БЕЛӘҘЕГЕМ ТҮГЕЛ КӨМӨШТӘН... » Башкортостан кызы\nДонъяға килгәс тә ижади мөхиткә сума был ҡыҙыҡай. Әсәһе рәссам булғас, ул да төҫтәр донъяһы менән ҡыҙыҡһына. Балалар баҡсаһына йөрөгәндә үк ниндәй күлдәген ҡайһы туфли менән кейергә, ниндәй пальтоға ҡайһы төҫтәге башлыҡ һайларға икәнлеген һеңдереп үҫә. Бәләкәстән ҡул эштәренә ылыға, һүрәт төшөрә, художество мәктәбендә белем ала. Әле Өфө дәүләт нефть техник университетының архитектура-төҙөлөш факультетында диплом яҡларға әҙерләнә. «Ике йыл элек ҡулыма сәйлән килеп эләкте, – тип һөйләй Карина. – Ҡыҙығып китеп, әллә күпме нәмә эшләп ташланым. Үҙ ҡулдарым менән яһаған биҙәүестәрҙе күреп, әхирәттәрем дә эшләп биреүҙе һораны». Һәр башҡарған әйберенә яңылыҡ өҫтәй бара Карина. Шулай төрлө салондар менән хеҙмәттәшлек итә башлағанын да һиҙмәй ҡала. Тора-бара үҙе оҫталыҡ дәрестәре үткәрә, күргәҙмәләр ойошторорға тотона. Бөгөн Карина МӨФТАХОВА уҡыусыларыбыҙға беләҙек эшләргә өйрәтә.\nБеләҙек өсөн 60 сантиметр самаһы оҙонлоҡта күк һәм зәңгәр төҫтәрҙең төрлө сағылышында, бөтнөк төҫөндә сутаж ебе, төҫө менән ошо сағылыштарға тап килгән мәрйендәр, сәйләндәр, махсус ҡаптырмалар, ҙур булмаған күн йә тығыҙ туҡыма киҫәге, ҡармаҡ ебе, 12-се һанлы сәйлән энәһе, елем, ҡайсы кәрәк була.\nИң тәүҙә һүрелмәһен өсөн сутаж ебенең осон яндырып алайыҡ. Ҡармаҡ ебен 1 метр үлсәп алып, энәгә кейҙерәбеҙ, төйнәйбеҙ. Сутажды төҫтәрен үҙебеҙгә оҡшаған тәртиптә ҡабырғаһы менән теҙеп сығабыҙ. Энәне бер ҡат сутаж аша сығарып нығытабыҙ, шунан бөтә сутаждар аша бер нисә ҡат үткәрәбеҙ. Сутаждың уртаһы нәҙегерәк була, епте шул урындан үткәреү йәтеш.\nТүңәрәк таш мәрйен алабыҙ, уны сутаж менән уратабыҙ, энәне мәрйен һәм бөтә ҡат сутаж аша бер нисә ҡат сығарабыҙ. Артабан икенсе һәм башҡа мәрйендәр менән дә шуны уҡ ҡабатлайбыҙ. Энәне эштең тиҫкәре яғынан сығарабыҙ, шулай йыйнағыраҡ була. Сутажды төрлө яҡҡа бороп ебәрәбеҙ.\nКәрәкле оҙонлоҡҡа еткәс (ҡулға ҡуйып үлсәп ҡарайбыҙ), артыҡ сутажды ҡырҡабыҙ ҙа ситен өтәбеҙ. Ике ситенән дә тиҫкәре яҡҡа түңәрәкләтеп бөгөп, ҡырҡылған урынын беләҙектең тиҫкәре яғында ҡалдырып «йәшерәбеҙ».\nБеҙ беләҙекте өс өлөштән торған итеп эшләнек. Был мотлаҡ түгел, уны бөтөн бер өлөштән дә башҡарырға мөмкин. Бер нисә өлөштән торғанда иһә араларына шулай уҡ мәрйен йә сәйлән ҡуйып беркетәбеҙ.\nБеләҙектең ике яғына ҡаптырмалар беркетәбеҙ. Ныҡ торһон өсөн ҡыпһыуыр (плоскогубцы) ҡулланырға мөмкин. Беләҙекте күн киҫәгенә һалып, ручка менән юллап сығабыҙ. Һуңынан уны ҡырҡып алабыҙ ҙа беләҙектең эске яғына ныҡлы елем менән йәбештерәбеҙ, кипкәнен көтәбеҙ.\nГөлшат ҠУНАФИНА ойошторҙо.


"Арба" һәм "Ғашиҡтар көнө"нә рәхим итегеҙ!\nҠәҙерле милләттәштәр, туғандар, дуҫтар! Бәләкәй балалары булған һөйөклө тамашасылар! Йәштәр театрының шаян, дәртле һәм хисле артистары 12 майҙа Иҫәнғолда күңелле үә фәһемле спектаклдәр ҡуя! Ул да булһа балалар өсөн башҡорт халҡының бай юморына һәм заман алымдарына ҡоролған, йырлы-бейеүле "Арба" музыкаль спектакле Авторҙары - беҙҙең яҡташтар Таңсулпан һәм Зөһрә Бураҡаевалар. Ә ғашиҡ булған йәштәргә һәм ғишыҡ тойғоһоноң ни икәнен онотмаған ололар өсөн Наил Ғәйетбай ижад иткән "Ғашиҡтар көнө" комедияһы!Сәғәт 11.30, 13.00 - балалар өсөн "Арба" 19.00-дә - "Ғашиҡтар көнө"Тамашаға ашығығыҙ - был ғүмерегеҙҙең иң ҡыҙыҡлы ваҡиғаларының рәтенә инер тамашалар!\nҠәҙерле милләттәштәр, туғандар, дуҫтар! Бәләкәй балалары булған һөйөклө тамашасылар!\nЙәштәр театрының шаян, дәртле һәм хисле артистары 12 майҙа Иҫәнғолда күңелле үә фәһемле спектаклдәр ҡуя! Ул да булһа балалар өсөн башҡорт халҡының бай юморына һәм заман алымдарына ҡоролған, йырлы-бейеүле "Арба" музыкаль спектакле\nАвторҙары - беҙҙең яҡташтар Таңсулпан һәм Зөһрә Бураҡаевалар.\nӘ ғашиҡ булған йәштәргә һәм ғишыҡ тойғоһоноң ни икәнен онотмаған ололар өсөн Наил Ғәйетбай ижад иткән "Ғашиҡтар көнө" комедияһы!\nСәғәт 11.30, 13.00 - балалар өсөн "Арба"\n19.00-дә - "Ғашиҡтар көнө"\nТамашаға ашығығыҙ - был ғүмерегеҙҙең иң ҡыҙыҡлы ваҡиғаларының рәтенә инер тамашалар!


Инфоурок › Другое › Конспекты › Урок на тему "Ҙур хәрефтәр иленә сәйәхәт"\n-Һаумыһығыҙ,уҡыусылар! Һаумыһығыҙ уҡытыусылар!\n-Уҡыусылар әйҙәгеҙ ҡунаҡтар менән иҫәнләшәйек.\n-Дәресте үҙебеҙҙең сәләмләүҙән башлайыҡ:\nҠояш, ғәләм.Тыуған ер,\nМин сәләмәт ,мин матур\n-Хәҙер бер-берегеҙгә ҡарап йылмайығыҙ һәм ултырығыҙ.Число,темены яҙып ҡуябыҙ.\n-Уҡыусылар Бөгөн беҙҙең ябай дәрес түгел,ә дәрес –сәйәхәт.Сәйәхәт һүҙе рус теленә нисек тәржемә ителә?\n-Беҙ бөгөн дәрестә ниндәй илгә сәйәхәткә сығабыҙ?Иғтибарҙы таҡталағы яҙыуға йүнәлтеү.\n-Ҙур хәрефтәр иленә!\n-Ә руссаһы нисек була?\n-Путешествие в страну больших букв.\n-Сәйәхәтебеҙҙе тыуған Башҡортостаныбыҙҙан башлайбыҙ.Беҙҙең ил нисек атала?\n-Башҡортостан ниндәй байрамға әҙерләнә?\n-Башҡортостандың Рәсәй дәүләтенә ҡушылыуына 450 йыл тула.\n-Рәсәй дәүләтенең баш ҡалаһы нисек атала?\n-Ә беҙҙең респпублика нисек атала?\n(таҡтаға “ Башҡортостан” яҙыу эленә)\n-Беҙ бөгөн Башҡортостандың ҡалалары. Райондары, йылғалары, матбуғаты менән танышасаҡбыҙ.\n(таҡтаға был яҙыуҙар эленә), карта күрһәтеү.\n-Уҡыусылар М.Кәрим Башҡортостанды нимә менән сағыштыра?\n-Ҡайын япрағы менән.\n-Алина был шиғырҙан өҙөк ятлап күрһәтә:\nҠараһаң яҡшы ғына\n-Уҡыусылар,әреспубликала ниндәй милләт кешеләре йәшәй?\n(Уҡыусылар ҡулдарын күтәреп яуап бирәләр)\n-Рус, башҡорт, татар , сыуаш, удмурт, мари.\n-Бик һәйбәт.Хәҙер таҡтаға ҡарайбыҙ.бында ике һөйләм яҙылған\nБашҡортостандың баш ҡалаһы -Өфө.Ағиҙел ярында Салауат Юлаевҡа һәйкәл ҡуйылған.Был һөйләмдәрҙе Наташа уҡып күрһәтә.\n-Әйҙәгеҙ тәржемә итәбеҙ.Розалина нисек тәржемә ителә?\n-Столица Башкортостана-Уфа.На берегу реки Агидельстоит памятник Салавату Юлаеву.\n-Андрей ҙур хәрефтән башланған һүҙҙәрҙе уҡып күрһәтә.\n-Башҡортостан, Өфө, Салауат Юлаев, Ағиҙел.\n-Хәҙер әйтәбеҙ был нимә исемдәре?\n-Республика,ҡала, йылға, кеше\n-Был исемдәр ниндәй хәреф менән яҙылған?\n-Ҙур хәрефтәр менән.\n-Ә йылға , ҡала, кеше һүҙҙәре ниндәй хәрефтән яҙыла?\n-Эйе кеше исемдәре ,фамилиялары, хайуан ҡушаматтары. Тау,йылға, район, ҡала , урам. Газета-журнал исемдәре яңғыҙлыҡ исемдәр тип атала. Улар һәр ваҡыт ҙур хәреф менән яҙыла.ҡалған исемдәр уртаҡлыҡ исемдәргә инә.\n“Сылбыр” уйынын уйнап алайыҡ\n-Сәйәхәтебеҙҙе Башҡортостан ҡалаларынан башлайыҡ.Баш ҡалабыҙ-Өфө.\n-Стәрлетамаҡ, учалы, Сибай.\nРус телендә яҙылған ҡала исемдәрен эләм.Эдик уҡып ишеттер әле.Был һүҙҙәрҙе тәржемә иткәндә ниндәй үҙгәрештәр килеп сыға?\n(Таҡтаға йәбештерелгән яҙыуҙа башҡортса хәрефтәр өҫтәп яҙығыҙ)\n(Уҡыусылар берәмләп сығып яҙалар)\n-Регина был нимә исемдәре?\n-Ниндәй хәрефтән яҙылған?\n-Ә хәҙер райондар буйлап сәйәхәт итәйек.Беҙ йәшәгән район?\n-Тағы ниндәй райондарҙы беләһегеҙ?Беҙҙең күрше райондарҙы беләһегеҙме?\n-Дәүләкән, Миәкә, Ҡырмыҫҡалы.\n-Хәҙер дәреслектең 90-сы битен асып, 219-сы күнегеүҙе табабыҙ.Бында район исемдәрен алфавит тәртибендә яҙырға ҡушылған.(Уҡыусыларҙың үҙ аллы эше)\nТикшереү.Эльвира уҡый,ҡалғандар үҙ аллы тикшереп ултыралар.\n-Бына беҙ һыу буйына килеп еттек.”Балыҡсы” уйынын уйнап алабыҙ.Һеҙ биҙрәгеҙгә балыҡтар тоторға тейешһегеҙ.Һеҙҙең алдығыҙҙа киҫелгән балыҡтар, балыҡтарға йылға исемдәре яҙылған.Кем тиҙерәк һәм дөрөҫ итеп йыя.\n(Парта артында икәүләшеп эшләйбеҙ)Тикшерәбеҙ.Балыҡтарҙы ниндәй йылғанан тоттоғоҙ икән? Һәр рәттән икшәр парта уҡый.\n-Бик дөрөҫ , биҙрә менән балыҡтарҙы алып ҡуйҙыҡ һәм ял итеп алайыҡ.\nҺаумы алтын ҡояшым!\nҺаумы зәп-зәңгәр күгем!\nИҫәнме һин елкәйем ,\nБөтәгеҙҙе сәләмләйем! 2 тапҡыр\n-Уҡыусылар һеҙ газета-журнал уҡырға яратаһығыҙмы? Беҙҙең уҡыған газета-журнал исемдәре нисек яҙыла икән? “Аҡбуҙат” йәбештерәбеҙ\n-Нимә үҙгәрҙе. Нисек яҙыла?\n-Тырнаҡтар эсенә алып яҙыла.Китап исемдәре лә шулай уҡ тырнаҡтар эсенә алып яҙыла.\n-Һеҙҙең алда карточкалар.Был исемдәр араһынан гәзит-журнал исемдәрен һайлап дөрөҫләп яҙырға кәрәк.\n-Тикшерәбеҙ, Алһыу, Розалина уҡый .Ҡалғандар тикшереп ултыралар.\n-Шулай итеп китап. Газета-журнал исемдәре тырнаҡтар эсендә яҙыла.\n-Яңғыҙлыҡ исемдәр тип ниндәй исемдәргә әйтәбеҙ?\n-Кеше. Ҡала. Ҡушаматтар. Газета-журнал исемдәре.-яңғыҙлыҡ исемдәргә инә, һәм ҙур хәрефтәр менән яҙыла.\n-Бына беҙҙең сәйәхәтебеҙ тамам.Хәҙер ҡунаҡтарға үҙебеҙҙең йырҙы бүләк итәйек.”Уҡытыусы “ йырын йырлау.\n-Ошоноң менән дәресебеҙ тамам.Бик актив булдығыҙ.Алена, Регина, Эльвира, Алһыу, Розалина, Наташа “5” билдәһе алалар.Регина, Эдик, Роза,наташа “4” алалар.Ҡалғандарға активлыҡ теләйек.\nМаҡсат:Уҡыусыларҙы яңғыҙлыҡ исемдәрҙең дөрөҫ яҙылышы менән таныштырыу, яҙыу һәм һөйләү телмәрендә дөрөҫ ҡулланырға өйрәтеү,һүҙлек запасын байытыу, ижади фекерҙәрен үҫтереү,Тыуған илгә тыуған ергә һөйөү тәрбиәләү.\nЙыһазлау:Башҡортостандың картаһы , Ауырғазы районы картаһы, Башҡортостандың Рәсәй дәүләтенә ҡушылыуына 450 йыл тулыуға арналған плакат, дәреслек, ҡала, район, йылға, матбуғат, республика исемдәре яҙылған яҙыуҙар, Башҡортостан матбуғаты, “Балыҡсы”уйыны өсөн материал.\nҺүҙлекте активлаштырыу:Сәйәхәт, дәүләт, милләт,тырнаҡ, матбуғат.\nМуниципаль районының Талбазы ауылы\nӨсөнсө һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nНомер материала: ДВ-162626


Гәзиттең номеры: 1-2 » Гәзиттең номеры: 1-2 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 1-2\nБыл донъяла ниҙәр бар?09.01.2018\nРФ Хөкүмәте министрҙарының былтырғы эш хаҡтары тураһында хәбәр ителде. Иң күбе финанстар министры Антон Силуанов алған - айына 1,73 миллион, йылына - 20,7 миллион һум. Һәм ошо аҡса йыл әйләнәһенә министр алған бар килемдең биштән бер генә өлөшө, ти! Кемдең ҡулында, шуның ауыҙында инде... «Көмөш» һәм «бронза» миҙалдарға иҡтисади үҫеш һәм энергетика министрҙары лайыҡ булған - айына 1,27 һәм 1,16 миллион һум.\nКөрсөк, көрсөк, тигәндәренә ышаныуы ла ҡыйын. Кемгә көрсөк һәм оптимизация, кемгәлер - йән рәхәте. Былытыр донъяның иң бай 500 кешеһе 4,4 триллион долларлыҡ милеккә эйә булһа, быйыл - 5,3 триллион.\nҺиндостанда бирнәләре, туй үткәрергә аҡсалары бул-мағас, байтаҡ ҡыҙҙар кейәүгә сыға алмай. Ярай ҙа каньядаан тигән йолалары бар: хәлле кеше кәләштең атаһы ролен башҡара ала. Махеш Савани атлы миллиардер быйыл 251 ҡыҙға бирнә әҙерләй, бергә йыйып, оло мәжлес итеп туй үткәрә. Был лайыҡлы әфәнде барлығы ике меңдән ашыу ҡыҙға «атай» булған.\nДауаханаға ике машина килде09.01.2018\nҮҙәк ҡала дауаханаһы Яңы йыл алдынан бүләкле булды, учреждениеның автомобиль паркы өр-яңы ике «УАЗ» маркалы тиҙ ярҙам машиналары менән тулыландырылды.\nАвтомобилдәр моноҡалаларҙы махсус техника менән тәьмин итеү маҡсатында федераль ҡаҙнанан бүленгән аҡсаға һатып алынған. Учалылар менән бер рәттән РФ-тың, БР-ҙың төрлө төбәктәренә 27 берәмек машина ҡайтарылған. Ҡайһыларына берәр техника эләкһә, Нефтекама, Благовещенск, Белорет, Бәләбәй ҡалаларына һәм беҙҙең Учалыға ике-өс автомашина бүленде. Медицина хеҙмәткәрҙәренә бынан һуң кәрәкле урындарына барып етеү бер ни тормаясаҡ. Иң мөһиме һаулыҡ өлкәһенең дәүләт иғтибарынан ситтә ҡалмауы. Мәҫәлән, киләһе йылға бушлай дауаланыуға ла аҡсаны күберәк бүлеүҙәре Хөкүмәт етәкселегенең кеше һаулығына битараф түгеллеген күрһәтә.\nТөбәгебеҙҙә тырыш, уңған ғаиләләр бихисап. Шуларҙың береһе Ҡунаҡбай ауылынан Айгөл һәм Самат Ғатауллиндар.\nМәҡәлә геройҙарыбыҙ шау-шыулы ҡалаға ҡарғанда, ауылды хуп күргән. Самат Булат улы - Илтабандыҡы, ә Айгөл Рәис ҡыҙы ҡалабыҙҙа үҫкән. Ҡала ҡыҙы булһа ла, тормош иптәшенең Ҡунаҡбайға күсеү теләгенә бер ҙә ҡаршы килмәй. Өс бала тәрбиәләйҙәр, өлкәндәре Тимурға ун туғыҙ йәш. Үҫмер Учалы ауыл хужалығы колледжында уҡый, ҡыҙҙары Альбинаға - 16, кинйәләре Салауатҡа 4 йәш. Тимур киләсәккә пландарын аныҡ билдәләмәгән, шулай ҙа Себер тарафтарына барып, эшләп ҡайтырға ниәте бар. Альбина иһә кинолог булырға хыяллана, эттәр тураһында байтаҡ мәғлүмәт туплаған. Йорт дуҫтары Динго менән Борханды күнектереү менән мәшғүл. Салауат балалар баҡсаһына йөрөй. Һөйкөмлө, тиктормаҫ малай. Ғатауллиндар ҙур, күркәм йорт һалалар. Төҙөлөш эштәрен тамамлап, киләһе йылда өй туйларға йыйыналар.


Үлемһеҙ әҫәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Үлемһеҙ әҫәр\nҮлемһеҙ әҫәр 26.03.2014 // Әҙәбиәт\n"Башҡортостандың төҫ ташламаҫ гәүһәрҙәре араһында тыуған ер ҡуйынынан урғылған Ағиҙел кеүек алсаҡ һәм моңло, Урал кеүек олпат һәм уйсан, далаларыбыҙ кеүек киң һулышлы һәм бәрәкәтле, тормоштоң үҙе кеүек тәрән тамырлы Мостай Кәрим ижады бар".\nМарт айында Мостай Кәримдең "Ай тотолған төндә" трагедияһының тәүге тапҡыр сәхнәлә ҡуйылыуына 50 йыл тула. Был — сәнғәт һәм әҙәбиәт һөйөүселәр өсөн мөһим ваҡиға, сөнки "Ай тотолған төндә" пьесаһы – милли классикабыҙ, уның өлгөһөндә бер нисә быуын ижадсылары һәм тамашасылары тәрбиәләнә. Киләсәк быуындар ҙа был үлемһеҙ әҫәргә күп тапҡыр мөрәжәғәт итер.\nТрагедияла һүрәтләнгән ваҡиғаларҙы хәтергә төшөрәйек. Йолаға ярашлы, Аҡйегетте ағаһының тол ҡатынына өйләндерәләр, ә һөйгәне Зөбәржәтте 11 йәшлек ҡустыһы Ишмырҙаға кейәүгә бирәләр. Әммә геройҙар был ҡанунға буйһонорға теләмәй. Ырыу башлығы Тәңкәбикә Аҡйегет менән Зөбәржәтте асыҡ далаға ҡыуып ебәргән аҡһаҡалдар хөкөмө алдында көсһөҙ. Күп осраҡта әҙәбиәт белгестәре тарафынан пьесаның драматик конфликтына ҡарата: "Тәңкәбикә үҙе тәңре ҡаршыһында гонаһ ҡылыуҙы ғәйепләй, үҙе йәш сағынан уҡ ауыр гонаһ утында яна, үҙе балаларын йәне-тәне менән ярата, Аҡйегет менән Зөбәржәттең бәхете хаҡында хыяллана, үҙе уларҙы үлемгә хөкөм иттерергә мәжбүр. Пьесаның нигеҙен боронғо йола һәм традицияларҙы ҡабул итергә теләмәү, кешенең рухи азатлыҡҡа ынтылышы тәшкил итә", – тигән фекер әйтелә.\nӘммә һәр сәхнәләштереүҙә һәр режиссер был классик трагедиянан яңы мәғәнә эҙләй һәм таба ла. "Ай тотолған төндә" трагедияһы тәүге тапҡыр М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында 1964 йылда ҡуйыла. Режиссеры – Шәүрә Мортазина, рәссамы – Ғәлиә Имашева, композиторы – Хөсәйен Әхмәтов. Төп ролдәрҙә: Зәйтүнә Бикбулатова (Тәңкәбикә), Рәғиҙә Янбулатова (Шәфәҡ), Илшат Йомағолов (Аҡйегет), Дәриға Фәйзуллина (Зөбәржәт), Шамил Рәхмәтуллин (Диуана), Ғәзим Туҡаев (Дәрүиш) була. 1968 йылда ошо әҫәр өсөн Мостай Кәримгә, режиссер Шәүрә Мортазинаға, рәссам Ғәлиә Имашеваға, актриса Зәйтүнә Бикбулатоваға РСФСР-ҙың К.С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы бирелә.\nРежиссер Шәүрә Муса ҡыҙы ул дәүерҙә Дауыт Юлтыйҙың “Ҡарағол”, Баязит Бикбайҙың “Салауат Юлаев” һәм “Ҡаһым түрә”, Всеволод Вишневскийҙың “Онотолмаҫ 19-сы йыл”, Әсғәт Мирзаһитовтың “Утлы өйөрмә”, Нәжиб Асанбаевтың “Беҙгә егеттәр килде” һәм “Рәйсә”, Азат Абдуллиндың “Онотма мине, ҡояш!” әҫәрҙәрен ҡуя. Бик уңышлы килеп сыҡҡан был эштәр әле Шәүрә Мортазина ирешәсәк ҡаҙаныштарға илтеүсе баҫҡыстар ғына була. Мостай Кәримдең “Ай тотолған төндә” трагедияһын сәхнәләштереп, ул ҙур ҡыйыулыҡ күрһәтә һәм театрҙы данға күмә.\nСССР-ҙың халыҡ артисы, тәүге Тәңкәбикә – Зәйтүнә Бикбулатованың ижади мираҫы М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының 95 йыллыҡ тарихында айырым урын алып тора. Ул – әйтеп бөтөргөһөҙ күп яҡлы талант эйәһе. Зәйтүнә Бикбулатованың классик ролдәре заманында республиканы ғына түгел, ә күп милләтле илебеҙҙең театр мәҙәниәтен яңғырата. Дездемона (У. Шекспир, "Отелло"), Лауренсия (Лопе де Вега, "Һарыҡ шишмәһе"), Анна Каренина (Л. Толстой, "Анна Каренина") ролдәре тотош ил театр сәнғәтенең сағыу бер ваҡиғаһы була.\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ рәссамы Ғәлиә Шакир ҡыҙы Имашева – Мостай Кәримдең “Ай тотолған төндә” трагедияһының беренсе сценографы. Ул Башҡорт сәнғәт техникумын тамамлай. Унда күренекле оҫталарҙа: Тюлькин, Дәүләткилдеев кеүек рәссамдарҙа уҡый. Ғәлиә Шакир ҡыҙының бөтә ижад юлы тиерлек Башҡорт академия драма театры менән бәйле. Ул унда 1936 йылда, йәғни Баймаҡ колхоз-совхоз театрында эшләп алғандан һуң, килә. Ҡырҡ ике йыл дауамында (1946 –1988) театрҙың баш рәссамы була. Шул дәүерҙә ике йөҙҙән ашыу спектаклдең сәхнә биҙәлешен юғары кимәлдә башҡарған Имашева Башҡортостанда ғына түгел, тотош Советтар Союзы театр рәссамдары араһында бармаҡ менән һанарлыҡ гүзәл зат вәкилдәренең береһе була. Ике тапҡыр "Почет Билдәһе" ордены менән бүләкләнә. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһында тәүге профессиональ рәссам булыуы менән дә беҙгә ҡәҙерле.\n"Ай тотолған төндә" трагедияһы 1992 йылда Башҡорт дәүләт академия драма театрында яңы редакцияла ҡуйыла, режиссеры – Рәсәйҙең халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Рәсәй дәүләт премияһы лауреаты Рифҡәт Исрафилов, рәссамы – билдәле сәнғәт эшмәкәре Таң Еникеев, композиторы – Рим Хәсәнов. Төп ролдәрҙе Гөлли Мөбәрәкова (Тәңкәбикә), Таңсулпан Бабичева (Шәфәҡ), Хөрмәтулла Үтәшев (Аҡйегет), Шәүрә Дилмөхәмәтова (Зөбәржәт), Шамил Рәхмәтуллин (Диуана), Заһир Вәлитов (Дәрүиш) башҡара. "Ай тотолған төндә" ҙур уңыш менән бара. 1992 йылда театр коллективы ошо спектаклде "Милли труппаларҙың иң яҡшы спектаклдәре" смотрында Мәскәүҙә күрһәтә.\nБөгөн заманса йүнәлештә сәхнәләштерелгән "Ай тотолған төндә" спектаклендә дүртенсе быуын актерҙары уйнай. Режиссеры – Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Айрат Абушахманов. “Бынан алыҫ йәйләүҙәрҙең береһендә йәшәгән матур, йәш бер килендең ире яуға киткән. Бик һағынған, бик интеккән был башта. Әммә бәреп сыҡҡан шишмә aғыp юлын таба. Юлын тапҡас, юлдашын да таба. Әлеге килен дә күрше йәйләүҙән килеп йөрөгән бер егеткә ғашиҡ була. Көндөҙ ирен уйлай, ә төндәрен егет ҡосағына инә. Йыл да үтмәй, ир бала донъяға килә. Был турала кендек әбейенән башҡа бер кем, бер ни белмәй. Тик баланы ҡайҙа итергә әмәл тапмай яфа сигә былар... Әлеге бала тыуған көндә йәйләү аша бер йәш дәрүиш уҙа. Яҙмыш ҡушҡанмылыр, ул тап әлеге тирмәгә һуғыла. Уғa ҡаршы баяғы ҡарсыҡ йүгереп сыға. Дәрүиш бөтәһен дә теге ҡарсыҡ әйткәнсә эшләй һәм шул көндә үк китеп бара”. Был юлдар – режиссер һәм ҡуйыусы төркөм фекеренә ишара. Тәңкәбикә – Башҡортостандың халыҡ артисы Сара Буранбаева, Дәрүиш – Башҡортостандың халыҡ артисы Алмас Әмиров, Диуана – Урал Әминев, Аҡйегет – Руслан Хайсаров, Шәфәҡ – Милена Сираева, Зөбәржәт – Лилиә Ғәлина.\nЯңы "Ай тотолған төндә" 2013 йылда XI "Науруз" халыҡ-ара фестивалендә ҡатнашты. Унда Татарстан, Башҡортостан, Сыуаш Республикаһы, Яҡут-Саха, Ҡаҙағстан, Хакас, Алтай, Тыва, Азербайжан, Ҡырғыҙстан, Төркиәнән төрлө театр коллективтары сығыш яһаны. Театрҙарҙың бер-береһе менән ижади бәйләнештә йәшәүен, спектаклдәрҙең эстетик дәрәжәһен күтәреүҙе, гастролдәр эшен әүҙемләштереүҙе, милли драматургияны популярлаштырыуҙы, яңы ижади формалар уйлап табыуҙы, донъя театры киңлегенә сығыуҙы һәм башҡа бик күп маҡсаттарҙы күҙ уңында тотоп уҙғарылған был фестивалдә Башҡорт дәүләт академия драма театры сығышы күркәм бер биҙәк булды. Фестивалдең тәнҡитселәр коллегияһы, жюри ағзалары, "Ай тотолған төндә" юғары кимәлдә, үҙенсәлекле формала, заманса ҡуйылған, ҙур иғтибарға лайыҡ спектакль", тигән фекерҙә.\nМостай Кәримдең был трагедияһы шулай уҡ Сибай башҡорт дәүләт драма театрында (1966 йыл, режиссеры – Р. Әйүпов), Салауат башҡорт дәүләт драма театрында (1977 йыл, режиссеры – В. Сәйфуллин), Туймазы татар дәүләт театрында (1998 йыл, режиссеры – Ф. Ҡасимова), Стәрлетамаҡ урыҫ дәүләт драма театрында (1999 йыл, режиссеры – М. Күлбаев) ҡуйылды. Мәскәүҙең Моссовет, Пушкин исемендәге, Литва дәүләт, Ғәлиәскәр Камал исемендәге татар академия, Үзбәк дәүләт драма һәм башҡа театрҙарҙа ҡуйыла. Трагедия буйынса балет һәм опера ижад ителгән, 1978 йылда фильм төшөрөлгән (Свердловск киностудияһы, режиссеры – Б. Халзанов).\nАвтор: Рәмилә ЙӘҺҮҘИНА.


БР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы\n13:14, 4 февраля 2014 Иҡтисад\nБР Хөкүмәте Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө менән экологик килешеүгә ҡул ҡуйҙы Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостан Хөкүмәте һәм «Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Документты ҡул тамғалары менән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Эрнст Исаев һәм «Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры Артур Холдоенко нығытты.\nКилешеү тирә-яҡ мөхитте яҡшыртыу буйынса яҡтарҙың йөкләмәләрен раҫлай, тип аңлаттылар Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nАтап әйткәндә, Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө 2014-2020 йылдарға иҫәпләнгән производствоны модернизациялау һәм заманса технологиялар индереү программаһын уйлап табырға йөкләмә алды.\nБынан тыш, компанияның бөтә ҡошсолоҡ фабрикаларында биотехнологиялар ҡулланыу менән органик ашламалар алыу технологияһы индереләсәк. Күҙаллауҙарға ярашлы, сараларҙы ғәмәлгә ашырыу һәм производство процестарын оптималләштереү иҫәбенә ҡалдыҡтар күләме 10 процентҡа кәмейәсәк.\nҮҙ сиратында, республика Хөкүмәте тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә консультация һәм мәғлүмәт хеҙмәттәре күрһәтеү буйынса йөкләмәне үҙ өҫтөнә ала.\nБыл, етди экологик проблемаларҙы хәл итеү буйынса республика Хөкүмәте һәм предприятиелар араһында икенсе килешеү.\n2013 йылда атмосфера һауаһын һаҡлау буйынса килешеү «Башнефть» акционерҙар нефть компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән төҙөлә. Килешеүҙәр нигеҙендә – хәҙер Рәсәйҙә иҡтисад үҫешендә төп тренды булып һаналған, производстволарҙы модернизациялау һәм заманса тәбиғәтте һаҡлау технологияларын индереү буйынса пландар.\n«Урал-Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте – 10 етештереү предприятиеларынан торған, туҡланыу продукттары етештереү буйынса эре агросәнәғәт холдингы. Уларҙың иң эреләре: «Турбаҫлы бройлерҙары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Башҡортостан ҡошсолоҡ фабрикаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, «Авдон» сауҙа йорто.


Фидус Ямалетдинов: «Социаль ярҙам идеологияһы үҙгәртелергә тейеш» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nФидус Ямалетдинов: «Социаль ярҙам идеологияһы үҙгәртелергә тейеш»\n17:26, 28 декабря 2010 Йәмғиәт\n— Башҡортостан Президенты халыҡты эш урындары, лайыҡлы эш хаҡы менән тәьмин итеү, торлаҡ шарттарын яҡшыртыу бурысын ҡуйғайны. Бөтә өс күрһәткес буйынса беҙ дөйөм Рәсәй күрһәткестәренән артта ҡалабыҙ, — тип белдерҙе кисә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында барған «Осраҡлы булмаған кешеләр» программаһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдинов.\nУл халыҡты эш менән тәьмин итеү мәсьәләһенең иҡтисад өлкәһенә ҡарауын һәм бөгөн ике программа сиктәрендә хәл ителеүен билдәләне. Беренсеһе — ул халыҡ мәшғүллегенә булышлыҡ итеү. Был программа федераль бюджет субсидиялары иҫәбенә финанслана һәм эш эҙләгән кешеләргә тәғәйенләнгән. Икенсе программа хеҙмәт баҙарында көсөргәнеште кәметеүгә йүнәлтелгән.\nФидус Ямалетдинов әйтеүенсә, ике программа структураһында ла бер нисә йүнәлеш бар: ҡайтанан уҡытыу, булған вакансияларҙың мәғлүмәт базаһы менән таныштырыу, үҙеңдең бизнесыңды асыуға старт капиталы бүлеү, йәш белгестәрҙең ойошмаларҙа стажировкаһы, инвалидтарҙы һәм балалы ҡатындарҙы эшкә урынлаштырыу. Уның фекеренсә, был йүнәлештәрҙең барыһы ла төбәктә эшһеҙҙәр һанын кәметергә ярҙам итәсәк.\nВице-премьер һөйләгән икенсе мөһим проблема — социаль торлаҡ. Әлеге ваҡытта республикала 900 күп балалы ғаилә торлаҡ алыуға сиратта тора.\nУларҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу мөмкинлеге тураһында Фидус Ямалетдинов бына нимә тине: «Республикала социаль торлаҡ төҙөлөшө буйынса махсус программа әҙерләнгән. Был программа буйынса төҙөлөүсе торлаҡтың 60 проценты эконом-класҡа ҡараясаҡ. Баҙарҙа социаль торлаҡ һатып алыу мәсьәләһендә халыҡ мәнфәғәтен ҡайғыртҡан заказсы барлыҡҡа киләсәк».\nФидус Ямалетдинов әйтеүенсә, социаль ярҙам идеологияһы яҡын арала үҙгәртелергә тейеш.\n— Кешеләргә лайыҡлы эш табыуҙа ярҙам итерлек шарттар булдырырға кәрәк, — тип белдерҙе Премьер-министр урынбаҫары.\nТеги: социаль яҡлау, эш менән тәьмин итеү


16 августа 2018 — 16:07 ГТРК «Башкортостан»\nТөнъяҡ-Кавказ йәштәренең “Машук” мәғариф форумында ирекмәндәр проекттары менән танышҡанда Рәсәй президенты объекттарҙың береһендә үҙ автографын ҡалдырҙы. Осетин башняһының реставрацияланған ишеге ил башлығы ҡулмамғаһынан һуң тағы ла ҡыйбатланды тип хәбәр итә, Раше тудей каналы.\nИталияның Генуя ҡалаһында ҡотҡарыусылар харабалар аҫтында тере ҡалғандарҙы эҙләүен дауам итә. Күпер емерелеүҙән кәм тигәндә 37 кеше һәләк булған. Шаһиттар фажиғә алдынан күперҙе йәшен атты, тип хәбәр итә.\nҠабулда шәхси мәктәпте шартлатҡандар. 48 абитуриент һәләк булған. Террорсы уҡыу йортона инеп үҙен шартлатҡан. Афғанстан президенты Әшрәф Ғәни фажиғә сәбәптәрен ентекләп тикшерергә саҡырған.\nДонъяның билдәле ял итеү урындарында һигеҙаяҡҡа хаҡ арта башлаған. Испанияла, әйтәйек, ул 40 процентҡа ҡыйбатланған. Бынан тыш, Японияла, Америкала, Мексикала һәм тағы ла башҡа бик күп илдәрҙә һигеҙаяҡҡа ҡапыл хаҡтар күтәрелгән.


Арзан хаҡҡа яҙылып ҡал! | Йәншишмә\nАрзан хаҡҡа яҙылып ҡал!\nНаписал в 2 марта 2018, 13:02\nҠәҙерле дуҫтар! 2018 йылдың икенсе ярты йыллығына гәзит-журналдарға ваҡытынан алда яҙылыу дауам итә. Акция 31 мартҡа тиклем бара, өлгөрөргә тырышығыҙ. Ни өсөн тигәндә, әле арзаныраҡ хаҡҡа яҙыла алаһығыҙ. Һуңынан хаҡтарҙың артыуы көтөлә. Әле ваҡыт яғы ла иркенерәк. Уҡыу йылы аҙағы етһә, мәшәҡәттәр күбәйә, имтихандарға әҙерлек башланып, гәзиткә яҙылыу онотолоп торола. Шуға ла был мөмкинлектән файҙаланып ҡалығыҙ.\n«Йәншишмә»лә быйыл да төрлө конкурстар иғлан ителде, билдәле яҙыусыларыбыҙҙың матур-матур әҫәрҙәре донъя күреп тора. Шулай уҡ донъя, республика яңылыҡтары менән дә танышып бара аласаҡһығыҙ. Әйҙәгеҙ, бергә булайыҡ, дуҫтар!\n«Йәншишмә»гә бер айға яҙылыу хаҡы – 77 һум 29 тин, ярты йылға – 463 һум 74 тин.\n« Янғантауҙан бит ул!\nҺигеҙенсе Март менән! »


Борай Балалар ижад йортоноң “Йәш хәбәрселәр” берекмәһе ағзалары ижады\n27 Ноябрь 2018, 12:07\nӘсәйем асыҡ йөҙлө, йомшаҡ ҡуллы, ғәҙел холоҡло. Күңелендә күпме наҙ, һөйөү, йылылыҡ. Ул тирә-яҡта тик яҡшылыҡ, матурлыҡ, изгелек күрергә генә ынтыла. Мин уны бик яратам һәм һәр саҡ ярҙам итергә тырышам. Әсәйем төрлө көйҙәр тыңларға ярата. Миңә лә йыр-моң оҡшай, тағы ла бейергә яратам.\nӘсәйемдең исеме Лена, уға 46 йәш. Ул уңған, тырыш, сабыр, асыҡ йөҙлө, ярҙамсыл кеше. Ике балаға ғүмер биреп, беҙҙең янға ауыр сирҙән вафат булған туғанының улын да тәрбиәгә алып, наҙлап үҫтерә. Әсәйебеҙ өсөн беҙ барыбыҙ ҙа ҡәҙерле. Хәлебеҙҙе бер ҡарауҙан аңлай, ауыр саҡтарҙа кәңәштәрен бирә, йыуата. Мәктәптән ҡайтыуымды һәр саҡ тәмле аштар бешереп көтөп ала, яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһына, көндәлектәге билдәләремде лә ҡарай, һораша. Донъялағы иң яҡын һәм ғәзиз кешемдең киләсәктә лә һау-сәләмәт булып, беҙҙе гел шулай һөйөндөрөп йәшәүен теләйем.\nӘсәйемдең исеме Алһыу, уға 53 йәш. Ул ғүмер буйы уҡытыусы булып эшләне. Күпме балаға белем һәм тәрбиә биреп, тыуған яҡҡа һөйөү, тормошҡа әүҙем ҡараш, бер-береңә ихтирам тәрбиәләгән ул. Хәҙер уҡыусылары үҙҙәре ҙур кешеләр булып, ғаилә ҡороп, күптән балалар үҫтерә. Күп йылдар үтһә лә, уҡытыусыларын онотмай, хәл белешә, хөрмәт итә.\nМин дә әсәйемде ныҡ яратам, хөрмәт итәм. Уның йылы һүҙен, наҙлы ҡарашын, һөйөүен тойоп, иғтибар һәм хәстәрлектә үҫәбеҙ.\nМинең иң ҡәҙерле, иң ғәзиз, иң яҡын кешемдең исеме Илгизә. Ул — Ҡушманаҡ ауыл клубы мөдире. Үҙе бик уңған, нимәгә генә тотонһа ла, бөтәһен дә еренә еткереп эшләй. Бешергән аш-һыуҙары ла телеңде йоторлоҡ, ә ҡышҡылыҡҡа ниндәй генә тәмле ҡайнатмалар, тоҙланмалар әҙерләмәй! Мин дә үҫкәс уның һымаҡ бар эшкә лә оҫта булғым килә.\nМинең әсәйем бар күңел матурлығын һәм йылыһын кешеләргә өләшкән йомарт кеше. Исеме лә есеменә тура килә — Гөлназ, гөл-сәскәләр һымаҡ наҙлы, матур. Беҙҙе лә һөйөп, наҙлап, ҡул эштәренә өйрәтеп үҫтерә. Әсәйемдең тыуған көнө йәмле август айында. Үҙ ҡулдарым менән матур бүләк әҙерләп, ул көндө көтөп алам. Ҡотлауҙарға Айнур менән Алмаз ағайым да ҡушыла. Беҙ әсәйебеҙҙе ныҡ яратабыҙ, уға ныҡлы сәләмәтлек, уңыштар теләйбеҙ!


Иң юғары кешелек сифаттарын тәрбиәләүсе\n24 Февраль 2021, 14:55\nЭйе, билдәле тренер “Барс” клубын Рәсәй ҡалаларының ниндәй генә рингына сығарманы! Ә ҡыҙы Лейла Гаджиева Бөтә донъя чемпионатына барып етте һәм еңеү яуланы! Атаһы кеүек ныҡышмал, рухи яҡтан да, физик яҡтан көслө ҡыҙ, тыуғандан көнсығыш һуғыш алымдары ҡанына һеңгән сит ил тиҫтерҙәрен еңеп, бөтә донъя чемпионы титулын алыуға өлгәште. Әйтеүе генә анһат, ә был еңеүгә күпме күнекмә, сабырлыҡ, күҙ йәштәре һалынғанын Лейла үҙе һәм уның тренеры – атаһы Ризван Гаджиев ҡына белә. Шуға күрәлер инде ошо йүнәлештә юғары белемгә ынтылған Лейла Ризван ҡыҙы – хәҙер үҙе тренер. Ул да балаларҙы иҫ киткес һөйөү, хәстәрлек менән тәрбиәләй...\nИр-егет ниндәй булырға тейеш? Был һорауға шунда уҡ күңелдә “көслө” тигән яуап килә. Юҡ, мускулдарына маһайып йәки айыуҙай кәүҙәһе менән башҡаларҙы ҡурҡытып йөрөүселәр түгел. Ә хәүеф-хәтәр янаған мәлдә башҡаларҙы яҡлай алырлыҡ, иленә дошман индермәҫ аҡыллы көс тураһында һүҙем. Һәр ир-егет нәҡ шундай сифаттарға эйә булырға тейештер ҙә.\nРизван Магомед улы Гаджиевты Баймаҡта, беҙҙең республикала ғына түгел, ә Рәсәйҙең башҡа өлкәләрендә, хатта сит илдәрҙә яҡшы беләләр. Көнсығыш һуғыш алымдарын өйрәткән тренер ҡалабыҙҙа “Барс” клубын асып күпме балаларҙың яҙмышын биҙәне, күпме ата-әсәләрҙең рәхмәтенә лайыҡ булды. Әлегеләй иҫемдә, “Барс” клубы эш башлауға бер йыл тулып та өлгөрмәне, Ризван Магомед улы тәрбиәләнеүселәрен үҙ аҡсаһына Өфөгә ярышҡа алып китте. Балалар бар призлы урындарҙы алып, ҡанатланып ҡайтып төштө. Һуңынан Ризван Гаджиев: “Ярыш бөткәс тренерҙарҙың үҙ-ара һөйләшеүенә ирекһеҙҙән шаһит булдым. Берәүһе: “Һин Баймаҡ ҡайҙа икәнен белә инеңме ул? Картала ла юҡтыр әле ул ауыл! Ә шунан килгән балалар беҙҙең нисәмә йыл шөғөлләнгән тәрбиәләнеүселәребеҙҙе тар-мар итеп ҡуйҙы”,-ти. Минең балалар ҙа еңеүенә ышана алмай бик йөрәкһенгән ине. Шуға күрә спорт менән шөғөлләнеүселәр ҙур ярыштарға сығырға тейеш. Улар шунда ғына үҙенең көсөн билдәләй, тулыһынса асыла ала”,-тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты.\nЭйе, билдәле тренер “Барс” клубын Рәсәй ҡалаларының ниндәй генә рингына сығарманы! Ә ҡыҙы Лейла Гаджиева Бөтә донъя чемпионатына барып етте һәм еңеү яуланы! Атаһы кеүек ныҡышмал, рухи яҡтан да, физик яҡтан көслө ҡыҙ, тыуғандан көнсығыш һуғыш алымдары ҡанына һеңгән сит ил тиҫтерҙәрен еңеп, бөтә донъя чемпионы титулын алыуға өлгәште. Әйтеүе генә анһат, ә был еңеүгә күпме күнекмә, сабырлыҡ, күҙ йәштәре һалынғанын Лейла үҙе һәм уның тренеры – атаһы Ризван Гаджиев ҡына белә. Шуға күрәлер инде ошо йүнәлештә юғары белемгә ынтылған Лейла Ризван ҡыҙы – хәҙер үҙе тренер. Ул да балаларҙы иҫ киткес һөйөү, хәстәрлек менән тәрбиәләй.\nТалапсан да, шул уҡ ваҡытта иҫ киткес ғәҙел һәм матур күңелле Ризван Магомед улы янынан балалар өҙөлмәй. Тренер һәр береһе тураһында хәстәрлек күрә, уҡыуын белешә, кәрәк саҡта тәрбиәләнеүселәрен яҡлап сыға. Ярыштарға йөрөгән саҡта йыш ҡына балаларҙы үҙ аҡсаһына ашатып, ҡарап, үҙ атайҙары һымаҡ хәстәрләп йөрөтөп алып ҡайта. Аҙ тәьмин ителгән ғаиләнән булған тәрбиәләнеүселәренән күнекмәләр өсөн аҡса алмаған осраҡтары ла йыш була. “Балаларҙы урам тәрбиәһенә биргем килмәй, минең янымда булһындар”,-тип йылмая ул.\nРизван Гаджиев тәрбиәләнеүселәренең физик көсөнән бигерәк, уларҙың иң матур һыҙаттарын асыуға өлгәшә. “Барс”та шөғөлләнгән балалар аҡыллы, итәғәтле, ипле булыуы менән айырыла. Юғары чемпион титулдарына лайыҡ булһалар ҙа, үҙ көстәрен улар тик рингта ғына күрһәтә. “Урамда кем менәндер һуғышҡанығыҙҙы ишетһәм, миңә бик ауыр буласаҡ. Һәр бәхәсте матур итеп, һүҙ менән хәл итергә тырышығыҙ. Әммә кемгәлер ҡурҡыныс янай икән, һеҙ бер икеләнеүһеҙ ярҙамға ташланырға тейешһегеҙ”,-тип өйрәтә Ризван Магомед улы.\nҺөйөклө ҡатыны Альбина Хөрмәт ҡыҙы менән улар береһенән-береһе уңған, аҡыллы өс ҡыҙ тәрбиәләй. Ғаиләлә атай абруйы һәм әсәгә иҫ киткес юғары ихтирам тантана итә. Ә урамда тренерҙы уның бөгөнгө һәм кисәге тәрбиәләнеүселәре һырып ала. Ризван Магомед улы уларҙың һәр береһенең яҙмышын, тормошон күҙәтеп бара, алтынға бәрәбәр кәңәштәрен бирә. “Барс” клубының яулаған еңеүҙәренең барыһын да теҙеп яҙһаң, бер гәзит тә етмәҫ. Ә был юғары ҡаҙаныштар – Ризван Магомед улы Гаджиевтың алһыҙ-ялһыҙ хеҙмәт емеше һәм балаларға булған сикһеҙ һөйөүе. Бөгөн хөрмәтле тренерҙы Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотлап, уның бар тәрбиәләнеүселәре һәм уларҙың ата-әсәләре исеменән оло рәхмәт һүҙҙәрен еткергем килә. Ә инде балағыҙҙы физик яҡтан ғына түгел, ә рухи яҡтан да көслө итеп, тормош һуҡмаҡтарынан ышаныслы барыуын теләһәгеҙ, “Барс” клубына рәхим итегеҙ. Бар ҡаршылыҡтарға ҡаршы тора алған, юғары ихтыярлы ҡыҙҙар-малайҙар ошонда – Ризван Магомед улы Гаджиев һәм уның ҡыҙы Лейла ҡулында тәрбиәләнә.


Немецтарҙы башҡорт моңо хисләндергән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Немецтарҙы башҡорт моңо хисләндергән\nНемецтарҙы башҡорт моңо хисләндергән 18.09.2013 // Әҙәбиәт\nБелеүебеҙсә, һуңғы йылдарҙа республикабыҙҙағы юғары уҡыу йорттары сит илдәрҙекеләр менән тығыҙ хеҙмәттәшлектә эшләй башланы. Был уҡытыусылар өсөн дә, йәштәргә лә ифрат файҙалы: башҡа милләттәрҙең тарихын, телен, мәҙәниәтен өйрәнәһең, холоҡ-фиғелен тойомлайһың, яҡындан аралашаһың, дуҫлашаһың... Ғөмүмән, киңерәк даирәгә сығыу мөмкинлеге асыла.\nКүптән түгел Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университетының Өфө филиалына ла Германиянан ҡунаҡтар килеп төштө. Хәйер, бындай күренеш уҡыу йорто өсөн ят түгел: сит ил студенттарын ҡабул итеү бында күптәнге йолаға әйләнгән. Әле лә 15 кешенән торған делегацияны университет филиалында ихлас ҡаршы алдылар. Башҡортостандағы йәшәү рәүеше, социаль хәл, мәҙәни тормош, йәштәрҙең көнитмеше һәм башҡалар менән танышырға килгән ҡунаҡтарҙың һәр береһе ғаиләләргә урынлаштырылды.\nӘлбиттә, немец ҡыҙын йәки егетен үҙендә ҡабул итәсәк йорт хужаларына еңел булмағандыр. Беҙҙекеләр бит ҡунаҡ ҡаршылауға, уны тәрбиәләүгә ифрат етди, яуаплы ҡарай. Йортта барыһы ла ялт итеп торорға, ашарға ризыҡ мул булырға тейеш. Ғөмүмән, үҙебеҙҙе ситкә ҡуйып, ҡунаҡҡа уңайлылыҡ тыуҙырырға тырышабыҙ. Был немец йәштәренә бик оҡшаған.\n— Башҡортостан халҡы бик ҡунаҡсыл, хәстәрлекле икән, — тип белдерҙе улар “Йәшлек” гәзите редакцияһында ойошторолған осрашыуҙа. — Беҙ төшкән ғаиләләрҙең хужаларына ҙур рәхмәт: үҙ балалары кеүек ҡаранылар. Шуныһы айырыуса ғәжәпләндерҙе: һеҙҙә аҙыҡты өҫтәл тултырып ултырталар икән, һәр төрлөһөнән ауыҙ итергә мөмкин. Германияла иһә алдыңа бер генә аҙыҡ төрө ҡуялар. Уны һөйләшмәйенсә, тиҙ-тиҙ генә ашарға күнеккәнбеҙ.\nӘ эсемлектәргә килгәндә, немец йәштәре “Рәсәйҙә иҫерткес эсемлектәрҙе күп ҡулланалар” тигән мәғлүмәт менән килгән икән. Башҡортостанға килгәс, был хәбәрҙең бигүк дөрөҫлөккә тап килмәгәнен үҙ күҙҙәре менән күргәндәр. Ә бына Өфөлә сүп-сарҙың күплеге ныҡ ҡына аптырауға һалған уларҙы. “Ҡала иһә ифрат йәмле, төҙөк, тарихи урындарға бай, халҡы алсаҡ, аралашыусан”, — тип ихлас һоҡланыуын белдерҙеләр. Ҡунаҡтар “Театрҙар төнө” акцияһына ҡушылып киткән, башҡорт моңон, бейеүҙәрен оҡшатҡандар.\n— Мин хатта ҡушылып йырланым да, — ти Йоханс исемле егет. — Башҡорт моңо күңелдең түренән, йөрәктән урғылып сыға кеүек. Ҡушылмаҫ ерҙән ҡушылып китәһең.\nБашҡа йәштәр ҙә был фекерҙе дәррәү ҡеүәтләне. “Миңә, ғөмүмән, Башҡортостан халыҡтарының мәҙәниәте, милләт-ара дуҫлыҡ, татыулыҡ, үҙ-ара мөнәсәбәт ифрат оҡшай, — ти бала сағында Рәсәйҙә йәшәп киткән Катя исемле ҡыҙ. — Үҫеш өсөн дә мөмкинлектәр бар. Мин, мәҫәлән, Рәсәйҙә бер нисә йыл эшләп ҡарарға теләйем”.\nЯҡшы эш, матди тотороҡлолоҡ, тормошта үҙ урыныңды табыуға немец йәштәре бик етди ҡарай. Шуға ла беҙҙең журналистарҙың: “Ифрат матур мәлегеҙ: йәшһегеҙ, ғашиҡ булыр сағығыҙ. Ғаилә ҡорор ваҡытығыҙ ҙа етә”, — тип ҡыҙыҡһыныуын ғәжәпләнеңкерәп ҡабул иттеләр. “Юҡ, беҙҙә 28 — 30 йәш тирәһендә генә өйләнеү ғәҙәти һанала, — тип ҡаршы төштө улар. — Матди йәһәттән әҙерлекһеҙ, үҙ урыныңды тапмаған килеш ғаилә ҡорорға ашығыу һайлаған парыңа ҡарата ихтирам, хөрмәт күрһәтмәүгә тиң”.\nҒөмүмән, немец йәштәре үҙҙәренә нимә кәрәклекте яҡшы белә: тормош пландары алдан яҙып ҡуйылған кеүек. Әйтеүҙәренсә, уларҙа балаларҙы бәләкәйҙән үҙаллы, шәхси фекерле итеп тәрбиәләргә тырышалар. Шуға ла һәр кем үҙ ҡылыҡтарына яуап бирерлек, маҡсатлы булып үҫә. Ата-әсә, уҡытыусылар менән мөнәсәбәт тә иреклеккә, асыҡлыҡҡа ҡоролған. Әйтәйек, студент дәрестәрҙе үҙ теләге менән ҡалдыра ала — бының өсөн бер нәмә лә өндәшмәйәсәктәр, беҙҙәге кеүек “зачет, имтихан мәлендә артымдан йөрөрһөң әле” тигән кеүек ҡурҡытыуҙар, янауҙар юҡ. Иң мөһиме — һынауҙы уңышлы тапшырыу.\nАта-әсә лә бәлиғ булған балаһының һәр аҙымы менән ҡыҙыҡһынып тормай. Башҡортостанға юлланған саҡта ла күптәрҙе ҡаршылыҡһыҙ оҙатып ебәргәндәр. Ҡайһы бер ата-әсәне генә Германия менән Рәсәй араһындағы тарихи мөнәсәбәт бер аҙ шикләндереп, уйға һалып ҡуйған. Әйткәндәй, немец йәштәре беҙҙекеләргә ҡарағанда сәйәсәт менән нығыраҡ ҡыҙыҡһына икән. “Һайлауҙарға мотлаҡ барабыҙ, һәр кем үҙенең фекерен белдерергә хоҡуҡлы”, — ти улар.\nТел, дин, матбуғат мәсьәләләре, ватансылыҡ, толерантлыҡ, ике ил граждандарының социаль хәле, йәштәрҙең үҫеш мөмкинлектәре һәм башҡа бихисап темалар буйынса фекерҙәрен ишеттек немец йәштәренең. Әлбиттә, ҡараштарыбыҙ, йәшәү асылыбыҙ төрлө. Шулай ҙа, ил ни тиклем алға китмәһен, рухи ҡиммәттәр бөтөн ерҙә лә иң юғары көс булып ҡалыуына тағы ла бер инандыҡ.


Тулы һыулы, ярһыу даръяға әүерелгәнсе, йылғалар ниндәй сығанаҡтан көс ала? Әлбиттә, инеш башы - мәңге тере, шиңмәҫ шишмәләрҙән. Кеше ғүмерҙәре лә шуға оҡшаш түгелме? Киң күңелле, бай тойғоло, изгелекле һәм илһөйәр шәхес булып етешкәнсе, кескәй генә сабый йөрәге мәңгелек тереһыуыбыҙ - халҡыбыҙҙың рухи инештәренән һут алып, уның ауыҙ-тел ижады хазиналары менән күңелен үҫтереп, байытып сыға тормош юлына. Әгәр бына ошондай хазина артмаҡлап сыға икән бала тормош юлына - ул һәр саҡ тоғро юлда, тип ныҡлы ышанырға була, сөнки тап ана шул башҡорт әкиәттәрендәге изгелек сабый күңеленә һеңә, аңын - зирәклек, йөрәген иле һәм халҡы хаҡына бөйөк маҡсат биләйәсәк.\nМаҡсатына илткән юлында аң-белемде, тапҡырлыҡ һәм зирәклекте, көс-ҡеүәтте юлдаш иткәндә генә уңышҡа өлгәшеп буласағын аңғарта беҙҙең әкиәттәр балаға, сөнки уңыш үҙенән-үҙе генә килмәй, ни теләһәң, ни ҡушһаң - шуны биреүсе алтын балыҡ та, суртандар ҙа юҡ беҙҙең әкиәттәрҙә. Бала күңеле әкиәттәребеҙ аша иң тәүҙә ана шуға ныҡлап төшөнөргә тейештер, күрәһең. Тик шуныһы йәл: балалар хәҙер әкиәттәрҙе китаптарҙан түгел, күбеһенсә телевидение "һыйлаған" сит ил мультиктары, интернет аша ҡарап таныша. Шуға ла, ниндәй әкиәттәр беләһең, тигән һорауға күбеһе: "Үрмәксе-кеше", "Вуди һәм уның дуҫтары" һәм башҡа шуның кеүек фантастик телесериал-мажаралар исемдәрен теҙеп һанай башлай. Ә халыҡ әкиәттәренән бер нисәүһен өлкән класс уҡыусылары ғына атай алалыр, моғайын. Элек, совет осоронда, беҙ уҡып үҫкән матур-матур әкиәт китаптарын хәҙер китапханаларҙың да бөтәһендә лә осрата алмаҫһың. Ә баш ҡалабыҙҙағы "Планета", "Эдвис" кеүек эре-эре китап магазиндарында рус һәм башҡа халыҡтар әкиәттәрен табырға булһа ла, башҡорт халыҡ әкиәттәрен көндөҙ сыра яндырып эҙләһәң дә юҡ. Уҡыусы балалар туған тел дәреслегендәге әкиәттәр менән генә хушһына, буғай. Һәр хәлдә, әңгәмәләшкән саҡта уларҙың уҡыу программаһынан бер аҙым да ситкә сығып китә алмауҙары, әкиәт һандыҡтарының бик һай булыуы күренә.\nҺорау ғына түгел, проблема тыуа: нисек итеп бала күңелендәге бушлыҡты тултырырға? Бөтөн изге нәмә әкиәттән башлана, тибеҙ. Нисек итеп балаларҙы ошо тылсым донъяһына ылыҡтырырға? Әлбиттә, иң тәү башлап балаға әкиәтте ата-әсә, өләсәй-ҡартәсәйҙәр һөйләргә, ҡыҙыҡһыныу уятырға тейеш. Балалы өйҙә әкиәт яңғырамауын, сағыу, төҫлө һүрәтле әкиәт китаптары булмауын күҙ алдына ла килтереү мөмкин түгел. Ә инде ундай йорттар бар икән, унда үҫкән балаларҙан кем килеп сығырын күҙ алдына килтереүе шулай уҡ ҡыйын. Ана шуға күрә лә 2010 йылда йәш артист Алтынай Ибраһимова-Бурина башланғысы менән тормошҡа ашырыла башлаған "Һаумы, һаумы, әкиәт!" проекты баһалап бөткөһөҙ әһәмиәткә эйә. Уның мөһимлеген тормош үҙе раҫлай килә. Әле бына ошо көндәрҙә генә Өфөлә донъя халыҡтары әкиәттәрен башҡорт телендә һөйләүселәрҙең ҡала конкурсы Гала-туры булып үтте. Конкурс барышында барлығы 700-ҙән ашыу йәш әкиәт һөйләүсе ҡатнашты, тинеләр. Гала-турға иһә ана шуларҙың иң оҫталары, башҡорт телендә матур итеп, тасуири һәм иркен һөйләшеүсе балалар һайлап алынғанлығы күренеп тора ине. Тамашасыларҙың иң яратып тыңлағаны, шулай ҙа, әкиәт оҫталарының иң кескәйҙәре булғандыр. Мәктәпкәсә йәштәгеләр араһында төп еңеүселәр Киров районы 40-сы балалар баҡсаһынан Уралиә Толомбаева (1-се урын), Дим районы 75-се балалар баҡсаһынан Айгиз Исхаков (2-се), Орджоникидзе районы 22-се балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе Айгөл Сиражетдинова (3-сө) булһа, Гран-при Октябрь районы 308-се балалар баҡсаһынан Сабина Ғибаҙуллинаға эләкте. Сабина - "Ала ҡаҙ", ә Уралиә "Әтәс менән ике сысҡан" әкиәттәрен тағы бер һөйләп кинәндерҙе тамашасыны. Башланғыс класс уҡыусылары ла кескәйҙәрҙән бер ҙә ҡалышып торғоһо килмәне. Улар араһында Гран-при Ленин районы 24-се урта мәктәптең 4-се класс уҡыусыһы Рушана Ноғайғолова бәхетенә яҙҙы. Ә өлкән төркөм уҡыусылар араһында төп еңеүсе урындарҙың өсәүһен дә 7-се класс ҡыҙҙары яуланы: Октябрь районы 42-се лицейҙан Алина Әхмәтова (1-се урын), Киров районы М.Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһынан Ынйы Ирғәлина (2-се) һәм Совет районының 27-се мәктәбенән Лилиә Әхмәтйәнова (3-сө).\nӘ Гран-при кемдә тип уйлайһығыҙ? Ышанмаҫһығыҙ ҙа, моғайын! Үҙем күреп, һөйләгәнен үҙ ҡолаҡтарым менән ишетмәгән булһам, мин дә, билләһи, ышанмаҫ инем: "Тирмәкәй" тигән рус халыҡ әкиәтен саф башҡорт телендә һөйләп, иң юғары баһаны Ленин районы 35-се урта мәктәбенең 7-се класс уҡыусыһы - рус ҡыҙы Арина Федорова яуланы! Әйткәндәй, беҙ уның менән кисә башланыр алдынан уҡ танышҡайныҡ инде: алғы рәткә үтеп, урын алғас, эргәмдәге ҡыҙыҡай менән һөйләшеп киттек. Әсәһе - тегенсе Татьяна Викторовна менән бергәләп килгән улар. Әкиәттәр яратам, уларҙы сәхнәләштерергә хыялланам, ти ҡыҙыҡай. Мәктәпте тамамлағас, режиссер һөнәренә уҡығым килә, тип һөйләп ултырҙы үҙе хаҡында. Мәктәптә башҡорт телен яратып өйрәнеүе, башҡорт теле уҡытыусыһын бик ихтирам итеүе хаҡында ла белдем. Кисәне алып барыусы юғары награда яулаусының исем-фамилияһын әйтеп, сәхнәгә саҡырғас ҡына мин уның эргәмдә ултырған әлеге ҡыҙыҡай икәнлегенә төшөндөм. Үәт, Арина, башҡорт ҡыҙҙарына оҡшап, баҫалҡылығын да күрһәтте, күптәрҙең танауына сиртте! Ә яратҡан уҡытыусыһы уның Эльза Юрис ҡыҙы Толомбаева булып сыҡты. Ул да уҡыусыһы артынан сәхнәгә күтәрелеп, конкурс наградаһы алып төштө. Шундай уҡ хөрмәткә "Һаумы, һаумы, әкиәт!" конкурсына еңеүсе балалар әҙерләгән бөтә тәрбиәселәр һәм башҡорт теле уҡытыусылары ла лайыҡ булды. Өфө мәктәптәренең әкиәттәр сәхнәләштереп күрһәткән фольклор коллективтары ла баһаланды. Ф. Мостафина исемендәге 20-се гимназия уҡыусылары "Тылсымлы ҡурай" әкиәтен сәхнәләштереп, ҙур баһаға лайыҡ булды.\nБер бәләкәй генә мәҡәләлә ошонда йыйылған талантлы, береһенән-береһе матур, һөймәлекле кескәй генә әкиәт оҫталары хаҡында яҙып та, исемдәрен булһа ла әйтеп сығыуы ла мөмкин түгел шул, бик йәл... Ә бит был конкурс сығыштарын видеояҙмаға төшөрөп алып, телевидение аша бөтөн республикаға күрһәтергә мөмкин булыр ине бына! Ниндәй фәһемле, матур , иң мөһиме - бына тигән әҙер материал әрәм була. Икенсе фекер - дәртләндереү саралары хаҡында. Балаларға бүләккә йылдың-йылы уларҙың үҙҙәре ҙурлыҡ дәүмәлдәге йомшаҡ уйынсыҡтар тапшырыла. Бүләктең "тешен" тикшермәйҙәр, тиһәләр ҙә, бала - бала инде ул. Берәүһенең сығып барғанда "Кәрәкмәй, минең бындай уйынсыҡ өй тулы!" тип иламһырағаны ла ишетелеп ҡалды ҡолаҡҡа. Ысынлап та, бүләктәр замансараҡ булһа, балалар тағы ла дәртләнеберәк әҙерләнер ине конкурсҡа. Ә, ғөмүмән, "Һаумы, һаумы, әкиәт!"конкурсын, уның бик тә кәрәкле һәм ваҡытлы, йоғонтоло, ҡыҙыҡлы тәрбиәүи сара булыуын иҫтә тотоп, уны республика күләменә сығарыу ҙа яҙыҡ булмаҫ ине, тигән уй ҡалды.\nЯҙылған: 26.05.14 | Ҡаралған: 1642


Йондоҙҙоң батырлығы » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Йондоҙҙоң батырлығы\n03.08.2017 Йондоҙҙоң батырлығы\n(Ошондай ҡушаматлы бейә айыуҙан таланһа ла, ҡолонон һаҡлап ҡалған)\nБыл бик ғибрәтле хәл үткән шишәмбелә, 1 августта Йылайыр районының Һабыр ауылында булған. Хажиевтар ғаиләһе көндәлек эш менән мәшғүл: Ғаяз ағай һарыҡ көтөргә киткән, ҡатыны Альбина йорттағы бөтмәҫ-төкәнмәҫ эш менән булышҡан.\n“Төштән һуң беҙгә күршеләр килде һәм урманда һеҙҙең бейә менән ҡолондо айыу йыҡты тип хәбәр итте, - ти хужабикә. - Быға тәүҙә ышанманым, кисен ирем ҡайтҡас ҡына ысын икәнен белдек”.\nАйыу бейәнең һул яғын, ҡорһаҡ тирәһен һеңергә үткәнсә сапсыған, муйынын аҡтарған. Йыртҡыс ҡолондо йығырға уйлаған, ләкин әсәһе уны һаҡлап ҡаршы сыҡҡан.\nӘйткәндәй, был бейә быға тиклем дә айыуҙан зыян күргән. Ете йыл элек хужаһы уны ағасҡа бәйләп ҡалдырған, ҡолоно янында йөрөгән. Тайыштабан ҡолондо йыҡҡан, әсәһе бер ни ҙә эшләй алмаған. “Йондоҙ” быға бик ҡайғырҙы, оҙаҡ ваҡыт ҡолонлай алманы”, - ти хужалары.\nӘле йәрәхәтләнгән бейәне ветеринар ҡарай, яраларын эшкәртә, уколдар ҡаҙай. “Туҡай” ҡушаматлы ҡолон әсәһенән бер аҙым да ситкә китмәй.\nБыл хәл тураһында хәбәрҙе “Бәйләнештә”селтәрендәге төркөмөбөҙгә ҡуйғас, күптәр аптыраны. “Айыу һуҡҡан яраға айыу майы һөртөргә кәрәк, яраһы тиҙерәк йүнәлә, һуйып ҡына ҡуймағыҙ инде шундай ҡыйыу бейәне... Афарин, малҡай!”, “Ат йүнәлеп кенә китһен инде! Афарин, үҙенең ҡолонон ҡотҡарғас, тик, зинһар салып ҡуймағыҙ, ат ышаныслы, шәбәйеп кенә китhен инде! - тиҙәр беҙҙең дуҫтар.\nҠыйыу бейәнең йәрәхәттәре тиҙерәк йүнәлеүен, уға һәм ҡолонона айыу башҡаса теймәһен, тип теләйбеҙ.


Республика етәксеһе һабантуйҙарҙа алкоголдән тулыһынса баш тартырға тәҡдим итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:32, 27 мая 2019 Йәмғиәт\nРеспублика етәксеһе һабантуйҙарҙа алкоголдән тулыһынса баш тартырға тәҡдим итте Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2019 йыл, 27 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров йоланы боҙоп, һабантуйҙарҙы спиртлы эсемлекһеҙ уҙғарырға тәҡдим итте.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 30 майҙа республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Башҡортостан ҡалаларында һәм ауылдарында һабантуй көндәрендә алкоголь һатыуҙы сикләүгә йүнәлтелгән закон проектын ҡарай.\nШулай уҡ Йәштәр көнөндә (27 июндә), Белем көнөндә (1 сентябрҙә, әгәр 1 сентябрь йәкшәмбегә тура килһә, 2 сентябрҙә), республиканың һәр районында айырым бер көндә үткәрелгән һабантуй халыҡ байрамында спиртлы эсемлек һатыуҙы тыйырға тәҡдим ителә.\n«Ябай булмаған ҡарар, — тип белдерҙе Радий Хәбиров республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә. — Был ҡарарҙы яҡлаусылар ҙа, ҡаршылар ҙа бар. Әммә республикала йәшәүселәрҙең күбеһе халыҡ байрамын тыныс шарттарҙа үткәреү яҡлы: спорт ярыштары, мәҙәни саралар, шуға күрә Дәүләт Йыйылышына шундай ҡарар ҡабул итеү тәҡдимен индерәбеҙ».\nРеспублика етәксеһе әйтеүенсә, һабантуйҙың ыңғай һәм кире яҡтары ла бар. Һәр предприятие, хужалыҡ сәсеү эштәренең тамамланыуы уңайынан тирмә ҡора һәм йола буйынса ҡунаҡтарҙы һыйлай башлай.\n«Әйҙәгеҙ, ҡунаҡтарҙы алкоголһеҙ эсемлек менән һыйлау йолаһын башлайыҡ, — тип тәҡдим итте Хәбиров. — Беҙҙең сикләүҙәр бөтәһенә лә: халыҡҡа ла, чиновниктарға ла, етәкселәргә лә ҡағыла. Юғиһә беҙ ошо идеяны юҡҡа сығарырбыҙ, ниәт изге, һаулыҡҡа һәм именлеккә йүнәлтелгән».\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл яҙ Башҡортостан ҡалаларында һәм райондарында бутлегерҙар менән көрәшкә йүнәлтелгән бик күп сходтар уҙҙы. Радий Хәбиров фекеренсә, алкоголдең законһыҙ әйләнешенә ҡаршы көрәш даими булырға тейеш.\n«Әгәр беҙ бының менән даими шөғөлләнһәк, пропаганда эшен алып барһаҡ, әлеге күренеште еңергә мөмкин», — тигән ышаныс белдерҙе Башҡортостан етәксеһе.\nТеги: Радий Хәбиров, алкоголде тыйыу, һабантуй


9 Август 2018, 13:00\nАлтай крайы, мәҫәлән, эшһеҙҙәр күрһәткесе буйынса лидер. Мәскәү, Санкт-Петербург, Ямал-Ненец округы, Ханты-Манси автономиялы округтары, Мәскәү өлкәһендә эш таба алмағандар 1-2 процент ҡына тәшкил итә.\nРеспублика исемлектә 50-се урынды биләй, эшһеҙҙәр һаны 1 процентҡа ғына кәмегән.\nРайон-ҡалала эшһеҙлек күрһәткесе ниндәй? Һаулығың, һөнәрең булып та эш таба алмағанда ҡайҙа мөрәжәғәт итергә? Халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә ниндәй мәғлүмәти ярҙам алырға мөкин? Вакансиияларҙы кем тәҡдим итә?\nЙыш ҡына хеҙмәт баҙарында һорау тәҡдимгә тура килмәй. Уҡыу йорттарын тамамлаусылар һөнәре буйынса эш таба алмай, шул уҡ ваҡытта предприятиеларға квалификациялы кадрҙар етешмәй. Эшкә яраҡлы халыҡтың 40 процентын йәштәр тәшкил итә, мәшғүллек үҙәгенең төп көсө тап ошо категорияға йүнәлтелгән булырға тейеш.\nБелем биреү учреждениелары белгестәр әҙерләү йүнәлешен хеҙмәт баҙарындағы ихтыяжға ҡарап һайлай. Ул иһә ғәҙәттә йәмғиәттең матди файҙа һәм һөнәрҙең абруйы хаҡындағы фекеренән сығып билдәләнә.\nКүптәрҙе борсоған ошо көнүҙәк һорауҙарҙы халыҡ мәшғүллеге үҙәге директоры Иван Владимирович Артемьевҡа йүнәлттек:\n- Иван Владимирович, йыл башынан байҡау яһағанда район-ҡалала эшһеҙлек кәмегәнме, әллә киреһенсә артамы?\n- 1 ғинуарға ҡарата, иҫәптә 404 кеше теркәлһә, 1 июлгә уларҙың 11-е эш тапты. Был ҙур һан түгел, әлбиттә. Йыл башында эш урындары буйынса 827 вакансия тәҡдим итһәк, 1 июлдә ул 1135-кә етте. Йәйгеһен хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек кәмей. Алты айҙа үҙенә оҡшаған эш эҙләп 853 кеше мөрәжәғәт итте, шуларҙың 597-е эш тапты, шул иҫәптән 397-е мәшғүллек үҙәге йүнәлтмәһе буйынса.\n- Мәшғүллек үҙәгенең төп йүнәлеше нимәлә?\n-Беренсе сиратта, граждандарға психологтк яҡтан ярҙам күрһәтеү, күңел төшөнкөлөгөнән аралау, һөнәри белемен камиллаштырыу. 72 кешегә икенсе һөнәр алыу мөмкинлеге тәҡдим иттек. Улар араһында ҡатын-ҡыҙҙар күберәк, шулай уҡ балалар менән декрет ялында ултырыусылар, хаҡлы ялдағылар ҙа булды.\nБеҙ йәштәрҙе эш менән тәьмин итеү буйынса төрлө саралар уҙғарабыҙ. Дөйөм һөнәри белем биреү учреждениелары сығарылыш уҡыусылары юғалып ҡалмаһын тигән маҡсатта предприятие, ойошмаетәкселәре араһында килешеү төҙөйбөҙ, студенттар ошонда уҡ практика үтә.\nБеҙ инвалидтарҙы эшкә урынлаштырыуҙы ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырмайбыҙ.\nӘлбиттә. Һаулығы буйынса ҡыйынлыҡ кисергән 10 кеше эшкә урынлаштырылды. Граждандарға эшҡыуарлыҡты ойоштороуҙа ла булышлыҡ итәбеҙ. Ойоштороу, мәғлүмәти, хоҡуҡи ярҙам, бизнес-план төҙөү, һөнәри йүнәлеш (ориентация) йәһәтенән ярҙам күрһәтәбеҙ. Беҙ эшһеҙҙәргә эш, ә предприятиеларҙы кадрҙар менән тәьмин итеүгә баҫым яһайбыҙ. Ярты йылда 3 эш йәрминкәһе ойошторп, 56 кеше күңеленә ятыш һөнәр тапты.\nИван Владимирович, йәйге осорҙа һеҙҙең үҙәк тарафынан үҫмерҙәр ҙә эш таба, мәктәпкә тиклем аҡса эшләп, үҙҙәрен һынап ҡарай.\nЙәйге каникулдар осоронда бәлиғ булмағандарҙы эшкә урынлаштырыу маҡсатында предприятиелар менән килешеү төҙөлдө, 303 уҡыусы эшкә урынлаштырылды. Уларҙың һаны йылдан йыл арта. Тимәк, улар хеҙмәт тәмен татый, үҙ аллы аҡса тупларға өйрәнә. Эш эшләгән граждандарға беҙҙең мәшғүллек үҙәгенә мөрәжәғәт итеүҙәрен һорайбыҙ.\n- Бөгөн мәшғүллек үҙәге үҙ алдына ниндәй өҫтөнлөклө бурыстар ҡуя?\n- Төп маҡсатыбыҙ - эшһеҙлек кимәлен кәметеү, эш биреүселәр менән күберәк хеҙмәттәшлек итеү, уҡыу йорттарын тамамлаусыларға стажировка үтеүгә шарттар булдырыу, инвалидтарҙы эшле итеү, кешеләргә үҙ эшен асыусыларға булышлыҡ итеү. Бынан тыш, яңы һөнәр үҙләштереү, граждандарҙы йәмәғәт эшенә йәлеп итеү, эшкә урынлаштырыу, йәштәргә һөнәри йүнәлеш биреүгә ҙур иғтибар бүләбеҙ.\n- Ихлас әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт!


Рәсәйҙәге үлем осраҡтарының яртыһы туҡланыуға бәйле - Bash.News\nРәсәйҙәге үлем осраҡтарының яртыһы туҡланыуға бәйле\nРәсәйҙәге үлем осраҡтарының яртыһы туҡланыуға бәйле https://bash.news/news/85778_rsjge_lem_osrataryny_yartyy_tulanyua_bjle\n09 дек 2018, 00:09\nБыл турала Роспотребнадзор белдерҙе. Айырыуса, ҡатын-ҡыҙҙар сире ашағанға бәйле, тине белгестәр. Тик шуныһы, ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеүселәр үҙҙәре үк шул аҙыҡ сифатын тикшерә түгелме һуң. Тимәк был күңелһеҙ статистиканың артыуында уларҙың да өлөшө бар? Нимә менән туҡланабыҙ һәм нимә тәҡдим итәләр?\nАс ҡарынды алдар өсөн күп кәрәкмәй, урамда аҙым һайын тиҙ туҡланыу киоскалары. Халыҡты тәмле еҫ кенә түгел, исемдәре лә йәлеп итә. Ғәҙәттә, бындай урындарҙа сират та юҡ, иң оҙағы өс-дүрт минут көтәһең дә, йылы, итле аҙыҡ һинеке. Ә фаст-фудтың ниндәй иттән әҙерләнгәне һатып алыусыға ғына түгел, сауҙа итеүсегә лә ҡараңғы.\nТәлғәт Зөлҡәрнәев, медицина фәндәре докторы: “Күп ғаиләләр шул тиҙ туҡланыуға ныҡ өйрәнеп китте. Фаст-фуд тигән нимәгә. Хатта ит, балыҡтан, йәшелсәнән баш тарталалар Ҡайһы берҙәр”.\nҺөҙөмтәлә сифатһыҙ аҙыҡҡа өҫтөнлөк биреп, ағыуланыусылар арта. Хатта, хәлдең бөтөнләй күңелһеҙ тамамланыу осраҡтары ла һуңғы йылдарҙа йышайған.\nСәриә Абдулова, табип-терапевт: “Күп үләләләр. Минең участкамда ғына әллә күпме. Ололар ғына түгел, араларында йәштәр ҙә, хатта балалар ҙа булыуы бик йәл! Ә бөтә бәлә - ана шул фаст-фудтан килә бит! Аңламайҙар”.\nКешенең һаулығы уның туҡланыу рәүешенә туранан-тура бәйләнгән. Аҙыҡты төрләндермәй, дөрөҫ туҡланмайһың икән, организм ауырыуҙарға бирешә башлай. Хәҙер аҙыҡ-түлектә шәкәр күп миҡдарҙа, шуға ла йөрәк-ҡан тамырҙары сире йыш күҙәтелә. Рәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәте лә илдә теркәлгән 63 процент үлем осраҡтарын сифатһыҙ туҡланыуға бәйле тип белдерҙе.\nСабит Солтанов, Башҡортостандың стандартлаштырыу, метрология һәм һынауҙар үҙәге белгесе: “Йыш ҡына тышындағы яҙыуға эсендәге тура килмәй. Ундай аҙыҡтарҙы фальсификат тибеҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙер тикшереүҙәр бик һирәк үткәрелә. Эш боҙған етештереүселәрҙе асыҡлау, язалау эше бик яй алып барыла!”\nҠыҙғанысҡа, намыҫһыҙ етештереүселәр халыҡтың сәләмәтлеген ҡайғыртмай. Быны иҫәпкә алып, белгестәр аҙыҡ-түлек составы хаҡындағы мәғлүмәтте ябай тел менән яҙырға, халыҡҡа тулы мәғлүмәт бирергә тәҡдим иткән документ әҙерләй. Үҙ сәләмәтлегең ҡәҙерле икән, үҙеңә үк иғтибарлы булыу кәрәк.\nСабит Солтанов, Башҡортостандың стандартлаштырыу, метрология һәм һынауҙар үҙәге белгесе:\nКүптән түгел вице-премьер Татьяна Голикова аҙыҡ-түлек кәрзине составын үҙгәртеү тәҡдиме менән сыҡты. Унда ит, балыҡ, һөт, йомортҡа, йәшелсә һәм емеш-еләктәр өҫтөнлөк итәсәк, ә углеводтарға һәм башҡа майҙарға бай продукттар алып ташлана.\nЗәкиә Тереғолова, медицина фәндәре докторы, профессор: “Беҙ төрлө йәштәбеҙ, төрлө урында йәшәйбеҙ, төрлө ауырлыҡтағы эштәр эшләйбеҙ. Унан һуң күп халыҡтың төрлө ауырыуҙары бар. Ә ауырыған кешенең ашауы, рационы бөтөнләй икенсе. Шуға ла бер диета, бер рационды бөтә кешегә бер тигеҙ тәҡдим итеп булмай”.\nАҙыҡ-түлек кәрзинен үҙгәртеү генә мәсьәләне хәл итерме? Был осраҡта тейешле ризыҡты ҡайҙа һәм ниндәй шарттарҙа һатып алыу мөһимерәктер. Сөнки ҙур магазин селтәрҙәрендә шул уҡ ит, иҫкерһә лә төрлө тәмләткестәр ҡушып, кәштәләргә кире сығарыла.\nМиңзәлә, ашнаҡсы: “Мин ашнаҡсы булып урынлашҡайным. Бер бутылкала ағыу инде ул. Шуны срогы сыҡҡан иткә һалып бутайбыҙ-бутайбыҙ ҙа, кире һатыуға сығарабыҙ. Ялтырап матур ғына булып тора. Бер кемдә лә белмәй. Етәкселәр үҙҙәре шулар эшләргә ҡуша”.\nЕтәкселәр шулай ҡуша, сөнки улар ҡурҡмай. Был аңлашыла, закон буйынса тикшереүҙәр өс йылға бер генә үткәрелә. Халыҡтан мөрәжәғәт юҡ икән, иркенләп сауҙа ит. Тимәк, һәр кем нимә ашағанын үҙе үк контролдә тоторға тейеш килеп сыға. Сәләмәт булғың килһә, сифатлыһын алаһың, ә ул аҙыҡ-түлек, әлбиттә, ҡиммәтерәк. Был мәсьәлә бөтә ил кимәлендә туранан-тура халыҡтың йәшәү кимәленә, уның социаль-иҡтисади именлегенә бәйле.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында һөт кухняһы продукцияларын бушлай таратыу буйынса яңы пункт эшләй башланы\n22:32, 10 окт


Аҡыл һәм йөрәк үлсәме аша » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Аҡыл һәм йөрәк үлсәме аша\nРеспублика йәштәр социаль-психологик һәм мәғлүмәти-методик үҙәгенең йәш ғаиләләр менән эшләү бүлеге етәксеһе Ғәлиә Сәлихованың исеме “Башҡортостан” гәзитен алдырыусыларға яҡшы таныш. Ул, юғары категориялы психолог булараҡ, әленән-әле баҫмабыҙ биттәрендә фәһемле мәҡәләләр менән сығыш яһай, уҡыусылар һорауҙарына яуап бирә. Ә бөгөн даими авторыбыҙ һәм кәңәшсебеҙҙең үҙе менән яҡынданыраҡ таныштырмаҡсыбыҙ.\nҒәлиә – Баймаҡ районының Таулыҡай ауылы ҡыҙы. Биш балалы ҙур, татыу ғаиләлә үҫә ул. Бала саҡтан ныҡышмал булыуы, ойоштороу һәләте, лидерлыҡ сифаттары менән айырыла. Тырыш ҡыҙға уҡыу еңел бирелә. Уҡытыусылары уға яҡты киләсәк юрап, яҙмышын мотлаҡ мәктәп менән бәйләргә кәңәш итә. Әммә белем усағын миҙалға тамамлаған Ғәлиә ул заман өсөн ятыраҡ йүнәлеште – психологияны һайлай һәм Башҡорт дәүләт педагогия институтында яңы асылған бүлеккә уҡырға инә. Был хаҡта ишеткәс, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы дәфтәр битен тултырып иншалар яҙырға яратҡан, тел һәм әҙәбиәт буйынса район, республика конкурстарында еңеүҙәр яулаған уҡыусыһы хаҡында: “Беҙ шундай шәп тел уҡытыусыһын юғалттыҡ”, – тип әйтеп ҡуя.\nӘ маҡсатҡа ынтылыусан Ғәлиә һайлаған өлкәһендә лә һынатмай. Тәбиғәттән һалынған теүәллек, ата-әсәһе, тыуып үҫкән мөхите биргән матур тәрбиә, ныҡышмал, эҙләнеүсән холҡо уға яңы үрҙәр яуларға мөмкинлектәр аса.\nХеҙмәт юлын Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү үҙәгенең Баймаҡ ҡалаһындағы филиалында башлай Ғәлиә Әхәт ҡыҙы. Ябай психологтан филиал етәксеһе вазифаһына тиклем үрләй. Әммә ҡыҙҙы йәшлек ҡалаһы Өфө үҙенә тарта һәм ул, баш ҡалаға күсеп, төп үҙәктә яратҡан эшен дауам итә. Бында Ғәлиә оҙаҡ йылдар “Ышаныс телефоны” бүлеген етәкләй. Был хеҙмәт – тәүлек әйләнәһенә эшләгән айырым бер донъя.\n“Күберәк кемдәр, ниндәй һорауҙар менән шылтырата?” – тип ҡыҙыҡһынам психологтан.\n– Беҙгә мөрәжәғәт иткәндәр араһында бәләкәй балалар ҙа, үҫмерҙәр ҙә, өлкән йәштәгеләр ҙә бар. Психолог – ул кешенен йәнен имләгән табип, тиҙәр, шуға күрә күберәк күңел төшөнкөлөгөнә бирелгәндәр мөрәжәғәт итә.\nКескәйҙәрҙе нимә ҡыҙыҡһындыра? Ата-әсә менән бала араһындағы мөнәсәбәт, әлбиттә. “Әсәйем йәнһүрәт ҡаратмай”, “Уҡырға мәжбүр итә”, – тип шылтырата улар. Мәктәптәге проблемаларҙы ла күтәрәләр. “Мин дөрөҫ яуап бирҙем, ә уҡытыусым түбән баһа ҡуйҙы”, – тиҙәр. Өлкәндәр күҙлегенән баҡһаң, көлкө генә кеүек, ә бала өсөн бының ҙур тетрәнеү булыуы ихтимал.\nҮҫмерҙәргә килгәндә, иң беренсе нәүбәттә мөхәббәт, ғашиҡ булыу тойғолары ҡалҡып сыға. Унан йәнә ата-әсә менән үҙ-ара мөнәсәбәттәре лә борсой. Бер-береһен аңламауҙары хәүефләндерә. Үҫмер бит үҙаллылыҡҡа, бойондороҡһоҙлоҡҡа ынтыла, ә ата-әсә өсөн ул бала булып ҡала. Шуның арҡаһында проблемалар тыуа ла инде.\nӨлкәндәргә килһәк, эштәге мөнәсәбәттәр, коллегалар менән аңлашылмаусанлыҡ проблемалары күтәрелә. Олораҡтарҙы алғанда, балаларының иғтибары, һөйләшеү, аралашыу етешмәү сәбәпле, улар бушлыҡты тултырыу өсөн беҙгә мөрәжәғәт итә, – тип “Ышаныс телефоны” эшмәкәрлеге менән таныштырҙы психолог.\nБөгөн психологик ярҙам үҙәктәрендә “ышаныс телефон”дары эшләй һәм уларға көнөнә йөҙәрләгән кеше шылтырата икән, тимәк, был хеҙмәткә ихтыяж ҙур. Бындағы хеҙмәткәрҙәр көн һайын кемдеңдер күңел яраһын дауалай, кемделер хата аҙымдан аралап ҡала.\nКүптән түгел тәжрибәле психолог Ғәлиә Сәлихованы яңы булдырылған йүнәлешкә – йәш ғаиләләр менән эшләү бүлегенә мөдир итеп тәғәйенләгәндәр.\nЯңылыҡҡа асыҡ Ғәлиә сәйәхәт итергә ярата, белемен арттырырға тырыша. Әлеге ваҡытта клиник психология буйынса магистратурала белем ала. Күңел донъяһын тотороҡлоҡҡа көйләү, камиллыҡҡа ынтылыу, бер ярҙан икенсеһенә ташланмау, сетерекле хәлдәрҙә алтын урталыҡ таба белеү, һәр ғәмәлде аҡыл һәм йөрәк үлсәме менән баһалау сифаттары хас Ғәлиәгә. Ысын психолог тап шундай булырға тейештер ҙә.\n8-800-7000-183 “Ышаныс телефоны” хеҙмәте тәүлек әйләнәһенә бушлай һәм аноним рәүештә психологик ярҙам күрһәтә.\n8 (347) 276-56-12 Республика ғаиләгә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам күрһәтеү үҙәгендәге психологка ошо телефон аша яҙылырға мөмкин.


Фронт һуғыша, ә тыл яугирҙарҙы бөтә кәрәкле нәмә: ҡорал, аҙыҡ-түлек, кейем менән тәьмин итә. Милицияның матди-техник тәьминәте менән Эске эштәр министрлығының тыл подразделениелары шөғөлләнә. Бөтә төбәктәрҙән ошондай подразделениелар етәкселәре Өфөлә йыйылды, бында тыл хеҙмәткәрҙәренең Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһе үтте.\nСара Конгресс-холда үткәрелде. Кәңәшмәлә ҡатнашыу өсөн Башҡортостан баш ҡалаһына Рәсәй Эске эштәр министрлығының тыл департаменты начальнигы вазифаһын башҡарыусы Евгений Мартынов килде. Ултырыш башланғанға тиклем ул Конгресс-холл алдындағы майҙанда урынлаштырылған милиция махсус техникаһы өлгөләрен, шулай уҡ бина эсендәге ҡоралдар һәм махсус саралар күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостан, Мәскәү, Санкт-Петербург, Татарстан һәм Бурятия менән бер рәттән, милицияның матди-техник йыһазланыш кимәле һуңғы йылдарҙа ныҡ ҡына күтәрелгән төбәктәр иҫәбенә инә.\nКоллегалары иғтибарына башҡорт милицияһы Башҡортостан ОМОН-ының ғорурлығы булып торған "Тигр" автомобилен ҡуйҙы. Был оператив-хеҙмәт машинаһы Горький автомобиль заводында эшләнгән, һәм ул Эске эштәр министрлығы махсус подразделениеларының шәхси составын йөрөтөү өсөн тәғәйенләнгән. Республикалағы берҙән-бер "Тигр" йыл ярым элек алына. Ул саҡта бындай автомобилдәр бөтә ил буйынса тиҫтәнән артмаһа, бөгөн иһә, машинаның ныҡ ҡиммәт тороуына - өс миллион ярым һум - ҡарамаҫтан, милицияның тәьмин итеүсе подразделениелары ошондай 80 тирәһе автомобиль һатып алырға мөмкинлек тапты.\nУның эргәһендә Ка-226-50 вертолеты урынлаштырылғайны. Туғыҙ кеше һыйҙырышлы (ике экипаж ағзаһы һәм ете пассажир) һәм сәғәтенә 210 километр тиҙлек менән бара алыусы был вертолет төрлө маҡсаттарҙа - мәҫәлән, урынға патруллек итеү, зыян күреүселәрҙе ташыу өсөн файҙаланыла. Журналистар менән әңгәмә ваҡытында Евгений Мартынов билдәләгәнсә, авиацияның киләсәге ҙур. Милицияның авиаотрядтары илдең 12 төбәгендә булдырылған.\nБина фойеһында видеокүҙәтеү системаларының төрлө өлгөләрен күрергә мөмкин булды. Уларҙы эшкәртеү - тылда хеҙмәт итеүселәр эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлеше. Бигерәк тә 2005 йылда эшкәртелә башлаған эске эштәр бүлексәһенең мәғлүмәт телекоммуникация системаһын индереүгә ҙур иғтибар бирелә.\n- Бындай система аналогтары Рәсәйҙең башҡа бер ведомствоһында ла юҡ, - тип белдерҙе Рәсәй эске эштәр министры ярҙамсыһы Алексей Поздняков. - Унһыҙ бөгөнгө милиция йәшәй алмай. Система шәхси составты элемтә менән тәьмин итергә ярҙам итә, ә элемтәһеҙ милиционер ул инде сафта түгел, берәй төрлө хәл тыуа ҡалһа, ул тейешле ҡарар ҡабул итә алмай.\nЭске эштәр министрлығының эшендә тыл подразделениеларының роле баһалап бөткөһөҙ. Енәйәтселеккә ҡаршы эштең һөҙөмтәлелеген күтәреү милицияның матди-техник тәьмин ителешенә генә түгел, шулай уҡ шәхси составтың социаль яҡланғанлығына ла бәйле. Мартынов билдәләүенсә, уларға, айырым алғанда, шәхси составты торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса ҙур эш башҡараһы бар. Бөгөн торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булған 110 мең милиция хеҙмәткәре сиратта тора. Быйыл ведомство медицинаһын финанслау 15,6 процентҡа артты, шулай уҡ санаторийға бирелгән путевкалар һаны ла артты. Төньяҡ Кавказ төбәге территорияһында хеҙмәт иткән милиционерҙарҙы һәм Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәре хәрби хеҙмәткәрҙәрен реабилитациялауға ҙур иғтибар бирелә.\nБындай семинар үткәреү мөмкинлеге үҙе генә лә - тылда хеҙмәт итеүселәрҙең ҡаҙанышы, бында видеоконференция режимында Рәсәй эске эштәр министрының беренсе урынбаҫары Михаил Суходольский һәм Мәскәүҙән башҡа коллегалары кәңәшмәлә ҡатнашыусылар менән элемтә тотто. Евгений Мартынов билдәләүенсә, хәҙер теләгән ваҡытта һәр төбәк, һәр милиция подразделениеһы менән бәйләнешкә инергә мөмкин. Дистанцион тәртиптә бындай кәңәшмәләр генә түгел, шәхси составты уҡытыу ҙа үткәрелә, был юлға һәм йәшәүгә тотонолорға тейешле байтаҡ средстволарҙы экономияларға ярҙам итә.\n2004 йылда Эске эштәр министрлығын реформалаштырыуҙан һуң үткән ваҡыт эсендә башҡарылған эштәргә йомғаҡ яһау, проблемаларҙы билдәләү һәм уларҙы хәл итеү юлдарын эшкәртеү, тәжрибә уртаҡлашыу - бына кәңәшмәлә ҡатнашыусылар алдына ҡуйылған бурыстар. Шуны өҫтәп әйтергә кәрәк, 2004 йылда Эске эштәр министрлығын реформалаштырғандан һуң тәүге тапҡыр тыл хеҙмәткәрҙәренең бындай ҙур кәңәшмәһе 2006 йылда Псковта үткәрелгәйне. Унда Эске эштәр министрлығының махсус подразделениеларын - айырым һәм махсус тәғәйенләнештәге милиция отрядтарын бөтә кәрәкле нәмәләр менән тәьмин итеү өҫтөнлөклө бурыс итеп ҡуйылғайны. Өфөләге кәңәшмәлә иһә илдә ике меңдән ашыу тәшкил иткән ҡала һәм район эске эштәр бүлектәрен йыһазландырыуға ҙур иғтибар бүлеү кәрәклеге тураһында һүҙ алып барылды.


Атай кәңәше бәлә-ҡазанан ҡурсалай\nТауышың үҙенсәлекле, бер кемгә лә оҡшамаған\nБаҫып килә генәйем”...\nБашына аҡ түбәтәй кейгән дүрт-ете йәштәрҙәге өс малайҙың сәхнә тултырып йырлауын сәнғәт һөйөүселәр һаман хәтерләйҙер, моғайын. Атайҙары, Башҡортостандың танылған ҡурайсыһы Рәмил Ғәйзуллин, уландарын дәртләндереп ҡурайҙа уйнай. Халыҡ уларға гөрләтеп ҡул саба.\nТамашасыларҙың берәүҙәре уларҙың ауыҙ тултырып әсә телендә моңланыуына һоҡланһа, икенселәр бына тигән өс ул үҫтергән атай-әсәйгә аҡ көнләшеү менән ҡарай. Нимә генә тимә, гөрләп торған ҙур дәүләт тарҡалған осор, күп ғаиләләрҙә сабыйҙар берәү, икәүҙән артмай. Ул саҡта әлеге кеүек Әсәлек капиталы ла, ер биреү ҙә юҡ. Магазин кәштәләре тап-таҡыр: аҙыҡ-түлеккә лә, кейемгә лә ҡытлыҡ. Шундай көрсөк мәлендә йәш ғаилә йөрьәт итеп өс бала тәрбиәләһен әле!\nУландарында бәләкәйҙән үҙ һөнәренә мөхәббәт уятыу, ошо юҫыҡта тәрбиә алып барыуҙы маҡсат итеп ҡуя Ғәйзуллиндар. Йәш ярымлыҡ сағында уҡ Айтуған Пермдә атаһы менән бергә сәхнәгә сығып, туҡмаҡта туҡылдатып тора. Бер осрашҡанда Рәмил ағай: “Балаларға бәләкәй саҡта йүнәлеш бирергә кәрәк. Мәҫәлән, Японияла етенсе класҡа тиклем бөтәһе лә мотлаҡ музыка буйынса белем алырға тейеш. Нобель премияһына лайыҡ булғандарҙың күпселеге бала саҡтарында музыка менән шөғөлләнгән. Алты айлыҡ сағында мин уландарымдың музыкаль һәләтен тикшерҙем. Көн һайын ҡурайҙа һыҙҙырғас, атлай башлағас, эштән ҡайтһам, һөйөнөп китеп ҡурайҙы күрһәтәләр ине. Өс улым да сәнғәт юлын һайланы”, – тигәйне.\nБала саҡта һәр кемдең күберәк уйнағыһы килә. Ихаталағы малайҙар туп тибә йә башҡа шөғөл менән мәшғүл. Ә Ғәйзуллиндарға ундай иркенлек бигүк эләкмәй. Балалары менән шөғөлләнергә атай-әсәйҙәре лә йыбанмай, сөнки көс һалмайынса бер өлкәлә лә уңышҡа өлгәшеп булмауы көн кеүек асыҡ. Был хаҡта Айтуған: “Ул саҡта эстән генә атай-әсәйемә асыуланып та ҡуя инем. Хәҙер ҙур рәхмәт әйтәм, сөнки бер нимәгә ҡыҙыҡһыныуы булмаған йәштәштәремдең ҡайһылары тайғаҡ юлға баҫып, был тормошта юғалып ҡалды”, – ти.\nУландарының һәләтен үҫтереү өсөн ата-әсәһе көсөн дә, аҡсаһын да йәлләмәй. Бәғзе берәүҙәр, фатирға шуны алырға кәрәк, был йыһаз юҡ, тип зыҡ ҡупҡанда, улар иң тәүҙә балаларына рухи тәрбиә биреүҙе маҡсат итеп ҡуя. Кәрәк икән – Беларусь еренә, кәрәк икән, Мәскәүгә барырға ла икеләнеп, ваҡыт менән иҫәпләшеп тормайҙар. Билдәле: бындай саралар үҫмерҙе тиңдәштәре менән аралашырға өйрәтә, аң даирәһен киңәйтә, һәләтен асырға булышлыҡ итә. Һигеҙ йәшендә Айтуған, Мәскәүҙә үткәрелгән “Роза ветров” халыҡ-ара конкурсында ҡатнашып, Гран-при яулай. Өфө сәнғәт училищеһында белем алғанда Һамар ҡалаһында Дельфий уйындарында алтын миҙалға лайыҡ була. Бәләкәйҙән туған тел, милли мәҙәниәт, сәнғәт бишегендә тәрбиәләнгән үҫмер ҡайҙа ғына булмаһын, халҡыбыҙ йырҙарын башҡара һәм тамашасыларҙың, талапсан жюриҙың һөйөүен яулай.\nӘлбиттә, бәләкәй сағында музыка йүнәлешендә белем алып та башҡа һөнәргә уҡыған кешеләр бихисап. Тәүҙә Айтуған музыкант булырға теләй, ә әсәһе улын табип итеп күргеһе килә. Әммә “Роза ветров” халыҡ-ара конкурсында ҡатнашҡандан һуң ул үҙен башкөллө йыр сәнғәтенә бағышларға хәл итә.\n– Сығыш яһап бөткәс тә, халыҡ геүләтеп ҡул саба башланы. Тамашасыларға баш эйеп, сәхнә артына сыҡһам, тағы саҡыралар. Йырым халыҡҡа оҡшаны, ә бындай алҡыш минең күңелгә лә ятты. Бүләккә магнитофон бирҙеләр. Ошонан һуң башҡа һөнәр һайлау хаҡында икеле-микеле уйҙар инмәне, – тип хәтирәләргә бирелде Айтуған.\nАна шулай бәләкәйҙән ата-әсәһенең хуплауын, сәхнә туҙанын, тамашасыларҙың алҡышын, һөйөүен тойоп үҫә ул. Мәктәптән һуң һис икеләнмәй сәнғәт училищеһына уҡырға инә. Әммә бер йылдан ул атаһының кәңәше менән Мәскәүҙәге Гнесиндар исемендәге музыка колледжына юллана.\nИлебеҙҙең баш ҡалаһында үҙен үҫтереү өсөн киңерәк мөмкинлектәр, офоҡтар асыла егеткә. Шөһрәтле сәнғәт әһелдәренән белем алыу, төрлө яҡтан йыйылған тиҫтерҙәрең менән аралашыу, фекер алышыу, мәҙәни сараларға йөрөү – быларҙың береһе лә яҙмышын сәнғәт менән бәйләгән Айтуғандың тормошонда эҙһеҙ үтмәй. Уҡытыусыһы Тамара Корчагина: “Тауышың үҙенсәлекле, бер кемгә лә оҡшамаған”, – тип дәртләндерә башҡорт егетен.\nӘ инде уҡыуҙы тамамлағас, вокал буйынса имтихан тапшырғанда ул халыҡ йыры “Сибай”ҙы һуҙа. Егеттең былай ҙа тыуған яғын, ата-әсәһен, ҡустыларын һағынып, тиҙҙән күрешеү көндәрен һанап йөрөгән сағы. Атаһының тыуған яғы Белорет, уның гүзәл тәбиғәте, әсәһенең бишеге Учалы ла берҙәй күңеленә яҡын уның. Был төбәктәргә йыш барып йөрөгәс, һағындыра, төшкә инә. Егет барлыҡ юҡһыныуын йырҙа сағылдыра.\nай, ер түгел,\nКәкүге лә саҡырыр ер түгел.\nЭй, илама ла, Фатимам,\nҡайтыр ер түгел.\nАйтуғандың бәрхәт тауышынан әҫәрләнгән Надежда Бабкина, ул йырлап бөткәс, “Браво” тип ҡысҡырып ебәрә.\n– Мәскәүҙә белем алған күптәр унда төпләнергә тырыша. Ә һин ни өсөн Өфөгә кире ҡайтырға булдың? – тип ҡыҙыҡһынам Айтуғандан.\n– Башта ҡалғайным ул, Александров исемендәге хәрби йыр һәм бейеү ансамблендә уңышлы ғына эшләп йөрөй инем. Оҡшай торғайны. Көндәрҙең береһендә атайым: “Улым, әйҙә, үҙебеҙгә ҡайт”, тигәс, баш тартманым, – тине ул.\nӘ был ансамблдең төп өлөшө Ҡара диңгеҙҙәге авиция һәләкәтендә вафат булды бит... Тимәк, Рәмил ағайҙың ниндәйҙер тойомлау көсө бар.\n– Күптәр һине үҙенсәлекле артист Рәмил Ғәйзуллиндың улы тип белә. Сәнғәт юлын үҙең аңлы рәүештә һайланыңмы? Йә атайың кеүек данлыҡлы кеше булыу теләгенәнме? – тием.\n– Атай кеше балаһын теге йәки был шөғөл менән ҡыҙыҡһындырырға тейеш. Атайым егерменән ашыу илдә булған. Мин дә уның кеүек илдәр күрергә теләйем. Алла бирһә, уның менән музыкаль сығыштар әҙерләп, бергә сит илдә сығыш яһарбыҙ тип уйлайым, – тип тә өҫтәне Айтуған.\nАйтуған заманса, халыҡ йырҙары менән бер рәттән “Ишкәксе йыры”, “Бер алманы бишкә бүләйек”, “Күҙ нурым”, “Беренсе мөхәббәт” кеүек күптән халыҡтың күңелен яулаған ретро йырҙарҙы ҙур теләк һәм оҫталыҡ менән башҡара. Тап шуға ла уны концерттарҙа йәштәр ҙә, өлкән быуын вәкилдәре лә берҙәй үҙ итә, ҡушылып йырлай. Ошо хаҡта һүҙ сыҡҡас, Айтуған былай тине:\n– Элекке йырҙарҙы белгәнем өсөн әсәйемә рәхмәт әйтәм. Мине бәүелткәндә ул гел шул осорҙағы һәлмәк йырҙарҙы башҡарған. Бәләкәй саҡта өйҙә караоке була торғайны. Әсәйем шуны ҡабыҙа ла үҙе ҡушылып йырлай. Үҫә төшкәс: “Улым, бына ошо йырҙы өйрәнеп ҡара”, – тип кәңәш бирә ине.\nӘйткәндәй, Айтуған Ғәйзуллин Ҡаҙағстанда үткән “I’m a singer Kazakhstan” (“Мин – Ҡаҙағстан артисы”) халыҡ-ара проектында ҙур уңышҡа өлгәште. Был проектта ҡатнашыу өсөн алты илдән өс мең кеше араһынан Айтуғанды һайлап алғандар. Ул Башҡортостандан берҙән-бер кеше була. Яҡташыбыҙ Рәсәй вәкиле булараҡ тәүҙә урыҫ йырын башҡара, унан башҡорт халыҡ йыры “Уралым”ды заманса аранжировка оҙатыуында үҙенсәлекле итеп һуҙа.\n– Ысын сәнғәткә тәржемә кәрәкмәй тиеүҙәре хаҡ. Айтуғандың сығышын талапсан жюри һәм тамашасылар алҡышлап оҙата. “Йырҙы тетрәндергес итеп башҡарҙы, уның аша башҡорт халҡының бар тарихы күҙ алдынан үтте”, – тип баһалай улар.\nҺөҙөмтәлә икенсе тур йомғаҡтары буйынса Айтуған Ғәйзуллин иң яҡшы башҡарыусы тип табыла. Артабан ул Ҡаҙағстан Президенты Нурсолтан Назарбаевтың тыуған көнөнә арналған тантанала сығыш яһау бәхетенә лайыҡ була.\nБашҡорт егетенең эстрада көмбәҙендә алҡыштарға күмелер көндәре алда әле.


27 Апрель 2019, 18:01\nЯрты аҙна типтереп йөрөгәндән һуң, өйгә ҡайтып индем. Кәләш шунда уҡ бишбармаҡ йылытырға ҡуйҙы… Тиҙҙән алдыма боҫрап торған аш килеп ултырҙы. Уны ҡалаҡ менән тегеләй-былай болғап ҡараным да, ҡәнәғәтһеҙлек менән: “Иҫкергән һалма ашап ултырырға Мин һиңә кем !? Тиҙ генә икенсе нәмә бешер, [оятһыҙ һүҙҙәр], юғиһә кәрәгеңде аласаҡһың!” – тип екерҙем. Йылытылған ризыҡ шунда уҡ кәстрүле менән эткә оҙатылды. Тәҙрә аша Аҡбайымдың бәхетенә ышана алмай ҡыуанып, аштың һыуынғанын көтөүен күҙәттем. Ҡойроғо ялп-йолп килә.\nАп-аҡ дала. Ҡар. Ер менән күк тоташҡан кеүек, ә баш осонда һары ҡояш түңәрәге. Тыныслыҡ. Тирә-яҡта бер нәмә лә юҡ һымаҡ. Һыуыҡ һауа үпкәләрҙе ҡытыҡлап тура мейегә күтәрелә төҫлө. Яйлап ҡына артыма әйләнеп ҡараным. Минең генә эҙҙәр. Алдымда – бушлыҡ. Юлым күпме дауам итерен белмәйем…\nБилдән көрт йырып, бата-сума алға ынтылам. Ҡар кейемгә һырыла. Тын быуынан керпектәргә бәҫ ҡуна. Бармаҡ остарына ваҡ ҡына энәләр ҡаҙалғандай, күрәһең, туңа башлағандарҙыр. Аптырарғамы һуң: өҫтөмдә – ары-бире бет ҡабығы куртка, аяҡтарымда – ярым-ботинкалар. Ҡалала ярай ҙа, ә был – дала. Һыуыҡ, тик ни эшләйһең? Бүтән сара юҡ. Ҡыбырларға. Атларға. Юғиһә туңыр өсөн күп кәрәкмәй. Үлем хаҡында уйландыра башланы. Үткән ваҡиғалар бер-бер артлы күҙ уңынан уҙа…\nХыялый йәш сағым. Ниндәй генә алйотлоҡ ҡылынманы, ниндәй генә шатлыҡ кисерелмәне. Ҡайһыларын иҫкә төшөрөүе оят, бәғзеләрен аңлатып та булмай. Йәнәһе, кемгәлер нимәлер иҫбат итәм… Мәғәнәһеҙлек. Бары кәртәлә йөрөгән Аҡбайымдан да түбәнерәк икәнлегемде раҫлағанмын. Шуны аңламағанмын.\nТәүге мәртәбә ҡоҫҡансы эскәнемде иҫләйем. Араҡы тип тә әйтеп булмай. Спирт. Һыу ҡатыштырылған таҙа медицина спирты. Егеттәр алып килде. Бер-ике телем икмәктәре лә бар. Кемдер колбаса сығарып телде. Эстек. Өлкәндәргә оҡшатырға тырышып… Аҙаҡ, башым әйләнеп йондоҙҙар бейеүен күҙәтеп ятҡанымда, үкенеү тойғоһо уянды: әсәйемә биргән вәғәҙәне тотманым, алданым, хыянат иттем. Бер аҙҙан ағыуланған тәнем шайтан һыуынан баш тартырға көс тапты. Батҡаҡҡа ауа-түнә йылғаға барып етеп битемде йыуҙым, хәл ингән һымаҡ булып китте. Әммә оҙаҡҡа түгел: ҡайҙандыр төптән, гүйә күңел төбөнән боғаҙыма килеп терәлгән төйөн уҡшып сыға башланы. Уны бер нисек тә туҡтатып булмай ине, йәнем, иҫән ҡалырға тырышып, ҡабат-ҡабат шайтан һыуынан ҡотолорға маташты, буғай. Ғәрлегемдән үҙ-үҙемә енем ҡабарҙы. Бүтән бер ҡасан да аҡбашҡа әйләнеп та ҡарамаҫҡа ант иттем, әммә…\nҺүҙемдә торманым. Эстем. Дуҫтар, таныштар менән, ятаҡтағы бүлмәләштәр менән… Шулай кәрәк икән тип уйлай торғайныҡ. Байрам өҫтәленең иң түрендә мотлаҡ “ярты” торорға тейеш, ниндәйҙер эш башҡарҙыңмы – һыра, байрам, ял көндәрендә – ҡатырағы. Башҡаларҙан яйыраҡ иҫереп, күберәк эсһәң – һин баһадир. Шундай ышаныу, юҡ, ысын күңелдән инаныу бар ине…\nҮкенес. Әммә бөтә донъя аҡылдан шашҡанда миндә “аң” тигәнең ҡайҙан булһын?.. Икенсе көнөнә генә, бахмурҙан шешенгән йөҙҙө көҙгөлә күреп, үҙ-үҙемә ҡарата ерәнеү тойғоһо уяна. Ә бала саҡта тормоштоң былай боролош алырын уйлап та бирмәйһең! Тиҙерәк ҙурайырға хыялланаһың!.. Ниңә шулай ашҡынаһыңдыр… ҡартайырға? Эх, балалыҡ, ихлас бер ҡатлылыҡ.\nҠалтырана-ҡалтырана атлауымды беләм. Йүгереп маташтым, әммә ас, һөйәктәренә тиклем туңған кешенең йүгереүе бер урында тапаныу кеүек кенә. Эс ауырта. Ә ҡар яланының иге-сиге юҡ. Һирәк-һаяҡ көрт өҫтөнә сысҡан кеүек хайуандар килеп сыға. Яҡыныраҡ барһаң, кире өңөнә инеп боҫа. Әммә шуларҙы тотоп ҡарарғамы икән… Нимәлер ашарға кәрәк. Көрт өҫтөнә ҡатҡан боҙға ҡулдар һыҙырыла. Ҡайһы бер урындары ҡанарға итә, әсетә. Шулай ҙа, астан үлмәҫлек кенә булһа ла ит бит инде. Был хәтлем дә тәмләп сей ит ашаясаҡмын тип бер ҡасан да уйламағайным, ә башта тағы әллә ҡасанғы хәтирәләр ҡалҡа.\nУның бешеренеүенә таныш-тоноштоң иҫе китә торғайны. Бөтәһе лә: “Уңдың һин кәләшеңдән. Ҡәҙерен генә бел…” – тип көнләште. Тыштан ғына килешкән булһам да, эстән гел кәмселек эҙләнем. Таптым. Теге улай түгел, быныһы былай… Хәҙер шул бәлештәрҙең береһе генә булһасы!\nҠорбандарымдың ите үтә әҙ, етмәһә, йөндәре теш араһына ҡыҫылып маҙалай. Уҡшыуымды еңеп, бармаҡтарҙы ялайым. Шулай ҙа эсәк-месәген ташланым. Үлергә йыйынмайым әле. Ҡоҫтороп ҡына ҡуймаһын. Теге йәнлектәрҙең тағы берәүһе күренде. Уны ла тотасаҡмын… Төлкө кеүек һунар итәм... Хәйлә менән. Ҡалтыранған тәнде ҡулға алып өң эргәһенә яҡыныраҡ килдем һәм бөтә кәүҙәм менән көрткә сумдым.\nТағы хәтирәләр шауҡымы...\nКөҙ аҙағы. Һалҡын төшә башлаған. Ҡар ҡатыш яуған ямғыр маҙаға тейә. Ике дуҫым менән суртан ҡармаҡларға киттек. Йәнә ямғыр һибәләп үтте, үлән еүеш. Ярҙың ауышыраҡ урынына баҫып ҡармаҡты һелтәгәйнем, шыуып киттем. Һыуға барып төшкәс тә, башыма тәүге килгән уй: ҡармаҡты ташлап, йәһәтерәк ярға сығыу булды. Ләкин үҙәккә үтерлек һыуыҡҡа ҡарамай, ҡиммәтле углепластик спиннингымды йәлләнем. Тырыша торғас, ниһайәт, уны ярға ырғыттым. Әммә үҙем шунда уҡ бата башланым. Аяҡтар менән ишһәм дә, итектәр аҫҡа һөйрәй. Ағас тамырҙарына йәбешеп саҡ ҡалҡып сыҡтым. Ярға үрмәләргә хәл юҡ, ярай әле дуҫтар килеп етеп, һөйрәтеп мендерҙеләр, ҡоро кейемдәрен бирҙеләр. Шул ваҡыттағы өшөүем әле лә ҡабатланған төҫлө.\nҠорбаным йылы ғына йөн йомғағы булып ҡулға эләкте лә сыйылдай-сыйылдай бармаҡтарҙы кимерә башланы. Тик улар бер нәмә лә һиҙмәй. Үлтерә яҙып һыҙлай ғына. Төшөп китте, нисектер баҫып өлгөрҙөм. Былай булғас, йәшәйбеҙ. Сөнки мин – тере! Үлем менән алышырға ҡурҡмайым...\nНи генә тиһәң дә, ҡалала ҡыш йылыраҡ. Ҡырҙағы кеүек шаҡырайтып туңдырмай. Кәрәк урынға йылы автобус йәки машина менән генә бараһың. Кейемең дә шул сәбәпле еңелерәк. Ә бында, шыжлап торған елле яланда, модалы ҡыҫҡартылған куртканың файҙаһы – бер тин. Әгәр тиҙ арала йылы урын тапмаһам, һис һүҙһеҙ, туңасаҡмын. Быны ғына аңларлыҡ башым бар. Шуға атлайым. Һис юғында, электр сымы бағаналарына йәки юлға барып юлыҡҡанда, берәй ауылға барып сығыр инем. ОБЖ дәрестәрендә уҡытыусыбыҙҙың “ҡырағай шарттарҙа тере ҡалыр өсөн иң тәүҙә – паника һәм истерикаға бирелмәү, икенсеһе – эшмәкәрлектән туҡтамау, иң һуңғыһы – өмөтөңдө өҙмәү” тигәне иҫтә. Саҡ ҡына үҙ-үҙеңә йомшаҡлыҡ күрһәттеңме – эштәр харап! Хас та тормоштағы кеүек! Тормош үҙе – экстремаль шарт. Хата яһауға әллә күпме мөмкинлектәр бар, ә уларҙы төҙәтеү өсөн ваҡыт сикле. Өлгөрә алмаһаң, үҙеңә үпкәлә.\nАрыным. Һуңғы мәлдә уйҙар бутала башланы. Бәлки, ҡот осоу ҙа килеп еткәндер. Йылы самолет ҡорһағынан Хоҙай ҡушмаҫ ергә килеп эләккән кешенең аҡылдан шашыуы ла бик мөмкин бит...\nСеберҙәге бәләкәй генә нефтселәр ҡаласығынан тыуған яғыма бер генә юл бар – аэропорт. Уны, моғайын, илебеҙҙәге иң билдәһеҙ авиакомпания хеҙмәтләндерәлер: самолеттары иҫке, хеҙмәткәрҙәре тупаҫ, “сервис” тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Шул инде, үҙ халҡын эттәй ҙә күрмәгән дәүләттә ябай эшселәргә башҡаса ниндәй ҡараш булһын? Ошо тишектә ярты йыл буйы баш күтәрмәйенсә тир түктем. Хәҙер “аҡсаның оҙонон һуғып”, өйгә ҡайтып барам. Самолетыбыҙ ҡалтырана-дерелдәй буранлап торған бетонканан айырылды ла моронон күккә сөйҙө. Двигателдәр талғын ғына геүләй, арыған тәнде йоҡо баҫа. Ҡараңғы төндә болоттар аҫтында еләбеҙ. Өҫтә һирәк-һаяҡ йондоҙҙар күренеп ҡала, аҫта алты километр бушлыҡ.\nАңһыҙлыҡ. Буталып бөткән төштәр. Ниндәйҙер мейене быраулаусы тауыш. Стюардессаның йүгереп йөрөп бөтәһен дә уятыуы. Ҡайыштарҙы эләктерергә һәм алдарыбыҙҙағы креслоға төшөрөлгән һүрәттәге кеүек ултырыуыбыҙҙы талап итеүе. Аптырау ҡатыш шаңҡыулы минуттар. Гүйә, ниндәйҙер бөйөк бер хәл булырға тейеш. Көслө тетрәнеү…\nКүҙҙәремде асҡанда баштүбән аҫылынып тора инем. Үҙәккә үтеп ел һыҙғыра. Самолетыбыҙҙың иҫән ҡалған өлөшөндә минән башҡа тағы ике кеше күренә. Береһе һыуынып өлгөргән, икенсеһе туҡтауһыҙ ҡысҡыра. Уның да оҙаҡҡа бармаҫын аңлайым, тик ярҙам итерҙәй әмәлем юҡ. Тағы һуштан яҙғанмын. Аҙаҡ туңып ҡалтыраныуҙан ғына иҫемә килдем. Эленеп торған урынымдан ысҡынып төштөм дә кемдеңдер курткаһын эләктерҙем. Мәйеттәрҙең свитерҙарын һалдырып алырға намыҫым етмәне. Йылы кейем, аҙыҡ тураһында хыялланырға ғына ҡала. Самолет ҡалдыҡтарын да табыуым икеле. Бындай елдә, төнөн… Вертолеттар осмай. Ә йәшәге килә.\nТормошомдағы иң сәйер һунарҙан һуң ҡулдарымды өрөп, ышҡып, һуҡҡыслап йылыттым да үҙ-үҙемде көслөрәк булып киткәнемә ышандырырға тырышып, йәнә алға ынтылдым. Хатта тамырҙар буйлап ысынлап та, йылы йүгергән һымаҡ тойола башланы. Гүйә арҡам буйлап, һалҡын ғына тамсылар ҡытыҡлап төшә, тир аға. Ә барыбер, туҡтап ҡалһам, шунда уҡ туңырмын да, бүтән бер ҡасан да кире терелмәм, мәңгелеккә ҡатып ҡалырмын төҫлө. Яҙмыш иронияһы ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та: мине ҡасандыр “туң йөрәк” тип атағайнылар.\nҠатыным менән ун өс йыл бергә торғандан һуң… Юҡ, дөрөҫөрәге, ун өс йыл дауамында уның йәнен һурғанымдан һуң – түҙмәне. “Ҡырҙа” йөрөгән бер көнөмдә әйберҙәрен йыйған да, улыбыҙҙы алып сығып киткән. Бер айҙан судҡа саҡырҙылар, айырылыу процесы башланды. Илаш-талаш... Ҡыҫҡаһы, бөтә таныштарҙы ектем, бер тинһеҙ сығарып ебәрҙем. Әсәйемдең улым хаҡында уйларға өгөтләүенә лә ҡолаҡ һалманым. Йәнәһе, “башбаштаҡлыҡ”тарына үпкәләнем. Яңғырауыҡлы һүҙҙәр ташланым: “Һеҙһеҙ яҡшыраҡ буласаҡ!”, “Ярты йылдан байыйым!”, “Үкенерһегеҙ әле!” Иҫәүән. Кемде алдап маташҡанмындыр? Белмәйем.\nШул ваҡыттан алып ырыҫ китте. Хатта гел эштән ҡайтыуымды көтөп торған этем дә ауылдың икенсе осондағы берәүгә барып эйәләне. Өйҙөң эсе ҡотһоҙ, ҡараңғы булып ҡалды. Йәшәү теләге һүрелде. Ә элекке ҡатыным көндән-көн сәскә атты. Икенсе ауылға күсеп китһә лә уның ҡайҙа йәшәгәнен, нисек торғанын, ниндәй ҡыйынлыҡтар кисергәнен белә инем. Ғорурлығымды ғына еңә алманым. Еңһәм дә инде… Ул мине барыбер кире ҡабул итмәҫ ине! Бергә торғаныбыҙҙа яҡшылыҡ күрмәне, айырылғандан һуң да ярҙам булманы. Киреһенсә, этлек кенә ҡылдым, тәҡәтен ҡороттом.\nӘсәйем ейәнен йәлләп иланы... Бер аҙҙан минең менән һөйләшмәй ҙә башланы. Рәнйене. Һуңғы килгәнендә артыҡ һүҙ әйтеп торманы, бары ишек төбөнән “туң йөрәк” тине лә боролоп сығып китте.\nКөрт кисеп атлағанда берәү артҡа тартып килгән кеүек. Хәрәкәт итергә хәл юҡ, йығылып барам. Зиһендә арыу менән йәшәү теләге бер-береһен йыртҡыслай, ҡайһыһы еңер – бары ихтыярҙан торалыр. Иң мөһиме – йәшәргә тырышыу, ҡалғаны – ваҡ мәсьәлә…\nСоветтар союзы етмеш йыл тирәһе генә йәшәп ҡалһа ла, бихисап һуғыштарҙа ҡатнашып өлгөрҙө. Билдәлеләренән билдәһеҙҙәре күберәк. Алыҫ Афғанстанда ла һалдаттарыбыҙ “интернациональ бурыс” үтәне. Шул йәһәннәм тишегенең ҡыҙған ҡомдары араһында беҙҙең десантсылар ротаһы бейеклекте тотоп ята. Дуҫымдың эсен ярсыҡ аҡтарып сығарҙы. Уны хәүефһеҙ урынға алып барып һалдыҡ та, кире оборона позицияларына ашыҡтыҡ. Шул саҡ ул: “Китмә. Янымда бул. Санитарҙар килеп еткәнсе генә”, – тип ыңғырашты. Үҙе йыш-йыш тын ала, ҡалтыранған бармаҡтары менән эсәктәрен һәрмәп ҡарай. Йылмайырға тырышып: “Иң мөһиме – йәшәргә тырышыу, ҡалғаны – ваҡ мәсьәлә… Шулай бит?” – тигән була. Нимә әйтергә лә белмәнем.\nӘле мин нимә эшләйем? Ысынлап та йәшәргә теләйемме? Әллә йәнә үҙ-үҙемде алдап маташаммы? Миңә ошонда уҡ туҡтарға һәм тыныс ҡына ятып туңырға нимә ҡамасаулай? Үлем бит барыбер ҡасан да булһа ҡыуып тотасаҡ! Уның хәҙер йәки һуңғараҡ етеүенән берәй нәмә үҙгәрерме? Донъям, тормошом, уй-фекерҙәрем яҡшырып китерме?.. Бер аҙна элек, бәлки, үҙгәрмәҫ тә ине, ә хәҙер икенсе хәл кеүек…\nҒүмеремдең көрсөккә килеп терәлгәнен ярты йыл элек аңланым. Нимәне булһа ла үҙгәртергә кәрәк ине: йә үҙемде, йә донъяны. Беренсеһен һайланым. Кеше минең кеүек йәшәргә тейеш түгел! Себергә быраулаусы ярҙамсыһы булып киттем. Ойошмала: “Тәүҙәрәк шулай “ҡара” эштә йөрөргә тура килер, аҙаҡ яйлап үрләрһең. Аҡсаһы ла артыр”, – тинеләр. Ә миңә ни, элекке тормошомдан ҡасырға ғына… Бер аҙна элек әсәйем шылтыратты:\n– Һаумы, улым! Хәлдәрең нисек?\n– Яҡшы. Үҙеңдеке нисек? Берәй хәл булдымы әллә? Ниңә тауышың борсоулы?\n– Улым… Кисә… улыңдың егерме биш йәше тулды бит…\nҠапыл ҡыйын булып ките. Иҫләмәйем дә икән. Бөтөнләй онота башлағанмын. Шымып тороуҙан башҡа сара тапманым.\n– …Машинала китеп барғанында ҡаршыһына КамАЗ килеп сыҡҡан. Әле реанимацияла ята. Ҡатмарлы операция кәрәк, ти. Беләм, ғорурлығыңды еңә алмаҫһың инде. Шулай ҙа, ул һинең балаң даһа! Бәлки, ярҙам итерһең?..\nНи әйтергә?.. Барыһы ла бер юлы ҡалҡып сыҡты: үкенеүҙәр, теләк, ҡурҡыу, йоҡоһоҙ уйланып үткәргән төндәр, хәтирәләр. Нимә был, яҙмыштың сираттағы яман шаярыуымы? Әллә, ниһайәт, яҡшы яҡҡа боролоуымы? Белмәйем.\n– Әсәй, тиҙҙән эш хаҡы түләйҙәр. Ҡайтырмын…\nҠояш күптән офоҡ аръяғында юғалды. Ҡараңғы төштө. Артабан барып булмай: хәл дә, теләк тә юҡ. Көрттөң тәрәнерәк урынын табып өң эшләнем дә шуның эсенә инеп ултырҙым. Нисек тә булһа ошо төндө уҙғарғанда, Аллаһ бойорһа, мотлаҡ берәй юлға барып сығырға тейешмен кеүек. Тәнемде яйлап ҡына арыу баҫа, күҙҙәр йомола. Эх, йоҡламаҫҡа ине лә…\nТөнө буйы ҡар яуҙы һәм таң атҡас ҡыҙарып ҡояш ҡалҡты, тирә-яҡты нурға күмде. Ап-аҡ далала бер ниндәй эҙ юҡ. Һиллек. Был хозурлыҡты күргән кеше һоҡланмай булдыра алмаҫ ине.\n– Һаумы, улым!\n– Ғәфү ит, килеп етмәнем.\n– Һин шуның өсөн генә ғәфү үтенергә теләйһеңме?\n– Юҡ! Бик күп нәмә өсөн, тик…\n– Һм-м (көлөмһөрәп), ғорурлығың ҡамасаулаймы?\n– …Өлгөрмәнем. Былай килеп сығыр тип уйламаным. Шул ғына...


«ТУҒАНЛЫҠ». 5-СЕ КӨН\nТөрки телле театрҙарҙың «Туғанлыҡ» Халыҡ-ара фестивале дауам итә. Бишенсе көндә лә, йола буйынса, иртән театр тәнҡитселәре Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең Мостай Кәрим әҫәре буйынса «Өс таған» спектакле тураһында фекер алышты. «Өс таған» спектаклен Башҡортостанда тыуып үҫкән йәш Мәскәү режиссеры Антон Федоров ҡуйған.\n14:00 сәғәттә «Атола» ҡунаҡханаһының конференц-залында, Төрки телле театрҙарҙың «Туғанлыҡ» халыҡ-ара фестивале сиктәрендә, «Рәсәй театрының яңы йөҙҙәре» («Новые лица российского театра») лекцияһы уҙҙы. Лецияны театр тәнҡитсеһе, сәнғәт белгесе, МХАТ мәктәп-студияһы профессоры Ольга Егошина уҡыны.\n16:00 сәғәттә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә Хәсән Акарҙың Bostanci art продюсер компанияһы «Пирайе» спектаклен күрһәтте. Режиссеры һәм актер – Морат Чидамли. Әҫәрҙең нигеҙенә төрөк шағиры Назым Хикмәттең төрмәлә ултырған сағында ҡатыны Пирайеға яҙған хаттары алынған. Сәйәси ҡараштары өсөн 28 йылға иркенән мәхрүм ителгән шағир үҙенең бөтә кисерештәрен, әрнеүҙәрен баҫырлыҡ көстө ҡатыны Пирайеға булған мөхәббәтендә таба һәм уға булған хистәрен, донъя ҡоролошо, үҙенең яҙмышы тураһында уйланыуҙарын хат юлдарына һәм шиғырҙарына күсерә.\n19:00 сәғәттә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә Ш.Хөсәйенов исемендәге Аҡмола өлкә ҡаҙаҡ музыкаль-драма театры (Ҡаҙағстан) В. Шекспирҙың «Ромео һәм Джульетта» спектаклен тәҡдим итте. Замандаштарына театр донъяһында ҡулланылған яңы ысул һәм алымдарҙы тәүгеләрҙән булып еткереү бурысын алған ижадсылар режиссер Дина Жумабаева менән берлектә В. Шекспирҙың «Ромео һәм Джульетта»һын да үҙенсәлекле һәм заманса итеп сәхнәләштерә. Мәңгелек мөхәббәт темаһы төрлө театр сәхнәләрендә мең тапҡыр уйналғандыр, әммә Ш. Хөсәйенов исемендәге Аҡмола өлкә ҡаҙаҡ музыкаль-драма театрының «Ромео һәм Джульеттаһы» – стилистика, сәхнә биҙәлеше, актерҙар уйыны менән күңелдәрҙе арбай һәм башҡаларҙан айырылып тора.


Республикала ит һәм һөт етештереү күләмдәре арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала ит һәм һөт етештереү күләмдәре арта\n11:46, 19 октября 2012 Иҡтисад\n2012 йылдың тәүге туғыҙ айында Башҡортостанда 260 мең тонна ит етештерелгән. Бер йыл элек был күрһәткес бер аҙға түбәнерәк ине, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nДөйөм алғанда төбәктә эре мал, ат, һарыҡ, кәзә һәм ҡош-ҡорт иҫәбе тотороҡло булып ҡала.\nБынан тыш, ағымдағы йылдың ғинуарынан алып сентябренә тиклем төбәк хужалыҡтары, үткән йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, өс процентҡа күберәк һөт һауып алған. Был күләмдең яҡынса 590 мең тоннаһы һатылған, был шулай уҡ 2011 йыл күрһәткестәренән күберәк. БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республикала эшкәртеү сәнәғәтендә лә күләмдәрҙең артыуы күҙәтелә. Шулай итеп, 2012 йылдың ғинуар-август айҙарында сәнәғәт производствоһы индексы 104,5 процент тәшкил иткән.\nТехник тәьминәт буйынса ла хәлдәр яҡшырған. Техника һатып алыуға бүленгән субсидия Башҡортостан аграрийҙарына йыл башынан алып 2700 ауыл хужалығы машинаһын һатып алырға мөмкинлек биргән. Бер йыл элек республикала 2566 берәмек ауыл хужалығы техникаһы һатып алынғайны, уларҙың дөйөм хаҡы ул ваҡытта 3,1 миллиард һум тәшкил итте.\nТеги: ауыл хужалығы,йомғаҡтар


“Урал Батыр” башҡорт рок – фестивале | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 123416\n20 декабря 2018 — 16:59\n“Урал Батыр” башҡорт рок – фестивале\nБилдәле музыкант, “Дәрүиш-Хан” төркөмө солисы, Дим Ҡоләхмәтовтың иҫтәлегенә арналған сара башҡорт рогын яратыусыларҙы бер майҙанға йыйҙы. Ике сәғәттән ашыу барған концерт тураһында хәбәрсебеҙ Иҙел Алсынов репортажында.\n90-сы йылдарҙа популяр “Дәрүиш-хан” төркөмө йырҙарын белмәгән кеше булмағандар ул. Йылдар үтһә лә, был йырҙарҙы әле лә күптәр яратып башҡара.\nТуғыҙ башҡорт рок төркөмдәрен берләштергән фестиваль икенсегә уҙғарыла. Ойоштороусылар әйтеүенсә, был сараға ҡыҙыҡһыныу башҡорт музыканттары араһында йылдан-йыл арта бара.\nФестивалдә ҡатнашыусылар “Дәриүш-хан” төркөмө репертуарынан һәм үҙҙәре ижад иткән йырҙарын башҡарҙы. Тамашасылар һәр сығыш яһаусыны алҡышлап ҡаршы ҡалды.\nОйоштороусылар әйтеүенсә, “Урал-Батыр” башҡорт рок фестивале һәләтле йырсыларҙы асыҡлау һәм уларҙы ҙур сәхнәгә сығарыу, үҙҙәре ижад иткән йырҙарын тамашасыларға еткереү, йәштәрҙә һәм үҫмерҙәрҙә башҡорт теленә ҡыҙыҡһыныу уятыу маҡсатынан уҙғарыла.\nКартуф, колбасаның бар төрө, ҡаймаҡ, тауыҡ ите, һөт, тары ярмаһы, маргарин, сыр, балалар өсөн йәшелсә консерваларына хаҡтар артҡан. Бер аҙнала улар кәмендә 4 ҡыйбатланған. Гела Давитадзе ун йылдан ашыу алма һатыусыһы булып эшләй. Республиканың төрлө район-ҡалаларынан, Ырымбур өлкәһенән, хатта...


ОЗНА ҡытай-ҡаҙаҡ компанияһына үлсәү ҡулайламаларын етештерә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nОЗНА ҡытай-ҡаҙаҡ компанияһына үлсәү ҡулайламаларын етештерә\n12:55, 19 февраля 2010 Иҡтисад\n«ОЗНА» акционерҙар йәмғиәте «Спутник» камиллаштырылған автоматлаштырылған төркөмлө үлсәү ҡулайламаларын етештерә башланы (АГЗУ).\nҠорамалдар Аҡтүбә өлкәһенең (Ҡаҙағстан) көньяғында урынлашҡан Жанажол ятҡылығына ебәреләсәк. Ятҡылыҡты үҙләштереү менән CNPC Ҡытай милли нефть-газ корпорацияһы менән Ҡаҙағстан Республикаһының берлектәге предприятиеһы — «CNPC-Актюбемунайгаз» нефть компанияһы шөғөлләнә.\nҠулайламаларҙың яңы партияһы нефттәге көкөртлө водородтың артыҡ күләмдә булыуын иҫәпкә алып етештерелә. Үлсәү ҡулайламаларының төп быуындары һәм механизмдары (технологик торба үткәргестәр, һыйымдар, арматура) нефть-газ шыйыҡлығындағы көкөртлө водородтың алты процентҡаса күләмдә булыуына иҫәпләнгән. Был үлсәү ҡулайламаларының хеҙмәт итеү ваҡытын күпкә арттырасаҡ.\n2010 йылдың 12 апреле — контракт йөкләмәләрен үтәүҙең һуңғы көнө .


Башҡалар эшләй, беҙ ҙә булдырасаҡбыҙ!\nБеҙ үткән йылдың аҙағында “Сура” ҡулланыусылар кооперативының эш башлауы тураһында хәбәр иткәйнек. Кооператив етәксеһе Фуат Фәтхулла улы Толомбаев менән ойошма, уның эш йүнәлештәре хаҡында әңгәмәләштек.\n- Фуат Фәтхулла улы, кооперативтың ойошторолоуы хаҡында һөйләп китһәгеҙ ине. Һәм ни өсөн уны “Сура” тип атанығыҙ?\n- Беҙҙең кооператив 2018 йылдың апрелендә үк ойошторолғайны. Ләкин төрлө сәбәптәр арҡаһында ул ваҡытта эште башлап ебәреп булманы. Тик үткән йыл ғына район хакимиәте биргән кәңәште тыңлап, килем килтереүсе проектҡа ҡушылып, грант юллауға тотондоҡ. Билдәле булыуынса, был программа (проект) сиктәрендә, ауыл хужалығы продукттарын эшкәртеү өсөн кәрәкле ҡорамалдар һатып алырға 3 миллион һум аҡса бирелә. Беҙ, кооператив ағзалары (программа талабы буйынса 10 кешенән кәм булмаҫҡа тейеш), бер аҙ уйлашып-кәңәшләшкәндән һуң, бал ҡорто продукттарын эшкәртеү һәм фасовкалау йүнәлешен һайлап, конкурста ҡатнашырға булдыҡ. Ауыл хужалығы министрлығы үткәргән был конкурс ике этаптан тора. Уға әҙерлек ҡатмарлы ғына, бигерәк тә ҡағыҙ эштәре күп. Конкурсҡа тәҡдим ителгән дүрт проекттың икәүһе үтте, шул иҫәптән беҙ ҙә. Район мәғлүмәт-консультация үҙәге хеҙмәткәрҙәренә ҙур рәхмәт, уларҙың ярҙамы ҙур булды. Ә кооперативтың исеменә килгәндә, яуап ябай: беҙ үҫәргәндәрҙең батыры Сураның исемен ҡуштыҡ.\n- Һеҙҙең цехты төҙөү үткән йыл аҙағында башланғайны. Ә бөгөнгө көндә эш барышы ниндәй хәлдә?\n- Цехты төҙөү йылдам бара тип әйтергә була. Стеналар күтәрелде, ҡыйығы ябылды. Хәҙер эстә йылытыу һәм яҡтыртыу ҡорамалдарын монтажлау, һыу һәм канализация үткәреү һәм дә башҡа төҙөкләндереү эштәре алып барыла.\nЦех майҙаны буйынса ҙур түгел – 60 квадрат метр, шуға күрә, эшләнәһе эштәр килешеүгә ярашлы, ваҡытында тамамланыр тип уйлайым.\nЭшкәртеү һәм фасовкалау ҡорамалдары тулыһынса тип әйтерлек ҡайтарылған. Хәҙергә, цехты эшкә ебәргәнгә тиклем, улар менән эш итеү алымдарын һәм продукттарҙы эшкәртеү технологияларын өйрәнәбеҙ.\n- Балды флягаларҙан банкаларға һалып ҡына һатып булмаймы ни? Ни өсөн бәләкәй һауыттарға фасовать итергә кәрәк?\n- Була, умартасылар күп осраҡта шул 3 литрлы банкаларҙа һата ла инде. Ләкин заман үҙгәрә бит. Гел шулай булмаясаҡ. Заман башҡа – заң башҡа, тиҙәрме әле ул? Мәҫәлән, итте алайыҡ. Элек күпселек кеше ҡышҡылыҡҡа һуғымды тулайым алып һуйырҙар ине. Магазиндарҙа ла, баҙарҙа ла үлсәп һатыу булманы тип әйтерлек. Ә хәҙер әҙләп алырға өйрәнеп барабыҙ бит. Унда билмән дә, фарш та башҡалары ла етерлек. Билдәле, сит илдәрҙә беҙҙең кеүек баҙарҙар ҙа, көҙгө йәрминкәләр ҙә юҡ. Аҙыҡ-түлек тулыһынса супермаркеттарҙа ярымфабрикат формаһында ваҡлап һатыла. Ул беҙгә лә киләсәк.\nТағын шуны әйтер инем, балдың хаҡы ҡиммәт (үҙем умартасы булып, бал менән һатыу итһәм дә). 3 литрлы банка 1500-1800 һум. Үткән йыл йүкә балы 2500-гә барып етте. Ә халыҡтың һатып алыу һәләте түбән. Баҙарҙа күберәк оло йәштәгеләр генә – дауаланыуға тип алалар. Ошо осраҡта балдың ваҡ һауыттарҙа һатылыуы ҡулланыусыларға отошло һәм шуға күрә беҙҙең ошо эште башлап ебәреүебеҙ ваҡыт талаптарына тап килә тип уйлайым.\n- Кооператив үҙенең ағзалары менән генә эш итәме? Ә унда инмәгән ҡортсолар һеҙгә мөрәжәғәт итһә?..\n- Ундайҙар булһа, беҙ: “Әйҙүк, рәхим итегеҙ! Һеҙгә ярҙам итергә һәр ваҡыт әҙербеҙ!” – тип әйтәсәкбеҙ. Уларҙың теләге буйынса, тәҡдим иткән продукттарын һатып алырға йәки һатышып бирергә һәм дә ваҡ һауыттарға фасовкалап бирергә мөмкин. Әлбиттә, һәр эш түләүле. Ташламалар бар, әммә улар кооператив ағзалары өсөн генә ҡаралған.\n- Цехта балдан тыш башҡа ҡортсолоҡ продукттарын эшкәртеү һәм фасовкалау ҡаралғанмы?\n- Әлбиттә, умарталыҡта булған продукттарҙы: балауыҙҙы, прополисты, сәскә һеркәһен, һитәне, инә һөтөн эшкәртеү һәм ваҡ һауыттарға һалып фасовкалау планлаштырыла. Алда һанап киткәндәрҙе бал менән бутап, икенсе төр продукт фасовкалауҙы ла уйлайбыҙ.\nБеҙ ҡулланасаҡ фасовкалау ҡорамалдарының етештереү ҡеүәте юғары – сменаһына 1-1,2 тоннаға тиклем балды 100 грамдан алып ярты килограмға тиклемһыйҙырышлы пластик һәм быяла һауыттарға һалырға мөмкин. Беләбеҙ, кооператив ағзаларының ғына балы етмәйәсәк, башҡа ҡортсоларҙан да һатып аласаҡбыҙ, күрше райондарға ла сығырға тура киләсәк.\nЦехтағы ҡорамалдарҙы тулыраҡ ҡулланыу өсөн башҡа юлдарҙы ла эҙләргә кәрәк. Мәҫәлән, емеш-еләк ҡайнатмалары, джем һ.б. менән эш итәсәкбеҙ. Тәүге ваҡытта емеш-еләкте халыҡтан йыйһаҡ, киләсәктә үҙебеҙ баҡса үҫтерергә ниәтләйбеҙ. Күҙ уңында тотҡан урындар бар. Уй-хыялдар күп. Уларҙы аныҡ маҡсаттарға әйләндереп, тормошҡа ашырыу өҫтөндә ныҡлы эшләргә лә эшләргә...\n- Тимәк, яңы эш урындары ла булдырыласаҡ?\n- Эйе, яңы эш урындары асыласаҡ. Был ауыл хужалығы министрлығы менән төҙөлгән килешеүҙә ҡаралған. Тәүге осорҙа ике эш урыны булдырылһа, киләсәктә, цех тулы ҡеүәтенә керһә, 4-5 кешегә эш урыны буласаҡ.\nБеҙ бал ҡорттарын ҡарай һәм үрсетә беләбеҙ. Ләкин яңы башлап йөрөгән кәсеп беҙҙең өсөн бөтә яҡлап та яңылыҡ, һыналмаған өлкә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, икеләнеүҙәр юҡ. Ярҙам иткән һәм ярҙам итергә әҙер торған иптәштәр бар. Уларҙың булыуы башланғысыбыҙға көс һәм дәрт өҫтәй.Башҡалар эшләй, беҙ ҙә булдырасаҡбыҙ!\n- Фуат Фәтхулла улы, әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Эшегеҙҙә уңыштар һәм уй-ниәттәрегеҙҙең тормошҡа ашыуын теләйбеҙ!