Ҡәҙерле дуҫтар! Журналыбыҙҙың шаҡай(февраль) һаны донъя күрҙе. Ҡыҫҡаса байҡау яһап алайыҡ әле.\nPDF | Печать |\tЯңылыҡтар\t- Һуңғы яңылыҡтар\tАвтор: Administrator\t27.02.2017 00:00\tФевраль, тиһәк, барыбыҙҙың да хәтеренә, келт итеп, әһә, был айҙа 23 февраль бит әле, ир-егеттәр байрамы тигән уй килә. Шуға был һанда материалдарҙың күпселеге Ватанды һаҡлаусылар көнөнә бағышланыуы бер ҙә ғәжәп түгел.\nЖурналдың тышлығында Күмертау ҡалаһының 6-сы мәктәбенең 6-сы кадет синыфының алдынғы уҡыусылары Динислам Рафиҡов менән Илдар Кәримов сәләмләй. Был малайҙар һәм улар уҡыған мәктәптең кадет синыфтары менән журналист Сибәғәт Рахманғоловтың мәҡәләһендә танышырһығыҙ.\nФевраль айында республикабыҙҙа йәмәғәтселек халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуыуына 85 йыл тулыуҙы киң билдәләне. Ошо айҡанлы журнал биттәрендә Рәми ағайҙың ижадына урын бирелеүе бик яҡшы күренеш. Был юлы постерҙа бөйөк шағирҙың портреты бирелгән. “Тиҫтерҙәрең ижады” рубрикаһында “Башҡортостан беҙҙән башлана” шиғриәт бәйгеһендә ҡатнашыусылар майҙан тота. Шулай уҡ сәсмә әҫәрҙәр бәйгеһендә Р. Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы Наҙгөл Аҡманова ның “Ни өсөн йәнлектәр айырым йәшәй?” тигән әкиәте лә мауыҡтырғыс ҡына.”Башҡорт тарихы” нда тарихсы Азат Юлан 1938 йылда Хәсән күле янында япондар менән һуғышта батырлыҡ күрһәткән башҡорт командиры Ғәни Ғәлимов тураһында бәйән итә.\n“...Коляскалағы ҡыҙ бөгөн килмәне. Өләсәһе бөгөн уға ваҡыт тапмағандыр. Инсаф уны көтөп йөрөнө, Камилә килмәгәс, күңеле төштө. Егет быны үҙе лә аңлап етмәй ине. Ул бөтәһенән дә алда ҡайтырға йыйына башланы...” Яҙыусы Тәскирә Даянованың “Һин барҙа юғалмам” тигән повесынан был өҙөк. Күңелдең иң нескә ҡылдарына үтерлек итеп шундай шәп яҙылған, уйландыра ла, илата ла. Ҡыҫҡаһы, үҙегеҙ уҡырһығыҙ әле. “Игеҙәктәр – ғаиләлә биҙәктәр” конкурсы дауам итә. Шөкөр, яйлап һеҙҙән хаттар килә башланы. Әүҙемерәк булһағыҙ ине, дуҫтар! Бындай конкурстар гел генә бит үткәрелеп тормай. Артабан хәбәрсе Нурия апайығыҙ Бишбүләктән туғыҙ йәшлек Инсаф исемле бер батыр малай менән таныштыра. Былтыр ул батып барған оло кешене, һыуҙан тартып сығарып, үлемдән ҡотҡара.\nХәрби хеҙмәт кәрәкме ул? Рәфис Ҡуйбағаров ошо темаға малайҙар һәм әрмелә хәрби бурысын үтәп ҡайтҡан егеттәр менән һөйләшеү ойоштора. Сит илдәрҙә дәүләт ҡарамағында булған мәктәптәрҙә белем биреү системаһы нисек ҡуйылған? Ошо хаҡта Нурия Әхтәмова әҙерләгән материал да ҡыҙыҡлы тойолор тигән уйҙабыҙ. “Сәләмәт бул!” рубрикаһында Зарина Нәзирова ның “Күҙ йәше ни өсөн кәрәк?”, БДУ студенты Гөлиә Шафиҡованың берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләнеүселәргә кәңәш формаһында яҙылған “Барыһы ла үҙебеҙҙән тора” тигән мәҡәләләре лә һеҙҙе битараф ҡалдырмаҫ, моғайын. Шулай уҡ традицион рубрикалар - “Мәңгелек сер”, “Тәбиғәткә – асыҡ тәҙрә”, “Башҡортостан ҡоштары”, “Башҡортостан балыҡтары”, “Ай, һылыу!”, “Аманат” энциклопедияһы”, “Хат-хәбәр”, “Мөғжизәле донъя” рубрикалары ла күңелегеҙгә хуш килер.\nДуҫтар! Форсаттан файҙаланып, тағы ла иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: “Аманат”ҡа яҙылыу бер ҡасан да һуң түгел! 31 мартҡа тиклем 2017 йылдың 2-се яртыһына былтырғы хаҡ менән яҙылып ҡалырға мөмкин. 6 айға яҙылыу хаҡы – 295 һум 86 тин.


Боҙ аренаһы саҡыра! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Боҙ аренаһы саҡыра!\nБоҙ аренаһы саҡыра! 20.07.2018 // Яңылыҡтар\nТиҙләтелгән үҫеш программаһына индерелгән Күмертау ҡалаһы бөгөн икенсе йәшлеген кисерә. Бында төҙөлөш гөрләй, инвестициялар йәлеп ителә, халыҡҡа өҫтәмә эш урындары булдырыла.\nКүмертауҙағы был мөһабәт бина әллә ҡайҙан күренеп тора. Ул – Боҙ аренаһы. Объект “Башҡортостандың йөҙ йыллығына – йөҙ объект” республика программаһына ярашлы төҙөлә.\n2015 йылда тәүге нигеҙ ташы һалынған буласаҡ спорт һарайы быйыл ноябрь айында асылып, хоккейсыларға көтөп алынған ҙур бүләк булыр тип көтөлә. Комплекста 600 урынлыҡ трибуна урынлаштырылған, VIP-ложа, алты кейем алмаштырыу бүлмәһе бар.\nЗаман шарттарына яраҡлаштырылып төҙөлгән боҙ аренаһының эш башлар минуттарын барлыҡ ҡала халҡы түҙемһеҙләнеп көтә. Ҡайһы берҙәре килеп ҡарап, танышып та китә. Бында спорт менән шөғөлләнеү өсөн барлыҡ уңайлыҡтар булдырылған. Аренаның дөйөм хаҡы 314 миллион һум тәшкил итә, ул Социаль программалар фонды аша финанслана.\nҠала хакимиәте башлығы Борис Беляев әйтеүенсә, хоккей майҙансығы Милли хоккей лигаһы стандарты буйынса төҙөлгән. Аренаға әле трибунаны, тренажер залдарында ҡорамалдар, акустика системаһы, электрон табло урынлаштыраһы ҡалған.\n– Беҙҙең ҡала халҡы хоккейҙы ярата, бында республика чемпионаттарын, башҡа турнирҙарҙы үткәрергә мөмкин, – ти Борис Беляев.


Эшҡыуар » Башҡортостан гәзите\nЭшҡыуар // 16-08-2018, 18:54\nКом: 0 // Уҡынылар: 46 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЕргә эйелергә йыбанмаһаң...\nЭшҡыуар, Анонстар // 15-08-2018, 00:09\nИлле дүрт сутый баҡса. Аҙмы был, күпме? Йөҙәр гектар баҫыуҙарҙа эш иткәндәргә бындай ҙурлыҡтағы майҙан үтә бәләкәй күренәлер, бәлки. Йә унан күпме генә файҙа алырға мөмкин, тип уйлауҙары ла ихтимал. Сер түгел: баҡса үҫтереүҙең килеме юҡ, ҡоро бөксәнләп йөрөүең инде, тип ошо сама ерҙе ташлап ҡуйып, ҡара-ғура хужа булған баҡсалар ҙа бихисап.\nКом: 0 // Уҡынылар: 138 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Был – беҙҙең ҡала”\nСәйәсәт, Эшҡыуар // 15-08-2018, 00:03\nЭшҡыуар // 14-08-2018, 00:03\nСиҡат тауы яғынан томан күтәрелә. Уны йырып бер кеше килә. Барыһы яҡын, таныш, ҡәҙерле уға: ысыҡтан башын ҡалҡытҡан үләндәр ҙә, уйһыулыҡ та, ҡыуаҡлыҡтар ҙа. Ошонда тыуған, буй еткергән, ир ҡорона ингән.\nКом: 0 // Уҡынылар: 39 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҮҙҙәре лә бал ҡорттары кеүек\nЭшҡыуар // 10-08-2018, 00:05\nЕләк-емештең өҙөлөргә етешкән мәле\nЭшҡыуар // 8-08-2018, 00:03\nУрмановтар яҡшы йылдарҙа 12 тоннаға тиклем уңыш ала\nАл-ял белмәй ялан батырҙары\nЭшҡыуар, Анонстар // 3-08-2018, 00:05\nКом: 0 // Уҡынылар: 125 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЯратҡан шөғөлө булған кеше – бәхетле\nЭшҡыуар // 3-08-2018, 00:03\nКом: 0 // Уҡынылар: 44 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҺөтөн һауып, итен эшкәртеп...\nЭшҡыуар // 27-07-2018, 00:02\n“Восход” ауыл хужалығы кооперативы (етәксеһе — Дамир Әнғәм улы Низаметдинов) эшсәндәренең дә бөгөн тынғыһыҙ мәле, улар иртә таңдан ҡара кискә ҡәҙәр һөтсөлөк фермаларында, ялан-ҡырҙарҙа хеҙмәт өлгөһө күрһәтә. Йәмғиәт ихаталарына баҫыуҙарҙан ҡеүәтле йөк машиналарында ҡышҡылыҡҡа бесән ҡайта, силос соҡорҙары иһә хуш еҫле сенаж менән тула.\nКом: 0 // Уҡынылар: 56 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Ҡулдан балта төштө”\nЭшҡыуар // 24-07-2018, 00:03\nКом: 0 // Уҡынылар: 67 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАҡсаға хужа була белергә кәрәк\nКом: 0 // Уҡынылар: 52 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҠатын-ҡыҙ шөғөлөмө, түгелме?


Илебеҙ киләсәге һеҙҙең ҡулда // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nИлебеҙ киләсәге һеҙҙең ҡулда\n16:21, 13 мая 2009 Сәйәсәт\nРеспублика Президенты Мортаза Рәхимов бөгөн Өфөлә асылған Башҡортостан Республикаһында Йәштәр фәне көндәрендә ҡатнашыусыларға тәбрикләү хаты ебәрҙе. Тәбрикләү хатында шулай тиелә:\n"Башҡортостан Республикаһында Йәштәр фәне көндәрендә хөрмәтле ҡатнашыусылар!\nРәсәй Федерацияһында Йәштәр йылында һәм Башҡортостан Республикаһында Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылында йәш ғалимдарҙың ошондай мөһим сараға йыйылыуы айырыуса иҫтәлекле. Уның сиктәрендә Волга буйы федераль округы йәш ғалимдарының I форумы һәм Башҡортостан Республикаһы фәненең I йәштәр фестивале үтеүе лә ҡыуаныслы.\nРеспубликабыҙҙа йәштәр сәйәсәтенә ҙур иғтибар бирелә. Йәштәр эштәре буйынса дәүләт һәм муниципаль органдар уңышлы эшләй. Дәүләт йәштәр сәйәсәте, йәш ғаиләләргә, балалар, үҫмерҙәр, йәштәр клубтары һәм үҙәктәре эшмәкәрлегенә ярҙам күрһәтеү тураһында закондар эшләнгән. "Йәштәр — Башҡортостан Республикаһының стратегик ресурсы" балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең рухи-әхлаҡи мәҙәниәтен һәм гражданлыҡ әүҙемлеген үҫтереү концепцияһы раҫланған. "Башҡортостан йәштәре" Президент программаһы, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж йәш ғаиләләргә дәүләт ярҙамы республика программаһы тормошҡа ашырыла. Йәштәр йәмәғәт палатаһы ойошторолдо. Башҡарма власть органдарының һәм йәмәғәт ойошмаларының йәштәр сәйәсәтен тормошҡа ашырыу буйынса эшмәкәрлеген килештереү яйға һалынды. Алтмыштан ашыу балалар һәм йәштәр милли, спорт, ижади, экологик, волонтерлыҡ, студенттар, тарихи-мәҙәни һәм эҙәрмәндәр йәмәғәт ойошмалары эшләй. Шуларҙың өстән бер өлөшө самаһы Республика йәштәр хәрәкәте составына инә. Был хәрәкәт 220 меңдән ашыу кешене берләштерә.\nҺәләтле йәштәргә ҙур иғтибар бирелә. Йыл һайын әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура, фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт йәштәр премиялары тапшырыла. Йәш ғалимдар һәм йәштәрҙең фәнни коллективтары конкурс нигеҙендә Башҡортостан Республикаһы гранттарын ала. Айырыуса һәләтле уҡыусыларға, студенттарға, аспиранттарға һәм докторанттарға республика Президенты стипендиялары түләнә.\nЭшсе йәштәр хаҡында айырым хәстәрлек күрелә. "Башҡортостан Республикаһының йәш белгесе" айырым маҡсатлы программаһы тормошҡа ашырыла. Йәштәр эшҡыуарлығы мәктәптәре һәм бизнес-инкубаторҙар асылды. Йәш эшҡыуарҙарҙың бизнес проекттарына булышлыҡ итеү өсөн гранттар ғәмәлгә индерелә.\nШуны билдәләргә кәрәк: республикала күптән түгел ойошторолған Рәсәй йәш ғалимдар союзының төбәк бүлексәһе граждандар йәмғиәттәре институттарын үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша, Волга буйы федераль округында төп йәштәр ғилми йәмәғәт ойошмаларының береһе булып тора.\nБөгөн илгә, һис ҡасан да булмағанса, белемле, маҡсатҡа ынтылыусан, сәмле йәш белгестәр, үҙ эшенең оҫталары талап ителә. Һеҙгә хас булған ошо сифаттар тормошта үҙ урынығыҙҙы табыу, белем һәм оҫталығығыҙҙың кәрәклеген тойоу, интеллектуаль һәм ижади ҡеүәтте тормошҡа ашырыу мөмкинлеген бирер, тип ышанам. Йәштәрҙең интеллектуаль, ижади элитаһы вәкилдәре булараҡ, тап һеҙ яҡын киләсәктә Рәсәйҙәге иҡтисади үҫеш йүнәлешен билдәләйәсәкһегеҙ.\nҺеҙгә һаулыҡ, именлек һәм бәхет, әүҙем уңышлы эш теләйем!\nТеги: йәш ғалимдар, форум, тәбрикләү


«Үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ!». Радий Хәбиров һәләк булған афған яугирҙәренең туғандары менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:25, 18 февраля 2019 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 18 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n16 февралдә Өфөләге «Торатау» конгресс-холында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыуҙың 30 йыллығы уңайынан тантаналарҙа ҡатнашты, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар менән осрашты һәм һәләк булған яугир-интернационалистарҙың туғандары менән аралашты.\nБАССР-ҙан Афғанстанға бөтәһе 9,5 мең самаһы кеше оҙатылған, уларҙың 343-ө яуҙа йәки яраларҙан һәләк булған, алтауһы хәбәрһеҙ юғалған, 2500 хәрби төрлө йәрәхәттәр алған.\n«Был — республикабыҙ тарихында ауыр сәхифә, ошо ваҡиғаларға 30 йылдан ашыу ваҡыт үтһә лә, һыҙлау баҫылмай. Беҙ ошо егеттәрҙең барыһын да иҫләйбеҙ һәм бер ҡасан да онотмайбыҙ, улар менән ғорурланабыҙ, беҙҙең өсөн улар иҫән, йәштәрҙе уларҙың ҡаһарманлығы өлгөһөндә тәрбиәләйбеҙ, яугирҙәр йәшәгән бөтә райондарҙа уларҙың иҫтәлегенә төрлө саралар ойошторалар», — тине республика етәксеһе, һәләк булған хәрбиҙәрҙең туғандарына мөрәжәғәт итеп.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы менән осрашыуға 11 яҡташыбыҙҙың — хәрби һәм патриотик бурысын үтәгәндә йәш көйөнсә ғүмерҙәре өҙөлгән һалдат һәм офицерҙарҙың ата-әсәһе һәм туғандары килде. Улар — пехота хәрби машинаһының механик-водителе Геннадий Журавлев, Ҡырмыҫҡалы районы Һәүәләй ауылынан рядовой Әлфит Ғәләүетдинов, Нуриман районы Павловка ҡасабаһынан прапорщик, гранатомет взводы командиры Марсель Хәкимов, Нуриман районы Яңы Күл ауылынан Рәмил Мөхәмәтйәнов, Өфө районы Ҡамышлы ауылынан рядовой, радиотелеграфист Александр Александров, рядовой, пехота хәрби машинаһы механик-водителе Рөстәм Сәйетов, Учалынан рядовой, водитель Ирек Моратов, Октябрьский ҡалаһынан рядовой, миномет командиры Илдар Фәтхетдинов, Салауаттан сержант, гранатомет бүлеге командиры Владимир Мельников, Стәрлетамаҡ ҡалаһынан рядовой, пулеметсы Эдуард Шашкин, Өфөнән рядовой, разведчик Андрей Машковский.\nУчалы ҡалаһынан Афғанстанға 460 кеше саҡырылған, 10 яҡташыбыҙ шул һуғышта һәләк булған. Улар араһында Ирек Моратов та бар, ул дуҫының ғүмере өҙөлгәнен ишетеп, үҙ теләге менән армияға киткән. Уға 19 ғына йәш булған. Һалдаттың әсәһе Фатима Моратова әйтеүенсә, егет физик әҙерлек менән шөғөлләнгән, музыка менән мауыҡҡан. Хәҙер Ирек Моратов уҡыған мәктәптә иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған, уның исеменә иншалар конкурсы, спорт ярыштары уҙғарыла. Фатима Моратова балаларҙы һәм йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләү буйынса әүҙем йәмәғәт эше алып бара, һәләк булған яҡташтарҙың ата-әсәләре менән осрашыуҙар ойоштора.\nБашҡортостанда Афғанстанда һәләк булған яугирҙәр тураһында хәтерҙе ҡәҙерләп һаҡлайҙар, уларҙың ғаиләләре иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Осрашыуҙа Радий Хәбиров уларҙың тормошо, көнүҙәк проблемалары менән ҡыҙыҡһынды, борсоған мәсьәләләрҙе хәл итергә вәғәҙә бирҙе.\n«Үҙегеҙҙе һәм һаулығығыҙҙы һаҡлағыҙ, — тине Радий Хәбиров. — Балаларығыҙ тураһында онотмаһындар өсөн барыһын да эшләргә тырышырбыҙ. Көслө булығыҙ, сирләмәгеҙ. Ошондай шәп улдар үҫтергәнегеҙ өсөн алдығыҙҙа баш эйәбеҙ».\nТеги: хәтер, афған һуғышы, совет ғәскәрҙәрен Афғанстандан сығарыу


Инженерҙар мәктәп эскәмйәһендә әҙерләнә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Инженерҙар мәктәп эскәмйәһендә әҙерләнә\nИнженерҙар мәктәп эскәмйәһендә әҙерләнә 28.11.2018 // Белем һәм тәрбиә\nОлимпиадаларҙың хәҙер ниндәй генә төрө юҡ. Яңыраҡ Республика балалар белем биреү технопаркында уҡыусылар араһында Инженерҙар олимпиадаһы үтте. Ике көн дауамында төрлө райондарҙан килгән буласаҡ йәш инженерҙар үҙҙәренең һәләттәрен һәм интеллект кимәлен күрһәтте.\nЖюри составына республикабыҙҙың төп юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары инде. Олимпиадала ҡатнашҡан йөҙгә яҡын уҡыусы электроника, конструкторлыҡ, робот техникаһы һәм башҡа йүнәлештәр буйынса көс һынашты. Ҙур бәйгенең тәүге турында беренсе урынды робот техникаһы буйынса 2-се лицейҙың, икенсе урынды тикшеренеү мәсьәләләрен сисеү теорияһы буйынса шул уҡ лицейҙың уҡыусылары яуланы.\nРоботлаштырылған автомобилде демонстрациялау буйынса команда ярышында Дүртөйлө районының кескәй инженерҙары дүртенсе маҡтаулы урынға лайыҡ булды. Еңеүселәр һәм призерҙар Республика балалар белем биреү технопаркының дипломдары һәм миҙалдары менән бүләкләнде.\nАвтор: Д. Арыҫланова


22 Март 2011, 15:07\nБеҙҙең Эткөсөк ауылы Нөгөш йылғаһы буйында урынлашҡан. Нөгөшкә бәләкәй һәм ҙур йылғалар ағып төшә, уның һыуын байыта. Был йылға бейек тауҙар, урмандар араһынан, асыҡ далалар буйлап боролоп-боролоп аға-аға, ҡашҡар ауылы эргәһендә Ағиҙелгә ҡушыла. Йылғалар тигәс тә күҙ алдына ҙур йылға күренеше асыла, ә асылда иһә йылға тип бәләкәй генә шишмә йәки инеште лә атарға була. Эткөсөк ауылында Бүләк, Күперле, Өсһаҙ, Көйәҙе, ҡылы, Һуҡыр шишмә, Өҫкәнеш тип аталған йылғалар бар. Һәр береһенә исем ҡайҙан башланып, ҡайһы ерҙән ағыуына ҡарап бирелгән. Мин яҙасаҡ Бүләк шишмәһе Бүләк урманынан ағып төшә, тауҙы ла Бүләк тауы тип йөрөтәбеҙ.Шишмә бик ҡыҫҡа һәм һай, шулай ҙа башланған урынында һыуы тәмле, таҙа. 1921 йылға тиклем Бүләктауҙа ун метр бейеклеккә еткән ҡарама, имән, муйыл ағастары, балан ҡыуаҡтары үҫкән.


Рәсәй Транспорт министрлығы федераль юлдарҙы үҫтереүгә средстволар бүләсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРәсәй Транспорт министрлығы федераль юлдарҙы үҫтереүгә средстволар бүләсәк\n17:09, 8 ноября 2010 Иҡтисад\nНоябрь аҙағында Башҡортостанға М-5 федераль трассаһын үҫтереүгә 4,2 млрд. һум аҡса килеүе көтөлә. Был турала 8 ноябрҙә Хөкүмәт Йортонда БР Президенты Рөстәм Хәмитов рәйеслегендә үткән кәңәшмәлә вице-премьер Сергей Афонин хәбәр итте.\nТөбәккә федераль транш бүленеүе уҙған аҙнала Рәсәй транспорт министры урынбаҫары Олег Белозеров менән осрашыу ваҡытында раҫланды. Средстволар федераль трассаның Зинин менән Жилин ауылдары районындағы участкаһын реконструкциялауға йүнәлтеләсәк. Программа 3 йылға иҫәпләнгән. Ул өс һыҙатлы юл һәм Ағиҙел йылғаһы аша күпер төҙөүҙе күҙ уңында тота. 2 йылдан һуң тағы 5,2 млрд. һумлыҡ яңы транш көтөлә.\nСергей Афонин шулай уҡ, Кушнаренко ауылын урап, М-7 федераль трассаһы участкаһын төҙөүгә средстволар бүленеүе тураһында ла хәбәр итте. Был маҡсаттарға яҡын араларҙа Рәсәй Транспорт министрлығы 2,7 млрд. һум һәм 2 йылдан һуң тағы шул тиклем үк бүләсәк.\nРөстәм Хәмитов автотрассалар төҙөүгә федераль ресурстар йәлеп итеү буйынса эште көсәйтергә, шулай уҡ республикала ауыл юлдарын үҫтереү программаһын эшләргә ҡушты, тип хәбәр итә Хөкүмәт матбуғат хеҙмәте.\nТеги: бр хөкүмәтендә, транспорт


Туймазы ҡалаһында йәшәүсе Аида Фәррәхова 2010 йылда «ҡара риэлтор»ҙар тоҙағына эләгә\nҠатын үҙе лә аңғармаҫтан өс бүлмәле фатирын 500 мең һумға һата. Ә аҡсаһын әхирәтенә бурысҡа бирә. Хәҙер аҡса ла , фатир ҙа юҡ. Ҡатын ғаиләһе менән уңайлыҡтары булмаған йортта йәшәргә мәжбүр.\nАида Фәррәхова 2010 йылда үҙенең әхирәтенә риэлторҙарҙан бурысҡа тип 500 мең һум аҡса алып бирә. Һуңғараҡ, риэлторҙар менән килешеү төҙөгәндә, үҙенең өс бүлмәле фатирын һатҡаны асыҡлана. Аида ханым әйтеүенсә, риэлтор мөлкәтте залогҡа һалыу урынына, уны һатыу тураһында килешеү төҙөгән.\nҮҙенең «кәкре ҡайынға терәлгәнен» Аида Фәррәхова тәүге судҡа саҡырыу ҡағыҙы килгәс кенә аңлай. Баҡтиһәң, уның фатирына хәҙер икенсе кеше хужа. Өс бала әсәһе нишләргә лә белмәй, суд артынан суд китә.\nЧапаев урамында урынлашҡан йорттағы фатирҙы Фәррәховтар 10 йыл сиратта тороп, 1992 йылда ала. Ул ваҡытта Аида ханымдың өс балаһы була. Күршеләр әйтеүенсә, быйыл апрелдә, суд ҡарары буйынса приставтар ғаиләне үҙ фатирынан ҡыуып сығара.\nФатир хужаһы бында күптән күренгәне булмаған. Уның менән бәйләнешкә ингәс, хужа әлеге торлаҡта йәшәмәүен иҫбатланы. Фатирҙы Фәррәховтарҙан түгел, ә килешеү төҙөгән риэлторҙарҙың береһенән алған. Ләкин Фәррәховтар һаман да элекке фатирҙарында теркәлгән. Квитанциялар ҙа Аида ханым исеменә килә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, килешеү төҙөп мутлашыусы риелторҙар менән бәйләнешкә инә алманыҡ. Фәррәховтар әйтеүенсә, уларҙың Туймазыла эҙе лә ҡалмаған. Шулай ҙа 2010 йылда килешеү төҙөүсе риэлторҙың сәркәтибе булып эшләгән Индира ханым һатыу тураһында килешеү төҙөүен инҡар итә.\nБәхәсле хәлде асыҡлау өсөн тикшереү уҙғарыу зарур. Бының өсөн махсус органдар бар. Шулай ҙа Фәррәховтарҙы полиция хеҙмәтенең енәйәт эше ҡуҙғатмауы бошондора. Яңынан юрист яллап, Фәррәховтар фатир өсөн көрәшеүен дауам итергә ниәтләй.\nҒаилә фатирын кире ала алырмы, юҡмы, быныһын ваҡыт күрһәтер. Ләкин, ысынлап та, оло йәштәгеләрҙең тиҙ ышаныусанлығынан файҙаланыусылар йыш осрай. Шуға ла ниндәй генә документҡа ҡул ҡуйыр алдынан тәүҙә ете ҡат уйларға кәрәктер.


Республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаттары профилле комитеттарҙа эшләй // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның Дәүләт Йыйылышы депутаттары профилле комитеттарҙа эшләй\n15:25, 10 декабря 2012 Сәйәсәт\nБашҡортостан парламентарийҙары был аҙнала профилле комитеттар ултырыштарын үткәрәсәк.\n11 декабрҙә БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың өс комитеты депутаттары ултырыштар үткәрә. Улар – Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет (12 сәғәттә), Урындағы үҙидара һәм йәмәғәт ойошмалары буйынса комитет (14.30 сәғәттә) һәм Дәүләт төҙөлөшө буйынса комитет (16 сәғәттә).\n12 декабрҙә 11.30 сәғәттә Социаль сәйәсәт һәм һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеттың ултырышы үтә.\n13 декабрҙә Бюжет, һалымдар, финанстар һәм милек мәсьәләләре буйынса комитет (10.00 сәғәттә) һәм Сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет (11.30 сәғәттә) ағзалары йыйыласаҡ.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, республика парламентының Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу буйынса комитеты үҙенең ултырышын 5 декабрҙә Белоретта үткәрҙе.


БӘХЕТЛЕ ӘСӘ, ӨЛГӨЛӨ ТӘРБИӘСЕ\nМиңә «Башҡортостандың мәғариф отличнигы» исемен йөрөткән тәжрибәле тәрбиәсе менән эшләү бәхете тейҙе. Шәүрә Шамил ҡыҙы—беҙгә, йәштәргә, һәр яҡлап өлгө.\nШәүрә Йосопова сығышы менән Әбйәлил районы Тәпән ауылынан. Бәләкәй саҡта ул йыш ҡына уҡытыусы булып эш-ләүсе туғандарына ҡарап, һоҡланып: «Эх, үҫкәс мин дә улар кеүек булһам, балалар менән эшләһәм ине»,—тип уйлай. Был теләге Хоҙайҙың амин тигән сағына тура килгән, күрәһең. Ул ошо юҫыҡта белем алып, хеҙмәт юлын Магнитогорск ҡалаһында башлай. 1985 йылда Сибай ҡалаһының «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһына килә. Ошо мәлдән әлеге коллективҡа һәм эшенә тоғролоҡ һаҡлай.\n—Төп эшемде халыҡ педагогикаһына, фольклорға таянып башҡарам. Үҙем өләсәйҙәр тәрбиәһе күреп үҫкәнгәме, был йүнәлеш миңә еңел бирелә. Һәр баланың яйын табырға тырышам. Тәрбиәләнеүселәрем араһында әлеге көндә төрлө өлкәлә эшләүселәр бар. Улар миндә ғорурлыҡ уята. Йылдар үтһә лә улар менән, ата-әсәләре менән бәйләнеш өҙөлмәгән. Минең ҡулда тәрбиәләнеүселәр хәҙер инде балалар баҡсаһына үҙ балаларын алып килә,—тип йылмая коллегам.\nБалаларҙы һәр яҡлап үҫтерергә, уларҙың һәләтен асырға, күңелдәренә хеҙмәт тәрбиәһе һалырға тырышҡан Шәүрә Шамил ҡыҙы бәхетле ҡатын да. Тормош юлдашы Салауат Шәрифйән улы менән ике балаға ғүмер биргәндәр. Улдары Рөстәм үҙ ғаиләһе менән Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәй. Ҡыҙҙары Дилә—Сибай ҡалаһында.\nБеҙҙең, тәрбиәселәрҙең, эше ауыр ҙа, ҡыҙыҡ та, мауыҡтырғыс та. Ошо хеҙмәткә үҙенең бар ғүмерен бағышлаған коллегама сәләмәтлек, ғаилә именлеге теләп ҡалам.\nСибай ҡалаһының «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.


ИЖАДИ БӘЙГЕЛӘРҘӘ ЕҢЕҮСЕ ЖУРНАЛИСТАР БҮЛӘКЛӘНДЕ » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » ИЖАДИ БӘЙГЕЛӘРҘӘ ЕҢЕҮСЕ ЖУРНАЛИСТАР БҮЛӘКЛӘНДЕ\nИЖАДИ БӘЙГЕЛӘРҘӘ ЕҢЕҮСЕ ЖУРНАЛИСТАР БҮЛӘКЛӘНДЕ\nавтор: 147258951 | Просмотров: 521\nРәсәй матбуғаты көнө уңайынан “Башинформ” мәғлүмәт агентлығында ижади бәйгеләрҙә еңеүсе киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен тәбрикләү тантанаһы үтте. Журналистар сифат, хәйриә эшмәкәрлеге, сәләмәт тормош, дәүләт телдәре, иҡтисад, мәҙәниәт һәм башҡа өлкәләге темаларҙы яҡтыртыу буйынса номинацияларҙа билдәләнде.\nБөйөк еңеүҙең 70 йыллығын яҡтыртыуҙа еңеүселәр тип республика гәзит-журналдары араһында "Башҡортостан" гәзите, район баҫмалары араһында - "Әбйәлил" гәзите, ә электрон мәғлүмәт саралары араһында - Башҡорт юлдаш телевидение билдәләнде.\nДәүләт телдәре мәсьәләләрен яҡтыртыу мәсьәләһендә иң яҡшылар тип "Башҡортостан уҡытыусыһы" журналы, "Туймазинский вестник" гәзите һәм Башҡортостан юлдаш телевидениеһының "Учу башкирский язык" проекты табылды. Ә "Башҡортостан" һәм "Киске Өфө" гәзиттәренең сайттары башҡорт телендәге иң яҡшы сайттар, тип танылды. Еңеүселәр дипломдар менән бүләкләнде.\nРәсәй журналистар көнөнә бағышланған сарала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Әмир Миңлеәхмәт улы Ишемғолов та ҡатнашты. Ул республика журналистарын һөнәри байрамдары менән тәбрикләне. Әмир Миңлеәхмәт улы "Киске Өфө" гәзитенә ҡоролтайҙың махсус бүләген тапшырҙы.


Мостай бында бармай, ә ҡайта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Мостай бында бармай, ә ҡайта\nМостай бында бармай, ә ҡайта 15.06.2016 // Әҙәбиәт\n...Сәхнәлә Зөбәржәт, Аҡйегет, Айгөл, Ричард, Ану, Салауат, Мөнирә, Ильяс, Мария Тереза, Любомир Зух, Мәрәһим, Аҡйондоҙ образдарын һынландырған йәштәрҙең шул тиклем оҫта уйнауын күргән һәр кем: “Ҡайҙан килгән бындай дәртле, рухлы, йәш, матур артистар?” — тип ҡуйғандыр, моғайын.\nТамашасыларҙы һоҡландырған, бөйөк әҙип Мостай Кәримдең образдарын иҫ киткес сағыу күрһәткән ҡыҙ һәм егеттәрҙең барыһы ла – “Аҡйондоҙ менән Аҡйегет” конкурсында ҡатнашыусылар. “Ә ниндәй бәйге һуң?” – тип һораусылар ҙа булыр. Күңелдәге ҡайнар хистәрҙе урғылтып, йөрәктәрҙә ялҡын ҡабындырыр, таш бәғерҙе лә саф мөхәббәт тойғоларына ышандырыр, Мостай рухын зиһендәргә бөркөр был конкурс Баймаҡ районында 1998 йылдан бирле үткәрелә.\nАҡйондоҙ менән Аҡйегет – Мостай Кәримдең төрлө әҫәренән алынған геройҙар. Икеһе лә мөхәббәткә дан йырлай, был донъяла кешене бары һөйөү ҡанатландыра, йәшәтә, бар итә тип инана. Шуға күрә конкурста ҡатнашыусыларҙың күбеһе юғары класс уҡыусылары һәм студенттар булыуы ла тәбиғи. Аҡлыҡты һәм сафлыҡты кәүҙәләндергән “Аҡйондоҙ” һәм “Аҡйегет” исемдәренә дәғүә итеүселәр был юлы туғыҙ пар булды, уларҙың барыһы ла — зона буйынса үткән бәйгелә еңеүселәр.\n— Конкурсты күҙәтеү бәхете өсөнсө тапҡыр тейҙе, – ти халыҡ шағирының ҡыҙы Әлфиә Кәримова. – Тәүге тапҡыр атайым менән килдем, ул Баймаҡ ерен, уның халҡын бик яратты, хөрмәт итте. Шуға күрә мин Баймаҡҡа “киләм” түгел, ә “ҡайтам” тиергә яратам. Ысынлап та, бында Мостай рухы йәшәй: баймаҡтар атайымды бик хөрмәт итә, уның әҫәрҙәрен уҡый, белә, ярата. “Аҡйондоҙ менән Аҡйегет” конкурсы – минең өсөн оло бер ҡыуаныс, хәтирә һәм атайымды һағыныу хистәре лә.\nХалыҡ ижады үҙәгендә бер нисә сәғәт дауамында барған бәйгене күҙәтеүселәр сәхнәлә үҙ-ара көс һынашырға сыҡҡан Аҡйондоҙ менән Аҡйегеттәрҙә Мостай рухы йәшәүенә ышанғандыр, моғайын. Бәйгене ойоштороусылар әйтеүенсә, был конкурста ҡатнашыусылар тормошта үҙ урынын таба, алдына ҡуйған маҡсатына өлгәшә, матурлыҡты тоя белә, әҙәбиәткә тоғро ҡала. Хатта ҡайһы берәүҙәре, бәйге мәлендә үҙ-ара мөхәббәт уты тоҡандырып, аҙаҡ сәстәрен сәскә бәйләй. Шундай матур парҙарҙың береһе – Ләйсән менән Ришат Таулыҡаевтар. Билал ауылы йәштәре бынан алты йыл элек тап “Аҡйондоҙ менән Аҡйегет”тә ҡатнашып табышҡан. БДУ-ның Сибай институтында белем алған Әбделкәрим ауылы ҡыҙы Рәсимә Әбдрәхимова ла ҡасандыр бәйгенең еңеүсеһе булған. Үҙенең тормошонда был конкурс ҙур әһәмиәткә эйә булыуын билдәләп, ул йәштәргә ижади үрҙәр, матур хыялдарының тормошҡа ашыуын теләне.\nКонкурсанттар Мостай Кәрим шиғырҙарын яттан һөйләне, уның геройҙарын уйнаны, тапҡырлыҡты һәм зирәклекте һынауға ҡоролған һорауҙарға яуап бирҙе. Барыһын хискә һалып, йәшлектәрен хәтерләткән сихри моң оҙатыуында илаһи күренеш итеп вальс бейенеләр. Барыһы ла — матур, дәртле, хисле һәм һоҡланғыс парҙар. Улар ысынлап та яҙыусының әҫәрҙәре геройҙарын хәтерләтте, бер аҙға ғына булһа ла яндарында булыу кинәнесе бирҙе, ҡасандыр үҙебеҙ яратып уҡыған китаптарҙы күңелдә байҡап сығырға мөмкинлек тыуҙырҙы.\nБарыһы ла Аҡйондоҙ менән Аҡйегет исемдәренә лайыҡ, әммә бәйге еңеүселәрҙе билдәләү талабын ҡуя. Шулай итеп, Гран-при Темәс ауылынан Гөлсиә Бикташева менән Ғәбделвәрис Исҡужинға эләкте. “Аҡйондоҙ менән Аҡйегет-2016” титулына лайыҡ йәштәргә Баймаҡ районы хакимиәте әҙерләгән көр башмаҡтар тапшырылды. Матур йолаға әйләнгән был конкурстың йылдар дауамында әллә күпме Аҡйондоҙо һәм Аҡйегете булыр әле. Әммә, шуныһы мөһим: уларҙың Мостай Кәрим ижадындағы геройҙар кеүек матурлыҡҡа, изгелеккә, аҡлыҡҡа һәм сафлыҡҡа ғашиҡ кешеләр булып үҫеренә иманым камил. Сөнки улар, шағир әйтмешләй, “донъяның яҡты яғында йәшәй...”


«Шаҡмаҡ сумкалы ҡатынға һәйкәл ҡуйырға кәрәк!» – тигәнде йыш ишетергә тура килә һуңғы арала. Ете диңгеҙ аръяғынан тауар ташып, осһоҙлата кейендергән ҡатын кем ул? Аҡсаң етмәйерәк торғанда, тауарын түбәнерәк хаҡҡа ла биреп, ҡайһыныһы килешле икәнен...\n«Мәңгелектең үҙе кеүек тойолған бер минут тынлыҡ. Һәм ҡапыл... тамаша залын күккә күтәрерҙәй булып ҡеүәтле алҡыштар яңғыраны. Алдағы рәттә ултырыусыларҙың күҙҙәрендә йәш емелдәүен шәйләп ҡалдым һәм шул мәл мине гөлләмәләргә күмделәр...» Донъяла...


Коррупцияға ҡаршы көрәш ҡыҙа » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Коррупцияға ҡаршы көрәш ҡыҙа\nКоррупцияға ҡаршы көрәш ҡыҙа 29.08.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов коррупцияға ҡаршы эште көйләү комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Төбәк етәксеһе Рәсәй Президенты Владимир Путиндың 2018 – 2020 йылдарға Коррупцияға ҡаршы эш итеүҙең милли планын раҫлау тураһындағы Указға ҡул ҡуйыуын хәтергә төшөрҙө.\nРөстәм Зәки улы билдәләүенсә, коррупцияға ҡаршы республика планына тейешле үҙгәрештәр индерелде. Мәҫәлән, киләһе йылдың 1 ғинуарынан мөлкәт һәм килем тураһында мәғлүмәт тапшырырға тейешле кешеләрҙең барыһы ла быны махсус компьютер программаһын файҙаланып башҡарырға тейеш. Был бөтә кимәлдәге депутаттарға, дәүләт һәм муниципаль учреждениелар етәкселәренә, хеҙмәткәрҙәргә ҡағыла. Әлегә тиклем ошондай ғәмәл республика Хөкүмәте ағзаларына, Башҡортостан Башлығы хакимиәте хеҙмәткәрҙәренә, министр урынбаҫарҙарына ҡарата индерелгәйне.\nБынан тыш, федераль законға ярашлы, быйылдан башлап бөтә урындағы Совет депутаттары республика Башлығына үҙ килемдәре тураһында мәғлүмәт тәҡдим итергә бурыслы. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, ошо талапты үтәмәгән өсөн 25 депутат мандаттан мәхрүм ителде.\nБашҡортостан Башлығы шулай уҡ Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы составында ойошторолған өр-яңы структура – Коррупцияға ҡаршы эш итеү идаралығы тураһында һөйләне. Идаралыҡҡа тәжрибәле һәм компетентлы хеҙмәткәрҙәр ингән, уның эш һөҙөмтәләре төбәк етәксеһенең шәхси контролендә буласаҡ.\nБашҡортостандың Йәмәғәт именлеге ведомство-ара советы секретары Алексей Касьянов дәүләт хеҙмәткәрҙәре тарафынан мәнфәғәттәр бәхәсенә юл ҡуймауға йәки уларҙы көйләүгә бәйле талаптарҙы үтәмәү осраҡтарын асыҡлау буйынса эш барышы тураһында хәбәр итте. Мәҫәлән, 2017 йылда һәм 2018 йылдың тәүге яртыһында республика власть органдарында ошондай 15, урындағы үҙидара органдарында иһә 17 осраҡ асыҡланған. Уларҙың күпселегендә хеҙмәткәрҙәр дисциплинар яуаплылыҡҡа тарттырылған, эштән бушатылған.\n2018 йылғы декларация кампанияһы йомғаҡтары буйынса туғыҙ меңгә яҡын урындағы депутаттан 30 меңдән ашыу белешмә алынған. Уларҙың килеме тураһындағы белешмә ҡағыҙҙарын анализлау һөҙөмтәһендә 25 депутат вәкәләттәренән ваҡытынан алда мәхүрм ителгән, тағы ла алтыһының эше буйынса мәсьәлә ауыл биләмә Советтарының киләһе ултырыштарында хәл ителәсәк.


Әхмәров Ибраһим Әхмәр улы (21.12.1911-04.01.1968й.й.)\nтеатрҙа эшләү дәүере: 1941-1959; 1964-1966й.й.\nГөлшат Ибраһим ҡыҙы Зыязетдинованың (Башҡортостандың халыҡ артисткаһы) атаһы тураһында хәтирәләре:\nАтайым Әхмәров Ибраһим Әхмәр улы Благовар районы Күсәрбай ауылында тыуған, алты бала араһында, икенсеме, өсөнсөме бала булып. Революция ваҡыты булған. Директор булып эшләү дәүерендә атайым өйҙә тормай торғайны, кисен йоҡларға ғына ҡайта торғайны. Гипертония ауырыуы менә ауырыһа ла , дауаланыуҙы ҡайғыртмаған, кеҫә тулы больничныйҙары йөрөгән. Тырышып эшләгәндәрҙер, күрәһең. Эштәрен хуплап, бүләктәр биргәндәр. Тәүҙә аттарҙы, һуңынан йөк машиналарын, артабан полуторка машинаһын, "Кубань" автобусын бүләк итәләр театрға. Атайымды 1945-се йылдарҙа кавалер ордены, ике тапҡыр знак почета менән бүләкләгәндәр. Юҡҡа ғына бирмәгәндәрҙер инде. Һуғыш башланғас та бронь алмаған. Уны ауырыуы арҡаһында комиссовать иткәндәр. Башта Дәүләкән театрында эшләгәндә директор вазифаһын биреп үрләткәндәр. Белеүебеҙсә, ул йылдарҙа тәүгеләрҙән булып фронтҡа киткәндәрҙең күбеһе әйләнеп ҡайтмаған. Ә атайым иҫән ҡалған бит инде. Политрук булып эшләгән. Театрҙы яптырмаҫ өсөн Салауат театрына директор булып киренән эшкә ҡайтҡан.\nАуырғазы театры Салауат ҡалаһына күсеп килгәндә мин беренсе синыфты бөткәйнем. Шул йылдың йәйендә йөк машинаһына бөтә мөлкәтебеҙҙе, хатта ҡаҙҙарыбыҙҙы, кәзәләребеҙҙе тейәп Салауат ҡалаһының Гагарина урамындағы 33-сө йортона килеп төштөк. Атайым бөтә артистарға ла алты фатирҙан урын әҙерләп көтөп тора ине, килгәс тә һәр ғаиләгә асҡыстарҙы таратып бирҙе. Ул ваҡыттарҙа ҡалаға күп халыҡ күсенеп килде. Торорға урындары булған артистар Ауырғазыла тороп ҡалдылар, беҙҙең менән килмәнеләр. Салауат ҡалаһына күсеп килеү менән яҡын тирәләге Ишембай, Күмертау, Стәрлетамаҡ ҡалаларын хеҙмәтләндереү мөмкинселеге асылды. Театр теле менән әйткәндә, Салауат театры электән «театр на колесах» булған. Һәр ижад миҙгеле ябылғандан һуң ике ай ярым, һуңынан ял итеп алғас тағы ике ай ярым буйына гастролдәр дауам иткән. Атайымдың Салауат ҡалаһын һайлауының икенсе сәбәбе - уның милли батырыбыҙ исемен йөрөтөүе һәм театр ҙа шул уҡ исем менән аталасағы ла булғандыр. Театрға Өфө сәнғәт училищеһын бөтөрөп бер төркөм артистар килгән. Уларҙы атайым үҙе барып һайлап алған. Улар араһында танылған артистар Сәйфуллиндар ғаиләһе, Ғәлиә Әмирханова, Рафаэль Сәлихов. Улар Мирхәйҙәр Фәйзиҙең "Ғәлиәбаныу", Хәбибулла Ибраһимовтың "Башмағым", Кәрим Тинчуриндың "Зәңгәр шәл" спектаклдәрендә иҫ киткес образдар тыуҙыра ине. Атайым да артист булып та эшләне. Уға бигерәк тә байҙарҙы, мөһәбәт кешеләрҙе уйнаү килешә ине. Баязит Бикбайҙың "Шоңҡар" трагедияһында Арыҫланбайҙы уйнаны ул. Был спектаклгә репетициялар ғинуар айында ҡаланың Космонавтар бульвары урамында баракта (тәүге стационар) бара ине. Геройының үлергә тейеш булған урынында, "ҡояшымды урланылар..." тигән һүҙҙәр менән йығылған һәм был донъянан китеп барған. Был уның һуңғы һүҙҙәре булған. Театрҙың баш режиссеры Вәзих Кашап улы: ышандырып маташаһың тип ынтылһа, атайым ысынлап та үлгән булған бит инде... Салауат театрын һуғыш йылдарында һаҡлап алып ҡалыуы, уның мәгелек юйылмаҫлыҡ ҡаҙанышы. Артистарына сит ҡалаға килеп төшөү менән фатирҙар хәстәрләп ҡуйыуы, үҙе үк күп нәмә тураһында һөйләй. Уның ярҙамы аша Кәлимуллиндар, Ғәләүетдиновтар, Фәхриевтар, Сәйфуллиндар, Баяновтарға, Шакировтар фатирлы булдылар. Беҙҙең фатирҙың бер бүлмәһендә өләсәйем менән Финзирә апай Сафина йәшәне. Һуңынан килеүсе артистарҙан Флүрә Ниғмәтуллина, Бакировтар ғаиләһе, Вәкилә Ҡалмантаевалар беҙҙә тороп киттеләр тәүге мәлдә. Атайым иҫән саҡта өйгә алып ҡайта ине. Һуңынан әсәйем йәшәтте. Беҙҙең фатирҙар бер подъезда ине. Ҡала шарттарына ауылдан килгән халыҡҡа танһыҡ ҡына ине, ожмах булып тойолдо. Ата-әсәйҙәр гастролгә киткәндә, бөтә артист балалары майҙансыҡҡа сығып, улар уйнаған спектаклдәрҙе уйнай инек. Ойоштороу эштәрен мин алып бара инем. Шунан гастролдән ҡайтыр ваҡыт етһә, беҙ, машина килеп туҡтаған тауышты ишетеү менән, өйҙәребеҙгә таралышабыҙ ҙа, йоҡлағанға һалышып ятабыҙ. Каникул ваҡытында атай-әсәйҙәр беҙҙе лә оҙайлы гастролдәргә алып китә торғайнылар.\nАтайым менән әсәйем һөйләүе буйынса, һуғыш йылдарында артистарға ла бик ауырға тура килгән. Атайым хатта костюмдар өсөн театрға алынған туҡымаларҙан артистарға, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙарға кейем, күлдәктәр тектергән. Тимәк кейергә кейем булмаған тигән һүҙ. Нисек тә булһа, һуғышты үткәреп, театрҙы һаҡлап алып ҡалғандар. Хатта һуғыш ваҡытында театрҙа ҡалған ете актриса һәм бер үҫмер егет тураһында легенда ла йөрөй. Белеүегеҙсә, был хаҡта театрҙың етмеш биш йыллыҡ юбилейына драматург Нәжиб Асанбаев тарафынан махсус пьесса яҙылып, сәхнәләштерелде. Спектакль уңышлы килеп сыҡты. Ул ваҡытта эшләп килгән күп театрҙар (бигерәк тә халыҡ театрҙары) эшләүен туҡтатҡан. Әлеге көндә беҙҙең республикала Салауат башҡорт дәүләт драма театры, Сибай башҡорт дәүләт драма театры һәм Өфө дәүләт академия драма театрҙары ғына ҙур юбилейҙарын билдәләй.\nАтайым яҙыусылар, режиссерҙар менә ҙур бәйләнештә булды. Спектаклдәрҙән һуң банкеттар беҙҙә үтә ине. Тынғыһыҙ директор, коммунист ине, коммунист партияһын ныҡ баһалай ине, сирләгән саҡтарында ла эшләргә тырышты, партияға тоғро булып йәшәне. Хәтеремдә, Һуңғы юлға оҙатҡанда, Төҙөүселәр мәҙәниәт һарайы алдында туҡтап киттеләр, уның хеҙмәтенә тоғро булыуы хөрмәт йөҙөнән. Халыҡ күп ине. Уны яраталар ине. Спектаклдәргә тулып килә торғайнылар. Классик әҫәрҙәр ул ваҡытта Нефтселәр мәҙәниәт һарайында гөрләп барҙы. Сабир Шәрип улы исемле рәссам шәп ине. Декорацияны тултырып эшләй ине. Сәхнә биҙәлешенә айырым ҡул сабалар ине. Атайым актер булып эшләһә лә, директор эшенә ныҡ яуаплы ҡарай ине. Ауырыуы арҡаһында уны алыштырып та ҡаранылар. Уның урынына килгән кешеләр күп эшләмәне. Яңынан атайыма үҙ вазифаһына ҡайтырға тура килә ине. Шулай итеп, уның егерме биш йыллыҡ директорлыҡ хеҙмәт стажы йыйылған. Күп йылдар дауамында эшләүенең сере - уның артистарҙы ысын күңелдән, балалары кеүек яратыуындалыр моғайын...\nМинең актерлыҡ һөнәрен һайлауымды, институт тамамлап, эшләп китеүемде атайым, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күрә алманы.


Хәйбулла районының Йәнтеш ауылында Бөйөк Ватан һуғышы геройҙары иҫтәлегенә арнап ойошторолған хәтер кисәһе ошо исем аҫтында үтте. Сараны әҙерләүҙә бөтә ауыл халҡы ҡатнашҡан. Уртаҡ көс менән яуҙа ҡатнашыусыларҙың фотоһүрәттәре, улар хаҡында хәтирәләр тупланған.\nХәйбулла районының төпкөл төбәгендә урынлашҡан бәләкәй генә Йәнтеш ауылы ла оло еңеүгә тос өлөш индереүсе төбәк. Хәҙер инде был ауылда ауыр һуғыш йылдарының тере шаһиттары булып яугирҙарҙың һәм тыл эшсәндәренең улдары-ҡыҙҙары ғына ҡалып бара. Бөйөк Еңеү байрамы алдынан «һуғыш балалары» ата-әсәләрен иҫләй. Яу ҡырҙарында ятып ҡалған аталары, тылда көн-төн белмәй тир түккән әсәләре уларҙың иң ҙур ғорурлығы һәм тәрән һағышы ла.\nБерҙәм ауыл халҡы урындағы хакимиәттең хәтер кисәһе ойоштороу тәҡдименә лә дәррәү ҡушылған. Изге эштән йәше лә, ҡарты ла ситтә ҡалмаған, уға һәр кем үҙ өлөшөн индергән.\nБөйөк Еңеү байрамы алдынан Йәнтештәр яу ҡырҙарында ятып ҡалыусы, Еңеү яҙын яҡынайтыусы һәр ауылдашын иҫкә алыуҙы, геройҙарҙың исемдәрен барлауҙы бурыс итеп ҡуйған. Сөнки һуғыш еле ҡағылмаған бер генә ауыл-ҡалаһы һәм ғаиләһе булмаған Рәсәй илендә хәтер мәңгелек.


Аллаһ Тәғәлә һәм Пәйғәмбәребеҙ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Аллаһ Тәғәлә һәм Пәйғәмбәребеҙ\n« Дәүер итеү, фидиә\nАллаһ Тәғәлә һәм Пәйғәмбәребеҙ\nАллаһ Тәғәлә беҙгә аҡыл биреүе менән беҙгә пәйғәмбәрҙәрен дә ебәргән. Аллаһ ер йөҙөндәге хәҡиҡәттән аҙашҡан кешеләрҙе тура юлға баҫтырырға тип 124 мең пәйғәмбәр ебәрә, яҡшылыҡҡа юл асыусы, яманлыҡтан аралыусы, бәхетле булырға мөмкинлек биреүсе ҡағиҙәләр һәм ҡанундар индергән. Хаталы инаныуҙары һәм боҙолған әхлаҡи төшөнсәләрҙе төҙәтеү өсөн һуңғы һәм ахырзаман пәйғәмбәре итеп Мөхәммәд ғәләйһи үәс-сәләм һәм һуңғы Ислам дине ҡануны Ҡөръән Кәрим китабы ебәрелә.\n«Хаҡ дин, Аллаһ дине – Ислам», Ғимран сүрәһе (3:19)\nӘгәр Аллаһ Тәғәлә беҙгә тура юл күрһәтмәһә, беҙ аҙашҡан булыр инек. Әгәр Ул беҙгә ҡолаҡ бирмәгән булһа, беҙ һаңғырау булыр инек. Әгәр Ул беҙгә һөйләргә тел бирмәгән булһа, беҙ телһеҙ булыр инек. Әгәр Ул беҙгә уй-фекерҙәр бирмәгән булһа, беҙ аҡылһыҙ булыр инек. Әгәр Ул беҙгә балалар бирмәһә, беҙ нәҫелһеҙ булыр инек. Әгәр Ул беҙгә намыҫ бирмәһә, беҙ хур булыр инек.\nАллаһ Тәғәлә ерҙәге һәм күктәрҙәге барса ниғмәттәрҙең Хужаһы. Ул бөтөн кешелеккә үҙенең икһеҙ-сикһеҙ ниғмәттәрен биреүсе.\nКешелә булған бөтөн ниғмәттәр бары тик Аллаһтың рәхмәте менән генә бар. Аллаһ Тәғәлә кешелек өсөн уларҙың араһынан һайлап Үҙенең Илсеһен (ﷺ), йәғни пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәдте ебәрҙе һәм был дөрөҫтән дә Аллаһ Тәғәләнең бәндәләренә ҡарата оло рәхмәте. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ әйтте: «Аллаһты яратығыҙ, сөнки Ул һеҙгә ниғмәтен һәм бәрәкәтен бүләк итте һәм Уның ризалығы өсөн мине яратығыҙ». Был хәҙистең мәғәнәһе шунда ни, беҙ Аллаһтың Илсеһен (ﷺ) яратырға тейеш, сөнки Аллаһ Тәғәлә уны ярата.\nКешеләрҙе Ислам динен өйрәтергә ебәрелгән яратҡан Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләм – үҙенең йәшәү рәүеше менән бөтә кешелеккә үрнәк. Уның ғәмәл тәртибе, бөтә ҡылығы һәм күркәм холҡо – Изге Ҡөръән китабындағы илаһи талаптарға тулыһынса килә. Ул кешеләрҙе дин буйынса нисек йәшәргә кәрәклеген өйрәтә.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә әйтте:\nҠуль иң күңтүм түхиббүүнәл-лааһа фәттәбиғүүнии йүхбибкүмүлүллааһу үә йағфир ләкүм ҙүнүүбәкүм үәл-лааһу ғафүүрур-рахиим.\nӘй Мөхәммәд, ﷺ әйт: «Әгәр Аллаһты яратһағыҙ, миңә эйәрегеҙ, миңә эйәрһәгеҙ Аллаһ һеҙҙе яратыр һәм гонаһтарығыҙҙы ярлыҡар. Тәүбә итеп Аллаһ юлына баҫһағыҙ, Ул әлбиттә, ярлыҡаусы һәм рәхимле». Ғимран сүрәһе. (3: 31)\nЕр йөҙөндә тәүхидте (йәғни Аллаһтың берлеген таныу) тәртипкә һалыу өсөн Аллаһтың Илсеһен ғәләйһиссәләмде яратыу – ул азатлыҡҡа илтеүсе иң дөрөҫ юл. Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмде яратыусы Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенең ҡәҙерен белә. Бының олуғлығын белгән кешегә Аллаһтың бәрәкәте лә күберәк бирелә.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә әйтте: “Дәхи Раббығыҙ һеҙгә белдерҙе:\nҮә иҙ тә'әҙҙәнә раббүкүм лә'иң шәҡартүм лә'әзиидәннәкүм…\n“Әгәр ниғмәттәремә шөкөр итһәгеҙ, ниғмәтемде һеҙгә арттырырмын;...". Ибраһим сүрәһе. (14:07)\nПәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмде яратыуҙың ни тиклем мөһим булыуын аңлаһаҡ, Аллаһ тәғәлә беҙгә ниғмәтен тағы ла арттыра. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмгә ҡарата булған һөйөү һәм Аллаһ Тәғәләнең ризалығы – ул ҙур файҙа. Тимәк, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ менән булған мөнәсәбәт аша беҙ Аллаһ Тәғәлә менән бәйләнеш урынлаштырабыҙ.\nПәйғәмбәребеҙ ﷺ Беҙгә Ҡөръәнде һәм үҙенең тормош өлгөһөн ҡалдырған. Ул: «Мин һеҙгә ике нәмә ҡалдырам. Әгәр уларға ныҡ тотонһағыҙ, юлдан тайпылмаҫһығыҙ. Аллаһтың Китабы һәм Уның Илсеһе Сөннәте». – тип әйткән.\nИннә-лләҙиинә йүбәәйиғүүнәкә иннәмәә йүбәәйиғүүнә-ллааһа…\n“ Ысынлап та, һиңә (йәғни пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмгә) ант иткән кешеләр Аллаһҡа ант итәләр…". (48:10)\nПәйғәмбәр ғәләйһиссәләмгә тоғро булырға ант итеп бәйғәт биргән сәхәбәләр, ысынында Аллаһҡа тоғро булырға ант итеп бәйғәт бирҙеләр. Шулай уҡ Аллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә әйтте:\nӘн-нәбиййү әүләә билмүьминиинә мин әңфүсиһим…\n"Пәйғәмбәр мөьминдәргә үҙҙәренә ҡарағанда ла яҡыныраҡ". Әл-Әхзәб сүрәһе (Төркөмдәр). (33:6) Был матди яҡынлыҡ түгел, ә рухи яҡынлыҡ.\nБер риүәйәттә яҙылған, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылғанда үҙен яратыусылар менән бергә булыуҙы теләне. Хәҙрәти Һәүбән (Аллаһ унан риза булһын) был һүҙҙәрҙе ишеткәс былай тине: “Әй Аллаһтың Илсеһе, беҙ һине яратабыҙ һәм беҙ һинең яныңда, һин кем менән бергә булыуҙы теләп доға ҡылаһың? «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ яуап итеп: „Әй Һәүбән, һеҙ мине һәм Ҡөръән Кәримдең иңгәнен күрҙегеҙ. Күктән төшөүсе фәрештәләрҙе күрҙегеҙ һәм минең һеҙгә өммәтемдә булыу оҡшаны. Ысынында һеҙҙең иманығыҙ бик ҡәҙерле. Әммә Ахырзаман яҡынлашҡанда шундай кешеләр булыр, уларҙың мине күргәндәре булмаҫ һәм минең турала бары китаптарҙан ғына булһа уҡып белерҙәр. Шул кешеләр мине шул тиклем ныҡ яратырҙар, мине бер мәртәбә күреү өсөн, хатта балаларын да һатырҙар ине. Һәүбән, ул кешеләр миңә ғашиҡтар һәм мин улар менән күрешеүҙе теләп доға ҡылам“, — тине.\nӘгәр кеше яҡшылыҡ менән яманлыҡты айыра алмаһа, ул йөрәгенә мөрәжәғәт итергә тейеш. Дөрөҫ булмаған нәмәне йөрәк бер ҡасан да ҡабул итмәй. Бары тик яманлыҡ ҡылып ҡарайған йөрәктәр генә айырманы күрмәҫтәр һәм башҡаларға ла күрһәтә алмаҫтар. Мөьмин кешенең йөрәге хаҡлыҡта һәм ғилем менән нурланған булғанда, ул хаҡлыҡ менән идара итә ала, ә унан һуң инде ул Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмгә ҡарата яратыуҙы тоя башлай.\nБөтә йәнһеҙ кеүек күренгән нәмәләрҙең, үҫемлектәрҙең, хайуандарҙың Аллаһты зекер итеүен, Пәйғәмбәребеҙҙе таныуын, яратыуын беләбеҙ. Бар мәхлуҡтарҙә Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмде ҡәҙерләйҙәр. Шундай миҫалдарҙың, мөғжизәләрҙең береһе – финик түңгәгенең илауы. Әгәр рәсүлебеҙ ﷺ берәй ағас эргәһенән үтһә, ағастар сәләм биреп бөгөлә торған булған. Шулай уҡ бик ныҡ эҫе көндәрҙә уны ҡояштан ышыҡлап бөгөлгәндәр. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Өхөд тауына ҡарап: „Был тау беҙҙе ярата һәм беҙ ҙә уны яратабыҙ“, — тигән. Пәйғәмбәребеҙҙе оҙатып, эҫе ҡояш нурҙарынан һаҡлап, уның баш осонда йөрөгән болоттар тураһында ла ишеткәнебеҙ бар бит.\n»Үҙебеҙҙе мосолман тип һанайбыҙ икән, «Ләә иләәһә илләллаааһ Мүхәммәдәр Расүүлүллаааһ», тип, иман килтерәбеҙ икән, беҙ әхләғыбыҙҙы сафландырырға, гонаһ эштәрҙән тыйылырға тейешбеҙ. Аллаһ Тәғәлә күңелдәребеҙгә Үҙенең Илсеһенә (ﷺ), уның сөннәтенә ҡарата мөхәббәт һалһын, уның шәфәғәтен насип итһен.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 07.10.2020 в 01:45, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булып ҡайтты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булып ҡайтты\n10:28, 23 января 2012 Сәйәсәт\n21 ғинуарҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Әбйәлил районында булып ҡайтты.\nРеспублика башлығы Төньяҡ Үләнде күлендә төҙөлгән ял йортон ҡараны. Инвестор проектҡа 230 млн. һум аҡса һалған. Дөйөм майҙаны 19 мең квадрат метрлыҡ участкала ҡунаҡханалар, пляждар, теннис корты һәм ҡышын да, йәйен дә файҙаланып буласаҡ һырғалаҡ урынлашасаҡ. Объект 2013 йылдың май айында сафҡа индерелергә тейеш, дөйөм капитал һалыуҙар күләме 700 млн һум тәшкил итәсәк, уның базаһында 100 яңы эш урыны булдырыу планлаштырыла.\nГеологоразведка ауылында Рөстәм Хәмитов 50 урынлыҡ яңы балалар баҡсаһы төҙөлөшөн тикшерҙе. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһын төҙөүгә средстволар бер тигеҙ күләмдә республика һәм урындағы бюджеттарҙан бүленгән.\nТаштимер ауылында Башҡортостан Президенты мебель етештереү буйынса бәләкәй предприятиены ҡараны. Бында беседкалар, мебель һәм биҙәү элементтары эшләнә. Республика башлығы эшҡыуарҙар менән әңгәмәләште һәм тауарҙың ҡайҙа һатылыуы менән ҡыҙыҡһынды. Бизнесмендар әйтеүенсә, ағас изделиелар етештереүҙән алынған килем йылына 3 млн һумға еткән. Предприятие яҡын арала пенобетон һәм шлакоблоктар етештереүҙе көйләргә планлаштыра.\nОшо уҡ ауылда Рөстәм Хәмитов кәзә һөтөнән ҡымыҙ етештерелеүсе фермала булды. Бында йылына 10 тоннаға тиклем ҡымыҙ етештерелә.\nТупаҡ ауылында төбәк башлығы урындағы авария хәлендәге мәктәпте тикшерҙе. 1969 йылда төҙөлгән мәғариф учреждениеһы 80 урынға иҫәпләнгән, әлеге мәлдә иһә бында 108 бала уҡый. Кластар етешмәүе арҡаһында балалар ике сменала уҡырға мәжбүр. Педагогтар әйтеүенсә, киләһе йылдарҙа уҡыусылар тағы ла артасаҡ. Иҫәпләүҙәргә ҡарағанда, ике йылдан һуң мәктәпкә 130 бала йөрөйәсәк.


Туймазы районынан республика этабында ҡатнашҡан иң эре ауылдарҙың береһе- Иҫке Туймазы ауылы килгән. » Старотуймазинский сельсовет\n« Информация арендаторам земельных участков\nОбеспечение пожарной безопасности на территории муниципального района Туймазинский район »\nТуймазы районынан республика этабында ҡатнашҡан иң эре ауылдарҙың береһе- Иҫке Туймазы ауылы килгән.\nДелегацияны район хакимиәте башлығы Айҙар Суфиянов етәкләй.\nИҫке Туймазыла 1473 кеше йәшәй. Туймазылар ҙур ғорурлыҡ менән ауыл хужалығындағы ҡаҙаныштары менән таныштырҙы. Хужалыҡта Рәсәй теплицаларында етештерелгән йәшелсәнең 10 % Иҫке Туймазыла үҫтерелә.


Өфөлә коронавирус инфекцияһы таралыуына юл ҡуймау буйынса ҡала штабының сираттағы ултырышы үтте\n2 декабҙә муниципалитетта видеоконференц бәйләнеш форматында  Өфө ҡалаһы Хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Ғәзизов етәкселегендә коронавирус инфекцияһы таралыуына юл ҡуймау буйынса ҡала штабының сираттағы ултырышы үтте.\n2 декабҙә муниципалитетта видеоконференц бәйләнеш форматында  Өфө ҡалаһы Хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Рөстәм Ғәзизов етәкселегендә коронавирус инфекцияһы таралыуына юл ҡуймау буйынса ҡала штабының сираттағы ултырышы үтте. Уның эшендә Өфө Хакимиәте башлығы урынбаҫарҙары, район башлыҡтары һәм структура бүлексәләре етәкселәре ҡатнашты.\nКөнүҙәк мәсьәләләр иҫәбендә медицина ойошмалары хеҙмәткәрҙәрен эш урынынан алып өйгә тиклем оҙатып ҡуйыу мәсьәләләре ҡаралды. Ковид-госпиталдәрҙә эшләгән медицина хеҙмәткәрҙәре өсөн ойошторолган «Такси. Забота» акцияһы муниципалитет һәм «Берҙәм Рәсәй» партияһы менән берлектә тормошҡа ашырыла.\nШулай уҡ кәңәшмәлә уҡыусылар өсөн дистанцион уҡытыу тәртибен бөтөрөү һәм боҙ ҡаласыҡтарын асыуға әҙерлек мәсьәләләре тикшерелде.\nРөстәм Ғәзизов боҙ ҡаласыҡтарын ҡороу эштәрен ваҡытында башҡарыу һәм хәүефһеҙлек яғына етди иғтибар бүлеү тураһында һыҙыҡ өҫтөнә алды.\nБынан тыш, ултырышта район башлыҡтарына һәм Йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәгенә тауҙан шыуған ваҡытта йәрәхәтләнеү осраҡтарын булдырмау буйынса эш ойошторорға ҡушылды.


80 йәштән өлкәндәр капиталь ремонт өсөн түләмәйәсәк\nРәсәй Президенты Владимир Путин ошо туралағы законды хупланы.\nУказға ярашлы, капиталь ремонт өсөн түләүҙәр өсөн етмеш йәшкә еткән һәм эшләмәгән яңғыҙ граждандарға 50 процент, һикһән йәшкә етеүселәргә 100 процент күләмендә компенсация билдәләнә. Льготалар шулай уҡ өлкән йәштәгеләр, хаҡлы ялдағы эшләмәгән граждандар менән йәшәүселәргә лә тәғәйенләнә. Капиталь ремонт өсөн компенсацияға беренсе һәм икенсе төркөм инвалидтары, мөмкинлеге сикләнгән бала тәрбиәләүсе ата-әсәләр ҙә хоҡуҡлы. Республика парламентарийҙары хаҡлы ялдағыларға коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙәрҙе еңеләйтеүгә йүнәлтелгән закон проекттарын да ҡарай. Киләһе йылдан тыл эшсәндәренә түләүҙәргә 50 процентлыҡ льгота биреү ҡарала. «Һуғыш, тыл һәм Ҡораллы көстәр ветерандары» тураһындағы законға үҙгәрештәр индереү хаҡында хоҡуҡи документ 24 декабрҙә беренсе уҡыуҙы үтте.


Урмандар һәм тауҙар аша\nСибайҙа автоһәүәҫкәрҙәр юлһыҙ ерҙәр буйлап ярышҡа сыҡты.\nҮҙенсәлекле ярыш мото-джип-триал тип атала. Сараға соҡорло урындарҙа йөрөүгә махсуслаштырылған автомобилдәр водителдәре, велосипедтар һәм квадроциклдар хужалары йәлеп ителгән. Ярыш трассаһы Сибай янындағы Бүләк күле эргәһендә һалынған. Элек бында ҡала мотокроссы ойошторолоп килгән. Маршруттың оҙонлоғо 1 километр тирәһе, ярышта ҡатнашыусыларҙың йәше 18-ҙән кәм булырға тейеш түгел, шулай уҡ водитель таныҡлығы ла мотлаҡ. Был юлы үҙ көсөн 15 кеше һынап ҡарарға теләк белдергән. Транспорт саралары, ҡеүәтенә ҡарап төрлө төркөмдәргә бүленгән. Водителдәр әйтеүенсә, юлһыҙ ерҙәр буйлап ярышҡа транспортты махсус әҙерләү мотлаҡ.


Һеҙ «цифр»ға тоташтығыҙмы? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Һеҙ «цифр»ға тоташтығыҙмы?\n27.04.2019 Һеҙ «цифр»ға тоташтығыҙмы?\nЙәй башына тиклем өлгөрмәһәгеҙ, телевизорығыҙ күрһәтмәйәсәк\nИюнь айында Башҡортостан илдең күп кенә төбәге менән бергә цифрлы телевидениеға күсә. Унан һуң аналог сигналы һүндереләсәк. Ошо сәбәпле, аңлатма бирергә булдыҡ.\nЭлек-электән килгән күренеш: телевизор ҡарау өсөн артына штекер тоташтырып, антеннаны өҫтөнә ултыртып йәки беркетеп ҡуябыҙ. Шәхси йорттарҙа йәшәүселәр кабель менән урамға сығарып, бейек һайғауға алюмин һыра банкаларынан, трактор двигателе прокладкаһы тимеренән антенналар эшләне. Ҡала фатирында тороусылар коллектив антеннаға тоташты.\nЙылдар үтеү менән “ҡаралы-аҡлы” совет телевизорҙарын сит илдең төҫлөләре алмаштырҙы, улары плазма, шыйыҡ кристаллыһына үҙгәрҙе. Кабелле, “АйПи” телевидениеһы аша иҫәпһеҙ-һанһыҙ канал ҡараусылар ҙа артты. Шулай ҙа бүлмәләге сыбыҡ антенна ярҙамында телетапшырыуҙар ҡараусылар әле лә бихисап. Экранда ҡар яуған кеүек һүрәт, тауыш юғалыуы йәки “йөҙөүе”, “станциянан һүндерҙеләр” тип, каналдың юғалыуы – бына ошоларҙың барыһы ла аналоглы телевидение ғәләмәттәре.\n«Цифра» нимә ул?\nҒинуар уртаһынан федераль телеканалдарҙың бөтәһе лә иҫкергән аналоглы телевидениенан цифрлы ТВ-ға күсә башланы. Был телевизор яратыусыларға күп кенә һөйөнөс килтерә. Уларҙың иң мөһимдәрен һанап үтәйек:\n– 20 федераль каналды һәм өс радио станцияһын юғары сифатта ҡарау-тыңлау мөмкинлеге. Барыһы ла бушлай;\n– йәшен-маҙар, ел-дауылда, яуым-төшөмдә тауыш һәм һүрәт боҙолмай;\n– юғары сифатлы HD һәм 4K каналдарын ҡарау мөмкинлеге;\n– телетекст, тапшырыуҙар программаһы, цифрлы радио.\nБыларҙың барыһын да элеккесә эшләп булмай: тапшырыу үҙәктәре ҡорамалдарын алмаштырыу, көйләү үтә ҡиммәткә барып баҫа. Аналог каналында бер телеканал бер йышлыҡта тапшырыла, сифатлы һүрәтте һәм тауышты телевизорға еткереү өсөн тулҡын ҡеүәте етмәй.\nЯңы технология яһалма Ер юлдашы (DVB-S/S2/SH), кабель (DVB-C), эфир (DVB-T/T2) форматында бер каналда мультиплекс тип аталған каналдар пакетын ебәрә.\nБеҙҙе эфирлы DVB-T/T2 ҡыҙыҡһындыра, уның буйынса Рәсәй биләмәһендә ике бушлай пакет тапшырыла. Беренсе мультиплексҡа – “Первый”, “Россия – 1”, “Матч ТВ”, “НТВ”, “Пятый канал (Петербург)”, “Россия – К”, “Россия – 24”, “Карусель”, “ОТР”, “ТВЦ (ТВ Центр)”, икенсеһенә “РЕН ТВ”, “СПАС”, “СТС”, “Домашний”, “ТВ3”, “Пятница!”, “Звезда”, “МИР”, “ТНТ”, “Муз ТВ” телеканалдары инә. Бынан тыш, “ВестиFM”, “Маяк”, “Радио России” радио станциялары ла ҡабул ителә.\nӘлеге ваҡытта Останкино телебашняһы өсөнсө мультиплексты тапшыра – Мәскәү һәм өлкә халҡы 30 телеканалды ҡарай.\nМультиплексты нисек ҡарарға?\nӘгәр ҙә кабелле ТВ, IP-ТВ йәки “спутник” тәрилкәһе менән ҡулланаһығыҙ икән, һеҙгә бер ни ҙә эшләргә кәрәкмәй. Операторҙар “цифр”ға үҙҙәре күсерәсәк.\nТелевизор элеккесә бүлмә сыбыҡ антеннаһы йәки коллектив антенна аша тоташҡан икән, һеҙ “хәүеф” аҫтында. Уны ошолай итеп хәл итергә мөмкин:\n– һеҙҙә DVB-T2 стандартын ҡабул иткән һәм MPEG4 видеоформатын тота алған заманса цифрлы телевизор булһа, каналдарҙы киренән көйләү ярҙам итәсәк. Форматтың тап килеүен телевизор инструкцияһынан йәки интернеттан тикшерегеҙ;\n– телевизорығыҙ 2013 йылға тиклем эшләнгән. Был осраҡта электроника магазинында махсус приставка һатып алырға тура киләсәк. Уның хаҡы – мең һум тирәһе. DVB-T стандартлыһын алырға тырышығыҙ, ул киләсәктә лә эшкинәсәк.\nӘгәр ҙә приставка һатып алдығыҙ икән, иҫке антеннағыҙҙы ташламай тороғоҙ. Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм муниципаль каналдар аналог рәүешендә тапшырыласаҡ. Уларҙы приставканың кабелен ысҡындырып, антеннаны ҡуйып ҡарарға тура киләсәк.\nПриставка телевизорға нисек тоташтырыла?\nӨс ысул бар:\n– “Тюльпан” тип аталған төрлө төҫлө өс штекерлы RCA кабеле;\n– HDMI кабеле;\n– SCART аша. Ул ныҡ иҫке телевизорҙа була. Был осраҡта SCART-RCA йәки SCART-HDMI переходнигы аша тоташтырыу талап ителә.\nБер ни ҙә эшләмәнем, ти...\nТелевизорығыҙ иҫке булған осраҡта, эфирҙа бер-ике телеканал – БЮТ, ҡала һәм райондарға эшләгәндәр генә ҡаласаҡ. Ҡалғандары ҡара экран күрһәтәсәк. Шуға күрә йә “йәшник”те яңыртырға, йә приставка алырға тура киләсәк.\nРеспубликала хәл нисек?\nБашҡортостан биләмәһенең 95 проценты “цифр”ға күскән. 160 мең кеше йәшәгән 691 ауыл яңы технологиянан ситтә ҡалған, 475-е өлөшләтә ҡапланған. Улар башлыса Бөрйән һәм Белорет райондарына тура килә.\nБыл нимәне аңлата? Тимәк, телевизор ни хәтлем заманса булмаһын, ул цифрлы сигналды тота алмай. Уны кабель йәки яһалма Ер юлдашы аша тоташтырырға кәрәк. “Спутник” операторҙары ҡорамалдарын ташлама менән һата башланы. Уға 20 федераль канал ингән бушлай социаль пакет та өҫтәлә. Әйткәндәй, ике мультиплексҡа быға тиклем “тәрилкә” алғандар ҙа тоташа аласаҡ.\nКемгә ярҙам итәсәктәр?\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса, цифрлы телевидение булмаған урындарҙа йәшәгән граждандарға:\n– пенсияға федераль өҫтәмә алыусы хаҡлы ялдағыларға,\n– ай һайын балаһына пособие алған аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә приставка һатып алған осраҡта, 1 мең һумға тиклем компенсация түләнә һәм яһалма Ер юлдашы ҡорамалы ҡуйыла.\nЦифрлы тапшырыуға тулыһынса күсеү йәй башына, баҡса эштәре мәленә тура килгәс, халыҡ дачала, баҡсала телевидениеһыҙ ҡалмаһын өсөн Радий Фәрит улы халыҡ араһында аңлатыу эштәрен көсәйтергә ҡушты.\nӘле приставка алыу өсөн ярҙамға биш меңдән ашыу кеше ғариза биргән.\nӘгәр һорауығыҙ булһа...\nБашҡортостанда цифрлы телевидение өсөн “Рәсәй телевидение һәм радиотапшырыу селтәре” филиалы яуаплы. Килеп сыҡҡан һорауҙар менән төбәк консультация үҙәгенә +7(347)246-45-78 телефоны аша шылтыратығыҙ. Улар дүшәмбе-йомала иртәнге сәғәт 9-сы яртынан киске сәғәт 6-сы яртыға тиклем эшләй, ckp_ufa@rtrn.ru электрон почтаһына ла мөрәжәғәт итегеҙ.\nПриставка һатып алғанда дәүләт ярҙамы алыу, оло йәштәге, аҙ хәрәкәт иткән граждандарға ярҙам итеү мәсьәләләре буйынса 8(800)347-00-55 төбәк “ҡыҙыу линия”һы эшләй (дүшәмбе-йомала иртәнге сәғәт 9-сы яртынан киске сәғәт 6-сы яртыға тиклем).\nФедераль “ҡыҙыу линия”ға – 8(800)220-20-02 телефонына шылтыратып та кәңәшләшергә мөмкин.


«Рәсәй һыуы» акцияһы | Йәншишмә\n«Рәсәй һыуы» акцияһы\nНаписал в 4 мая 2018, 10:55\nАпрель башынан һыу ятҡылыҡтарын һәм уларҙың ярҙарын таҙартыу буйынса «Рәсәй һыуы» акцияһы башланғайны. Ул 15 сентябргә тиклем дауам итәсәк.\nУҙған йылда был сарала Рәсәйҙең 80 төбәгенән 1 миллион 500 кеше әүҙемлек күрһәткән. Барлығы 10 мең һыу ятҡылығы таҙартылған, ҡатнашыусылар тарафынан 239,5 мең кубометр сүп-сар йыйылған. Акция һөҙөмтәһе буйынса Башҡортостан, Ингушетия, Хакасия, Мордовиянан ғына ҡалышып, дүртенсе урынға сыҡҡан. Беҙҙең республикабыҙҙан 177 меңгә яҡын кеше ҡатнашҡан, 1 мең 621 сара ойошторолған. Уның барышында 750 һыу ятҡылығы таҙартылған, күбеһе күҙәтеү аҫтына алынған, 713 мең 510 кубометр сүп-сар сығарылған. Бигерәк тә Дыуан, Мәсетле, Ҡыйғы, Учалы, Туймазы, Мәләүез райондары акцияны күтәреп алған.\n« Һәйкәлдәр яҡлауға мохтаж\nТылсымлы мәл »


Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһында ил Президентын һайлағанда һайлау участкаларында эшләү өсөн киң мәғлүмәт сараларын аккредитациялау башлана // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n16:07, 19 января 2018 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\n2018 йылдың 21 ғинуарында Рәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһы Рәсәй Федерацияһы Президентын һайлауҙа эшләү өсөн киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен аккредитациялауға ғаризалар ҡабул итә башлай. Ғаризаларҙы федераль, ике һәм өс төбәктән ашыу теркәлгән киң мәғлүмәт саралары тапшыра ала. Ғаризаларҙы 2018 йылдың 7 мартына тиклем бирергә мөмкин.\nРәсәйҙең Үҙәк һайлау комиссияһына киң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен аккредитациялау өсөн түбәндәге документтар: баш мөхәррир ҡул ҡуйған ғариза, баш мөхәррир раҫлаған киң мәғлүмәт сараһын теркәү тураһында таныҡлыҡтың күсермәһе (теркәлгән киң мәғлүмәт сараһы өсөн) тапшырыла.\nДокументтар электрон төрҙә һәм ҡағыҙҙа ҡабул ителә.\nРәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының адресы: 109012, Мәскәү ҡалаһы, Б. Черкасский тыҡрығы, 9-сы йорт. Аккредитацияға документтар ебәреү өсөн электрон почта: pressa@cikrf.ru.\nКиң мәғлүмәт саралары вәкилдәрен аккредитациялауға бәйле һорауҙар буйынса Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһының Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек һәм мәғлүмәт аппараты идаралығына мөрәжәғәт итергә кәрәк: (495) 625-80-94.\nТеги: Рәсәй Президентын һайлау, киң мәғлүмәт сараларын аккредитациялау


Илебеҙҙең миллионлы халҡы булған ҡалалары араһында Өфө лайыҡлы урында // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИлебеҙҙең миллионлы халҡы булған ҡалалары араһында Өфө лайыҡлы урында\n16:51, 16 марта 2010 Иҡтисад\nӨфөнөң социаль-иҡтисади үҫеше республиканың баш ҡалаһына илебеҙҙең эре ҡалалары араһында байтаҡ күрһәткестәр буйынса алдынғы урынға сығырға мөмкинлек бирҙе. Был турала бөгөн ҡала хакимиәте башлығы менән үткән оператив кәңәшмәлә Өфө хакимиәтенең дәүләт статистикаһы бүлеге начальнигы Валентин Сотниченко һөйләне.\n— Иҡтисади көрсөктөң кире күренештәре ҡаланың социаль-иҡтисади үҫешенә тәьҫир итмәй ҡалманы, әлбиттә, ләкин уның йоғонтоһо минималь булды, һәм 2009 йыл һөҙөмтәләре буйынса байтаҡ күрһәткестәр арҡаһында Өфө Рәсәйҙәге миллион халҡы булған башҡа ҡалалар араһында лайыҡлы урын алды.\nМәҫәлән, сәнәғәттең етештереү индексы Өфөлә 2009 йылда 97,6% тәшкил иткән, был күрһәткес буйынса республикабыҙҙың баш ҡалаһы Ҡазандан һуң икенсе урында, күршеләрҙең күрһәткесе 100,8% еткән.\nИкенсе урынды, был юлы Екатеринбургтан һуң, Өфө ваҡлап сауҙа итеү һәм йәмәғәт туҡланыуы буйынса алған, ул 2009 йылда 279 миллиард һум тәшкил иткән. Тейәлгән продукция буйынса ла Өфө 2009 йыл йомғаҡтары буйынса икенсе урында.\nТорлаҡ төҙөлөшөндә генә Өфө миллионлы ҡалаларҙан артта ҡалған. Уҙған йылда баш ҡалала 564,5 мең квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Был күрһәткес менән ҡалабыҙ бишенсе урында. Беренселек 2009 йылда 800 мең квадрат метр торлаҡ төҙөгән Дондағы Ростов ҡалаһында.\nӨфө халҡының уртаса эш хаҡына килгәндә, 2009 йылда ул биш процентҡа үҫкән һәм 19,8 мең һумға еткән. Ләкин хаҡтар менән сағыштырғанда, инфляцияны иҫәпкә алғанда, халыҡтың ысынбарлыҡтағы килеме кәмегән.\nВалентин Сотниченконың әйтеүенсә, эш хаҡының әүҙем артыуы бюджет өлкәһенә хас. Мәғариф өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы 2009 йыл дауамында уртаса 20,2 процентҡа артҡан, ә һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренеке –16,2 процентҡа.\nДемографик хәл йыл дауамында күпкә яҡшырған. Халыҡ иҫәбенең тәбиғи артыуы алты мең кешегә еткән. Йәнә дүрт мең кешегә баш ҡала мигранттар иҫәбенә артҡан. Бөгөн Өфөлә 1 миллион 38 мең кеше даими йәшәй. — Шулай итеп, бөгөн Өфө социаль-иҡтисади үҫештең һәр йүнәлеше буйынса тотороҡло урын биләй, — тигән һығымта яһаны Валентин Сотниченко.\nТеги: урындағы власть, статистика


Туған телеңдә һөйләш! » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Башҡорт донъяһы » Туған телеңдә һөйләш!\nТуған телеңдә һөйләш! 09.02.2018 // Башҡорт донъяһы\nУҡытыусылар менән йыш осрашам. Байтаҡ һорауҙарға яуап бирергә тырышам. Үҙ фекерҙәремде дөрөҫләр йәки нигеҙләр өсөн ғалимдарҙың хеҙмәттәрен аҡтарам. Бер уҡытыусы шундай һорау бирҙе: “Ни өсөн ғаиләһендә башҡортса һөйләшмәгән башҡорт балаһы туған телен рус балаларына ҡарағанда ауырыраҡ үҙләштерә?”\nКешенең бөтөн булмышы ҡан (ген) аша күсә, формалаша, үҫә. Ә үҫер өсөн төп шарт – туған тел, сөнки әсә ҡарынында ҡан аша бар булған булмыш артабан әсә теле аша үҫеш ала. Ә туған телендә үҫеш алмаһа, баланың быуындан быуынға күсә килгән һәләте туған теле менән бергә тәрән йоҡоға тала, тәбиғи, донъяуи төшөнсәләрҙе аңлау, танып-белеү һәләте аптыранып-аҙашып ҡала. Ә эргәһендә ултырған рус балаһы донъяны туған телендә танып белә, төшөнсәләр зиһененә үҙ телендә һеңә, сөнки ул ҡарында ваҡытта уҡ бар ҡиммәттәр ҡанына әсә телендә һалынған һәм артабан ошо уҡ телдә үҫеш алған. Уға инде башҡорт телен һәм башҡа телдәрҙе өйрәнеү өсөн төшөнсәләрҙе танып белеү түгел, ә фәҡәт һүҙҙәрҙең тәржемәһе генә кәрәк була.\nХөрмәтле туғандар! Әйҙәгеҙ әле, туған телебеҙҙә аралашайыҡ! Ни өсөн үҙ-ара нигеҙҙә рус телендә бара ул һөйләшеү? Русса яҡшы беләм, тип күкрәк һуғыумы был, үҙеңде башҡортса һөйләшкәндәрҙән өҫтөн ҡуйыумы? Ҡасанға тиклем былай дауам итер? Донъяла барған аңға тәьҫир итеү көрәшендә иң рухһыҙ милләт итеп күрһәтмәйек үҙебеҙҙе.\nТағы бер тапҡыр ҡабатлауҙы урынлы һанайым: ғалимдар фекеренсә, 100 мең кеше үҙ-ара үҙ туған телендә һөйләшһә, ғаиләһендә аралашһа, ул милләт һаҡлана – Ер йөҙөнән юғалмай. Башҡортто милләт булараҡ һаҡлауға һәр беребеҙ өлөш индерәйек. Әйҙәгеҙ, тотонайыҡ был изге эшкә! Үткәнебеҙ – риза, бөгөнгөбөҙ – өмөтлө, киләсәгебеҙ рәхмәтле булыр.


МӘҒРИФӘТСЕЛЕК МЕНӘН ТӘНҠИТ РУХЫН ӘЛӘМ ИТЕП...\nСафуан Яҡшығоловтың тыуыуына – 150 йыл.\nБашҡорт фольклоры традицияларынан үҫеп сыҡҡан лирикаһы\nСафуан Яҡшығолов ижады хаҡында һүҙ алып барғанда, шуны айырыуса билдәләп үтергә кәрәк: ул үҙе хөрмәт иткән, ижады менән ныҡлап ҡыҙыҡһынған күренекле башҡорт мәғрифәтсеһе М.Өмөтбаевтан ҡала шиғриәтебеҙҙә милли тематиканы мәғрифәтселек ҡараштары позицияһынан тороп яҡтыртыуға һәм байытыуға иң тос өлөш индергән шағирҙарыбыҙҙың береһе булып тора. Шул уҡ ваҡытта ул туған халҡының үткәне һәм бөгөнгө хәле, башҡорт ысынбарлығы хаҡында ни тиклем генә мәғрифәтселек позицияһынан сығып яҙмаһын, фәҡәт шул йүнәлештәге идеяларҙы алға һөрөү һәм пропагандалау менән генә сикләнеп ҡалған ижадсы түгел. Бәләкәйҙән халыҡтың ауыҙ-тел ижады менән ҡыҙыҡһынған шағир әҙәбиәт донъяһына тәрәнерәк инә, халҡы яҙмышы, заман проблемалары тураһында нығыраҡ уйлана барған һайын фольклорҙағыса фәлсәфәүилеккә, тәбиғәтте йырлауға, уның менән кеше араһындағы бәйләнештәр законсалыҡтарын яҡтыртыуға тартыла төшә. Быны уның «Дим буйы», «Күңел ялҡындары» йыйынтыҡтарындағы байтаҡ ижад емештәре дәлилләй. Фәлсәфә һәм тәбиғәт темаларына арналған был әҫәрҙәр араһында башҡорт фольклорында төп урындарҙың береһен алып торған йыр жанры традицияларынан үҫеп сыҡҡандары осрауы үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй.\nӘйткәндәй, С.Яҡшығолов Дим буйы башҡорттары араһынан күңел-зиһененә яҡын булған фәлсәфәүи йөкмәткеле тормош-көнкүреш йырҙарын яҙып алып, айырым өлгөләрен «Дим буйы» йыйынтығында баҫтырып та сығарған. «Мәшһүр Туҡаев әйтмешләй, – тип яҙа ул китабының йырҙар бүлегенең инеш һүҙендә, – халыҡ йырҙары гәүһәр вә яҡуттарҙан да ҡиммәтле бер нәмә ул, шуға күрә уларға әһәмиәт бирергә һәм һаҡлап алып ҡалырға тейешбеҙ» [9, 23-сө б.].\nШағирҙың шулай халыҡ йырҙары менән етди ҡыҙыҡһыныуы, уларҙың «гәүһәр вә яҡут»тай идея-художество тәбиғәтенән рухланыуы уның ижадына ла йоғонто яһамай ҡалмаған. Ҡайһы бер әҫәрҙәрен ул ҡыҫҡа йә оҙон халыҡ йыры үлсәме менән яҙған. Уларҙа йырҙарға хас һүрәтләү сара-алымдарын осратырға мөмкин. Шағирҙың бындай әҫәрҙәренең үҙәгендә башлыса тәбиғәт темаһы тора. Улар тәбиғәт күренештәрен һүрәтләү һәм лирик «мин»дең уларға ҡарата мөнәсәбәтен белдереү формаһында яҙылған. Уның өсөн тәбиғәт бер үк ваҡытта рухланыу ҙа, бошоноу ҙа, борсоулы уйланыу ҙа сығанағы булып тора. Йырҙарының берәүҙәрендә ул тыуған еренең матурлығына һоҡлана, тәбиғәт күренештәре менән кеше тормошо, хис-тойғолары араһында параллель үткәрә.\nСулпан ҡалҡа, таң да ата,\nТаң сулпанды юғалта.\nТаңда иҫкән еләҫ елдәр\nКүп хистәрҙе ҡуҙғата, –\nтип башлана уның ҡыҫҡа йыр үлсәме (8–7–8–7) менән классик робағи ҡалыбында (а–а–б–а) яҙылған «Ҡитға» әҫәре. Жанр йәһәтенән уны тәбиғәттең таң мәлендәге иҫ киткес матурлығын йырлаған йыр-мәҙхиә тип атарға булыр ине. Әҫәр кешеләргә кинәйәле мөрәжәғәт менән тамамлана. Автор уларҙы таң менән «һәр бер әшйә»һе (нәмәһе) хәрәкәткә килгән, «үҙ хәленә мәғнәүи күҙен һалған» тәбиғәттән үрнәк алырға, яҡтыға бағырға, киләсәккә ынтылырға саҡыра. Бында һоҡланыу, яҡтылыҡҡа, яҡшылыҡҡа һәм матурлыҡҡа ынтылыуҙар еңелсә романтик хисләнеү төҫөн алып китә. Сөнки улар шағирҙың һалҡын аҡылына нигеҙләнеүгә ҡарағанда, рухи тормошоноң эмоциональ тәрәнлегенән һәм нескәлегенән килеп сыға. Ә бына уның ҡыҫҡа халыҡ йыры үлсәме менән яҙылған «Күҙ йәше» оҙон башҡорт йырының традицион формаһында ижад ителгән «Көҙ көнө» йырҙары бөтөнләй ҡапма-ҡаршы хис-кәйеф менән һуғарылған. Улар алда ҡарап үтелгән әҫәрҙән үҙҙәренең уйсанлыҡтары, элегик тондары менән айырылып тора. Мәҫәлән, икенсе әҫәрҙә лирик геройҙың «ғүмере көҙҙәре» етеүе айҡанлы тыуған тәрән кисерештәре һәм ғазапланыуҙары уны күңел төшөнкөлөгөнә һәм өмөтһөҙлөккә алып килә. Ошо драматизм был әҫәр пафосының нигеҙен тәшкил итә лә инде. Уға хас бөтә художестволы үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алып, уның жанрын романс-элегия тип билдәләү урынлы булыр ине:\nЙәмле йәйҙәр үтеп, көҙҙәр\nДонъяла моң, хәсрәт тойола.\nЕлбер-елбер япраҡ ҡойола...\nЕлдәр иҫеп, япраҡтар\nТып-тын ҡалһа бөтөн\nЙөрәгем яна, аға күҙемдән\nИҫкә төшөп ғүмерем көҙҙәре.\nС.Яҡшығолов үҙ әҫәрҙәрендә халыҡ йырҙарындағы традицион алымды – кеше образын, уның күңел торошон төрлө тәбиғәт күренештәре менән йәнәш ҡуйып, сағыштырып һүрәтләү алымын уңышлы ҡуллана. Фольклорға ул ижади килә. «Уның халыҡ йырҙарына тартым әҫәрҙәре уларға өҫтән-мөҫтән генә эйәреп яҙылған ижад емештәре, бигерәк тә инде уларҙың стилизацияһы түгел. С.Яҡшығоловта образды, уның күңел донъяһын йыр жанры мөмкинлектәре сиктәрендә мөмкин ҡәҙәре тулы һүрәтләү, икенсе төрлө әйткәндә, пиктураль алым (латин телендә picturа – һүрәт яһау, һынландырыу) поэтиканың сюжет-конструкция системаһы менән тығыҙ аралашып килә. Йырсы-шағир үҙ әҫәрҙәрендә геройҙарын һүрәтләп кенә ҡалмайынса, билдәле бер тормош конфликтына килтереп ҡуя, йәғни образдарын тышҡы һыҙат-ҡиәфәттәрендә генә һүрәтләп ҡалмайынса, эш-хәрәкәттәре, теләк-ынтылыштары, уй-хыялдары, хис-кисерештәре аша ла яҡтыртырға тырыша» [7, 275-се б.]. Бының өсөн ул йыш ҡына тәбиғәт күренештәренә мөрәжәғәт итә, уларға символик\nмәғәнә бирергә тырыша, поэтик йәнәшәлек, киңәйтелгән сағыштырыу алымдарын киң ҡуллана. Шул рәүешле, уның романс-элегияһында, йырҙарында лирик\nтема драмалаша, лирик ағым тасуирлап биреү һәм бәйәнләү күренештәре, йәғни нарратив элементтар менән аралаша. Быларҙың бөтәһе лә шағир әҫәрҙәренең идея-художество офоҡтарын киңәйтә, образлы структураһын байыта, уҡыусының зиһен-күңел донъяһына тәьҫир итеү ҡеүәһен көсәйтә.\nС.Яҡшығоловтың лирикаһындағы фәлсәфәүи фекерҙәр, ижадының идея-тематик киңлеге хаҡында тулыраҡ "Ватандаш" журналының 7-се һанында (2021) уҡырға мөмкин.\nАвтор:Ғиниәтулла ҠУНАФИН, профессор, Башҡортостан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, Салауат Юлаев ордены кавалеры


Әкиәтте ысынбарлыҡ итәбеҙ\n29 Июнь 2018, 12:17\nИнициатив бюджетлау буйынса иң яҡшы республика проекттары Бөтә Рәсәй конкурсының финалына сыҡты\n— Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы сиктәрендәге проекттарға республика йыл һайын 700 млн һум самаһы аҡса йүнәлтә. Әгәр ошоғаса был программа Урал аръяғы райондарында ғына ғәмәлгә ашырылһа, хәҙер унда бөтә муниципаль берәмектәр ҡатнаша. Ошо дүрт йыл эсендә меңдән ашыу урындағы башланғысты атҡарып сығыу мөмкин булды.\nБашҡортостандан биш проект еңеүгә дәғүә итә. Финалистар исемлегендә Хәйбулла, Илеш, Ҡыйғы һәм Тәтешле райондары башлан-ғыстары бар.\nИҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ: программаның төп асылы ябай халыҡтың бюджет формалаштырыуҙа һәм уны кәрәкле йүнәлештә тотоноуҙа ҡатнаша алыуына ҡайтып ҡала. Халыҡ дөйөм йыйылышта үҙҙәре йәшәгән төбәк өсөн көнүҙәк мәсьәләне билдәләй. Мәҫәлән, юлды рәтләргәме әллә спорт майҙансығын төҙөкләндерергәме? Артабан сығымдарҙы ҡаплау юлдары эҙләнә, йәғни урындағы халыҡ, бағыусылар иғәнә индерә, муниципаль бюджеттан аҡса бүленә. Унан инде республика бюджетынан финанслауға ғариза яҙыла. Иң үҙенсәлекле, халыҡ әүҙем ҡатнашҡан проекттар еңеүсе тип табыла. Ҡалған аҡсаны республика бүлә һәм бер йыл дауамында проект тормошҡа ашырыла.\nРеспублика Хөкүмәте хәбәр итеүенсә, Бөтә Рәсәй конкурсы Алексей Кудриндың граждандарҙың башланғыстарын үҫтереү буйынса фонды тарафынан үткәрелә. Август аҙағына тиклем 25 финалсы араһынан түбәндәге өс номинация буйынса берәр еңеүсе билдәләнә: йәмәғәт партнерлығы (ябай халыҡ һәм эшҡыуарҙар тарафынан финанслау күләме баһалана); йәмәғәт әүҙемлеге (проектты тормошҡа ашырыу барышында ҡатнашҡан халыҡтың иҫәбенә баҫым яһала); иң үҙенсәлекле проект (яңылыҡ, ижади ҡараш иҫәпкә алына).\nЕңеүселәрҙең һәр береһе киләһе проектты финанслауға 100 000 һум күләмдә аҡсалата ярҙам аласаҡ. Лауреаттарҙы бүләкләү тантанаһы сентябрҙә Мәскәүҙә үтәсәк.\nРеспубликабыҙ конкурстың федераль этабына иң күп ғариза тапшырыу-сы төбәк булып танылды. Рәсәйҙең 30 төбәгенән 330 ғариза ҡабул ителгән, шуларҙың 97-һе — Башҡортостандан (16 йүнәлештең 13-ө буйынса). Төрлө биләмәләрҙе төҙөкләндереү, балалар май-ҙансыҡтары һәм юлдар төҙөүгә бәйле башланғыстарға ихтыяж ҙур булыуы билдәләнгән.\nФиналға сығыусы проекттар\nКонкурстың финалына Башҡортостандан биш проект сыҡты, улар интернет тауыш биреү юлы менән асыҡланды.\nХәйбулла районынан «Ҙур Әбеш ауылында янғын машинаһы өсөн гаражды ремонтлау» проекты, биш меңгә яҡын тауыш йыйып, исемлектең тәүге юлын биләне. Ауыл биләмәһе башлығы Таһир Юнысов әйтеүенсә, был гараж күптән төҙөкләндереүгә можтаж, бина йылытылмай, шунлыҡтан ҡышҡы осорҙа янғын машинаһын оператив ҡулланыу ҙур мәшәҡәттәр тыуҙырған. Ауыл хал-ҡының ярҙамы менән 100 мең һум аҡса йыйылған, был — проекттың дөйөм суммаһының ун проценты. Әбештәр ремонт эштәрендә лә әүҙем ҡатнашҡан. Бөгөн гараж яңы төҫ алған, унда йылылыҡ үткәрелгән. Әлеге проектты уңышлы атҡарып сыҡҡан ауыл халҡы урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы сиктәрендә яңы янғын һүндереү машинаһы һатып алыуға дәртләнгән. Быйыл улар конкурста нәҡ ошо проект менән ҡатнаша.\nТәтешле районы Үрге Балтас ауылында юлға капиталь ремонт яһау ҙа иң яҡшы биш проекттың береһе булараҡ билдәләнгән.\n— Юл беҙҙең өсөн ҙур проблема ине, — тип һөйләй Түбәнге Балтас ауыл биләмәһе башлығы Эдуард Рәхимйәнов. — Яҙлы-көҙлө һәм ямғырлы осорҙа ауыл урамдары буйлап еңел машинала ғына түгел, хатта йәйәү йөрөү ауыр була тор-ғайны. Әлбиттә, республика власы биләмәне, шишмәләрҙе, юлдарҙы төҙөкләндереүгә һәм башҡа эштәргә 500 мең һум аҡса бүлә, әммә уны барлыҡ мәсьәләләрҙе хәл итеүгә еткереү мөмкин түгел. Шуға күрә урындағы башланғыс-тарҙы яҡлау программаһын ауыл тормошон яҡшыртыу өсөн ҙур мөмкинлек, тип ҡабул иттек һәм ҙур теләк менән ҡушылдыҡ. Һөҙөмтәлә Үрге Балтас-тың барлыҡ урамдары юлдарына капиталь ремонт яһалды. Асфальт түшәлде, яуын мәлендә юл япмаһы зыян күрмәһен өсөн һыу ағыҙыу торбалары һалынды. 716 мең һум субсидия бүленде. Ауыл халҡы һәр йорттан — ике мең, һәр берәмек трактор техникаһы өсөн биш йөҙ һумдан аҡса йыйып, 140 мең һум тупланы. Баш тартыусылар ҙа булды, әммә ундайҙар бик аҙ. Юлдың ни тиклем мөһим булыуын барыһы ла аңлап ҡараны. Урындағы эшҡыуар подрядсы, бер үк ваҡытта бағыусы булды. Тендер-ҙа тап уның ойошмаһы еңеп сыҡты. Һыу торбалары һалыу, юлды күтәртеү кеүек эштәрҙе подрядсы бушлай баш-ҡарҙы, ауыл халҡы ла ихлас ярҙам итте. Был проектты тормошҡа ашырыуҙан халыҡ ныҡ ҡәнәғәт. Ауылдаштар үҙҙәренең дә хеҙмәт көсө һалынған юлдарға һаҡсыл мөнәсәбәттә булыр, тип ышанам.\nШулай уҡ финалға сығыусылар араһында Илеш районынан ике проект — Һеңрән ауылында һыу үткәреү сис- темаһын ремонтлау һәм Үрге Йәркәйҙә уйын комплексы һатып алыу. Ҡыйғы район мәҙәниәт йорто филиалы бинаһында капиталь ремонт яһауға бәйле проект та иң яҡшы бишәү иҫәбендә.\nБашҡортостанда инициатив бюджетлау\nӘлеге ваҡытта республикала инициатив бюджетлау өс төрлө йүнәлештә ғәмәлгә ашырыла: урындағы башлан-ғыстарҙы яҡлау программаһы, «Аныҡ эштәр» һәм «Өфө ихаталары» проекттары.\nУлар араһында иң тәүге тәжрибә — урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы. Ул 2014 йылда башланды һәм 2030 йылға тиклем Республиканың үҫеш стратегияһында билдәләнгән өҫтөнлөклө бурыстарҙың береһе һанала. Төбәктең Финанстар министрлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, программа ғәмәлгә ашырылған дүрт йыл эсендә конкурста ҡатнашыу өсөн бирелгән ғаризалар һаны бер нисә тапҡырға артҡан: 2014 йылда 116 булһа, 2017 йылда — 787. Проекттарҙың дөйөм хаҡы 82 миллиондан 445 миллион һумғаса артҡан. Бөгөнгө көндә унда республиканың барлыҡ муниципалитеттары ҡатнаша, һәр унынсы кеше өҫтөнлөклө мәсьәләне билдәләүҙә үҙ һүҙен белдерә. Мәҫәлән, Йылайыр районының Иван-Ҡыуалат, Учалы районының Мансур һәм Абҙаҡ ауылдарында урамдарҙы яҡтыртыу селтәрен ремонтлап, энергияны аҙ сарыф итеүсе лампалар ҡуйғандар. Һөҙөмтәлә электр энергияһын йыллыҡ ҡулланыу күрһәткесе кәмегән, бюджет аҡсаһы янда ҡалған.\nБР Финанстар министрлығында проекттарҙың йылдан-йыл ҡиммәтерәк була барыуын билдәләйҙәр. Шул уҡ ваҡытта төбәк бюджетынан бер проектҡа тәғәйен субсидия күләме үҙгәреш-һеҙ ҡала килә, йәғни бер миллион һумдан арттырылмай. Мәҫәлән, былтыр Стәрлетамаҡ районында күләмле проекттар тормошҡа ашырылған. Төньяҡ ауылында һыу үткәреү системаһын капиталь ремонтлау 3,8 миллион һумға төшкән. Мәләүез районының Яңы Казановка ауылында юлды ремонтлау һәм уның эргә-тирәһен тәртипкә килтереү 3,2 миллион һумға торошло булған.\nДөйөмләштереп алғанда, проекттар-ҙы финанслау сығанаҡтары түбәндәгесә билдәләнә: яҡынса 70 проценты — республика бюджетынан, 13 проценты — урындағы бюджеттан. Тағы ла 9-10 проценты — халыҡ йыйған иғәнәләр, 9 процентын бағыусылар ярҙамы тәшкил итә.\n— Быйыл урындағы башланғыстар- ҙы яҡлау программаһында ҡатнашыр- ға теләүселәрҙән 830 ғариза ҡабул ителде, — тип һөйләй Граждандар башлан-ғыстарын өйрәнеү үҙәге етәксеһе Эльдар Нуртдинов. — Уларҙың 598-е еңеүсе тип табылды, проекттарҙың дөйөм суммаһы — 605,8 миллион һум. Ауыл халҡы 486 миллион һумға торошло 498 башланғысты ғәмәлгә ашырһа, ҡала округтарында 119,6 миллион һумлыҡ 100 проект еңеү яуланы. Башҡортостан Хөкүмәте урындағы башланғыстарҙы финанслау күләмен 300 миллиондан 400 миллион һумғаса арттырҙы. Бынан тыш, йыйылыштарҙы ойоштороусыларҙың эшмәкәрлегенә булышлыҡ итеү һөҙөмтәһендә халыҡтан йыйылған иғәнә өлөшөн арттырыуға өлгәшелде. Проекттар күп төрлө: ауылдарҙа һыу башняларын, балалар баҡсаларын ремонтлау, юлдар һалыу, спорт майҙансыҡтары булдырыу. Республика халҡы йәшәгән төбәгендә урамдарҙы яҡтыртыу, янғын һүндереү машинаһы һатып алыу, ауыл клубын ремонтлау, зыяратты кәртәләү, шишмәләрҙе таҙартыу, көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү кеүек эштәрҙе көнүҙәк тип билдәләгән.\n2019 йылға урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы буйынса нисек ғариза бирергә\n1. Ауыл йәки ҡала кешеһендә идея барлыҡҡа килә.\n2. Ул ошо мәсьәлә буйынса күршеләре, ауыл йәки ҡала биләмәһе башлығы менән фекер алыша.\n3. Ихата, подъезд, биҫтә эсендә йыйылыш уҙғарылып, проект раҫлана. Һәр кешенән йәки фатирҙан күпме аҡса йыйыу, пенсионерҙар, аҙ тәьмин ителгәндәр өсөн иғәнә күләме билдәләнә. Былар барыһы ла протоколда теркәлә.\n4. Инициатив төркөм урындағы хакимиәт менән берлектә ғариза әҙерләй.\n5. Ғариза урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы буйынса республика конкурс комиссияһына ебәрелә.\n6. Граждандар башланғыстарын өйрәнеү үҙәге ғаризаны баһалай: барлыҡ мәғлүмәттәр автоматлаштырылған системаға индерелә һәм улар балл менән билдәләнә.\n7. Конкурс һөҙөмтәләренә ярашлы, республика бюджетынан бүленгән аҡса халыҡ тарафынан һайланған объекттарға йүнәлтелә.\n8. Урындағы хакимиәт конкурс нигеҙендә эште башҡарыу өсөн подрядсылар һайлай.\n9. Инициатив төркөм (йәки халыҡ тарафынан билдәләнгән вәкил) эш барышын контролдә тота. Эштәр тамамланғас, хакимиәт һәм инициатив төркөм вәкилдәре акт төҙөп, уға ҡул ҡуя.\nБашҡортостан Республикаһы финанстар министры:\n— Урындағы берләшмәләрҙең үҫешенә ҡағылышлы мәсьәләләрҙе уңышлы хәл итеү күп осраҡта уларҙа ағза булып тороусыларҙың был процеста туранан-тура һәм әүҙем ҡатнашыуына бәйле. Беренсенән, объекттар граждандар тарафынан һайлана, тимәк, уларға ихтыяж ысынлап та ҙур. Икенсенән, халыҡтың урындағы үҙидара органдарына ышанысы артыуы күҙәтелә. Өсөнсөнән, һис шикһеҙ, ҡатнашыусыларҙың проекттар менән идара итеү өлкәһендә белеме, һәләте арта йәки барлыҡҡа килә. Дүртенсенән, башланғысҡа бизнес-берләшмәләрҙән вәкилдәр йәлеп ителә, бюджеттан тыш финанслау саралары табыла, һөҙөмтәлә республикала эске инвестицион эшмәкәрлек әүҙемләшә.\nБөтә был һанап үтелгән саралар урындағы берләшмәләрҙе нығытыуға булышлыҡ итә, хатта ҡайһы берҙә көтөлмәгән һөҙөмтәләр биреп ҡуя: урындағы хакимиәттәр тарафынан төбәк конкурсында еңмәгән проекттар араһында айырым бәйгеләр уҙғарыла, бюджет аҡсаһын йәлеп итмәйенсә башланғысты ғәмәлгә ашырыу юлдары табыла. Мәҫәлән, Нефтекамала тәҡдим ителгән проект конкурстан үтмәгәс, урындағы халыҡ үҙ көсө менән Балалар сәнғәт мәктәбенең тәҙрәләрен алмаштырыу сараһын тапҡан. Бының өсөн planeta.ru краудфандинг майҙансығын ҡулланғандар. Һөҙөмтәлә был изге эшкә Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә йәшәүсе кешеләр аҡса күсергән.\nИҡтисади алымдар ҙа әһәмиәткә эйә. Мәҫәлән, эштең күпмелер өлөшө бағыусылар тарафынан «хужалыҡ иҫәбенә» башҡарылһа йәки урындағы берләшмәләрҙең етди контроле һөҙөмтәһендә сығымдарҙы арттырыуға юл ҡуйылмаһа, проекттың хаҡы кәмеүе лә ихтимал. Шулай уҡ халыҡтың үҙ көсө менән башҡарылған эшкә һаҡсыл мөнәсәбәттә булыуын да билдәләп үтергә кәрәк, был объекттың оҙағыраҡ хеҙмәт итеүенә, ремонт, хеҙмәтләндереү йәһәтенән сығымдар кәмеүенә булышлыҡ итә.\nИнициатив бюджетлауҙы киңерәк даирәлә ҡулланыу 2030 йылға тиклем Республиканың үҫеш стратегияһында билдәләнгән һәм ул төбәгебеҙҙе үҫтереүҙә граждандар һәм урындағы башланғыстар институтын нығытыуҙың мөһимлеген иҫбатлай.


Башҡортостандағы һайлау участкаларында видеокүҙәтеү ойоштороу эштәре алып барыла // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандағы һайлау участкаларында видеокүҙәтеү ойоштороу эштәре алып барыла\n12:09, 7 февраля 2012 Сәйәсәт\n«Ростелеком»дың бүлендек предприятиеһы — «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәте республикалағы һайлау участкаларында видеокүҙәтеү камералары ҡуя башланы.\n«Башинформсвязь» йәмғиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, компания ҙур күләмдәге эштәр башҡарып та өлгөргән. Һайлау участкалары әле элемтәселәр менән тоташтырыуға әҙерләнә, элемтә ҡорамалдары тикшерелгән, яңы сүс-оптика линияһы һалынған (республика буйынса 500 километр самаһы), өҫтәмә ҡорамалдар ҡуйылған. 3,5 мең программа-аппарат комплекстарын монтажлау көтөлә. Башҡортостан территорияһында был эштәрҙе элемтә узелдарында махсус рәүештә ойошторолған 200-ҙән ашыу бригада башҡарасаҡ. Матди-техник тәьминәт мәсьәләләрен хәл итеү һәм ҡорамалдарҙы көйләүҙә мөмкин булған ҡатмарлыҡтар осрағына монтаж бригадалары, «Башинформсвязь» йәмғиәтенең иң яҡшы белгестәрен йәлеп итеп, тәүлек әйләнәһенә эшләүсе ике тура линия ярҙамында хеҙмәтләндереләсәк.\nАппарат-программа комплексы ноутбуктан йәки монитор һәм клавиатураһы менән бергә система блогынан, FUJI йәки LENOVO компанияларының юғары сифатлы һүрәт биреүгә һәләтле ике камераһынан, уларҙы тоташтырыу ҡорамалынан һәм махсус программанан тора. Ҡорамалдар махсус рәүештә Өфөнөң «Промсвязь» заводында етештерелгән вандалдарҙан һаҡлаусы металл шкафтарға урынлаштырыласаҡ. Һынау үткәрелгәндән һуң ҡорамалдар бикләнәсәк,ә бигенә мисәт ҡуйыласаҡ, камералар һайлау көнөндә генә эшкә ҡушыласаҡ. Камераларҙың яҙмаһы элемтә каналдары аша шифрланған килеш тапшырыласаҡ.


Билдәле башҡорт филологы, фольклорсы Ә.Н. Кирәев, ғилми экспедицияларға сығып, урындағы халыҡ вәкилдәренән ғәйнәләрҙең космогоник легенда-риүәйәттәрен яҙып ала. Ошо ҡар һүҙҙәргә ярашлы, ғәйнәләрҙең ата-бабалары мистик батырҙарға тиңләнеп, "иң тәүге башҡорттар" рәтенә индерелә. Ошо хаҡта ғалим бына нисек яҙа: "Тол (Тулва) йылғаһы буйына ағалы-энеле Ғәйнә һәм Әйнә килеп сыға. Ҡайһы бер варианттарҙа улар күктән төшә, икенселәрендә - ҡарлы илдәрҙән килә. Улар изге болан менеп йөрөй. Бер саҡ болан туҡталып, тибенә башлай. Ошо урында ир туғандар яуыз хужабикә Тулава ("тул" - ут, "ава" - хужабикә, эйә) йәшереп киткән утты таба. Улар ут эйәһе менән алышҡа сыға. Туғандарҙың береһе һәләк була. Икенсеһе, Ғәйнә исемлеһе, ут эйәһе булған ҡатынды еңгәс, ер аҫтындағы утты өҫкә сығара һәм уны, болан тиреһенән яһалған тоҡҡа һалып, Тол йылғаһының көньяҡ ярына алып бара. Бында ул йәйләү ҡороп, үҙ илен нигеҙләй, Ғәйнә ырыуын башлаусы зат булып китә".\nОшо риүәйәттең бер вариантында ир туғандар ер аҫтына йәшерелгән ҡояшты сығара. Икенсе осраҡта улар ер аҫтынан һыу сығара, шунан Тол йылғаһы бар була. Ошонда йәшәгән халыҡты тулвин, йә иһә тулбуй кешеләре, тип атай башлайҙар. Быны беҙ ғәйнәләрҙең фин-уғыр ҡәбиләләре менән булған боронғо бәйләнешенә бер дәлил итеп ҡарай алабыҙ. Ысынлап та, мари һәм мордва телдәрендә Тулва һүҙе "ут хужабикәһе", а карелдарҙа "һыу хужабикәһе (инәһе)" тигәнде белдерә. Ғалимдар В.И. Васильев һәм С.Н. Шитова ошо ғәйнә легендаһында көньяҡ Себерҙә киң таралған боронғо болан культы сағылышына иғтибар иткән.\nҒалим-этнограф Р.Ғ. Кузеев ғәйнә ырыуының тарихи тамырҙары хаҡындағы ҡарашын уларҙың боронғо риүәйәттәрендә һаҡланып ҡалған мәғлүмәттәр нигеҙендә белдерә. Шуға ярашлы, ғәйнәләр үҙҙәренең ата-бабаларының Булгарҙан сыҡҡан төп башҡорттар булып, Минзәлә яғынан күсеп килеүҙәре хаҡында һөйләй. XIX быуат башында рус тикшеренеүсеһе Н. Попов ғәйнә ырыуы вәкилдәренән уларҙың тархандар тоҡомонан булыуҙары хаҡындағы мәғлүмәтте яҙып алған. Р.Ғ. Кузеев та ғәйнәләрҙең "тарханлығын" венгрҙарҙың таръян этнонимы менән бәйле булыуына ишаралай. Ғәйнә этнонимына легендар Ғәйнә сығанаҡ икән, башҡорттарҙың йәнәй ырыуына уның бер туғаны Әйнә тап килә. Уныңса, был осраҡта венгр ғалимдары Д. Паулер, Д. Немет һәм Э. Мольнарҙың башҡорттарҙың йәнәй ырыуы атамаһының боронғо венгр ҡәбиләһе йенё исеменә тап килеүе хаҡындағы фекерен иғтибарға алырға кәрәк. Шуға нигеҙләнеп, Р.Ғ. Кузеев ғәйнә, йәнәй, юрмый һәм юрматы ырыуҙары башҡорттарының Урал ареалында йәшәгән мадъяр ҡәбиләләре союзы - Бөйөк Венгрия (Magna Hungaria) менән бәйләнешле булыуын фараз итә.\nҒәйнәләрҙең артабанғы тарихы уларҙың IX-X быуаттарҙа Көньяҡ Урал киңлектәрендә таралып көн иткән башҡа башҡорт ырыу-ҡәбиләләре мөхите менән бәйле. Ошо хаҡта Р.Ғ. Кузеев былай тип яҙа: "Ғәйнә-тархандарҙың ата-бабалары, йәнәй, юрматы-юрмыйҙыҡылар кеүек үк, боронғо башҡорттарҙың (үҫәргән, бөрйән, түңгәүер һ.б.) Урал янына миграцияһы айҡанлы уларҙың өҫтөнлөклө этник мөхите йоғонтоһона эләгә һәм улар менән бергә боронғо башҡорт этносының үҙәген тәшкил итә". Шулай ҙа улар, ғалим фекеренсә, Волга булгарҙарының мәҙәни мөхитенән дә айырылмай. Ошоға дәлил рәүешендә ул академик А.Н. Самойловичтың төрки халыҡтарының аҙналағы көн атамалары хаҡындағы тикшеренеү материалдарын килтерә. Баҡтиһәң, Пермь башҡорттарында (ғәйнәләрҙә) һәм сыуаштарҙа (улар булгар теле вариҫтары) аҙнаның дүрт көнө исемдәре тап килә икән: дүшәмбе - туған көн, шишәмбе - атланған көн, шаршамбы - ҡан көн, шәмбе - ҡоро көн. Был осраҡта А.Н. Самойловичтың ғәйнә башҡорттарының һәм сыуаштарҙың ата-бабаларының Хазар ҡағанаты дәүеренә барып тоташҡан боронғо мәҙәни бәйләнештәре хаҡындағы фекере ғәйнә риүәйәттәрендәге "Булгар иленән килгәнбеҙ", тигән мәғлүмәткә тап килә. Ошонан сығып, Р.Ғ. Кузеев ошондай һығымта эшләй: "Шулай итеп, беҙ ғәйнәләрҙең ата-бабаларының юрматы, юрмый, йәнәй, бүләр һәм кесе ырыуҙары кеүек үк, булгар-уғыр солғанышында булыуын ныҡлы асыҡланған факт итеп билдәләй алабыҙ". Ғәйнәләрҙең тарихи килеп сығышында Алтай, Урта Азия менән бәйле ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт табылмауы был этник берләшмәнең Волга - Урал ареалында автохтон ҡәүем булараҡ формалашыуы хаҡындағы һығымтаға килтерә. Күрәһең, ғәйнәләр ҙә, Р.Ғ. Кузеев билдәләп үткән ҡайһы бер башҡорт ырыуҙары менән бер рәттән, Көнсығыш Европа территорияһында, көнбайыш һундарҙың мәҙәни һәм этник йоғонтоһо мөхитендә халыҡтарҙың бөйөк күсеше дәүеренән үк (II-V быуаттар) боронғо иран (сармат-алан) һәм уғыр сығышлы ҡәүемдәрҙең тығыҙ аралашыуы һәм ҡушылыуы (метисация) һөҙөмтәһендә формалашҡан.\nБоронғораҡ осорҙарҙа үрҙәрәк билдәләп үтелгән башҡорт ырыуҙары вәкилдәренең аралашыу теле лә башҡасараҡ булып, күп быуаттар арауығында үҙгәрә - ҡыпсаҡлаша барғандыр, тигән фекер ҙә урынлы. Был процестың Көньяҡ Урал ареалына XII быуат ғалимы Мәхмүт Ҡашғари телгә алған төрки телле башҡорт ҡәбиләләренең үтеп инеүе менән бермә-бер бәйле булыуына шик юҡ. Әйтергә кәрәк, ошо тел белгесе ул заманда булгар, хазар, сувар (сыуаш) һәм бәшнәк халыҡтары телдәрен башҡа төрки ҡәүемдәре телдәренән айырылыбыраҡ торған икенсе төркөмгә индергән. Боронғо башҡорт теленең дә төркиҙәрҙең уғыҙ теллеләр төркөмөнә яҡын булыуын шул уҡ М. Ҡашғари ҙа теркәп ҡалдырған. Шул ыңғайы "Суй-шу" ҡытай хроникаһында (VII б.) иҫкә алынған ба-шу-ки-ли (башҡорт) ҡәүеменең уғыҙҙарҙың Теле конфедерацияһына ҡарауы хаҡындағы мәғлүмәттең әлеге фекерҙе ҡеүәтләп тороуын билдәләмәй булмай. Рәсәй лингвисы, тюрколог А.В. Дыбо ла ошондай уҡ һығымтаға килгән: "Башҡорт теле, үҙенең нигеҙендә уғыҙ теле булып, бер нисә тапҡыр ҡыпсаҡлашыуға дусар булған: монгол дәүеренә тиклем һәм Алтын Урҙа осоронда".


Кѳслѳ алҡыштар – мәғариф оҫталарына » "Урал" гәзите\nКѳслѳ алҡыштар – мәғариф оҫталарына\nҮткән аҙнала ҡаланың 14-се гимназияһында ѳс кѳн буйына “Йыл уҡытыусыһы – 2014” конкурсы барҙы. Үҙеңдең көсөңдө һынау, белемеңде үҫтереү, тәжрибә менән уртаҡлашыу өсөн яҡшы майҙан булған һәм ижади һәләтеңде күрһәтеү мөмкинлеге лә биргән ярышта ҡала-райондың 17 педагогы ҡатнашты.\nКонкурс ѳс этаптан торҙо. Беренсе кѳндә конкурсанттар ҡала мәктәптәрендә асыҡ дәрестәр һәм класс сәғәттәре күрһәтте. Икенсе кѳндә “Методик берекмә”лә уҡытыусылар тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Ѳсѳнсѳ этапҡа тәүге ике кѳндѳң һѳҙѳмтәләре буйынса иң кѳслѳ 6 педагог үтте һәм улар “Оҫталыҡ дәресе” күрһәтте.\nКесеаҙнала еңеүселәрҙе ҡотлау тантанаһы үтте. Конкурс һѳҙѳмтәләре буйынса I урынды ҡаланың 14-се гимназияһының рәсем уҡытыусыһы Татьяна Ивановна Дятлова яулаһа, II урынға Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһының инглиз теле уҡытыусыһы Лариса Владимировна Ручкина сыҡты. III урынды 17-се гимназияның инглиз теле уҡытыусыһы Гүзәл Ғариф Ситдиҡова ҡыҙы алды.\nШулай уҡ “Уңышҡа беренсе аҙым” номинацияһында ҡаланың 21-се мәктәбенең инглиз теле уҡытыусыһы Илшат Мѳдәрис улы Хѳрмәтуллин еңеүсе булды. Конкур еңеүселәрен муниципаль район Советы рәйесе Е. Я. Карепанов, мәғариф идаралығы начальнигы М.В. Саранцева, ҡала-район Профсоюздар ойошмаһы рәйесе Л.Г. Шалаева ҡотланы һәм Почет грамоталары, бүләктәр тапшырҙы.\nМатур тантана күңелле алҡыштар һәм иҫтәлеккә бергәләшеп фотоға тѳшѳү менән тамамланды.\nЭ. Мѳхәмәҙиева фотоһы.


Республика бәләкәй бизнесты үҫтереүҙәге юғары ҡаҙаныштары өсөн награда алды\n8 Февраль 2012, 11:48\nМәскәүҙә 2011 йыл һөҙөмтәләре буйынса «Бизнес-Уңыш» конкурсында еңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһы үтте. Башҡортостан Республикаһы «Төбәктең бәләкәй бизнесын үҫтереүҙәге юғары ҡаҙаныштар өсөн» номинацияһында диплом менән бүләкләнде. Награданы РФ Иҡтисади үҫеш министрлығының Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү департаменты директоры Наталья Ларионова һәм «Рәсәй терәге» дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы президенты, Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса Хөкүмәт комиссияһы рәйесе урынбаҫары Сергей Борисов тапшырҙы.\nБашҡортостан менән бер рәттән иң яҡшылар иҫәбенә Ульяновск өлкәһе һәм Краснодар крайы инде, тип хәбәр итә төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәте.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, был уңышҡа өлгәшеүгә Өфөлә 2011 йылдың 28 июнендә үткәрелгән «Бизнес-Уңыш 2011» конференцияһы булышлыҡ итте. Уның сиктәрендә түңәрәк өҫтәлдәр, семинарҙар, оҫталыҡ дәрестәре һәм башҡа төрлө саралар ойошторолғайны.\nБашҡортостан исеменән форумда БР Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары Салауат Сәғитов, төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе Руслан Кинйәкәев, Октябрьский ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Сергей Молчанов, Нуриман районы муниципаль районы хакимиәте башлығы Азамат Носратуллин, шулай уҡ эшҡыуарлыҡтың йәмәғәт ойошмалыры вәкилдәре сығыш яһаны.\nМәскәүҙә үткәрелгән форум сиктәрендә күп төрлө оҫталыҡ дәрестәре, осрашыуҙар үткәрелде. Шулай уҡ сарала уникаль тикшеренеү – бәләкәй бизнесҡа ярҙам итеү йәһәтенән муниципалитеттар эшмәкәрлегенә баһа биреү ойошторолдо. Тәҡдим ителгән мәғлүмәттәрҙе ентекле тикшергәндән һуң, бәләкәй бизнес менән эшләү буйынса ете иң яҡшы муниципалитет билдәләнде. Был рейтингыға Башҡортостандың ике муниципаль берәмеге – Октябрьский ҡалаһы һәм Нуриман районы инде.\nЭшҡыуарҙар өсөн билдәле һәм абруйлы бизнес-тренерҙар менән ҡыҙыҡлы осрашыуҙар ойошторолдо. 6 февралдә форумда ҡатнашыусылар өсөн гала-концерт үткәрелде, уның барышында үткән йыл һөҙөмтәләре буйынса «Бизнес-Уңыш» конкурсында еңеүселәргә наградалар тапшырылды.


Республика көнөнә - яңы балалар баҡсаһы\nБөгөн Өфөнөң Совет районында 192-се мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһының яңы корпусы файҙаланыуға тапшырылды. Әлегә тиклем бында 80 бала ғына йөрөһә, хәҙер кескәйҙәрҙең һаны тағы 70-кә арта. Баҡса «Молния» фәнни-етештереү предприятиеһы ҡарамағында.\n«Бал ҡорттары» төркөмө кескәйҙәрҙе ҡабул итергә тулыһынса әҙер. Тәрбиәсе Миңзәлә Сафина әйтеүенсә, балалар баҡсаһында кескәйҙәр бар яҡлап та камиллашһын, фекерләү ҡеүәһен, зиһенен үҫтерһен, физик яҡтан нығынһын өсөн тулы шарттар бар. Дәүләт ҡарамағындағы мәктәпкәсә учреждениеларҙан айырмалы, бында һәр төркөмгә 15 кенә бала йөрөй.\nӘлбиттә, хаҡтар ҙа дәүләттекенән айырыла. Бында бер айлыҡ түләү - 16 мең һум. Предприятие хеҙмәткәрҙәре өсөн ташлама ҡаралған, улар хаҡтың 20-30 процентын ғына түләй. Балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, учреждениела шарттар өйҙөкөнә яҡынлаштырылған, шуға күрә бында йөрөргә теләүселәр ҙә күп. Балалар баҡсаһында төрлө түңәрәктәр эшләй, заманса ҡоролмалар менән йыһазландырылған спорт залы бар. Физик тәрбиәгә лә, ижади үҫешкә лә, туҡландырыуға ла етди иғтибар бирелә.\nБалалар баҡсаһын төҙөкләндереүгә 29 миллион һум аҡса тотонолған. Был бинала элек тә мәктәпкәсә учреждение була. Әммә 90-сы йылдарҙа тыуым кәмеү сәбәпле, ул ябыла һәм ҡуртымға бирелә. Бер нисә йыл элек предприятие объектты яңынан асырға хәл итә. Былтыр 80 балаға иҫәпләнгән тәүге корпус, бөгөн икенсеһе ишектәрен асты.\nБалалар баҡсаһының эсендә генә түгел, ихатала ла кескәйҙәр ваҡытын файҙалы һәм күңелле итеп үткәрһен өсөн бөтә уңайлыҡтар ҡаралған. Һәр төркөмдөң үҙ ҡаласығы бар, майҙансыҡтар махсус яһалма ҡатлам менән ҡапланған. Был, берҙән, яҙлы-көҙлө бысраныуҙан һаҡлаһа, икенсенән, ҡолап имгәнеүҙән ҡурсалай.\nӘле Өфөлә биш предприятиеның ғына үҙ балалар баҡсаһы бар. Баш ҡала хакимиәте етәкселеге әйтеүенсә, был алым бик уңайлы. Берҙән, предприятиела эшләүселәрҙең балалары юллама менән тәьмин ителә, икенсенән, сират кәмей.\nЯңы корпус кескәйҙәрҙе йоманан ҡабул итә башлай. Төркөмдәр тулыһынса тупланып өлгөргән дә инде.


Республикабыҙҙа рәсми сәфәр менән Рәсәй Дәүләт Думаһының эксперт советы ағзаһы Владимир Жданов булып китте. Профессор өс көн дауамында уҡыу йорттарында, предприятиеларҙа айыҡ тормош, эскелектең кире эҙемтәләре буйынса лекциялар уҡыны, журналистар менән осрашты. Уның ҡыҙыҡлы тәҡдимдәрен, урынлы фекерҙәрен һеҙҙең иғтибарға еткерәбеҙ.\nБөтә бәлә эскелектән. Күпме кешенең бәхетен урлай, хыял-өмөтөн селпәрәмә килтерә, тормошҡа ҡыуанысын һәләк итә был «йәшел йылан». ҡылынған енәйәттәрҙең, юл-транспорт фажиғәләренең, айырылышыуҙарҙың төп сәбәпсеһе – ошо афәт. Уға ҡаршы нисек көрәшергә, ниндәй алым һөҙөмтәлерәк булыр ине? Владимир Георгиевич ошо йәһәттән, мәҫәлән, иҫерек водителдәрҙең машиналарын тартып алырға тәҡдим итә. Был сара Америкала һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмаған икән. Әйтәйек, унда эскән килеш руль артына ултырыу тигән нәмә бөтөнләй тиерлек юҡ. Эсеп тотолдоң икән, үҙеңде генә түгел, руль артына ултырырға ирек биргән яҡындарыңды ла яуапҡа тарттыралар. Владимир Жданов фекеренсә, ошондай талап индереү беҙҙә лә һөҙөмтәһеҙ ҡалмаҫ. Ун кешенең машинаһын тартып алған хәлдә лә, ун беренсеһе уйланыр ине.\nШулай уҡ йәштәр, балалар араһындағы эскелекте тыйыу буйынса ла ҡаты саралар талап ителә. Егерме бер йәшкә тиклем алкоголь ҡулланыуҙы тыйырға кәрәк. Нәҡ ошо мәлгә тиклем кеше физик яҡтан формалаша. Ә профессор раҫлауынса, егерме бер йәшкә тиклем араҡы эсмәгән кешенең артабан эсеүе икеле. Әлеге лә баяғы Америкала үҫмерҙе иҫерек килеш тотһалар, ата-әсәһенә ҙур күләмдә штраф һалалар. Ғөмүмән, АҡШ-та алкоголь продукцияһы етештергән компаниялар лицензияларының ҡәҙерен белә. Шунлыҡтан бәлиғ булмаған үҫмергә хатта һыра ла һатмайҙар. Һатыусылар оло кешеләрҙән дә мотлаҡ документ талап итә. Ә беҙҙә, киреһенсә, алкоголь продукцияһын етештереүселәр тауар әйләнешен яҡшыртыу маҡсатында, төрлө провокацияларға ҡушыла, халыҡтың патриотик хисендә уйнап, этикеткаһына билдәле сәйәсмәндәрҙең, дәүләт эшмәкәрҙәренең исеме яҙылған спиртлы эсемлектәр сығара.\nАлкоголизм – йәмғиәттең төп проблемаһы. Йәшерен-батырын түгел, халыҡты эскелеккә һабыштырырға тырышҡан ҡеүәтле көстәр ҙә юҡ түгел. Улар – етештереүселәр һәм араҡыны таратыусылар. Сөнки уларҙы иң элек халыҡ түгел, аҡса ҡыҙыҡтыра. Ә власть структураларында ҡайһы бер вәкилдәр уларҙың «мөрйә»һен ябыусы хеҙмәтен үтәй. Ә ысынында алкоголде рекламалауҙа сәйәси эшмәкәрҙәрҙең исемдәрен файҙаланыу – сәйәсмәндәрҙең үҙҙәренә һәм халыҡҡа ҡаршы провокация. Мәҫәлән, Владимир Вольфович күптән айыҡ тормошто яҡлап сығыш яһай, был турала китап сығара. Ә һатыуҙа – «Жириновский» араҡыһы. Тиҙ арала популярлыҡ яулаған «Путинка» исемлеһе... Ә күптән түгел бер компания хеҙмәткәрҙәренең «Володя и Медведи» исемле араҡы сығарасағын хәбәр итеүен нисек аңларға?!\n«Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәте рәйестәше Роберт Дәүләтшин билдәләүенсә, әлеге хәл беҙҙең өсөн дә ят түгел. Мәҫәлән, алкоголь продукцияһын рекламалағанда йыш ҡына Башҡортостандың тәбиғәте күренештәрен, милли орнаменттарын, халыҡ музыка ҡоралдарын осратырға мөмкин. Араҡы етештереүселәр хатта халыҡҡа яҡын рухи ҡиммәттәрҙе, исемдәрҙе файҙаланыуҙан да тартынмай.\nӘле Башҡортостан ауылдары эскелеккә ҡаршы көрәшкә ҡушылды. 1 февралдән «Айыҡ ауыл» конкурсы башланды. Рәсәйҙә аналогы булмаған үҙенсәлекле бәйге сәләмәт йәшәү рәүешенә өндәй. Сараны үткәрергә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты, Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы ярҙам күрһәткән. Конкурста ҡатнашырға ике ауыл теләк белдергән дә инде. Ойоштороусылар, улар тағы ла күберәк булыр, тип өмөтләнә. Сара барышында төрлө ярыштар үткәреү ҙә ҡаралған. Еңеүселәр төрлө критерий буйынса билдәләнәсәк. Еңеүсе ауылдарға Башҡортостан вуздарына квоталар, аҡсалата приздар биреләсәк. Нишләптер йәмғиәттә, эшһеҙлектән эсәләр, тигән хата фекер йәшәй. Ғәмәлдә иһә эсмәгән кеше өсөн эш табыла.\nӘйткәндәй, «Айыҡ Башҡортостан» хәрәкәте активистары эскелеккә ҡаршы сәйәсәт буйынса республика программаһын әҙерләй. Улар мәктәптәргә 500 метрҙан яҡыныраҡ урындарҙа алкоголь һәм тәмәке һатыуҙы тыйған закон ҡабул итеү тәҡдиме менән сыҡмаҡсы.


Сабыйҙы туҡландырыу үҙенсәлектәре » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Сабыйҙы туҡландырыу үҙенсәлектәре\nСабыйҙы туҡландырыу үҙенсәлектәре 01.02.2019 // Сәләмәт булайыҡ\nБер йәше тулған баланың туҡланыуы имсәк сабыйҙың туҡланыуынан байтаҡҡа айырыла. Уның организмы үҫә, функциялары камиллаша, танып белеү һәм хәрәкәт әүҙемлеге арта, энергияға ихтыяжы үҫә. Бөтә ошо сәбәптәр уның туҡланыу рационына ла һиҙелерлек тәьҫир итә.\nБыл осорҙа балаларҙың сәйнәү аппараты үҫешә, 1,5 йәштә уларҙың 12 теше сыҡҡан булырға тейеш. Аш һеңдереү һуты һәм ферменттары әүҙемлеге арта, әммә әлегә функциялары тулыһынса өлгөрөп етә алмай. Ашҡаҙан күләме 200-ҙән 300 миллилитрға тиклем ҙурая.\n1-1,5 йәшлек балалар өсөн бутҡа рәүешендәге шыйығайтылған ризыҡтар әҙерләү мөһим. Төп талап – туҡланыуҙың балансланған һәм төрлө булыуы. Йәшелсә, эремсек, сырҙар, һөт, ҡош һәм мал ите, ярманан әҙерләнгән аҙыҡтарҙа аҡһым, май, углевод, минераль матдәләр, витаминдар етерлек булырға тейеш.\nАҙыҡ рационының төп нигеҙе – аҡһым күп тупланған һөт һәм әскелтем һөт ризыҡтары, ит һәм йомортҡа. Һөт аҙыҡтары составына еңел үҙләштерелгән аҡһым, майҙар, витаминдар, минераль матдәләр инә.\nӘскелтем һөт продукттары ашҡаҙан-эсәк эшмәкәрлеген көйләгән, аш һеңдереүҙе яҡшыртҡан, иммунитетты күтәргән бактерияларға бай, шуға күрә һөт, кефир, йогурт көндәлек рационда мотлаҡ булырға тейеш, ә эремсек, ҡаймаҡ һәм сырҙы балаға бер-ике көн аша бирергә мөмкин. Бер йәшлек сабыйҙарға бары 100 миллилитр күләмендә балалар өсөн тәғәйен махсуслаштырылған йогурт биреү файҙалы. Эремсек, аҡһым һәм кальций сығанағы булараҡ, көнөнә 50 грамм самаһы талап ителә. Медицина яғынан ниндәйҙер ҡаршылыҡ, тыйыу булмағанда, сабыйға йомролай бешерелгән йомортҡаның яртыһын ашатырға мөмкин. Йәш ярымға тиклем бешкән йомортҡа һарыһын йәшелсә иҙмәһенә ҡушып бирһәгеҙ ҙә була.\nСабый үҫкән һайын туҡланыу рационындағы ит миҡдары ла артырға тейеш. 100 грамм итте балаға көндөң тәүге яртыһында ашатыу яҡшыраҡ. Аллергия күҙәтелмәгәндә, аҙнаһына бер тапҡыр диңгеҙ һәм йылға балыҡтарынан әҙерләнгән суфлены бирергә була.\nҮҫемлек майын йәшелсә иҙмәһенә һәм салаттарға ҡушығыҙ. Мал майын бала ҡаймаҡ һәм аҡ май менән бергә ала. Ҡарабойҙай, дөгө һәм кукуруз ярмаһынан бешерелгән бутҡа – кескәйҙәр өсөн бик тә яҡшы аҙыҡ. Йәш ярымға тиклем углеводтарға бай макарон изделиеларын биреүҙән тыйылып тороғоҙ. Кәбеҫтә, кишер һәм ҡабаҡтан әҙерләнгән блюдоларҙың тәүлек күләме – 200 грамм. Ә крахмалға бай картуфтың күләме тәүлегенә 150 грамдан артмаҫҡа тейеш, сөнки ул матдәләр алмашыныуын һүлпәнәйтә. Кескәйҙәргә был осорҙа редис, шалҡан, һарымһаҡ, торма кеүек йәшелсә биреү тәҡдим ителмәй. Төрлө йәшелсә, емеш-еләк һуттары (100-150 миллилитр) улар өсөн бик файҙалы.


Башҡортостан Башлығы йыуыу сараларын етештереү һәм яңы газ торбаһы эшенә старт бирҙе // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:08, 25 мая 2021 Иҡтисад\nИлдә билдәле экспозицияларҙың береһе – «Газ. Нефть. Технологиялар» халыҡ-ара күргәҙмәһе Башҡортостандың баш ҡалаһында 29-сы тапҡыр үткәрелә һәм бөгөн йәнә тармаҡтың төп компанияларын бергә йыйҙы. Ошо йылдар эсендә күргәҙмә Рәсәй нефть-химия тармағының мөһим ваҡиғалары иҫәбенә инде. Тантана башланыр алдынан Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров нефть-газ тармағында файҙаланылған яңы техника һәм ҡорамал өлгөләрен ҡарап сыҡты.\nКүләмле экспозицияла илдең 31 төбәгенән 260-тан ашыу компания яңы технологиялар, ҡорамалдар, хеҙмәттәр менән таныштыра.\n«Нефть-газ тармағы үҫеше мөмкинлектәрен тикшереү өсөн май айында йола буйынса Башҡортостанға йыйылабыҙ. Уҙған ковидлы йылдан һуң был осрашыу айырыуса мөһим, һөйләшәһе һүҙҙәр байтаҡ. Шуныһы ҡыуаныслы: форумда йыл һайын яңы производстволарға старт бирәбеҙ, быйыл да ошо эштән ситтә ҡалмайбыҙ. Бөгөн бында — фәндә тәүге аҙым яһай башлаған студенттар һәм уҡыусылар, уларға дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырырбыҙ», — тине Радий Хәбиров асыу тантанаһында.\nРеспублика етәксеһе Башҡортостан сода компанияһының «Эколь» предприятиеһында кер йыйыу порошоктары һәм башҡа йыуыу саралары етештереү эшенә старт бирҙе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр октябрь айында Радий Хәбиров Стәрлетамаҡта эш сәфәре ваҡытында кер йыуыу порошоктарын етештереүҙе тергеҙергә ҡушҡайны. Проект буйынса инвестициялар күләме – 275 миллион һум.\nСинтетик йыуыу сараларының проект ҡеүәте – йылына 60 мең тонна. Предприятиела 120-нән ашыу яңы эш урыны булдырылған. Порошоктар «Зифа» һәм «Луч» брендтары аҫтында билдәле.\nРадий Хәбиров Ново-Александровка ҡасабаһын Өфөнөң Затон биҫтәһе менән тоташтырған газ торбаһы эшенә лә старт бирҙе. «Газпром» компанияһы 2025 йылға тиклем республикала тағы 164 тораҡ пунктҡа газ үткәрергә йыйына. Бөтәһе 26 меңдән ашыу йорт зәңгәр яғыулыҡлы булырға тейеш.\nРадий Хәбиров Рәсәй нефть-газ-химия форумының иң йәш ҡатнашыусыларына – уҡыусыларға, балалар технопарктарында ҡатнашыусыларға – нефть тармағының киләсәгенә дипломдар һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы.\nТеги: газ, нефть, технологиялар


Үткән ял көндәрендә автоаварияларҙа 11 кеше һәләк булған // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҮткән ял көндәрендә автоаварияларҙа 11 кеше һәләк булған\n17:42, 12 сентября 2011 Йәмғиәт\nҮткән йома, шәмбе, йәкшәмбе көндәрендә республика юлдарында 49 юл-транспорт һәләкәте теркәлгән, 11 кеше һәләк булған, 56-һы йәрәхәт алған.\nИң ҡурҡыныс авария йома көндө Белорет районында булған. Ҙур тиҙлек менән килгән «Лада Приора» ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығып, «Урал» машинаһына бәрелгән. Еңел автомобилдә булғандарҙың барыһы ла – водитель һәм дүрт пассажир – урында уҡ һәләк булған. «Урал» машинаһы водителе зыян күрмәгән, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығының матбуғат хеҙмәте.\nТеги: юл-танспорт һәләкәте