғына һымаҡ, әммә матди ауырлыҡтарҙан ҡотолоуҙың әлеге механизмы менән ҡыҙыҡһыныусылар артыуы күҙәтелә, ти. Әлегә күптәр банкротлыҡтың ни икәненә яҡшылап төшөнөп етмәйҙер, тағы ла тәрәнерәк упҡынға эләгермен тип ҡурҡалыр. Бәлки, бурыстарҙан үҙаллы арыныуға өмөт итәләрҙер.\nРәсәй Милли банкының Башҡортостан буйынса бүлексәһе биргән мәғлүмәттәр күрһәтеүенсә, республикала кредит түләүҙәренең 7,1 проценты тотҡарлана. Тимәк, судтарға банкротлыҡ тураһында ғариза биреүселәрҙең ҙур бер ағымы ябырылыр тип фаразларға нигеҙ бар. Ләкин, әлеге лә баяғы финанс мөмкинлектәре сикләнгән булыу сәбәплелер инде, күптәр бурыстан арыныуҙың яңы механизмын файҙаланырға ашыҡмай. Илдең Иҡтисади үҫеш министрлығы ундай граждандар өсөн банкротлыҡ башлауҙың ябайлаштырылған юлын тәҡдим иткәйне. Ҡануниәткә үҙгәреш, күҙалланыуынса, киләһе йылда индереләсәк һәм 1 июлдән ғәмәлдә буласаҡ.


Саҡырған Алушта, ал бирмәгән алышта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Спорт һәм туризм » Саҡырған Алушта, ал бирмәгән алышта\nСаҡырған Алушта, ал бирмәгән алышта 08.01.2019 // Спорт һәм туризм\n“Мәргән башҡорттарҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәҫкә тырышам”.\nБеренсе тапҡыр уҡ атып ҡарағаным һис кенә лә хәтеремдән сыҡмай. Сәпкә тейгәндерме-юҡмы, был мөһим түгел, әммә янды тартып кире ебәргәс, уның күҙҙән юғалыуы мәрәкә тойолдо. Тимәк, көс бар. Әлбиттә, абзыйымдың рөхсәте менән, ул саҡта уны йәшерен эшләү тураһында һүҙ ҙә юҡ. Гел генә һоранып йөрөп булмай ҙа инде, бер көндө, ниһайәт, үҙем ян бөктөм, уҡ осланым. Шәхси әйбере булған малайҙың бер башҡа үҫкәнен күрһәгеҙ икән!\nҺауаларға уҡ сойорғотҡан күңелле саҡтарҙы иҫләүем юҡҡа түгел. Ошо көндәрҙә уҡ атыу бәйгеләрендә ҡатнашып, алдынғы урындар яулаған спортсы менән осраштым. Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, спорт мастерлығына кандидат, Рәсәй Хөкүмәтенең Почет грамотаһы менән бүләкләнгән Сибай ҡалаһы гимназия-интернатының физкультура уҡытыусыһы Хөрмәт ТАҺИРОВ менән әңгәмәләштек.\n– Күптәр һеҙҙе бил бирмәҫ көрәшсе тип белә. Бер нисә тапҡыр ил чемпионы исемен яуланығыҙ, республика кимәлендәге сәмле бәйгеләрҙә еңеүегеҙҙе әйтеп тораһы ла түгел. Һәр ваҡыт хәрәкәт талап иткән көрәшсенән бер урында ҡымшанмайынса ғына баҫып тороп уҡ атыуға кинәт кенә күсеүегеҙҙе нисек аңларға?\n– Маҡтаныу тип ҡабул итмәгеҙ, 65, 70, 75 килограмм ауырлыҡ үлсәмендә милли көрәш буйынса ике тапҡыр Рәсәй чемпионы исеменә лайыҡ булдым, хатта Башҡортостандың йыйылма командаһына индерҙеләр. Свердловск өлкәһенең Үрге Пышма ҡалаһында көрәш буйынса Урал чемпионаты ойошторолғайны, унда шулай уҡ берәүгә лә бил бирмәнем.\nДөрөҫ, уҡты тоҫҡағанда бер нисә минутҡа тын алышыңды туҡтатып торорға мәжбүрһең, юғиһә ул сәпкә теймәйәсәк. Көрәштән айырмалы, әлбиттә, был спорттың тыныс төрөнә ҡарай, уның ҡарауы, барыбер ҙә эстән янып көйәһең. Ҡапыл күсеү тиеүең дөрөҫмө икән? Ни өсөнмө? Батырмын тигән ир-егет уҡ-һаҙаҡ тота белер тигән шикелле, бәләкәй саҡтан уҡ юныу, йәйәнән уҡ атыуға ихлас бирелдем. Хәйер, ниндәй малай уның менән мауыҡманы икән?! Минән бер нисә йәшкә өлкән ағайҙарҙан, бигерәк тә туғандарымдан күрмәксе, уҡ атып ҡараным, ныҡ оҡшаны. Бер аҙ үҫә төшкәс инде, ҡул осонда нимә бар, шуның менән уҡ һәм ян әтмәләйһең дә, әйҙә, мәргәнлегеңде күрһәт. Тәүҙә был уйын формаһын алһа, аҙаҡтан инде етди шөғөлгә әүерелде. Ҡоралға ла әйләнде әле, уларҙы арҡаға элеп алаһың да урманға сығып китәһең. Ҡырағай йәнлек-ҡоштар атырға йөрөй торғайным.\n– Спорт һеҙҙең өсөн данмы, яратҡан шөғөлмө, әллә килем сығанағымы?\n– Беҙ ситтә йыш булабыҙ, унда төрлө бәйгеләр ойошторола. Әле эшләгән һәм, әлбиттә, күңелемә ныҡ яҡын Сибай ҡалаһы йәки тыуған районым Баймаҡ исеменән сығыш яһайбыҙ. Улай ғына ла түгел, Башҡортостан вәкилдәре булараҡ та. Мәҫәлән, “улар шул төбәктең данын яҡланы” тип беҙгә ҡарата юғары күтәреү, хөрмәт менән ҡарау бар. Минеңсә, берәү ҙә дан артынан ҡыумайҙыр, тим. Кеҫә ҡалынайтыу ҙа маҡсат түгел. Был осраҡта хобби һүҙе йәки күңелеңә ятҡан шөғөл табыу тип әйтеү дөрөҫтөр. Сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау ҙа, тип өҫтәр инем.\nКемгә нисектер, байтаҡ ваҡыт ниндәй ҙә бәйгелә ҡатнашмай ҡалһам, йөрәгем урынында түгел һымаҡ. Адреналин алам, тиҙәр бит, шуның кеүек инде.\n– Хөрмәт Зөбәйер улы, үҫмер армияға теләп барһын, ил һаҡларға атлығып торһон өсөн, ул кескәй саҡтан уҡ спорт менән әүҙем шөғөлләнергә тейеш, тиҙәр. Һеҙ ошо фекер менән килешәһегеҙме?\n– Типһә тимер өҙөрлөк егеттәрҙең армияға бармаҫ өсөн поликлиника юлын тапауы — башҡа һыймаҫлыҡ хәл. Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та, нәҡ яҙғы һәм көҙгө саҡырылыш ваҡытында кинәт кенә “ауырып китәләр”. Булды заманалар, кемдәрҙер ике йыл буйы биленән һалдат ҡайышын сисмәне, өс йылға әрмегә алынғандар ҙа булды. Уйлап ҡараһаң, хәҙер ни бары 12 ай, шунда ла уттан ҡурҡҡандай ҡыланалар. Егет кеше ил һаҡсыһы булырға тейеш. Армия үҙаллылыҡ тәрбиәләй.\nӘйткәндәй, мәктәптә Үҙидара көнө иҫкә төштө. Ысынында уны көтөп алдым, ул минең өсөн байрамға тиң ине. Мин – физкультура уҡытыусыһы, рәхәтләнеп дәрес үткәрәм. Шул саҡта уҡ мөғәллим булырымды, улай ғына ла түгел, физкультура дәресенән уҡытасағымды тойомлай инем. Силәбе дәүләт физкультура һәм спорт университетын тамамланым, көслө вуздарҙың береһе ул.\n– Спорт өлкәһендә генә түгел, ғөмүмән, тормошта кемде идеал итеп алыр инегеҙ?\n– Көтөлмәгән һорау биргәс, албырғап ҡалдым әле. Миңә ҡалһа, идеалдан айырмалы, кумир һүҙе йөрәгемә яҡыныраҡ. Спорттан йыраҡ китмәй генә бына кемдәр тураһында әйтмәксемен. Бер ҡараһаң, яһил, икенсе ҡараһаң, юморға бай Джеки Чанды кем хөрмәт итмәй?! Уның ҡатнашлығындағы кинофильмдарҙы ҡарау бер ҡасан да ялҡытмай. Булды шундай саҡтар, “их, шуның шикелле төрлө яҡлап һәләтле булһаң ине” тигән теләк күңелгә тынғылыҡ бирмәне, йәшермәйем. Арнольд Шварценеггер менән дә бер ваҡыт һаташтым. Имән шикелле ныҡ, мөһабәт буй-һын, мыҡты кәүҙә. Ошо көндәрҙә Америка спортсыһы, билдәле көрәшсе Джефф Монсон Өфөлә булып киткән. Әйткәндәй, ул да күптәр өсөн өлгө.\n– Күптән түгел, алыҫ сәфәрҙән ҙур еңеү менән әйләнеп ҡайттығыҙ. Көньяҡҡа ниндәй елдәр ташланы?\n– “Күренмәй торҙоң, ҡайҙа булдың?” — тип һорай таныштарым. “Ишетмәнегеҙме ни, Алуштала алышта ҡатнаштым бит”, — тигән булам, мәрәкәләп. Халҡы Сибайға ҡарағанда кәм, әммә Баймаҡтан артыҡ булған Алушта исемле ҡалала төрки халыҡтарҙың милли спорт төрҙәре буйынса Бөтә Рәсәй спартакиадаһына республикабыҙҙың йыйылма командаһы исеменән Юлай Ғәлиуллин, Рәйес Низаметдинов һәм мин юлландыҡ. Унда, Башҡортостандан тыш, Дағстан, Ҡабарҙа-Балҡар, Ҡарасәй-Черкес, Татарстан республикаларынан, Мәскәү, Калининград, Төмән, Екатеринбург ҡалаларынан да спортсылар ҡатнашты. Бәхет йылмайҙы – уҡ атыуҙа беренсе урынға сыҡтым.\nБәйгеселәр бик көслө ине, мәргән башҡорттарҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәҫкә тигән уй баштан уҡ күңелгә тынғылыҡ бирмәне.\n– Сойорғотҡан уғығыҙ ниндәйҙер ағаста тороп ҡалған, тиҙәр. Ошо хәбәр дөрөҫмө?\n– Башҡорт уғы Германияла бер сиркәүҙең көмбәҙенең шарына ҡаҙалған, был турала беләбеҙ. Шуның һымаҡ Алуштала атҡан уғым ҡарағайға барып ҡаҙалды. Ул бәйге иҫтәлеге булһын, тинем...\n– Һүҙегеҙҙе бүлдерәм, уҡ атыу буйынса ярыштарҙа биш тапҡыр Башҡортостан чемпионы исеменә лайыҡ булдың. Еңеүҙәр һеҙгә нимә бирә?\n– Киләсәккә яңы маҡсаттар һәм бурыстар билдәләгәндә үҙемде ышаныслы тоям, уйымдан кире ҡайтмаҫлыҡ итеп маҡсатымды нығытып ҡуйыу йәһәтенән дә отошло.\nМөмкинлектән файҙаланып, еңеүҙәремә өлөш индергән Сибай ҡалаһының күп профилле колледжы директоры Лундеж Байморатовҡа, гимназия-интернат директоры Роза Бикбоваға рәхмәтемде еткергем килә. Лундеж Хәлит улы колледждың подвалында уҡсылар өсөн бынамын тигән тир төҙөттө, уҡ, ян, сәп ише спорт кәрәк-ярағы һатып алып биреште, ярыштарҙа ҡатнашыу өсөн транспортын да хәстәрләй. Үҙ сиратында һуңғы йылдарҙа спорттың уҡтан атыу төрө Сибайҙа йылдан-йыл билдәлелек яулай бара.\n– Хөрмәт Зөбәйер улы, киләһе бәйгеләрҙә лә еңеүҙәр яулағыҙ!\nАвтор: Илдар АҠЪЮЛОВ әңгәмәләште


Бөгөн Башҡортостан оло байрамын билдәләй - Bash.News\nБөгөн Башҡортостан оло байрамын билдәләй https://bash.news/news/107398_bgn_bashortostan_olo_bajramyn_bildlj\n1990 йылдың 11 октябрендә Башҡорт АССР-ы Юғары советы Башҡортостандың Дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул итте. Ошо уңайҙан Башҡортостандың барлыҡ төбәктәрендә лә байрам саралары ойошторола.\nРәсми саралар Башҡортостан башлығы Радий Хәбировтың Салауат Юлаев һәйкәленә сәскәләр һалыуҙан башланды. Милли батырыбыҙға дан йырлау тантанаһында Дәүләт Йыйылышы Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев, хөкүмәт ағзалары, Дәүләт Думаһы депутаттары ла ҡатнашты.\nРәсми вәкилдәр шулай уҡ Шәйехзада Бабич һәйкәленә сәскәләр һалды. Башҡорт милли әҙәбиәте классигы, Башҡортостандың тәүге хөкүмәте ағзаһы, халҡы, туған теле, тыуған ере өсөн янып-көйөп йәшәгән бөйөк шәхес – Шәйехзада Бабич республиканың бөгөнгөһөнә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.\nБөгөн «Башҡорт йәнһүрәте» республика конкурс-фестиваленә йомғаҡ яһалды\n22:56, 18 ноя\nӨфөлә 3 мең автомобиль һыйҙырышлы 3 автоматлаштырылған парковка төҙөлә\n19:09, 18 ноя\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һауа шарттары боҙолоуы тураһында хәбәр итә\n16:15, 18 ноя


12 Сентябрь 2019, 14:13\nБөгөн республикала эскелеккә ҡаршы аяуһыҙ көрәш бара. Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров спиртлы суррогат эсемлекте законһыҙ һатыуҙы «милләткә ҡаршы геноцид» тип атаны һәм уны тамырынан йолҡоп ташларға саҡырҙы. Эскегә бирелгән кеше әхлағын юғалта, уның ғаиләһе ыҙа сигеп йәшәй йә тарҡала, ә инде иң аяныслыһы – балалары рухи һәм матди йәһәттән мәхрүм булып үҫә, уларҙың күңеле мәңгелек яралы булып ҡала.\nҮкенескә ҡаршы, көндәлек тормошта бик йыш ҡына шатлыҡ-ҡыуаныс кисереү, ҡайғырыу, байрам итеү, ял ойоштороу, буш ваҡытты үткәреү, ауыр эштән һуң һыныҡ яҙыу фәҡәт эскелек ойоштороуға ҡайтарып ҡуйыла. Хатта ҡайһы бер сирҙәрҙе лә араҡы менән дауалай кемдер. Йәмғиәтебеҙҙе солғап алған эскелек проблемаһының асылына төшөнөр өсөн илле йәштән уҙған быуындың – үткән быуаттың алтмышынсы йылдарында тыуғандарҙың – нисек араҡы эсә башлауы һәм уның ҡолона әүерелеүе тарихына күҙ һалыу кәрәктер. Бөгөн ил тотҡаһы булыр ошо быуын вәкиле булараҡ, был проблеманы эстән беләм.\nСовет власы осоронда мәктәптең башланғыс синыфтарында – октябряттар, унан – пионер һәм аҙаҡ комсомол ойошмалары ярҙамында тәрбиә коммунизм төҙөүсе кодексы принциптарына таянып алып барылды. Беҙҙе тоғро булырға, ялғанламаҫҡа, иптәшеңә һәм мохтаждарға һәр саҡ ярҙамға килергә әҙер торорға өйрәттеләр. Араҡы эсеү, тәмәке тартыу, алдашыу, үҙ мәнфәғәтеңде өҫтөн ҡуйыу иң алама ғәҙҙәттәр тип баһаланды һәм ләғнәтләнде. Беҙҙең быуын аңына коммунистик, йәғни дөрөҫ йәшәү принциптары уғата ныҡ һеңдерелгәйне. Шуға ҡарамаҫтан, ауылдағы һабаҡташтарым араһынан (ун бишләп ир-егет) араҡыға бирелмәгән өс-дүрт кенә кешене атай алам. Эскелектән үлеп китеүселәр ҙә бар.\nЭскелеккә беҙҙең быуын атайҙарҙан өйрәнде. Улар – һуғыш йылы балалары – башҡорттарға хас булмаған был сифатты фронтовиктарҙан эләктереп алған тәүге быуын булғандыр. Ә «наркомовский сто грамм» ҡорбандары хәмерҙең тәмен ғәрәсәтле ут эсендә татып, эскелек мәҙәниәтен (йолаларын) тыуған төйәккә алып ҡайтырға мәжбүр ителгәйнеләр. Бының өсөн яугир олатайҙарыбыҙға бер ҙә ғәйеп ташлап булмай, әлбиттә. Һуғыш асҡан фашистарҙы ғына ҡарғарға ҡала.\nБеҙҙең атайҙар самаһыҙ эсте һәм эстафетаны «уңышлы» ғына улдарына тапшырып ҡуйҙы. Мин үҙем һәм ҡорҙаштарым шарап тәмен тәүге тапҡыр төрлө халәттә һәм төрлө шарттарҙа татып ҡараныҡ. «Эскелек мәҙәниәтен» (кешенең мәҙәниһеҙлеген) көндәлек тормошта – үҙ йортобоҙҙа, урамда, байрам сараларында, табындарҙа – сабый саҡтан күреп үҫтек. Күптәрҙең аңында ныҡлы урын алған, «тормош шулай була икән», тигән төшөнсәне өҫтә атап үтелгән дәүләт тәрбиәһе төҙәтә алырлыҡ хәлдә булмағандыр, моғайын.\nТиҫтерҙәрем араһында араҡы менән ныҡлап мауығыу ун алты-ун ете йәштәр тирәһендә башланды. Байрамдарҙа аулаҡ өйгә йыйылыу йолаһы беҙҙең йәшлеккә инеү осоронда араҡыһыҙ үтмәй ине. Егеттәр эсемлек хәстәрләй, ә ҡыҙҙар – тәғәмлек («закуска» була инде халыҡ телендә). Мәктәпте тамамлауға егеттәрҙең байтағы эсеүҙең тәртиптәрен, үҙенә күрә йолаларын белә ине инде. Әйтәйек, һауыттарға шешәләге араҡыны, бер кемде лә айырмай, тигеҙ ҡойоу; рюмканы төп күтәреп, бөткәнсә эсеү; эсеп ебәргәс, рәтенә килтереп, тәғәмләнеү; рюмка тотоп тост әйтеү, йә булмаһа тәғәйен ым-ишара яһау, мәҫәлән: «йә, ярай, әйҙә, киттек»; эске табыны артында урын-еренә еткереп әңгәмә ҡороу; иртәгеһенә баш төҙәтеү…\nМатериалдың тулы вариантын журналдың 8-се (2019) һанында уҡығыҙ.


"Русский Forbes" Рәсәйҙең иң бай кешеләренең халыҡҡа билдәл е булмаған эшҡыуарлыҡ деталдәрен һәм ғаилә хәлен асыуын дауа м итә. Журналдың августтағы һанында, мәҫәлән, билдәле банкир\nһәм эшҡыуар Сергей Веремеенко тураһында материал баҫылды. Б ашҡортостан халҡы уны республика президенты вазифаһын биләрг ә маташыуҙарын онотмай әле.\nБөгөн беҙ 2003 йылдың декабрендә һайлаусылар аңлы аҙым яһа ны тип әйтә алабыҙ, сәйәси юл менән ун миллиард долларға баһ аланған башҡорт нефть комплексын ҡулға төшөрөргә бирмәнек. Ҡайһы бер аналитиктарҙың фекеренсә, әгәр Веремеенконың коман даһы уйлап эшләһә, бысраҡ алымдарҙы хуп күрмәһә, бәлки уның\nһайлау алды кампанияһы уңышлыраҡ та үткән булыр ине.\nБөгөн Мәскәү элитаһы әйтеүенсә, Веремеенко япа - яңғыҙы т ороп ҡплғпн, сөнки уның эргәһендә булыу эшҡыуарлыҡ һәм сәйәс әт өсөн ҡурҡыныс тыуҙыра. Әлбиттә, уның Межпромбанктан китеү ен һорауҙары ла ғәжәпләндереү тыуҙырмай.\nХәҙер килеп уңмаған сәйәсмән Веремеенко ҡатындары (!) мен ән мөнәсәбәттә үҙен күрһәтеп өлгөрҙө. Һайлау ваҡытында ғаилә\nҡиммәттәре тураһында лаф орған экс - банкирҙың ике ҡатыны б ар икән. Шуныһы ҡыҙыҡ, Forbes менән һөйләшкән ваҡытта ике ҡа тыны ла уны хөрмәтләп Сергей Алексеевич тип өндәшәләр.\nҠыҫҡаһы, уны "Белое солнце пустыни" фильмының төп геройы - заман Суховы тип әйтергә була. Алла Веремеенко - банкирҙың\nберенсе йәғни оло ҡатыны. Уның һүҙҙәре буйынса, ҡатын әле л ә Межпомбанктың элекке хужаһы менән никахта тора. Алла Генна дьевна күптән түгел Өфөлә асылған "Огни Уфы" йәштәр үҙәге ху жабикәһе.\nИкенсе пассияһы - Марина Сметанованы ла Веремеенко Forbes менән һөйләшкәндә ҡатыным тип таныштырҙы. Ул да төҙөлөш оҫта бикәһе, Солнечногорсктан алыҫ түгел Исаково ауылында уның ет әкселеге аҫтында храм комплексы төҙөлә. Был ауылда Веремеенк оны дини эштәр генә тотмай, 80 гектар ерҙә ул коттедждар ҡал асығы төҙөргә уйлай. Унда йәшәүселәрҙең гольф уйнау майҙанын а тиклем буласаҡ. Киләсәктә "помещик" һыйыр малы үрсетергә л ә планлаштыра икән.