Главная » Избранное, Политика » Башҡорт йәштәре лидерҙарының берләшеүе өсөн намыҫлылыҡ кәрәк\nВоскресенье, 4 Июль 2010, 7:32\nI Башҡорт йәштәре ҡоролтайы күптән үтте, әммә башҡорт йәштәре ойошмалары араһында унда үткән ваҡиғалар тураһындағы бәхәстәр әлегә тиклем тынмай.\nЯрһыу бәхәстәрҙең төп темаһы булып ҡоролтай делегаттарының бер өлөшө, ҡайһы бер ойоштороусыларҙың үҙ тотоштарына ҡарата протест белдереп, залды ташлап китеүҙәрендә тора. Залды ташлап китеүсе делегаттар араһында күбеһенсә “Күк бүре” башҡорт йәмғиәте хәрәкәте ағзалары була. Уларға, протест белдереүселәрҙең саҡырыуына әйәреп, залдағы бер нисә кеше ҡушыла.\nI Башҡорт йәштәре ҡоролтайының ҡалған делегаттары араһында был күренеш төрлө фекер тыуҙыра. Ҡоролтай президиумына үҙ лидерҙарының да булыуын талап итеүсе, аҙаҡ килеп залды ташлап китеүсе “Күк бүре” активистарының был ҡылынышы залда ултырыусы йәштәрҙең күбеһендә кире фекер тыуҙыра. Үкенескә ҡаршы, протест белдереүселәрҙең мотивтарын күпселек делегаттар аңлап етмәй һәм тауыш күтәреүселәрҙе махсус рәүештә йыйынды боҙа тип аңланы.\nӘммә ысында, “Күк бүре” йәштәре был протест менән ББҠ Башҡарма комитеты эргәһендәге Йәштәр советы ағзаларының намыҫһыҙлығына һәм битарафлығына ҡаршы сығыуҙарын белдерәләр.\nI Башҡорт йәштәре ҡоролтайына тиклем үк, 27 май көнө, Йәштәр советы ултырышында, был сараны ойоштороуҙа ҡатнашыусы бөтөн йәмғиәт хәрәкәттәренең вәкилдәре эш органдарының составы (президиум, секретариат, редакция һәм һанау комиссиялары) хаҡында килешәләр. Атап үтелгән органдарға бөтә ойошмалараҙың да тиерлек вәкилдәре индерелә. Был инде Йәштәр ҡоролтайын үткәреүгә һәр береһен ҡатнаштырыу маҡсатында эшләнелә.\nПрезидиум составы бындай башҡорт сараларында төп әхлаҡи-психологик әһәмиәткә эйә. Өҫтәл башында башҡорт йәмғиәтенең иң хәбәрҙар һәм мәртәбәле вәкилдәре йыйылыуы – борондан килгән ғәҙәт. Үҙ лидерҙарын күрергә теләгән залдағы һәр бер делегаттың иғтибары ошо өҫтәлгә төбөлә лә инде.\nТәүге I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы президиумы ағзалары исемлеге составында Азат Сәлмәнов, Тимур Мохтаров, Фәнзил Әхмәтшин, Фәүзил Маликов, Тимур Лоҡманов, Тимур Сәфиуллин һәм Рәмил Рәхмәтов кеүек йәш башҡорттар була. Көрәш һәм компромистар емеше булған был состав Йәштәр Советы һәм ББҠ Башҡарма комитеты тарафынан күп тапҡыр тикшерелә һәм раҫлана.\nӘммә I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы көндө алып барыусы Фәнзил Әхмәтшинға, ниндәйҙер башҡа кешеләр тарафынан, был сараны үткәреү буйынса фекер алышыуҙарҙа бөтөнләй ҡатнашмаған, президиумдың һәм бүтән эш органдарының бөтөнләй икенсе составын раҫларға тәҡдим яһала. Был тәҡдим ителгән составтың беренсеһенән айырмаһы шунда була: бөтөн эш органдары исемлегенән “Күк бүре” башҡорт йәштәре ойошмаһы һәм “Туған тел” клубы делегаттары, шулай уҡ президиум исемлегендәге А.Сәлмәнов һәм Т. Мохтаров кандидатуралары алып ташланыла.\nФ. Әхмәтшинға был тәҡдимдән баш тартырға кәрәк тә, әммә ул ундай аҙым яһамай. Яңы исемлектәрҙе БР Хөкүмәте аппаратының ҡайһы бер чиновниктары билдәләй. Күрәһең, Фәнзил өсөн 27 майында ҡабул ителгән Йәштәр советы ағзаларының ҡарарын онотторорлоҡ был үтә лә төплө дәлил булып тора. Ул бары тик ҡоролтай башланыр алдында ғына А.Сәлмәновты президиум составының үҙгәрештәре хаҡында иҫкәртә, әммә һуңғыһының А.Сәлмәнов һәм Т.Мохтаровты кире составҡа индереү үтенесенә бары тик был һорауҙы тауышҡа ҡуя алыуын ғына белдерә.\nАртабан, I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы барышында, ваҡиғалар теҙмәһе мандаттарҙы президиумға атып ташлау менән тамамлана. Был ваҡиғалар А. Хәйбуллин (“III Всемирный Курултай башкир: хроника и основные итоги работы”, РБ-XXI быуат сайты) һәм “Күк бүре” тип ҡул ҡуйған билдәле автор (“Молодежный курултай по-бабайски”, kyk-byre.ru) мәҡәләләрендә объектив һүрәтләнә.\nХыянат тураһындағы ғәйепләүҙәргә Ф. Әхмәтшин тарафынан кире ҡағыу мәҡәләләре донъя күрмәһә лә, уның “Молодежный курултай по-бабайски” мәҡәләһенә булған аңлатмалары һәм Фәнзилдең ҡайһы бер әңгәмәләрҙә әйткән һүҙҙәре буйынса уның ҡарашын билдәләргә мөмкин. Ул артабанғы фекергә ҡайтып ҡала: йәнәһе “Күк бүре” БЙХ һәм “Туған тел” клубы етәкселәре А.Сәлмәнов һәм Т.Мохтаров президиум исемлегенә индерелмәүҙәренә үҙҙәре ғәйепле, сөнки, йәнәһе, икеһе лә “Күк бүре” сайты биттәрендә Башҡорт йәштәре ҡоролтайына әҙерлек барышында ББҠ Башҡарма комитеты эргәһендәге Йәштәр советына тәнҡитле фекерҙәр әйтеп үтергә тартынмайҙар. Һүҙ “Бардак в Молодежном совете при Исполкоме ВКБ” һәм “В Молодежном совете при Исполкоме ВКБ найден компромисс” мәҡәләләре тураһында бара.\nФ.Әхмәтшин раҫлауынса, “Бардак в Молодежном совете при Исполкоме ВКБ” мәҡәләһенән һуң, был совет ағзалары авторҙарға яуап итеп Т. Мохтаров һәм А. Сәлмәновты президиум исемлегенән төшөрөп ҡалдыралар. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, был һорау буйынса барған 27 майҙағы ултырышҡа улар саҡырылмай. Шуға ҡарамаҫтан, йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры урынбаҫары Салауат Сәғитов һуңлап булһа ла Мохтаров менән Сәлмәновты ултырыштың икенсе өлөшөнә саҡыра. Унда Ф.Әхмәтшин версияһы буйынса, Мохтаров һәм Сәлмәнов үҙ яғынанан Интернет селтәрендә һүҙ көрәштереүҙе туҡтатыуҙары тураһында йөкләмә алалар һәм Йәштәр советы ағзалары үҙ яғынан, компромис рәүешендә, “Күк бүре” һәм “Туған тел” лидерҙарын I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы президиумында ҡатнашырға мөмкинлек бирәләр. Әммә артабан, Ф.Әхмәтшин әйтеүенсә, Мохтаров һәм Сәлмәновтың “Күк бүре” сайтында “В Молодежном совете при Исполкоме ВКБ найден компромисс” мәҡәләһен баҫтырыуҙары менән килешеүҙе боҙалар. Шуға күрә лә ул I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы президиумына был кандидатураларҙы индереүҙе яҡлап сыҡмай, ә бары тик был һорауҙы йәштәр хөҡөмөнә, йәғни тауыш биреүгә генә сығара. Мохтаров кандидатураһы ыңғай тауыштарҙы күберәк алып, президиумға үтә, ә Сәлмәнов кандидатураһы үтмәй. Әхмәтшин уйлауынса, Сәлмәнов үҙ язаһын алды, ә Мохтаровтың үтеүе – делегаттарҙың демократия менән уйнауҙары ғына.\nӘммә, Ф. Әхмәтшин фекере хаталы һәм дөрөҫлөккә тап килмәй.\nБеренсенән. “Туған тел” клубы етәксеһе Т. Мохтаров тарафынан Интернет селтәрҙәрендә ББҠ Башҡарма комитеты аппараты һәм Йәштәр советы эштәренә ҡарата тәңҡитле йөкмәткеле мәҡәләләр әҙерләнмәне һәм баҫтырылманы. Бында һүҙ “Курултай бабаев”, “Курултай бабаев 2”, “Бардак в Молодежном совете при Исполкоме ВКБ”, “В Молодежном совете при Исполкоме ВКБ найден компромисс” мәҡәләләре хаҡында бара. Мохтаров бындай аҙымға бара алмауын үҙенең шәхси профессиональ этик мотивтары менән аңлата. Үҙенең Интернет селтәрҙәрендә барған бәхәстәргә бер ниндәйҙә ҡатнашлығын булмауын Мохтаров, Ф.Әхмәтшинға 27 майҙағы ултырышта һәм 18 июндәге телефон буйынса һөйләшеүендә еткерә. Ике осраҡта ла Әхмәтшин аңлашылмаусанлыҡтың бөтөрөлөүен белдерә. Әммә уның артабанғы Т.Мохтаровты ғәйепләүҙәре Әхмәтшин тарафынан ысынлап та аңлашылмаусанлыҡ булдымы икән тигән һорау тыуҙыра. Фәнзилдең Т.Мохтаровтың тәңҡит мәҡәләренә ҡағылышы хаҡында ҡабатлауҙары — ул үҙ-үҙен аҡлап сығырға тырышыу ғына. Әгәр ҙә ул Мохтаровтың 27 майҙа Йәштәр советы ағзалары алдындағы сығышанан һуң “Туған тел” лидерынан шикләнеүен арынғанын белдерһә, Фәнзил кешеләргә ни өсөн Т.Мохтаров кандидатураһын ҡоролтайҙа яҡлап сыҡмауын аңлата алмаҫ ине. Ул ваҡытта Әхмәтшиндың БР Хөкүмәте сценарийы буйынса сығыш яһауы асыҡланыр ине.\nИкенсенән. 27 майҙағы ултырыштағы төп килешеү булып Мохтаров һәм Сәлмәновтың президиум исемлегенә кире ҡайтарылыу мәсьәләһе (улар Интернет селтәрҙәрендә бәхәстәрҙе бөтөрөү буйынса һүҙ биргән осраҡта) тормай. Ысынында иһә, йәш лидерҙар түбәндәге килешеүгә киләләр: Т.Лоҡманов Т.Мохтаров урынына ҡоролтайҙың алып барыусыһы булыу дәғүәһенән баш тарта һәм был миссияны Ф.Әхмәтшин башҡарасаҡ. Был ҡарар менән Мохтаров һәм Сәлмәнов килешәләр. С.Сәғитов берҙәмлекте һаҡлау өсөн Мохтаров һәм Сәлмәнов булмағанда ҡабул ителгән ҡарарҙы (һанап үтелгәндәрҙең президиум исемлегенән төшөрөп ҡалдырылыуы) Йәштәр советына киренән ҡарап сығырға тәҡдим итә. Т.Лоҡманов яуап итеп, әгәр ҙә Сәлмәнов президиумда ҡоролтай эшен бүлдермәһә, был тәҡдим менән килешеүен әйтеп үтте. Сәләмәнов һәм Мохтаров президиум составына кире индереү өсөн бөтә Йәштәр советы ағзалары тауыш бирҙе. Ултырыш аҙағында С. Сәғитов Йәштәр советы ағзаларын Интернет селтәрҙәрендә бер-береһенә ҡаршы булған бәхәстәрҙе туҡтатыуын һораны, әммә яуап булманы. Шулай итеп, Йәштәр советы лидерҙары араһында ошо интернет бәхәстәр буйынса килешеү булдырылмай ҙа инде. Ошо сәбәптән, Ф. Әхмәтшиндың “Күк бүре” һәм “Туған тел”гә ҡарата ғәйепләүҙәре (биргән һүҙҙәрендә тормай тигән) урынһыҙ тип ҡаралырға тейеш.\nӨсөнсөнән. Ф.Әхмәтшин, I Башҡорт йәштәре ҡоролтайының асылыу моментынан алып, кемдең тура инициативаһы буйынса “Күк бүре” һәм “Туған тел” лидерҙары фамилиялары һуңғы моментта президиум исемлегенән, ә ошо ойошмалар ағзалары бөтөн башҡа эш органдарынан (секретариат, мандат, редакция һәм һанау комиссияларынан) төшөрөлөп ҡалыуҙары хаҡында бер һүҙ ҙә өндәшмәй. Әммә Әхмәтшин, Ҡоролтай башындағы А. Сәлмәнов менән әңгәмәһендә, был эшкә Аҡ йорттоң юғары дәрәжәле чиновниктарының ҡыҫылышы булыуын йәшермәй. Шулай ҙа, Фәнзил I Башҡорт йәштәре ҡоролтайын башлап ебәреү менән үҙ-үҙенең тотошо ҡырҡа үҙгәрә. Ул “өҫтән” ҡушылған яңы исемлекте иғлан итергә мәжбүр була һәм был Йәштәр советында ҡабул ителгән исемлек түгеллеген тикшереүгә ҡуймай. Әхмәтшин, булған үҙгәрештәрҙең кәйефен боҙоуын йөҙөнә сығармай, залдағыларҙа был юғары форумды ғәҙел һәм бер кемгә лә буйһонмаусан алып барыу тойғоһон уятырға теләй. Шул саҡ “Күк бүре” делегацияһынан Урал исемле егет президиум исемлегендә А. Сәлмәнов һәм Т. Мохтаров кандидатураларының ни өсөн булмау сәбәбен һорай. Фәнзил һорауға тура яуап бирмәй, һәм “Сәлмәнов һәм Мохтаров икеһе лә Йәштәр ҡоролтайына әҙерлек сараларында ҡатнашыусы лидерҙар булып тора” тип, был кандидатураларҙы тауышҡа ҡуя. Ф.Әхмәтшин делегаттарҙан дөрөҫлөкөтө йәшереүен һәм залдағы йәштәр менән манипуляция яһауын дауам итә.\nДүртенсеһе, иң мөһиме. Әлеге ваҡытта Фәнзил үҙенең хатаһы хаҡында өндәшмәй. Ҡоролтайҙы яуаплы һәм принципиаль алып барыу бурысын онотоп, ул, Ҡоролтайҙан һуң, башын алйотҡа һалып, үҙенең ҡылығын “Күк бүре” һәм “Туған тел” лидерҙары “В Молодежном совете при Исполкоме ВКБ найден компромисс” мәҡәләһен баҫтырыуға япһара. Бындай балаларға хас тотош намыҫ тигән әхлаҡи һыҙатҡа бер нисек тә тап килмәй. Әхмәтшиндың ошо версияға таяныуы башҡорттар араһында ниндәй мәнәсәбәт булырға тейешлеге тураһында уның мораль-этик төшөнсәләренең түбән булыуын күрһәтә.\nӘммә ләкин, Ҡоролтайҙа Фәнзил Йәштәр советы менән ҡабул ителгән 27 майындағы ҡарарға, буш сәбәп арҡаһында хыянат итмәй. Ысынында, ул, БР Хөкүмәт кешеләренең күңеле булһын тип, “өҫтән төшөрөлгән” эш группаларының составын уҡып ишеттерергә мәжбүр була. Фәнзил, был эшкә БР Хөкүмәтенең ҡырҡа ҡыҫылыш фактын һиҙҙермәҫкә тырышып, тиҙерәк президиум составын уҡып ишеттерегә ашыҡты. Ғауға башланғас, Фәнзил, иғтибарҙы икенсегә бороу өсөн, А.Сәлмәнов һәм Т.Мохтаровтың кандидатураларын тауыш биреүгә ҡуя. Күпселек делегаттар, шул иҫәптән “Күк бүре” һәм “Туған тел” яҡлылар, был “демократия уйынына” алдандылар. Был ҡапҡан — сценарийҙың бер варианты була ла инде. “Күк бүре” ағзаһы Уралдың һорауын тиҙ генә бүлдергән: “Етте, ултыр, хәҙер тауыш бирәбеҙ, сараны үткәрергә ҡамасаулама!”- тигән һүҙҙәр БЙИ (БР Башҡорт йәштәре иттифағы) лидерҙарының был күренешкә алдан уҡ әҙер булыуҙары хаҡында һөйләй. Йәштәр ҡоролтайы барышында ошо иң ҡырҡыу момент була ла инде. “Күк бүре” лидерҙарына Аҡ йорт аппаратчиктарының хөсөтлөктәрен фашлаған яуап ҡайтарырға, алдан уйланылған “тауыш ҡуйыу” спектаклендә ҡатнашмай, залды ташлап китергә кәрәк була ла бит. Әммә “Күк бүре” егеттәре, бер ҡатлылыланып, делегаттарҙың фекерҙәренә ышандылар. Делегаттар тауыш биреп бөткәс, Ф.Әхмәтшин был башҡорт йәштәре теләге буйынса (ә алдан уйланылған план буйынса түгел) А.Сәлмәнов президиумға мендерелмәне тигән фекер уятырға теләй.\nБөгөн Ф. Әхмәтшиндың һәм йәштәр советының башҡа ағзаларының (Т. Лоҡманов, А. Йәнекәев) аңлатмаларында (ҡырын эш башҡарыуҙары хаҡында) бер-бер артлылыҡ һәм логика юҡ. Бер яҡтан, улар 11 июндә, БР Хөкүмәте чиновниктары инициативаһы буйынса, Йәштәр ҡоролтайының эш органдарынан “Күк бүре” һәм “Туған тел” ойошмаларының төшөрөлөп ҡалдырылыуҙарына риза булыуҙарын белдерәләр. Йәнәһе, Әхмәтшин, Лоҡманов һәм Йәнәкәев был ойошмаларға тәңҡитле мәҡәләләрен өсөн үс итте. Икенсенән, һанап үтелгән лидерҙар Интернетта, аноним рәүештә, Аҡ йорттоң ҡыҫылышы хаҡында йәшерергә теләп, А. Сәлмәнов менән Т. Мохтаров исемдәре 27 майҙа уҡ Йәштәр советының беренсе ҡарары буйынса төшөрөлөп ҡалыуы хаҡында яҙалар.\nТимәк, 27 майҙағы йыйылышта башҡорт йәштәре активистары бер-береһен кире ҡағыусы ҡарар сығарғандар булып сыға һәм уларҙың ҡайһыныһын тормошҡа ашырыу тураһында улар ҡоролтай алдында БР Хөкүмәте чиновниктарынан ғына белеп ҡалалар. Был арҡаҙаштар араһында намыҫһыҙ ҡылыҡтарға бара алған, сәйәсәтте үҙ яғына ҡайырған кешеләр өсөн бик уңайлы.\nӘммә бындай етәкселәрҙең үҙ тотоштары менән ББҠ Башҡарма комитеты эргәһендәге Йәштәр советы үҙенең тәғәйенләнешен – башҡорт йәштәренең бөтә ойошмаларын тиң хоҡуҡлы, ирекле һәм милли рух идеяһы нигеҙендә берләштереүен – тормошҡа ашыра алмаясаҡ. Бик йәл. Бөгөнгө башҡорт йәштәре лидерҙары үҙ яғына халыҡты әйҙәр өсөн ҡыйыу, үҙ аллы, ғәҙел, ә иң мөһиме – бер-береһенә ҡарата намыҫлы булырға тейеш.\nМетки: “Күк бүре”, “Туған тел”, I Башҡорт йәштәре ҡоролтайы\nОдин комментарий к “Башҡорт йәштәре лидерҙарының берләшеүе өсөн намыҫлылыҡ кәрәк”\nрафик | 9 Июль, 2010, 0:20\nМакала урыс теленда язылып башкортсага таржема ителган. Тимур Гаязович нига узен турахында узен осенсе кеше булып язахын???)))) Был хинен Темаска Илсурга ебарган макалан да инде.\n« Уфу посетит молодежная делегация из Турции\nВ Башкортостане проходят антитеррористические учения »


Боландар иленә сәйәхәт » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\n04.09.2010 Боландар иленә сәйәхәт\nКөтмәгәндә булды тәҡдим. Августың ундарында Ринат исемле дуҫ егет шылтыратты.\n– Ялға тыуған яҡтарына ҡайтҡан күп халыҡ, йәйге отпускылары тамамланғас, Себер тарафтарына ашыға, шуға күрә лә поезға билет юҡ. Мин эшкә китә алмай ултырам, һин үҙ машинаңда Түбәнге Вартаға алып бара алмаҫһыңмы икән, хаҡын килешер инек?\nРинат күп йылдар инде Көнбайыш Себерҙең нефть ятҡылыҡтарын үҙләштереүҙә эшләй. Ишембайҙа ғаиләһе, өс бүлмәле фатиры бар. Үҙенә етеп, өс малайы үҫеп килә. Ҙур хеҙмәт хаҡы алып эшләгәс, донъялары етеш, өҫ-баштары бөтөн, тамаҡтары һый-ниғмәттән өҙөлмәй уларҙың. Йыл һайын, яйын тура килтереп, диңгеҙ буйҙарында ла, үҙебеҙҙең, ябай хеҙмәт кешеләре өсөн бары тик хыял ғына булған Башҡортостан шифаханаларында ла ял итеп ҡайтырға мөмкинлектәре бар.\nИке-өс көн дә үтмәне, Ринат йәнә тауыш бирҙе.\n– Мин тағы өс кеше таптым, улар ҙа Вартаға бара, ҡуҙғалабыҙмы?\nТәүәккәл таш ярыр, булдыҡһыҙ баш ярыр, тигән әйтемде иҫтә тотоп, мин таш ярырға булдым. Хәйер, Себер юлдарында күптәрҙең баштары ярылғанын да, бәғзеләрҙең эҙһеҙ юғалғанын да беләм. Әммә журналист булмышым еңде һәм, ҡатындың ай-вайына ла ҡарамай, алыҫ сәфәргә сыҡтым.\nИшембайҙан иртәнге сәғәт алтыларҙа ҡуҙғалдыҡ. Юлдаштарымдың, Ринаттан башҡа, өсөһө лә бер фирмала эшләй икән. Александр менән Рөстәм – синыфташтар, Ишембайҙың 12-се мәктәбен тамамлағандар. Сергей Татарстандың Лениногорск ҡалаһынан Ишембайҙа йәшәгән Анастасия исемле һөйгән ҡыҙын күреп китергә килгән.\nБеләктәрен төрлө татуировкалар менән биҙәгән Саша бәләкәйҙән дыуамалыраҡ булған. Мәктәптә уҡыған йылдарын әллә ни хәтерләмәй. Уҡытыусыларҙы йыш илатыуын, дәрестәрҙән ҡасып сығып китеүен, көн аралаш тиерлек тиҫтерҙәре менән дөмбәҫләшеүен генә һағынып һөйләй ул.\nЭтә-төртә уҡыуын тамамлаған йәш егетте яҙмыш елдәре, десант ғәскәрҙәре составында, беренсе чечен һуғышына алып барып быраҡтырған. Ул ҡан ҡойошта ҡатнашыу Александрҙың психикаһын ярайһы ғына таушағанға оҡшай. Ишембайҙан сыҡҡанда үҙен ипле генә тотҡан егет, юлда һыра уртлап килә торғас, күҙ менән ҡаш араһында үҙгәрҙе. Күперекле шыйыҡсаға ҡатырағын да өҫтәп ебәргәс, Саша бөтөнләй аҙҙы. Йә ул, машинаны туҡтатыуымды һорап, юлда саҡрым һайын тәүлек әйләнәһенә ишектәре асыҡ булған кафела эшләгән ҡыҙҙарға бәйләнеп бер булды, йә салонда магнитола булмағанға ризаһыҙлыҡ белдерҙе, йә туҡтауһыҙ һыра һемереүҙән шартлар сиккә еткән ҡорһағын бушатыу өсөн ҡыуаҡ төптәрен һананы.\nАлександр срогы тулғандан һуң да хәрби хеҙмәттән тыуған яғына ҡайтырға ашығып бармаған әле, килешеү төҙөп, үҙе әйтмешләй, «черный»ҙарҙың ҡанын ағыҙырға ҡалған. Унда тағы бер нисә йыл йөрөп тә аҡылға ултырмаған ул, һаман уйында – һуйыш та үлтереш.\n– Төшөмдә лә әле булһа шул һаҡалтайҙар менән һаташып, «вертлужка» саҡырып, манма тир булып уянып китәм, – ти.\nБәхетенән, һуғышта йөрөп ҡайтҡан Александрға класташы осраған. Саша Чечен Республикаһында конституцион тәртип урынлаштырып йөрөгән арала, юғары белемле нефтсе һөнәрен үҙләштереп, Түбәнге Варталағы «ҡара алтын» ятҡылыҡтарын эҙләүсе бер абруйлы ғына фирмала участка начальнигы булып хеҙмәт юлын башлаған Рөстәм һабаҡташ дуҫын үҙ янына саҡырған. Шул көндән бирле улар бергә эшләй, Рөстәм, бәләкәй генә булһа ла, етәксе, Александр – ябай эшсе.\nСаша, әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас, өйләнгән. Үҙенең һөйләүенә ҡарағанда, иҫ киткес сибәр, тыңлаусан, егәрле һәм тоғро ҡатыны, улы бар. Әммә ғаиләһендә тынсыу, ахырыһы, уға.\n– Вартала тағы бер ҡатыным бар ине минең, – тип ысҡындырҙы килә торғас теле бөтөнләй көрмәләнгән Александр. – Уның менән, вахтаға килгән арала, өс йыл самаһы бергә йәшәгәйнек, әле мөнәсәбәттәр һыуынып тора. Хәйер, ирһеҙ бисәгә нимә, хәҙер барһам да, әйҙүкләп ҡаршы аласаҡ ул. Кеҫәңдә аҡсаң булһын да, күкрәгеңдә күптән ирҙәр йылыһы татымағандан ҡорғаҡһыған енси нәфсеһен ҡәнәғәтләндерерлек ғәйрәтең урғылһын.\nРөстәм дә күптән башлы-күҙле булған. Һүҙгә һараныраҡ, тыйнаҡ был уҙаман, башта дуҫына эйәрергә тырышып, «яғаһы аҫтына» ярайһы ғына һалғайны, һуңынан ауыҙына йоҙаҡ элде. Беренсенән, ашҡаҙаны сирле булдымы, егетте ҡолаҡты йөҙәткес осҡолоҡ тотоп алды ла китте. Свердловск өлкәһенән үк башланған был зәхмәт Салым ҡалаһына тиклем Рөстәмдең дә, беҙҙең дә ныҡ ҡына теңкәгә тейҙе. Ауыҙына тәмәке төтөнө уртлап ултырыу ҙа, минераль һыу ҙа, һыра ла, араҡы ла, иптәштәренең, халыҡ медицинаһы ысулдарын ҡулланып ҡара, тип биргән аҡыллы кәңәштәре лә хәлен еңеләйтә алманы егеттең. Икенсенән, Рөстәмдең ҡатыны Себерҙә тыуып үҫкән. Өйләнешкәс, әлбиттә, егет уны Ишембайға алып ҡайтҡан. Әммә ҡыҙҙың ата-әсәһе Вартала йәшәй, имеш. Унда барып етеү менән Рөстәм, хәләл ефетенең сәләмдәрен тапшырыу өсөн, ҡайныһы йортона һуғылып китергә тейеш икән. Билдәле, кейәү булған кеше ҡатынының ата-әсәһе алдына лаяҡыл иҫерек килеш барып баҫа алмай бит инде.\nСорғотҡа еткәс, ниңә уны бығаса йәшереп килгәндер, тап ошо көндө Рөстәмдең тыуған көнө булыуы асыҡланды. Юлдашыбыҙҙың августың тап уртаһында утыҙ етеһе тулған икән. Үҙе паспортын сығарып күрһәтмәгәндә, был «тарихи ваҡиға» тураһында ун йыл буйы бергә һабаҡҡа йөрөгән класташы ла, беҙ ҙә белмәй инек. Бындай оло датаны нисек билдәләмәйһең, минең «ЛАДА-КАЛИНА» салоны банкет залына әйләнде лә китте. Рөстәмде ҡотлап, матур һүҙҙәр, теләктәр әйтелде, ике-өс төрлө тауышҡа «Ямщик, не гони лошадей» йырланды, бүләктәр тапшырылды. Йәнә араҡы һыу булып аҡты. Уныһы, әлбиттә, юбиляр иҫәбенә.\nОҙон килбәтһеҙ кәүҙәһенә алһыу төҫтәге футболка, шаҡмаҡ битле дәфтәрҙе хәтерләтеп торған шорты кейеп алған мордва милләтле Сергей – беҙҙең арала иң йәше. Ул былтыр ғына Ырымбур дәүләт университетын тамамлап, юғары белемле геолог дипломы алған. Йәш белгескә Ырымбур быраулау эштәре идаралығына йүнәлтмә биргәндәр, әммә Сергей үҙен Көнбайыш Себерҙә һынап ҡарамаҡсы булған.\nҮҙе килбәтһеҙ булһа ла, башҡаларға ҡарата ихтирамлы, илгәҙәк был егет һүҙгә лә маһир булып сыҡты.\nСвердловск өлкәһенең Арти ҡасабаһына етәрәк, тиҙлекте арттырған өсөн, мине юл хәүефһеҙлеге хеҙмәте инспекторҙары туҡтатҡайны.\n– Һеҙ юл ҡағиҙәһен боҙҙоғоҙ, өс йөҙ һум штраф түләргә протокол төҙөйәсәкбеҙ, – тине ҡуйы ерән ҡаштары аҫтынан күҙҙәре саҡ-саҡ ҡына йызлап күренеп торған өлкән лейтенант.\nШул ваҡыт беҙҙең эргәгә Сергей килеп баҫты.\n– Иптәш өлкән лейтенант, башта рәхим итеп үҙегеҙ менән таныштырһағыҙ ине, – тине ул ышаныслы итеп. Артабан, инспекторҙың баҙап ҡалыуын шәйләп, дауам итте. – Закон буйынса, һеҙҙең был радар тип аталған приборығыҙҙың сертификаты булырға тейеш. Мөмкин булһа, шул документығыҙ менән дә таныштырһағыҙ ине?\nӨлкән лейтенанттың әле генә ҡәнәғәт йылмайып торған күҙҙәренән осҡондар сәсрәп китте.\n– Һин нимә, козел! – Ул, үҙе лә һиҙмәҫтән, ҡаты итеп һүгенеп ебәрҙе.\nШуны ғына көткәндәй, Сергей, үтә лә итәғәтле булырға тырышып, һөжүмгә күсте.\n– Тәк, иптәштәр, ишеттегеҙме? Мин уның менән ипле генә һөйләшәм, ә ул мине, ауыҙынан йолҡоп алып ырғытһаң, эт тә уҡшып ҡасырлыҡ һүҙҙәр менән туҙҙыра. Хоҡуҡ һаҡсылары араһындағы ошондай осраҡлы кешеләр менән күмәкләшеп көрәшергә саҡыра ла инде беҙҙе Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев. Сөнки һеҙҙең кеүек кешеләр милиция хеҙмәткәрҙәренең исеменә ҡара яға, иптәш өлкән лейтенант. Иптәштәрем алдында мине мыҫҡыл иттегеҙ, бына шаһиттар ҙа бар. ҡағыҙ менән ручка бирегеҙ, мин һеҙҙең өҫтән етәксегеҙгә ялыу яҙам.\nСергейҙың ялҡынлы телмәрен тыңлап торған инспектор башта бер нисә минутҡа телдән яҙҙы. Һуңынан, аңына килгәс, минең ҡулға документтарҙы тотторҙо ла, хәйерле юл теләне.\n– Беҙ бит үҙебеҙҙең хоҡуҡтарыбыҙҙы насар беләбеҙ, шунан файҙалана ла инде үҙҙәрен тәртип һаҡсылары тип йөрөгән погонлы юлбаҫарҙар. Президент Медведев, әлбиттә, хоҡуҡ һаҡлау органдарындағы хәлде яҡшы яҡҡа үҙгәртеү өсөн байтаҡ тырышлыҡ күрһәтә. Мәгәр, бөтөн ил менән дәүләт етәксеһенә ярҙам итмәгәндә, Эске эштәр министрлығындағы үҙгәртеп ҡороуҙарҙың фәтүәһе булмаясаҡ, – әле генә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекторы менән минең өсөн яғалашҡан юлдашыбыҙ, машинаға инеп ултырып, ҡуҙғалып киткәс тә, тиҙ генә тынысланманы.\nҮҙенең был «батырлығы» менән байтаҡ ара маһайып барҙы әле Сережа. Бары тик ҡаф тауҙарында «һаҡалтайҙар» менән ҡаһармандарса алышып ҡайтҡан Александр етди ризаһыҙлыҡ белдерә башлағас ҡына самаһыҙ шапырыныуҙан туҡтаны.\nМин, теге өлкән лейтенант рация аша трасса буйынса хәбәр итер ҙә, коллегалары туҡтатып йөҙәтер инде, тип шөрләй биреп тә ҡуйғайным, ләкин башҡаса ундай күңелһеҙ хәл ҡабатланманы.\nТубыл ҡалаһын үткәс, бығаса һикәлтәһеҙ генә булған юл торошо боҙолдо. Аҙым һайын осрап торған соҡор-саҡырҙарҙы һанап килә-килә, күҙҙәр тондо. Рус һәм башҡорт телдәрендә булған барлыҡ һүгенеү һүҙҙәрен ике-өс тапҡыр яңыртҡанбыҙҙыр, валлаһи.\nСорғотҡа етәрәк тағы бер ҙур һынау көтөп тора ине беҙҙе. Баҡтиһәң, Обь йылғаһы аша төҙөлгән Европалағы иң мөһабәт аҫылмалы күперҙе ваҡытлыса ремонтҡа туҡтатҡандар икән. Юҡ, бөтөнләй үк ябып ҡуймағандар уны, саҡрымдарға һуҙылып киткән машиналар ағымын күперҙән теп-теүәл сәғәт ярым бер йүнәлештә сығаралар, һуңынан икенсе яҡтағы меңәрләгән транспорт колоннаһы ҡаршы яҡҡа ҡуҙғала. Төн уртаһына ҡәҙәр күперҙән сығып өлгөрмәгән машина хужаларына, күккә ҡарап, йондоҙҙар һанарға ғына ҡала. Сөнки ремонт барған объект төнгө сәғәт берҙән иртәнге дүрткә тиклем бөтөнләйгә ябыла.\nМашиналар теҙмәһенең хәрәкәтен ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре күҙәтеп торһа ла, йылғырыраҡ водителдәр сиратһыҙ алға үтергә, һөмһөҙ рәүештә колонна уртаһына ҡыҫылырға тырыша. Шул сәбәпле, сәғәттәр буйы үҙ сиратын көтөп ултырыуҙан быуындары ойой башлаған шоферҙар араһында талаш-ҡысҡырыш китә, күҙҙәргә ҡан һауа, ауыҙҙарҙан күперектәр сәсрәй.\nИшембай – Төмән – Түбәнге Варта – Өфө.


Уфа | Һуҡырҙарға – Ҡөрьән китабы - БезФормата.Ru - Новости\nҺуҡырҙарға – Ҡөрьән китабы\nБашҡортостан һуҡырҙар өсөн махсус китапхана фонды дини китаптар менән байыны. Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесенең беренсе урынбаҫары Айнур Арыҫлан уларға Брайль системаһы буйынса төҙөлгән изге Ҡөръән китабын һәм башҡа дини баҫмалар бүләк итте. Һуҡырҙар өсөн тәғәйенләнгән китаптарҙы артабан да килтереп торорға вәғәҙәләне.\n“Бына беҙ күҙҙәре күрмәгән кешене йәлләйбеҙ. Әммә бер ваҡыт ул Аллаһы тәғәлә хозурына ҡайтасаҡ һәм беҙҙе йәлләйәсәк. Сөнки Хоҙай биргән күреү ниғмәте менән беҙ дөрөҫ файҙаландыҡмы, юҡмы, яуап тотасаҡбыҙ.”, – тине Айнур Арыҫлан үҙенең сығышында.\nСара һуңында китапхана буйлап экскурсия ойошторолдо. Киләсәктә Диниә назараты менән һуҡырҙар өсөн махсус китапхана араһында хеҙмәттәшлекте нығытыу тураһында фекерҙәр яңғыраны, изгелек нурын бергә таратырға тигән ниәт ҡуйылды.\nРәсәй федерацияһы мосолмандары диниә назараты, Рәсәй мөфтөйҙәре советы, Башҡортостан республикаһы мосолмандарының диниә назараты, М.В.


СИБАЙ ҠАЛАҺЫНДА БѲЙѲК ЕҢЕҮГӘ АРНАЛҒАН БАЙРАМ САРАЛАРЫ\nТантаналы митингылар һәм сәскә һалыу:\n10.00—Советтар Союзы Геройы Ф.Белов һәйкәле алдында «Ватан иҫләй», Советтар Союзы Геройы А.Матросов һәйкәле янында «Еңеү хаҡы ѳсѳн» митингылары.\nЕңеү паркы. «Һуғыш күптән бѳттѳ» исемле митинг.\nТѳйәләҫ ҡасабаһында Азат итеүсе һалдаттарға арналған обелиск алдында митинг.\n11.00—1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы Башҡорт полктарына арналған һәйкәл янында «Тынмай һуғыш йылдары» исемле митинг.\n10.00—ҡала предприятиелары, ойошма һәм учреждениелары хеҙмәткәрҙәренең Еңеү кѳнѳнә арналған байрам демонстрацияһы («Бѳркѳт» физкультура-һауыҡтырыу комплексынан Үҙәк майҙанға тиклем).\n10.00—«Мәңгелек ут» обелискыһы янында «Тереләр хәтерҙә һаҡлай» тантаналы митингыһы. Профессиональ һәм үҙешмәкәр ижади коллективтар ҡатнашлығында театрлаштырылған тамаша.\n10.00-16.00—урындағы сәнәғәт, сауҙа, йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары һәм шәхси эшҡыуарҙар ҡатнашлығында байрам йәрминкәһе.\n11.00—дѳйѳм һәм урта махсус белем биреү учреждениеларының хәрби-патриотик клубтары, ветеран ойошмалары ҡатнашлығындағы хәрби парад.\n11.00-14.00—уйындар, конкурстар, балалар һәм ѳлкәндәр ѳсѳн спорт саралары.\n11.15-15.00—ҡаланың профессиональ һәм үҙешмәкәр ижади коллективтары ҡатнашлығындағы «Был кѳндәрҙең даны һүнмәҫ» театрлаштырылған тамашаһы. «Тыуған илебеҙгә тыныслыҡ теләйбеҙ!» исемле концерт программаһы.\n11.00—тыл хеҙмәтсәндәре ѳсѳн «Ялан кухняһы» һәм «Эх, фронт юлдары!» исемле концерт программаһы (Сибай дәүләт филармонияһының йәйге эстрадаһы).\n12.00—баскетбол турниры, армспорт һәр гер күтәреү буйынса турнир, эстафета һәм милли уйындар, ветерандар араһында шахмат турниры.


Ҡырым татарҙары аш-һыуы — Башҡорт Википедияһы\nҠырым татарҙары аш-һыуы\nҠырым татарҙары аш-һыуы — ҡырым татарҙарының милли аш-һыуы.\nҠырым ярымутрауы үҫемлектәргә, ит, йәшелсә һәм еләк-емешкә бай булғанлыҡтан, үҙенсәлекле ҡырым татар аш-һыуы барлыҡҡа килгәндер. Ҡырым татарҙар аш-һыуы оҙаҡ йылдар дауамында Украина, Греция, Италия, Төркиә, Кавказ, Рәсәй һәм башҡа илдәр татар мәҙәниәте менән аралашҡан. Шулай уҡ субэтник төркөмдәрҙең үҙенсәлектәр күҙәтелә. Көньяҡ халыҡтарының өҫтәлендә йәшелсә, еләк-емеш һәм балыҡ йыш осрай, дала халҡы теләһә ниндәй төрҙәге ит-һөт яратып ҡуллана һәм уларҙан аш-һыу әҙерләүҙең әллә күпме серен белә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, һәр өҫтәлдә дөйөм милли ризыҡтарға урын табыла.\n2 Ҡамыр ашамлыҡтары\n4 Йолалар, ғөрөф-ғәҙәт, этикет\nБорон замандарҙан бирле ҡырым татарҙарының ата-бабалары Ҡара диңгеҙ буйы далалары, тауҙарҙы һәм диңгеҙ ярҙарында йәшәгән. Элек-электән аш-һыу нигеҙен: йылҡы, ҡуй (һарыҡ ите), һыйыр ите тәшкил иткән, ләкин сусҡа ите түгел. Мосолмандарға сусҡа ите тыйылған, тыйыуҙың бер сәбәбе булып эҫе климат һанала, сөнки йәй көнө ит боҙолоп бара, башҡа аныҡ ҡына сәбәптәр юҡ.\nҒәҙәттә походтан һуң ҡырым татарҙары итте алдағы көнгә һаҡлыҡҡа бешергән: ит һәм һуйылған малдың бик мөһим булмаған өлөштәре: эске органдарын һ.б. ҡаҡлайҙар, киптерәләр, ыҫлайҙар, тоҙлайҙар. Элек-электән татарҙарҙың иң яратҡан тәмле ит ашы казылык — ҡаҡланған йә ыҫланған йылҡы ите колбасаһы булған. Шулай ҙа иң яратҡан ризыҡтары булып һарыҡ итенән бешерелгән аш-һыу тора. Һуңыраҡ ҡошсолоҡ барлыҡҡа килгән, ләкин ул хужалыҡта төп урынды биләмәгән.\nXV быуатта танылған венециялы Амвросий Контарини дала татарҙарының төп ашы йылҡы ите һәм һөт ризыҡтары, тип яҙған яҙа. Дөгө киң таралған булған, уны сәйәхәтсе «сарацин тарыһы» тип атаған, уны бешергәндәр, ә һуңынан әсегән һөт ҡойғандар. Был ҡушымтаны йыш ҡына ҡояшта киптереп ҡулланғандар.\nXVII быуаттың беренсе яртыһында доминикан монахы Жан де Люк Ор-Капу аръяғында йәшәгән татарҙар тураһында былай тип яҙған:\nХанлыҡ ҡунаҡтары ҡырым татарҙарының «буза» эсемлегенә битараф ҡала алмаған. Был турала XVII быуатта Эвлия Челеби яҙған:\nҠамыр ашамлыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠырым татарҙарының аш-һыу араһында ҡамыр ашамлыҡтарының күплеге һоҡландыра . Әсе (сүпрә ҡурлы) ҡамырҙан бешерелгән ашамлыҡтар ҡырым татарҙарының иң яратҡан ризыҡтарынан һанала. Икмәкһеҙ бер генә (ябай йәки байрам) аш табыны ла үтмәй, ул изге ризыҡ тип һанала. Ҡырым татар аш-һыуы йомортҡа, май, һөткә баҫылған һәм татлы ҡамырҙан әҙерләнгән ашамлыҡтарға бай: сәйгә тәҡдим ителгән чельпек, катлама, «ҡош теле». Ҡайһы бер ҡулланылған әйбер һәм әҙерләү ысулы буйынса күп төрки телле халыҡтар өсөн типик булған ҡамыр аштары артабан камиллаштырыла барып, оригиналь милли аштар барлыҡҡа килгән. Иң популярҙары һарыҡ, йылҡы, күркә итенән әҙерләнгән «чебурек», «шиш-кебаб», ҡатлаулы ҡамырҙан итле бәлеш «кобете», «борма», «долма — сарма» һәм башҡа бик күп нәмәләр.\nЭсемлектәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТрадицион эсемлектәре — ҡәһүә, айран, язма, буҙа.\nЙолалар, ғөрөф-ғәҙәт, этикет[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠырым ханлығында быуаттар дауамында барлыҡҡа килгән милли традицияларға ҡәтғи тоғролоҡ һаҡланған. Туҡланыу этикеты һәм мәҙәниәтенә айырым иғтибар бүленгән, һәм был йәш быуынды тәрбиәләүҙә мөһим состав өлөшө булып торған. Аш-һыуға ҡулланыусы күҙлегенән генә ҡарау бер ваҡытта ла булмаған, ризыҡҡа ихтирамлы мөнәсәбәт булған. Ризыҡты ергә ташлау, ашамлыҡты һанға һуҡмау, иғтибарлыҡ күрһәтеү тыйылған. Һәр ризыҡ, хатта иң кескәй киҫәге, икмәк валсығы ла Аллаһы тәғәлә бәрәкәте булараҡ ҡарала. Ҡунаҡ аштан баш тартһа, был әҙәпһеҙ тип һаналған, аш-һыуҙы рәхмәт менән ҡабул итергә, хужаға ҡарата хөрмәт йөҙөнән, аҙ ғына булһа ла тәмләп ҡарарға кәрәк. Һәм шулай уҡ хужаға ҡунаҡҡа аш-һыу тәҡдим итмәү хурлыҡлы һаналған. Юғары ҡатлам кешеләре икмәк, ябай халыҡ — һөт менән туғылған төйөлгән тары ашаған. Бейә һөтө һәм эремсек һыуы эскәндәр. Ҡунаҡтарҙы XVII быуатта деликатес тип һаналған ҡолон ите менән һыйлағандар.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡырым_татарҙары_аш-һыуы&oldid=815530 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:58 16 июнь 2018 үҙгәртелгән.


Радий Хәбиров Шишмә районындағы хәрби частә булды - Правительство Республики Башкортостан\nРадий Хәбиров Шишмә районындағы хәрби частә булды\n23 февралдә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Шишмә районының Алкино-2 ауылында урынлашҡан хәрби частә булды.\nТөбәк етәксеһе 12-се айырым Гвардия инженер-сапёр бригадаһы хәрбиҙәрен Ватанды һаҡлаусылар көнөн менән тәбрикләне.\n–Мин ир-егеттәр байрамын ил һаҡсылары янында ҡаршы алыуыма шатмын. Беҙҙең 12-се бригада Рәсәй Ҡораллы көстәренең иң яҡшы инженер бүлексәләренең береһе, – тине Радий Хәбиров. – Һеҙҙең арала тап Башҡортостанда тыуып үҫкәндәр байтаҡ. Был беҙҙең республикала ысын патриоттар күп булыуы тураһында һөйләй. Һеҙҙең һәр берегеҙгә һаулыҡ, лайыҡлы хеҙмәт теләйем, армиянан иҫән-һау һәм ысын ир-егеттәр булып әйләнеп ҡайтығыҙ.\nБайрам уңайынан Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров хәрби часть командирына медиа техника һатып алыу өсөн сертификат тапшырҙы.\nАртабан Радий Хәбиров казарма, медицина пунктын, клуб һәм хәрби техника өлгөләре менән танышты. Хеҙмәткә алынған егеттәр менән аралашты. Шулай уҡ 2016 йылдан 297-се зенит ракета бригадаһы урынлашҡан хәрби ҡаласыҡты ҡараны.\nАлкино -2 хәрби гарнизонында 150 га майҙанда уҡытыу комплексы төҙөү планлаштырыла. Хәрби техника менән йыһазландырылған был үҙәктә танк ғәскәрҙәре өсөн белгестәр әҙерләү күҙаллана. Бының өсөн Оборона министрлығы ҡарамағындағы объектты республика милкенә күсереү мөһим.\n–Был идея миңә оҡшай. Шулай ҙа һығымталар эшләргә ашыҡмайыҡ. Бында парк та, ҡаршылыҡтар һыҙаты ла булырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта йәштәр менән патриотик тәрбиә эштәре алып барыу шарттарын уйларға кәрәк. Был тәҡдимде ныҡлы өйрәнәсәкбеҙ, – тине Радий Хәбиров.\nТөбәк етәксеһе уҡытыу комплексы проектын тормошҡа ашырыу мөмкинлектәрен өйрәнеү өсөн махсус кәңәшмә әҙерләргә ҡушты.


19 августа 2015 — 16:37\nИндонезияла һәләкәткә осраған самолеттың ҡара ҡумтаһы табылған. Ил хакимиәттәре был фажиғә сәбәптәрен атауҙан баш тарта. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, самолет тауға бәрелгән.\nИслам дәүләте һуғышсылары төркиә президент Эрдоганды иблис менән сағыштырып төрөктәрҙе ихтилалға саҡырҙы. Ислам дәүләте Рәсәйҙә тыйылған ойошмалар исемлегенә индерелгән.\nАтлас исемле кешегә оҡшаш робот һынау үткән. Ул таулы-ташлы урындарҙы еңел үтә ала, хатта 20 килограмлыҡ гер менән һуҡһаң да йығылмай. Белгестәр был конструкцияны тағыла камиллаштырасаҡ, киләсәктә роботҡа тоташтырылған сымдарҙан тулыһынса баш тартыу ҡарала.


Материалы за Май 2016 года » Страница 5 » "Урал" гәзите\n13-05-2016, 12:20 / Йәмғиәт\nКүнекмәләрҙә генә осрашырға яҙһын\nЯҙ етеү менән урмандарҙа янғын хәүефе арта. Тирә-яҡ мѳхитте, тораҡ пункттарҙы уттан һаҡлау маҡсатында урмансылыҡтар ҙа, янғын һүндереүселәр ҙә иҫкәртеү сараһын күрә. Яңыраҡ Кѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында башҡа янғын частары менән берлектә күнекмәләр үтте. Ҡурсаулыҡ был сараны ѳсѳнсѳ йыл рәттән ойоштора. - Утты һүндереү планын Мәскәү аша раҫлатып алабыҙ. Ҡурсаулыҡтың янғын-химик станцияһы бар. Оператив план буйынса кѳслѳ янғындар ваҡытында ситтән янғын һүндереү частарын йәлеп итәбеҙ. Бергә, берҙәм эшләү маҡсатында йыл һайын күнекмәләр үткәрәбеҙ....\n13-05-2016, 12:17 / Йәмғиәт\nБалаларҙы янғындан һаҡлайыҡ!\nБашҡортостанда быйыл 1100-ҙән ашыу янғын булған. Утта 126 кеше, шул иҫәптән 12 бала янып үлгән. Белорет районында ла ошо йылда ғына 5 кеше янғында һәләк булды. 30 апрелдә Республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Марданов янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса район-ҡала хакимиәттәре башлыҡтары менән видеокәңәшмә үткәрҙе. Кәңәшмәлә һүҙ 29 апрелдә Шаран районының Нурый ауылында булған янғын тураһында барҙы. Шәхси йортта электр сымдарынан сыҡҡан утта 5, 3 һәм 1 йәшлек балаларҙың ғүмере өҙөлгән. Тәфтиш мәғлүмәттәре буйынса, сабыйҙар өйҙә бикләп ҡалдырылған. Әлегә тикшереү эштәре...\n13-05-2016, 12:14 / Йәмғиәт\nКомбинат ветерандарын онотмай\nИлебеҙ Бѳйѳк Еңеүҙең 71-се яҙын ҡаршылай. Ошо айҡанлы Рәсәйҙең бѳтә ҡала-ауылдарында ла һуғыш һәм тыл ветерандарына ҡәҙер-хѳрмәт күрһәтелә, вафат булғандарҙы иҫкә алалар....\n6-05-2016, 16:15 / Йәмғиәт\n«Гәзиттең файҙаһы ҙур»\n“Урал” гәзитенең сираттағы бүләге Шығай ауылында йәшәгән Эльвира СӘЙӘХОВАға эләкте. Эльвира Сабит ҡыҙы - «Урал»дың күптәнге дуҫы. Мәктәптә уҡыған саҡта уҡ ул гәзитте кѳтѳп ала, ундағы мәҡәләләрҙе яратып уҡый. Тора- бара үҙе лә тарихҡа һәм тарихты ѳйрәнеүгә ҡағылған мәҡәләләр яҙып, тѳрлѳ темаға шиғырҙар ижад итеп, гәзит битендә баҫтыра башлай. 1983 йылда юғары белем алып, эшләй башлағас, йыл һайын «Урал»ға яҙылған даими уҡыусыға әйләнә. Эльвира Сабит ҡыҙы 41 йыл эш стажына эйә булған педагог. Хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, балаларға тарих фәненән белем бирә, уҡыусыларҙа тыуған илебеҙ тарихына...\n6-05-2016, 16:14 / Йәмғиәт\nТыуған илгә һѳйѳү телдән башлана!\n23 апрелдә Башҡортостанда башҡорт теленән диктант яҙыу ойошторолдо. Сараны икенсе йыл рәттән Башҡорт дәүләт университеты үткәрә. Былтыр диктантты танылған актер Хѳрмәтулла Үтәшев уҡыһа, быйыл был яуаплы эш билдәле диктор Әхәт Мортазинға тапшырылды....\n6-05-2016, 16:11 / Йәмғиәт\nАпрелдең йылы тороуы ауыл хужалығы эшсәндәре өсөн ҡулай булды. Шуға ла улар дым ҡаплау, тырматыу, баҫыуҙарҙы таҙартыу эштәрен аҙна-ун көнгә иртәрәк башланы. Сәсеү кампанияһы барышы тураһында Мәғлүмәт-консультация үҙәгенең баш белгес-агрономы Вәкил Әлипбай улы ЯҠУПОВ һөйләй: - Район буйынса сәсеү кампанияһында бөтәһе 7 хужалыҡ ҡатнаша. 1000 гектар майҙанда сәсеү эштәрен 1-15 майға атҡа- рыу планлаштырыла. Бөртөклө культура- лар өсөн 222 тонна орлоҡ бар. Техника ла әҙер. Хужалыҡтар 70 процентҡа яғыулыҡ менән тәьмин ителгән. Әлеге ваҡытта баҫыуҙарҙа дым ҡаплау эштәре атҡарыл- ды, ужым...\n6-05-2016, 16:09 / Йәмғиәт\nНескә иңдәрҙә ирҙәр яуаплылығы ЙӘКИ Тәүәккәл ҡыҙҙар беҙҙең арала\nБөгөн гүзәл заттар эшләмәгән бер генә өлкә лә, бер генә тармаҡ та юҡтыр. Ғаилә усағын һаҡларға ла, илебеҙгә бынамын тигән шәхестәр тәрбиәләп үҫтерергә лә һәм ир-аттар менән бер рәттән иң ауыр эштәрҙе башҡарырға, иң мөһим бурыстарҙы үтәргә лә өлгөрә улар. Ошо урында эске эштәр бүлегендә эшләгән гүзәл заттарҙың береһе - Әлиә Фуат ҡыҙы ШӘҒӘЛИНА тураһында айырым һөйләп үтке килә....\n6-05-2016, 16:02 / Йәмғиәт\nРух балҡышы – шиғриәт\nСермәндә район-ҡала мәктәптәре уҡыусылары араһында Сафуан Әлибайҙың тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған конкурс уҙҙы. Уны мәғариф идаралығы, “Иҙел башы” яҙыусылар ойошмаһы һәм Сермән мәктәбе ойошторҙо. Конкурста ҡаланың 1-се, 3-сө, 16-сы, 20-се мәктәптәре, 17-се гим- назия, Сосновка, Боғанаҡ, Туҡан, Тирлән, Тимер юл, Инйәрҙең 1-2-се, 3-сө мәктәптәре, Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһы, лицей-интернат, Сермән, Шығай, Үткәл, Асы, Йөйәк, Манышты, Ҡаһарман, Исмаҡай, Берештамаҡ, Мәхмүт мәктәптәренән уҡыусылар ҡатнашты....\n6-05-2016, 16:01 / Йәмғиәт\nХәүефле, әммә кәрәкле һөнәр\n“Авария-ҡотҡарыу хеҙмәте” дәүләт бюджет учреждениеһының Инйәр янғынға ҡаршы хеҙмәтенең айырым бүлексәһе Инйәр, Йѳйәк, Асы ауыл хакимиәттәре биләмәһендә урынлашҡан 28 ауылды хеҙмәтләндерә. Бүлексә менән тәжрибәле, 22 йыл ғүмерен янғын хеҙмәтенә бағышлаған Рәил Рәшит улы ХИСМӘТУЛЛИН етәкселек итә....\n6-05-2016, 16:00 / Йәмғиәт\nВаҡыт йылға кеүек аға ла аға. Әле генә уйнап йөрөгән малайҙар, үҙҙәре атай булып, балалар үҫтерә. Һәр кем үҙ тормош юлын табып, ошо матур яҡты донъяла йәшәүен, эшләүен дауам итә. Радик Өмөтбай ауылында ябай эшсе ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға ки- лә. Бала сағы башҡаларҙыҡынан айырылмай: йәй көндәрен Маҙары буйында балыҡ тота, һыу инә, бесән саба, кистәрен туп уйнай, йәштәштәре менән күңел аса, бейей... Радик башланғыс мәктәпте - Өмөтбай, VIII класты - Ботай, урта мәктәпте Егәҙе мәктәптәрендә тамамланы. Ул саңғы ярыштарында ҡатнашты. Аҙаҡ Белорет һөнәрселек училищеһында уҡыған саҡта...


Иң мөһиме – эшеңде яратыу\n16 Ноябрь 2018, 18:01\n17 ноябрҙә Рәсәйҙә Полицияның участка уполномоченныйҙары көнө билдәләнә. Байрамдың датаһы осраҡлы һайланмаған: был көндө 1923 йылда “Участка күҙәтеүсеһе инструкцияһы” раҫланған. Тап ошо саҡтан алып һәр бер торама пунктта үҙ “күҙәтеүселәре” барлыҡҡа килгән. Беҙҙә лә бар улар. Әлеге ваҡытта районда – 8 участковый.\nБарыһынан да йышыраҡ беҙ ниндәй ҙә булһа батырлыҡ яһаған – кешене ҡотҡарған йәки тапҡан, ҡурҡыныс енәйәтсене тотҡан полиция хеҙмәткәрҙәре тураһында ишетәбеҙ. Участковыйҙар-ҙың көн һайын башҡарған бер төрлө эше тураһында телгә алыусылар бик аҙ. Уларҙың һөнәри байрамдары алдынан беҙ кешеләр үҙҙәренә ярҙам кәрәккәндә мөрәжәғәт иткән полиция хеҙмәткәре менән аралашырға булдыҡ.\nТаныштырырға рөхсәт итегеҙ: өлкән участка уполномоченныйы, полиция майоры Руслан Ғилманшин. Район эске эштәр бүлегендә инде егерме йыл хеҙмәт итә. Уның эш стажының яртыһы – участка уполномоченныйҙары бүлегендәге хеҙмәт.\nУн йыл элек ауыл участковыйы эшенә сумып, Руслан Ғилманшин бөгөн дә ғорурлыҡ менән хеҙмәтен алып бара. Ул көндәрҙе ялдарға һәм эш көндәренә бүлмәй, сөнки бәлә уйламағанда килергә мөмкин. Шуға күрә ул һәр ваҡыт хеҙмәттә. Был полицейскийҙы эшендә лә, участкаһында йәшәгән кешеләр ҙә хөрмәт итә. Ауыл халҡының бөтә үтенестәренә лә ул тиҙ генә яуап ҡайтара, территорияһындағы тәртипте күҙәтә һәм төрлө мәсьәләләрҙә биләмә хакимиәтенә һәр төрлө булышлыҡ күрһәтә. Руслан Рамзи улына ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә мөмкин икәнен ауылда һәр кем белә. Граждандар тормошонда ул ысынлап та ҡатнаша. Шуның менән бергә был ҡатнашлыҡ уларҙың ғүмер- ҙәрен ҡотҡара.\nГеройымдың ялҡытҡыс бер төрлө эше кинолағы идеалдан йыраҡ – пистолеттар ҙа, баҫтырышыуҙар ҙа, хәйләкәр яуыздар ҙа юҡ. Көн һайын уны ҡағыҙҙар, отчеттар, ғауғасыл кешеләр-ҙең үҙҙәре кеүек үк ғауғасыл күршеләренә, ағай-энеһенә, апай-һеңлеһенә, ирҙәренә йәки ҡатындарына ҡарата ялыуҙары һәм ғаризалары көтә. Барыһына ла яуап бирергә кәрәк. Участка уполномоченныйының эш көнө район үҙәгенә шылтыратыуҙан, мотлаҡ планерканан башлана. Кәңәшмәлә бурыс-тар ҡуйыла, йөрөп сығырға кәрәкле адрестар билдәләнә.\n– Участковый эше ҡағыҙ эшенә һәм халыҡ менән эшләүгә бүленә, шуның менән бергә ҡағыҙҙар ваҡыттың яртыһынан күберәген ала. Ә бит минең эшем – кабинетта ултырыу түгел. Һине бөгөн ни көткәнен бер ҡасан да бел- мәйһең, – тип уртаҡлаша полиция хеҙмәткәре.\nКөн һайын билдәле бер контингент менән аралашыу өсөн ныҡлы сыҙамлылыҡ, яҡшы физик әҙерлек һәм ғәйәт ҙур рух көсө һәм, әлбиттә, ғаилә терәге кәрәк.\n– Ҡайһы ваҡыт яҡындарым менән аралашыу өсөн ваҡытым бик аҙ булһа ла, ғаиләмдең эшемдең бөтөн ҡатмарлылығын аңлауына шатмын, – ти тәртип һаҡсыһы. Руслан Рамзи улы ҡатыны менән никахта 18 йыл йәшәй. Ике бала тәрбиәләйҙәр.


Федоровка районының «Яҫаҡлы» крәҫтиән-фермер хужалығы былтыр беренсегә сәсеп ҡараған шипкән культураһын һуғып алды. Техник май һығып биологик яғыулыҡ, һабын етештереүҙә сеймал булараҡ ҡулланылған шипкәнде хәҙер һатып алырға теләүселәр ҙә арта. Сәселгән иген культураһын түкмәй-сәсмәй һуғып алыу өсөн...\nМиәкә районында Баҫыу көнө үтте. Республика семинар-кәңәшмәһе Машина-трактор станцияһы базаһында ойошторолдо. Сара барышында быйылғы ураҡ эштәренә рәсми старт бирелде. Миәкәтамаҡ янындағы баҫыуҙа заманса ауыл хужалығы техникаһы теҙелеп киткән. Бында йыйылған ауыл хужалығы эшсәндәре трактор һәм...\nКраснокама районында йәшәүсе Садыҡовтар ғаиләһе үҙҙәренең алтын туйын билдәләне. Был видео Садыҡовтар ғаиләһенең алтын туй тантанаһында төшөрөлгән. Йәштән ҡауышып, матур ғаилә ҡороп, бер-береһенә булған хистәрен һыуындырмай оҙаҡ йылдар дуҫ-татыу йәшәгән парҙар 50 йылдан һуң ЗАГС бүлегендә йәш...\nӘбйәлил районының Ирәндек хужалығы ҡымыҙы быйыл республика кимәлендә иң яҡшыһы тип танылды. Йәмғиәт 10 йылға яҡын тотороҡло үҫешеп килә, бында ҡымыҙ бешеүҙә яңы технологиялар ҙа ҡулланалар. Яңыраҡ заманса ҡоролма һатып алғандар. Ул ҡымыҙ бешеүселәрҙең эшен еңеләйтә, ҡымыҙҙың сифатын һаҡлап ҡала....\nАвстралияла 20 тонналыҡ таш тауҙан ауылға тәгәрәп төшкән. Ул 200 метрлыҡ бейеклектәге ҡаянан кителгән. Тау битенән тәгәрәп, тәүҙә ҡойманы, тимер баҫҡысты емергән, аҙаҡ бер йортҡа килеп бәрелгән. Бәхеткә күрә, йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Төркиәлә йөҙөү буйынса континент-ара ярыш ойошторолдо. 50...\nСик кәртәләре менән “өмөтһөҙ” хөкөмө – ҡамасау түгел. Ғәрәп илдәренән Башҡортостанға юлланған кешеләрҙе бер маҡсат берләштерә – улар донъяны үҙ күҙҙәре менән күрергә теләй. Мхәнәүи Шитиру Фиаль Ғәҙән күҙҙәрен асыуға һуңғы өмөтөн Өфө табиптарына бағлай. Профессор Эрнст Мулдашев һәм уның тылсымлы...\nБыл турала республиканың транспорт буйынса дәүләт комитеты белдерҙе. Әлеге ваҡытта беҙҙең ижади төркөм күперҙә барған эштәр менән таныша. Хәбәрсебеҙ Ләйсән Тимербулатова беҙҙең менән тура бәйләнештә. Әлеге ваҡытта күперҙә һуңғы эштәр башҡарыла. Һәм ниһайәт, ике көндән, 26 июлдә, еңел...\nРеспублика башлығы эргәһендәге фәнни совет ултырышында төбәктең индустриаль булмаған үҫешенә булышлыҡ итер проектты ғилми яҡтан тәьмин итеү мәсьәләһе ҡаралды. Быйыл сентябрь айында Янғантауҙың геопарк булараҡ рәсми танылыуы көтөлә. Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ул халыҡ-ара кимәлдә дәрәжәгә өлгәшер...\nБелореттағы Ҡаһарман ауылы халҡы республика йәмәғәтселегенән ярҙам һорай. Был биләмәлә йәшәүселәр тамьян ырыуы башлығы Шәғәле Шаҡман иҫтәлеген мәңгеләштерегә ниәтләп, ул ерләнгән зыяратта ҙур стела ҡуйыу маҡсаты менән яна. Тик был проектты бойомға ашырыу өсөн 225 мең һум самаһы аҡса...\nШаран районының Яңы Йомаш ауылында йәшәүсе һәр кем ер еләген үҫтереү йәки умартасылыҡ менән шөғөлләнә. Иң мөһиме йәштәр ауылдан китергә ашыҡмай, ә киреһенсә тыуған яҡтың хужалығын үҫтереү маҡсаты менән йәшәй. Василий Степанов өсөн йәй дүртенсе йыл рәттән иң ҡыҙыу эш миҙгеле. Ул үҙенең 10 сутый...


«Йәншишмә»гә – синыф менән!»\n8 Февраль 2019, 16:04\n«Йәншишмә» – уҡыусыларымдың илһам шишмәһе! Республикабыҙҙа балалар өсөн сыҡҡан гәзитебеҙ булыуына шатланып бөтә алмайым. Уҡыусылар уны уҡып телдәрен байыта, илһам ала, күп нәмәләр хаҡында белә.\n«Йәншишмә» мәктәптә яратып уҡылған гәзитебеҙгә әйләнде. Бигерәк тә журналистика түңәрәгенә йөрөүселәр уны үҙ итте. Һәр яңы һанын түҙемһеҙләнеп көтөп алалар. Үҙҙәренең баҫылып сыҡҡан мәҡәләләрен күреп, эй, һөйөнәләр инде.\nЗарема ҒАЙСИНА, уҡытыусы.


Заманса ҡаҙанлыҡтар сафҡа инде » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Заманса ҡаҙанлыҡтар сафҡа инде\nЗаманса ҡорамалдар йылылыҡ менән тәьмин итеү системаһын модернизациялау программаһы сиктәрендә төҙөлгән. Ошо көндәрҙә объекттарҙы тантаналы рә-үештә файҙаланыуға тапшырҙылар. Заманса ҡаҙанлыҡ Үҙйылға руднигының производство майҙансығын йылылыҡ менән тәьмин итәсәк.\n- Объекттың сифаты менән ҡәнәғәтбеҙ, ойошма үҙенә алған йөкләмәне ваҡытында башҡарҙы. Әлбиттә, быйылғы йылытыу миҙгеле үтмәйенсә баһа биреү ир-тәрәк. Яңы ҡаҙанлыҡтарға күсеү программаһы артабан да дауам итәсәк, - тине Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының генераль директоры, БР Дәүләт Йы-йылышы - Ҡоролтай депутаты Зәкәриә Ғибәҙуллин.\n- Ҡаҙанлыҡты тау-байыҡтырыу комбинатының мөрәжәғәте буйынса 10 июлдә төҙөүгә тотондоҡ. Ике ай ҙа үтмәне объект тулыһынса әҙер булды, 27 сентябрҙә эшләй башланы. Әлеге ваҡытта ҡорамал автоматик режимға күсерелгән, йәғни үҙаллы эшләй, - тип белдерҙе Силәбе ҡалаһының «Генерация ҡорамалдары» компанияһының генераль директоры Игорь Сироткин.\nБыға тиклем предприятие объекттары һәм Межозерный ҡасабаһындағы сит ҡулланыусылар йылылыҡ менән Үҙйылға руднигының иҫке ҡаҙанлығы ярҙамында тәьмин ителгән. Шуны ла билдәләргә кәрәк, иҫке объектта утыҙ ете кеше эшләһә, яңы ҡорамалдарҙы иһә йәмғеһе алты кеше генә контролдә тотасаҡ. Иҫке ҡаҙанлыҡты киләсәктә административ бина итеп үҙгәртергә ниәтләйҙәр.\nЯңы объект менән беҙгә лә яҡындан танышыу форсаты эләкте. Йылытыу системалары урынлаштырылған бина иркен, яҡты. Иҫәпләгестәрҙә, ниндәй ҡеүәттә күпме йылылыҡ сарыф ителгәне күренеп тора. Ҡорамал газ һәм дизель яғыулығы ярҙамында эшләй.\nАндрей Кряжевских әлегә тиклем иҫке ҡаҙанлыҡта эшләгән. Айырманың һиҙелерлек булыуын ул да билдәләне:\n- Ҡаҙанлыҡты бер туҡтауһыҙ ҡарап тороу кәрәкмәй, барлыҡ эштәр менән контролер идара итә. Беҙ иһә система күрһәткестәренең дөрөҫлөгөн генә тикшерәбеҙ. Гарантия ваҡыты үткәс, техник хеҙмәтләндереүҙе үҙебеҙ башҡарасаҡбыҙ.\nТәүгеһенә ҡарағанда ҡеүәте кәмерәк булған ике газ ҡаҙанлығы рудниктың автотранспорт предприятиеһын, ремонт-механика цехын, яғыулыҡ-майлау материалдары келәтен һәм нейтралләштереү станцияһын йылылыҡ менән тәьмин итәсәк. Үҙйылға руднигының энергохужалығын яңыртыуға 190 млн. һумдан ашыу аҡса сарыф ителгән, шул иҫәптән, яңы ҡаҙанлыҡтар төҙөүгә 53,6 млн һум йүнәлтелгән. Был объекттар сафҡа ингәс, йәмғиәт Межозерный ҡасабаһындағы сит ҡулланыусыларҙы йылылыҡ менән тәьмин итеүҙе тулыһынса туҡтатты.\nИҫке «яңы» тепловоз\nУчалы тау-байыҡтырыу комбинатының тимер юлы цехы паркы яңы тепловоз менән тулыланыуын ишеткәс, шундуҡ локомотивты үҙ күҙебеҙ менән күрергә ашыҡтыҡ. ... Тотош уҡырға\nҺаҡсыл ҡараш кәрәк\nУҙған йома БР-ҙың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев эш сәфәре менән Учалыла булды. Ҡала-район предприятиеларының экологик хәле... Тотош уҡырға\nНиһайәт, ҡалабыҙҙың Рәсәй урамында урынлашҡан 220 урынлыҡ 18-се балалар баҡсаһы ишектәрен асты. Мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы 2012 йылда... Тотош уҡырға


Эт дуҫ ине... » "Урал" гәзите\nЭт дуҫ ине...\nИне, тим, сѳнки кисә генә ҡойроҡ болғап, күҙгә мѳлдѳрәп ҡарап ишек тѳбѳн һаҡлар тоғро дуҫтар, ҡай аралалыр, бер кемгә кәрәкмәгән урам эттәренә әйләнгән, имеш. Ҡала, ауыл урамдарында үткән-һүткән кешеләрҙе өркөтөп, арттарынан теш ыржайтып лауҡылдап ҡалған был ѳйѳр-ѳйѳр берәҙәктәр ѳсѳн кем яуаплы? Нилектән килеп тыуған бындай сетерекле мәсьәлә? Уны нисектер гуманлы рәүештә хәл итеү юлдары бармы? Ошо һәм башҡа һорауҙар буйынса был проблеманан ситен булмаған байтаҡ ҡына кеше менән аралашырға тура килде.\nИң башта муниципаль район хакимиәтенең агросәнәғәтте үҫтереү, ҡулланыусылар баҙарын, хеҙмәттәрен анализлау һәм прогнозлау бүлеге мѳдире Максим Мансур улы СѲЛӘЙМӘНОВҡа мѳрәжәғәт иттем.\n“Берәҙәк хайуандар, атап әйткәндә, эттәр, үкенескә ҡаршы, район-ҡала биләмәһендә бик күп. Айырыуса яҙ-көҙ айҙарында күҙгә ташлана был күңелһеҙ күренеш. Бер төркөмгә тупланған бихисап эт ауыл- ҡала урамдары буйлап иркенләп “туй үткәрә”, кешеләргә, ваҡ малға, ҡош-ҡортҡа ынтыла. Үҙебеҙгә бирелгән вәкәләт арҡылы, был мәсьәлә буйынса йыл башынан уҡ халыҡтан әллә күпме шикәйәт алдыҡ. Эйәһеҙ йорт хайуандарын аулау, артабан уларҙы аҫрау йәһәтенән Башҡортостан Республикаһының Ветеринария идаралығы менән килешеү төҙөп, улар тарафынан бер йылға район һәм ҡала өсөн 1 млн. 370 мең күләмендә аҡсалата ярҙам күрһәтелде. Ҡағиҙә булараҡ, тейешенсә аукцион үткәреп, еңеп сыҡҡан подрядсы ойошма менән 16 февраль көнө контрактҡа ҡул ҡуйылды. Минеңсә, эттәрҙе тотоу, ҡарау, бестереү, ғөмүмән, дүрт аяҡлы йән эйәһенең артабанғы яҙмышын хәл итеү менән шөғөлләнгән был ойошма хеҙмәтенең ыңғай һөҙөмтәләре бар, сөнки һуңғы арала әлеге ҡатмарлы мәсьәлә буйынса мөрәжәғәттәр һиҙелерлек кәмене. Ҡалала, беҙҙән тыш, кәрәкһеҙ әйбер ише яҙмыш ҡосағына ташланған йорт хайуандарының тын алышы менән ҡыҙыҡһынған, уларға ярҙам ҡулы һуҙған йәмғиәт эшмәкәрҙәре лә бар. Улар тарафынан “Өмөт” хайуандарҙы яҡлау йәмғиәте тип аталған тѳбәк ойошма булдырылған. Хәйриә фонды ярҙамы менән эшләп килгән приютта бихисап эттәр тәрбиәләнә. Үкенескә ҡаршы, уларға финанс йәһәттән ярҙам итерлек мөмкинлек юҡ әлегә. Әммә яҡын киләсәктә был йәһәттән ниндәйҙер ыңғай үҙгәрештәр булырына өмөтләнәм. Күңелдәрҙе шөбһәләндереп, темеҫкенеп йөрөгән хужаһыҙ эттәрҙең күп булыуында кем ғәйепле, тиһегеҙ. Әлбиттә, кеше үҙе. Ҡасандыр йомшаҡ ҡына йомроҡас көсөккә ҡыҙығып, үҙ ѳйѳнә алып ҡайтҡан, ә инде ҙурайғас, уны ҡарауҙы ҡыйын күргән, яуаплылыҡтан ҡасҡан бәғзе хужалар арҡаһында урамда уғата уҫалланған берәҙәк эттәр өйөрө хасил була ла инде”, - тип һүҙен тамамланы Максим Мансур улы.\nДөрөҫ һүҙгә яуап юҡ. Ысынлап та, хайуандарға ҡағылышлы ғәмәлгә ашырырлыҡ йүнле ҡарар-ҡанундар булмауҙа дәүләт башлыҡтарын, түрәләрҙе һәм башҡаларҙы ғәйепләп һөрән һалырға яратабыҙ. Ул проблеманың һәр беребеҙҙең башта яралыуын, үҙебеҙҙең яуапһыҙлыҡ, битарафлыҡ, йүнһеҙлек һөҙөмтәһендә дүрт аяҡлы дуҫтарҙың бер көн килеп дошманға әүерелеүен уйлап та бирмәйбеҙ түгелме ни?! Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты тарафынан 1997 йылдың апрель айында ҡабул ителгән 336- сы ҡарарына ярашлы, тиҫтә йылдар инде халыҡ төйәк иткән урындарҙа эт-бесәй ише йорт хайуандарын тотоуҙың үҙ тәртибе, ҡағиҙәләре бар. Мәҫәлән, ҡарауға алынған эткә мотлаҡ рәүештә теркәлеү үтеп, паспортлы булыу, ветеринар тарафынан даими рәүештә тикшерелеп тороу, юғала ҡалһа тип, муйынына ҡаптырылған ҡайышына белешмә беркетеү зарури һанала. Дүрт аяҡлы дуҫығыҙ менән һауа алыштырырға сыҡҡан осраҡта иһә, балалар майҙансыҡтарын, кибет-ашхана кеүек йәмәғәт урындарын урап үтеү хәйерле. Хужаһы тарафынан морондоҡһоҙ, бәйһеҙ йөрөтөлгән эттәр ҙә ҡағиҙәне боҙа. Йәнә шуны ла билдәләп үтер инем - эт нәжесе менән бысранған подъезд, йорт алды, йәмғиәт урындары өсөн дә тап хужа яуаплы.\nБер уйлаһаң, үрҙә телгә алынған ҡағиҙәләрҙең бер ҡыйынлығы ла юҡ һымаҡ. Әммә беҙҙең халыҡ әллә ялҡаулыҡтан, әллә әйләнә-тирәләге мөхиткә ҡарата хаттин ашҡан битарафлыҡтан, әллә ҡанун-язаларҙың йомшаҡлығынан күп осраҡта уны үтәүҙе кәрәк тип тапмай. Белешмә ѳсѳн Словенияны миҫалға килтергем килә. Был илдә берәҙәк эттәр юҡ кимәлдә икән. Нисек, тиерһегеҙ. Йорт хайуандарын аҫрау тураһындағы ҡанундарҙың һәммәһен дә теүәл тормошҡа ашырыу зарурлығы, уны һанға һуҡмағандарҙы тейешенсә язаға тарттырыу, ҙур күләмле штраф һалыуҙар ҙа быға үҙ өлөшөн индергәндер. Ғөмүмән, Словения халҡы социаль йәһәттән бик яуаплы һәм хайуандар тураһындағы закондарға ла етди ҡарай. Ғаилә ағзаһына әйләнгән дүрт аяҡлы дуҫты урамға сығарып ташлау был илдә башҡа һыймаҫлыҡ хәл һанала. Ҡарай алмаған осраҡта иһә, йорт хайуандары мотлаҡ рәүештә приютта ҡалдырыла. Әйткәндәй, Словенияла хайуандар өсөн тәғәйенләнгән приюттарҙың күп булыуы һәм уларҙың дәүләт иҫәбендә тороуы ла берәҙәк эттәр мәсьәләһен ыңғай хәл иткәндер, моғайын. Тағы шуныһы: эттәрҙе мотлаҡ чиплау, стерилләү был төр хайуандарҙы яратҡан граждандар өсөн тайпылмаҫлыҡ ҡанун бында. Ошоноң кеүек илдәр миҫалында, беҙҙең дәүләттә лә хайуандарға бәйле хәлдәр бер кѳн килеп яҡшырыр, тип өмөт итәм.\nНәркәс Сөләймәнованың тулы материалын гәзиттең 27-се һанында (3 апрель) уҡығыҙ.


Төбәктәр үҫеше буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөбәктәр үҫеше буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышы\n17:09, 21 октября 2009 Сәйәсәт\n20 октябрҙә Калуга ҡалаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов төбәктәр үҫеше мәсьәләләре буйынса Хөкүмәт комиссияһы ултырышында ҡатнашты. Ултырышты Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Владимир Путин үткәрҙе. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар Рәсәй Федерацияһы субъекттарында башҡарма власть органдары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеге мәсьәләләрен тикшерҙе.\nВладимир Путин “яуаплылыҡтың төп зоналары” сифатында мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәләрен, шулай уҡ иҡтисадты үҫтереү, тулайым төбәк продукты үҫеше, эш урындарын һаҡлау һәм яңы эш урындары асыу өсөн шарттар булдырыуҙы атаны. Ул бюджет учреждениеларының эш сифатын яҡшыртырға, финанслауҙың заманса ысулдарын индерергә, артыҡ административ барьерҙарҙы бөтөрөргә саҡырҙы.\n— Эске ресурстар һәм мөмкинлектәр эҙләү, яңы заманса технологиялар индереү иҫәбенә үҫешергә кәрәк, — тине Владимир Путин.\nФедераль үҙәк яғынан ярҙам тураһында телгә алып, Хөкүмәт Рәйесе, 2010 йылда төбәктәргә финанс ярҙамы күләме 1,1 триллион һумдан ашып китәсәк, тип билдәләне.\nРәсәй Федерацияһы субъекттарының үҫеше тураһында төп доклад менән Рәсәйҙең төбәктәр үҫеше министры Виктор Басаргин сығыш яһаны. Кәңәшмәлә шулай уҡ Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш министры Татьяна Голикова, мәғариф һәм фән министры Андрей Фурсенко сығыш яһаны.\nКәңәшмәлә Башҡортостан Президенты төбәктәр үҫеше мәсьәләләренә үҙ баһаһын бирҙе. Атап әйткәндә, Мортаза Рәхимов башҡарма власть органдары эшмәкәрлегенең һөҙөмтәлелеген күтәреү бөгөн ҙур әһәмиәткә эйә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Кәңәшмәгә йомғаҡ яһап, Башҡортостан Президенты ил Хөкүмәте Рәйесенең субъекттар башлыҡтары менән ошондай форматта осрашыу үткәреүенең мөһимлеген айырып билдәләне.\nШул уҡ көндө Мортаза Рәхимов Өфөгә әйләнеп ҡайтты.


Башҡортостан ЮХХДИ республика халҡын юлдарҙа иғтибарлы булырға саҡыра // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан ЮХХДИ республика халҡын юлдарҙа иғтибарлы булырға саҡыра\n12:15, 22 марта 2018 Йәмғиәт\nФото: БР буйынса ЮХХДИ\nБашҡортостан ЮХХДИ республика халҡын юлдарҙа иғтибарлы булырға саҡыра Фото: БР буйынса ЮХХДИ\nӨФӨ, 2018 йыл, 22 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nҺауа торошоноң насарайыуы менән бәйле Башҡортостан ЮХХДИ водителдәрҙе айырыуса иғтибарлы булырға саҡыра.\n«Күпләп ҡар яуыу һөҙөмтәһендә юлдарҙа ҡар һырынтылары барлыҡҡа килде һәм боҙлауыҡ күҙәтелә, ул транспорт хәрәкәтен ҡатмарлаштыра. Бөтә автомобилселәрҙе һәм йәйәүлеләрҙе айырыуса иғтибарлы һәм һаҡ булырға саҡырабыҙ. Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, юл хәрәкәте хәүефһеҙлегенә тәү сиратта кеше факторы тәьҫир итә. Сөнки нәҡ хәүефһеҙ хәрәкәт тиҙлеген һайлауҙан, арауыҡты һәм ҡабырға яҡтағы араны тотоуҙан һеҙҙең именлегегеҙ тора. Ошо ябай ғына ҡағиҙәләрҙе үтәп, һеҙ кире эҙемтәләрҙән һәм юлда бәхетһеҙ осраҡтарҙан һаҡлана алаһығыҙ», — тип мөрәжәғәт итте республика халҡына Дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәте.\nБашгидрометүҙәк мәғлүмәттәре буйынса, 22, 23 һәм 24 мартта республика буйынса күпләп ҡар һәм ямғыр яуыуы, көндөҙ һауа температураһының +3 градусҡаса күтәрелеүе көтөлә. Айырым райондарҙа синоптиктар боҙлауыҡ, тимер сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар йәбешеүен, юлдарға көрт һалыуын, ҡар һырынтылары, боҙлауыҡ булыуын фаразлай.\nТеги: БР буйынса ЮХХДИ, һауа торошоноң насарайыуы


Радий Хәбиров: «Дауаханаларҙа дарыуҙар менән эште тәртипкә килтерергә кәрәк» - Bash.News\nРадий Хәбиров: «Дауаханаларҙа дарыуҙар менән эште тәртипкә килтерергә кәрәк»\nРадий Хәбиров: «Дауаханаларҙа дарыуҙар менән эште тәртипкә килтерергә кәрәк» https://bash.news/news/86415_radij_xbirov_dauaxanalara_daryuar_menn_eshte_trtipk_kiltererg_krk\nБашҡортостан Башлығының Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә Радий Хәбиров медицина учреждениеларында дарыуҙар менән эште тәртипкә килтерергә кәрәклеген белдерҙе.\nРадий Хәбиров «Дауаханаларҙа дарыуҙар менән эште тәртипкә килтерергә кәрәк»\nВаҡытында заявкалар тултырырға, һатып алынған препараттарҙы ҡулланырға кәрәк. Дарыуҙар сирлеләргә барып етергә тейеш. Беҙ һирәк осрай торған ауырыуҙар менән сирләүселәргә тулыһынса ярҙам итәсәкбеҙ. Был маҡсатта бар ресурсттарҙы йүнәлтәсәкбеҙ.\nРадий Хәбиров, Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы\nРадий Хәбиров белдереүенсә, күп кенә дауаханалар һәм фельдшер-акушер пунктары төҙөкләндереүгә мохтаж. Ҡайһы бер ҡалаларҙа поликлиникалар һаны етешмәй. Бында социаль объекттарҙы күтәреү буйынса үҙ бурыстарын үтәмәгән төҙөлөш компаниялары ғәйебе лә бар.\nБындай күренешкә юл ҡуймаясаҡмын. Хөкүмәт алдына, ошондай биналарҙы төҙөкләндереү программаһын булдырыу бурысын ҡуям. Сәләмәтлек темаһы минең өсөн тәү сиратта тора. Шул иҫәптә, алкоголь һәм тәмәке ҡулланыу. Был яман ғәҙәт кенә түгел, был социаль яҡтан насар тәьҫир итеүсе ғәҙәт.Ул суицидтарға, аварияларға, янғындарға килтерә. Балиғ булмағандарға ошо продукциялар менән һатыу итеү буйынса көрәште көсәйтеү мөһим.\nВладимир Путин яңы һайланған губернаторҙар менән осрашты\n22:42, 09 окт\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров “Рәсәй энергетика аҙналығы” халыҡ-ара форумында ҡатнашты\n10:00, 03 окт\nВладимир Путин граждандарҙың бер нисә категорияһын килемгә һалым түләүҙән азат итте\n15:04, 30 сен\nДәүләкән районында юл хәрәкәте хәүефһеҙлегенә, экология мәсьәләләренә иғтибарҙы арттырыу ҡарала\n22:03, 27 сен


Кем үпкәсел, кем тәмлетамаҡ булған? » Башҡортостан гәзите\nУрыҫ әҙәбиәтен һөйөүселәр Михаил Лермонтовты талантлы шағир, ғәҙеллек өсөн көрәшкән, самодержавие һәм ҡоллоҡтоң асыҡ дошманы булараҡ белә. Әммә күптәргә уның тормошо, ниндәй кеше икәнлеге, башҡаларҙың уға мөнәсәбәте сер булып ҡала.\nШағирҙы замандаштары әллә ни хөрмәт итеп бармаған. Уның ваҡытһыҙ дуэлдә үлеп ҡалыуы бер кемдә лә тиерлек йәлләү тойғоһо тыуҙырмаған. Ә батша Николай I: “Эткә – эт үлеме”, – тип әйткән.\nТөҫ-башҡа әллә ни күркәм, оҙон буйлы булмаған шағирҙы гүзәл зат ҡына түгел, ир-ат та өнәп бөтмәгән. Өҫтәүенә ул өҫ-башына, бөхтәлеккә әллә ни иғтибар итмәгән. Үҙен маһайыулы тотҡан, үпкәсел булған, кәмһеткәнде онота алмаған.\nМалай иртә үкһеҙ етем ҡалып, өләсәһе тәрбиәһендә үҫкән. Ҡалған туғандары уны үгәйһетеп, ситләтеп ҡараған. Шағир ҡомарлы уйындарҙа, ярыштарҙа һәр ваҡыт еңелгән. Ҡатмарлы холҡо арҡаһында уға ҡыҫҡа ғына ғүмерендә өс дуэлдә ҡатнашырға тура килгән. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Михаил Лермонтов әле лә иң талантлы урыҫ шағирҙарының береһе булып ҡала.\nТәм-том яратҡан Гоголь\nТанылған урыҫ яҙыусыһы Гоголь ҡул эштәренә әүәҫ булыуы менән айырылған. Апайҙарына күлдәктәр тегергә, шарфтар һәм башҡа әйберҙәр бәйләргә, дуҫтарын вареник бешереп һыйларға яратҡан.\nГоголь йәшендән ныҡ ҡурҡҡан. Насар һауа торошо уға кире тәьҫир иткән. Йәнә үтә ҡыйыуһыҙ булған. Компанияла берәй ят кеше күренеү менән бүлмәһенән сығып ҡасҡан.\nНиколай Васильевич кеҫәһендә һәр ваҡыт тәм-том йөрөткән. Ҡунаҡханала йәшәгәндә сәйгә бирелгән шәкәрҙе йәшереп алып, һуңынан эшләгәндә, һөйләшкәндә кимереп йөрөгән. Яҙыусы бер ҙә өйләнмәгән.\nӘҙип тыуған Украинаһының тарихы менән ныҡ ҡыҙыҡһынған. Ошо тикшеренеүҙәре уға “Тарас Бульба” эпик повесын яҙырға булышлыҡ иткән.\nҮлеменән ете йыл алда Гоголь: “Кәүҙәм серей башлауҙың тәүге билдәләре беленә башлағас ҡына ерләгеҙ”, – тип васыятнамә ҡалдырған. Әммә уны тыңламағандар...\nАлександр Пушкин ҡапыл ҡыҙып китеүе менән танылған. Ул тәүге тапҡыр дуэлдә лицейҙа уҡығанда уҡ ҡатнаша. Шағир йәмғеһе егерме тапҡыр көс һынашҡан. Бер уйлаһаң, был бер ҙә ғәжәп түгел: телсән, хисле йәш шағир юҡ ҡына бәхәстә лә көтмәгәндә кемделер “ҡәбәхәт”тән һалдырыр булған.\nПушкин кәрт уйнарға яратҡан, еңелеп йыш ҡына бурысҡа батҡан. Был ниндәйҙер кимәлдә уны ижадҡа, әүҙемерәк эшләргә дәртләндергән. Үҙе был хаҡта, уйын ялҡаулыҡтан ҡотҡарһа, ижад бурысты түләүгә ярҙам итә, тигән.\nБуласаҡ яҙыусыға лицейға инеү бәхете шунда уҡ тәтемәгән. Әммә үҫмерҙең бабаһы, ул саҡта билдәле шағир Василий Львович Пушкин, лицейҙы асҡан министр Спиранский менән шәхсән таныш булған. Шулай итеп, Александр Сергеевичты танышлыҡ буйынса уҡырға алғандар.\nПушкин үлгәндә лә бурыслы ҡалған.\nҺәр шиғыры йыр булып ағылған, тыуған ерен данлап туймаған Сергей Есенин 30 йәше тулыр-тулмаҫ донъялыҡтан китһә лә, бай әҙәби мираҫ ҡалдырған. Матур һөйләгән, төҫкә күркәм был егеткә ҡатын-ҡыҙҙар һәр ваҡыт һоҡланып ҡараған. Поэмалар ижад иткән шағир Рәсәй, донъя буйлап күп сәйәхәт ҡылған. Ул бер нисә тапҡыр өйләнгән. Тәүге ҡатыны Анна Изряднованан Юрий исемле улы тыуа. Ә 1917 – 1921 йылдарҙа Есенин актриса Зинаида Райхҡа өйләнә. Ғаиләлә ҡыҙ һәм ул тыуа. Танылған бейеүсе Айседора Дункан менән дә бер ни ҡәҙәр ғүмер итә.\nШағир һуңғы йәре – бөйөк яҙыусының ейәнсәре Софья Толстая менән дә оҙаҡ йәшәй алмаған. Сергей һәр ваҡыт ҡайҙалыр киткән, үҙ-үҙенән, властарҙан ҡасҡан. Әммә Софья артабанғы ғүмерен иренең иҫтәлегенә арнай, уның хаҡында хәтирәләр йыя, мемуарҙар яҙа. Шағирҙың үлеме серле була. 29 йәшендә уны Ленинград ҡалаһында ҡунаҡханала пар торбаһына аҫылынған килеш табалар. Бер аҙна элек кенә психиатрия дауаханаһында ятҡанлыҡтан, күптәр уны үҙ-үҙенә ҡул һалған тип бара.\nЕсенин Мәскәүҙең Ваганьков зыяратында ерләнгән.\n“Мин хәҙер үләм”\nТабип һөнәренә уҡып, талантлы яҙыусы булып танылған Антон Чехов ҡатыны Ольга Книппер менән бергә алты ай ғына йәшәп ҡала: ул Мәскәүгә эшкә китә, ә яҙыусы Ялтала ҡала. Һуңынан яҙыусы ҡатынына: “Беҙҙең бергә була алмауҙа һин дә, мин дә ғәйепле түгел, бары миңә ауырыу ебәргән, ә һиңә сәнғәткә һөйөү уятҡан иблис ғәйепле”, – тип яҙа.\nНиках 1901 йылдан 1904 йылға, йәғни Чеховтың үлеменә ҡәҙәр дауам итә. Ольга ирен юғалтҡандан һуң 55 йыл йәшәй, әммә башҡаса бер ҙә тормошҡа сыҡмай. Ул хәләл ефетенең биш спектаклендә уйнай.\nЧеховҡа табыныусылар күп булған, хатта уны эҙәрлекләп тә йөрөгәндәр, берәүҙәр – костюмын, икенселәре атлап йөрөшөн тикшергән, өсөнсөләр нисек тә иғтибарын үҙенә йәлеп итергә тырышҡан.\nАнтон Павлович әҫәрҙәре күпләп донъя экранына сыҡҡан өс әҙип исемлегенә инә. Беренсе урында Уильям Шекспир булһа, икенсеһе – Чарльз Диккенс, өсөнсөһө – Чехов. Уның “Аҡсарлаҡ”, “Ваня бабай”, “Ырғандаҡ”, “Алтынсы палата” тигән әҫәрҙәре айырыуса популярлыҡ яулай.\nЧехов Германияла вафат була. Баҡыйлыҡҡа күсер алдынан ул шампан шарабы һорап алған да: “Мин хәҙер үләм” , – тигән һәм бер ни ҡәҙәр ваҡыттан һуң күҙҙәрен мәңгелеккә йомған. Яҙыусыны Мәскәүҙә ерләгәндәр.\nПосылкала – кирбес\nЙәш сағында Иван Тургенев үҙенең еңел холоҡло булыуы менән барыһын да аптырашта ҡалдырыр булған. Ҡайһы ваҡыт әллә күпме кешене ҡунаҡҡа саҡыра ла, дуҫтары билдәләнгән ваҡытҡа килһә, йорто бикле тора. Иртәгәһенә ҡунаҡтар үҙҙәренең ризаһыҙлығын белдерһә, Тургенев төрлө сәбәп табып, ғәфү үтенә, унан йәнә шунда уҡ үҙенә төшкө ашҡа әйҙүкләй, тәмле шарап менән һыйларға вәғәҙә итә. Тәғәйен сәғәт еткәс, шул уҡ хәл ҡабатлана.\nИван Сергеевич ҡупшы, сағыу итеп кейенеп йөрөргә яратҡан. Германияға уҡырға килгәс, ул бөтөнләй бәйҙән ысҡына: кәйеф-сафа ҡорорға ғәҙәтләнеп ала, ата-әсәһе ебәргән аҡсаны уңға-һулға туҙҙыра. Әсәһе улына аҙыҡ-түлек, аҡса һала, ә ул хатта рәхмәт әйтеп хат яҙырға ла онота. Бер мәл аҡса килеүҙән туҡтай. Ә инде бер аҙҙан Рәсәйҙән бик ауыр посылка килә. Егет һуңғы аҡсаһына уны ала һәм, асып ҡарағас, телһеҙ ҡала: посылкаға кирбес тултырылған була.\nТургеневтың ҡолағына “айыу баҫһа” ла, йырҙың көйөн дөрөҫ отмаһа ла, йырларға ярата. Уның был ҡыланышын тыңлағандар рәхәтләнеп көлөр булған.\nЯҙыусы ғәҙәттән тыш таҙалыҡ, тәртип яратыуы менән айырылып торған.


Янғында йортһоҙ ҡалған ғаилә ярҙамға мохтаж | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҠырмыҫҡалы районының Ҡарламан ауылында күп балалы ғаилә урамда тороп ҡалған. Ҡыҫҡа ялғаныш арҡаһында сыҡҡан янғын ике ҡатлы йортто юҡ иткән. Әле вайымлы ауыл халҡы уларға ярҙам итеү йәһәтенән аҡса, кейем-һалым һәм кәрәк-яраҡтар йыйыу ойошторған. Изге эшкә теләгән һәр кем ҡушыла ала. Наталья Кәримова йорттарын юғалтыуға әле лә ышанып етә алмай. Ҡыҫҡа ялғаныш арҡаһында сыҡҡан янғын бер-нисә минут эсендә өйҙө көлгә әйләндергән. Һөҙөмтәлә, өс балалы ғаилә бер нәмәһеҙ урамда тороп ҡала. Һуңғы ярты йыл Кәримовтар ғаиләһенә ауыр бирелә. Февраль айында ғына ғаилә башлығы мәрхүм булған. Бөтә ауырлыҡ Натальяның иңдәренә төшә. Янғындан ҡалған өйөмдө сығарырға туғандары һәм яҡындары ярҙам иткән. Әле йортто тергеҙеүгә аҡса йыялар. Ил төкөрһә – күл була. Вайымлы ауыл халҡы янғында ҡаза күргән Кәримовтар ғаиләһенә ярҙам ҡулы һуҙған. Һәр кем хәленән килгәнсә кейем-һалым, аҡса йыйған. Күп балалы ғаилә аяҡҡа баҫыр өсөн, артабан йәшәргә йорт-ҡура һалып инеү өсөн ярҙамға мохтаж. Изге эшкә һәр кем үҙ өлөшөн индерә ала. Кәримовтар ғаиләһенә ярҙамды экранда яҙылған телефон һандары аша еткерергә була.


Күмертауҙа биш кешене үлтереү буйынса тотолған Сергей Букаев менән Константин Сурков енәйәт ҡылыуҙа үҙ ғәйептәрен таныған\nБөгөн уларҙы судҡа тиклем һаҡ аҫтына алырға тигән ҡарар ҡабул ителде.\nТикшереү версияһы буйынса, 16 апрелдән 17-нә ҡарай төндә компания 16 йәшлек ҡыҙҙың фатирында спиртлы эсемлектәр ҡуллана. Мәжлестә ҡатнашыусыларҙың күбеһе йоҡларға ятҡас, иҫерек Букаев 22 йәшлек танышын телефонын урлауҙа ғәйепләй һәм улар араһында ыҙғыш сыға. Һөҙөмтәлә ғәйепләнеүсе егеттең һәм 21 йәшлек ҡыҙҙың муйынына бер нисә тапҡыр бысаҡ менән сәнсә. «Башҡаларҙы шаһит булараҡ юҡ итергә хәл ителә. Сығыр алдынан Букаев кухнялағы сепрәк-сапраҡты яндыра. Һуңынан улар енәйәт урынынан ҡаса», - тиелә тикшереү ведомствоһы белдереүендә.


Белорет телекомпанияһы ҡала юбилейына яңы проекттар әҙерләне // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБелорет телекомпанияһы ҡала юбилейына яңы проекттар әҙерләне\n11:41, 13 апреля 2012 Йәмғиәт\nБелоретта бала баҡсалары коллективтары араһында «Минең яратҡан ҡалам!» ижади конкурсы үткәрелә, ул Белорет ҡалаһына 250 йыл тулыуға арналған. Бәйгене ойоштороусы булып ҡаланың «Белорет ТВ-6» телекомпанияһы сығыш яһай.\n«Башинформ» агентлығына Белорет районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге баш белгесе Ольга Колесникова хәбәр итеүенсә, конкурста ҡатнашыусыларҙың сығыштары һәр шәмбе һәм йәкшәмбе ТНТ-Белорет каналында күрһәтелә һәм телекомпания сайтында урынлаштырыла. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, конкурс ҡатнашыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты, һәм ҡаланың бала баҡсалары был ижади бәйгелә әүҙем ҡатнаша башланы. Тамашасы хөкөмөнә мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларынан йәмғеһе 25 сығыш тәҡдим ителәсәк, уларҙа балалар туған ҡалаларын юбилей менән ҡотлай. Бөгөнгө көнгә 14 сығыш телеэфирҙа күрһәтелде һәм интернетта урынлаштырылды. Шиғырҙар һәм йырҙар, бейеүҙәр һәм күңелле сәхнә әҫәрҙәре – барыһы ла ҡаланың юбилейына арнала.\nКонкурстың йомғаҡлау программаһы 19 майҙа күрһәтеләсәк. Бынан һуң, июндә, интернет аша тауыш биреү ярҙамында бәйгелә еңеүсе билдәләнәсәк.\nБынан тыш, ҡалаға 250 йыл тулыуҙы билдәләүгә әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса саралар планын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Белорет телекомпанияһы ай һайын Белорет тарихына һәм уның данлыҡлы кешеләренә арналған фильмдар сығара.


БӨГӨНДӘН МӘКТӘПКӘ ӘҘЕРЛӘ...\n19 Сентябрь 2017, 11:22\nБалағыҙға быйыл 6 йәш туламы? Тимәк, икенсе йыл мәктәпкә барырға. Ҡыҙ йә улығыҙҙы бөгөндән әҙерләй башларға кәрәк. Ошо юҫыҡта кәңәштәр биреп үткем килә.Мәктәпкә барыу менән баланың тормошонда яңы этап башлана. Был мөхиткә өйрәнеү, тиңдәштәр менән мөнәсәбәт булдырыу бурысы ҡуйыла. Ата-әсәне лә яуаплы осор көтә. Шуға ла бик иғтибарлы булырға, килеп тыуған хәлдәрҙе сабыр ғына хәл итергә өйрәнеү кәрәк.Иң тәү сиратта баланың телмәрен үҫтереү талап ителә. Бының өсөн картиналар, художестволы әҫәрҙәр ҡулланырға кәңәш итер инек. Һүрәткә ҡарап, уны тасуирларға ҡушығыҙ, төрлө һорауҙар бирегеҙ. Берәй хикәйә уҡығандан һуң да һорауҙар биреп, балағыҙҙың хәтерен, телмәрен тикшерегеҙ. Мәҫәлән, бында һүҙ нимә тураһында бара? Ниндәй яңы нәмәләр тураһында белдең? Әкиәт геройы хаҡында нимә әйтә алаһың?\nБалағыҙға быйыл 6 йәш туламы? Тимәк, икенсе йыл мәктәпкә барырға. Ҡыҙ йә улығыҙҙы бөгөндән әҙерләй башларға кәрәк. Ошо юҫыҡта кәңәштәр биреп үткем килә.\nМәктәпкә барыу менән баланың тормошонда яңы этап башлана. Был мөхиткә өйрәнеү, тиңдәштәр менән мөнәсәбәт булдырыу бурысы ҡуйыла. Ата-әсәне лә яуаплы осор көтә. Шуға ла бик иғтибарлы булырға, килеп тыуған хәлдәрҙе сабыр ғына хәл итергә өйрәнеү кәрәк.\nИң тәү сиратта баланың телмәрен үҫтереү талап ителә. Бының өсөн картиналар, художестволы әҫәрҙәр ҡулланырға кәңәш итер инек. Һүрәткә ҡарап, уны тасуирларға ҡушығыҙ, төрлө һорауҙар бирегеҙ. Берәй хикәйә уҡығандан һуң да һорауҙар биреп, балағыҙҙың хәтерен, телмәрен тикшерегеҙ. Мәҫәлән, бында һүҙ нимә тураһында бара? Ниндәй яңы нәмәләр тураһында белдең? Әкиәт геройы хаҡында нимә әйтә алаһың?\nКескәйҙәргә арналған бер әҫәр уҡығандан һуң сағыштырыуҙарға, эпитеттарға, синонимдарға, антонимдарға иғтибар итергә өйрәтегеҙ. Рифмалар табыу ҙа файҙалы. 6-7 йәшлектәр эпитеттар уйларға ярата. «Ҡар ниндәй?» һорауына, тәүҙә: «аҡ», «һалҡын» тип яуаплаһа, тора бара «көмөштәй ҡар» тип тә әйтер. Синонимдар менән иһә баланың телмәрен тағы ла байытып була. Мәҫәлән, «ҡурҡа» һүҙен ниндәй һүҙ менән алмаштырырға мөмкин? «Шөрләй, өркә, хәүеф-ләнә»... Бала өсөн һүҙҙәр эҙләү бик ҡыҙыҡлы буласаҡ. Антонимдар менән дә эшләгеҙ. Әйтәйек, «Бысаҡ үткер була һәм....» Бәләкәстәр был һөйләмде ихлас тамамлап ҡуйыр: «үтмәҫ була».\nБалалар «Был нимә? Уйлап тап» уйынын ярата. Бында инде һеҙ, өлкәндәр, сифаттар ҡулланаһығыҙ. Мәҫәлән, «Эре, һутлы, ҡыҙыл, баҡсала үҫә. Нимә ул?». Ул—помидор. Шулай уҡ йомаҡтар, мәҙәктәр, шиғырҙар, һанашмаҡтар ҙа баланың телмәрен үҫтерер. Берәй хикәйә, әҫәр, әкиәт уҡығанда мотлаҡ ят һүҙҙәрҙе аңлатып барығыҙ. Мәҡәлдәр, әйтемдәр ҙә ҡулланығыҙ.\n6-7 йәшлек бала телдең грамматик төҙөлөшөн төшөнә башлай. Әлбиттә, хаталар ҙа осрай. Килеш ялғауҙары, ярҙамсы һүҙҙәр дөрөҫ ҡулланылмауы ихтимал. Иғтибарлы булып, ваҡытында төҙәтеп, өйрәтеп барырға кәрәк. Бының өсөн төрлө һорауҙар биреп, күнекмәләр эшләү зарур. Мәҫәлән, «Кемдең ҡойроғо оҙон һәм йомшаҡ?»,—тигән һорауға, бала «төлкөнөң» тип яуап ҡайтара.\nFөмүмән, бәләкәстәрҙең һүҙлек запасын үҫтереү мөһим. Балағыҙ телмәрендә етешһеҙлек бар икән, ваҡытында белгестәргә мөрәжәғәт итеү фарыз.\nНәзилә Байморатова, «Баҙлауыҡ» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.


Дауалаусы йорт хайуандары » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Дауалаусы йорт хайуандары\nДауалаусы йорт хайуандары\nЙорт хайуандарының хужаларын төрлө ауырыуҙан дауалай алыу һәләте хаҡында хәбәрҙарбыҙ. Шулар араһында иң билдәлеһе – бесәй. Әгәр ҙә хужаһы уның менән яҡшы мөнәсәбәттә икән, был йорт хайуаны хужаһының ауыртҡан урынын табып, дауалау һәләтенә эйә. Мыраулай-мыраулай шул урынға ятып, үҙ тәне менән йылыта һәм һөҙөмтәлә ауыртыу баҫыла. Ауырыуҙың хәле насар булғанда, бесәйҙең бер нисә сәғәт буйы уның янынан китмәүе ихтимал. Статистика буйынса, бесәй яратыусылар табиптарға мыраубайы булмағандарға ҡарағанда биш тапҡырға әҙерәк мөрәжәғәт итә.\n1. Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан.\nБесәйҙәрҙең кешеләрҙе йөрәк өйәнәгенән һәм гипертония кризынан ҡотҡарыуы тураһында бик күп ваҡиға билдәле. Ул хатта йөрәк өйәнәген алдан иҫкәртә ала, тиҙәр. Ә инфаркт кисергән кеше бер нисә минут буйы яратҡан бесәйен һыйпаһа, уның ҡан баҫымы һәм йөрәк тибеше нормалләшә.\n2. Ашҡаҙан-эсәк тракты ауырыуҙарынан.\nБесәйҙе һыйпау аш эшкәртеү өсөн дә яҡшы. Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарын ҡыҫҡа йөнлө бесәйҙәр яҡшыраҡ дауалай икән.\n3. Стрестан һәм арыуҙан.\nБесәйҙәр арыуҙы, баш ауыртыуын баҫырға, пульсты көйләргә, ҡан баҫымын төшөрөргә һәләтле. Иң яҡшы психотерапевт һәм невропатологтар – оҙон йөнлө бесәйҙәр. Улар йоҡоһоҙлоҡтан, юҡ-барға көйөп барыуҙан, депрессиянан интегеүсе кешеләргә ярҙам итә. Ҡара бесәйҙәр кешенең кире энергияһын башҡа төҫлөләргә ҡарағанда ике тапҡырға күберәк ала. Һары бесәйҙәр үҙҙәре ыңғай энергия бирә. Күкһел-көлһыу төҫтәгеләре тынысландыра, аҡ бесәйҙәр – бөтә күрһәткес буйынса ла иң яҡшы дауалаусылар.\n4. Иммунитетты күтәреү өсөн.\nКөн һайын бесәй мыраулауын тыңлау иммунитетҡа ла ыңғай йоғонто яһай. Ғалимдар фаразлауынса, уның мыраулауы ультратауыш менән дауалауға оҡшаш: яраларҙың бөтәшеүен, һөйәктәрҙең нығыныуын, туҡымаларҙың үҫеүен тиҙләтә. Фарсы бесәйҙәре быуындар һыҙлауын һәм остеохондроз билдәләрен баҫырға һәләтле.\n5. Ғүмерҙе оҙайтыу өсөн.\nГеронтология институты ғалимдары үткәргән тикшереү күрһәтеүенсә, ғүмер буйы бесәй тотҡан кешеләр, уртаса алғанда, 10,3 йылға оҙағыраҡ йәшәй. Уларҙың ҡан баҫымы күрһәткесе һәм ҡандағы холестерин кимәле лә яҡшыраҡ.\n6. Бесәй – иң яҡшы диагност.\nБиоэнергетиктар фекеренсә, бесәй – ысын мәғәнәһендә энергомәғлүмәт приборы. Әгәр ҙә ул хужаһының башына ята икән, тимәк, уның йә башы йыш ауырта, йә гипертония менән интегә. Ә инде һул яҡ ҡалаҡ һөйәгенә йә яурынға ятһа, был йөрәк менән ниндәйҙер проблема булыуын аңлата. Бесәй бил тирәһен һайлаһа, тимәк, бөйөрҙө тикшертеү мөһим. Ә гипотониктарҙың бесәйе күберәк уның аяҡ осона ятырға ынтылыр.\nСығыу ваҡыты 3-01-2018, 08:00 | Ҡаранылар: 297\nЮл тығынына бесәйҙәр ғәйепле\nБерәҙәк бесәйҙең бәхете\n«Иҡтисад һәм донъя» йәки ялҡау бесәй булмайыҡ\nБыл аҙнала беҙҙе аптыратты...\nБесәйҙәр араһында ла еңел атлетика була икән


Күсмә халыҡтар уйындары\nСпорттың этник төрҙәре буйынса турнир Әбйәлил районында үтте. Унда ҡатнашыусылар көрәш, уҡтан атыу, ат сабыштары кеүек яраштарҙан тыш,”Ылаҡ” уйынында ла көс һынашты. Уның еңеүселәре Ҡырғыҙстанда сентябрҙә уҙғарыласаҡ Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйындарында ҡатнашыу хоҡуғын ала. Байрам 4 мең...\nИман нуры һәр йөрәктә\nБелорет районы Ғәбдөк ауылында ял көндәрендә мәсет асыу тантанаһы үтте. Төрлө төбәктән килгән дин кешеләре менән берлектә халыҡ ауылға аҙан тауышын яңғыратты, яңы мәсеттә беренсе тапҡыр намаҙ уҡыны. Көн һайын дини китаптар менән балаларҙы яҡындан таныштырыу, тәрбиәгә, ихласлыҡҡа өйрәтеү...\nКолумбияла президент һайлауҙары үтте. Уның һөҙөмтәһе буйынса Иван Дуке еңеп сыҡҡан. Уға был илдә йәшәүселәрҙең 53 проценты тауыш биргән. Һайланған президентҡа сәйәси мәсьәләләрҙе хәл итергә тура киләсәк. Атап әйткәндә, күрше Венесуэла менән мөнәсәбәттәрҙе яйға һалыу һәм урындағы халыҡтың Колумбияға...\nЙөрәк клапанынын алмаштырыуға хәҙер йәш буйынса сикләүҙәр юҡ\nӨфөлә йылына 50-нән ашыу ошондай операция яһала. Башҡорт дәүләт медицина университеты клиникаһы һәм республика кардиология үҙәге табиптарының тәжрибәһе Европа һәм Азия кардиологтарының юғары баһаһын алды. Һөнәри белемде һәм ғәмәли тәжрибәне камиллаштырыу йәһәтенән мөһим аралашыу майҙанында...\nРеспублика үҙәк һайлау комиссияһы ултырышында бөгөн республика сәйәси кампанияға бәйле саралар планы раҫланды һәм ойоштороу мәсьәләләре ҡаралды. Иҙегеҙгә төшөрәбеҙ Башҡортостан парламентына һайлауҙар 9 сентябрь – Берҙәм һайлау көнөндә үтә, 110 мандаттың яртыһы партиялар исемлеге, ҡалған яртыһы...\nАғиҙел күпере ҡасан сафҡа индерелер?\nӨфөләге Ағиҙел күперендә яҡынса бер айҙан төҙөкләндереү эштәре тамамланырға тейеш. Ә Затон биҫтәһендәге Паралимпия үҙәген 2019 йылдың май йайына төҙөп бөтәсәктәр. Республика башлығы Рөстәм Хәмитов Башҡортостандың 100 йыллығына төҙөлгән бер нисә объектта эштәре менән танышты. Затон биҫтәһендә...\nРеспублика мосолмандарын Ураҙа ғәйете менән Башҡортостан башлығы ла ҡотланы\nУраҙа байрамы беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙың бай рухи-тарихи хазинаһын сағылдыра. Шулай уҡ, әхлаҡи яңырыу символы ла, түҙемлеккә, яҡшылыҡҡа, миһырбанлыҡҡа һәм ғәҙеллеккә өйрәтә, тиелә республика башлығы ҡотлауында. Рөстәм Зәки улы республика йәмәғәт тормошонда Башҡортостан мосолмандары руханиҙарының ҙур...\nКисә ҡояш байыу менән һуңғы ифтар мәжлесе үтте. Сараға төрлө һөнәр эйәләре, абруйлы ҡунаҡтар саҡырылды. Ифтар ҡояш байыу менән башлана. 11быуат буйы ислам диненең бәрәкәтен тойоп йәшәнек. Был айҙы ҡыуаныс менән, шул уҡ ваҡытта бер аҙ һағыш менән дә оҙатабыҙ,ти Нурмәхәммәт хәҙрәт. Ифтар...\nТелдең, мәҙәниәттең һәм этностың иртәгәһе көнө милли матбуғат ҡулында. Журфест быйыл Башҡортостан журналистарын ошо тематика аҫтында берләштерҙе. Ҡулда бөгөн микрофон түгел – балта, ә ашыҡ-бошоҡ тамаҡ ялғау урынына тәмле самауыр сәйе. Журналистарҙы йыл һайын һабан туйына йыйыу матур йолаға...


Уҡыу фәненең күләме һәм эш төрҙәр\nУҠЫУ – УҠЫТЫУ ФӘНЕНӘН ПРОГРАММАНЫҢ ПАСПОРТЫ\nУҠЫУ ФӘНЕНЕҢ ТӨҘӨЛӨШӨ ҺӘМ ЙӨКМӘТКЕҺЕ\nБАШҠОРТ ТЕЛЕ» УҠЫУ ФӘНЕНЕҢ ЭШ ПЛАНЫ ҺӘМ ЙӨКМӘТКЕҺЕ\nУҠЫУ ПРОГРАММАҺЫН ТОРМОШҠА АШЫРЫУ ӨСӨН ШАРТТАР\n5. ПРОГРАММА БУЙЫНСА АЛЫНҒАН БЕЛЕМДӘРҘЕ ТИКШЕРЕҮ ҺӘМ БАҺА БИРЕҮ\n1. УҠЫУ – УҠЫТЫУ ФӘНЕНӘН ПРОГРАММАНЫҢ\nПАСПОРТЫ ДББФ.10 БАШҠОРТ ТЕЛЕ\nУҡыу – уҡытыу фәненән программаны ҡулланыу өлкәһе\n«Башҡорт теле» фәненән программа урта профессиональ белем биреүҙең түбәндәге йүнәлештәге һөнәр төркөмө өсөн белем биреүҙең региональ дәүләт стандартына һәм базис уҡыу программаһына нигеҙләнгән төп һөнәри белем биреү программаһының бер өлөшө булып тора:\n270809 Металл булмаған әйберҙәр һәм ҡоролмалар етештереү.\nУрта профессиональ белем биреүҙең дәүләт учреждениеларының туған телде өйрәнеүсе төркөмдәрендә ҡулланыла ала.\n1.2. Төп профессиональ белем биреү программаһы төҙөлөшөндә уҡыу фәненең урыны: дөйөм базалы белем фәндәр төркөмө.\n1.3. Уҡыу фәненең маҡсаты һәм бурыстары – фәнде үҙләштереү һөҙөмтәләренә талаптар.\nФәнде үҙләштергәндән һуң студент:\n- үҙ телмәрен телдең коммуникатив, этик нормаларына нигеҙләп мәҙәни телдә аралашыу;\n- уй - фекерен яҙма рәүештә лә, телдән дә асыҡ, грамоталы, йәнле һәм матур яңғырашлы итеп асып биреү;\n- һайлаған һөнәре буйынса туған телдә иркен мәҙәниәтле һөйләшеү, профессиональ терминдарҙы башҡорт телендә дөрөҫ ҡулланыу һәм грамоталы яҙыу;\n- төрлө сығанаҡтарҙы файҙаланып материал туплай, уларҙы стилистик, орфографик, пунктуацион яҡтан тикшерә белеү;\n- телдең тасуири сараларын урынлы ҡулланыу;\n- уҡылған һәм тыңланған текстың йөкмәткеһен план – тезис, конспект, аннотация, доклад рәүешендә биреү;\n- цитаталарҙы урынлы ҡуллана, тексты редакторлай һәм анализлай алыу күнекмәләренә эйә булырға тейеш;\n- туған телдең профессиональ белем алыуҙағы урынын, билингвизм шарттарында туған телдең ролен;\n- туған тел төҙөлөшөн, лексикаһының төп составын;\n- туған телдәге һүҙлектәрҙе;\n- әҙәби телдәге орфоэпик, һүҙьяһалыш, грамматик, лексик, орфографик, пунктуацион нормаларын;\n- туған телдәге һүҙ төркөмдәрен, уларҙың грамматик үҙенсәлектәрен;\n- текст редакторлау алымдарын белә.\n1.4. Уҡыу фәнен өйрәнеүгә тәҡдим ителгән сәғәттәр һаны:\n- максималь сәғәттәр һаны – 113 сәғәт, шул иҫәптән:\n- аудиторияла үткәрелергә тейешле мотлаҡ уҡыу йөкләмәһе – 78 сәғәт,\n- үҙ аллы эштәр – 35 сәғәт.\nУҡыу фәненең күләме һәм эш төрҙәре\nУҡыу – уҡытыуҙа эш төрҙәре Дәрестәр күләме\nМаксималь уҡыу йөкләме (бөтәһе)\nАудиторияла үткәрелергә тейеш мотлаҡ уҡыу йөкләмәһе (бөтәһе)\nЙомғаҡлау аттестацияһы өлгөһө – рубеж контроле (I семестр), дифференциаль зачет (II семестр.)\nҮҙ аллы эштәр (бөтәһе):\nИжади эш: тыуған яҡтың тел үҙенсәлеге тураһында сығыш әҙерләү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Өй эше: дәреслектең 10- сы күнегеүҙә күрһәтелгән ситуацияларҙың береһенә миҫал яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Өй эше: һайланған тексты тасуири уҡырға әҙерләнеү. Тасуири уҡыу күнекмәһен үҫтереүгә йүнәлтелә. Өй эше: башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлегенән бирелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен яҙып алыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Өй эше: башҡорт теленең фразеологик һүҙлегенән буласаҡ һөнәргә ҡағылышлы фразеологизмдар яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Ижади эш: 3-4 минутлыҡ ҡотлау телмәре әҙерләү: һәйкәл асыу йәки ниндәйҙер танылған шәхесте юбилейы менән ҡотлау. Башҡорт халыҡ әкиәтен тасуири һөйләү, әңгәмә үткәреү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Өй эше: Башҡорт балалар фольклорынан иркәләү – кесерәйтеү ялғауҙары булған исемдәрҙе яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Ижади эш: «Минең күңелле көнөм» темаһына сифаттар ҡулланып спорт байрамы тураһында һүрәтләмә яҙыу. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Фәнни – тикшеренеү эше: «Минең ауылым (ҡалам) тарихы» темаһына фәнни - тикшеренеү эшен яҙыу. Тыуған яҡтың тарихын өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыуға йүнәлтелә. Фәнни – тикшеренеү эше: «Минең шәжәрәм» темаһына фәнни - тикшеренеү эшен яҙыу. Үҙ быуыныңдың тарихын өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уятыуға йүнәлтелә. Өй эше: бирелгән рәүештәргә морфологик тикшереү яһау. Алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә. Өй эше: Ҡылымға ЛММ төҙөү. Тема буйынса алынған белемде нығытыуға йүнәлтелә.\n2.2. «БАШҠОРТ ТЕЛЕ» УҠЫУ ФӘНЕНЕҢ ТЕМАТИК ПЛАНЫ ҺӘМ ЙӨКМӘТКЕҺЕ\nБүлектәр һәм темалар исемлеге Уҡыу материалының йөкмәткеһе, ғәмәли эштәр, үҙ аллы эштәр Сәғәттәр күләме Үҙләштереү кимәле\n1-се бүлек. Башҡорт теле тураһында фән.\nТема 1.1 Тел тураһында төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Тел - аралашыу сараһы һәм милли мәҙәниәттең йәшәйеш формаһы. Тел-ижтимағи күренеш. Тел - үҫеүсе күренеш. Система булараҡ тел. Башҡорт тел ғилеменең бүлектәре. Телдең төп берәмектәре\nҒәмәли эштәр: 4-се таблицаны конспектлау һәм тема буйынса күнегеүҙәр эшләү. «Башҡорт теле һәм телмәр мәҙәниәте», - Өфө: Китап, 2008\nТема 1.2 Бөгөнгө донъяла башҡорт теле Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Бөгөнгө донъяла телдәр. Уларҙың ғаиләләргә бүленеше. Башҡорт теленең төрки телдәр ғаиләһендәге урыны. Бөгөнгө донъяла башҡорт теле\nҒәмәли эштәр: «Төрки телдәрҙең бүленеше» карточкаһы менән эш\nТема 1.3 Башҡорт теленең диалекттары Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телдең төп нормалары. Диалект тураһында төшөнсә. Көньяҡ, төньяк-көнбайыш һәм көнсығыш диалекттары\nҒәмәли эштәр: карточкалар менән эш\nТема 1.4 Башҡорт диалекттарының башҡорт әҙәби теленә мөнәсәбәте Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Башҡорт һөйләштеренең һүҙ байлығы. Башҡорт диалекттарының башҡорт әҙәби теленә мөнәсәбәте\nҒәмәли эштәр: һүҙлектәр менән эш\nТикшереү эше: телмәр мәҙәниәте буйынса беренсел тикшереү эше\nҮҙ аллы эштәр: Тыуған яҡтың тел үҙенсәлеге тураһында сығыш яһарға\n2-се бүлек. Тел һәм телмәр\nТема 2.1 Телмәр эшмәкәрлеге төрҙәре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Аралашыу телмәре. Телмәр эшмәкәрлеге төрҙәре\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү\nТема 2.2. Текст төҙөлөшөнөң мәғәнәүи сифаттары Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Текст төҙөлөшөнөң мәғәнәүи сифаттары\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү\nТема 2.3. Телмәрҙең функциональ -мәғәнәүи төрҙәре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телмәрҙең функциональ - мәғәнәүи төрҙәре. Һүрәтләү, фекерләү, хикәйәләү\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү, 8-се таблицаны уҡыу һәм һөйләү\nТема 2.4. Телмәр стилдәре һәм тел саралары Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Стилистика. Телмәр стилдәре. Йәнле һөйләү, фәнни, рәсми-эш, публицистик, нәфис әҙәбиәт стилдәре. Телдең лексик һәм грамматик саралары\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе үтәү, 9-сы, 10- сы таблицаларҙы уҡыу һәм һөйләү. Мәғариф өлкәһендәге эш ҡағыҙҙары өлгөләрен яҙыу\nТикшереү эше: «Тел һәм телмәр» темаһы буйынса контроль-үлсәү эше\nҮҙ аллы эштәр: 10- сы күнегеүҙә күрһәтелгән ситуацияларҙың береһенә миҫал яҙырға. «Башҡорт теле һәм телмәр мәҙәниәте», - Өфө: Китап, 2008\n3-сө бүлек Телмәр мәҙәниәте\nТема 3.1. Телмәр мәҙәниәте төшөнсәһе Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телмәр мәҙәниәте төшөнсәһе. Телмәрҙең дөрөҫлөгө, таҙалығы, теүәллеге. Тасуирилығы, байлығы, урынлы булыуы.Телдең лексик һәм грамматик саралары\nҮҙ аллы эштәр: Һайланған тексты тасуири уҡырға әҙерләнеү\nТема 3.2. Телмәр этикеты Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телмәр этикеты. Тексҡа лингвостилистик анализ. Тема. Композиция. Тел һүрәтләү саралары\nТикшереү эше: «Үҙегеҙҙе тикшерегеҙ» - дәреслектәге һорауҙар буйынса телдән тикшереү\n4-се бүлек. Лексика һәм фразеология\nТема 4.1 Һүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәһе Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телдең лексик системаһында һүҙ. Һүҙҙең лексик һәм грамматик мәғәнәһе. Тура һәм күсмә мәғәнә. Күп мәғәнәле һүҙҙәр. Омонимдар, синонимдар, антонимдар һәм паронимдар. Антитеза тураһында төшөнсә\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү, һүҙлектәр менән эш\nҮҙ аллы эштәр: Башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлегенән бирелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен яҙып алыу\nТема 4.2. Башҡорт теленең лексикаһы Уҡыу материалының йөкмәткеһе: килеп сығышы яғынан башҡорт теленең лексикаһы. Ҡулланылыш күҙлегенән лексика. Актив һәм пассив һүҙлек запасы. Һүҙгә лексик анализ\nҒәмәли эштәр: үтелгәндәрҙе ҡабатлау\nТикшереү эше: рубеж контроле\nТема 4.3. Фразеология, ҡалыптар (клише), телмәрҙә этикет һүҙҙәре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Фразеология, ҡалыптар(клише), телмәрҙә этикет һүҙҙәре. Лексик һәм фразеологик һүҙлектәр. Тасуирилыҡтың лексик саралары\nҒәмәли эштәр: Бала тәрбиәләү тураһында фразеологизмдар, мәҡәлдәр яҙыу\nТикшереү эше: «Үҙегеҙҙе тикшерегеҙ». Дәреслектәге һорауҙар буйынса телдән тикшереү. Т – 1, 121 – се бит\nҮҙ аллы эштәр: Башҡорт теленең фразеологик һүҙлегенән буласаҡ һөнәргә ҡағылышлы фразеологизмдар яҙыу.\n5- се бүлек. Фонетика һәм орфоэпия. Графика һәм орфография.\nТема 5.1. Телмәр өндәре. Һүҙгә фонетик тикшереү эше Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Телмәр өндәре. Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәрҙең классифика -цияһы. Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр өлкәһендә фонетик күренештәр: редукция, протеза, эпентеза, элизия. Ассимиляция һәм диссимиляция. Орфоэпик нормалар. Һүҙгә фонетик тикшереү эше.\nТема 5.2. Орфографик ҡағиҙәләр Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Орфографик ҡағиҙәләр. Башҡорт теленең орфографик принциптары.\nТикшереү эше: һүҙлек диктанты.\nҮҙ аллы эштәр: 3 - 4 минутлыҡ ҡотлау телмәре әҙерләү: һәйкәл асыу йәки ниндәйҙер танылған шәхесте юбилейы менән ҡотлау.\n6-сы бүлек. Морфема һәм һүҙьяһалыш\nТема 6.1. Һүҙ составы Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Һүҙ яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙар. Һүҙьяһалыш ысулдары. Ҡыҫҡартыу юлы менән яһалған һүҙҙәр, уларҙың дөрөҫ яҙылышы.\nҒәмәли эштәр: уҡытыусы тарафынан билдәләнгән тәрбиә терминдарына этимологик анализ яһау\n7-се бүлек Морфология һәм дөрөҫ яҙылыш\nТема 7.1. Исем Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Исемдәрҙең лексик – семантик категориялары. Иркәләү - кесерәйтеү ял -ғауҙары. Исемдәрҙең һан менән үҙгәреүе. Эйәлек, хәбәрлек категорияларын стилистик ҡулланыу үҙенсәлектәре, уларҙың дөрөҫ яҙылышы\nҮҙ аллы эштәр: Башҡорт балалар фольклорынан иркәләү – кесерәйтеү ялғауҙары булған исемдәрҙе яҙыу\nТема 7.2 Исемдәрҙең яһалышы Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Исемдәрҙең яһалышы. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр. Исемдәрҙе морфологик тикшереү\nТема 7.3 Сифат тураһында дөйөм төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Сифат тураһында дөйөм төшөнсә. Сифаттарҙың яһалышы, уларҙың дөрҫ яҙылышы. Сифаттарҙың исем урынында ҡулланылыуы\nТема 7.4 Сифат дәрәжәләре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Төп һәм шартлы сифаттар. Сифат дәрәжәләре, уларҙың дөрөҫ яҙылышы. Сифаттарҙы морфологик тикшереү\nҒәмәли эштәр: «Әсәкәйем – күҙ нурым» темаһына һүрәтләмә яҙыу\nҮҙ аллы эштәр: «Минең күңелле көнөм» темаһына сифаттар ҡулланып спорт байрамы тураһында һүрәтләмә яҙыу\nТикшереү эше: изложение\nТема 7.5 Һан тураһында дөйөм төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Һан тураһында дөйөм төшөнсә. Ябай һәм ҡушма һандар. Уларҙың дөрөҫ яҙылышы\nТема 7.6 Һан төркөмсәләре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Һан төркөмсәләре. Нумератив һүҙҙәр. Уларҙы телмәрҙә ҡулланыу. Һандарҙы морфологик тикшереү\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектә күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү\nҮҙ араллы эштәр: «Минең ауылым (ҡалам) тарихы» темаһына фәнни – тикшеренеү эшен яҙыу\nТема 7.7 Алмаш тураһында дөйөм төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Алмаш төркөмсәләре. Алмаштарҙы стилистик ҡулланыу, уларҙың дөрөҫ яҙылышы\nҒәмәли эштәр: тема буйынса дәреслектеге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү\nТема 7.8 Алмаштарҙың үҙгәреше Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Алмаштарҙың һан, килеш, эйәлек заты менән үҙгәреше. Алмаштарҙы морфологик тикшереү\nҮҙ аллы эштәр: «Минең шәжәрәм» темаһына фәнни – тикшеренеү эшен яҙыу\nТема 7.9 Рәүеш тураһында төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Рәүеш тураһында төшөнсә. Уларҙың яһалышы, дөрөҫ яҙылышы\nТема 7.10 Рәүеш тураһында төркәмсәләр Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Рәүеш төркөмсәләре. Сифаттарҙың рәүешт урынында ҡулланылыуы. Рәүештәрҙе морфологик тикшереү\nҮҙ аллы эштәр: Бирелгән рәүештәргә морфологик тикшереү яһау\nТема 7.11 Ҡылым тураһында дөйөм төшөнсә Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылым тураһында дөйөм төшөнсә. Уларҙың яһалышы. Ҡылым һөйкәлештәре\nТема 7.12 Ҡылым төркөмсәләре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылым төркөмсәләре. Ҡылым йүнәлештәре. Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү\nТема 7.13 Ҡылым күләмдәре Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылым күләмдәре, рәүешлеге (модаллеге), стилистик мөмкинлектәре\nҒәмәли эштәр: тема буйынса өҫтәлмә әҙәбиәттәге күнегеүҙәрҙе телдән һәм яҙып эшләү\nТема 7.14 Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү Уҡыу материалының йөкмәткеһе: Ҡылымдарҙы морфологик тикшереү\nҮҙ аллы эштәр: Ҡылымға ЛММ төҙөү\nТикшереү эше: бөтә үтелгәндәр буйынса дифференциаль зачет\nШуларҙың икәүһенә генә туҡталып китәйек\nАң ҡан аша күсә килгәс, уны тәрбиә аша үҙгәртеп буламы һуң?\nБашҡорт әҙәбиәте тарихы: хәҙерге әҙәбиәт» курсы буйынса семинар һорауҙары\nХикәйәттә аспектуаль мәғәнәләрҙе белдереүсе тел сараларының ҡулланылышы\nАллаһы Тәғәләнең тәҡдиренә, йәғни яҙмышҡа ышаныу\nЛәсәй тәрбиәһе, татыулыҡ еңә ауырлыҡтарҙы


Мин беренсе » Журнал\nЖурнал для детей » Алтын бишек » Минең ғаиләм » Мин беренсе\nБаҫылды : 31-10-2016, 15:25 |\n"Аҡбуҙат"та баҫылған: 10-2016\nИсеме: Мин беренсе\nАвтор: Гөлсинә Йосопова\nЯпон Мицубиси гел беренсе булырға яратҡан, ти. Тик бер көндө ул заправкала оҙаҡлап ҡалған. Эргәһендәге башҡамашиналар менән һөйләшеп, ризығын да онота яҙған хатта. ДуҫыТойота пипелдәй башлағас ҡына иҫенә төшөрҙө. Ул да, был юлы мин беренсе булам, тип алға йүгерҙе. Мицубиси күҙ йәштәрен сығарһа ла, дуҫы унытыңламаны. Етмәһә, парковкалағы урынын да Киа алған. Килеп еткәс пипелдәп тә ҡарай, газынала баҫа, ә теге урынынанда ҡуҙғалмай. Мин беренсе килдем, тип тик тора.\n– Был бит минең урыным, – ти уға Мицубиси.\n– Кем тиҙерәк – шул өлгөрә, – ти кореялы Киа.\n– Һин тыңлауһыҙ машина икән, – ти уға Мицубиси.\n– Ә һин илаҡ! – ти Киа. Шулай итеп үсекләшеп тә алдылар былар.\nЯпон Мицубиси икенсе урын эҙләй башлай. Тойота ла уның артынан эйәрә. Дуҫынан айырылғыһы килмәй шул. Тик бөтә урындарҙы ла француз Пежо, немецтәрФольксфагенменән Мерседес, беҙҙеңЛада, Рено, Ламборджини, Шевроле алған. Шул саҡ артта пипелдәгән тауыш ишетелә. Баҡһаң, теге кореец Киа тора. Мине лә үҙегеҙ менән уйнатһағыҙ, урынымды бирәм, ти икән. Мицубиси менән Тойота ҡыуанып киткән. Шунан һуң Мицубиси:\n– Әйҙә, уйнатырбыҙ, мин риза!\n– Һин ниндәй уйындар беләһең? – тип һораған.\nКиа төрлө уйындар белә икән. Баҫтырыш, йәшенмәк һәм тағы ла бик күп...\n– Әйҙә уйнайыҡ! – тигән Тойота.\n– Әйҙә! – Киа шатлығынан һикереп-һикереп алған. Улар рәхәтләнеп уйнаған. Ошонан алып Мицубиси, Тойота, Киа гел бергә йөрөй башлаған. Өсәүһе лә бөтә ярыштарҙа гел беренсе булған, ти.


Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында Бөйөк Ватан һуғышы проблемалары буйынса бөтә Рәсәй конференцияһы уҙа // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында Бөйөк Ватан һуғышы проблемалары буйынса бөтә Рәсәй конференцияһы уҙа\n12:45, 10 марта 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 10 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында «Совет халҡының Бөйөк Еңеүе: тарих дәрестәре һәм заман саҡырыуы» тип аталған Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы үҙ эшен башлай. Форум 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына арналған. Уның ойоштороусылары — Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы менән бер рәттән Көнсығыш иҡтисади-хоҡуҡи гуманитар академияһы, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Башҡортостандың Милли музейы, «Белем» йәмғиәте, Башҡортостандың Һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары ойошмаһы.\nКонференция эшендә хәрби тарих проблемаларын өйрәнеүсе ғалимдар, белгестәр, юғары уҡыу йорттары студенттары, мәктәп уҡытыусылары, ветеран һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашасаҡ. Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһынан хәбәр итеүҙәренсә, сит илдәрҙән дә эксперттарҙың килеүе көтөлә.\nФорумда Бөйөк Ватан һәм Икенсе донъя һуғышының мөһим проблемаларын тикшереү планлаштырылған. Конференция сиктәрендә Рәсәй, шулай уҡ Минск, Донецк, Бишкәк, Дүшәнбе ҡалалары ғалимдарының доклады тәҡдим ителәсәк.\nПленар өлөштән һуң конференцияла ҡатнашыусылар Советтар Союзы Геройы Александр Матросовтың һәйкәленә сәскәләр һаласаҡ.\nТеги: еңеүҙең 70 йыллығы,ғилми-ғәмәли конференция


Башҡортостандың Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһына дәғүә итеүселәр билдәләнде\n17 Февраль 2017, 12:56\nӨФӨ, 2017 йыл, 17 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/. Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендә Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһы буйынса комиссия 2017 йылға конкурста ҡатнашыуға түбәндәгеләрҙе индерҙе:\nБикмәтова Рәшиҙә Шаһиморат ҡыҙы (Рәшиҙә Бик), Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. «Берлинға хәтлем!»: балалар өсөн шиғырҙар һәм поэма. – Өфө, Китап, 2015. – 40 бит. «Яратҡан төйәгем, минең Ватаным!»: Тыуған ил тураһында шиғырҙар, поэмалар. – М., 2015.- 120 бит. Өфө ҡалаһының Үҙәкләштерелгән балалар китапханалары системаһы тарафынан тәҡдим ителде.\nСитдиҡова Гүзәл Рамазан ҡыҙы, яҙыусы, тәржемәсе. «Ҡолонсаҡ — арғымыҡ булыр бер саҡ»: шиғырҙар, әкиәттәр, хикәйәләр. — Өфө, Китап, 2014. – 156 бит. «Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы тарафынан тәҡдим ителде.\nҒөбәйҙуллина Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы, Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. «Әсәйем ҡояш икән»: хикәйәләр, шиғырҙар, әкиәттәр. — Өфө, Китап, 2011. – 220 бит. «Дүртенсе мөғжизә»: шиғырҙар, әкиәттәр, хикәйәләр, пьесалар. — Өфө, Китап, 2015. — 244 бит. «Балалар әҙәбиәте антологияһы» I том: — Өфө, Китап, 2012. — 356 бит. «Балалар әҙәбиәте антологияһы» II том: — Өфө, Китап, 2012. — 356 бит. Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы тарафынан тәҡдим ителде.\nТимерханов Илдус Хәмит улы, яҙыусы, Башҡортостандың Дүртөйлө ҡалаһы һәм Дүртөйлө районының «Юлдаш» ижтимағи-сәйәси гәзите мөхәррире урынбаҫары. «Ут күҙ»: әкиәттәр. — Өфө, Китап, 2002. – 192 бит. «Тал-тирәктәр ҡуйынында»: әкиәт. — Өфө, Китап, 2006. – 172 бит. «Юлбарыҫлан»: әкиәттәр, хикәйәләр. — Өфө, Китап, 2011. – 168 бит. Дүртөйлө районының Балалар һәм үҫмерҙәр ижадын үҫтереү үҙәге тарафынан тәҡдим ителде.\nШафиҡова Гөлсирә Мазһар ҡыҙы, яҙыусы. «Йондоҙло хыял» (МР3 форматында яҙма): балалар өсөн шиғырҙар һәм йомаҡтар. – Өфө, БРСБС, 2016. – 1 сәғәт 40 минут. Мәсетле биләмә-ара китапханалар системаһы тарафынан тәҡдим ителде.\nНоғоманов Ринат Мөҙәрис улы, яҙыусы. «Әсәйгә бүләк»: бала саҡ хаҡында хәтирәләр, хикәйәләр. — Өфө, Китап, 2008. – 96 бит. Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы тарафынан тәҡдим ителде.\nЙәғәфәрова Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы, яҙыусы. «А.С.Пушкин. Әкиәттәр»: руссанан башҡортсаға тәржемә. — Өфө, Китап, 2007. – 260 бит. Әбйәлил районы хакимиәте тарафынан тәҡдим ителде.\nТеги:һәҙиә дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы


Өфөлә «Turkvision-2015» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар билдәле булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Turkvision-2015» конкурсында республика исеменән сығыш яһаясаҡ башҡарыусылар билдәле булды\n10:14, 12 ноября 2015 Мәҙәниәт\nӨфөлә «Turkvision-2015» III Халыҡ-ара телевизион йыр конкурсында сығыш яһаясаҡ йырсылар һайланды. Өлкәндәр араһында финалдың төбәк этабында Зилиә Бәхтиева («Әс-Сәләм» төркөмө), балалар араһында Гәлсәр Байғусҡарова еңеү яуланы. Тап улар декабрҙә Истанбулға «Тюрквижн» конкурсына барасаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бәйге сиктәрендә быйыл тәүгә «Bala Turkvision» балалар конкурсы ойошторола.\n«Башҡортостан» дәүләт концерт залында үткән һайлап алыуҙа һигеҙ өлкән башҡарыусы, һигеҙ бала һәм бер балалар ансамбле ҡатнашты. Улар араһында республикала танылыу яулап өлгөргән артистар Марсель Ҡотоев, Зөлхизә Илбәкова, Таһир Әсәҙуллин, Динар Халиҡов, «Тамыр» балалар студияһы ансамбле, шулай уҡ Нефтекама, Ағиҙел, Дүртөйлө ҡалаларынан килгән йәш һәләттәр бар ине.\n— Сара юғары кимәлдә ойошторолған, ҡатнашыусылар үҙ эшенә яуаплы ҡарай, компетентлы жюри. «Turkvision» конкурсында йырсылар туған телендә йырлай, ләкин көй үҙенсәлекле, иҫтә ҡалырлыҡ булырға тейеш, — тип иҫәпләй «Turkvision-2015»-тең генераль продюсеры урынбаҫары, эксперт советы ағзаһы Парвин Садиҡов.\n— Быйыл өсөнсө тапҡыр «Тюрквижн»дың төбәк этабын ойошторам. Ҡатнашыусыларҙы табыуы ауыр, сөнки тере тауышҡа йырларға, үҙ өҫтөңдә эшләргә, оҫталығыңды күрһәтергә кәрәк. Конкурстың кимәле бик юғары, — тип билдәләне TNB телеканалының Башҡортостандағы рәсми вәкиле, ойоштороусы һәм эксперт советы ағзаһы Айгөл Әхмәҙиева.\nКонкурстарҙың финалы Истанбулда уҙа. «Bala Turkvision» — 15 декабргә, «Turkvision-2015» 17-19 декабргә тәғәйенләнгән. Бәйге 25 төрки телле илдәрҙән һәм автономияларҙан йырсыларҙы, эстрада коллективтарын берләштерәсәк. «Turkvision» конкурсының маҡсаты — донъя киңлегендә төрки телле халыҡтарҙың мәҙәни үҙенсәлеген, рухи асылын һаҡлап ҡалыу. Уны үткәреү идеяһын ТӨРКСОЙ халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы тәҡдим иткән. Конкурс 2013 йылда — Төркиәлә, былтыр Ҡазанда ойошторолдо. Унда Азербайжан, Алтай, Башҡортостан, Ғағауыз, Ҡабарҙа-Балҡар, Ҡарасәй-Черкес, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Ҡырым, Македония, Төркиә, Татарстан, Хакасия һәм башҡа илдәрҙән йырсылар, төркөмдәр ҡатнашты. 2013 йылда халыҡ-ара аренала Башҡортостан исеменән Дияна Ишниязова, 2014 йылда «Zaman» этно-төркөмө сығыш яһаны.


БДИ тапшырыуға ғариза — 1 февралгә, төп дәүләт имтиханында ҡатнашыу өсөн 1 мартҡа тиклем ҡабул ителә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБДИ тапшырыуға ғариза — 1 февралгә, төп дәүләт имтиханында ҡатнашыу өсөн 1 мартҡа тиклем ҡабул ителә\n16:31, 12 января 2016 Йәмғиәт\nБДИ тапшырыуға ғариза — 1 февралгә, төп дәүләт имтиханында ҡатнашыу өсөн 1 мартҡа тиклем ҡабул ителә Фото: Олег Яровиков\nБыйыл Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыуға ғаризаны 1 февралгә, төп дәүләт имтиханында (туғыҙынсы класс уҡыусылары өсөн) ҡатнашыу өсөн 1 мартҡа тиклем бирергә кәрәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәғариф министрлығында.\nБыйыл мәктәпте тамамлаусылар Берҙәм дәүләт имтиханын тапшырыуға ғаризаны уҡыған урыны буйынса яҙа. Уҙған йылдарҙағы сығарылыш уҡыусылары һәм сит ил граждандары муниципаль йәки төбәк мәғариф идаралығы органында имтихан тапшырырға теркәлергә тейеш.\n2016 йылда Берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусыларға ҡағылышлы үҙгәрештәр булмаясаҡ. Аттестат алыу өсөн уҡыусыға рус теленән һәм математиканан БДИ бирергә кәрәк. Былтыр икенсе дисциплина база һәм профилле кимәлдәргә бүленде.\nБыйыл туғыҙынсы класты тамамлаусыларға рус теле һәм математиканан тыш, һайлау буйынса ике предметтан һынау тоторға кәрәк. Уларҙың исемлеген ғаризала күрһәтеү мөһим. Өҫтәүенә уҡыусы үҙенең ғаризаһында дүрттән ашыу предметты күрһәтергә хоҡуҡлы.\nТеги: берҙәм дәүләт имтиханы,төп дәүләт имтиханы