Иртәнге һигеҙҙә Башҡортостандағы барлыҡ һайлау участкалары ла үҙ ишектәрен асты\nБөгөн Башҡортостанда ваҡытынан алда республика Президенты, 43-сө бер мандатлы Краснохолм округы буйынса , Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай һәм муниципаль совет депутаттарына өҫтәлмә һайлауҙар үтә. Барлығы 53 мандатҡа 204 кандидат дәғүә итә. Һайлауҙа 6 сәйәси партияның төбәк бүлексәләре ҡатнаша.\nҮҙәк һайлау комиссияһы биргән мәғлүмәткә ярашлы, Башҡортостанда тауыш биреүселәр исемлегендә 3 миллион 77 мең 775 кеше теркәлгән. Бөгөн барлығы 3453 һайлау участкаһы, шул иҫәптән 34 ваҡытлыса һайлау участкаһы эшләй. Һайлау Рәсәйҙең 84 төбәгендә үтә. Тауыш биреүҙән бары Ингушетия ғына ситтә ҡалған. 33 субъектта төбәк етәксеһен, 14-дә закондар сығарыу йыйылыштары депутаттары, бынан тыш, ҡала мэрҙары, муниципаль депутаттар һайлана. Дөйөм алғанда, барлығы 6 мең һайлау уҙа. Тауыш биреүҙә тәүге тапҡыр Рәсәйҙең яңы төбәктәре - Ҡырым һәм Севастополь ҡалаһында йәшәүселәр ҙә ҡатнаша. Участкалар һайлаусылар өсөн киске сәғәт һигеҙгә тиклем эшләй.


Әле ҡаланың һәр мөйөшөндә тиерлек был еләкте алырға була. Дауаханаға эләкмәҫ өсөн уны нисек дөрөҫ һайларға. Юлия Буданова ҡарбуз һатыу миҙгелен көтөп ала. Ул был етәксе йәйҙең ниндәй айында һатылыуға ҡарап түгел, ә тышына ҡарап һайларға, тикшерелгән һатыусыларҙан ғына алырға тәҡдим итә. Йәй уртаһы ғына булыуға ҡарамаҫтан, ҡарбузды һәр сауҙа нөктәһендә осратырға мөмкин. Ҡарбуздарҙы әле Башҡортостанға Ҡаҙағсандан алып киләләр. Һатыусылар, әлбиттә, үҙ тауарын маҡтай-маҡтай һатырға тырыша. Ҡарбуз-ҡауын тулыһынса август-сентябрь айында ғына өлгөрә. Уның 90 проценты һыуҙан тора.\nБыл еләкте йыш ҡына химикаттар менән тултыралар, яһалма ҡыҙарталар. Шуға күрә һатып алғанда, бик һаҡ һәм иғтибарлы булыу кәрәк, ти белгестәр.Ҡарбуз тышының ҡаты һәм бөтөн булыуына иғтибар итергә кәңәш бирә белгестәр. Унда эләккән бактериялар тиҙ үрсей. Шуға күрә бәләкәй генә серек, йә булмаһа, ярылған урыны булһа, һаулыҡҡа ҙур зыян килеүе мөмкин.Әлеге мәлдә ҡарбуз һатып алыу лоторея уйынына тиң тиҙәр. Ҡайһы бер һатыу нөктәләрендә нитратты үлсәү өсөн махсус ҡоролмалар ҙа бар….\n-Әйҙәгеҙ ҡарайыҡ ,был ҡарбузда ул нисә процент тәшкил итә икән… күреүебеҙсә … нормала, тимәк ашарға ярай.\nҺатып алынған ҡарбуздарҙы Рәсәй ауыл хужалығын күҙәтеү идаралығының тикшереү үҙәгенә алып барҙыҡ. Белгестәр еләкте нитраттарға һәм башҡа зарарлы матдәләргә тикшерҙе. Тикшереү һөҙөмтәһе буйынса беҙ алып барған ҡарбуздарҙағы нитраттар миҡдары рөхсәт ителгән нормаларға тап килә. Шулай ҙа белгестәр баҡса культураларын юл буйҙарынан, законһыҙ сауҙа нөктәләренән һатып алмаҫҡа кәңәш итә. Ҙур сауҙа үҙәктәрендә емештәрҙең лицензияһы һәм сертификаты бар. Тимәк, уларҙы шикләнмәй ашарға мөмкин.\nШулай ҙа ҡарбуздарға мөкиббән киткән Юлия Буданова был юлы урам буйынан уны һатып алыуҙан баш тартты. Августҡа тиклем ваҡыт бар әле, ти ҡатын.


Дәрт тә, көс тә бар.\n«Сибай ҡала филармонияһының бинаһы ғына янды, әммә беҙ имен һәм киләсәктә үҙебеҙҙең нимәгә һәләтле булыуыбыҙҙы күрһәтербеҙ әле. Сәнғәт янмай, коллегалар!»—тип яҙғайны «Бәйләнештә» селтәренең диуарында Башҡортостандың халыҡ артисы Айтуған Дәүләткирәйев. Көтмәгәндә ҡапҡан ут, ысынлап та, сәнғәт ҡомартҡыһы булған Сибай концерт-театраль берекмәһе (филармония) бинаһын сафтан сығарҙы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ижади коллектив үҙенең 22-се миҙгелен Сибай башҡорт дәүләт драма театрында уңышлы асып ебәрҙе. Бөгөн артистар эшмәкәрлектәрен элекке БДАУ-ның Урал аръяғы филиалы бинаһында дауам итә. Коллективтың етәксеһе лә алмашынды. 2015 йылдың 28 октябренән Сибай филармонияһын Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат Миннеғәле улы Ҡотошев етәкләй. Был исем сибайҙарға яҡшы таныш. Шуға күрә яңы директор менән ҡорған әңгәмәне үҙе менән таныштырыуҙан түгел, ә ҡайһы тарафтарҙа йөрөп, ниндәй һөҙөмтәләргә ирешеп ҡайтыуынан башланыҡ.\n—Айбулат Миннеғәле улы, бынан 3 йыл йыл Сибай башҡорт дәүләт театры тамашасыһы һеҙҙе ҡапыл юғалтты. Кешене эсәр һыу, ризыҡ йөрөтә тиҙәр бит, ҡайһы яҡтарҙа эшләп килдегеҙ?\n—Эйе, уҙған быуат аҙаҡтарында Өфө сәнғәт академияһы Сибай театры өсөн әҙерләгән махсус төркөмдә белем алыуым таусылар төйәгенә илтте. А.Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрында 15 йылдан ашыу актер булып эшләнем. Заманында Ишембайҙан йүнәлтмә буйынса Белорет районына балалар уҡытырға барған атайым әсәйемдең тыуған ауылы Мөхәмәт ауылында төпләнергә ҡарар иткән. Шуға ла минең сығышым Белорет яҡтарына барып тоташа. Бер шулай атайымдың тыуған яҡтарына гастролгә сыҡҡанда Ишембай ҡалаһының мәҙәниәт һарайына директор булып килергә саҡырҙылар. Был юҫыҡта көсөмдө һынап ҡарарға булдым. Бер йылдан иһә Ишембай ҡалаһы һәм районының мәҙәниәт бүлегенә начальник итеп үрләттеләр. Әйтергә кәрәк, ошо ҡыҫҡа ғына ваҡыт арауығында төбәк мәҙәниәтен үҫтереүгә ҙур көс һалдым. Ишембай Башҡортостандың иң яҡшы мәҙәни башҡалаһы конкурсында өсөнсө урын яуланы. Мин барғанда ҡала-райондың 16 ансамбле халыҡ, өлгөлө исемдәрен йөрөтә ине, өс йыл эсендә уларҙың һаны 25-кә етте.\n—Күреүебеҙсә, уңышлы ғына эшләп йөрөгәнһегеҙ, янған филармонияға етәксе булып килергә нисек йөрьәт иттегеҙ?\n—Бындай тәҡдим булғас та: «Мин эшләмәһәм, кем эшләр?» —тигән принципҡа таяндым. Сибай ят ҡала түгел, бында мин актер булараҡ танылдым, филармония коллективы ла миңә яҡшы таныш. Әйтергә кәрәк, коллектив мине йылы ҡабул итте. Йөҙөп йөрөп ижад итергә дәрт тә, көс тә бар. Етмәһә, Республикабыҙ Башлығы Рөстәм Хәмитов Сибай филармонияһын яҡын арала терегеҙеү маҡсатын ҡуйҙы. Күмәк көс менән мәҙәниәт ҡомартҡыһын яңыртасағыбыҙға ышанам.\n—Ҡасан үҙ сәхнәгеҙгә ҡайтырға иҫәп тотаһығыҙ?\n—Үрҙә әйтеүемсә, Рөстәм Зәки улы филармонияны яңыртып төҙөүгә 2 йыл ваҡыт бирһә, мәҙәниәт министры 3 йыл эсендә беҙҙе үҙ ҡыйығыбыҙ аҫтында күрергә теләй. Төҙөлөштө оҙаҡҡа һуҙырға ярамай, сөнки 2020 йылда Башҡортостандың башҡалаһы Өфөлә Бөтә донъя фольклориадаһы уҙасаҡ. Ошо абруйлы сарала Сибай концерт-театраль берекмәһе коллективы ныҡлы аяғында быҫып торған, үҙенең бинаһы булған, атаҡлы артистар булараҡ сығыш яһарға тейеш.\n—Урында мәҙәни тормошто бина ғына билдәләмәй бит әле. Артистар тураһында нимәләр әйтерһегеҙ?\n—Әлбиттә, төп терәгебеҙ—артистар. Сибай концерт-театраль берекмәһе коллективы ҡаланың барлыҡ мәҙәни, сәнғәт саралары эсендә ҡайнай. Шулай ҙа ижади коллективты көсәйтеү зарур. «Сибай» бейеү ансамбле бейеүселәренең 70-80 проценты пенсия йәшенә яҡынлаша. Бейеүсенең сәхнәләге ғүмере ҡыҫҡа шул, яңы балет артистары кәрәк. Был миҙгелдә яңы йырсы Алмаз Хөсәйенов сәхнәгә сыҡты. Быға тиклем ул һәүәҫкәр генә булараҡ билдәле булһа, хәҙер профессиональ кимәлдә сығыш яһай. Филармония вокалистары—Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Альберт Салауатов, Баязит Байназаров, Рөстәм Хәсәнов, популяр йырсылар Fаяз Fәйетбаев, Сөмбөл Моратова, Зәлия Нурлы яратҡан тамашасыларын ижадтары менән ҡыуандырыуҙарын дауам итә. «Сибай» бейеү ансамбле, «Сулпан» балалар театры артистары ла күптән ҡала халҡының һөйөүен яулап өлгөргән.\n—Тағы күсенеүгә ишле ғаиләгеҙ нисек ҡараны?\n—Сибайға тигәс балалар шунда уҡ риза булды, етмәһә ҡалалағы фатирыбыҙҙы һатмағайныҡ. Бынан 3 бала менән күсенгәйнек. Аллаға шөкөр, Ишембайҙан тағы артып ҡайттыҡ. Шул ике йәш ярымлыҡ Айгүзәлгә генә Сибай ятыраҡ. Өлкән ҡыҙыбыҙ Айзилә БДУ-ның физика-техник факультетында уҡый. Улыбыҙ Динислам 7 класта белем ала. Аҡйондоҙ менән Айгүзәл «Әкиәт» балалар баҡсаһына йөрөй башланы.\n—Яңы йылды ниндәй уңыштар, өмөттәр менән ҡаршы алаһығыҙ?\n—Ҡала, республика тамашасыларына беҙ Сибай филармонияһы, «Сулпан» балалар театры эшләүен иҫбат итергә тейешбеҙ. Сер түгел, Сибай концерт-театраль берекмәһе башҡорт төбәгендә милли мәҙәниәтте башҡаларға таратыусы иң көслө учреждениеларҙың береһе. Урал аръяғының, Сибайҙың сәнғәте башҡа тарафтарҙыҡынан айырылып тороуын да һыҙыҡ өҫтөнә алыр инем. Шуға ла мин бында эшләргә ҡуш ҡуллап ризалаштым. Концерттар, спекталдәр ҡуйыу буйынса дәүләт йөкләмәһен үтәү өсөн тырышабыҙ.\nОшо көндәрҙә филармония артистары Ырымбур яҡтарынан, «Сулпан» балалар театры труппалары Мәсетле, Салауат райондарынан гастролдән ҡайтты. Декабрь айында ҡалалаштарға «Ҡунаҡ ҡыҙы Ынйы йәки операция Б» музыкаль комедияһын ҡуйыуҙы дауам итәбеҙ.\nКиләсәктә иһә йырсыларға костюмдар тектереү, бейеүселәргә итектәр яңыртыу мотлаҡ. Музыкаль йәһәттән алға китеш өсөн аппаратура һатып алырға кәрәк. Ҡалала ғына түгел, эргә-тирәләге райондарға сығып балалар, йәштәр, өлкәндәр өсөн Яңы йыл иртәлектәре, кисәләр уҙғарырға иҫәп тотабыҙ.\nЯңы йылдан тик яҡшы үҙгәрештәр, именлек һәм тыныслыҡ көтәбеҙ.\n—Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Эшегеҙҙә уңыштар, ижади ҡомар һәм яңы үрҙәр теләйбеҙ!


Әгәр һеҙ яратып ҡараған йәнһүрәт күрһәтәләр икән, һеҙгә, һис шикһеҙ, дөрестен һәм тауыш ярата Outlook менән дональд дак. Бысраҡ Утка был барабан биш уйын автоматтары, ул йәнһүрәтенә нигеҙләнгән өйрәктәр ғаиләһенә. Был һеҙгә уйнарға мөмкин. иң яҡшы сайты бонус слот уйын менән 25 нығытылған линиялар. Листик лотос сәскәһе һәм күл тәлмәрйене менән яһамау фонында был уйын тезукуны. Режим тотоу мультфильмдары стиле музыка фоновый һеҙ гел күңел.. Бик булмаһа, бер нисә персонаждарҙың көлкө, уйын символы булараҡ, ул барабан күңелле элементтары өҫтәне.. Минималь ставка менән буласаҡ был уйынды йыйылмаһын тәшкил лимит һәм күп максимум 25р £өсөн 250 спину.\nБысраҡ эшләү тураһында утка\nБыл матур мультфильмдары стиле, һеҙ улар һеҙгә уйнарға мөмкин иң яҡшы сайты бонус слот компания эшләй netent. Уйын индустрияһы гемблинг йөҙ менән казино популяр брендтарын булдырыу өсөн интернет-ҡулланыусыларын.\nБыл мәрәкә уйын автоматтары йәнһүрәттәр булдырыу., һеҙ табан аласыз өйрәк ғаилә символы. Эшлекле ир кеше өйрәк, хужабикә өйрәк, һәм уның ҡустыһы үҫмерҙәр дакар, йәш өйрәк. Был уйындарҙың символдары мәғәнәһен астыҡ. скорлупка түбәнге йомортҡа игральный карталары, улар һеҙ уйнарға мөмкин иң яҡшы сайты бонус слот. Өҫтән ата өйрәк түләү 400 үҙ нәҫел тармағы буйынса биш тапҡыр булған.. Бонусный ике уйын символдарын бар, һәм улар тағы бер символы түгел, ерәнес өйрәк һәм бонусный.\nҠырағай Бонус: Был уйындарҙың символдары булып тороуы ерәнес өйрәк һәм уның үҙенсәлектәре башҡа ҡырағай бөтәбеҙ өсөн тышлыҡ. Ул ҡасан барлыҡҡа комбинация выигрыш., юғары һәм арттырыуҙың символы матур өйрәк, бөтә ҡаплау өсөн катушкалы. Шулай итеп, һеҙҙе оло еңеү менән көтәбеҙ ашыу ҡырағай символы. Буш ваҡытында спину, ҡырағай ҡырағай һымаҡ күренә киңәйә, ҡәҙимге ҙур ҡырағай һәм ҡырағай, был бөтә өс барабан ҡапларға мөмкин.\nКүпмегә Тарҡау Характеристика: Логотип спину бушлай булһа, ул был күпмегә тарҡау һәм был телгә характеристика бирә. Хәҙер, һеҙ беләһеңме, ул нимә эшләргә, һеҙ белергә тейеш, был нисек эшләй. Һеҙ үҙегеҙ ҡасан был слот уйнай. иң яҡшы сайты бонус слот, һеҙ разблокировать символын күреү күпмегә тарҡау өс ҡайһы бер бонус. Ун биш ниндәй функция бирә ала, шулай уҡ бушлай инә улар спи-ун биш алты.\nБыл уйында уйнар өсөн һеҙгә. иң яҡшы сайты бонус слот, һеҙ ләззәт кисереп булманы, шулай уҡ төрлө отош бонусный.


Әхирәтем Айгөл янына ашығып килһәм дә, юлым уңманы. Ишек төбөндә торған ҡораллы һаҡсы: “Ашығыс суд ултырышы бара. Әлегә уның эш кабинеты барыбер бикле, һеҙгә урамда көтөргә тура килә”, – тип, тышҡы ишектән ары үткәрмәне. Ғәйеп үҙемдә – ярты сәғәт элек үк килеп етергә тейеш инем. Имеш, берәү килешле күлдәк таба алмай! Үҙемә булған асыуҙы һаҡсы иргә төшөрмәксе булдым:\n– Оҙаҡ көтөргәме инде хәҙер?!\n– Әйтә алмайым... Ғәҙәттә, ундай ултырыштар кәм тигәндә ике сәғәткә һуҙыла.\nСуд бинаһының бейек тупһаһынан төштөм дә, нимә эшләргә белмәй, аптырап ҡалдым. Өйгә кире ҡайтыуҙан фәтүә юҡ, тығында ваҡытымды ғына юғалтасаҡмын. Эргәләге кафеға ла инге килмәй: иртәнге ашты һуң ашаным, ә төшкөнө Айгөл менән бергә ашарға ниәтләнем. Яҡын-тирәләге сауҙа йорттарына ла барыуҙан файҙа юҡ – хаҡтар минең кеҫә өсөн түгел. Сумкамда электрон китап ятҡаны иҫкә төшкәс, ҡаршылағы баҡсала бер аҙ саф һауа һулап алырға булдым. Ҡала үҙәге булыуға ҡарамаҫтан, ул баҡса аулаҡ ерҙә урынлашҡан. Тыныс, кеше лә аҙ күренә...\n– Һылыу, һеҙҙең һыу юҡмы? Дарыу эсергә ине... – Ваҡыт үткәнен дә һиҙмәй, уҡыуға бирелеп ултыра инем, эргәмдә хәлһеҙ генә тауыш ишетеп, башымды ҡалҡыттым. Янымда ыҫпай кейенгән, өҫтө-башы ҡараулы оло ғына ағай тора ине. Ҡалтыранған ҡулдары менән таяғын да матурлап тота алмай, күптән түгел илаған, буғай – күҙҙәре ҡыҙарған.\n– Һеҙгә ҡыйынмы әллә? Бәлки, “Тиҙ ярҙам” саҡыртырғалыр? – сумкамдан шешәләге һыуҙы сығарғансы уға ҡарап-ҡарап алдым.\n– Юҡ, борсолмағыҙ. Хәҙер дарыуымды эсһәм, еңеләйергә тейеш. Үҙем һыуымды машинала ҡалдырғанмын. Хәтереңде эт ашағыр, тип олатайым үҙен әрләгәндә элек көлә торғайным. Үҙемә лә шул көн етте, күрәһең... – ағай эскәмйәгә ултырҙы ла, ҡалтыранған ҡулдары менән кеҫәһенән 3 – 4 төрлө дарыу ҡаптары сығарып, эсергә әҙерләнә башланы. Тик уларҙан төймәләрҙе ысҡындыра алмағанын күреп, ярҙамға ашыҡтым.\n– Эйе, ҡайһы саҡта онотолоп китәбеҙ шул. Беҙҙең, йәш быуындың, бөтөнләй хәтере юҡ хәҙер, – уны хәбәр менән бер аҙ әүрәтергә булдым. – Иртән нимә ашағанды ла иҫләп булмай ҡай саҡта.\n– Ҡатыным булмаһа, күптән үлгән булыр инем. Алдан хәстәрләп, һәр костюм кеҫәһенә, машина бардачогына, сәй эскән өҫтәлгә ошо дарыуҙарҙы һалып ҡуя, һыу ҙа тултыра. Шулар көсө менән генә йәшәйем инде...\n– Улай тимәгеҙ, кемгә күпме ғүмер бирелгән – шуны үтәбеҙ инде...\n– Э-э-эй, ул ғүмерҙе матур итеп йәшәһәң икән ул!.. Айырыуса ҡартлыҡ көнөндә.\n– Бына бит, хәстәрләп торған ҡатынығыҙ бар. Тимәк, тормошоғоҙҙоң бер йәме бар.\n– Ул яҡтан бәхетлемен, һылыу. Ике тапҡыр өйләндем, икеһе лә бынамын тигән ҡатын булды. Тик бына балалар ғына көйҙөрә. Бөгөнгө көндә шулар хәсрәте менән янам, тыныс ҡартлыҡ күрә алмайым. Әле бына кесе улыма ҡарата хөкөм сығарҙылар... – Ағай һығылып илап ебәрҙе. Хәҙер инде уны нисек йыуатырға белмәй ысынтылап аптырауға ҡалдым. Ниңә һөйләшә башланым икән, тип үкенә биреп тә ҡуйҙым. – Ете йыл бирҙеләр...\n– Өмөтһөҙлөккә бирелмәгеҙ, ағай. Апелляцияға биреп ҡарағыҙ. Бирешергә ашыҡмағыҙ...\n– Үҙенең ғәйебе. Хөкөм ғәҙел бирелде. Тик миңә был хәҡиҡәттән бер ҙә еңел түгел шул. Ауылдаштар алдында оят. Выждан ғазабы ла бар. Тәүге ҡатынымдың рухы алдында намыҫым таҙа түгел. Ике улымдың тормошо селпәрәмә килеүендә үҙемдең дә ғәйебем ҙур. Айҙар буйы шуны уйлап, тамам ауырыуға һабыштым...\n– Һәр кем үҙ ҡылығына үҙе яуап бирә. Енәйәт эшлә, тип әйтмәгәнһегеҙҙер, моғайын...\n– Әйтмәнем. Шул уҡ ваҡытта яманды яҡшынан айырырлыҡ итеп тәрбиә лә бирмәнем шул. Ҡәйүм була минең исемем. Ҡәйүм Сибәғәт улы. Ғүмер буйы уҡытыусы булып эшләнем. Ҡатыным менән педагогия училищеһында уҡығанда таныштыҡ та, диплом алғас, ғаилә ҡороп, минең тыуған ауылыма ҡайтып төпләндек. Баш-аяғым менән эшкә сумдым: туғыҙ йыллыҡ мәктәпте үҙем юллап йөрөп, урта мәктәпкә әйләндерҙек. Ситтән тороп юғары белем алдым, аҙаҡ директор итеп ҡуйҙылар. Мәскәүгә хәтле барып еттем, шулай ҙа ике ҡатлы яңы мәктәп һалдырттыҡ. Ҙур спорт залы, бөтә уңайлылығы, компьютер класы булған республикалағы тәүге мәктәп ине ул. Китте беҙҙең дан! – тыңлаусы барҙа хәсрәтен бушатмаҡ булып, яңы танышым миңә тормошон бәйән итте. Ә миңә тыңлауҙан башҡа сара юҡ ине. – Республика, район кимәлендәге саралар беҙҙә үтә, мине төрлө байрамға, кәңәшмәгә саҡыралар. 2000 йылда дәрәжәле исем бирҙеләр, тағы ла биш йылдан президент күкрәгемә орден таҡты. Тик эшемде мин дан, дәрәжә өсөн түгел, ә яратып башҡарҙым. Ауылымды күтәрергә тип тырыштым. Район хакимиәтенә лә, Өфөгә лә етәксе вазифаһына эшкә саҡырҙылар. Ризалашманым, үҙ мәктәбемдә ҡалдым. Ҙур мәктәптең мәшәҡәттәре лә күп бит, көнө-төнө тигәндәй шуларҙы атҡарам. Етмәһә, төрлө сараны ойоштороу ҙа еңелдән түгел. Уның араһында – дәрестәр, уҡыусылар. Ауылда абруйым ҙур, уҡыусылар бигерәк тә ихтирам итә... Ине, тип әйтһәм дә булыр. Хәҙер ауылдаштар, элекке коллегалар, уҡыусылар күҙенә күренеүе лә оят! Тик мәктәп, тип йөрөп ғаиләмде бөтөнләй күҙ уңынан ысҡындырғанмын. Дөрөҫөрәге, ғаилә, йорт мәшәҡәттәре баштан уҡ ҡатыным Әмиләнең иңенә ятты. Ул башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшкә урынлашҡайны, бер-бер артлы өс улыбыҙ, бер ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Декрет ялынан һуң уны мәктәп китапханасыһы итеп кенә ҡалдырҙым. Сөнки уның ярты көн генә эшләүе ғаилә өсөн уңай ине. Ҡатыным бер ваҡытта ла зарланманы, минең йөҙөмдө йыртманы. Мин дә аҙып-туҙып, ситтәр менән ғишыҡ уйнап йөрөмәнем, аҡсаның тиненә тиклем ғаиләгә алып ҡайттым, йортта уңайлылыҡтар булдырырға тырыштым, ауыр эштәрҙе үҙем башҡара алмаһам, кеше ялланым. Шуның менән минең ир һәм атай вазифаһы тамам ине, шикелле. Тик кесе улыбыҙ Ғәзим үҫә килә Әмилә мине шелтәләй башланы:\n– Ҡәйүм, малайҙарға атай тәрбиәһе кәрәк. Ир балаларҙы бисә һүҙе менән генә тотоп булмай. Бер аҙ өйгә лә иғтибар бүл әле...\n– Нимә, эш боҙоп йөрөйҙәрме әллә? Тыңлашмайҙармы?\n– Эш боҙғас, һуң була. Рәзилә өсөн борсолмайым, барлыҡ эс серҙәрен, хәлдәрен миңә һөйләй. Ә малайҙар икенсе төрлө.\n– Күберәк эш ҡуш. Трай тибеп йөрөргә ваҡыттары ҡалмаҫ.\n– Әйҙә, һин уларға ваҡытыңды бүл. Үҙ балаларың бит. Уларға ҡарағанда уҡыусылар менән йышыраҡ аралашаһың шикелле.\n– Эшем шундай булғас, ни хәл итмәк кәрәк?\n– Башҡалар ҙа эшләй, әммә үҙ балаларын кәм итмәйҙәр.\n– Һеҙ кәм йәшәйһегеҙме?! Башҡаларҙан эш хаҡым ике тапҡырға артыҡ! Мохтажлыҡ күрәһегеҙме? Кәм-хур булып йәшәйһегеҙме?\n– Аҡсаламы ни эш? Балалар атайлы килеш атайһыҙ үҫә...\nБындай һөйләшеүҙәр йышайҙы, аҙағы күбеһенсә әрләшеү менән тамамлана ине. Ә малайҙар ысынлап та минән алыҫлашты. Аралашыу, шуны эшләнеңме, дәресеңде әҙерләнеңме, нимә кәрәк, тигән һорауҙарҙан үтмәне. Ғәзим иһә тәртипһеҙ булып үҫте. Уҡытыусылар артыҡ зарланманы, хәҙер уйлайым да, минең абруйыма тап төшөргөләре килмәгәндер, тием. Шулай ҙа күп ҡылығына үҙем дә күҙ йомдом. Әрме хеҙмәтенә китер алдынан тәүге ЧП булды. Ауыл хужалығы техникумына танышлыҡ менән уҡырға индергәйнем (сөнки үҙе ниндәйҙер һөнәр алырға теләк белдермәне), ялға ҡайтҡанында дуҫтары менән ауыл магазинына төшөп, араҡы, һыра, кассалағы аҡсаны урлағандар. Милиция эҙенә төшкәс, иң тәүҙә миңә килделәр. Оло башымды эйеп, эш ҡуҙғалтмауҙарын һораным. Зыянды үҙ кеҫәмдән түләнем дә, аҡыл ултырмаҫмы, тип малайҙы әрмегә оҙаттым.\nОло балаларҙан хәсрәт күрмәнек. Юғары белем алдылар, ғаилә ҡорҙолар. Ҡыҙ менән уртансы малай Өфөлә төпләнде, олоһо Юлай ауылға ҡайтып, мәҙәниәт йортонда эшләй башланы. Ғәзим әрменән ҡайтҡас, тәүҙә район үҙәгендә, аҙаҡ Өфөлә эшләп ҡараны. Тик тәртибе насар булғанғалыр, бер ерҙә лә тотҡарланманы. Көтмәгәндә ҡатыным вафат булды. Үт ҡыуығында таш булған икән. Йылдар буйы үҙен һиҙҙертмәгән ауырыу, тәүге өйәнәктән үк ҡатынымды бөгөп һалды. Операция ла уңышһыҙ булған. Тол ҡалғас, донъяның йәме китте. Хаҡлы ялда булһам да, эшләй инем әле. Һаулыҡ ҡаҡшағас, китергә тура килде. Юлай һаман өйләнмәй йөрөй ине, йортҡа хужабикә кәрәк, тип бер ҡыҙҙы димләп алып бирә һалдыҡ. Ҡатынымдың вафатынан һуң балаларҙы йыйып, үҙ ҡарарымды әйттем. Төп йортто Юлайға бүләк иттем, Ғәзимгә район үҙәгенән фатир алып бирҙем. Башҡаларына туйҙан һуң ныҡ ҡына ярҙам иткәйнек, шуға ике йыл рәттән мал-тыуар һуйып, һуғым бирергә, тип килештек. Ғәзимдең фатирын үҙемә яҙҙырырға кәрәк булған да бит, ваҡытында баш эшләйме инде!? Әмиләнең вафатына йыл ярым ваҡыт үткәс, элек бергә эшләгән Сәғиҙә исемле ҡатынға өйләндем. Беренсенән, эшһеҙ ҙә, ҡатынһыҙ ҙа бер үҙемә яманһыу. Икенсенән, яңы өйләнешкән йәш ғаиләгә ҡамасаулағым килмәне. Һиҙҙермәҫкә тырышһа ла, килен үҙ иңендә ике ир ятыуын яратманы шикелле. Сәғиҙәнең балалары ҡырҙа булғас, уға күсеп сыҡтым. Уҡытыусы булып эшләгәндә үк сабыр, аҡыллы ине. Олоғайғас, мөхәббәт хистәре булмайҙыр инде, шулай ҙа бер-беребеҙҙе ихтирам итәбеҙ.\nҺәүетемсә генә өс йыл тирәһе йәшәп ҡалдыҡ. Бер заман Ғәзим ауырлы бер ҡыҙҙы эйәртеп ҡайтты. Буласаҡ киленегеҙ, тип таныштырҙы. Бик шатландыҡ, туй үткәреү, законлы никах тураһында һүҙ ҡуҙғалттыҡ.\n– Артыҡ сығымдар нимәгә ул? Туйһыҙ ғына йәшәйбеҙ. Һеҙ лутсы фатир алырға ярҙам итегеҙ, – тине улым.\n– Фатирың бар бит һуң...\n– Беҙ Өфөгә күсергә булдыҡ. Әйткәндәй, мин ул фатирҙы һаттым. Ғәлиә лә йортон һатасаҡ. Тик баш ҡаланың торлаҡ хаҡтарын беләһегеҙ, ул ғына етмәйәсәк.\n– Тәүге осорҙа ҡуртымға алып була. Эшкә урынлашһағыҙ, берәр йылдан ипотека алыр инегеҙ.\n– Да-а-а, батя... Мине күрәләтә ҡоллоҡҡа этәрәһең инде. Ғүмер буйы һинең эш тип йәшәгәнең дә еткән! Мин кешесә йәшәгем килә. Әйткәндәй, оло улдың төп йортта ҡалыуын ҡасан күргәнегеҙ бар? Төпсөк малайға булырға тейеш ул! Һин дә бит ул нигеҙҙә кесе малай булараҡ яңы йорт күтәрттең. Тимәк, йорт миңә тейеш! Йә ярты миллион һум аҡса бир, йә ул йортто миңә бирәһең дә, уны һатам.\n– Беренсенән, минең уның сама аҡсам юҡ. Икенсенән, йортто законлы рәүештә ағайыңа яҙҙырғанмын. Фатир аҡсаңды бир ҙә, һатып ал Юлайҙан.\n– Банктан кредит алығыҙ. Түләмәһәгеҙ ҙә була – йортто законлы рәүештә улығыҙға биргән булһағыҙ, тимәк, һеҙҙең рәсми рәүештә банк тартып алырлыҡ мөлкәтегеҙ юҡ, – шул саҡ һөйләшеүҙән ситтә ултырған “яңы килен” тауыш бирҙе. – Закон буйынса пенсияғыҙҙың дүрттән бер өлөшө генә тотоп ҡалынасаҡ. Мин элек займ үҙәгендә эшләнем, әтнәкеләрен яҡшы беләм.\n– Мин балаларыма быға тиклем ҡулдан килгәнсә ярҙам иттем, бынан һуң бурысҡа батырға йыйынмайым. Етмәгәнен үҙегеҙ бар итегеҙ. Ҡулдан килгән тиклем ипотека түләргә аҡса биреп торормон.\n– Аңланым, батя. Тимәк, ярҙам иткең килмәй... Ярай, тик бел: был һуңғы һөйләшеү түгел. Йорт миңә тейеш, – тип Ғәзим ҡатыны менән сығып китте.\nРайон үҙәгенә ҡайтып киткәндәрҙер, тип уйлап тыныс ҡына йоҡларға яттым. Төн уртаһында телефон шылтыраны. Юлайҙың ҡатыны шылтырата ине. Ғәзим төндә иҫерек килеш килеп, аҡса таптыра башлаған, өйҙән ҡыуған. Уны тынысландырып, йоҡларға өндәгән ағаһына бысаҡ менән ташланған. Беҙ барғанда өй ҡанға тулғайны ине. Юлайҙы «Тиҙ ярҙам» машинаһы алып киткән. Ҡасҡан Ғәзимде лә ике көндән полиция хеҙмәткәрҙәре тотоп, ябып ҡуйҙы.\nБына, бөгөн уны ете йылға хөкөм иттеләр. Ә Юлайҙың һаман дауахананан башы сыҡмай. Ҡанын күп юғалтҡан, бер бөйөрөн дә алдырырға тура килде. Килен ауырлы. Шуға суд юлын үҙем тапайым. Ике улым да ғәзиз, ә бына тормош һайлау алдына ҡуйҙы. Береһен яҡларға, икенсеһен ғәйепләргә тейешмен. Әллә эш тип, ваҡытында уларға иғтибар бирмәгән өсөн Хоҙай шулай яҙалаймы икән, белмәйем...\nҠәйүм ағайҙы нимә тип йыуатырға белмәй һүҙһеҙ ултырған арала ул тороп, баҡсанан сығыу яғына ыңғайланы:\n– Рәхмәт, һылыу, ярҙамыңа, тыңлағаныңа. Хәсрәттәремде кемгә һөйләп күңел бушатыр инем тағы...\nӘкрен генә атлап алыҫая барған яңы танышымды күҙ ҡарашым менән генә оҙатыуыма телефон тауыш бирҙе. Айгөл ине.\n– Э-э-эй, һин ҡайҙа? Ин яныма, мин бушаным...\n– Әйҙә үҙең баҡсаға сыҡ...\nКүпме кешенең күҙ йәштәре түгелгән, ғазап һәм хәсрәт урыны булған суд бинаһына ингем килмәй ине инде...\nФото: Гөлдәриә ВӘЛИТОВА.


Ерем бар... емем юҡ! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ерем бар... емем юҡ!\nЕрем бар... емем юҡ! 25.02.2012 // Йәмғиәт\nйәки Кем ғәйепле?\nАуылдар буйлап йөрөгәндә күптәрҙең ауыҙынан: “Ер алдыҡ та ул, ләкин тинлек тә файҙаһын күрә алмайбыҙ. Өгөтләй-өгөтләй ниңә бирҙеләр һуң уны?” — тигән һүҙҙәрҙе ишетергә тура килә.\nЭйе, ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙе халыҡҡа бүлеп биргәндә: “Ер — иң ҙур байлығыбыҙ, ер пайҙарығыҙҙы алып, теркәй һалығыҙ”, — тип йыйылыштарҙа ла, мәғлүмәт саралары аша ла күп һөйләнелде. Халыҡ был һүҙҙәргә ҡолаҡ һалды, һуҙып-һуҙылып булһа ла пай ерҙәренең законлы хужаһына әйләнде.\nЛәкин үҙ еренә үҙе хужамы һуң ул бөгөн? Асыҡтан-асыҡ әйтһәк, ҡағыҙҙа хужа, ә ғәмәлдә — юҡ! Бында иген үҫтергән айыу менән бабай тураһындағы әкиәттәгесә килеп сыға: еме, йәғни ере файҙаланыусыларға, ә һаламы — уның хужаларына. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер урында “айыуға” һаламы ла тәтемәй. Үҙ еренән тауыҡ ашатырлыҡ та ем ала алмағас, уға хужа булыуҙан ни файҙа?! Ерҙәрҙе ҡуртымға алған эшҡыуарҙар, йәғни замана баярҙары: “Беҙ ер өсөн һалым түләйбеҙ, халыҡҡа үҙҡиммәте менән бер-икешәр центнер иген һатып бирәбеҙ”, — тип аҡлана. Ер етештереүҙең төп сығанағы булыуын, йәғни алтынға тиң икәнен әйтһәк, үҙҡиммәтенә һатылған игендең хаҡы баҙарҙыҡынан да ашып китә. Бөгөн игендең бер центнеры 250 – 300 һум самаһы булһа, ҡайһы бер хужалыҡтарҙа үҙҡиммәте менән һатабыҙ тип халыҡҡа центнерын 350 – 400 һумдан “осоралар”. Ә бахыр әҙәм балаһы, осһоҙға иген алдым, тип ҡыуанған була.\nМинең тыуған ауылым Батырҙа (Федоровка районы) ерҙе ҡуртымға алыусылар уның хужаларына гектарына 1-әр центнер иҫәбенән игенде бушлай бирә. Һаламын да өйөнә үк килтерә. Яңғыҙ әбейҙәр ҙә йыл һайын 7-шәр центнер (унда ер пайы 7 гектар) игенле була. Ике-өс ер пайы булған ғаиләләр 14-21 центнер игенде бушлай ала, һәм улар ысын мәғәнәһендә “ерем дә, емем дә бар” тип әйтә ала.\nҠанаҡай ауылынан (Ишембай районы) бер ағай: “Мин йыйылышта бушлай иген биреү мәсьәләһен күтәреп сыҡҡайным да ул, ауыл хужалығы идаралығы вәкиле, ерең буш, эшкәртелмәй ятмағанға рәхмәт әйт, тип ауыҙҙы япты, ә башҡалар мине яҡлашманы”, — тип һөйләгәйне. Әйтеүемсә, ауыл хужалығы идаралығында ла, урындағы хакимиәттәрҙә эшләүселәр ҙә — дәүләт кешеләре һәм уларға ерҙең буш ятмауы мөһим. Унан килеп, берәүҙең ауыҙын ябыуы ла еңел.\nБерҙәмлектә — көс, тип ауылдарҙа йәмәғәт ойошмалары, мәҫәлән, аҡһаҡалдар советы төҙөп, бергәләшеп фекер йөрөткәндә, эшләгәндә күп кенә мәсьәләләрҙе хәл итеп булыр ине, моғайын.\nБөтөн нәмә халыҡтың үҙенән тора. Уның өнһөҙ ҡалыуына, үҙенә тейешлене таптыра белмәүенә башҡалар ғәйепле түгел. Бөгөнгө баярҙар халыҡты түгел, үҙ кеҫәһен нығыраҡ ҡайғырта. Улар табыш алыу өсөн ерҙең һуңғы һутына тиклем һурасаҡ, ә уны тейешенсә тәрбиәләп, ашлама индереп көсөн тергеҙеү хаҡында уйламаясаҡ. Федоровка районында чечендар, бер ауылдың ерен ҡуртымға алып, йыл да меңәр гектар көнбағыш сәсә. Бер нисә йылдан был ерҙәргә ҡарауы ла ҡурҡыныс буласағын берәү ҙә уйлап ҡарамай.\nАта-бабаларыбыҙ борон-борондан ерҙе иң ҙур, төп байлыҡ итеп күреп, уны һаҡлап алышҡан. Башҡорт ерҙәренең һәр квадрат метры уларҙың ҡаны менән һуғарылған. Еребеҙ изге, ләкин бөгөн уның ҡәҙерен белмәйбеҙ. III Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайында ер мәсьәләһе иң мөһиме булыр, башҡорт халҡы үҙ ерҙәренең ысын хужаһына әүерелер, ул халҡыбыҙ мәнфәғәтенә хеҙмәт итһен тигәнерәк ҡарарҙар ҡабул ителер, һәм улар һөҙөмтә бирмәй ҡалмаҫ, тип уйлағайным. Һөйләүен-һөйләндек, әммә һөҙөмтә юҡ кимәлендә.\nНи тиһәң дә, барыһы ла халыҡтың үҙенә бәйле. Арабыҙҙа, ерҙе ҡушҡанға ғына алдым, миңә ни кәрәге бар уның, тип йөрөүселәр байтаҡ. Йәшәү рәүешебеҙҙең нисек булыуына ғәйепте ситтән түгел, ә үҙеңдән эҙләргә кәрәк башта. Беҙгә аңға килергә, оҙайлы йоҡонан уянырға күптән ваҡыт.\nБеҙҙең иң ҙур бәләбеҙ үҙебеҙҙе ерҙең ысын хужалары итеп тоймауҙа һәм бындай мөмкинлек бирелеп еткерелмәүҙә. Ер тураһында һүҙ сыҡһа: “Ҡулығыҙҙа ҡағыҙ, йәғни таныҡлыҡ бар бит, шул етмәйме ни һеҙгә!” — тигән яуапты ишетәһең. Бына шул ҡағыҙға нигеҙләнеп, ҡуртымға алыусының күҙенә тура ҡарап: “Ниңә сәсеү әйләнешен һаҡламайһың, ниңә был баҫыуҙы сүп баҫып ултыра, ниңә ашлама индермәйһең?” — тип әйтергә хоҡуғыбыҙ барлығы һәм уны ҡулланырға бурыслы икәнебеҙ хаҡында ла уйламайбыҙ. Бәрәңге баҡсабыҙҙа берәү башбаштаҡлыҡ ҡылһа, күптән һәнәк күтәреп сығыр инек. Пай ерҙәре лә шул баҡса һымаҡ законлы милек бит ул.\nҠуртымға алыусыларға ла шәфҡәтлелек күрһәткән кеүек ҡыланмаҫҡа, ә бер аҙ нәфсене тыйып, ерҙең ысын хужалары менән һөйләшеп, килешеп, кәңәшләшеп эшләү кәрәктер.\nКүптән түгел БЮТ каналының “Асыҡларға ваҡыт” тапшырыуында ерҙәрҙе файҙаланыуға ҡағылышлы һүҙ алып барылғайны. Унда эшлекле лә, ҡолаҡ ятмаҫтай ҙа фекерҙәр әйтеп кителде. Ә Ауыл хужалығы тауарҙары етештереүселәре ассоциацияһы рәйесе Зифҡәт Сәйетгәрәев, ҡайтанан колхоздар төҙөү кәрәк, тип ысҡындырҙы. Колхоздарҙың ер хужаларын ысын мәғәнәһендә юҡҡа сығарып, уның крәҫтиән өсөн ситлек булыуын һәм ер кешеһен ҡушҡанды ғына үтәгән роботҡа әйләндереүен, аҙаҡ үҙе лә юҡҡа сығып (талап алынған малдың барыбер ҡот-бәрәкәте булмай) ауыл хужалығын бөгөнгө ҡыҙғаныс хәлгә еткереүен нисек иҫтән сығарырға мөмкин?! Иҫкегә түгел, яңыға, яҡшыға ынтылырға кәрәк.\nБер заман колхоздар эске хужалыҡ иҫәбенә күсеп алғайны. Колхозсы үҙ милкенә үҙе хужа икәнен тоя башлағас та, етештереүсәнлек бермә-бер артып, продукцияның үҙҡиммәте һиҙелерлек кәмеп, хеҙмәт хаҡы ла ярайһы үк күтәрелеп киткәйне. Колхозсы өнһөҙ роботтан тауышы сыға башлаған, инициатива күрһәтеп, эшен еренә еткереп башҡарырға әҙер торған кешегә әүерелә яҙғайны. Әммә ҡулдарындағы теҙгендең бушағанын һәм “мәмәй”гә үҙҙәренә юл ябыла башлағанын һиҙгән етәкселәр был прогрессив алымды юҡҡа сығара һалды. Әгәр ул һаҡланһа, ауыл хужалығы эшсәндәре һәм предприятиелары баҙар шарттарына әҙер булып, уға яраҡлашҡан хәлдә килеп инер һәм бөгөнгө аяныслы күренеш булмаҫ та ине, тип уйлайым.\nҮҙ еренән бер тин файҙа күрә алмауҙан ғәрлеге килгән бер танышым: “Әллә үҙ өлөшөмдө бүлеп кенә алайыммы икән?” — тип өндәшкәйне. Бөгөн ерҙе бүлеп алыуҙан, уны ваҡлауҙан файҙа юҡ. Ауыл хужалығының киләсәге эшкәртеү сәнәғәтен дә үҙ эсенә алған эре агрофирмалар ҡулында булырға тейеш. Был — заман талабы. Ә пай ерҙәре хужаларына: “Иламаған балаға имсәк бирмәйҙәр, ас ултырғың килмәһә, үҙ хоҡуғыңды белеп, уның сиктәрендә “сығынлап” алырға онотма”, — тип әйтер инем.\nБөгөн ерҙең төп хужаһы — крәҫтиән ерҙән айырылды, тип әйтергә була. Ауыл ерендә ер эшкәртеүҙе, иген игеүҙе күреп кенә белгән бер быуын үҫеп етте һәм был күренеш үҙе үк ауыл хужалығының киләсәге бармы тигән хафаға һала.\nБылтыр байтаҡ ҡына игендең, көнбағыш һәм шәкәр сөгөлдөрөнөң урып-һуғылмай, йыйып алынмай ятып ҡалыуы бер кемгә лә сер түгел. Бының сәбәбен тәбиғәт шарттарына бәйләп аңлаттылар. Элек тә ураҡ осоронда туҡтауһыҙ ямғыр яуғаны булды, әммә был тиклем хужаһыҙлыҡҡа юл ҡуйылманы. Сөнки бөтәһе бер булып, үҫтерелгәнде ҡотҡарып ҡалырға тырышты. Әгәр ҡуртымға алыусылар бер аҙ нәфсеһен тыйһа һәм үҙҙәре менән пай ерҙәре хужалары араһында тәрән соҡор хасил итмәһә, бәлә ул тиклем ҡурҡыныс та булмаҫ ине. Халыҡ, беҙҙән йәлләгәйнеләр — шәп булды әле, тип ҡыуанмаҫ (был ысынлап та шулай), беҙҙең дә өлөш ятып ҡала бит, тип нисек тә техникаһы һәм башҡаһы менән ярҙам итергә тырышыр ине, моғайын. Ил төкөрһә күл була, тип юҡҡа әйтелмәгән бит.\nФаил Килдин от 25.02.2012, 04:00\nБик тэплэ , матур мэкэлэ. Анализ шэп ! Рэхмэт !


РФ Президенты Дмитрий Медведев Владимир өлкәһенең Ковров, Санкт-Петербург эргәһендәге Ломоносов, Ростов өлкәһенең Таганрог, Петропавловск-Камчатский ҡалаларына Хәрби дан ҡалаһы исемен тапшырып, Грамоталар менән бүләкләне.\nПочетлы исем уларға ҡаланы һаҡлаусыларҙың Ватандың бойондороҡһоҙлоғо һәм ирке өсөн көрәштә күрһәткән батырлығы, фиҙакәрлеге өсөн бирелде. Тәүгеләрҙән булып был исемгә Белгород, Курск, Орел ҡалалары лайыҡ булды. Данлы ҡалаларҙа Президент указы яҙылған ҡала гербы стелаһы ҡуйыла һәм Ватанды һаҡлаусылар көнө ҙурлап үткәрелә.\nСеберҙә – ер тетрәү\nСебер биләмәһендә − Тыва, Хакас, Алтай Республикаларында, Красноярск крайында, Кемерово, Новосибирск өлкәләрендә Рихтер шкалаһы буйынса 9 балл ҡеүәтендә ер тетрәгән.\nТәбиғәт һәләкәтенән айырыуса Тыва ныҡ зыян күргән. РФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путин Тываға 400 млн һум аҡса бүлергә тәҡдим иткән. Бында 1 мең йортто, 100-ҙән ашыу инфраструктура объектын, ике йылылыҡ электр станцияһын тергеҙергә кәрәк.\nҠырғыҙҙарға ни етмәй?\nРәсәйҙең Үҙәк Азиялағы хәрби объектынан – Ҡырғыҙстандың Канттағы авиабазаһынан ҡолаҡ ҡағыуы ихтимал.\nБыл хаҡта Ҡырғыҙстан Президенты Алмазбәк Атамбаев белдергән. Ул Мәскәүҙе аренда хаҡын түләмәүҙә ғәйепләй. Рәсәй вәкилдәре Ҡырғыҙстанға яуап итеп: «Яҡын арала аренда хаҡын һәм инфраструктура объекттары өсөн түләргә әҙербеҙ. Әммә Ҡырғыҙстандың да беҙгә 493 млн доллар бурысы бар. Был мәсьәләне хәл итеү Ҡырғыҙстан етәкселегенән тора», − тигән.\nИке яҡтағы бындай аңлашылмаусанлыҡ 2010 йылғы революция алдын хәтерләтә. Ҡырғыҙҙар быйыл да мартта ҡаршылыҡ акцияһына сыҡмаҡсы. Илгә яҙ көнө сәсеү өсөн яғыулыҡ-майлау материалдары кәрәк. Ә Рәсәй уларҙы индереүҙе сикләһә, республикала тағы ла сәйәси болғаныштар сығыуын көт тә тор.\nМахсус хеҙмәттәр уяу\nРәсәй менән Украинаның махсус хеҙмәттәре РФ Хөкүмәте Премьер-министры Владимир Путинға һөжүм итергә йыйынған кешеләрҙе асыҡлаған.\nОдессала халыҡ-ара эҙләүҙә булған кешеләр ҡулға алынған. Улар президент һайлауҙарынан һуң Мәскәүҙә үҙҙәренең яуыз ниәттәрен башҡарырға тейеш булған. Енәйәтселәр Одессала ҡуртымға фатир алып, унда шартлатҡыс эшләгән. 4 ғинуарҙа шартлатҡыс шартлай һәм террорсыларҙың береһе – Руслан Мадеев һәләк була. Икенсеһе – Ҡаҙағстан кешеһе Илья Пьянзин, тәне бешеп, реанимацияға эләгә. Һуңынан ул Рәсәй биләмәһендә теракттар әҙерләнеүе тураһында һөйләп бирә. Боевиктарҙың инструкторы Адам Осаев ҡасып китһә лә, ҡулға алына.\nСығыу ваҡыты 28-02-2012, 11:14 | Ҡаранылар: 916\nТәжрибә уртаҡлашыу – яҡшы эш\nБашҡортостан Ҡаҙағстан менән иң тығыҙ бәйләнештә\n“Урал тауышы” еңеүселәрҙе билдәләне\nПрезидент һайлауҙың икенсе туры була ҡалһа…


ВАТАН ҺАҠСЫЛАРЫ ТӘБРИКЛӘНДЕ\n23 февралдә билдәләнгән Ватанды һаҡлаусылар кѳнѳ айҡанлы Рәсәйҙең барлыҡ тѳбәктәрендә байрам саралары уҙҙы. Ил азатлығын ҡурсалаусы яугирҙәр, һалдаттар хѳрмәтенә ойошторолған сараларҙан Сибай ҡалаһы ла ситтә ҡалманы.\n—Был байрам тѳрлѳ йылдарҙа ниндәй генә исемдәр менән аталмаһын, бер генә маҡсатҡа—илебеҙ тыныслығын тәьмин итеүгә ҡайтып ҡалды. Шѳкѳр, тыныс тормошта йәшәйбеҙ, әммә был ил именлеген һаҡларға кәрәкмәй, тигәнде аңлатмай. Һәр заманда ла ир-егеттәр Ватан алдындағы бурысын үтәне һәм үтәргә тейеш,—тине сараны асып, ҡала округы хакимиәте башлығы Х.Х.Сѳләймәнов.\nАртабан ветерандар советы рәйесе Р.Х.Иҙрисов, Афғанстан ветерандары клубы рәйесе П.Н.Армизонов, Сибай ҡалаһы һәм Хәйбулла районы буйынса хәрби комиссариат бүлеге начальнигы Р.Ф.Зәбиров тәбрик һүҙҙәрен еткерҙе.\nАртабан Ватанды һаҡлаусыларҙы тәбрикләү ҡаланың тыуған яҡты ѳйрәнеү музейында дауам итте. Тантаналы сарала ҡатнашыусыларға Сталинград яуының 70 йыллығына арналған күргәҙмә тәҡдим ителде.\nШуныһы ҡыуаныслы, һуңғы йылдарҙа әрме хеҙмәтенә теләп барыусы егеттәрҙең һаны арта. Хакимиәт башлығы Х.Х.Сѳләймәнов та үҙ сығышында ошо хаҡта әйтеп үтте. Мәҫәлән, уҙған йылда Сибай ҡалаһынан 102 егет Ҡораллы Кѳстәр сафын тулыландырған. Уларҙың барыһы ла тиерлек Һауа-десант, махсус тәғәйенләнеш ғәскәрҙәренә йүнәлтелгән. Әрменән һуң контракт буйынса хеҙмәт итеүсе ир-егеттәр ҙә бар. 2012 йылда 18 Сибай егетенең хәрби һѳнәрҙе һайлауы ла маҡтауға лайыҡ. Шулай уҡ Хәлит Хәмзә улы әйтеүенсә, хәрби хеҙмәт кенә түгел, ә кѳндәлек хеҙмәт һәм үҙеңдең гражданлыҡ бурысыңды үтәү, әүҙем тормош позицияһында булыу ҙа Ватан алдындағы бурыстарҙы үтәүгә ҡайтып ҡала.


Баҫыу эштәре тамамланып килә\n28 Октябрь 2019, 15:50\nОктябрь айы тамамлана. Аграрсылар өсөн ҙур һынау булып торған сираттағы миҙгел артта ҡалды тиһәң дә була.\n- Йыл үҫемлекселек өсөн бик үк уңайлы булманы, - ти ауыл хужалығы бүлеге баш агрономы Татьяна Лисицына. – Апрелдең тәүге яртыһында ҡырауҙар булыу сәбәпле, 2931 гектарҙа ужым культуралары һәләк булды. Үҫемлектәрҙең вегетация осоро башланғас, көндәрҙең һалҡын тороуы иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар үҫешен туҡтатты. Артабан бер айҙан ашыу яуым-төшөм булманы, был да сәсеүлектәргә кире йоғонто яһаны.\nИген культуралары урағы осоронда яуған ямғырҙар уңыш йыйыуҙы әкренәйтте. Быларҙың бөтәһе лә уңдырышлылыҡҡа туранан-тура йоғонто яһаны. Әммә ошондай ҡатмарлы һауа шарттарына ҡарамаҫтан, район аграрсылары үҫтерелгән уңышты йыйып алды. 44881 гектарҙа иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар майҙанынан 98177 тонна ашлыҡ һуҡтырылды. Һәр гектарҙан уртаса 21,9 центнер иген алынды.\nЯҙғы сәсеүгә орлоҡ етерлек күләмдә тупланды һәм 7767 тонна иген һаҡлауға һалынды. Киләһе йыл уңышына ла нигеҙ һалынып, 14094 гектарҙа ужым культуралары сәселде. 45800 гектарҙа туңға һөрөү эштәре тамамланды.\nИнде хәҙер уңыш бураларҙа, шәкәр сөгөлдөрө һәм көнбағыштың да күп өлөшө йыйып алынды. Әйткәндәй, быйыл техник культуралар өсөн йыл уңайлы булды. Майлы культура 12100 гектар (87 процент) майҙандан йыйып алынды, 18050 тонна көнбағыш һуҡтырылды. Көнбағыштың уңышы республика буйынса иң яҡшыларҙан – гектарынан 14,9 центнер тәшкил итә.\nОшо көндәрҙә татлы тамыр урағы һуңғы гектарҙарҙа алып барыла. Сөгөлдөрсөләр бөтә плантацияларҙың 90 процентын – 4607 гектар майҙандың уңышын йыйып алды. Был культураның уңышы ла үткән йылдағынан юғары – гектарынан уртаса 300 центнер. 138100 тонна тамыр аҙыҡ сығарылған, баҫыуҙарҙа был эшкә ун комбайн йәлеп ителгән.


Эй, һылыуҙар... Эй, оҫталар... Һоҡланып та туймаҫлыҡ!\n12 Март 2021, 11:15\nБилдәле булыуынса, 8 март байрамы уңайынан “Атайсал” гәзитенең “Бәйләнештә” селтәрендә конкурстар иғлан ителгәйне. “Атайсал” һылыуҡайы” конкурсы бәләкәй ҡыҙҙар араһында барһа, “Оҫтабикә” конкурсы, исеме үк әйтеп тороуынса, оҫта ҡуллы ҡатын-ҡыҙҙарҙы асыҡлауҙы маҡсат итте.Ҡатнашыусылар бик күп булды. 18 бәләкәс ҡыҙ “Атайсал” тотоп төшкән фотоһын ебәрһә, етмешләгән оҫтабикә үҙ эшен һалды. Ҡыҙҙарҙың барыһы ла матур, оҫтабикәләрҙең барыһы ла оҫта, талантлы, эшкә маһир. Һәр береһенә һоҡландыҡ. Афарин!\nБилдәле булыуынса, 8 март байрамы уңайынан “Атайсал” гәзитенең “Бәйләнештә” селтәрендә конкурстар иғлан ителгәйне. “Атайсал” һылыуҡайы” конкурсы бәләкәй ҡыҙҙар араһында барһа, “Оҫтабикә” конкурсы, исеме үк әйтеп тороуынса, оҫта ҡуллы ҡатын-ҡыҙҙарҙы асыҡлауҙы маҡсат итте.\nҠатнашыусылар бик күп булды. 18 бәләкәс ҡыҙ “Атайсал” тотоп төшкән фотоһын ебәрһә, етмешләгән оҫтабикә үҙ эшен һалды. Ҡыҙҙарҙың барыһы ла матур, оҫтабикәләрҙең барыһы ла оҫта, талантлы, эшкә маһир. Һәр береһенә һоҡландыҡ. Афарин!\nБилдәле булыуынса, беҙ конкурстарҙы лайктарға ҡарап баһаламайбыҙ. Сөнки кемдер әрһеҙләшеп лайк йыйһа, икенсеһе уңайһыҙланып өндәшмәүҙе хуп күрә. Һөҙөмтәлә, ғәҙел баһаланмауы ла ихтимал. Әммә лайк йыйыуҙы талап итмәһәк тә гәзит уҡыусыларыбыҙ геүелдәтеп лайк ҡуйҙы, матур-матур комментарийҙар яҙҙы, һоҡланды, изге теләктәр еткерҙе! Ысынлап, һоҡланмау мөмкин түгел шул! Оҫтабикәләрҙең эшенә ҡарап беҙ ҙә хайран ҡалдыҡ. Кемдер ырғаҡ менән бәйләй, кемдер сигә, кемдер тегә, кемдер быйма баҫа, кемдер тәмлекәстәр бешерә, кемдер гөлдәр үҫтерә…Иҫ киткес!!! Конкурсҡа көндән-көн матур эштәр алып бер яҡтан ошондай оҫта ҡуллы ҡатын-ҡыҙҙар күплегенә ҡыуанһаҡ, икенсе яҡтан бошондоҡ та, сөнки кемделер айырып алып, беренсе урын бирер кәрәк бит. Ә бағыусылар (спонсорҙар) икәү генә. Тимәк, бүләк тә икәү генә. Етмешләгән ханымдың икәүһенә бүләк биреп, ҡалғандарын үпкәләтке килмәне! Сөнки, ысынлап та, бөтәһенең дә эше матур, үҙенсәлекле, барыһына ла күҙ нуры, күңел йылыһы һалынған. Уларҙы айырып ҡына баһалау мөмкин түгел! Был—бер. Икенсенән, бағыусылар ҙа ошо уҡ оҫтабикәләр кеүек ҡул эшенә оҫта, улар үҙҙәре эшләгән нимәнелер бүләк итергә вәғәҙәләгәйне. Ә улар эшләгән ҡул эшен беҙҙең оҫтабикәләр үҙҙәре лә эшләп ала ала. Шулай итеп, уйланыҡ-уйланыҡ та, барығыҙҙы ла еңеүсе итеп билдәләргә ҡарар иттек!!! Һәр конкурсантҡа “Атайсал” гәзите аша 50 процентлы ташлама менән берәй яҡын кешеһенә ҡотлау биреү мөмкинлеге бирелә (беҙгә вконтакте смс-хәбәр яҙып йә телефон аша бәйләнешкә инергә). Бынан тыш, һәр берегеҙгә электрон почет грамотаһы ебәрәбеҙ.\nОшо рәүешле, беҙ конкурсанттарға тигеҙ ҡарап, тигеҙ баһаларға ҡарар иттек. Моғайын, беҙҙең менән килешерһегеҙ?! Әйткәндәй, конкурсҡа эштәр ебәреп бушлай реклама ла эшләп алдығыҙ, сөнки комментарийҙарҙа һатып алырға теләүселәр ҙә осраны. Тимәк, ҡулығыҙҙан һөйөнөп, килем эшләү мөмкинлеге лә бар.\nБәләкәс ҡыҙҙарға килгәндә… “Атайсал” һылыуҡайы”ҙарының барыһы ла матур. Эй, мөләйемдәр, эй, һөйкөмлөләр, һәр береһен тупылдатып һөйөп яратҡы ғына килә инде.\nУрындарҙы түбәндәгесә бүлдек:\n1-се урын – Ләйлә Әмирова, “ Ҡурай” балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе. Ләйләгә бағыусыбыҙ Әлфирә Аҡсарованан бүләк һәм “Атайсал” гәзитенән электрон Почет грамотаһы ебәрелә.\n2-се урын – Аэлита Күсәбаева, “Сулпылар” балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе. Аэлитаға бағыусыбыҙ Азалия Ишмөхәмәтованан бүләк һәм “Атайсал” гәзитенән электрон Почет грамотаһы ебәрелә.\n3-сө урын – Эмилия Ҡунаҡҡужина. Эмилияға “Атайсал” гәзитенән бүләк һәм электрон Почет грамотаһы.\n“Тамашасы һөйөүе” номинацияһы - Халиҡова Илгинәгә, “Рухлы һылыуҡай” номинацияһы Әлимә Вилдановаға, Арина Биктимероваға, “Мөләйем һылыуҡай” номинацияһы – Ләйсән Исмәғилеваға, Йәнгүзәл Ғәлинаға, “Һөйкөмлө һылыуҡай” номинацияһы Мәликә Исҡужинаға, Айлина Мырҙабаеваға, “Ҡупшыҡай” номинацияһы – Эмилия Иҙелбаеваға, Лилиана Яхинаға, “Шаянҡай” номинацияһы – Сәлимә Әминеваға, “Наҙлы һылыуҡай” Зиниә Юлғотлинаға,”шиғриәткә ғашиҡ һылыуҡай” номинацияһында – Айгизә Әминева, “Көләс һылыуҡай” номинацияһы - Әминә Зәйнуллинаға, “Нурлы һылыуҡай” номинацияһы иң кескәй конкурсанттарыбыҙ Лиана Күсәбәаеваға, Сафия һәм Яҙгөл Таҡаеваларға бирелә. Барығыҙға ла “Атайсал” гәзитенән һәм 12 йәшлек бағыусыбыҙ София Вәлиеванан иҫтәлекле бүләктәр. Шулай уҡ электрон Почет грамотлары ебәрәлә.\nБүләктәр буйынса “Бәйләнештә” селтәре (вк) аша хат-хәбәр ебәреп һорашырға йә эш көндәре эш номерына шылтыратырға мөмкин.\nБарығаҙға ла оло рәхмәт белдерәбеҙ! Ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге теләйбеҙ!\n“Атайсал” гәзите коллективы.


Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Лилиә РӘСҮЛЕВА: «Күңелем романтикаға тартыла» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Лилиә РӘСҮЛЕВА: «Күңелем романтикаға тартыла»\n20.04.2019 Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Лилиә РӘСҮЛЕВА: «Күңелем романтикаға тартыла»\nУның тормошо ла, булмышы ла сер һандығы кеүек. Таланттарға бай Баймаҡ ҡыҙы күптән инде үҙ тамашасыһын тапҡан. Шулай ҙа киләсәккә хыялдар менән түгел, ә аныҡ маҡсаттар менән йәшәй ул. Ихлас һәм эскерһеҙ, мөләйем һәм көләс, талантлы һәм тыйнаҡ.\nОшо сифаттарҙы үҙенә йыйған Лилиә РӘСҮЛЕВА матур юбилейы алдынан тормошона фотоһүрәттәр аша бер аҙ байҡау яһай.\nМин – өләсәй тәрбиәһе алып үҫкән баламын. Мәвсүфа өләсәйем 85 йәшенә етеп мәрхүмә булды. Биш намаҙын ҡалдырмаған, иманлы әбей йор һүҙле, ихлас кеше ине. “Ла-ла, ла-лаа”, – тип йырлап йөрөһәм, ул: “Ҡыҙым, Ал-ла, Ал-ла тип йырла, сауап булыр”, – ти торғайны. Бер яҡтан, талапсан да булды, шул уҡ ваҡытта беҙҙе иркәләргә лә онотманы. Бала тыуғас, йәш әсәгә ярҙамсы һәм яңы мәшәҡәттәрҙе өйрәтеүсе кеше кәрәк. Улым тыуғанда әсәйем эшләй ине, Өфөгә оҙаҡҡа килә алманы. Бала бағырға, әсәй булырға өләсәйемдән өйрәндем. Бүләсәрен дә ҡулына алып, доғалар уҡып, фатиха бирергә өлгөрҙө.\nӘсәйем Нәзирә Ҡотлоғужа ҡыҙы талантлылар нәҫеленән, бер туған ағаһы Әсҡәт Йәнбәков – Башҡортостандың халыҡ артисы. 30 йылдан ашыу уҡытыусы булып эшләүенә ҡарамаҫтан, йыр-моңдо ташламаны. Йәш сағында уға Төркиә сәхнәләрендә сығыш яһарға тура килгән. Беҙгә, ҡыҙҙарына, ҡарата талапсан булды. “Ҡыҙҙарҙы 40 урындан тый!” – тигән әйтемгә ярашлы тәрбиәләне. Шуғалыр ҙа бала саҡта артыҡ оялсан, тыйнаҡ булдым. Сәхнәгә сыға башлағас ҡына ҡыйыулыҡ барлыҡҡа килде, оялыу хистәрен еңергә өйрәндем.\nӘ һеңлем Айгөл – минең иң яҡын дуҫым, әхирәтем, серҙәшем. Ул атайыма оҡшаған: етди, төплө фекерле, талапсан кеше. Йырларға яратһа ла, сәнғәт юлынан китмәне. Табип һөнәрен һайланы, Өфөлә йәшәй. Йыш осрашып, аралашып торабыҙ. Ике генә бөртөкбөҙ бит, шуғалыр ҙа бер-беребеҙгә йәндәр тартыла. “Һин – апай кеше!” – тип, миңә бала саҡтан яуаплылыҡ тойғоһо һалынды. Ул саҡта, бәлки, миңә көс күберәк төшкәндер, әммә хәҙер һеңлем миңә ныҡлы терәк булып тора.\nЭлек-электән күңелем романтикаға тартылды. Сәйәхәт итергә яраттым, төрлө эҙләнеү эше алып барырға хыялландым. Шуға ла, мәктәпте тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының география факультетына уҡырға индем. Студент йылдарында экспедицияларға йөрөп, Башҡортостан ғына түгел, Силәбе өлкәһенең матур ерҙәре менән таныштым.\nҺаман да күңелем сәйәхәткә ынтыла. Үҙебеҙҙең республикамы, Рәсәй төбәктәреме, сит илме – ашҡынып юлға сығам. Яңы ерҙәр күңел офоҡтарын киңәйтә, йәшәүгә яңы һулыш бирә, тип иҫәпләйем.\nӨфө ҡалаһына килгәс, студент йылдарында Йәштәр һарайындағы “Йәншишмә” ансамблендә йырлай башланым. Шул саҡта уҡ етәксебеҙ Әмир Әхмәт улы Әбделханов миңә йыр менән профессиональ рәүештә шөғөлләнергә тәҡдим итте. Шул уҡ йылда композитор Салауат Низаметдинов менән танышҡайным, ул да Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға саҡырҙы. Беҙ аҙ икеләнеп йөрөгәндән һуң вокал бүлегенә имтихандар биреп ҡарарға батырсылыҡ иттем. Шулай итеп, йыр һәм сәнғәт донъяһына ныҡлап барып индем. Училищенан һуң Өфө дәүләт сәнғәт академияһының башҡорт музыкаһы бүлеген тамамланым.\nНимәһе ҡыҙыҡ: мин, Лилиә Ишемйәрова һәм Лилиә Динисламова бер курста уҡыныҡ. Үҙ-ара ныҡ татыу булдыҡ, “Өс Лилиә” тигән төркөм ойоштороп, сығыш яһап йөрөгәнебеҙ хәтерҙә. Әйткәндәй, беҙ һаман да аралашабыҙ.\nКейәүгә, “аҡыл ултырғас”, 26 йәшемдә генә сыҡтым. Ирем Рөстәм менән “Йәншишмә” ансамбленең юбилей концертынан һуң таныштыҡ. Ул минең менән аралашыр өсөн сәхнә артына килгәйне, тиҙ арала дуҫлашып киттек. Тәү ҡараштан ҡабынған мөхәббәт булманы. Рөстәм үҙенең йылы мөнәсәбәте, тәрбиәһе, мәҙәниәтле булыуы, ярҙамсыллығы менән күңелемде яйлап, әммә мәңгелеккә яуланы. Дүрт йылға яҡын дуҫлашып йөрөгәс, 3-сө дипломымды ҡулыма алғас ҡына өйләнештек. Ирем бер генә тапҡыр гастролгә сығыуыма ризаһыҙлыҡ белдерҙе. Шул саҡта ҡәйнәм Ирина Нәжип ҡыҙы ипләп кенә: “Һин бит үҙең теләп йырсыға өйләндең, хәҙер уның эшенә ҡаршы төшмә”, – тип кәңәш бирҙе. Шунан һуң беҙҙең арала был темаға ҡағылышлы бәхәс булманы. Тимәк, рәхәтләнеп ижад итеүемдә ҡәйнәмдең дә фатихаһы ҙур.\nУлыбыҙ Айҙар – студент, ҡыҙыбыҙ Зарема мәктәптә уҡып йөрөй. Улымдың йырға ла, актерлыҡҡа ла һәләте бар. Мәктәп йылдарында сәхнәлә йөрөһә лә, иҡтисад белгесе булырға ҡарар итте. Ә Зарема әлегә буласаҡ һөнәрен аныҡламаған.\nЙәш саҡта һәр кем үҙенең күңеленә яҡын тема – мөхәббәт тураһында йырлай. Йәшәй-йәшәй донъяға ҡараш та, йырҙарҙың темаһы ла үҙгәрә: хәҙер инде тормош тураһында фәлсәфәүи йырҙарҙы күберәк башҡарам. Үҙемдең яҙмышымды сағылдырғандары репертуарымда байтаҡ.\nӘсәйем гел генә халыҡ йырҙарын йырланы. “Ғилмияза”, “Таштуғай”ҙы тап унан отоп алдым. Ә “Сыңрау торна”ның бер варианты булған “Күл буйы” йыры ниндәйҙер кимәлдә визит карточкама әйләнде. Уға клип та төшөрөлдө. Студент йылдарында халыҡ йырҙарын ныҡлы өйрәндем, был йәһәттән уҡытыусым Флүрә Килдейәроваға рәхмәтлемен. Гастролдәр, концерттар араһында буш ваҡыт табып, беҙҙе оҙон көйҙәрҙе дөрөҫ башҡарырға өйрәтте. Бер осор тик халыҡ ижадын ғына башҡарырға тигән теләк бар ине, әммә башҡарған эшемдең талаптары буйынса, башлыса эстрада йүнәлешендә сығыш яһарға тура килде.\nЙәшәй-йәшәй тәжрибә туплана. Мин дә хәҙер тормошҡа еңелерәк ҡарарға, ауырлыҡтарҙы, һынауҙарҙы сабыр ғына үткәрә белергә кәрәклеген аңланым. Ҡатын-ҡыҙға хас булырға тейеш мөһим сифат ул.\nБер яҡтан, асыҡ күңелле, ихлас һәм ышаныусан кеше булыуым арҡаһында зыян күргән осраҡтар күп булды. Айырыуса аҡсаға бәйле йыш алданырға тура килде. Ундайҙарҙан алыҫ булырға тырышам, әммә күңелде ҡатырырға ярамай. Ғәфү итәм, ә ҡалғанын Аллаһы Тәғәлә үҙе хәл итер.\nБөгөн киске сәғәт 7-лә баш ҡаланың “Торатау” конгресс-холында БР-ҙың атҡаҙанған артисы Лилиә РӘСҮЛЕВА “Күңелемдә – моңло яҙ” йырлы-моңло тамашаһын үткәрә. Йырсы тәүге соло концертын ижадының 25 йыллығына бағышлай. Унда ижадташ дуҫтары Бибисара Азаматова, Марат Шәйбәков, Флера Шәрипова, Рәил Өмөтбаев, “Ант” төркөмө һәм башҡалар ҡатнаша. Концертҡа рәхим итегеҙ!


Адвокат судҡа биреү - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nДнк анализ - Япония тапҡыр\nСлоновий һуҡҡылап днк анализ\nтөп оянан ике браконьер асыҡланған енәйәттәр өсөн ҡыҙыу нөктәләрҙә булған африкала булыпбыл йүнәлештә хоҡуҡ һаҡлау органдары енәйәт селтәре үрге күрһәтә ала. тикшеренеү күрһәтә Һуңғы йылдарҙа үҫеш темптары геномика хисләндергән. күңелдәрен өмөт. уның ҡасан да булһа медицина ярҙамы айырып алғыһыҙ өлөшөнә әүерелде.\nҠатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы Япония\nкәрәк булһа, төҙөлөштө хупланы\nЯпонияла электән булып ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы үҙ сығышында мэйдзи реставрацияһы алып барған демократлаштырыу килтереп, сәскәләр һәм 1920 йылдарҙа демократия ваҡытында тайМэйдзи реставрацияһынан һуң, 1868 йылда, Япония дөйөм һайлау хоҡуғы һәм кеше хоҡуҡтары концепцияһы башланы. быуат, беренсе ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын яҡлау поборник өсөн түгел, ә ҡатнашыу хоҡуғына сәйәси йәки тауыш өсөн, патриархаль йәмғиәттә тик ҡатын-ҡыҙҙар өсөн реформалар рухландырыу. Иртә феминистка хәрәкәте өсөн әһәмиәте булған беренсе ҡатын-ҡыҙҙың белемле булырға саҡыра. Сәйәсмәндәр уйлауынса, был булған дәүләтте һаҡлау өсөн мөһим, тип әҙерләгәндәр ине, ҡыҙ, буласаҡ әсә һәм ҡатын өсөн һөҙөмтәле, тырыш етештереүгә һәләтле, патриоты. Шулай уҡ яҙыусы булыу мотлаҡ түгел мотивы ла, ҡатын-ҡыҙ булараҡ, уларҙың хоҡуҡтарын яҡлау өсөн ҡатын-ҡыҙы саҡыра. белем, прогресс өсөн файҙаланған. ҡатын-ҡыҙ ишектәрен асыр өсөн белемдең артабан япон йәмғиәте.\nАҡыллы идеялары булған һәм квалификациялы кеше булараҡ, ҡатын-ҡыҙ, йәғни булған коллектив ярҙамында белем алыуына йәки, заманса концепцияһы ҡабул ителгән һәм ул тиҙҙән сафҡа өҫтәүенә әсәлек менән яҡшы бәйләнештә.\n19 быуат аҙағында-патриархаль яҡлау күргән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн көрәш шулай уҡ мәҙәниәт көндәре менән быуаттан практика. Практика ҡаты тота һәм уларға күптән фәхишәлек кеүек многоженство әйләнештәргә, атап әйткәндә, ауырыу, енси юл менән тапшырыла. ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуғына эйә граждандар хәлен үҙгәртеү өсөн сығыш менән башланған феминистар ҡаршы сәйәсәттән ситләшә. Японияла ҡатын-ҡыҙға тыйыу закондары, сәйәси партияһына инә, сәйәси митингылар һәм сәйәси ҡарашын белдерә килде. 1920 йылда, ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтары өсөн көрәшеүсе сәйәси хәрәкәт авангард булған һайлауҙа ҡатнашып, һәм, 1921, Диета япония (парламент) Биш хәүефһеҙлек полиция тураһында закон статьяһына юҡҡа сығарылған, сәйәси митинг бара ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуғын бирә. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәйәси партия ҡатнашасаҡ үҙгәртергә тыйып булмай, сөнки күп кенә ағзалары Сейм хис-тойғолар, ҡатын-ҡыҙ өсөн был эгоцентризм булған өсөн, хөкүмәт өсөн, үҙ ғаиләһендә ҡалдырыу. Феминистка булырға элекке сәйәси туп-тулы решимость тигеҙлеге өсөн көрәшә. 1924 йылда лига нигеҙләнгәндән булып ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы бирелә, шул уҡ йылда, хөкүмәт япон тип ҡабул итә Һайлау хоҡуғы хоҡуҡтарының ир-ат, ҡатын-ҡыҙ өсөн тауыш оҙайтылды. Һуң, шул тиклем ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәйәси йыйылышта ҡатнашыу хоҡуғын ала, ҡыҙыҡһыныу төркөм ҡатын-ҡыҙ һаны ҡырҡа артыуы күҙәтелә. Сығарылыш төркөмө, христиан миссионер төркөмдәре, ярҙамсы шытҡан осорҙа ҡатын-ҡыҙҙар төркөмө һәм башҡа бик башланы. 1923 йылда токиолағы ер тетрәү һуң ауыр, көсөнән килгән был ойошма вәкилдәре менән бергә ҡырҡ өс, ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы федерацияһы өсөн токио була. Стихиялы бәлә-ҡазаларҙан зыян күреүселәргә ярҙам итеү өсөн федерацияһы ер тетрәү осраҡтары ярҙам сифаты булып, шуға ҡарамаҫтан, ул әүҙем ҡатын-ҡыҙҙарының береһе ул ваҡытта ҙур булмаҫ. Мәсьәләләре һөҙөмтәле хәл итеү өсөн, ҡатын-ҡыҙға ҡағыла, ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы Федерацияһы юлдаш биш төркөмгә бүленгән, Токио: йәмғиәттең, властың, мәғариф, хеҙмәт һәм мәшғүллек.\nДәүләт иң мөһим секторҙарының береһе булып тора, сөнки ул ҡатын-ҡыҙҙар лигаһы тыуҙырыу өсөн һайлау хоҡуғын тормошҡа ашырыу өсөн, һуңынан ҡатын-ҡыҙ Һайлау хоҡуғы-лига, ул дәүерендә коллективтың иң абруйлы ҡатын-ҡыҙ булған һәм асыҡтан-асыҡ пропагандалай.\nМанифест сығарыу һәм уларҙың төҙәтеп булмаҫлыҡ зыян вдохновением хөкүмәт менән юлдаш булырға тейеш изложение файҙаланыла: 1) Был-беҙҙең бурыс, йолаларын емерер өсөн, һуңғы йөҙ егерме йылда ул яңы төҙөлә һәм япония был илдә булыу өсөн, уларҙың хоҡуҡтарын һәм пропагандалау ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғи 2 ир-егет) ҡатын-ҡыҙҙар кеүек, ир-егеттәр менән йөрөй башланы һәм беҙҙең юғары мәктәптең белем алыу өсөн мөмкинлектәр мейдж өлкәһендә дәүләт менән ярты йыл киңәйә бара, был иң ғәҙел-ара ҡатын-ҡыҙҙар һайлау хоҡуғынан мәхрүм 3) сәйәси хоҡуҡтар, был илдә дүрт миллионға яҡын ҡатын-ҡыҙ яҡлау өсөн эшләргә тейешле 4) ҡатын-ҡыҙ, ул үҙен хужалыҡта 5 кеше потенциалын тулыһынса тормошҡа ашырырға тейеш булып танылды. закон алдында эшләй) хоҡуғы булған сәйәси, беҙ власы йәки урындағы милли йәмәғәт кимәлендә танылыу өлгәшә алмай 6) Был мөмкин, кәрәк, өсөн төрлө һөнәр ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы һәм дини хәрәкәте. ҡатын-ҡыҙҙарҙы бергә йыйып Лига, шулай уҡ башҡа бик күп төркөмдәрҙең, сәйәси һәм социаль интеграцияһы өсөн көрәш дауам итә, шулай уҡ хоҡуҡи патриархаль традициялар һаҡланып, дауам итә. Ниһайәт ҡатын-ҡыҙ-йыл 1946 тауыш хоҡуғына эйә булып, өлөшләтә булыр-ҡушма штаттары цитация өсөн көс яғынан баҫым оккупация. Япон социалистик партияһы ағзаһы булараҡ, ҡатын-ҡыҙ беренсе булып Shidzue Ката, диета император итеп һайлана. Ул тормошоноң күп өлөшөн үткәргән, сәйәси һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың репродуктив хоҡуҡтары өсөн көрәш. Уның никах һәм никахһыҙ аннулирование уны ҡабаттан билдәләү өсөн, акт, тип, ҡатын-ҡыҙҙарына заманы өсөн бик һирәк була шул. Тиква Fusae: (1893-1981) сәйәси ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары өсөн сығыш яһай. Ҡатын-ҡыҙ көстө үҙ тауыш биреү процесында ҡатнашыусыларҙың хоҡуҡтарын алыу Итикава туплау бөтә сәйәси партиялар һәм һыу юлына киләсәк. Хирацук менән Раико, ул ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы булдырырға ярҙам итә. Уға тиклем матбуғатта патриотик оҙайтыу ҡатнаша, һайлау хоҡуғы һәм ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһы лигаһы өсөн.\nАмерика ҡушма штаттары һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡаҙаныштарын билдәләү киткән беренсе донъя һуғышынан һуң, тиҙ арала Итикава кеүек Павел Алиса һәм сәйәси хоҡуҡтар тиңлеге өсөн көрәшеүсе.\nтуҡыу сәнәғәте өсөн Японияла\n1921, диета өсөн тауыш бирҙе, йәғни, был указ ғәмәлдән сығарыу өсөн, ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәйәси митинг бара мөмкинлек бирә.\nСикләү менән, сәйәсәттә әүҙем ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙға тыйыу, ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау өсөн тауыш биреү дауам проявлять үжәтлек һәм башҡа төркөмгә индергән.\n1945 йылда барлыҡҡа килгән тиклем уны түгел, ул Япония АҠШ оккупацияһы аҫтында булғанда, һайлау тураһында законды ҡайтанан ҡарау, ҡатын-ҡыҙҙар егерме өлкән һайлаусы тауыш бирҙе. Иң һөҙөмтәле ысулдарының береһе, ҡатын-ҡыҙы булып булмайҙыр ул. әүҙем әҙәби хәрәкәт. суфражистка нөктәләре аша Һуғыштарҙан осоро булып, киләсәккә белемле булған ҡатын-ҡыҙҙарҙың һаны японияла тулы. Был ҡатын-ҡыҙ, уларҙың күбеһе сығарылыш уҡыусылары булған. Японияла иң яҡшы юғары уҡыу йорттарына уҡырға, белем сифатын юҫыҡта үҙ ҡоралын ҡулланыуға ҡаршы көрәш башлай. Әҙәби сериалын кеүек ҡәҙерле, Фудзин таж, феминистик һәм шул ваҡытта иң популяр журнал булып түгел томо шуф.\nЙыш ҡына улар бындай мәсьәләләр ҡаралды, тип аборт, сексуаль, һәм бойондороҡһоҙлоҡ сәйәсәтенә.\nКөнбайыштың ҡайһы берҙә бындай журналында әҙәби әҫәрҙәр индерелгән, улар йыш ҡына бәхәсле һанала япон халҡы, нигеҙҙә, консерватив. Япон йолаһы буйынса ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егет хеҙмәт итергә әҙер буйһона. Шул уҡ ваҡытта иң популяр булған әйтем ryosai kenbo береһе, - тип аңлата 'иң яҡшы ҡатын, хәстәрлекле әсә'. Икенсе план роле, киң танылған һәм хөрмәт Разан Хаяси тәғлимәт индерә булған, уларҙа мәктәп эшләп конфуций фекере, мөнәсәбәте билдәле бер өҫтөнлөгө ул. һәм неадекватный тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nБыл фекергә ярашлы, мәктәп, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир менән ҡатын араһындағы мөнәсәбәттәргә арналған таянып уңыш ихтыяждарҙы тулыһынса үҙенә ире.\nРязань Хаяси тәғлимәт, быуаттар ла булған һәм етенсе эшләй, бер нисә быуат буйы япон мәҙәни һәм социаль структураһын нигеҙенән һала. Бөтә тырышлығын туплау һәм үҫешен тәьмин итеүсе ҡатын-ҡыҙ үҙ хужалығы үҙенең традицион булырға тейеш, ә уларҙы эшкә көнкүреш һәм ауыл хужалығы мәсьәләләре менән сикләнмәне. Япония кеүек үҫешкән илдәрҙә һәм үҫеш эволюцияһы менән япон йәмғиәтен реформаларға, тағы ла ҡатын-ҡыҙҙар күпселектә заводы төҙөлә башлаған була, ул.\nБыл ҡатын-ҡыҙға ла рөхсәт ителгән эш хаҡы ала һәм үҙ йорттарын ташлап киткән, һаман да улар патриархаль әсирлектә булған сикләй.\nКүп ғаиләләр ҡатын-ҡыҙ өсөн эш булыуына йүнәлткәнсе, уларға составында завод эшсе көстәр, үҙ килем үҙ йортона кире ебәрер инем. Был осорҙа туҡланыу һәм уларға торлаҡ биреү, уларҙы эшкә урынлаша, әммә шарттар, ерҙә эшләгән һәм йәшәгән һәм улар плачевный килтереп булмай. ауырыу менән ауырый Шарттары, уларҙың хаҡы посредственно, һәм уларҙың ғүмере өсөн хәүефле ауырыуҙарға үҫеш хәүефе булыу теләге хәрәкәт иттереүсе көстәр, өсөн ҡатын-ҡыҙҙарҙың хәлен яҡшыртыу өсөн эш урындары. Йыйындң тезис һәм зарарлы хеҙмәт шарттары арҡаһында, ҡатын-ҡыҙ, бигерәк тә Текстильщик, үҙ-ара страховка йәмғиәтендә инә башлай, һуңынан япон аталған федерацияһы хеҙмәт, маҡсат бихисап. тигеҙһеҙлеккә ҡаршы көрәшкән. Оҙон, хәтәр сәғәт, домогательство даими енси, эш хаҡы һәм ҡәнәғәтләнерлек кимәлдә, сәнәғәт-ҡатын-ҡыҙ хеҙмәтсәндәрҙең япония настрадаться үҫешә. Ярҙамсы элемент булараҡ, идеологик ҡарамаҫтан патриархаль классификация ҡатын-ҡыҙ"һәм"икенсел ялланған эшселәр' дуҫлыҡ йәмғиәте, күп ҡатын-ҡыҙ элекке һәм ғәҙел эш хаҡы аҡлар өсөн көрәшергә әҙер.\nАлименты закондарҙың японияның. Форумға Япония\nشروع کسب و کار در ژاپن


(Архангел (Архангель районы) битенән йүнәлтелде)\nАрхангел баҡыр иретеү заводы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nХужалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЭшләү дәүерендә яҡынса 1,1 млн бот баҡыр иретелә; уртаса етештереүсәнлек — йылына 10 мең бот, максималь — 17,4 мең бот (1865 йыл). Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—1775 йылдар) (рус.)баш. барышында завод яндырыла, крәҫтиәндәрҙең бер өлөшө баш күтәреүселәр яғына сыға. 1776 йылда тергеҙелә. 1860 йылда Архангел баҡыр иретеү заводында сыуалыштар була (яҡынса 450 кеше ҡатнаша), эш хаҡын арттырыу, завод хөкүмәте баш-баштаҡлыҡтарын бөтөрөү талаптары ҡуйыла. 1891 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1892 йыл) завод ябыла (яна). Хәҙер завод ҡасабаһы урынында Архангел районының шундай уҡ исемдәге ауылы урынлашҡан.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Архангел_(Архангел_районы)&oldid=1137842 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:51 23 май 2022 үҙгәртелгән.


«Етегән-2019» ғаилә ҡиммәттәре конкурсы\n12 Ғинуар 2019, 17:31\n«Етегән-2019» асыҡ республика конкурсы «Етегән» байрамы — ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөнә арнап ойошторола. Конкурс 2019 йылдың 11 ғинуарынан 25 февраленә тиклем бара.\nБайрам 2016 йылдан алып йыл һайын яҙҙың тәүге көнөндә — 1 мартта уҙғарыла. Сара ғаилә институты абруйын нығытыуға һәм яҡлауға йүнәлтелгән. «Етегән-2019» асыҡ республика конкурсында теләгән һәр кем ҡатнаша ала.\nКонкурста түбәндәге номинациялар ҡаралған:\nҺөйөү тураһында шиғырҙар һөйләү;\nМөхәббәт хаҡында йырҙар башҡарыу;\nМөхәббәт тураһында иң яҡшы ҡыҫҡа метражлы фильм (5 минутлыҡ) ;\nИң шәп башҡортса флаерҙар һәм открыткалар;\n«Мөхәббәт» темаһына иң яҡшы фотоһүрәттәр;\nБашҡорт йырҙарына һәм көйҙәре аҫтында «Етегән-2018» байрамына иң яҡшы флешмоб.\nКонкурс йомғаҡтары буйынса жюри һәр номинацияла өс призлы урынды билдәләй. Еңеүселәргә һәм лауреаттарға 2019 йылдың 1 мартында, «Етегән» байрамында, ойоштороу комитетынан дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыла.\nҒариза менән конкурс эштәрен 25 февралгәсә etegan_2019@mail.ru электрон адресына ебәрергә кәрәк.\nБәйгене ойоштороусылар — Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Мәғариф министрлығы, Халыҡтар дуҫлығы йорто, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Стәрлетамаҡ бүлексәһе, «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дәүләт унитар предприятиеһы.


Радий ХӘБИРОВ: “Беҙ Президентыбыҙ менән берҙәм булырға тейеш!”\n22 Апрель , 23:36\nБөгөн Өфөлә үткән “ZаРоссию” концертында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Рәсәй Президенты Владимир Путинға ҡаршы ябырылған баҫымға бергә ҡаршы торорға саҡырҙы. Был хаҡта Республика менән идара итеү үҙәге хәбәр итә. Радий Фәрит улы ватаныбыҙ менән ғорурланып йәшәргә кәрәклеген белдерҙе.\n“Владимир Владимирович Путин үҙен граната менән шартлатҡан өлкән лейтенант Нурмагомед Гаджимагомедов хаҡында һөйләгәндә: “Мин ошондай батырлыҡ миҫалдары күргән саҡта, мин лак, дағстан ир-аты, мин чечен, ингуш, урыҫ, татар, йәһүд, мордва, оситин…” – тине.\nБөгөн был һүҙҙәрҙе Президентыбыҙ һымаҡ һәр кем әйтә ала: беҙ башҡорттар, урыҫтар, татарҙар, удмурттар, марийҙар, сыуаштар, чечендар һәм башҡалар. Беҙ – рәсәйлеләр, бөйөк, ғәҙел һәм көслө ил граждандары булыуыбыҙ менән ғорурланабыҙ.\nБөгөн беҙҙең илгә һәм беҙҙең лидерыбыҙға ҙур баҫым янай. Беҙ Президентыбыҙ менән берҙәм булырға тейеш! Әгәр берҙәм булһаҡ, беҙ һәр ауырлыҡты йырып сыға аласаҡбыҙ!\nДонбасты яҡлаған меңәрләгән егеттәребеҙ белеп торһон, беҙ улар менән бергә, уларҙы көтәбеҙ, иҫән-һау әйләнеп ҡайтһындар! Ә вафат булғандар беҙҙең хәтерҙә, уларҙың яҡындары беҙҙең хәстәрлекте тойоп йәшәйәсәк. Беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ! Бөгөн ошо сараға килгән һәммәгеҙгә рәхмәт белдерәм!” – тине Радий Фәрит улы.


Рөстәм Хәмитов Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзының башҡарма вице-президенты менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзының башҡарма вице-президенты менән осрашты\n9:45, 5 августа 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзының башҡарма вице-президенты Виктор Черепов менән осрашты.\n— Башҡортостанда бизнес менән властың үҙ-ара килешеп эш итеүе буйынса ҙур тәжрибә тупланған, — тип билдәләне Виктор Черепов. – Республика Президенты менән осрашыу барышында Башҡортостан Хөкүмәте менән Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзы араһында өс яҡлы килешеү төҙөү мәсьәләһен тикшерҙек, әлеге ваҡытта профсоюздар һәм Президент Хакимиәте менән килешеү процесы бара. Был РФ Хөкүмәте һәм Дөйөм Рәсәй эш тәҡдим итеүселәр берләшмәһе араһында Генераль килешеү төҙөүгә әҙерлек буласаҡ.\nОсрашыу барышында шулай уҡ башҡа мәсьәләләр ҙә тикшерелде.\n— Президент беҙ башҡарған эштәр хаҡында белә, Хөкүмәт менән Хакимиәт беҙҙең берләшмә менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, — тине Виктор Черепов. — Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар союзы вәкилдәре бөтә консультатив органдарға инә, Хөкүмәт ултырыштарында ҡатнаша. Үҙ-ара фекер алышыу ойошторола, бизнес менән килешелгән ҡарарҙар ҡабул ителә.\nСарала шәхси эшҡыуарҙар өсөн һалым ставкаһының арттырылыуы тикшерелде.\n— Был һалымды бөтөнләй бөтөрөү яҡлы сығыш яһаныҡ, 2014 йылдың 1 ғинуарынан барыһы ла элекке урынына ҡайтасаҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Виктор Черепов.\nТеги: бр президенты осрашыуҙары,эшҡыуарлыҡ


Байрамыбыҙ мөбәрәк булһын! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иман » Байрамыбыҙ мөбәрәк булһын!\n04.09.2010 Байрамыбыҙ мөбәрәк булһын!\nИзге ҡөрьән төшөрөлгән матур ай, һәр көнө үҙе бер байрам булған Рамаҙан Ураҙа ғәйете менән тамамлана. Ураҙа ғәйете – әһәмиәте менән ҡорбан байрамынан ҡала икенсе урында торған оло көн.\nУраҙа ғәйетен шәүүәл айының тәүге көнөндә байрам итәләр. Тантана рамаҙан айындағы 30 көнлөк тыйылып тороуҙың тамамланыуын аңлата. Изге рамаҙан айының тамамланыуы, бер яҡтан ҡараһаң – һағышлы, икенсе яҡтан ҡараһаң – ҙур байрам. Был көндө һығымталар яһау ваҡыты тип тә атарға булыр ине. Ысынлап та, ураҙа тотоу еңелдән булманы – көндәр оҙон, ҡояш ҡыҙҙыра... Ләкин ураҙа тотоуҙың мәғәнәһе, файҙаһы шул тиклем ҙур. Шуға ла хаҡ мосолмандар бындай ғына һынауҙарға бирешеп тормай.\nУраҙа ғәйете алдынан һәр мосолман йортон ғына түгел, мал һарайына тиклем тәртипкә килтерә, таҙарта, йыуа, ремонтлай. Шулай уҡ һәр кеше Ураҙа байрамы алдынан үҙе лә йыуына, сәсен, тырнағын ҡырҡа. Байрам алдынан бер-беребеҙҙе ғәфү итергә лә онотмайыҡ – мосолмандарҙың үҙ-ара татыу йәшәүенә ни етә. Был көндә халыҡ мәсеткә йыйылып, байрам намаҙын уҡый, бергә йыйылып аралаша, ҡунаҡҡа саҡырыша.\nБайрамды матур ҡаршылайыҡ, матур итеп оҙатайыҡ! Был көндә һәр кем шуны белһен ине – кешеләргә изгелек эшләү, хәйер биреү, таҙа һәм матур кейенеп йөрөү, йылмайыу өсөн байрам көндәре генә кәрәкмәй. Донъялыҡтағы бөтә көндәрҙе лә үҙебеҙ үк нурға күмәйек.\nИслам динендәге мөбәрәк кистәрҙең иң ҡиммәтлеһе – ҡәҙер кисе. Ул рамаҙан шәриф айында булған бер кистә билдәләнә, тик ҡайһы кисендә булғаны теүәл генә әйтелмәгән. Шулай ҙа имам Әғзәм Әбү Хәнифә әйтеүенсә, ҡәҙер кисе рамаҙан айының 27-се кисендә була. ҡәҙер кисе шулай уҡ ҡеүәтте, Тәҡдирҙе аңлата. Шуныһы ла бар – был көндө шайтан бер кемгә лә зыян килтерә алмай, ул тулыһынса көсөнән яҙа.\nҡөрьән Кәримдә раҫланыуынса, ҡәҙер кисе – йылдың иң файҙалы, иң ҡиммәтле кисе. Сөнки ҡөрьән Кәрим Рәсүлебеҙгә нәҡ ошо кистә тапшырыла башлаған.\nБыл һоҡланғыс кисте нисек үткәрергә һуң? Бер хәҙистә: «ҡәҙер кисендә инанып, сауабын өмөт итеп, ғибәҙәт ҡылғандарҙың бөтә гонаһын Аллаһы Тәғәлә ғәфү итер», – тиелә. Был кистә мосолмандар ҡөрьән уҡый, тәүбә итә, башҡа мосолмандарҙы һөйөндөрөрлөк эштәр башҡара, үҙенең теләктәрен Хоҙай Тәғәләгә еткерә, ҡыҫҡаһы, изге эштәр менән генә булыша.\nШулай уҡ ҡәҙер кисен тәҡдирҙе билдәләү кисе тип тә атарға булыр ине. Шуға ла был кистә үҙең, туғандарың, бөтә мосолмандар өсөн Аллаһтан бәхет, һаулыҡ, байлыҡ һорарға кәрәк. Хоҙай Тәғәлә: «Һонолған ҡулдарға бирмәй ҡалдырмам», – тип әйткән, шуға ла теләгәнегеҙҙе һорағыҙ, ялбарығыҙ. Ысын күңелдән теләгән теләктәрегеҙ мотлаҡ ҡабул булыр.\nҡәҙер кисенең сауабы мең айҙан да хәйерлерәк, мең ай ҡылған ғибәҙәттән дә артығыраҡ булыуы юҡтан түгел, шуға ла был төндө йоҡламайынса, изге эштәр башҡарып үткәреү үҙебеҙгә файҙа ғына булыр. Иғтибар итегеҙ: ҡайһы бер ғалимдар раҫлауынса, ҡәҙер кисе еләҫ булыр, бик һыуыҡ та, эҫе лә һиҙелмәҫ.\nУраҙаның тамамланыуын бөтә мосолмандар ҙа бер төрлө билдәләй: улар фитыр саҙаҡаһын бирә һәм байрам намаҙын ҡыла. Фитыр саҙаҡаһы иртәгә Ураҙа ғәйете булырға тейешле кистә йәки иртән ҡояш ҡалҡҡанға тиклем бирелә. Исламдың үҙенсәлеге буйынса, фитыр саҙаҡаһы үҙенең эсенә матди байлыҡты ғына түгел, рухи ҡиммәттәрҙе лә һыйҙырған.\nУраҙа ғәйетенең был йолаһы Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең үҙе тарафынан булдырылған һәм шунан бирле үҙгәрешһеҙ ҡала. Ул мохтаждарға һәм мал-тыуары булмағандарға ураҙа ғәйетен үткәреү өсөн аҡсалата, аҙыҡ-түлек йәки ризыҡ менән саҙаҡа таратыуҙан башлана. Сөнки, бәйғәмбәребеҙ васыят итеп әйткәнсә, был хәйер-саҙаҡаһыҙ Аллаһы Тәғәлә ураҙаны ҡабул итмәйәсәк.\nАҡылы зәғиф булмаған, эшкә һәләтле мосолман үҙенең ғаиләһендәге бөтә кеше өсөн дә фитыр саҙаҡаһын бирергә бурыслы. Әлбиттә, был саҙаҡа ла, башҡалар кеүек үк, мохтаждарға бирелә, мохтажлыҡ кисергән кешенең мосолман булыуы ла шарт (урамда эсеүҙән шешенеп бөткән хәйер һораусыларға мосолмандар ярҙам итергә тейеш түгел!).\nЫсынлап та, хәҙер шундай хәл килеп сыға – саҙаҡаны кемгә бирергә белмәй аптырайһың. Саҙаҡаға мохтажлыҡ кисергән хаҡ мосолмандар беҙҙә юҡ кимәлендә тип әйтеү һис арттырыу түгел. Шуға ла был саҙаҡаны мәсеткә (изге йортто ҡарау, электр уты һәм башҡалар өсөн саралар талап ителә) бирергә мөмкин. Башҡа урындарҙа йәшәүсе мосолмандарға ярҙам итеү маҡсатында төҙөлгән махсус фондтар бар, аҡсаны шунда күсерергә лә була. Үҙенә байрам ашы әҙерләй алмаған ауырыу, ҡарт-ҡороға ла фитыр саҙаҡаһы итеп тәмле аш-һыу йәки берәй бүләк бирергә мөмкин. Саҙаҡа бер ваҡытта ла теләһә кемгә бирелмәй, уның мәғәнәһе биргән кешенең бурыстан ҡотолоуында ғына түгел, кемгәлер ярҙам итеүҙә лә икәнлеген онотмағыҙ.\nӘгәр фитыр саҙаҡаһын бирергә бөтөнләй мөмкинлегегеҙ юҡ икән (кеҫәгеҙ буп-буш, аҙыҡ-түлек кәштәһендә елдәр уйнай), Хоҙай Тәғәлә һеҙҙе был бурыстан азат итә. Бөтәбеҙ ҙә беләбеҙ – Исламда мосолмандарға көс еткеһеҙ йөк һалынмай.\nФитыр саҙаҡаһын рамаҙан айының бөтә көндәрендә лә бирергә мөмкин, ләкин һуңғы кистә биреү дөрөҫөрәк. Ни өсөн тигәндә, саҙаҡаға мохтажлыҡ кисергән кешеләр Ураҙа ғәйетен лайыҡлы кимәлдә байрам итергә тейеш. Һеҙ биргән саҙаҡа уларға байрам өҫтәленә аҙыҡ-түлек, балаларына бүләк алыу өсөн кәрәк. Бер кеше өсөн яҡынса алғанда 50 һум фитыр саҙаҡаһы бирелә. Әлбиттә, хәлле кешеләр тағы ла күберәк бирә ала.\nФитыр саҙаҡаһын биреү мосолмандың күңелендә изгелек, йомартлыҡ уята, мохтаждарға ярҙам итә.\nХәйер биреү этикаһы\nХәләл аҡсаңды арттырып, кемгәлер ярҙам итеүҙең сауаплы икәнлегенә бер кем дә шикләнмәй. Тик шуны онотмаһаҡ ине: хәйер мохтаждарға бирелергә тейеш. Беҙҙә уны оло йәштәге кешегә биреү киң таралған, ҡарттарҙың был аҡсаға мохтажлыҡ кисерәме-юҡмы икәнлеген уйлап та тормайбыҙ. Ә ысынында, әбей-бабайҙар өсөн иң һәйбәт хәйер – уларға йорт-ҡураларында ярҙам итеү, ваҡытыңды йәлләмәй генә һөйләшеп ултырыу, үҙең бешергән аҙыҡ менән һыйлау һәм башҡалар. Магазинға йөрөй алмаған ҡарт хәйер аҡсаһын нимә эшләтһен? Әлбиттә, аҡсаға мохтаж ҡарттар ҙа бар, әммә кешегә ҡарт булғаны өсөн генә хәйер биреүҙең бер мәғәнәһе лә юҡ. Шуға ла изгелек эшләргә теләйһегеҙ икән, ярҙам ҡулын мохтаждарға һуҙығыҙ! Кемдер бер мең һум аҡсаға мохтажлыҡ кисерһә, кемдер бер тапҡыр шылтыратып хәл белешеүҙән, ауырып ятҡанда бер йотом һыу эсереүҙән генә рәхмәтле буласаҡ.\nҡайсаҡ кеше башҡалар ҙа күрһен, уға эйәрһен өсөн саҙаҡаны мохтаждарға күрһәтеп бирә. Әгәр уның ниәте башҡаларҙың йөрәгендә изгелек уятыу ғына икән, һәйбәт.\nХоҙай Тәғәлә: «Хәйерҙе асыҡтан-асыҡ бирәһегеҙ икән – һәйбәт, әгәр ҙә уны ярлыларға башҡаларға күрһәтмәй генә бирһәгеҙ – тағы ла яҡшыраҡ...» («Һыйыр» сүрәһе, 271), – тип әйткән. Ошо һүҙҙәрҙән күренеүенсә, ҙур сауап алырға теләгәндәр хәйерҙе күрһәтмәй генә бирергә тейеш. Ундай хәйерҙең асыҡтан-асыҡ бирелгәненән етмеш тапҡырға һәйбәтерәк икәнлеген күрһәткән хәҙис бар. Шуға ла бөтәбеҙ ҙә беләйек: хәйер Аллаһы Тәғәлә өсөн бирелә, кемдер һине йомарт тип маҡтаһын өсөн түгел.\nТағы ла шуныһы – кемгәлер хәйер биргәнһегеҙ икән, ул кешенең саҙаҡаны нисек, ҡасан, нимә өсөн тотоноуын тикшереп йөрөмәгеҙ. Миҙалдың икенсе яғы ла бар: мосолмандар диндәштәренә ярҙам итергә тейеш, хәйер мосолмандарға бирелә. Тимәк, хәйерҙең хәрәмгә тотонолмаясағына ышаныс бар. Етем балаларҙы ла онотмағыҙ. Тик был урында тағы ла хәйерҙең аҡса ғына түгел, ниндәйҙер башҡа төр ярҙам да була алыуын иҫегеҙгә төшөргө килә.\nХәрәм юл менән табылған байлыҡтан бирелгән саҙаҡаны Хоҙай Тәғәлә ҡабул итмәйәсәк. Уның быға мохтажлығы юҡ. Әммә хәрәм юл менән эшләнгән аҡсаны тулыһынса кемгәлер ярҙам итеп күсерәһегеҙ икән, һәйбәт буласаҡ. Сауабы булмаһа ла, гонаһығыҙ юйыласаҡ.\nХәйер итеп биреү өсөн әйберҙең сифатлыһын һайлайҙар. Үҙең яратҡан нәмәне хәйер итеп бирә белеү иманлы булыуҙы күрһәтә. ҡыҫҡаһы, хәйер «исем өсөн» түгел, ярҙам өсөн булырға тейеш.\nБөтә нәмә лә Хоҙай Тәғәләнең ҡушыуы, теләге буйынса башҡарыла. Кемгәлер – байлыҡ, кемгәлер – талант, кемгәлер сир бирелә. Ләкин быларҙың бөтәһе лә һынау өсөн генә, мәңгелек түгел. Шуға ла ҡаҙанған байлыҡты Аллаһы Тәғәлә өсөн дөрөҫ ҡулланыуҙан да һәйбәтерәк юл юҡ. Хәйер бирергә лә, мохтаж булһағыҙ, алырға ла тартынмағыҙ!\nҮлгәндән һуң үкенмәгән кеше юҡ. Яҡшы кешеләр яҡшылыҡтарын күберәк эшләп өлгөрмәгәнгә үкенер, яман кешеләр яманлыҡтан тыйылып тәүбә итмәгәнгә үкенеп бөтә алмаҫ.\nКүңеле пак, тәне сәләмәт, барына ҡәнәғәт кеше – иң бәхетле кеше.\nБайрам көндәре – улар сама белмәй ашау-эсеүҙәр, күңел асыуҙар менән йәнде яфалауҙар мәле түгел, улар үҙ-ара аралашыуҙар, осрашып йөрөүҙәр, сәләм бирешеүҙәр, араларҙа мөнәсәбәттәрҙе төҙөкләндереп ҡалыу өсөн бер сәбәп.\nЛилиә СИРАЕВА әҙерләне.\n09.06.2019 - Иман Ураҙа тотоу – изге ғәмәл...\n04.06.2019 - Иман Өйрәнәйек доғалар!\n04.06.2019 - Иман Хоҙай ураҙаларыбыҙҙы ҡабул итһен!\n04.06.2019 - Иман Ғәйет намаҙы нисек уҡыла?\n03.06.2019 - Иман Шәүүәл айында намаҙ ваҡыты\n31.05.2019 - Иман Мулла рухын шатландырып\n24.05.2019 - Иман Тыуған көндә аят уҡытайыҡ\n17.05.2019 - Иман Ураҙа тотоусыларға табип кәңәштәре\n06.05.2019 - Иман Рамаҙанда тотасаҡ ураҙаларыбыҙға сауабы насип булһын!\n05.05.2019 - Иман Рамаҙан айында намаҙ ваҡыты\n26.04.2019 - Иман Ғәйбәт тураһында хикәйәт\n19.04.2019 - Иман Хәҙистәр\n17.06.19 Ейәнсәре менән мунсала үлеп ятҡан\n17.06.19 Ялған дарыуҙар һатыуға юл ҡуйылмаясаҡ\n17.06.19 Радий Хәбиров вахтовиктарҙы йыйып алырға ниәтләй\n17.06.19 Поликлиникағыҙ нисә "йондоҙло"?\n17.06.19 Әсирлеккә эләккәндәр иҫтәлегенә\n17.06.19 Өфөләр! Ағиҙел аша сыҡҡанда һаҡ булығыҙ!\n17.06.19 Бишәүгә тағы икәү ҡушылды\n17.06.19 Штрафтарығыҙ булһа, түләп ҡуйығыҙ\n17.06.19 Төркиә менән Таиландҡа – сикләүҙәрһеҙ\n17.06.19 Дарыуҙарға хаҡ арта\n№24 (11227)14 июнь 2019 йыл


ЭШКӘ ЙОМҒАҠ ЯҺАР МӘЛ УЛ ҺАБАНТУЙ\nУҡыу йылына йомғаҡты БДУ-ның Сибай институты етәкселеге йыл һайын һабантуй ойоштороп яһай. Игенселәр яҙғы сәсеү эштәрен атҡарып бөткән мәлдә юғары уҡыу йорто студенттары ла уҡыу йылын тамамлап, сессия башлай. Тирә-яҡтан килгән ҡунаҡтарҙың күплегенә ҡарап, уҡыу йортоноң байрамы күптән ҡала күләмендәге дөйөм сараға әүерелгәнен һиҙемләргә була. Ырымбур өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзалары Миңзирә Аҡҡошева, Рифүс Ҡудашев, Ирек Мөлкамановтар ҡатнашыуы сараға ҙур мәртәбә өҫтәне.\nЙылдағыса институт етәкселеге ҡунаҡтарҙы Хәтер аллеяһы аша уҙғарҙы. Бында XIX быуаттың күренекле хәрби начальнигы, кантон, сәсән, Иҫке Сибай ауылына нигеҙ һалыусы Шәйәхмәт Сибаевтың яңыртылған бюсы асылды. Бюсты тантаналы асыу хоҡуғы Сибай ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары И.Р.Хәйруллинға, Сибай институты директоры З.F.Йәрмөхәмәтовҡа бирелде. Бөйөк шәхестең һынын скульптор Илдар Шәйәхмәтов етәкселегендәге бер төркөм оҫталар башҡарған. Ошо уҡ ижади төркөм уҡыу йортоноң бинаһы янына һындар ҡуйып, үҙенсәлекле фонтан эшләгән.\n—Был эшебеҙҙә беҙ йәшлекте, романтиканы сағылдырырға тырыштыҡ. Студент ҡыҙҙың ҡулында китап булһа, егеттекендә заманса технология һәм уның ҡарашы күккә төбәлгән,—тине эше менән таныштырып Илдар Fиндулла улы.\nИнститут етәкселеге таш бюсты һәм фонтанды эшләүҙә ҙур финанс ярҙамы күрһәткәне өсөн «Урал» һәм «Урал аръяғы» мәрхәмәтлек фондарына сикһеҙ рәхмәтен белдерҙе.\nУҡыу йортоноң «Ете ырыу», «Сармат», «Эдельвейс» бейеү ансамблдәре ҡатнашлығындағы байрам концерты уҡыу алдынғыларын, хеҙмәттәрендә уңыштарға өлгәшеүселәрҙе тәбрикләү менән аралаштырып алып барылды. Эштәрен намыҫ менән башҡарған Н.F.Шахморатова, С.Н.Чернова, Н.Х.Кинйәбаева, Н.В.Ноғоманова, В.Б.Тарасов, Б.М.Иҫәндәүләтов, Р.Р.Диярова, А.А.Вышинский, М.М.Мәхмүтов, Х.Б.Нурғәлина, А.Н.Рәхимова, Е.В.Антипова, З.А.Бәҙретдинов, З.З.Ҡырымғужина, И.М.Рәхмәтуллин, А.Р.Түләбаева, И.И.Ишаев, Н.М.Солтанова, Е.Н.Петрова Сибай ҡала Советының Почет грамоталары, БДУ-ның Сибай институтының махсус дипломдары менән бүләкләнде.\nҺабантуй рәсми асылырға ғына торғанда баш ҡалабыҙ Мәскәүҙән һөйөнөслө хәбәр килеп етте: уҡыу йортоноң «SAFЕ» студенттар командаһы Бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яулаған. Тырыш ҡыҙҙар-егеттәр киләсәктә Ҡытайҙа үтәсәк Халыҡ-ара ярышта Рәсәй намыҫын яҡлап сығыш яһау хоҡуғына эйә булған.\nИнституттың тирмәләр ҡоролған стадионы ысын башҡорт йәйләүҙәрен хәтерләтте. Ете ырыу ете тирмә ҡорған тиһәк, аҙыраҡ булыр, институт хеҙмәткәрҙәре, ҡаланың урта белем биреү уҡыу йорттары коллективтары барлығы 13 тирмәне боронғоса биҙәгән, телеңде йоторлоҡ итеп милли ризыҡтар әҙерләгән ине. Филология факультеты студенттары үҙ тирмәләрендә Ҡыпсаҡ ырыуы үҙенсәлектәрен сағылдырһа, тәбиғи-техник фәндәр факультеты яңы тыуған сабыйға исем ҡушыу йолаһын күрһәтте. Һөҙөмтәлә, гран-приҙы филология факультеты тирмәһе яуланы. Беренсе урынға уҡыу йортоноң ситтән тороп белем алыу бүлеге тирмәһе иреште. Икенсе урынға иҡтисад, тәбиғи-математика факультеты сыҡһа, өсөнсөлә педагогия факультеты, китапханасылар ҡорған тирмә билдәләнде. Сибай педагогия колледжы, 24-се һөнәрселек лицейы тирмәләре лә шулай уҡ өсөнсө урын яуланы.\n«Иң яҡшы сувенир продукцияһы» номинацияһы Сибай күп тармаҡлы колледж коллективына эләкте. Шәжәрәне асыҡ яҡтыртҡаны өсөн ҡаланың тарих-крайҙы өйрәнеү музейы айырым билдәләнеп үтһә, Балалар художество мәктәбе «Иң яҡшы профориентацион мөйөш» номинацияһында тәбрикләнде.\nСтуденттар—дәртле халыҡ, ярыштар башланғанын түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Еңел атлетикала физкультура һәм спорт факультеты студенттары бер кемгә лә ал бирмәне. Шахматта тарих кафедраһы доценты З.А. Бәҙретдиновҡа тиңдәр булманы. Шашкала Р.Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейы уҡыусыһы Ф.Һөйөндөков еңеү яуланы.\nМилли көрәштә беренсе урынға Д.Билалов сыҡты һәм төп приз—һарыҡ менән бүләкләнде. Икенсе урында—F.Биҡҡолов, өсөнсөлә И.Ямғурсин билдәләнде.\nГер күтәреүҙә А.Яхин иң көслөһө булһа, М.Fүмәров, Д.Яҡшымбәтовтар алдынғы урындар яуланы.\nАрҡан тартышыуҙа юридик факультет егеттәре ҙур тырышлыҡ күрһәтте. Уҡтан атыуҙа Е.В. Антипов, С.Исмәғилев, И.Дүшәмбаев айырылып торҙо. Ҡыҙҙар араһында Н.Яхина, К.Борисова, Г.Fәзизовалар мәргән уҡсылар булып танылды.\nБаскетболда технология факультеты студенттары беренсе булһа, волейболда йыйылма командалар көс һынашты.\nБалыҡ тотоуҙа, бүләктәр ҡырҡып алыуҙа уҡыу йортона ҡунаҡ булып килгән мәктәп уҡыусылары, кескәйҙәр әүҙем ҡатнашты.\n«Һабантуй-2014» гөрләп үтеп китте. Был саранан һуң Сибай институтының буласаҡ белгестәргә белем биреп кенә ҡалмай, ә йәш быуынды күркәм традициялар алымы менән тәрбиәләүгә тос өлөш индереүенә тағы бер тапҡыр инандыҡ.\nҺүрәттә: байрамдан күренеш.


Быуат эпидемияһына әйләнгән сир » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Быуат эпидемияһына әйләнгән сир\nҺуңғы арала йәмғиәтебеҙҙә ВИЧ-диссиденттарҙың күбәйеүе лә хәүефкә һала. Йәғни, был кешеләр халыҡ-ҡа ВИЧ юҡ, тип ҡотҡо һала, ҡурҡыныс инфекциянан дауаланыуҙан баш тартырға өндәй. «Роспотребнадзор» хәбәр итеүенсә, ВИЧ-диссиденттарҙың хәүефле эшмәкәрлеге оҙаҡламай тыйыласаҡ, әле документтар әҙерләнә.\nЧиновниктарҙың башлан-ғысы власть органдарында раҫлау тапһа, ҡурҡыныс сирҙән дауаланмауы пропагандалаған кешеләр хөкөм ителәсәк. Закон проекты авторҙары Енәйәт кодексына ла ошоға бәйле үҙгәрештәр индерергә, ВИЧ-инфекциялы балаларҙы дауалау ҡағиҙәләрен үҙгәртер-гә ниәтләй.\nЙәмғиәттә ВИЧ-инфекцияһын инҡар итеүселәр, анализ тапшырыуҙан, уны дауалауҙан баш тартырға өндәүселәр бар. Ундайҙарға административ штраф һа-лынасаҡ, унан тыш, социаль селтәрҙәрҙә «ВИЧ юҡ!», «СПИД - уйлап сығарылған сир», «Вирусты кем күргән?» тигәнерәк лозунгтар аҫтында әүҙем эшмәкәрлек алып барғандарға ла сара табыласаҡ. Ул ғына түгел, һәр һүҙ өсөн яуап бирергә тура киләсәк: сирҙе инҡар итеп яҙылған бәләкәй генә комментарий ҙа, вирус тураһында яҙған мәғлүмәт таратҡан ҙур текстар ҙа иҫәпкә алынасаҡ. Ғөмүмән, социаль селтәрҙәр аша кешеләрҙең башын бутаған әҙәмдәр генә түгел, матбуғат сараларында ошо темаға баҫылған, күрһәтелгән мәғлүмәт тә күҙәтеү аҫтында буласаҡ.\nҠайһы бер йәмәғәтселәрҙең фекеренсә, яҡынса тиҫтә йыл самаһы элек тап эре федераль телеканалдарҙың башланғысы менән халыҡ араһында ВИЧ хаҡында ялған мәғлүмәт таратыла башлаған. Абруйлы журналист «ВИЧ - фармацевтик компанияларҙың марке-тинг алымы» тигән фекерҙе еткергән, был мәғлүмәткә бихисап кеше ышанған.\nСирҙе инҡар итеү - кешенең ҡурҡыу реакцияһы һәм проблеманы ҡабул итеүҙең беренсе стадияһы. Беҙҙең илдә күптәр, ВИЧ йоҡторғанын белгәс, ошо стадияла бай-таҡ йылдарға туҡтап ҡала, һөҙөмтәлә бер нисә йылдан үлеп тә китә, ти белгестәр. Сит илдәрҙә иһә был хәлгә тарығандарға ярҙам күрһәтеү ойошмалары бар. Беҙҙә иһә ундай ойошмалар йәмәғәт башланғысында ғына эшләй.\nТәҡдим ителгән яңылыҡтарҙың тағы береһе - ВИЧ-инфекциялы балаларҙы мәжбүри дауалау. Әлеге ҡағиҙәләр буйынса, баланың ата-әсәһе йәки опекуны ме-дицина ярҙамы күрһәтеүгә яҙма рөхсәт бирергә тейеш. Әммә ҡайһы бер осраҡта диссидент ата-әсәләр дауалау түгел, анализ тапшырыуҙан да баш тарта, бының менән сабыйҙы күрәләтә һәләкәткә дусар итә. Яңы ҡанун ҡабул ителгән осраҡта, был хәлде күпкә еңеләйтәсәк.\nХаҡ - кеше ғүмере\nБөтә донъя СПИД менән көрәш көнөнә район хакимиәтендә «түңәрәк өҫтәл» үткәрелде. Сарала район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса ... Тотош уҡырға\nБеҙҙең шәхси фекергә 27 май Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының идаралығында булған ғәҙәттән тыш хәлдә (дөрөҫөрәге, фажиғәлә), урындағы властар һәм ... Тотош уҡырға


Ғатаулла ишан | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > тарих, риүәйәттәр, легендалар > Ғатаулла ишан\nМөхәммәтәнүәр әүлиә »\n“Хәйбулла районы Вәлит ауылы зыяратында Ғатаулла ишандың ҡәбере бар, – тип, йәнә уның китаптары тураһында мауыҡтырғыс хәбәр һөйләгәйне ул саҡта Сәлих ағай. – Ҡәбер эргәһенә, имән таҡталар менән көпләп, өҫтөн ябып, китаптарын ҡуйғандар. 1958 йылда асып ҡараныҡ. Баҫма китаптары шул көйөнсә Ғатаулла ишандың ҡәбере һаҡланғайны. Әлеге таҡта ҡумтаның буйы – 2, киңлеге 1 метр. Хаҡ Тәғәлә ризалығына, Ғатаулла ишан рухына доғалар тәғәйенләп, хәйер итеп таҡта өҫтөнә тәңкә аҡсалар һалып китәләр. Иң мөһиме: доғалар уҡып, “Ғатаулла ишан менән Зәйнулла ишан – бер ҡор кешеләре”, – тип һүҙен дауам итте Сәлих Иҫәнбаев һәм ошондай хикмәтле риүәйәт тә һөйләне.\n“Бер ваҡыт Зәйнулла ишан менән Ғатаулла ишан өҫтөнән батшаға, улар сихырсы, тип, ялыу бара. Батша саҡыртып ала ла “Ҡырағай йәнлектәр араһына керетегеҙ. Әгәр улар изге кешеләр булһа, йәнлектәр теймәҫ, ә сихырсылар икән, иҫән ҡалмаҫтар,” ти.\nКеретәләр арыҫландар араһына. Йәнлектәр былар араһында ҡойроҡтарын болғап йөрөйҙәр, ти...”\nАртабан Шәкүр Ғатаулла ишандың әле Вәлиттә йәшәп ятҡан ейәне Зәйнулла Әлибаевҡа барып юлығыуы тураһында һәм ҡартатаһы хаҡында уның һөйләгәндәрен бәйән итә: “Ул ҡарт етем үҫкән. Зәйнулла ишан менән һөргөндә бергә йөрөгән, – тип һөйләне Зәйнулла ағай. – Гипнозға һәләтле булған. Кешеләрҙе ҡыйыҡ башынан һерелдәтеп йөрөткән. Үҙҙәре ҡоламай ҙа икән. Сихырсы, фәлән дә төгән тип, һөргөнгә ебәрткәндәр. Шул Троицкиға барып -ҡайтып йөрөгән ул һуңынан. Зәйнулла ишан менән бергә ебәргәндәр. Ул инде байыраҡ булған, был ярлыраҡ.\nҠайҙа ултырған губернаһын да белә инем әле – Кострома губернаһы. Йоҙаҡ үҙенән-үҙе асылып, сығып йөрөгәндәр. Шунан төрмә начальнигы, былар ғәҙәти кешеләр түгел, тип сәйгә саҡырып, сәй эсереп ебәрә торған булған. Аҙаҡ, һеҙ изге кешеләр, халҡығыҙҙы ҡарағыҙ тип, ҡайтарып ебәргәндәр.\nБына ошо беҙ йәшәгән ерҙә уның өйөнөң нигеҙе. Мал өйө, китап өйө, үҙенең торған өйө, кешеләрҙе ҡабул итеү өйө булған. Ике әбейе менән бергә йәшәгән. Килгән кешеләрҙе ҡараған. Мәғлүмәте ҙур булған, үҙебеҙҙең мәҙрәсәләрҙән һуң өс йыл Төркиәлә уҡып ҡайтҡан.\nЙөрөп ятҡан, Орскиға ла барған (ҡоҙалары шунда булған). Троицкиға ла. Орск бынан 120 километр, Троицк йырағыраҡ.\nКүсер булып йөрөгән Мортаза Вәлитов ағай бар ине, 1895 йылғы. Бер ваҡыт көймәле сана менән китеп баралар икән. Ҡарт (Ғатаулла ишан), кейеҙ ябынып, көймәлә ята, ти. Аҙашып китмә, балам, һин уңғараҡ борол, йә, һулғараҡ борол, тип әйтеп ята, ти. Бында урыҫтар ҙа уны бик яратҡан. Башҡортон да, урыҫын да бушлай дауалаған”.\nХәҙер тағы Рәүеф Насировҡа мөрәжәғәт итәйек. “1872 йылда Зәйнулла ишанды Өфөгә – дини йыйылышҡа (Диниә назаратына – С.Я.) саҡырталар. Сәлимгәрәй мөфтөй янында тәфтишләү яһайҙар. Төрлө һорауҙар бирелә. Зәйнулла ишандың яуаптары инандырырлыҡ була, ул белеменең төплө икәнлеген күрһәтә, дингә ҡарата тоғро булыуын иҫбатлай. Быны мөфтөйҙөң яҡындарынан беренсе булып аңлаған Ғисмәт Шаһигәрәй (Шишмә төбәгенән), мөфтөйҙөң дәғүәһен бисәләр ғәйбәтенә оҡшатып, йыйылышты ташлап сығып китә. Мөфтөй ҙә был кешенең боҙоҡ әҙәм булмауын аңлап, бар, йортоңа ҡайт, эшеңде дауам ит, тип ҡайтара.\nЛәкин уның дошмандары, уй-ниәттәренең юҡҡа сыҡҡанын күргәс, губернатор исеменә лә шиҡәйәт ебәрә. Йәнәһе, “Зәйнулла бик хәүефле кеше, ул төрөк тарафтарына аҡса йыя, ғәскәр туплай”. Ишан Златоустҡа барып етеүгә, уны Өфө губернаторының әмере ҡыуып етә. Ишанды ҡулға алып, Златоуст төрмәһенә ултыртып ҡуялар.\nИшанды рәсми ғәйепләү өсөн ярты йыл самаһы ваҡыт үтеп китә. Ниһайәт, уны (Зәйнулла ишанды – С.Я.), мосолман халыҡтары араһында хөкүмәт ҡараштарына тап килмәгән ҡотҡо таратыуҙа ғәйепләп, Вологда губернаһына һөргөнгә ебәрәләр.\nВологда губернаторы уны бер мосолман кешеһе лә булмаған Никольск ҡалаһына урынлаштыра. Бында хәҙрәт полиция күҙәтеүе аҫтында өс йыл тора. 1876 йылда, ишандың үтенесе буйынса, ул Кострома ҡалаһына күсерелә. Бында, аҙ ғына булһа ла мосолмандар йәшәгәнлектән, ишан үҙен Ватанында кеүек тоя. Ете йылдан артыҡ ваҡыт үткәрә ул Костромала”.\nКүренеүенсә, Насиров Зәйнулла ишандың Златоуст төрмәһендә лә, һөргөндә лә яңғыҙ булыуы тураһында һүҙ алып бара. Әммә ул яңылыша, сөнки Шәкүр, Зәйнулла Әлибаевтың әйткәндәренә таянып, Зәйнулла ишандың яңғыҙ түгел, Төркиәлә бергә уҡып, бергә ишанлыҡ алған дуҫы Ғатаулла ишан менән һәр саҡ бергә булыуын иҫбатлай һәм һүҙҙәрен документтар менән нығыта.\n“Ниһайәт, рәсми сығанаҡтарға мөрәжәғәт итергә ваҡыт етте. 1993 йылда Өфөлә “М. Өмөтбаевтың Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгендә һаҡланған фондына ҡыҫҡаса тасуирлама баҫылып сыҡты”, – тип яҙа ул. – Китаптың 56-сы битендә “Ырымбур генерал-губернаторының мөнәсәбәте” тигән ике документтың күсермәһе телгә алына. Береһе 1872 йылдың 25 сентябрендә яҙылған һәм генерал-адъютант Н.А. Крыжановский тарафынан ҡул ҡуйылған. Икенсе “Мөнәсәбәт...” шул уҡ йылдың 21 декабрендә яҙылған. Икеһендә лә Верхнеуральск өйәҙе Аҡҡужа ауылының указлы муллаһы Зәйнулла Хәбибуллин (йәғни Зәйнулла Хәбибулла улы Рәсүлев) һәм Орск өйәҙе Вәлит ауылының башҡорто Ғатаулла Әбделмәликовты ошо өйәҙҙәрҙең башҡорттары араһында яңы дини тәғлимәт таратҡандары өсөн полиция күҙәтеүе аҫтында Ырымбур губернаһынан һөрөп ебәреү хаҡында үтенес белдерелә. Икенсе документта иһә ҡайҙа һөрөлөүҙәре хаҡында – Вологда губернаһына, тип ап-асыҡ әйтелә.\nТәүге “Мөнәсәбәт”тә әлеге ваҡытта был кешеләр Златоуст төрмәһендә ултыра, тигән һүҙҙәр ҙә бар.\nНиһайәт, 3. Рәсүлев менән Ғ. Әбделмәликов Вологда губернаһына һөргөнгә оҙатыла. 1875 йылда уларҙы Кострома губернаһына күсерәләр һәм 1880 йылда ғына Полиция департаменты тотҡондарҙы иреккә сығара”.\nҒатаулла ишандың исеме, һис шикһеҙ, Зәйнулла ишандыҡы менән йәнәш ҡуйылыуға лайыҡ. Сөнки, буласаҡ шәйехтәр хажға бергә барып, Истанбулда бергә уҡып, ишанлыҡ алып ҡайтҡас, береһе Верхнеуральск өйәҙендә, икенсеһе Орск өйәҙендә йәшәгән башҡорттар араһында Наҡшбәндиә суфыйҙар тәриҡәтенең Хәлидиә тармағы тәғлимәтен тарата, мөриттәр тәрбиәләү менән бик әүҙем шөғөлләнә, мәҙрәсәләрҙә донъяуи фәндәрҙе лә уҡытыуҙы алға һөрә, икеһе лә әүлиә була, икеһе лә кешеләрҙе дауалай, икеһе лә киләсәк ваҡиғаларҙы алдан әйтеп бирергә һәләтле булған. Шунлыҡтан ялыуҙы ла бит икеһе өҫтөнән дә яҙалар.\nОшо йәйҙә миңә лә Ғатаулла ишандың ҡәберенә зыярат ҡылырға насип булды, иншалла! Ишандың ейәне Зәйнулла олатай менән уның тормош иптәше Фәрзиә инәй беҙҙе бик ихлас ҡаршы алдылар, оҙаҡ итеп һөйләшеп ултырҙыҡ.\n“Ҡартатайым (йәғни Ғатаулла ишан – С.Я.) Зәйнулла ишан менән ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем ҡатнашып йәшәгән, – тине ул. – Өшкөрөп, кешеләрҙе күп дауалаған, хатта әллә ҡайҙарҙан ҡаҙаҡтар ҙа дөйәләр менән уға килгәндәр. Урыҫтарын да ҡараған.\nБөгөнгө көндә лә ҡаҙаҡтар, уның ҡәберенә килеп, хәйергә тәңкәләр һалып китә, доғалар уҡыйҙар”.\nҠәбере, боронғо башҡорт йолаһы буйынса, киң итеп бил бейеклегендә таш менән буралған, йәғни таш диуар менән уратып алынған. Баш осона дүрт ҡырлы аҡ ҡолпо таш ҡуйылған. Белгестәр уның гранит икәнлеген билдәләне. Был ташты ҡайҙандыр бер йылҡыға алмаштырып алғандар икән. Эргәһендә дәү ҡарағас үҫеп ултыра. Уны Ғатаулла ишандың хәҙерге Йылайыр районының урман араһында ятҡан Мәҡсүт ауылына кейәүгә сыҡҡан Зөбәйҙә исемле ҡыҙы алып килеп ултыртҡан, тинеләр.Ишандың эргәһендә ике ҡатыны менән Абдулла исемле улы ла ята икән.\nӨфөгә ҡайтҡас, мәшһүр Түңгәүер, Ялан-Түңгәүер ырыуы Туҡһары түбәһенең Бүреләр араһы башҡорто Ғатаулла Әбделмәлик улының тыуған йылын асыҡлау, шәжәрәһен төҙөү, Вәлит ауылы тарихын өйрәнеү хыялы менән яна башланым.\nВәлит ауылы рәсми рәүештә 1795 йылда ауыл булараҡ теркәлә. Ҡыуат ауылы түңгәүерҙәре элекке йәйләү урындарында яңы ауыл һалырға ҡарар итә. Уны Ғатаулла ишандың ҡартатаһы Әлибайҙың бер туған ҡустыһы Вәлит Ирғәле улы (1786 – 1860) нигеҙләй.\nВәлит ауылында әсәһе ҡарынынан айырылған Ғатаулла әүлиәнең шәжәрә ебе ошолай: Аҡкейектән – Түңгәүер, унан Ҡаратөлкө, унан Күстәнә, артабан Туҡһары – Дәүләтсура – Төйән – Һөйөндөк – Хәсән – Ҡыуат – Ирғәле – Әлибай (1783) – Әбделмәлик (1805) – Ғатаулла (1836 – 1914) – Ҡыяметдин (1892 – 1944) – Зәйнулла (20.06.1926) – Иштуған (1955) менән Ишмырҙа (1960).\nБик мәшһүр заттан булып сыҡты Ғатаулла ишан. Уның хәҙерге Баймаҡ районындағы боронғо Түңгәүер ауылы Ҡыуатҡа нигеҙ һалыусы бабаһы Ҡыуат Хәсәнов 1773—1775 йылдарҙағы ихтилалда бик актив ҡатнаша. Ул – Пугачев полковнигы. Үҙенең ғәскәре менән дошманды ҡыйратып йөрөй. Тик әлегә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның шәхесе тейешенсә баһа алғаны юҡ.\nҠартатаһы Әлибай Ирғәлин оҙаҡ йылдар Ялан-Түңгәүер улусы старшинаһы йәғни башлығы булып тора. Зауряд есаул дәрәжәһендә отставкаға сыға. Элекке Ялан-Түңгәүер улусының ерҙәре хәҙерге Йылайыр районыныҡына тиң. Тимәк, зауряд есаул Әлибай Ирғәлин хәҙерге район хакимиәте башлығынан да ҙурыраҡ дәрәжәлә булған.\nАтаһы Әбделмәлик Әлибаев Вәлит ауылында указлы аҙансы (мәзин) була һәм улының – 1836 йылдың Түңгәүер улусының Вәлит ауылында донъяға килгән һәм 1914 йылда шунда уҡ донъя ҡуйған мәшһүр Ғатаулла ишандың йәштән Ислам диненә ылығып үҫеүендә, аҙаҡтан күренекле дин әһеле, башҡорт халҡының рухи ҡеүәтен арттырыусы һәм һаҡлаусы әүлиәгә әйләнеүендә, әлбиттә, ҙур роль уйнай.\nЛайыҡлыларыбыҙ барып, ҡәберенә зыярат ҡылып, Аллаһтан үҙе өсөн дә, милләте өсөн дә, иле өсөн дә ярҙам һораһа, һис шикһеҙ, ярҙамы ла тейер, иншалла! Беҙ генә белмәйбеҙ, улар бөгөн дә илебеҙҙе ҡурсалауҙан туҡтамай.\nСәлмән Ярмуллин. Башҡортостан — әүлиәләр иле\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 11.12.2017 в 22:11, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Уның күкрәген «Ҡыҙыл йондоҙ» ордены, «Японияны еңгән өсөн» һәм башҡа миҙалдар биҙәй\nДәүләкән районында йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Лоҡман Шафиҡов совет илен немец илбаҫарҙары баҫып ингәндә үҫмер малай ғына була. Тәүҙә һуғышҡа Шайморатов дивизияһы сафында уның атаһы Рәшит Әбделнәғим улы инә. Һуңынан инде армия сафына алынған 16 йәшлек егеткә лә һуғыш һынауҙары төшә.\n1943 йылда яңы 16 йәшен тултырған Лоҡман Шафиҡовты армияға алып, Япония сиген һаҡларға ебәрәләр. Йәш пулеметчикка ҡанлы бәрелештәрҙә ҡатнашырға ла, дуҫтарын юғалтырға ла тура килә.\nЯу юлын башынан аҙағынаса үткән Рәшит Шафиҡов 1945 йылда иҫән-һау әйләнеп ҡайтһа, улы Лоҡман тағы ла 7 йыл хеҙмәт итеп, тыуған яҡтарына 1950 йылда ғына аяҡ баҫа ала. Салауат колхозы МТС-ында шофер булып эшләп хаҡлы ялға сыға. Тормош юлдашы Камилә Мәүлийәр ҡыҙы менән дүрт бала тәрбиәләп үҫтерәләр. Ҡатыны вафат булғас, 2005 йылдан Хәҙисә Сәфәр ҡыҙы менән ғүмер итәләр. Яҙмышына ҡанлы һуғыш юлы үтеү, унан һуң илде күтәреү кеүек ҡаты ауырлыҡтар төшһә лә зарланмай яугир. Уның һуғыш яраларын, һағыш-хәсрәттәрен онотторор дуҫы - гармуны бар. Дәртләнеп гармун телдәренә баҫыуы була, донъялар шунда уҡ яҡтырып, йәмләнеп китә.


Мәскәүҙә «Ҙур химия» бишенсе Халыҡ-ара форумға әҙерлек мәсьәләләре тикшерелде\nКүп йыллыҡ тәжрибә буйынса ул быйыл да майҙа Өфөлә үтә. Кәңәшмәлә сараны ойоштороу мәсьәләләренән тыш, ил һәм донъя иҡтисадындағы үҙгәрештәргә бәйле тикшерелергә тейешле һорауҙар ҙа ҡаралды.\nШОС ойошмаһы Эшлекле советының башҡарма секретары Сергей Каневский форумда ҡатнашасаҡ энергия һәм нефть химияһы ойошмаларына ҡыҙыҡлы проекттар тәҡдим итергә һәм фекер алышыу сиктәрен киңәйтергә саҡырҙы. Был йәһәттән Ҡаҙағстан, Монголия һәм Ҡырғыҙстан, иҡтсади яҡтан ҡеүәтле субъекттар булараҡ ҡыҙыҡһыныу уята. «Ҙур химия» - төрлө проекттарҙы тикшереү һәм тормошҡа ашырыу өсөн ҡулайлы майҙансыҡ. Халыҡ-ара форум шулай уҡ Башҡортостанды донъя кимәлендә танытыусы сара булып та тора.\nДмитрий Шаронов, Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары: «Республиканың газ һәм нефть химияһы өлкәһендә ҡорамалдар етештереү мөмкинлектәре юғары кимәлдә. Ә инде халыҡ-ара форум был осраҡтарҙы тағы ла киңәйтә һәм яңы кимәлгә сығыу мөмкинлеге бирә. Форумдың Башҡортостанда үтеүе төбәк үҫеше өсөн мөһим әһәмиәткә эйә».