Новости ⇒ «ВИРТУОЗ…»\nБөгөн «Виртуоз…» фильмының исем туйы була\nСалауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Роберт Заһретдиновтың бөгөн, 7 март «Виртуоз…» фильмының исем туйы була.\nДокументаль картина «Башҡортостан» киностудияһында артистың тыуыуына 85 йыл тулыу уңайынан төшөрөлгән. Сара киске 7-лә башлана.\nРоберт Заһретдинов 1932 йыл¬дың 16 декабрендә Мәсетле районының Әжекәй ауылында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Мәсетле район мәҙәниәт йортонда баянсы булып башлай. Өфө сәнғәт училищеһын һәм Свердловск музыка-педагогия институтын тамамлап, 1969 йылда Өфө музыка-педагогия училищеһына уҡытырға килә. Тап ошо осорҙа ҡумыҙҙа уйнауға ҡыҙыҡһыныуы арта. Музыка ҡоралдарын үҙе яһай һәм камиллаштыра, уларҙың өр-яңы моделдәрен (шул иҫәптән электрон) эҙләй, ҡумыҙ менән думбыраның мөмкинлектәрен берләштергән ҡумбыраны уйлап таба.\nР.А. Заһретдинов 1991 йылда Бөтә донъя традицион халыҡ инструменттары фестивалендә – “Донъяның виртуоз-ҡумыҙсыһы”, ә 1998 йылда “Ҡумыҙ буйынса халыҡ-ара класлы оҫта” исеменә лайыҡ була. Был дәрәжә уға Австрия, Бельгия, Болгария, Голландия, Польша, Швейцария, Германия, Италия, Монголия, Норвегия һәм Финляндияның музыка уҡыу йорттарында оҫталыҡ дәрестәре алып барыу мөмкинлеген бирә.\nРоберт Заһретдинов – илленән ашыу йыр һәм инструменталь пьеса, шул иҫәптән ҡумыҙ, ҡурай, баян өсөн әҫәрҙәр, “Ҡумыҙ”, “Башҡорттарҙың өзләү мәктәбе” китаптары, “Ҡумыҙҙа уйнау мәктәбе” уҡыу-методик ҡулланмаһы авторы. Оҙаҡ йылдар ул Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡытты, төбәк, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара ҡумыҙсылар, өзләүселәр бәйгеләрендә жюри рәйесе булды, милли сәнғәтте танытыу менән әүҙем шөғөлләнде.\nТалантлы музыкант, башҡорт халҡының данлы улы Р.А. Заһретдиновтың күп йыллыҡ хеҙмәт эшмәкәрлеге һәм өлгәшелгән уңыштары хаҡлы рәүештә “Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре”, “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән исемдәр, “РСФСР-ҙың халыҡ мәға¬рифы отличнигы” һәм “БАССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы” билдәләре менән баһаланды. Ул – Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.


Солоҡ балы ашап, яман шештән, шәкәр диабетынан шәбәйгәндәр\n12 Октябрь 2019, 11:04\nҠөрьәндә тикмәгә генә ”Бал ҡорто” тигән сүрә бар тиһегеҙме лә, унда Аллаһ ошо кескәй генә мәхлүккә – бал ҡортона: ”Аллаһ күрһәткән юлдар буйлап ос”, - тип юҡҡа ғына бойорған тиһегеҙме – был бөжәктә лә, уны көткән халыҡта ла әле кешелек асып етмәгән хикмәттәр бар!\nОшо һүҙҙәрҙең раҫлығына Ғәлиәкбәр ауылының данлыҡлы солоҡсоһо, ҡортсоһо, ауылдың имам-хатибы, егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигән халыҡ мәҡәлен тотоп, етмеш үк булмаһа ла, бихисап һөнәрҙәргә эйә Самат Хәмит улы Сабитов менән әңгәмәнән һуң тағы бер инандым.\nБыл ир-уҙамандың кәсеп-һөнәрҙәре бихисап: уҡып алғандары радиотехник һөнәре менән имам-хатиб булһа (Рәсәй ислам университетын тамамлаған), тормош өйрәткәндәре - солоҡсо, ҡортсо, батмансы, балта оҫтаһы, тире иләүсе, тиренән кәпәс (бүрек) тегеүсе, һунарсы һәм башҡалар...\nБеҙ барғанда Самат ағай кейәүе менән бесән өйөп йөрөй ине – һин дә мулла, мин дә мулла, атҡа бесән кем һала, тип тормаған, ең һыҙғанып эшкә керешкән. Быйылғы ямғырлы йәй бесән эшләү ваҡытын шулай һуҙып ебәрҙе шул – аҙыраҡ янған бесәнен әүеш-теүеш итеп йөрөүҙәре.\nТау битендәге баҡса тулы умарта, өҫтәрәк ҡабыҡ башлы, ҡабыҡ тышлы оя-омшаник. Унда ҡорттар ҡыш сыға икән. Ҡайҙа уңышлы ҡышлауҙарын тикшерер өсөн хужа бер ни тиклем умарталарын өй баҙына ла ултырта.\n“Нисек солоҡсо, ҡортсо булып киттегеҙ?” – тигән һорауға Самат ағай бик ихласлап яуап бирҙе.\n- Олатайҙарым солоҡсо минең. Сабитов Ибраһим олатай бына тигән солоҡсо булған. Атайым – уҡытыусы, ул бөтөнләй солоҡсо түгел, етмәһә, ҡорттан ҡурҡа ине, әммә кешегә әйтеп булһа ла солоҡ яптырҙы.\nМин мәктәптә уҡыған йылдарҙа (5-8-се кластарҙа) мәктәптең ҡорттарын ҡараныҡ. Байғазин Миңлеғәле ҡарт мәктәптең ҡорттарын тәрбиәләп тота ине. Ана шул ағай бөтә нәмәгә өйрәтте.\nБер олатайым, Исламбаев Абдулла олатай, бик оҫта батмансы ине. Уның батманына еткән батман булманы, тип хәтерләй ҡарттар. Күрше Хәлил бабай ҙа бына тигән оҫта батмансы булды – шунан да өйрәндем был боронғо кәсеп-шөғөлгә.\nУмарта, солоҡтарым әлхәмдүлилләһ (күпме ныҡышһаң да, Бөрйән солоҡсолары, умартасылары солоҡ, умартаһының теүәл һанын әйтмәй, был – ҙур һәм йәшерен сер). Мин солоҡтарымды ай буйы ябам, ә ҡурсаулыҡтыҡылар – ике көндә.\nЙөҙләп буламы солоҡтарығыҙ, тип ныҡышыуыма: “Һе, йөҙ – һан түгел!” - тип кенә ебәрә Самат ағай.\nМатериалдың тулы вариантын "Таң" гәзитенең 11 октябрь һанынан уҡығыҙ.


Апрелдә Өфөлә «Күсемһеҙ милек. Яҙ–2011» күргәҙмә-йәрминкәһе үтәсәк\n23 Март 2011, 15:19\n14 - 16 апрелдә Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромының төп трибунаһында «Күсемһеҙ милек. Яҙ–2011» XVI күргәҙмә-йәрминкәһе үтәсәк. Уны ойоштороусылар булып Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт министрлығы, БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, Өфө хакимиәте, шулай уҡ БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты ярҙамында «Азимут» күсемһеҙ милек буйынса берҙәм мәғлүмәт хеҙмәте сығыш яһай.\nКүргәҙмә күсемһеҙ милектең бар аспекттарына ла ҡағыласаҡ. Был турала «Башинформ» агентлығында үткән бөгөнгө матбуғат конференцияһында «Азимут» күсемһеҙ милек буйынса берҙәм мәғлүмәт хеҙмәте директоры Оксана Егурнова белдерҙе.\n— Сарала бик күп проекттар күрһәтеләсәк. Улар араһында «Финанстар һәм ипотека урамы», «Ҡала янындағы йорт. Аҙ ҡатлы һәм ағас йорттар һалыу», — тине ул. – Уларҙың сиктәрендә кредитлау, страховкалау, материалдарҙы эшкәртеүҙең яңы технологиялары, ландшафт дизайны һәм башҡа мәсьәләләр тулы кимәлдә сағылдырыласаҡ. Күргәҙмә-йәрминкәнең махсус бүлеге – «Сит ил күсемһеҙ милке салоны».\nБыл бүлектең географияһы йыл һайын киңәйә бара. Быйыл унда Франция, Испания, Ҡытай, Төркиә, Таиланд һәм башҡа илдәрҙең күсемһеҙ милке тәҡдим ителәсәк. Бынан тыш, күргәҙмәгә килеүселәр белгестәрҙән был дәүләттәрҙә йәшәү өсөн нисек паспорт алыу, виза юллау, бизнес асыу һәм башҡалар хаҡында белешә аласаҡ.\n— Граждандарға иҫәпләнгән проекттар ҙа аҙ түгел, — тип билдәләне Оксана Егурнова. – Халыҡ араһында һорау менән ҡулланғандарҙың береһе – «Шәхси иғландар стенды». Ул күсемһеҙ милек менән алыш-биреш итергә йыйынған кешеләргә ориентирланған. «Буш майҙандар йәрминкәһе» коммерция күсемһеҙ милке объекттарын тәҡдим итә.\nБынан тыш, күргәҙмә-йәрминкә сиктәрендә эшлекле пограмма ла әҙерләнгән, унда тармаҡтың көнүҙәк мәсьәләләре ентекләберәк ҡараласаҡ.


Болгария профессоры буласаҡ юристарға Өфөлә политология буйынса лекция уҡыны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБолгария профессоры буласаҡ юристарға Өфөлә политология буйынса лекция уҡыны\n12:31, 29 сентября 2011 Йәмғиәт\nРәсәй-Болгария дуҫлығына Урал юридик дәүләт академияһының Өфөләге филиалы ла ҡушылды. Мәғариф учреждениеһына Болгариянан күренекле йәмәғәт эшмәкәре, политолог Захари Захариев килде. Ул ЮНЕСКО ҡарамағындағы Европа фән, мәҙәниәт һәм гуманизм академияһы академигы, Рәсәй һәм БДБ халыҡтары дуҫлығы федерацияһының һәм «Славяндар» фондының рәйесе, «Славян мәҙәниәте, мәғарифы һәм фәне» халыҡ-ара ассоциацияһын етәкләй. Уның фәнни һәм ижтимағи эшмәкәрлегенең үҙәгендә — халыҡ-ара мөнәсәбәттәр һәм, атап әйткәндә, Рәсәй-Болгария хеҙмәттәшлеге.\nӨфөгә доктор Захариев «Башҡортостан — Болгария халыҡтары дуҫлығы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Ярослав Шредер һәм РФ Сит ил эштәре министрлығының республикалағы вәкиле Илшат Миңлебаевтың саҡырыуы буйынса килгән.\n— Беҙгә башҡорт-болгар йәмғиәте программаларында ҡатнашырға тәҡдим иттеләр, һәм беҙ саҡырыуҙы шатланып ҡабул иттек, — тине Академия филиалы директоры урынбаҫары Олег Павлов.\nБолгар профессоры буласаҡ юристарға, милли дәүләттәр киләсәгенә бәйләп, халыҡ-ара хоҡуҡ тураһында лекция уҡыны, һуңынан йәштәрҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе.


Иҡтисад // Инвестициялар\nАҡса иҡтисадҡа китә!\nИҡтисадҡа, билдәле булыуынса, һулар һауа дәрәжәһендә "оҙо н" ресурстар, икенсе һүҙ менән әйткәндә оҙайлы файҙаланыу\nөсөн аҡса кәрәк. Нимә өсөн икәнлеген аңлауы ҡатмарлы түг ел. Предприятиены үҫтереү, ҡорамалдарҙы модернизациялау, етештереү өлкәһендә яңылыҡтар индереү кеүек ҙур инвестици он проекттарҙы мөмкин тиклем тиҙ арала башҡарып сығыу өсө н. Тик был маҡсаттарға аҡсаны ҡайҙан алырға һуң Һорау б ына нимәлә. Үҙ облигацияларыңды фонд баҙары буйлап "йөрөр гә" сығарып ебәреп, унан"бурысҡа" алып торорға була. "Иҫк е" алымға мөрәжәғәт итеп банктан кредит алырға ла мөмкин.\nӘйтергә кәрәк, банктар бурысты оҙайлы ваҡытҡа әүҙемерәк бирә башланылар. Уларҙың ресурс базаһы артты: банкка аҡса\nһалыусылар үҙҙәренең йыйылған аҡсаһыноҙайлы ваҡытҡа ҡалд ыралар, тимәк, беҙҙең банкирҙарҙың да операциялар үткәрер гә ваҡыттары ла, аҡсалары ла барлыҡҡа килде тигән һүҙ. Рә сми мәғлүмәттәр буйынса, ғинуарҙан май айына тиклем иҡтис адҡа оҙайлы кредиттар үҫеше 17 процент тәшкил итте, әулар ҙың өлөшө 16 процент. Күреүебеҙсә, алға китеш бар. Мәҫәлән, быйылғы йылдың июль айында ғына Рәсәйҙең Сбербан к бүлексәһе республикаың бер нисә ҙур сәнәғәт предприятие һы менән инвестицион кредиттар түләү буйынса килешеү төҙө нө. Шулай, БР Сауҙа - сәнәғәт палатаһы ағзаһы булып тороусы " Каустик" ябыҡ акционерҙар йәмғиәте кабель пластикат етешт ереүҙе реконструкциялауға кредит алды. Завод эшселәре был\nпроект ҙур һорау менән ҡулланылған продукцияның сифат һә м күләмен яҡшыртырға мөмкинселек бирәсәк тип иҫәпләй. Ка бель пластикат -- күп төрлө компонентлы материал. Ул элек тротехника, приборҙар төҙөү, нефть, газ сәнәғәте һәм иҡти садтың башҡа тармаҡтарында киң ҡулланыла. Әйткәндәй, күп тән түгел етештереүҙе реконструкциялау барышы менән респу блика Президенты танышты һәм ҡнәғәт булып ҡалды. Банк аҡсаһы лизинг схемаһы буйынса һәм "Ба - Дек - Лизинг "яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт лизинг компанияһын йәлеп ит еп һәмрасчеттың аккредитив формаһын ҡулланып сит ил банк ыһы ҡатнашлығында заманса немец ҡорамалдарын һатып алыуға\nйүнәлтелә. Белгестәр билдәләүенсә, инвестициялауҙың бынд ай схемаһы предприятиеның аҡсаһы экономияларға ярҙам итә.


Йөрәктән сыҡҡан ғына йөрәккә етә » Башкортостан кызы\nЙөрәктән сыҡҡан ғына йөрәккә етә\nҺыу һөлөгөндәй сибәр, талантлы, уңышлы, һәр саҡ үҙҙәренә шаян күҙ атҡан гүзәлдәр иғтибары үҙәгендә булып та, ҡатындан-ҡатынға һикермәй, бер никахта матур донъя көткән был шәхестәребеҙҙән интервьюлар алғанда шуны төшөндөм: уларҙың барыһы ла үҙҙәренә тормош юлдашы итеп аҡыллы, тәрбиәле, юғары әхлаҡлы һәм, иң мөһиме – үҙҙәрен үлеп яратҡан ҡатын-ҡыҙҙы һайлаған. Ваҡытында «Һәнәк» журналының, «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире булған, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры һәм башҡа юғары вазифаларҙы биләгән Тәлғәт Ниғмәтулла улы Сәғитовтың һөйөклө тормош юлдашы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, профессор Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы Сәғитова менән әңгәмәнән һуң, ғаилә тотҡаһы барыбер ҙә ҡатын-ҡыҙҙа, тигән хәҡиҡәткә тағы бер инанғайным. «Шәхси ғаилә тормошомда күңел кителеүҙәренә юл ҡуймаҫҡа тырышам. Тәлғәтте өйҙә туйғансы күреп тә булманы – иртәнән кискәсә гел эштә лә гел эштә. Һағынып көтөп алдым, исмаһам, ял көнөн бергә үткәрәйек, тип аҙна араһында костюмдарын, көн дә алмаштырырға күлдәктәрен йыуып, үтекләп, бөтә өй эштәрен алдан тамамлап ҡуям. Һәм, әйтергә кәрәк, быны бөтә күңелемдән, ихлас башҡарам. Ҡайтыуына тәмле итеп аш-һыу әҙерләйем, кисә бешергәнде бөгөн ашатмайым, өйҙө һәр саҡ таҙа тотам, кимәл яғынан унан ҡалышмаҫҡа тырышып, күп уҡыйым, ул ерем, был ерем ауырта, тип уға зарланмайым, өҫ-башыма, төҫ-ҡиәфәтемә иғтибарҙы юғалтмайым, ҡыҫҡаһы, иремде ҡунаҡ көткәндәй ҡаршы алам. Бәлки, һеҙгә сәйер тойолор, әммә миңә бер ҡасан да ғәйбәт ишеттермәнеләр. Ныҡ яҡын әхирәттәрем булмағанға ла шулайҙыр. Әгәр көнләшһәң, ҡыҙғанһаң, тыныс йәшәп, татыу ғаилә ҡормаҫ ине бит. Тәлғәттең һәр кешегә, шул иҫәптән ҡатын-ҡыҙға, иғтибарлы, ихтирамлы булыуын, алсаҡлығын беләм, ләкин уға ышанһам да, ғүмер буйы кеҫәләрен ҡарарға батырсылыҡ итмәнем: иҫкәрмәҫтән берәй нәмә килеп сығыр ҙа быны күтәрә алмам, тип ҡурҡтым. Һөйөү, татыулыҡ кәртәләрен емермәү, мөхәббәтте ғүмерлеккә һаҡлау иң тәүҙә ҡатын-ҡыҙҙан тора ул», – тип һөйләгәйне ул.\nТатыу ғаиләгә нигеҙ ҡатын-ҡыҙҙың сабырлығынан, уның маһирлығынан да һалыныуын яратҡан артисыбыҙ Фидан Ғафаровтың ғүмерлек тормош юлдашы Фәриҙә апай ҙа үҙе менән эшләгән интервьюмда раҫланы. «Мин бер ҡасан да Фиданды үҙемә бәйләп ҡуйырға тырышманым. Әгәр кешенең күңелендә ниндәйҙер уй бар икән, йүгәнләп кенә уны уйынан ваз кистереп булмай. Тегендә барма, бында бар, спектакль бөткәс тә йүгереп өйгә ҡайт, тип артисҡа әйтеү, ғөмүмән, дөрөҫ түгел. Аяғында ныҡ торған ғаиләле кешегә ниндәйҙер тыйыуҙар, кәртәләр ҡуйыу, беренсенән, уны кәмһетһә, икенсенән, үҙеңде осһоҙлата. Фидан күп балалы, тәрбиәле, татыу ғаиләнән һәм, бәлки, шуғалыр ҙа үҙ ғаиләһенең бөтөнлөгө – уның иң ҙур ҡыуаныстарының береһе. Ғүмер юлдашымды, уның артист күңелен һәр саҡ аңларға тырыштым. Ҡайҙалыр ситтә, үҙенә илһам нуры етмәгәндә булып алған мауығыу мәлдәренә лә тыныс ҡарарға өйрәнгәнмен».\nИхласлыҡ, ышаныс тантана иткән ғаиләлә генә тулы бәхет бар. Беҙҙең «Башҡортостан ҡыҙы» ла ярты быуат инде үҙенең меңәрләгән уҡыусыларынан торған ҙур, татыу, мөхәббәтле ғаиләһендә бәхетле ғүмерен кисерә. Журнал уҡыусыларыбыҙ менән булған илаһи бәйләнеш бер ҡасан да өҙөлмәһен, бер-беребеҙгә булған татыулыҡ, һөйөү хистәре мәңгегә һүрелмәһен. Байрамыбыҙ менән, дуҫтар!\nБашҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.\nАҙағы. Башы 2017 йылдың 11-се һанында.\nТеги: Беҙҙең бәйгеләр Башҡортостан ҡыҙына 50


Бейеклеккә илтер рухи бөйөклөк » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Бейеклеккә илтер рухи бөйөклөк\nБейеклеккә илтер рухи бөйөклөк 02.12.2015 // Йәмғиәт / Анонстар\nБынан бер нисә йыл элек Мәжит Ғафуриҙың ейәне Хәлит менән аралашыу бәхете тейгәйне. Үҫмер сағына тиклем күҙе күргән уның, һуңынан һуҡырайған. Уңайһыҙ булһа ла, бер тапҡыр: “Хәлит, һин төҫлө төштәр күрәһеңме ул?” – тип һораным.\n– Эйе. Төш күрһәм, бәхетле булып уянам. Тик гел бер үк төрлө: йүкә сәскә атҡан мәлдә йәшеллеккә күмелгән Өфө урамдары буйлап йөҙәм.\nҺорауым Хәлиттең күңел ҡылдарын сирткәндер – сағыу төҫтәр тураһында йышыраҡ һөйләшә башланыҡ.\n– Еңеңде генә тотоп ҡарайым әле, – тине ул бер тапҡыр. – Һин бөгөн йәшелдән кейенгәнһең.\n– Ҡайҙан беләһең?\n– Һәр төҫтөң үҙ йылыһы бар...\nБыл һөйләшеүҙән һуң йыш ҡына тәжрибә үткәрҙек. Хәлиттең төҫтө айырмаған сағы һирәк булды.\nҒөмүмән, тома һуҡыр йә күҙе зәғиф кешеләр үҙ донъяһында йәшәй, сөнки һынау итеп бирелгән сиктәрҙе емереүе ҡыйын. Гүзәл Хәсәнова иһә тормошона үҙгәрештәр индерә алған. Һап-һау ҡыҙға студент саҡта энцефалитлы талпан ҡаҙалған. Иң ҡурҡынысы – ул ҡыҙын тапҡандан һуң организмы бирешеп, күреү һәләтен юғалта башлаған. Мәктәптә немец телен уҡытҡан, ике бала тәрбиәләгән Гүзәл хәҙер шәүләләрҙе генә айыра. Урамда таяҡһыҙ йә оҙатыусыһыҙ йөрөй алмай.\n– Һуңғы ваҡытта тормошома үҙгәрештәр индергем килде. Балалар үҫкәс, аралашыу етмәй башланы. Гел фатирҙа ғына ултырыу ҙа мөмкин түгел. Был спортҡа килгәнемә ике йыл тирәһе. Әлеге команда менән йәйҙән алып шөғөлләнәбеҙ. Беҙҙе ойоштороп, бер көс итеп туплаған тренерыбыҙ Тимурға рәхмәтлемен, сөнки һәр кемдең күңеленә юл табырға кәрәк, һәр кешенең үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып эш итеү мөһим. Быйыл Мәскәү ҡалаһында үткән ярышта ҡатнаштыҡ. Күрмәгәс, юлға сығырға ла ҡыймайыраҡ тора инем. Оҙатыусы кеше кәрәк бит. Егеттәр ярҙам итте – гел етәкләп кенә йөрөттө, – тип һөйләй Гүзәл.\nҠыҙы Элинаға – 19 йәш, ул – пауэрлифтинг буйынса спорт мастеры. 14 йәшлек Артур бишалыш менән шөғөлләнә. Спортты үҙ иткән балаларынан ҡалышмаҫҡа тырыша Гүзәл. Әлеге шөғөл уға яңы мөмкинлектәр асҡан, тормошҡа ҡарашын ҡырҡа үҙгәрткән.\nТөркөмдә аяҡ-ҡул быуындары ҡаҡшаған егеттәр-ҡыҙҙар бар.\n– Баштарына төшкән өлөштөң әселеген аңлап, үҙеңдең хәлеңә шөкөр итәһең, ярҙам итергә тырышаһың. Бер нисә күнекмәнән һуң уларҙың тәне яҙылып китә. Шөғөлләнеү бушлай, теләктәре булғандар ҡушылһын. Әйткәндәй, бағыусылар ярҙамына ла мохтажбыҙ. Ни генә тимә, залда ҡаяға үрмәләү – бер, тәбиғәттә – бөтөнләй икенсе. Йәйгеһен тәбиғәткә сығыу, Ирәмәл тауына менеү теләге көслө, – ти Гүзәл.\nДенис Ғүмәров иһә юридик колледж тамамлаған. Студент сағында пауэрлифтинг менән шөғөлләнгән.\n– Мөмкинлектәре сикле кешегә эш табыуы ауыр икәненә төшөндөм. Әле өйҙәмен. Ваҡытты бушҡа үткәрмәҫ өсөн килдем был спортҡа. Һәйбәт зал, барлыҡ уңайлыҡтар тыуҙырылған. Уңыштарыма әсәйем дә һөйөнә, – ти егет.\nТөркөмгә йөрөүселәр тиҫтәгә яҡын. Тик, хәбәрселәр килә тип иҫкәртеп ҡуйғас, бөгөнгө күнекмәнән күптәре баш тартҡан. Гүзәл менән Денис үҙҙәре тураһында бер аҙ һөйләне, ә бына тренерҙары аҙ һүҙле егет булып сыҡты. Үҙенең дә физик мөмкинлектәре сикле Тимур Әбдрәшитов юғары уҡыу йортон тамамлаған, эшләп йөрөй. Үҙе ише кешеләргә терәк һәм таяныс була белә. Гүзәл менән һөйләшкән арала Денис “ҡая”ға үрмәләп йөрөп, бер нисә тапҡыр ҡолап та төштө. Тимур тыныс ҡына егеткә хаталарын аңлатты, тыңламаған аяҡтарын ҡайҙа ҡуйырға кәрәклеген күрһәтте, маҡтап та алды.\nТауға үрмәләүе еңел түгел. Айырыуса мөмкинлектәрең сикле булһа. Шулай ҙа кемдер тауҙың итәгендә тороп ҡала, кемдер үргә менә. Кемдер күрмәһә лә төҫ айыра, ә кемдеңдер күңел күҙе ғүмер буйы һуҡыр ҡала...


ШӘКӘР ДИАБЕТЫН НИСЕК БУЛДЫРМАҪҠА?\n14 Ноябрь 2018, 13:10\n14 ноябрь – Бөтә донъя шәкәр диабеты менән көрәш көнө\nШәкәр диабеты – инсулин етерлек кимәлдә бүленмәү сәбәпле, ҡанда глюкоза кимәле артыуына бәйле барлыҡҡа килгән ауырыу.\nШәкәр диабетын ике типҡа бүләләр. Беренсеһе – ашҡаҙан аҫты биҙенең инсулинды тейешенсә бүлеп сығармауына бәйле булһа, икенсе типта инсулин тейешенсә бүленеп сыҡһа ла, туҡымаларҙың күҙәнәктәре уларҙы үҙләштермәй.\nШәкәр диабеты барлыҡҡа килеүгә нәҫелдә булыуы, һимереү, йыш стресс кисереү, йоғошло ауырыуҙар һәм йөрәктең ишемик сире, артериаль гипертензия сәбәп булыуы мөмкин.\nI типтағы шәкәр диабетын иҫкәртеү мөмкин түгел, әммә ҡайһы бер кәңәштәр уның үҫешен тотҡарлар.\n– Туҡланыу. Ҡулланған аҙыҡ-түлектә яһалма өҫтәлмәләр миҡдарына иғтибар итергә, консерваланған, үтә майлы һәм углеводҡа бай ризыҡтар менән туҡланыуҙы кәметергә кәрәк.\n– Йоғошло һәм вируслы сирҙәрҙе иҫкәртеү. Тап улар шәкәр диабетына килтереүсе сәбәптәрҙең береһе булып тора.\n– Алкоголь ҡулланыуҙан, тәмәке тартыуҙан баш тартыу.\nДиабет менән сирләүселәргә, ниндәй тип булыуына ҡарамаҫтан, диета тотоу кәрәк. Әммә I һәм II тип диабеты араһында билдәле бер айырмалар бар.\nI типтағы диабет булғанда – инсулин терапияһы мөһим. Әгәр был талапты инҡар иткәндә, ҡандағы шәкәр кимәлен кәметеүгә тырышыу файҙа бирмәйәсәк. Шәкәр диабетының I тибы булғанда, сирҙең аҙаҡ аҙып китеүен иҫкәртеү өсөн, түбән, йәғни,1 кг тән ауырлығына 25-30 калориялы диета тотоу урынлы.\nII типтағы диабет дарыу терапияһына можтаж түгел. Башта сирлегә тән ауырлығын кәметергә булышлыҡ итеүсе диета тәҡдим ителә. Динамика ыңғай булһа, дарыуҙар бөтөнләй талап ителмәүе лә бар.\n45 йәште үткән, шулай уҡ туғандары араһында шәкәр диабеты менән сирләүселәр булғанда, II типтағы шәкәр диабеты барлыҡҡа килеүе мөмкин. Ул кеше хәүеф төркөмөнә ҡарай. Был осраҡта ҡандағы шәкәр кимәлен йылына кәм тигәндә бер тапҡыр тикшереп тороу кәрәк. Сирҙе башланғыс стадияһында асыҡлау ваҡытты юғалтмай дауаланыуҙы башларға мөмкинлек бирә.\nШәкәрҙең ҡандағы кимәле ас ҡарынға – 3,3-5,5 ммоль/л, ашағандан һуң 2 сәғәттән 7,8 ммоль/л булһа – нормала тип иҫәпләргә була.\nНәҫелдән күсеүсе был сирҙең үҫеүенең төп сәбәбе – һимереүҙә. Шуға ла II типтағы сирҙе иҫкәртеү өсөн туҡланыуға иғтибар бүлеү мөһим. Асығыу һәм үтә ҡаты диеталар ҡулланыу бөтөнләй урынһыҙ. Көн дауамында йышыраҡ, бер ваҡытта һәм аҙ-аҙлап ашарға кәрәк. Ашағы килмәгәндә, көсләп ашау кәрәкмәй. Менюны төрләндереп, рационды йәшелсә-емештәр менән байытыу яҡшы. Шәкәр, бал, аҡ икмәк, ҡаластар, торт-пирожныйҙар, кәнфиттәр, туңдырма һәм башҡа татлы аҙыҡтар, майлы ит, майлы балыҡ, сало, дөгө, манный, кукуруз ярмалары, татлы емештәр һәм кипкән емештәр (банан, финик, виноград һ.б), һатып алынған һуттар һәм нектарҙар, татлы йогурттар һәм өҫтәлмәле һөт аҙыҡтары, ыҫланған, тоҙланған, әсе ризыҡтар, юғары сортлы бойҙан ононан макарондар, алкоголь, татлы газлы һыуҙар – хәүеф төркөмөнә ҡараған кешенең дошманына әйләнергә тейеш.\nШәкәр диабеты һөҙөмтәһендә кешенең күреү һәләте юғалыуы, йөрәк-ҡан тамырҙары сиренә дусар булыуы, бөйөр эшмәкәрлеге боҙолоуы бар. Спорт менән шөғөлләнеү, көндәлек физик күнегеүҙәр шулай уҡ шәкәр диабетын иҫкәртеү сараһы булып тора. Физик күнегеү эшләгәндә матдәләр алмашыныуы яҡшыра, ҡан күҙәнәктәре яңыра, составы яҡшыра. Мускулдарҙың әүҙем эшләүе уларҙың инсулинды ҡулланыу һәм глюкозаны йотоу һәләтен арттыра. Тик ултырыу – сиргә булышлыҡ итә. Телевизор менән компьютерҙы һүндерегеҙ ҙә, йышыраҡ хәрәкәт итегеҙ! Ете ҡат тир сыҡҡансы шөғөлләнеү ҙә кәрәкмәй. Мәҫәлән, көн дә ярты сәғәт йәйәү йөрөү II типтағы диабет барлыҡҡа килеү хәүефен 30 %-ҡа кәметә.\nОҙайлы стресс, күңел төшөнкөлөгө, көйәләнеү ҙә организмға насар тәьҫир итә. Тимәк, күңел күтәренкелеге лә яҡшы иҫкәртеү сараһы булып тора.\nТән ауырлығы йөклө булғанда 17 кг-дан артып киткән, сабыйҙары 4,5 кг һәм унан да ауырыраҡ булып донъяға килгән ҡатындар ҙа хәүеф төркөмөндә. Бындай ҡатындарға бала тапҡас та үҙҙәрендә сирҙе булдырмау өсөн иҫкәртеү сараларын күрә башлау кәрәк. Сөнки әле генә үҙен һиҙҙермәһә лә, бер нисә йылдан был мәкерле сир килеп сығыуы бар. Шуға ла иң һәйбәте – сәләмәт тормош рәүеше алып барыу.\nБалаларҙа иһә бындай сирҙе иҫкәртеү өсөн тыуғас та сара күрергә кәрәк. Мәҫәлән, яһалма һөттәрҙең составында һыйыр һөтөнөң аҡһымы күп. Уны имеү баланың ашҡаҙан аҫты биҙенә насар тәьҫир итә. Шуға ла сабыйҙарға әсә һөтөнән дә файҙалырағы юҡ. Етмәһә, ул баланың иммунитетын нығыта, йоғошло сирҙәргә ҡаршы тороусанлығын арттыра. Грипп, ҡыҙылса кеүек сирҙәрҙән иҫкәртеү – шәкәр диабетын да иҫкәртеү булып тора.\nЙылдан-йыл шәкәр диабеты менән ауырыусылар һаны арта барыуын иҫәпкә алып, уны иҫкәртеү сараларын һәр кем ҡулланһын ине. Сәләмәт булығыҙ!


Республика мәғариф учреждениеларында коронавирусҡа бәйле сикләүҙәр индерелде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЮғары уҡыу йорттары, колледж студенттары һәм мәктәп уҡыусылары дистанцион белем ала башланы. Уҡыу программалары интернет селтәре аша башҡарыла. Дистанцион уҡыуға уҡытыусылар әҙерме? Өфө дәүләт авиация техник университетында уҡыу, ғәҙәттәгесә, план буйынса бара.\nТик хәҙер студенттар уҡытыусылары менән консультация-вебинар аша уҡыу программаларын үҙләштерә. Интернет селтәре аша уҡытыусы яңы теманы аңлата, студенттарға төрлө эштәр ҡуша һәм бер-береһе менән видеобәйләнешкә сыға ала. Бөгөнгә республиканың бөтә 96 колледжы студенттары алыҫтан тороп белем ала.\nЮғары уҡыу йорттары ла 16-18 марттан дистанцион уҡыуҙа. Планға ярашлы, уҡыу программаһында бер ниндәй ҙә үҙгәрештәр көтөлмәй. Студенттарҙың үҙләштереү программаларына инеүе, ниндәй эштәрҙе башҡарыуы автоматик рәүештә теркәлеп бара. Был студенттың, икенсе төрлө әйткәндә, параларға йөрөүен аңлата.\nАлыҫтан тороп уҡытыу нигеҙе, әлбиттә, ҡыйынлыҡтар тыуҙыра, тик был әле берҙән-бер ысул, студенттар ҡушылған программанан артта тороп ҡалырға тейеш түгел, ти уҡытыусылар. Башҡорт дәүләт университетында ла дистанцион уҡытыу системаһы әүҙем эшләп килә. Бында программа буйынса эштәр студенттарға “Бәйләнештә” сәхифәһе, вотсап аша ла ебәрелә.\nСтуденттарҙың ҡасан һәм нисек имтихан тапшырыу мәсьәләһе тиҙҙән хәл ителәсәк. Әйткәндәй, дистанцион белем алыу мәктәп уҡыусыларын да урам үтмәй. Билдәле булыуынса, 23 марттан 1 апрелгә тиклем мәктәптәрҙә каникулдар башланды. Ә 2 апрелдән иһә Башҡортостан мәктәптәре лә алыҫтан тороп уҡый башлай. Федераль Мәғариф һәм фән министрлығы тәҡдиме буйынса дәрестәр 30 минутҡа тиклем ҡыҫҡартыла.


Ауырғазы районында мал ҡышлатыу йәһәтенән ҡыйынлыҡ көтөлмәй\nХужалыҡтар ҡышҡылыҡҡа мал аҙығын етерлек кимәлдә әҙерләгән. Бер баш малға 35 центнерҙан ашыу аҙыҡ тура килә.\n«500 ферма» республика программаһына ярашлы, быйыл «Урожай» ауыл хужалығы кооперативында 150 баш малға иҫәпләнгән һарай төҙөлгән. Тағы ла ике хужалыҡта мал һарайҙарында, һөт-тауар фермаларында төҙөкләндереү эштәре башҡарылған. Районда көнөнә 40 тонна һөт һауыла, ул күрше төбәктәргә лә ебәрелә. Киләһе йыл «Искра» ауыл хужалығы кооперативы «500 ферма» республика программаһына инергә ниәтләй.


Бер нисә минут элек «Һамар-Өфө-Силәбе» трассаһының 1517-се километрында юл-транспорт фажиғәһе теркәлде\nҠайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, Иглин районының Загорск ауылы эргәһендә ике йөк автомобиле бәрелешкән. Уларҙың береһе төҙөлөш материалдары тейәгән булған. Аварияла ике кешенең ғүмере өҙөлөүе тураһында хәбәр ителә. Әле был урында ике яҡтан да автомобилдәр тығыны барлыҡҡа килгән. Шуға ла юл-патруль хеҙмәте инспекторҙары водителдәрҙе маршруттарын туҡтатып торорға кәңәш итә.


14 October 2021 — 12:01 ГТРК «Башкортостан»\nЙоғошло сир таралыуҙы туҡтатыр өсөн төбәктә бер нисә этапта сикләүҙәр индерелде. 12 октябрҙән сауҙа үҙәктәренә инеү өсөн бынан ары вакцина эшләтеү йә иһә яңыраҡ мәкерле сир менән ауырыу тураһында белешмә, шулай уҡ “Госуслуги” ҡушымтаһындағы QR-кодты күрһәтергә кәрәк. Һаҡсылар уны махсус ҡоролма ярҙамында ҡарай. Әлегә яңы ПЦР тест һөҙөмтәләрен дә күрһәтеп керергә мөмкин. Тик был ысул ваҡытлыса. Сөнки 27 октябрҙән тест иҫәпкә алынмаясаҡ. Сикләүҙәрҙе халыҡ төрлөсә ҡабул итә.


Урман, һыу һәм ер – төп байлыҡтар » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Урман, һыу һәм ер – төп байлыҡтар\nУрман, һыу һәм ер – төп байлыҡтар\nУларҙан ябай халыҡ та, дәүләт тә файҙа күрһен ине\nҺуңғы 15 – 20 йылда урмандарҙың ҡырылыуы, таланыуы хәсрәткә һала. Матбуғат сараларында урындағы халыҡты “ҡара урман ҡырҡыусылар” (черные лесорубы) тип яманлауҙы ҡабул итә алмайым. Был күп осраҡта, бүтәндәрҙән кәм булмайым тип, әҙәмсә йәшәргә ынтылыу ғына бит.\nНи эшләһәң дә, ағас кәрәк\nИң элек эш хаҡын түләмәүҙәр башланды, шунан һуң ауыл хужалығында ла, урман хужалығында ла – эштән ҡыҫҡартыуҙар. Тора-бара производстволар тулыһынса емерелеп, ябылып бөттө, һөҙөмтәлә бик күп техника, шул иҫәптән урман ҡырҡыу, сығарыу эшендәге махсус техника шәхси ҡулдарға күсте. Өҫтәүенә, заманса техника төрҙәре – мотобысҡылар, тейәгес манипуляторҙар, таҫма бысҡылы пилорамалар һатыла башланы. Театрҙа тәүге актта стенала элеүле торған мылтыҡ мотлаҡ атырға тейеш булһа, был техника ла эшләп үҙенең хаҡын ҡайтарырға, хужаһына өҫтәмә табыш килтерергә тейеш. Урманды һаҡлау системаһы юҡ ителде. Лесник бит үҙенең биләмәһендәге һәр төп ҡырҡылған ағас өсөн тулы яуаплылыҡты ала. Мобиль төркөмдәге һаҡсылар бер ат йөгө ҡоро утын тейәп ҡайтып килгән ҡартты тотһа, ҙур эш эшләгән кеүек. Ә башлыса төндәрен һап-һары ҡарағай тейәгән машиналар үтә тора, уларҙы күҙәтеү юҡ. Шул уҡ ваҡытта диләнкә алыу ябай кеше өсөн үтә ҡатмарлы, көс еткеһеҙ эш кеүек. Төҙөлөшкә яраҡлы 5 – 10 м3 япраҡлы ағас һораһаң, һиңә кәм тигәндә ярты гектар майҙан тәҡдим итәләр. Бүтәнсә мөмкин түгел. Ә тәрбиә диләнкәләрен (рубки ухода) эшҡыуарҙар алып бөтә. Ҡайҙа биш, ҡайҙа 10, ҡайҙа 20 гектары менән. Урмансыларға ла диләнкәне бер генә кеше яуаплылығына тапшырыу йәтеш.\nҠоро утын алам тиһәң, ауыл хакимиәтенән справка, урман хужалығы директорының ҡарары талап ителә, унан һуң лесничий менән осрашып, һөйләшеп килешәһең дә уның ярҙамсыһы йәки мастер-обходчик артынан йөрөй башлайһың. Бер бараһың, ике, өс, дүрт, биш мәртәбә… Мастерҙы барып алаһың, кире илтеп ҡуяһың, үҙ иҫәбеңә, әлбиттә. Ә һәр төп ҡороған ағастың төбөнә, өҫтөнә билдә һуғьу мотлаҡ. 25 кубометрға етерлек ҡороған ағасҡа билдә һалыу өсөн урман буйлап 10 саҡрым ер үтергә кәрәк. Бер мастер көнөнә ике кешелек утын сүкей ала.\nХалыҡ урманһыҙ тора алмай, ағастан ҡорған донъя бит, төҙөп бөтмәйһең, йүнәтә башларға кәрәк. Ә бына тәртә, дуға, сана эшләү, һәнәк, көрәк һаптары, һепертке әҙерләү өсөн диләнкә алып еткереп булмай, яраҡлы материалды төрлө урындан һайлап йыйырға кәрәк.\nБаҙар заманы тип байраҡ күтәргәс, логика буйынса беренсе булып урмансылар үҙҙәре тауарҙарын тәҡдим итергә тейеш. Минең тәҡдимдәрем: урмандарҙың бер өлөшөн, ауылдарға яҡын ятҡандарын булһа ла, урындағы хакимиәт ҡарамағына күсереүгә өлгәшергә ине. Батша заманында ла, ҡаҙна урмандары менән бер рәттән, мирауай урмандар булған бит. Хакимиәт бюджетының табыш өлөшөн башлыса ер һалымы тәшкил итә, ә урманлы яҡтарҙа иһә ер аҙ, табыш та юҡ. Ә урмандан алынған табыштан булған түләүҙәрҙең билдәле бер өлөшө хакимиәт ҡарамағына инеп торһа, урындағы бюджет та нығыныр, урманды файҙаланыуға, һаҡлауға, яңыртып тороуға ҡараш та үҙгәрер ине.\nУрмандар ҡартайып, ныҡ иҫкерҙе. Төп сәбәп – уларҙы ҡырҡыу. Шул арҡала уларҙа эшкәртеүгә яраҡһыҙ ағастар ғына ҡала бара. Урманды һаҡлауҙың, яңыртыуҙың иң төп ысулы – уны ваҡытында тулыһынса таҙартып ҡырҡыу (сплошная рубка). Бындай урында ул өр-яңынан яңырып үҫеп китә. Ҡуйы, йәш үҫенте араһында күпме ҡош-ҡорт, хайуан, йәнлек ризыҡ, ышыҡ табып үрсер ине. Хатта айырым төр ағастарҙың орлоҡ ҡойоу ваҡытына ҡарап, был участкала ниндәй төр ағас үҫеп китерен дә күҙалларға була. Ә диләнкә алыусы өсөн төп критерий – ундағы яраҡлы ағас сығышының миҡдары. Иң яҡшы участкаларҙа ла эшкә яраҡһыҙ ағас материалдың миҡдары – 30, хатта 50 процентҡа етә. Утын сеймалына ихтыяж аҙ. Ахырҙа, күпме ағас урманда ятып ҡалып, ауырыу, ҡоротҡостар тарата, иң яҡшы осраҡта яндырылып, атмосфераны йылыта.\nБына ошо урында минең хыялды эшкә егәйек: әйтәйек, урындағы ауыл хужалығы предприятиеһы ҙур ғына диләнкә ала, әҙерләнгән ағастың төҙөлөшкә яраҡлы өлөшөн маҡсатҡа ярашлы ҡуллана, ә ҡалғанын (ваҡ ботаҡтарына тиклем) алып ҡайтып, махсус ҡорамал аша үткәреп, бионефть ала. Бындай материалға шулай уҡ һалам, кипкән мал тиҙәге, полиэтилен, пластмасса, картон һ.б. бара. Әҙер бионефтте “Салауатнефтеоргсинтез” предприятиеһына алып барып, сағыштырмаса әҙ генә хаҡ түләп, бензин, солярка, майлау материалдары алып ҡайтырға мөмкин. Арзан хаҡҡа үҙеңдең яғыулыҡ-майлау материалдарың буласаҡ.\nӘлбиттә, был проектҡа ышанмаусылар, һанға һуҡмаусылар, унан да бигерәк, теше-тырнағы менән ҡаршы тороусылар күп буласаҡ. Әлегә власть монополистар ҡулында. Ә бит был проект эре ағас эшкәртеүселәргә лә, нефть магнаттарына ла ысын дәғүәсе була алырлыҡ. Нефтте ҡыуғас, көл ҡала икән, химия производствоһы сеймал итеп ҡабул итмәгән хәлдә, ашлама итеп файҙаланырға мөмкин. Артыҡ йылылыҡ бүленеп сыға икән, электр энергияһы етештер йәки теплица тот һ.б.\nКүптән түгел Рузвельттың биографияһын уҡығайным. Унда, был шәхес бөйөк депрессияны социаль эштәр менән еңгән, тип яҙылған.\nБеҙҙә лә 2008 йылдағы иҡтисади көрсөк үҙ “эштәрен” башҡарҙы: эш урындары ҡыҫҡартылды, производстволар ябылды. Ә кешеләр икенсе эш эҙләргә мәжбүр булды. Бәғзеләре тапты, әммә элеккеһенән күпкә арзаныраҡ баһаланғанын. Эшһеҙҙәргә “социаль эш” биреү тураһында һүҙ йөрөттөләр. Уныһы беҙҙә “ҡара эш” булып сыҡты.\nӘ Рузвельт әфәнде күҙ уңында тотҡан социаль эштәр тигәнең дәүләттең көнитмешен күтәреү өсөн иң кәрәкле саралар – йәғни тимер, автомобиль юлдары, күперҙәр, уҡыу йорттары, мәктәптәр, дауаханалар, балалар баҡсалары һ.б. төҙөү – хәҙергесә әйтһәк, инфраструктура барлыҡҡа килтереү икән. Ошоға ярашлы, үҙебеҙҙең ерлектән миҫал эҙләп ҡарайыҡ. Ололарҙың һөйләүе буйынса, боронғо бер заманда башҡорт илендә аслыҡ булған. Батша ғали йәнәптәре был турала белеп, ярҙам йөҙөнән ҡаҙнанан аҡса бүлдергән. Батшаның күрһәтмәһе булғанмы, урындағы етәкселәрҙең башы еткәнме, шул аҡсаны бер ҙә генә таратып бирмәгәндәр, бушлай аҙыҡ та өләшмәгәндәр. Ә эшкә яраҡлы кешеләрҙе яллап, иң элек ауыл зыяраттарын тәрән соҡорҙар менән уратып ҡаҙҙырғандар, юлдарҙы йүнәттергәндәр.\nӘ инде совет власы йылдарынан өлгө алырлыҡ миҫалдар һанап бөткөһөҙ. Бик күп проект иң элек төптән уйланылып, шул уҡ ваҡытта “кампанейщина” ярҙамында тормошҡа ашырыла. Етемлекте, берәҙәклекте бөтөрөү, колхозлашыу, индустриалләштереү, авиация, армияны үҫтереү, флотҡа йәлеп итеү, наҙанлыҡты бөтөрөү, халыҡтар дуҫлығы, туғанлығы – барыһы ла беҙҙең Бөйөк Еңеүебеҙ өсөн тәүсығанаҡтар булған бит. Беҙ белгән дәүерҙә генә лә – атомды, космосты яулау, сиҙәм күтәреү, бөйөк комсомол төҙөлөштәре, Ташкентта, Спитакта ер тетрәү ҡазаларын бөтөрөү, Чернобыль фажиғәһе эҙемтәләренә ҡаршы көрәш – барыһы ла матбуғат сараларында киң яҡтыртылып, йәмғиәтебеҙҙең өлгөргән, аңлы, алдынғы өлөшө ошо һ.б. сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа ихлас ҡатнашты.\nБашҡортостан бейек түгел, әммә таулы республика. Йылғалар күп, ә улар араһында – һыу айырған һырттар. Шул һырттарҙан уяҙҙар башланып китә, ә һәр уяҙ һайын тиерлек, бигерәк тә беҙҙә, урманлы яҡтарҙа, шишмә сығанағы булып, түбәнгә ағып төшөп китә. Бына шунда ла инде эштең “әтнәкәһе”. Шул шишмәнән башлап түбәнгә табан күпме энергия, күпме дым төшөп юғала. Бигерәк тә яҙғы ҡар һыуҙары менән тупраҡтың уңдырышлы өлөшө лә йыуыла. Ауыл хужалығы эшмәкәрлеген уңышлы алып барыу өсөн беҙҙә дымға дефицит бик юғары. Ауыл хужалығы ныҡ алға киткән илдәр менән сағыштырһаҡ, беҙҙәге яуым-төшөм күләме өс-биш тапҡырға әҙерәк. Уның да яртыһы яҙғы ташҡын менән бушҡа китеп юғала. Шул ук ваҡытта уларҙа һуғарыу хужалығы иҫ киткес алға киткән. Беҙҙәге кеүек ялан өҫтөндә йәйғор сығарып һиптереп һуғарыу түгел, ә ер аҫтынан, туранан-тура үҫемлек тамырына дым биреү (капельное орошение). Бына шул баяғы уяҙҙарға каскадлап һыу һаҡлағыс быуалар төҙөп, иң элек быуанан түбәнгә төшкән һыуҙың энергияһын алып, электр энергияһына әйләндереп, быуала балыҡ үрсетеп, һыуҙы һуғарыуҙа ҡулланһаҡ, нисек шәп буласаҡ.\nҠана йылғаһы Кананикольскийҙан үрҙәрәк башланып, Әтек эргәһендә Ағиҙелгә ҡоя. Уның һәм ҡушылдыҡтарының һыу бағанаһының бейеклеге 300 метрға яҡын. Боронораҡ уның буйында малына етерлек әҙме-күпме бесән әҙерләп, урман менән кәсеп итеп, һал ағыҙып кешеләр ҙә йәшәгәндер. Совет власы йылдарында туғайҙарҙа йәй көндәре ялан яҡ райондарының башмаҡтары көтөлә торғайны. Хәҙерге осорҙа ул йылға буйҙары үҙҙәренең хужалыҡ әһәмиәтен бөтөнләй юғалта бара. Сабынлыҡтар ташландыҡҡа әйләнә. Йылға буйҙарын ҡондоҙ быуып, һаҙлыҡҡа әйләндерә. Ошо йылға буйынан-буйына каскадлап быуалар төҙөлһә, унан алынған электр энергияһы ғына ла яҡындағы Кананикольский, Шанский, Ҡыҙҙарбиргән, Әтек ауылдарын арзан энергия менән тәьмин итһә, ул ауылдарға газ торбалары һуҙыу ҙа кәрәкмәҫ ине – арзан булһа, электр менән дә йылытып була. Ә быуалар аҫтында, матур аҡланлы тигеҙ урындарҙы һайлап ҡалдырып, әүҙем ауыл хужалығы эшмәкәрлеген йәйелдерергә була. Бер быуа аҫтында махсус кәртәлә – электр ҡоймаһы (электроизгородь) эсендә йылҡы, һыйыр, башмаҡтар күсә-күсә иркенләп туҡланып һимереп йөрөй. Улар сығып китеп юғалмай ҙа, айыу-бүре лә килеп инә алмай. Икенсе быуа аҫтында һуғарыу системаһы ярҙамында үҫемлекселек продукцияһы етештерелә. Бында инде бөтә эш автоматлаштырылып, ерҙе эшкәртеү, сәсеү, тәрбиәләү, уңыш йыйып алыу эштәрен электр тракторҙары, роботтар башҡарасаҡ. Минең хыял хатта шуға ла барып етә: ер аҫтына һалынған тамсылап һуғарыу (капельное орошение) торбалар системаһы аша эҫе һыу ебәреп тупраҡты аҫтан йылытып, орлоҡтоң тиҙ шытып сығыуына, иртә өлгөрөп, йылына 2 – 3 тапҡыр уңыш алырға өлгәшергә мөмкин. Экотуризм, агротуризм тураһында әйтеп торорға ла түгел. Был быуалар, аҡландар тәбиғәт мөғжизәләре кеүек буласаҡ.\nМинең уйымса, бында аныҡ орлоҡ бар. Иң элек күтәрелеп сығып, ҙур кампания башлап ебәреүгә өлгәшеү зарур.\nӘгәр ҙә ошондай тәбиғәт ҡосағындағы фазендала һиңә лә урын булып, шуны тормошҡа ашырыу өсөн аҡсаңды, көсөңдө, аҡылыңды, белемеңде сарыф итә алһаң, үҙең өсөн ғорурлыҡ, ил алдында батырлыҡ, киләсәк быуындар өсөн фиҙакәрлек өлгөһө булыр ине.\nСығыу ваҡыты 7-11-2014, 07:38 | Ҡаранылар: 865\nАбҙаҡтың урман элитаһы\nУрман мастеры браконьер булып киткән


Республиканың баш ҡалаһында торлаҡ төҙөлөшө темпы үҫә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликаның баш ҡалаһында торлаҡ төҙөлөшө темпы үҫә\n15:04, 24 мая 2016 Иҡтисад\nРеспубликаның баш ҡалаһында торлаҡ төҙөлөшө темпы үҫә Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 24 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nБыйыл тәүге дүрт айҙа Өфөлә 150 мең квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған, был уҙған йыл менән сағыштырғанда һигеҙ процентҡа күберәк. Ошо хаҡта баш ҡала хакимиәтендә ағымдағы йылдың тәүге кварталында ҡаланың социаль-иҡтисади үҫеше йомғаҡтарына арналған матбуғат конференцияһында хәбәр иттеләр.\nӨфө хакимиәте башлығы урынбаҫары Илдар Хәсәнов билдәләүенсә, инвестициялар үҫешенә тәү сиратта ҡалала торлаҡ төҙөлөшөнөң йылдам үҫешеүе ҙур йоғонто яһаған.\nБыйыл ғинуар-апрель айҙарында Башҡортостан йорттарҙы сафҡа индереү буйынса Волга буйы федераль округында икенсе урын яуланы. Йән башына иҫәпләнгән торлаҡты сафҡа индереү буйынса республика округта бишенсе урында килә.\n2016 йылдың тәүге дүрт айында төбәктә дөйөм майҙаны 632,2 мең квадрат метрлыҡ 7551 фатир сафҡа индерелгән. Был үткән йыл менән сағыштырғанда 6,5 процентҡа кәмерәк. Башҡортостан Татарстандан ғына ҡалышты, унда 799 мең квадрат метр торлаҡ төҙөлгән.\nҒинуар-апрель айҙарында һәр мең кешегә 155 квадрат метр яңы торлаҡ тура килгән.


17 Октябрь 2017, 12:47\nБашҡортостандаҺаҡаҫҡы мәмерйәһе Күгәрсен районы Йомағужа һыуһаҡлағысында урынлашҡан, һыу аҫтыспелеологтарының һыу аҫты мәмерйәһен тикшереүен беҙгә лә күҙәтеүмөмкинлеге тыуҙы, бының өсөн Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экологияминистрлығына, Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса комитетына,экспедицияны ойоштороусылар Салауат Нафиҡов менән яҡташыбыҙ, эшҡыуар МарсЮлбарисовҡа рәхмәтлебеҙ.\nҮҙенсәлекле Һаҡаҫҡы мәмерйәһендә тикшеренеү эштәре башланды\nЙомағужа һыуһаҡлағысының ярына барып еткәс, катерҙа һыу аҫты мәмерйәһенә инеү урынына юл алдыҡ. Башҡортостандың әкиәттәгеләй хозур тәбиғәтенә һоҡланып туйырлыҡ түгел, мөмкин булған бөтә төҫтәргә мансылған урман һәр төрлө һүрәткә ингән ҡаяларҙы сихри донъяға әүерелдерә. Ниндәйҙер мөғжизә көткәндәй тәбиғәт тә тынып ҡалған, бер ел әҫәре юҡ. Беҙ ҙә әҫәрләнеп яңы асышты көтәбеҙ. Был экспидиция республикабыҙҙың данын тағы арттырасаҡ, әгәр яҡынса тикшереү һөҙөмтәләре раҫланһа, Рәсәйҙә 20 километрға һуҙылған иң оҙон мәмерйәһе менән таныласаҡ Башҡортостан.\nКүҙаллауҙар буйынса 20 километрға һуҙылған мәмерйәлә бик ҙур залдар һәм оҙон тоннелдәр булырға тейеш.\nЭкспедицияны ойошторған Салауат Нафиҡов билдәләүенсә бөгөнгө Рәсәйҙә иң оҙон мәмерйә Пермь өлкәһендә 4 саҡрым оҙонлоҡтағы Урҙа (Орда) мәмерйәһе иҫәпләнә. Ә Һаҡаҫҡы, ысын мәғәнәһендә, сенсация буласаҡ, һәм бик күп туристарҙы –дайверҙарҙы, спелеологтарҙы – йәлеп итәсәк. Әлбиттә, бының өсөн мәмерйәне өйрәнеү, картографияһын төҙөү мотлаҡ. Ә был бер көнлөк кенә эш түгел.\nБына иң мөһим, тулҡынландырғыс мәл: һыу аҫты дайверҙары, йәғни спелеологтарҙың оҙайлы әҙерлектән һуң һыу аҫтына сумыуын күҙәтәбеҙ. Бында Уралдан, Төньяҡ Карелианан, Волга буйынан иң тәжрибәле оҫта спелеодайвер, һыу аҫтын өйрәнеүсе спелеолог эшләй: Максим Четырин – Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса водолаз – ҡотҡарыусы; Александр Хижняк - Төньяҡ һәм Поляр яны Уралдың һыу аҫты мәмерйәләрен өйрәнеүсе; тәрәнлектәге мәмерйәләрҙе тикшереүсе, Рәсәй география йәмғиәтенең Урал бүлексәһе ағзаһы Максим Козионов; Төньяк Карелия, Вологда өлкәһе һәм Урал һыу аҫты мәмерйәләре тикшеренеүсеһе Илья Козлов; Урал, Башҡортостан, Флорида һыу аҫты мәмерйәләрен өйрәнеүсе экспедициялар етәксеһе, инструктор-тренер Евгений Рунков; Башҡортостан, Татарстан, Һамар өлкәһе һыу аҫты мәмерйәләр тикшереүсеһе, Халыҡ-ара һыу аҫты ҡотҡарыусылар ассоцияһының Рәсәй бүлексәһе ағзаһы журналист Станислав Поляков, шулай уҡ журналист Рәсәй география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһе ағзаһы, тәжрибәле дайвер Рөстәм Сиражетдинов. Тағы ла улар араһында ике ҡатын-ҡыҙ бар, улар - әҙерләүселәр. Медицина хеҙмәткәре Юлия, Максим Четыриндың ҡатыны, 7-8 сәғәт әҙерлектән һуң һыу төбөнә оҙата һәм 2-3 сәғәт буйы һәр үҙгәреште билдәләп, сумыу ваҡытының һәр секундын һанап тора, сөнки артыҡ һыуҙа булыу бик хәүефле. Шулай уҡ сумғанда бик тиҙ тәрәнлеккә төшһәләр, йылдам күтәрелеү үлемгә килтереүе ихтимал, шуға ла бик яй күтәреләләр. Улар алдында Йомағужа һыуһаҡлағысы аҫтында табылған мәмерйәне тикшереп, картографияһын төҙөү, башҡа спелеодайверҙар өсөн даими стационар инеү урынын нығытыу бурысы тора. Тикшеренеүсе Илья Козлов билдәләүенсә, улар инеү урынын 500 метрҙан да алыҫыраҡ китеп эшләй. Уның һүҙҙәренә ҡарағанда мәмерйәгә инеү урыны 21 метр тәрәнлектә башлана һәм бик тиҙ 45 метрға етә, аҙаҡ яйлап 65-70 метрға төшә. Ер аҫты йылғаһы тамағының киңлеге метро тоннеле кеүек һәм эш өсөн бик уңайлы. Тикшеренеүселәргә бик ҙур күләмдә эш башҡарып сығырға кәрәк буласаҡ. Һәр береһенә көн һайын бер, хатта ике тапҡыр һыу аҫтына төшөп эшләргә тура киләсәк. Был кеше организмына бик ныҡ көсөргәнеш бирә, шуға күрә 2-3 сәғәттән артыҡ һыу аҫтында булырға ярамай. Экспедицияның көҙгә ҡалдырылыу сәбәбе, был осорҙа һыу тоноғораҡ һәм сумыу өсөн уңайлы ваҡыт иҫәпләнә. Беҙгә дайверҙарҙың ҡалҡҡанын 2 сәғәт буйы көтөргә тура килде, хатта ҡүңелгә шом ояларға ла өлгөрҙө. Ныҡлы сәләмәтлек, сынығыу үтеү менән бергә ни тиклем рух, ихтыяр көсөнә эйә булырға кәрәк был һөнәр эйәләренә.\nБашҡортостанда мәмерйәләрҙең 80 проценты әле өйрәнелмәгән, асылмағандары ла байтаҡ, ә табылғандарының барыһы ла ҡоро тиерлек. Был яҡтан Һаҡаҫҡы уникаль, сөнки ул тулыһынса һыу аҫтында. Дөрөҫ, бында һыуһаҡлағыс төҙөлгәнсе, инеү урыны асыҡ ҡорола була, ләкин ул ваҡытта ла мәмерйә үҙе тотош һыу аҫтында ята. Был юлы 20-25 метрлыҡ, йәғни 7-9 ҡатлы йорт бейеклегендә, 50-60 метр киңлектә зал таптылар. Тағы ла үтә күренмәле 1,5-2 сантиметр оҙонлоғонда ҡыҫала алып сыҡтылар, уны махсус фәнни лабораторияла тикшерәсәктәр. Мәмерйәнең уның 600 метры ғына үтелде, аҙағына тиклем барып етеү, үҫемлек һәм тере йән эйәләре тормошон өйрәнеү дауам итәсәк. Тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе күрһәтеүенсә, уның һыуы юғары сифатлы, хатта Ҡыҙыл шишмәнекенән дә таҙараҡ.\nРәсәй география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһе етәксеһе Камил Йыһаншин уларҙың эшен юғары баһалап: “Башҡортостанда туризмды үҫтереү мөмкинлектәре киң, ә Һаҡаҫҡы Рәсәйҙә иң оҙон мәмерйә булып танылһа, бөтә донъя туристарын йәлеп итәсәк”, – тип республика өсөн экспедиция әһәмиәтен билдәләне. Шулай уҡ был эштең Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы сиктәрендә Башҡортостан Экология министрлығы, эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты ярҙамында ойошторолоуына иғтибарҙы йүнәлтте. Башҡортостан Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың эш башланыр алдынан, экспедиция ағзалары менән осрашып, фатиха биреүе Һаҡаҫҡы мәмерйәһенең республика өсөн ни тиклем мөһим булыуын билдәләй. Спелеодайверҙарҙың эш һөҙөмтәһенә донъяуи кимәлдә республиканы танытыр, экстремаль туризмды төбәктә үҫтерер, спортсы сәйәхәтселәрҙе йәлеп итер яңы туризм объекты барлыҡҡа килеүе бәйле.


Мопед, скутер йөрөтөр өсөн таныҡлыҡ\nМопед, скутер хужаларына юл йөрөү ҡағиҙәләренә автомәктәптә төшөнөргә тура киләсәк - улар өсөн водитель таныҡлығында «М» категорияһы булдырылды.\nРәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы автоһәүәҫкәрҙәрҙе уҡытыуҙың яңы программаһын раҫланы. Уға ярашлы, автомәктәптә белем биреү профессиональ статус ала. Тимәк, уҡыу программаһы менән бергә талаптар ҙа артасаҡ.\nРәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, бөгөн Рәсәйҙә яҡынса 10 мең автомәктәп иҫәпләнә. Уларҙа йыл һайын ике миллиондан ашыу водитель уҡытыла. Әммә улар араһында яңы талаптарға яуап биргәндәре бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Мәҫәлән, Өфөлә республика уҡыу-курс комбинатының ғына бөтә төр кәрәкле майҙансыҡтары булған автодромы бар. Ҡаланың башҡа автомәктәптәре уны ҡуртымға алырға мәжбүр.


Өлкәндәр өсөн бушлай таныша теркәлгән - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nСтатистикаһын өйрәнә Chatroulette ҡатын-ҡыҙ тик тағы бер сайт wordpress\nРулетка менән ҡыҙ ч онлайн әгәр һеҙ реште, һеҙ профиль кәрәкОшо йүнәлештә һеҙҙән ҡыҙыҡлы һәм иң яҡшы сифаттарын сағылдырған тейеш. Шулай уҡ статистика мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, әгәр ул саҡтағы фотоны профиль өстәл к, был ике тапҡырға күберәк булып уҡыла, башҡа йүнәлеш. Был йәш төркөмөндә иҫәпһеҙ-һанһыҙ кеше эҙләп, кемдер ҡыҙ өсөн махсус сайтта интернет-рулетка менән үҙенсәлекле үҫеш ч. Бер айырылышыу ҙурлап һәм күтәреп йәһәттән никах йыш ҡына тотҡарлыҡ килтерә. Ҡатын-ҡыҙҙа һеҙҙең өсөн chatroulette подсказка башларға кәрәк.', һуңынан һеҙгә ярҙам итеү һәм уларҙы әүҙем ҡатнаштыҡ, кешеләр менән һөйләшкәндә тыңлай башланы, улар һеҙҙе яраттыҡ, шунан һеҙҙе киләһе аҙымға күсер әҙер. Әгәр һеҙҙе кеше була инде телефон номерына s түгел, һорап, ҡыйыу аҙым яһаған һәм, әгәр улар һеҙҙең менән three телефон ала, шулай булғас, һеҙ ҡала. Улар, ғәҙәттә, алға элек башланған һәм коммуникациялар менән, йәки электрон почта ярҙамында бер-береһе менән социаль медиа берләшмәләре менән бармы, йәки Муѕрасета кеүек Facebook. Был тиклем кеше шәхсән осрашып, удостоверяться, һеҙ байтаҡ мәғлүмәт йыйып төп, шәхси именлек өсөн генә түгел, ә һөйләшеүҙәр һәм тотоу өсөн. Был хәл иткес аҙымдар менән шәхси мөнәсәбәт булдырыу. кемдер һеҙгә сайтта бушлай онлайн рулетка ҡыҙҙары аша танышҡан. Был бәхәсле асыҡ ҡараштар йыйылмаһы, улар һеҙ булды шокирующий. Өгөтләү-саҡырыуҙы мин һеҙгә, барыһы өсөн киләһе биттәр уҡырға, был тәү сиратта ҡарағандан һуң күп (Баҫып йөрөгән һәм хәҙер.) ҡушма штаттары илле проценты айырылышыу проценттан ашыу тәшкил хәҙер яңғыҙ баҫып өлгөрә, һәм был, бөтәһенән элек, кешеләрҙе, ваҡытын дөрөҫ ҡабул итмәй хәлдәр осрай һәм, эҙләү өсөн кемде ҙә булһа, кем дөйөм мәнфәғәттәр һәм маҡсатҡа бүленгән. Рулетка менән ҡыҙ ч онлайн әгәр һеҙ реште, һеҙ профиль кәрәк. Ошо йүнәлештә һеҙҙән ҡыҙыҡлы һәм иң яҡшы сифаттарын сағылдырған тейеш. Шулай уҡ статистика мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, әгәр ул саҡтағы фотоны профиль өстәл к, был ике тапҡырға күберәк булып уҡыла, башҡа йүнәлеш. Рулетка ҡасан етә эш онлайн ч ҡыҙҙар менән оло йәштәге кешеләргә, аҙ табаһың, тип табыу процесы кемдер ысынлап та үҙенсәлекле шулай яҡшы ғына, сайтта булараҡ ҡулланыла.\nБәхеткә күрә, еңел табырға бик яҡшы сайт, әгәр белһә, тип эҙләйем.\nҮҙ-ара аңлашыу һәм үҙ-ара һөйләшеүҙәре аша ғына кешеләрҙә ышаныс һәм ҡуйыу менән һеҙ кеүек, һеҙгә лә килеүе уның кимәлен тағы ла күберәк һәм нерв ҡыҫҡыс аша ала. Һеҙ эйә булырға тейеш булыуы, хәҙер кешеләр ала һәм хәҙер һеҙ номер телефона уны ҡулланып, кешеләр менән үҙ маҡсатына өсөн преследовать. Менән падение был мөхәббәт онлайн кемдер Онлайн оло тәжрибә булып тора, кем нисек ғашиҡ булыу-ысын. Кеше ижад итә, тоя һәм башҡа кеше өсөн ғашиҡ була.\nШул тиклем оҙаҡ, шул тиклем һеҙ иғтибар һәм бөтә хәүефһеҙлек сараһы, тип һеҙҙең интернет эшләргә, хатта мөмкин тиклем күберәк шыма төшөп мөхәббәт була ала.\nБыл ярҙам итәсәк һезгә тамғаларға, әгәр был кешене йә изге ниәттәр юҡ. Электрон почта һәм сикһеҙ сәғәт аралашыуҙан һуң, бәйләнеш көсәйтергә кәрәк, бер-береһе менән дуҫ телефоны буйынса һөйләү. Исегездә тотоғоз, был һеҙ шәхси мөнәсәбәттәр кешеләр өсөн ҡаралған.\nБыл сайттары эше өсөн, зинһар Өсөн, һеҙҙең ярҙам браузер индерелгәнБеҙ беләбеҙ, был сервер ч Йәшәүҙән туҡтай. Сөнки беҙ хуплап ч-15 Йыл самаһы инде сервера, беҙ Аңлайбыҙ, был етди проблемалары булған Кешеләр өсөн күп ала, чатта Аралашыу дауам итә һәм тәҡдим ителгән. Һеҙгә уңайлы булһын өсөн, беҙ Бар иҫәбенә тормошҡа ашырырға мөмкинлек Бирә адресы буйынса танылған.\nВеб-камералар Бельгия, Восточная Фландрия, ҡаланың Үҙәге, тирә-Яҡ йәшел\nДатчиктар тамғаһы билдәләнәсәк\nБыл махсус автоматтары булған урындар Тураһында мәғлүмәт ебәрә температура һәм Һыу буйЛейла диңгеҙ температураһы ОтслеживательБыл беҙҙең күсмә суд датчик Урынлаштырырға һәм рекреация, һыу температураһы Теүәл үлсәй һәр 500 метрҙан аша.\nӘлегә караптары туҡтап, мәғлүмәттәр һәр 2 сәғәт инә.\nҺеҙ күрергә ярлыҡ был карталар Менән бөтә нөктәһендәге караптар менән Һыу температураһын үлсәү юлына баҫа.\nБыл температура нөктәһе һәм ваҡыт Үлсәү щелчок отражает сысҡан. Тамға контроль-үткәреү пункты аша Үткән нөктә үтеп, автомат уны яңыртыу.\nҺуңғы ваҡытта беҙ температураның метеорология Мәғлүмәт тикшереү өҫтөндәге өйөмдәрҙе эшләнгән Һүрәттәр һәм тамғалар яңыртыу ер Юлдаштарының осҡанын юлдаш - беҙ был Мәғлүмәтте беренсе булып отображаться.\nЭтикеткалағы мәғлүмәт менән һүрәттәре күрһәтелә Һәм мәғлүмәт көнө үтте инде Дөйөм кәрәге өсөн генә шулай Итеп, һәр этикетка булһа, булһа Ла 6 сәғәт эсендә яңыртылған. Был отчет өсөн уңайлы этикетка.\nСекс в Видеочате с Модельдеріне - салтанатты Шара өтті.\nосрашыу танышыу өсөн бушлай танышыу сайттарына теркәлдем без теркәлгән бушлай онлайн видео чат чатта теркәлергә рулетка менән ҡыҙы 18 чатта аралашыу рулетка чатта теркәлергә рулетка менән башҡа ҡыҙға 18 башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән ч рулетка ч ҡарап рулетка 18 онлайн ч рулетка рулетка менән телефон ч без интернета


Диәнәт — Башҡорт Википедияһы\n«Диәнәт» («Дианат») — 1926—1928 йылдарҙа Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының баҫма органы. Ошо осорҙа шул уҡ исемдә Өфөлә иллюстрациялы мосолман журналы нәшер ителә. Журнал Мәскәү, Одесса, Өфө ҡалаларында төрки телендә баҫыла, айырым документтар рус телендә бирелә. 2019 йылда Башҡортостан мосолмандары диниә назараты мөфтөйө вазифаһын башҡарған Айнур хәҙрәт Бирғәлин тарафынан журнал ҡабаттан тергеҙелә. «Диәнәт» журналы өс айға бер тапҡыр башҡорт телендә (хөтбәләрҙең бер өлөшө татар телендә) сыға.\nБаҫмала дин тәғлимәттәре, дини өгөт-нисәхәтле материалдар, мосолмандарҙың Үҙәк Диниә назараты мәхәлләләр һаны тураһында мәғлүмәттәр, имам-хатиб һәм мәзиндәр исемлеге, ҡануниәт һәм күрһәтмә биреү документтары һәм башҡа дини темаға арналған материалдар баҫылып сыға.\nЖурналдың баш мөхәррире — М.Ғатауллин.\nЖурнал менән башҡорт дин әһелдәре М.М.Камалетдинов, Ғ.Ҡапҡаев, Ғ.Х.Ханисламов, БАССР мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты ҡазыйы Х.Юлдашев һәм башҡаларҙың эшмәкәрлеге бәйле.\nБашҡортостан мосолмандарның диниә назараты Айнур хәҙрәт Бирғәлин башланғысы менән Үҙəк Совет власы менəн Башҡорт хөкүмəте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеүҙең 100 йыллығына арнап журнал журнал сығарыуҙы дауам итергә ҡарар итте. Журнал кварталға 1 тапҡыр сығарыласаҡ. Журналдың яңы мөхәррире Иршат Хәйбуллин.\n↑ Башҡортостан мосолмандарның диниә назараты (рус.)\nДианат // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Диәнәт&oldid=993522 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 декабрь 2020 в 17:43\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:43 10 декабрь 2020 үҙгәртелгән.


Бөгөн шағирә Кәтибә Кинйәбулатоваға 95 йәш тулған булыр ине | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн шағирә Кәтибә Кинйәбулатоваға 95 йәш тулған булыр ине\n15 сентября 2015 — 15:10\nКәтибә Кәрим ҡыҙы БАССР-ҙың Арғаяш кантонында, хәҙерге Силәбе өлкәһенең Арғаяш районында тыуған. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтын тамамлай. СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәбиәт курсында белем ала. Кәтибә Кинйәбулатованың тәүге китабы 1954 йылда сыға. Ул бер нисә повесть, шиғри йыйынтыҡтар, шулай балалар өсөн шиғырҙар һәм әкиәттәр йыйынтыҡтары авторы. «Почет билдәһе» ордены менән наградланған, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.


Стәрлетамаҡ районында 4 йәшлек бала электр тогынан һуғылған\nӘле малай 4-се төркөм тән бешеүе менән дауаханала ята. Белгестәр әйтеүенсә, бала трасформаторға үтә яҡын барған. Электр ҡоролмаһына ул бикле торған кәртә аша һикереп ингән. Шаһиттар әйтеүенсә, был ваҡытта сабыйҙың әсәһе лә эргәлә булған. Ләкин фажиғәне бер нисек тә иҫкәртә алмаған.\nЯралар шул тиклем ҙур, хатта, эшкәртеп бәйләү ҙә дөйөм наркоз тәьҫирендә башҡарыла. Ҡеүәтле электр тогын тотош тән аша үткәргән малайҙың иҫән ҡалыуы мөғжизәгә тиң, ти табиптар. Сабир 4-се төркөм тән бешеүе алған. Аяғы, эсендәге яралар уңалыр ҙа, әммә бер ҡулын ҡотҡарырлыҡ булмаған. Хирургтар малайҙың беләген киҫергә мәжбүр була. Фажиғә Төрөшлө ауылында теркәлгән. Сабир тиҫтерҙәре менән уйнап йөрөй ине, ти малайҙың әсәһе. Ололар бер аҙға ғына иғтибарҙан ысҡындырған арала, малайҙар трасформатор эргәһенә барған. Электриктар әйтеүенсә, ҡоролма тирә яҡлап кәртәләнгән, ҡапҡаһы ла бикле торған. Ләкин әсә кеше был һүҙҙәрҙе иңҡар итә. Уның белдереүенсә, трасформатор биләмәһе бикләнмәгән була. Гөлгөнә Ҡаранаева, Сабирҙың әсәһе: «Геүелдәү ишетелгәнгә йүгереп барғайным Сабир ерҙә ята ине. Ауыҙы күбекләнеп, тәне тартҡылашып ята ине. Барып йәбешкәйнем - мине лә ток һуҡты. Ярай әле эргәлә кешеләр булды. Шунда уҡ машинаға һалып, дауаханаға алып киттек. Трасформатор бер ҙә кәртәләнмәгәйне». Трансформатор асыҡ торғанмы, юҡмы Сабир өсөн хәҙер айырма юҡ. Әле ул ауыр яралар әрнеүенән тыш, көн аша тиерлек үткәрелгән наркозды түҙергә тейеш. Табиптар Сабирҙың хәлен ауыр, тип билдәләй. Электр тогынан алынған йәрәхәттәр дауалауға яй бирешә. Ольга Попова, тән бешеүен дауалау бүлеге мөдире: «Бәләкәй яралар йүнәлеүгә табан китте лә ул, әммә ҙур йәрәхәттәр бирешмәй. Бар саралар күрелә. Ҡандың зарарланыуынан ҡурҡабыҙ. Көн дә тән температураһы күтәрелә. Табиптар һәр минут малайҙың ғүмере өсөн көрәшә». Табиптар электр тогынан һуғылыу һирәк, әммә булып тора, ти. Балаларҙың эске органдары зарараланып, ярты тәне бешеп килгәндәре лә бар. Уларҙың күбеһе ҡотҡарып алып ҡалынған. Сабирҙың дә һауығып сығыуына ҙур ышаныс бар, ти белгестәр.


Туҡһан йәштә лә – ҡулында эш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Туҡһан йәштә лә – ҡулында эш\nТуҡһан йәштә лә – ҡулында эш 26.10.2018 // Йәмғиәт\nСәхипьямал Усманованың селтәр-ҡашмауына сиратҡа торалар.\nОло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, әле лә ҡулынан энә-ебен төшөрмәгән, мәрйендәр теҙеп, селтәр-ҡашмау эшләгән оҫта ағинәй Сәхипьямал инәй Усманова беҙ барғанда сираттағы селтәрен бәйләй ине. “Нисәнсе эшегеҙ, инәй?” тигән һорауыма мут ҡына йылмайып: “Кем һанаған уны, меңдән ашҡандыр”, — тип яуапланы. Булыр ҙа, сөнки Әбйәлил районында иң тәүгеләрҙән ҡатын-ҡыҙҙар биҙәүесен эшләп, уны йәш быуынға еткергән инәй-өләсәйҙәрҙән күреп, эшләү оҫталығын үҙендә туплап, артабан уны башҡаларға өләшеүсе лә ул. Хәҙер генә һәр ҡатын-ҡыҙ, беләме-белмәйме, дөрөҫмө-түгелме, һаҡал-селтәр, хәситә, алмиҙеү яһарға тотона. Ә элегерәк селтәр әҙерләүҙе айҙар ғына түгел, йылдар буйы көтөр булғандар. Сәхипьямал инәй әйтеүенсә, уның милли биҙәүестәре менән район мәҙәниәт йорто бейеүселәре ниндәй генә конкурстарҙа, сәхнәләрҙә сығыш яһамаған?!\nХәҙер барыһы ла кинолағы кеүек...\nТуҡһан йәште аша атларға әҙерләнгән инәйгә һоҡланмау мөмкин түгел. Ҡыҙҙарға биргеһеҙ төҙ кәүҙә, янып торған күҙҙәр, бар күңеленән нур балҡыған йөҙ, нәзәкәтлелек — ысын башҡорт ҡатын-ҡыҙының сағыу бер образын үҙендә туплаған, милли колоритты барлыҡҡа килтергән инәй-өләсәйҙәребеҙҙең, әйтерһең дә, йыйылма бер геройы яныбыҙҙа ултыра тиерһең. Уға ҡарап берсә һоҡланаһың, берсә һағышланаһың. Улар барында милли асылыбыҙҙы өйрәнеп ҡалырға кәрәк, тип уйлап та ҡуяһың. Ә инде инәйҙең хәтеренең шәплеге, күҙенең үткерлеге, зиһененең яҡтылығы, шаянлығы, йор һүҙле булыуы һоҡланыу тойғоһо уятмай ҡалмай.\n— Нисә йәш тулғанын да белмәйем, күптер, ахыры, иҫәптән яҙҙым, — тип шаяртып алырға ла өлгөрҙө инәй.\nЙөҙөнән нур балҡыған Сәхипьямал Усманованың тормошто һөйөүен, шаян һәм дәртле булыуын күреп, тормош юлы еңелдән булғандыр, тип уйлаусылар тәрән яңылыша. Ғүмер ебен һүткән саҡта Сәхипьямал Оморҙаҡ ҡыҙы күргән ауырлыҡтарҙан, михнәттәрҙән тән семерләп китә. Нисек кенә ошоларҙың барыһын да башынан үткәргәндер, нисек түҙгәндер тигән һорау мейене ирекһеҙҙән сүкей. Тал кеүек нескә, иңдәре лә ҡатып өлгөрмәгән сибек ҡыҙға ул заман ҡыйынлыҡтары нисек кенә ауыр бирелмәһен, бәғзе берәүҙәр кеүек зарланмай ул, киреһенсә, һәр нәмәнең яҡшы яғын күрергә тырышып, шул осорҙо тик ыңғай яҡтан телгә ала.\n— Үтәгән ауылында тыуып үҫтем мин, — тип һүҙ башланы әңгәмәсем. – Беҙҙең бала саҡ ауыр осорға тура килде. Өҫкә кейер кейем булманы, ашарға ризыҡ аҙ. 12 йәшемдә мәктәптән итегемде урлағастар, ҡабат уҡырға йөрөмәнем, мөмкинлек тә булманы. Аҙаҡ мине Белоретҡа, ФЗО-ға, алып киттеләр. Бер ҡат ыштан-күлдәк бирҙеләр...\nҠарҙың күп яуған мәле. Амангилденән дүрт ҡыҙ, Үтәгәндән беҙ өсәү ҡар көрәйбеҙ. Аҙаҡ йыйылыш үткәреп, Белорет урманын ҡырҡырға ебәрҙеләр. Ҡар күп булғас, тәүҙә ағастың тирә-яғын көрәйһең, аҙаҡ ҡына уны ауҙараһың. Һаҡ булырға саҡырҙылар, ағас аҫтында ҡалыу ихтималлығы аңғартылды.\nБер мәл кисен дүрт ҡыҙ һөйләшеп, ҡасып ҡайтырға булдыҡ. Буранлап ҡар яуып торған төндә аяҡта галош, өҫтә еңелсә генә кейем менән юлға сыҡтыҡ. Ҡар тәрән, һурытып ҡына сана эҙе күренә, нисек тә унан сыҡмаҫҡа тырышып атлайбыҙ. Үҙебеҙ менән алған сеүәтәне тамаҡҡа алмаштырған булабыҙ, шулай алты көн буйы ҡайттыҡ.\nБуранғолға килеп еткәс, таныш бер инәйгә индек. Ул өтәләнеп беҙгә мунса яҡты, тамағыбыҙҙы туйҙырып, быҙауҙар һәндерәһендә йоҡлатты. Ул осорҙа һәр кем һыйырын өйгә индерер ине, быҙау өсөн махсус урын-һәндерә була торғайны. Арыуҙанмы, йонсоп, мунса төшкәсме, төшкә тиклем йоҡлағанбыҙ.\nӨйгә ҡайтып етһәк, беҙҙе эҙләп милиционерҙар килгән, әсәйебеҙ менән бергә көтөп ултыралар. Исмаһам, әсәй эргәһендә бер кис тә ҡунманыҡ, кире алып киттеләр. “Урман ҡырҡырға бараһығыҙмы, әллә төрмәгәме?” — тигәстәр, әлбиттә, тәүгеһен һайланыҡ. Артабан беҙҙе Әүжәнгә ебәрҙеләр, ағасын да ҡырҡтыҡ, һал да ағыҙҙыҡ. Урал буйында әсе һыуыҡ, түҙеп торғоһоҙ, үҙәккә үткән ваҡыттар күп булды. “Көнөнә ике кубометр” тигән план еткерелә, шуны үтәһәң – бер килограмм арыш икмәге, үтәй алмаһаң, яртыһын ғына бирәләр. Ул икмәктән малайҙар төрлө һындар яһап, шаярып та ала торғайны.\nШулай итеп, һигеҙ йыл ғүмер урман эшендә үтеп тә китте. Әсәйҙе лә үҙ яныма күсереп алдым. Аҙаҡ ул: “Сит ерҙә үлергә йыйынмайым, тыуған яғыма алып ҡайт”, — тип йыш илаулай башлағас, Үтәгәндә төпләндем.\nӘсәле-ҡыҙлы тыуған ауылдарына ҡайтып ингәндә, уларҙы йорттоң нигеҙе генә һерәйеп ҡаршы ала. Күрше-күлән ағасын утынға алып ҡырҡып, күптән яғып бөткән.\nСәхипьямал Оморҙаҡ ҡыҙы “Көрәш” колхозына эшкә төшә, ағас алып ҡырҡтырып, йорт һалып сыға. Тормоштары бер аҙ яйланып, картуф сәсеп, мал тотоп донъя көтөргә тырыша ул.\nБар һөйөүен балаларға бирә\n— Хәҙер уны һөйләһәң, кеше лә ышанмаҫ, шулай ҙа тыңла әле кейәүгә нисек сыҡҡанымды, — тип мине ҡыҙыҡһындырҙы инәй. – Көндәрҙең береһендә, 1961 йыл ине, Мәһәҙей ағай менән бер ябыҡ ҡына бабай беҙҙә ултыра, байтаҡ көткән былар. “Һине кейәүгә бирҙек, ике балаһы бар, ҡатыны үлгән”, — ти ағайым. Аптырап киттем, бер бабайға ҡарайым, бер ағайға күҙ һалам. Бәләкәс балалар нисектер йәл һымаҡ та, ризалашып, киттем Асҡарға. Барып инһәк, күптән тәрбиә күрмәгән бәләкәй өй бысраҡ, һауыт-һаба нисәмә ай йыуылмағандыр, әйтә алмайым. Иң ҡыҙығы, ул саҡта ҡыҙғанысы — бабайымдың ике түгел, ә ете балаһы булып сыҡты!\nМин сәмсел кеше бит инде, бер кейәүгә сыҡты тигән дан алғас, ҡулыма көрәк алып, иҙәнде ҡырам, оҙата килгән ағайым ярҙам итергә тотондо. Һауыт-һабаны таҙартып, йортто бер аҙ ипкә килтергәс, “Ғәлимйән йәш килен алған!” — тип күршеләр килә башланы. Мин барғанда Рәмилә ҡыҙыбыҙға ни бары ике йәш кенә ине. Уның менән бергә ултырып илаған саҡтар күп булды.\nТормош иптәше Ғәлимйән Усманов көн буйы эштә була, Сәхипьямал балалар менән өйҙә ҡала. Балаларҙы тәрбиәләү еңелдән булмай уға, шулай ҙа уларға бар һөйөүен һалырға тырыша. Рәмилә тәүге көндән үк “әсәй” тип өндәшә, ләкин иҫ белгәс, уға үҙен “апай” тип әйтергә өйрәтә. “Кешенең әсәһе берәү генә була, шуға күрә башҡа балалары ыңғайына уның да апай тип йөрөтөүен теләнем”, — ти инәй. Ят ерҙә өйрәнеп китеү, донъя көтөү еңелдән булмаһа ла, тешен ҡыҫып түҙә йәш килен.\nШулай ҙа бер ваҡыт түҙемле ҡатындың да сабырлығы өҙөлә. Ул барыһын да ташлап, тыуған ауылына ҡайтып китә.\nКәләше артынан шунда уҡ килеп еткән ире уны кире ҡайтырға күндерә, ләкин өйөнән алда туп-тура Асҡарҙағы Никах йортона алып барып, тормоштарын танытма менән нығытып ҡуя.\n— Шул ваҡыттан алып башҡаса ҡайтманым, ир ҡатыны булып донъя көттөм, — тип йылмая Сәхипьямал инәй. – Аҙаҡ бер-бер артлы Зөлфәр һәм Зәкирә исемле балаларыбыҙ донъяға килде, өлкәндәре уҡып, башлы-күҙле булып үҙаллы йәшәй башланы. 1986 йылда ҡартым вафат булып ҡалды.\nБөгөн инәй Зөлфәр улы һәм килене менән бергә йәшәй. Һаман булһа яратҡан шөғөлөн ташламай, селтәр, ҡашмауҙар эшләй.\n“Әсәйемдең селтәрен иҫкә төшөрәм...”\nШулай ти инәй, үҙенең милли биҙәнеү әйберҙәрен эшләргә тотонған йылдарын хәтерләп. Совет осоро йылдарында барлыҡ ауылдарҙан селтәр, ҡашмау, хәситәләрҙе йыйып, хатта талап алалар. Шул сағында әңгәмәсемдең әсәһе үҙенең ҡашмау-селтәрен мейескә (сыуалға) йәшереп ҡалдыра. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, онотоп, ут яғып ебәрелә һәм барыһы ла шунда янып юҡҡа сыға. Бала саҡтан шуны күреп, үҙе әллә күпме тапҡыр кейеп ҡараған биҙәнеү әйберҙәре ҡыҙсыҡтың шул тиклем хәтерендә ҡала, уны аҙаҡ күңеле аша үткәреп, эшләүгә өлгәшә.\nУның күҙ нурҙары түгелгән әллә күпме ҡашмау тилбер ҡулдары аша бөгөн республиканың байтаҡ сәхнәләрендә хеҙмәт итә. Райондың “Йәшлек” бейеү ансамбле ағзалары ла Сәхипьямал инәйҙең ҡашмау-һаҡалдарын ҡуллана. Алғы яғы мәрйен һәм тәңкәләр, аҫыл-таштар менән биҙәлгән был баш кейемен яһау еңелдән түгел. Бер дананы әҙерләүгә генә лә ике йыл самаһы ваҡыт үтә, сөнки уны ҡулдан эшләү талап ителә. Тәүҙә йомшаҡ туҡыма алына, кәрәкле үлсәүгә һалып тегелә. Артабан милли биҙәктәр һалына.\nСәхипьямал инәй үҙенең ҡашмауҙарына ҡусҡар биҙәген һайлаған. Мәрйендәр урынына хәҙерге оҫталар магазин кәштәләрендә һатылған төрлө сәйләндәрҙе ҡуллана. Хатта элекке әйләнештән сығарылған тәңкәләрҙе махсус рәүештә һатыусылар ҙа етерлек. Кәрәкле нәмәләрҙе бергә туплағандан һуң ғына, Сәхипьямал Усманова ҡашмау яһарға ултыра. Теләүселәргә үҙенең оҫталыҡ серҙәрен дә ихлас уртаҡлаша ул.\n— Хәҙер ҡашмау, селтәр эшләүселәр күбәйҙе. Ҡайһыларының арлы-бирле итеп яһағанын күреп күңелем әрнеп тә ала, ниңә аҙыраҡ ололар менән кәңәшләшеп, китаптарҙан ҡарап өйрәнмәҫкә, тип көйөнәм. Мәҙәниәтебеҙ юҡҡа сыға бит, элекке инәй-өләсәйҙәребеҙҙең нисек кейенеп йөрөүен әлегә үҙ күҙҙәре менән күргән, белгән кешеләр барында йәштәр өйрәнеп ҡалһын ине. Сит мәҙәниәтте үҙ итеп, шуны башҡорттоҡо тип йөрөүселәр күбәйҙе. Ана, күрәһегеҙ бит, хәҙер нисек кейенәләр, һәр урында сама булырға тейеш, — ти инәй.\nОло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, Сәхипьямал Оморҙаҡ ҡыҙы район буйынса ойошторолған төрлө күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, хатта Магнитогорск, Өфө ҡалаларынан саҡырыу алһа, алыҫ тип тормай, юлға сыға. Ул яһаған ҡашмау һәм һаҡалдар, төрлө биҙәүестәр йыл һайын район һабантуйының иң сағыу биҙәге булып тора. Һатып алыусылары ла табыла! Хатта махсус заказ биреп, үҙҙәренә оҡшаған биҙәктәр һалып, төрлө үлсәүҙә эшләтергә теләүселәрҙең йылдан-йыл арта барыуы ла оҫтаның даны алыҫ тарафтарға таралғанын раҫлай.\nЙәштән намыҫланып, сәмләнеп донъя көткән Сәхипьямал инәй Усманованың ҡартлығы матур һәм бәхетле. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының ысын образын үҙ булмышында тулыһынса сағылдырған Әбйәлил ағинәйенә сәләмәтлек теләйбеҙ.\nФаягөл от 05.11.2018, 02:23\nАфарин!!! Минең дә өйрәнгем килә шундай селтәр-ҡашмауҙар тегергә. Үкенескә ҡаршы ҡартәсәйем был донъянан иртә китеп барҙы, ул да милли кейемдәр тегә торғайны.Өйрәнеп өлгөрмәнем, бәләкәй булып ҡалдым.


Иртәгә РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Александр Коновалов эш сәфәре менән Өфөгә килә. Был вазифала ете ай эшләү осоронда ул беҙгә тәүг е тапҡыр юл тота. Бөгөн иһә полпред ике әһәмиәтле ваҡиғала ҡатнаша, һәм уларҙың икеһе лә республикабыҙҙан һигеҙ сәғәтле к арала ойошторола. Ырымбурҙа ул РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле эргәһендәге Совет ултырышын үткәрә. Көн тәртибендә - енәйәтселеккә ҡаршы\nкөрәш һәм сик буйы биләмәләрендә хоҡуҡ боҙоуҙы иҫкәртеү буйынса дәүләт органдарының эшмәкәрлеген координациялау мәсьәләләре. Өҫтәүенә, Советтың дәрәжәһе ярайһы уҡ юғары - Рәсәйҙең Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәте, Наркотиктар әйләнеше,\nтаможня, язаларҙы үтәү хеҙмәттәренең беренсе етәкселәре, һәм икенселәре - РФ Эске эштәр, Федераль миграция хеҙмәте, сик хеҙмәте министрлыҡтары. Совет ултырышында Федерация субъекттарының округ составына ингән беренсе шәхестәре лә\nИкенсенән, Александр Коновалов тыуған көнөн билдәләй - полпредҡа 38 йәш тулды. Санкт - Петербургта 13 йыллыҡ\nпрокурор карьераһы, Башҡортостан Республикаһы прокуроры креслоһында туғыҙ ай эшләү осоро артта ҡалды. Түбәнге\nНовгород Кремлендә Коновалов Росатомға яуаплы йүнәлеш алған Сергей Кириенконан һуң урынлашты. Әммә элекке полпред округта "ер йыйыу" буйынса мөһим миссия үтәп һәм төбәк\nэлиталары алдында ҡаҡшамаҫ ихтыяр күрһәтеп иҫтә ҡалһа, уға\nалмашҡа килеүсе Волга буйы федераль округтарына инеүсе төбәктәр менән йомшаҡ танышыуҙан башланы. Үҙенә таныш\nбулған Башҡортостанды, федерация субъекты булараҡ, Коновалов иң аҙаҡҡа ҡалдырған, күрәһең.\nҺуңғы аҙна ярым ваҡыт эсендә Волга буйы полпреды Пенза өлкәһендә, Удмуртияла булды, ике төбәктең бер Пермь крайы булып берләшеүенә үҙ баһаһын бирҙе, Түбәнге Новгородта\nдәүләт наградалары тапшырҙы.\nКоноваловтың иртәнгә планлаштырған программаһына\nсәсеү эштәре тамамланыу хөрмәтенә Башҡортостан райондарының береһендә үткәрелгән байрамда ҡатнашыу инер, мо ғайын. Унда "Агросәнәғәт комплексы үҫеше" милли проектын тормошҡа ашырыу барышын тикшерергә лә мөмкин буласаҡ. Артабан полпред Башҡортостандың үҙ теләге менән Рәсәй составына инеүенең 450 йыллыҡ юбилейына әҙерләнеүсе төҙөлөш һәм реконструкция объекттарында туҡталасаҡ, сөнки полпредтың туранан - тура хужаһы тарафынан был байрамға федераль статус бирелде. БР Президенты хакимиәтендә үтәсәк кәңәшмәлә ҡалған милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу һәм\nбайрамға әҙерлек барышын тикшереү планлаштырыла.\nРәсәйҙең Генпрокуроры Владимир Устиновтың көтөлмәгән отставкаһы Александр Коновалов фигураһына бер аҙ интрига өҫтәй. Йөрөгән хәбәрҙәрҙе раҫлау булмаһа ла, уларҙы кире ҡағыу ҙа ишетелмәй. Бынан тыш, элекке прокурорҙың яңы сифатта үҙенең республика менән мөнәсәбәтен нисек ҡорасағы\nаңлашылмай. "Известия" гәзитенә биргән интервьюһында Александр Владимирович Башҡортостандағы хәлде ярайһы уҡ\nоптимистик юҫыҡта һүрәтләй:\n"Үткәне йыш ҡына коммунистлыҡҡа бәйле булған тәжрибәле хужалыҡ итеүсенең көслө ҡулдары идара итеүсе төбәктәрҙә аҙыраҡ урлайҙар һәм бандитлыҡҡа юл ҡуймаҫҡа тырышыу һиҙелә. Тимәк, Башҡортостан беренсе сиратта тотороҡлоғо менән айырылып тора. Эйе, кемгәлер төбәк идаралығының патриархаль моделе оҡшап та етмәйҙер. Төбәккә бындай мөнәсәбәттең, либераль фекер йөрөтөүсе күҙлегенән сығып ҡарағанда, етешһеҙлектәре лә барҙыр, әммә унда ыңғай үҙенсәлектәр ҙә етерлек".\nПрезиденттың Волга буйы федераль округындағы полпредын хәҙер һәр бер айырым алынған төбәктә президенттың милли проекттары нисек тормошҡа ашырылыуы нығыраҡ борсоясаҡ. Файҙалы социаль технологиялар эҙләү менән сағыштырғанда,\nхатта аҡсаның да икенсе планға күсеүе тойола.\nТулы хоҡуҡлы вәкил сифатында Александр Коновалов Волга буйы федераль округында йәшәүселәрҙе рәсми рәүештә Рәсәй\nкөнө менән ҡотланы инде. Ҡотлау һүҙҙәрендә ул башлыса Рәсәй\nтормошонда ауыр замандарҙың үтеүенә һәм, идея буйынса, кешеләр бәхетле булырға тейешлегенә һылтана:\n- Бөгөн, Ватаныбыҙ тарихында ябай булмаған осорҙан һуң, милли рухтың сираттағы күтәрелешен, йолаларҙың тергеҙелеүен кисереү мөмкинселегебеҙ бар, һәм, иң мөһиме, илдең иҡтисади,\nсоциаль һәм сәйәси потенциалы заман технологиялары, танылыу\nтапҡан гуманитар, дөйөм кешелек ҡиммәттәре базаһында барлыҡҡа килә.


Был аҙнала Өфөлә «Управдом» республика форумы үтте - Bash.News\nБыл аҙнала Өфөлә «Управдом» республика форумы үтте\nБыл аҙнала Өфөлә «Управдом» республика форумы үтте https://bash.news/news/95111_byl_anala_fl_upravdom_respublika_forumy_tte\nКоммуналь хужалыҡ өлкәһендәге проблемалар ҡышын да, йәйен дә етәрлек. Уларҙы хәл итеү юлдары республикала беренсегә уҙғарылған Управдом форумында өйрәнелде.\nРадий Хәбиров тәхеткә менде. Ваҡытлыса ғына... Хәйер урын да батшаларҙыҡы түгел. "Тәхет уйындары" сериалындағына оҡшатып коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре эшләгән. Управдом форумы күргәҙмәһенә ҡуйыу өсөн. Тәхет тә кинолағы шикелле ҡылыс һәм хәнйәрҙәрҙән яһалмаған. Коммуналь өлкәгә хас материалдар-торба, кран, батареялар ҡулланылған. Ә һөйәнгесендә "ҡыш яҡынлаша" тип яҙылған. Йылытыу миҙгеленә әҙерлекте әленән үк башлаһындар өсөн... Тик бына коммуналь хужалыҡта проблемалар ҡышын ғына түгел шул.\nТәхеткә ваҡытлыса Радий Хәбиров ултырғас улар тағы ла күбәйҙе. Проблемалар артманы, ни бары йәшерендәре, күҙгә күренмәгәндәре өҫкә ҡалҡып сыҡты. Әлегә улар менән шул тәхеттә ултырыусы ғына ныҡлап көрәшә шикелле. Башҡалар һуңғы һигеҙ йылда алынған тиҙлектән тайпыла алмай. Радий Хәбиров был турала тапҡыр һүҙҙәр яҙҙы. Тәхеттә ултырыу һәр төбәк етәксеһенең тәҡдире. Тәү ҡарашҡа хакимдар урыны, ә ысынбарлыҡта коммуналь проблемаларға сумып ултыраһың, тигән социаль селтәрендә. Уларҙы хәл итеү юлдары республикала беренсегә уҙғарылған Управдом форумында өйрәнелде.\nКорсетты кейҙереп алыу үҙе бер бәлә, әммә унһыҙ хәрәкәт итеп булмай. Алты йәшлек Нурисламдың умыртҡа һөйәге йәрәхәтләнгән. Балалар баҡсаһына байрам иртәлегенә китеп барған малайҙың арҡаһына биш ҡатлы йорт ҡыйығынан боҙ килеп төшә. Нурислам егерме көндө дауаханала түшәк режимында үткәрә. Корсет кейә башлағас ҡына, атларға рөхсәт ителә. Тик әлегә ултырырға ярамай.\nАйгөл Никитина, Нурисламдың әсәһе: “Балам ҡулымда үлер тип уйланым. Сөнки боҙ киҫәге ҙур ине. Аллаға шөкөр, балам үҙем менән. Иң ҡурҡҡаным шул булды... Умыртҡа һөйәге һынған тигәс, атлай алмаҫ тип ҡурҡтым”.\nТорлаҡ-коммуналь системалағы етешһеҙлектәрҙән зыян күреүселәр бер Никитиндар ғына түгел, ябылмаған коллекторҙарға ҡолау, балалар майҙансыҡтарында йәрәхәтләнеү һәм башҡалар. Шуға күрә Өфөлә үткән "Управдом" форумында тап хәүефһеҙлек мәсьәләһенең төп урынға ҡуйылыуы осраҡлы түгел. Ул тәү сиратта балалар һаулығына ҡағыла. Заманса өлгөлөр менән форумда уҡ танышырға мөмкин.\nКүргәҙмәлә балалар майҙансыҡтарының тиҫтәгә яҡын төрө тәҡдим ителә. Мәҫәлән, был майҙансыҡта төрлө йәштәгеләрҙең ихтыяжы иҫәпкә алынған. Кескәйҙәр өсөн ҡаласыҡтар, спорт менән шөғөлләнеү зонаһы, өлкәндәргә тирмә формаһындағы ял урыны. Ә иң мөһиме бар материалдар ҙа экологик яҡтан таҙа, ә бына ергә тән йәрәхәттәренән һаҡлаусы махсус, хәүефһеҙ япма һалынған.\nХәҙер махсус япма һалыу мотлаҡ шарт булып тора, ҡала ерендә лә, ауылда ла.Тик хаҡтар ғына тешләшә, район-ҡала башлыҡтары әйтеүенсә, бик ҡиммәткә төшә. Күргәҙмәләге балалар майҙансыҡтарның хаҡы 1 миллион һум тирәһе. Шуға күптәр уңышлы идеяларҙы урындарҙа тормошҡа ашырыу яҡлы. Мәҫәлән, япманы иҫке тәгәрмәстәрҙе эшкәртеп эшләргә мөмкин. Нефтекамалар башлаған да инде. Майҙанда урамдарҙы, ихаталарҙы, подъездарҙы төҙөкләндереү буйынса ла бик ҡыҙыҡлы проекттар тәҡдим ителә. Әлеге лә баяғы хәүефһеҙлек маҡсатында яҡтыртыу, видеокүҙәтеү байтаҡ, бында төп шарт- энергияны һаҡсыл ҡулланыу.\nӘлбиттә, һәр кем йәшәгән еренең хәүефһеҙ, күркәм, уңайлы булыуын теләй. Радий Хәбиров белдереүенсә, әле республикала подъездарҙы, ихаталарҙы, урамдарҙы тәртипкә килтереү буйынса бер нисә программа тормошҡа ашырыла. Тик халыҡ фекеренә таянырға кәрәк, тине Радйи Фәрит улы. Ҙур эштәргә көс етмәгәндә таҙартыуҙан булһа ла башларға мөмкин.\nРеспублика етәксеһе инженер селтәрҙәренең, коммуникацияларҙың иҫкереүен дә билдәләп үтте. Был проблема ла хәл итеүҙе көтә. Белгестәр иһә үҙәкләштерелгән йылытыуҙан баш тартып йорттарҙы автоном режимға күсергә тәҡдим итә. Был да уңайлыҡтың бер өлгөһө - ул хужаларға температураны үҙаллы көйләү мөмкинлеге бирә.\nРадий Хәбиров торлаҡсылар алдында тоған биш эш йүнәлешен билдәләне. Улар бөтәһе лә уңайлы мөхит тыуҙырыу менән бәйле. Торлаҡ-коммуналь система үҙе бер фән тикшерелгән алымдарҙы ла ҡулланыу, заманса технологяиларҙы ла үҙләштереү мотлаҡ. Киләсәктә был тармаҡ алдында мөһим бурыстар тора, йорттарҙы, подъездарҙы, ихаталарҙы, урамдарҙы тәртипкә килтереү, бер һүҙ менән әйткәндә, кешегә йәшәү өсөн шарттар тыуҙырыу. Радий Хәбиров форумда төшкән ошо фото аҫтында социаль селтәрҙәрсә яҙғанса, тәү ҡарашҡа төбәк етәксеһе тәхеттә ултырған кеүек, ысынбарлыҡта иһә торлаҡ-коммуналь проблемалар өҫтөндә.


Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа по башкирскому языку для 8 класса (обучение на дому)\nКласс – 8В\n8В класы өсөн\n8-се класс өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәттән эш программаһы.\nПрограмма бөтәһе 18 сәғәткә планлаштырылған. Аҙнаһына 0,5 сәғәт иҫәбенән.\nУҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙә 8-се класс өсөн башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән өйҙә уҡыу өсөн эш программаһы.\nКонтроль эштәр өсөн: 2 контроль диктант, 2 контроль эш үткәреү ҡарала.\nДәреслек: Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С. Башҡорт теле: Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 8- се класы уҡыусылары өсөн дәреслек. – Өфө: Китап, 2006.\nПрограмма үҙенсәлектәренең характеристикаһы: Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған «Башҡорт теленән программа» (Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең I- IX кластары өсөн) нигеҙендә төҙөлдө. Төҙөүселәре Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С., Ғәбитова З.М., Усманова М.Г.- Ижевск: «Книгрград», 2008.\nБашҡортостан Мәғариф Министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа «20- се урта дөйөм белем биреү мәктәбе» муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.\n-башҡорт теленең БР-да дәүләт теле булыуын аңлау һәм төшөнөү;\n-башҡорт телендә алған белемде мәктәптә һәм көндәлек тормошта ҡулланыу;\n-аралашыуҙа рус телендә алған белемде башҡорт теленә тәржемә итеп ҡуллана белеү;\n-башҡорт телен башҡорт халҡының мәҙәни һәм рухи байлығын өйрәнеү сараһы булараҡҡулланыуҙы аңлау;\nБаланы шәхес итеп үҫтереү, кешелек сифаттарын тәрбиәләү. Уны үҙ аллы үҫешкә, камиллашыу оҫталығына өйрәтеү. Һөҙөмтәлә уҡымышлы, үҙ еренең, иленең, халҡының ҡиммәттәренә төшөнгән, уны һанланған һәм һаҡлаған, яҡлаған социум итеп формалаштырыуға башланғыс нигеҙ һалыу. Был йүнәлештә башланғыс мәктәп уҡыусыһына уҡыуҙың һәм белем алыуҙың мөһимлеген, үҫеш өсөн кәрәклеген аңлатырға, китап уҡырға ғәҙәтләнеү, ҡыҙыҡһыныу теләген булдырырға; үҙ-үҙенде һәмтормошто аңлауҙы сығанаҡ итеп ҡабул итергә тарихи-мәҙәни ваҡиғаларҙы, кешелек ҡиммәттәре менән әҙәбиәттәге айырым сәнғәт төрө икәнен белергә өйрәтергә кәрәк. Әҙәби әҫәрҙәрҙе тулыһынса һәм эмоциональ ҡабул итеү үҙ фекереңде булдырыуға һәм әңгәмәсенекен хөрмәт итеү талаптарына яуап бирә.\nУниверсаль эш төрҙәренә өйрәтеү: танып белеү, регулятив һәм коммуникатив эшмәкәрлек, йәғни баланы үҙ аллы уғыуға, белем алырға өйрәтеү.\nПредмет-ара һөҙөмтәләр түбәндәге талаптарҙан тора:\n-әҙәби әҫәрҙәрҙе анализлау, тексты өлөштәргә бүлеү, план төҙөү, тасуирлау сараларын таба белеү һәм текстың төп фекерен асыҡлау;\n- төркөмдәрҙә эшләүҙең әһәмиәтен аңлауһәм уларҙа эшләү тәртибен үҙләштереү\nМәктәпкә барабыҙ (3 сәғәт).\nКөҙгө эштәр һәм көҙгө күренештәр ( 3 сәғәт)\nКөҙгө үҙгәрештәрҙе бергәләп күҙәтеү, кешеләрҙең көҙгө хеҙмәтен күҙәтеү. Темаға ҡағылышлы текстар уҡыу. Муллыҡ, хеҙмәт тураһында мәҡәл, әйтемдәр менән танышыу. Һынамыштар уҡыу. Маҡсаты буйынса һөйләм төрҙәре. Исем менән ҡылымды ҡабатлау.\nӨфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы ( 3 сәғәт )\nХеҙмәт төбө - хөрмәт ( 2 сәғәт )\nКеше тормошонда хеҙмәттең роле, тигән темаға әңгәмә ҡороу. Данлыҡлы хеҙмәт ветерандары менән осрашыу ойоштороу. Уҡыусыларға ниндәй һөнәр оҡшауы тураһында һөйләтеү, яңы мәғлүмәттәр биреү. Һөнәрҙәр тураһында шиғырҙар, хикәйәләр уҡыу. Хеҙмәт, һөнәрҙәр тураһында мәҡәлдәр өйрәнеү. Ябай һөйләм. Эйә менән хәбәр.\nҠыш дауам итә ( 3 сәғәт )\nҠыш миҙгеле тураһында белгәндәрҙе системалаштырыу, һүҙлек байлығын арттырыу кеүек эштәр ентекле алып барыла. Ҡыш тураһында текстар, шиғырҙар, мәҡәлдәр, һынамыштар уҡыу яңы йылға бағышланған йырҙар, мәҡәл һәм әйтемдәр. Яңы йыл менән ҡотлау открыткаһы яҙырға өйрәнеү. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nСалауат Юлаев – халҡыбыҙҙың милли батыры ( 1 сәғәт)\nС.Юлаевтың биографияһы, ижады менән танышыу. Уның шиғырҙарын ятлау, шиғырҙарының һаҡланыу тарихы тураһында әңгәмә ойоштороу. С.Юлаевтың тормошо, батырлығы, ижады тураһында уҡыусыларҙан төрлө ижади эштәр эшләтеү. (һүрәттәр төшөрөү, инша яҙыу, стенгәзит сығарыу)һ.б. Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре тураһында төшөнсә.\nЙәмле яҙ, һағындыҡ һине! ( 1 сәғәт )\nЯҙ миҙгеле тураһында белемдәрҙе системалаштырыу. Яҙғы байрамдар - 1 Май һәм Еңеү байрамы тураһында һөйләшеү. Яҙғы тәбиғәт күренештәре, ҡоштарҙы ҡаршылау, баҡса эштәре тураһында әңгәмәләр үткәреү.\nБеҙ йондоҙҙар булып ҡайтырбыҙ (1 сәғәт )\nБашҡорт халҡының Бөйөк Ватан һуғышындағы ҡаһарманлығы. Ветерандарға, батырҙарға ҡарала ихтирам, ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү. Данлыҡлы кешеләр менән кисәләр, осрашыуҙар ойоштороу. Һүҙлек менән эш күнекмәләре үткәреү.\nАй Уралым, Уралым...(1 сәғәт )\nБашҡортостан, уның үткәне, бөгөнгөһө хаҡында әңгәмә үткәреү. Республикабыҙҙың күренекле урындары менән таныштырыу. Йәйге тәбиғәтте күҙәтеү, ололарҙың һәм балаларҙың йәйге эштәре тураһында диолог һәм монологтар төҙөү. 8-се класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМәктәпкә барабыҙ (3с.)\nКөҙ күренештәре. Ҡылым.\nТуған тел. Тырышлыҡ. Ҡаһым түрә.\nКөҙгө эштәр һәм көҙгө тәбиғәт (3c.)\nХаталар өҫтөндә эш. Ф.Ғөбәйҙуллина. Көҙ.\nҺөйләм төрҙәре. С.Муллабаев. Көҙгө урман.\nӨфө – Башҡортостандың баш ҡалаһы (3с.)\nКонтроль эш. Өфө тарихы.\nХаталар өҫтөндә эш. Мин театрға барҙым! М. Буранғолов.\nХеҙмәт төбө – хөрмәт (2с.)\nЯбай һөйләм төрҙәре. Хеҙмәт төбө - хөрмәт.\nЭйә менән хәбәр. Башҡорттар әрме хеҙмәтендә. Ҡара икмәк.\nҠыш дауам итә (3с.)\nХаталар өҫтөндә эш. Ҡышҡы байрамдар.\nСалауат Юлаев – халҡыбыҙҙың милли батыры (1с.)\nСалауат Юлаев. Һөйләмдең эйәрсән киҫәктәре Рус ғалимдары С.Г. Рыбаков, Л.Н. Лебединский\nЙәмле яҙ, һағындыҡ һине! (1с.)\nГ.Яҡупова. Өмөтлө яҙ. Аҡмулла.\nБеҙ йондоҙҙар булып ҡайтырбыҙ (1с.)\nКонтроль эш. Сәскәле ай.\nҺалдат тора киләсәкте тотоп.\nАй Уралым, Уралым… (1с.)\nХаталар өҫтөндә эш. Урманды һаҡлайыҡ! Фәйзи Ғәскәров. Ҡабатлау.\nИҫкәрмә: дөйөм сәғәттәр һаны йылына календарь график, 2016-2017 йылғы уҡытыусылар календары һәм дәрестәр теҙмәһе буйынса 18 сәғәт.\nНомер материала: ДБ-262618


Сипаһтар — Башҡорт Википедияһы\nҒосман империяһында ауыр кавалерия\nСипаһтар (спахи, фарс. سپاهфарс. سپاه [sepāh] — «ғәскәр», совет әҙәбиәтендә спаги) — Ғосман империяһы ҡораллы көстәрендә төрөк ауыр кавалерияһының бер төрө.\nСипаһтар Вена янындағы алышта, 1683\nҒосман империяһында яңысарҙар менән бергә XVIII быуатҡа тиклем файҙаланылған төп формирование була.\nБашта сипаһтар броняланған ат менгән ауыр ҡораллы һыбайлы була, нигеҙҙә һуғыу ҡоралы (йышыраҡ суҡмар) менән ҡоралланалар. XV быуаттан ғосмандарҙың атлы ғәскәрҙәре дары һәм утлы ҡорал ҡуллана башлай. Сипаһ яугиренең ҡорал сифаты уның тимар тип аталған утарының хәллелегенә бәйле була. Сипаһтарҙың һаҡланыу сараларын тимер ҡулсалы-пластиналы кейемдәр тәшкил итә. Яугирҙәр осло йә ярым түңәрәк башлы торҡа кейә, күп осраҡта торҡаға елкә-муйынды һаҡлай торған тимер селтәр ҙә тағыла. XVI быуаттан сүкелгән тәңкәле тимер кейемдәр файҙаланыуға инә. Яуҙа сипаһтар ҡалҡан тота.\nXVII быуатта сипаһтар ҡылыс һәм пистолеттар менән ҡораллана.\nАуыр кавалерияның һаҡ кейеме.\nXVII быуат сипаһы.\nМобилизация ваҡытында һәр унынсы сипаһ империялағы эске тәртипте һаҡлау өсөн өйҙә ҡала. Башҡалар черибаштар (ceribasi), субаштар (subasi) һәм офицер алайбейҙәр (alay bey) етәкселеге аҫтында алай тип аталған полктарға бүленә.\nСипаһтар Ғосман империяһының дворяндары һымағыраҡ була. Крәҫтиәндәре менән бергә ер биләмәһенән, сауҙа рәттәренән, тирмәндәрҙән һәм башҡа предприятиеларҙан (тимарҙарҙан) килем алалар. Шул килемгә ҡоралланалар һәм ҡорал йөрөтөүселәрҙең ҙур булмаған төркөмөн яллайҙар. Ғосман империяһы сәскә атҡан дәүерҙәрҙә тимарҙар яугирҙәрҙең мираҫлы биләмәһе булмай, тимарлы сипаһ дәүләт хеҙмәтендә булған осорҙа ғына уның шартлы килем алыу сығанағы булып тора. Сипаһтарҙың күпселеге тыныс осорҙа ауылда йәшәй, ер эшкәртә һәм биләмәләрендә йә тимарҙарында эшләгән ирекле крәҫтиәндәргә һәм башҡа эшселәргә хеҙмәт хаҡы түләй. Шулай итеп, сипаһтарҙың (теләһә ҡайһы башҡа тимарлыныҡы кеүек үк) уның ҡарамағындағы биләмәләрҙә йәшәгән крәҫтиәндәр өҫтөнән хакимлығы сикле була. Хеҙмәттәре өсөн сипаһтарға, ҡағиҙә булараҡ, аҡсалата түләү бирелмәй.\nҺуғыш иғлан ителеү менән сипаһтар, бөтә яу кәрәк-ярағын алып, кисекмәҫтән йыйылыу урынына барырға тейеш була. Сипаһ яу хәрәкәттәрендә ҡатнашыуҙан тайпылһа, уның төшөмлө предприятиеһы ҡаҙнаға күскән. Сипаһтың вафатынан һуң уның эшен улы йә башҡа берәй туғаны дауам итһә, төшөм сығанағы ғаиләһенә ҡалдырылған.\n1533 йылдан венгр сигенең буйынан-буйына яңы тимарҙар системаһы ҡорола. Элеккенән айырмалы, бынан ары сипаһтар утарҙа йәшәү урынына сик буйындағы стратегик мөһим ҡалаларҙа урындағы гарнизондар яугирҙәре менән берлектә даими хеҙмәт үтергә тейеш була.\nXVI быуатта Европала хаҡтар үҙгәреү арҡаһында ер биләмәләренең табышлылығы кәмеү һәм империяның баҫҡынсылыҡ сәйәсәте һүлпәнәйеү менән бәйле, сипаһтар хеҙмәттән күпләп баш тарта башлай. Тимарҙарҙы шәхси йә дини милеккә күсерергә тырышыу осраҡтары ла йышая.\nҠапыҡолоноң атлы бүлеге 6 корпустан торған:\nүлүфәджийән-и йәмин — ҡыҙыл-аҡ байраҡлылар\nүлүфәджийән-и йәсар — һары-аҡ байраҡлылар\nғариба-и йәмин — йәшел байраҡлылар\nғариба-и йәсар — аҡ байраҡлылар.\nXV—XVI быуаттарҙа сипаһ атлылары 40 000 яугирҙән торған. Уларҙың яртыһынан ашыуы Европа провинцияларынан (йәғни Румелиянан) сыҡҡан булған.\n"Sepāh" тигән шул уҡ фарсы һүҙенән француз һәм итальян ғәскәрҙәренең колониаль еңел гвардия частары атамаһы — Spahi (спаги), йәнә Һиндостандағы ерле халыҡтан төҙөлгән британ колониаль ғәскәрҙәренең атамаһы — Sepoy (сипайҙар) барлыҡҡа килгән.\nde: im Brockhaus 1809 Die Spahis von\nde: im Die 1854 von Spahis Herder\nde: Unversal Pierer'Spahis Die in s-1857 von Lexikon\nSpahis Musee de\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сипаһтар&oldid=692580 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 31 май 2017 в 19:06\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:06 31 май 2017 үҙгәртелгән.


Рөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡтың сәнәғәт предприятиелары менән танышты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Стәрлетамаҡтың сәнәғәт предприятиелары менән танышты\n12:03, 21 апреля 2014 Сәйәсәт\nСтәрлетамаҡ районы буйынса эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан сода компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды. Предприятиеның инженер-производство үҙәгендә республика башлығы технологик процестарҙы яҡшыртыу, продукцияның сифатын арттырыу һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләләрен өйрәнеүсе лабораторияны ҡараны.\nШулай уҡ бында Рөстәм Хәмитов ағас-полимер плиталар эшләү өсөн ҡулланылған полимерҙар етештереү менән танышты. Бөгөн республикала тик сеймал ғына етештерелә, ә әҙер продукцияны ситтән алалар.\n— Беҙҙең төп маҡсаттар – Башҡортостанда импортты алмаштырыу һәм әҙер продукцияны алыу, — тине төбәк башлығы. – Әлегә беҙҙең бизнес баҙар талаптарына берҙәй тәьҫир итмәй. Был йүнәлештә эште әүҙемләштерергә кәрәк.\nБынан тыш, Башҡортостан сода компанияһы территорияһында республика Президенты заманса һауаны бүлеү ҡорамалының төҙөлөшө менән танышты. Ҡорамал ябай һауанан уның компоненттарын: кислород, азот, анион, ксенон һәм криптонды бүлеү өсөн файҙаланыласаҡ. Яңы ҡулайламаның төҙөлөшө тураһында ҡарар 2011 йылда иҫке ҡулайламаның үҙ ресурстарын бөтөрөү менән бәйле ҡабул ителде.\nЯңы линияның проект ҡеүәте сәғәтенә газ рәүешендә 20 мең кубометр азот, ете мең кубометр техник кислород һәм дүрт килограмм шыйыҡ техник кислород алырға мөмкинлек бирәсәк. Шундай ысул менән алынған азотты Стәрлетамаҡтың нефть-химия профилендәге сәнәғәт предприятиелары файҙаланасаҡ.\nПредприятиеның белгестәре Рөстәм Хәмитовҡа хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта ҡорамалды монтажлау эштәре 99,5 процентҡа тамамланған. Ҡулайламаны сафҡа индереү ағымдағы йылдың июленә билдәләнгән. Капитал һалыуҙар күләме бер миллиард һум тәшкил итте.\nШулай уҡ сәфәр барышында республика башлығы «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең дистиллерлы шыйыҡсаның фильтрланыу бүлексәһен ҡараны. Был сода етештереүҙең ҡалдығы органик булмаған тоҙҙар иретмәһенән тора. Әлеге ваҡытҡа тиклем был шыйыҡса шламтуплауыстарҙа йыйылды, унда ҡаты һәм таҙартылған өлөштәргә бүлеү процесы барҙы. Һуңынан таҙартылған өлөшө Ағиҙел йылғаһына түгелде, ә ҡалғаны шламтуплауыстарҙа йыйылды.\nЯңы ҡорамалда дистилле шыйыҡса ҡаты һәм шыйыҡ фазаларға фильтрҙан аша үтеү ваҡытында бүленә. Килеп сыҡҡан продукттарҙы ауыл хужалығында һәм төҙөлөш материалдарын етештереүҙә мелиорант сифатында файҙаланырға мөмкин буласаҡ. Хәҙер соданы етештереү тулыһынса ҡалдыҡһыҙға әйләнәсәк.\nБыл ҡулайлама Германияның ANDRITZ AG концернынан килтерелгән. Быға оҡшаш дистилле шыйыҡсаны бүлеү ҡулайламаһы Рәсәйҙә әлегә тиклем юҡ ине. Инвестиция тотоноуҙарҙың күләме 600 миллион һумлап тәшкил иткән. Сафҡа индереү ағымдағы йылдың өсөнсө кварталына билдәләнгән.\nРөстәм Хәмитов ҡулайламаны ҡараны, белгестәр менән аралашты. Компания вәкилдәре төбәк башлығына предприятиеның таҙартыу ҡорамалдарын киңәйтеү буйынса алдағы пландары тураһында һөйләне.\nТеги: бр президенты,бр президентының эш сәфәрҙәре,сәнәғәт


Ағинәйҙәр һүҙе – аҡылдың үҙе | Всемирный курултай башкир\nАғинәйҙәр һүҙе – аҡылдың үҙе\nPosted on 04.04.2017 by Айгуль\tLeave a comment\n«Киләсәккә юл һалғанда, боронғоларға боролоп ҡарау яҡшы”, тип әйткән бер аҡыллы кеше. Ысынлап та, һуңғы йылдарҙа әүҙемләшеп киткән Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының “Ағинәй” республика йәмәғәт ойошмаһының эшмәкәрлеге тап ошо һүҙҙәргә таянып башҡарыла кеүек. Гәзит-журналдарҙан уҡып, радио-телевидениенан ишетеп-ҡарап, ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ уҙғарған сараларға һоҡланмаған, уның кәрәклеген аңламаған кеше юҡтыр, моғайын. Сөнки бөтөн был сараларҙың маҡсаты – ул халҡыбыҙҙы берләштереп, үткәнебеҙгә байҡау яһап, тамырҙарыбыҙ бик тәрәнгә киткән тарихыбыҙ, йолаларыбыҙ, йыр-моңдарыбыҙҙы йәш быуынға түкмәй-сәсмәй илтеп еткереү һәм уларҙа ошо милли мираҫыбыҙға һөйөү тәрбиәләү бит.\nОшондай бурыстарҙы атҡарып, республикала күптән танылыу яулаған Баймаҡ, Учалы, Хәйбулла, Әбйәлил һәм башҡа райондар ағинәйҙәренең әүҙемлегенә һоҡланып, былтыр беҙҙең Көйөргәҙе районында ла ағинәйҙәр ҡоро ойошторолдо. Районыбыҙҙа 12 ауыл биләмәһе булып, иң тәүҙә шул ауыл биләмәләренең төп ағинәйҙәрен билдәләнек, артабан ул ағинәйҙәр үҙҙәре эргәһенә ауылдың иң абруйлы, ихтирам ҡаҙанған ҡатын-ҡыҙҙарын туплап, ауыл биләмәләре башлыҡтары, ауыл старосталары ярҙамында эш башлап ебәрҙе. Йәш быуынға милли асылыбыҙға ярашлы рухи тәрбиә биреү, телгә, мәҙәниәтебеҙгә һөйөү тәрбиәләү, милләттәштәребеҙҙе айыҡ-сәләмәт тормошҡа ылыҡтырыу, башҡорт ғаиләһенә хас ҡиммәттәрҙе, халҡыбыҙ йолаларын тергеҙеү –ошондай йүнәлештә эш башлап ебәреп, беҙҙең ағинәйҙәр ҙә ауылдарҙа халыҡ менән осрашыуҙар, ғаиләләр менән тәрбиәүи һөйләшеүҙәр һәм башҡа бик күп төрлө саралар үткәрҙе. Һәм бына ошо арала беҙ, район ағинәйҙәре, атҡарғандарҙы барлар, бер-беребеҙ менән аралашыр, хәл итәһе мәсьәләләрҙе уртаға һалып һөйләшер, тәжрибә уртаҡлашыр, уртаҡ уй-фекер туплар өсөн ҡорға йыйылдыҡ. Ҡор район мәҙәниәт йортонда үтеп, район үҙәге иртәнге сәғәттән үк байрам төҫө алды. Ҡурай моңо, башҡорт халыҡ йырҙары яңғырап, Ермолаево халҡын байрамға, оло ҡорға саҡырып торҙо.\nБайрамдың тәүге өлөшөндә һәр ауыл биләмәһе ағинәйҙәре үҙҙәре бешергән милли ризыҡтарҙан, үҙҙәре башҡарған ҡул эштәренән күргәҙмә ойошторҙо. Аш-һыуҙың ниндәйе генә юҡ ине: буҙа, ҡымыҙ, эретелгән ыуыҙ, ҡарта, көлсә, төртмә, быҡтырылған ҡабаҡ, тултырма, ҡаҙы, бишбармаҡ, ҡаҡлаған ҡаҙ, һәр төрлө емештән яһалған ҡаҡ – һанап бөткөһөҙ. Һәр өҫтәлдә 20-25 төрлө милли ризыҡ ҡуйылғайны мәгәр. Ә ағинәйҙәр ҡулы менән башҡарылған ҡул эштәренән күҙҙәр тағы ла нығыраҡ ҡамашты. Һәм ошондай хозур матурлыҡ янында үҙҙәре теккән күлдәк-камзулдарҙа, ҡашмау- түшелдеректәрҙә 150-ләп ағинәй йылмайып баҫып тора. Күҙ алдына килтерәһегеҙме ошондай матур күренеште! Ысынлап та, “Һәр сәскәнең үҙ еҫе, һәр халыҡтың үҙ төҫө”, тип юҡҡа ғына әйтмәгәндәр бит. Беҙҙең ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ҙа тап ошо милли күлдәктәрҙә үҙ асылын, үҙ ҡотон сағылдыра ала ла инде. Ҡоробоҙҙоң икенсе өлөшөндә ағинәйҙәр сәхнәлә 12 командаға тупланып, оҫталыҡта ярышты. Беренсе бәйге “Мин – ағинәй “ тип аталып, ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәренең ағинәйлек бурысы тураһында шиғыр, йыр менән бәйән итте. Икенсеһендә улар бишек йырҙары башҡарыу буйынса оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте. Өсөнсө бәйге иһә экология темаһына арналып, ағинәйҙәр үҙ ауыл биләмәләрендә башҡарылған һәм башҡарыласаҡ эштәрҙе барланы.\nҠоробоҙҙоң мәртәбәле ҡунағы – виртоуз ҡубыҙсы, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Миндеғәфур Зәйнетдинов махсус саҡырылғайны. Ул ағинәйҙәргә ҡубыҙ уйнау буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрҙе, улы Азамат менән бергәләп бер нисә төрлө ҡубыҙҙа өҙҙөрөп уйнап, йыйылыусыларға иҫтәлекле мәлдәр бүләк итте.\nҺүҙемдең аҙағында шуны әйткем килә: йәмәғәт ойошмаларының эшен еренә еткереп башҡарып була, әгәр ҙә был эштә һәр яҡлап ярҙам һәм терәк булһа. Был йәһәттән беҙ Көйөргәҙе районы хакимиәте башлығының да, уның урынбаҫарҙарының да, шулай уҡ районыбыҙ башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесенең дә ярҙамын тоябыҙ. Был ҡорҙо ойоштороуға ла ярҙам итте улар. Ә район Хәйриә фонды иҫтәлекле бүләктәре менән ағинәйҙәрҙең күңелен күрҙе. Рәхмәтлебеҙ барыһына ла.\nКөйөргәҙе районы “Ағинәй” йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе.\n« Үҙебеҙҙең кәсептәрҙе тергеҙергә кәрәк, тинем…\nЯҙыусылар союзында – яңы етәксе »


Өфөлә ҡара риэлторҙар ялған документтар буйынса алты фатир һатҡан\n12 Апрель 2011, 11:06\nБашҡортостандың баш ҡалаһында риэлторҙар торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж ғаиләләргә бирелергә тейешле бер нисә фатирҙы һатҡан. Енәйәт фактын Өфө буйынса Эске эштәр идаралығының иҡтисади енәйәттәр менән көрәш бүлеге оперативниктары асыҡлаған.\nОператив версия буйынса, ҡара риэлторҙар ялған документтар буйынса кәм тигәндә ошондай алты фатирҙы һатҡан. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса был фатирҙарҙы һатып алыусылар ун миллион һумдан ашыу аҡсаһын юғалтҡан. Тәфтишселәр менән йыйылған материалдар «айырыуса ҙур күләмдә мутлашыу» статьяһы буйынса енәйәт эшен асыуға сәбәпсе булған, тип хәбәр итә БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте.


Сит илдәрҙә лә танылған ғалим\n21 Ғинуар , 08:17\nФән докторы Юлай Янбаев юбилейын билдәләй.\nЮлай Әғләм улы Янбаев 1962 йылдың 21 ғинурында Учалы районының Наурыҙ ауылында уҡытыусылар ғаиләһендә тыуған. Урта белемде Илсе, Иманғол мәктәптәрендә ала.\n1979—1984 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының урман хужалығы факультетын «ҡыҙыл дипломға» тамамлай, СССР Фәндәр Академияһының биология филиалында аспирантурала уҡый, 1986—1987 йылдарҙа МГУ Биология үҙәгендә стажировка үтә.\n1989 йылда Минск ҡалаһында генетика буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.\n1987—2000 йылдарҙа — Башҡортостан Фәндәр Академияһында ғилми хеҙмәткәр, өлкән ғилми хеҙмәткәр, лаборатория мөдире.\n2001—2007 йылдарҙа Янбаев Ю.Ә. Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында ғилми тикшеренеү секторы етәксеһе, фән эштәре буйынса институт директоры урынбаҫары булып эшләй.\nӘлеге мәлдә Янбаев Юлай Әғләм улы Башҡорт дәүләт аграр университетында ғилми үҙәкте етәкләй.\nЮлай Әғләм улы — экология буйынса биология фәндәре докторы, 214 ғилми статья (23 – сит ил баҫмаларында) һәм 12 монография авторы.\nЯҡташыбыҙҙы ҡотлап, ҡоростай һаулыҡ, именлек һәм бәхет, яңынан-яңы үрҙәрҙе артылыуын теләйбеҙ!


Мәғариф – ғаилә династияһы\n24 Октябрь 2018, 14:35\nСтәрлетамаҡ районында Кәримовтар тураһында һүҙ сыҡһа, ирекһеҙҙән мәғариф күҙ алдына килеп баҫа, сµнки улар нәҫелдәре менән тормошон йәш быуынға тµплµ белем һәм тәрбиә биреү менән бәйләгән, йәштәрҙе кеше итеп оло юлға сығарыу хәстәрлеген күргән. «Алма ағасынан алыҫ тµшмәй», – ти халыҡ. Был мәҡәл Роберт Кәримовҡа туранан-тура килеп ҡағыла. Уның ҡартатаһы Әбделхай Әбделҡадир улы Ишембай, Ғафури райондарында мәғариф µлкәһендә етәксе вазифаларҙы биләгән, Яңғыҙҡайын мәктәбендә директор булып эшләгән.\nРоберттың атаһы Юнир Әбделхәй улы Кәримов 35 йыл дауамында Стәрлетамаҡ районының мәғариф бүлеген етәкләй. Бығаса мәғариф бүлегендә күп йылдар мµдир булып эшләүсе булмай – ул Башҡортостанда рекорд ҡуя. Ю.Ә. Кәримовтың районда мәғариф системаһының эшен ойоштороуы, педагогик коллективтар менән уңышлы эшләүе республикала µлгµ булып тора. Атаһы башлаған матур традициялар Роберт Юнир улы Кәримов эшләгәндә лә һаҡлана һәм бµгµн дә дауам итә.\nР.Ю. Кәримов, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлағас, Рощинский мәктәбенә эшкә ебәрелә. Башта ябай уҡытыусы, артабан уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса директор урынбаҫары булып эшләй. Уҡытыусылар, атай-әсәйҙәр, уҡыусылар менән тығыҙ бәйләнештә хеҙмәттәшлек итә, улар алдында абруй ҡаҙана.\nОҙаҡ та үтмәй, 25 йәшлек Р.Ю. Кәримовты Рощинский урта мәктәбенең директоры итеп билдәләйҙәр. Ошо вазифаны башҡарғанда уның ойоштороу һәләте, мәғариф проблемаларын дµрµҫ аңлап хәл итә белеүе тағы ла яҡшыраҡ асыла.\nРайонда тәүгеләрҙән булып финанс-хужалыҡ эштәрен үҙгәртеп ҡора башлай, мәктәптең үҙ бухгалтерияһын булдыра. Балаларҙы файҙалы хеҙмәткә µйрәтеүгә ҙур иғтибар бирә, улар эшләгән эштәре µсµн хеҙмәт хаҡы ала башлайҙар. Был сара уҡыусылар, уҡытыусылар, бигерәк тә атай-әсәйҙәр араһында киң хуплау таба, хеҙмәттең мµһим тәрбиә сараһы булыуы иҫбат ителә. 90-сы йылдар башында мәктәптә автопарк ойошторола.\nВаҡыт үтә тора, балалар һаны ла арта, мәктәп бинаһы заман талаптарына яуап бирмәй башлай. Бинала мәктәптән һәм кластан тыш эштәрҙе үткәреү, тµрлµ саралар һәм секциялар ойоштороу ҡыйынлыҡтарға дусар була. Шуға күрә директор мәктәп бинаһын ҙурайтыуҙы хәстәрләй башлай. Тиҙ ваҡыт эсендә Р.Ю. Кәримов етәкселегендә мәктәпкә 362 урынлыҡ тµкәтмә тµҙµлә. Һµҙµмтәлә, мәктәп эшен йәнләндереүсе кластан тыш саралар µсµн киң мµмкинлектәр асыла, уҡытыусыларға ижади эшләргә шарттар барлыҡҡа килә. Информатика, музыка µсµн махсус йыһазландырылған кабинеттар асылыуы, оҙайтылған кµн тµркµмдәре ойошторолоуы уҡытыу-тәрбиәнең сифатын яҡшырта, ашхана, спорт залы, бассейн булдырыу мәғарифты үҫтереүҙә ҙур роль уйнай. Мәктәп ихатаһын да уҡытыу-тәрбиә эшендә файҙаланыу сараһы күрелә: футбол, хоккей майҙансыҡтары булыуы башҡа спорт тµрҙәренең үҫеше µсµн киң мµмкинлектәр аса.\n2000 йылдарҙа Рәсәйҙә ҙур масштаблы мәғариф реформаһы башлана. Уның тµп маҡсаты – уҡыусыларҙың белем кимәлен яңыса тикшереү. Быға Рәсәйҙең 16 регионы араһында Стәрлетамаҡ районы ла йәлеп ителә, район мәктәптәре эксперименталь майҙансыҡҡа әйләнә. Был эксперимент Берҙәм дәүләт имтихандарын үткәреүҙән тора. Р.Ю. Кәримов был һынауҙы ла уңышлы үткәрә. Уны хоҡуҡи яҡтан тормошҡа ашырыу буйынса бик күп саралар күрелә, эштәр башҡарыла. Берҙәм дәүләт имтиханын үткәреүҙең ғәҙеллеген һәм дµрµҫлµгµн тикшереүгә мәктәптәр йәлеп ителә. Һµҙµмтәлә райондың педагогик коллективтары республика һәм Рәсәй кимәлендә алдынғылар рәтенә инә: район уҡыусылары, педагогик коллективтар матур һµҙµмтәләргә ирешеп, маҡтауға лайыҡ булһа, ҡайһы бер мәктәптәр аҡсалата премия ала, ҡайһы берҙәренә автобус бүләк ителә.\nОшо ваҡыттарҙа уҡытыу кабинеттарын ғына түгел, мәктәп ихатаһын күркәмләндереүгә, уны уҡытыу-тәрбиә маҡсатында файҙаланыуға ҙур иғтибар бирелә. Пирамидаль уҫаҡтар һәм ҡайындар менән бер рәттән, алма баҡсаһы барлыҡҡа килә, тµрлµ сәскәләр ултыртыла. Мәктәп ихатаһы балаларҙың, уҡыусыларҙың һәм атай-әсәйҙәрҙең ял итеү урынына әйләнә.\nОҙаҡламай Рощинский мәктәбенә «иң тәүге» тигән ҡушамат йәбешә, сµнки республикала тәүгеләрҙән алты йәшлектәрҙе уҡырға ҡабул итеү, инглиз телен балалар баҡсаһынан уҡый башлау, шахмат буйынса дәрестәрҙе мәктәп расписаниеһына индереп µйрәнеү уңышлы һµҙµмтәләр бирә. Шуларҙың береһе – мәктәптә Бµтµн Рәсәй шахмат фестивале үтә.\n1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы Ҡаһым түрәнең тыуған ауылы Айыусыла «Урал батыр» эпосын яттан һµйләүсе йәш сәсәндәрҙең тµбәк-ара конкурсын үткәреү республика кимәлендә ифрат ҙур роль уйнай. Биш кµн барған был конкурста 500-гә яҡын кеше ҡатнаша. Республика кимәлендәге бындай сараны үҙенсәлекле итеп үткәреүҙә район мәғариф бүлеген етәкләүсе Роберт Кәримовтың ойоштороу һәләте тағы ла сағыуыраҡ күренә.\n2007 йылда дүрт айҙа Первомайский ауылында бик матур мәктәп бинаһы тµҙµлµп, үҙ ишектәрен аса. Был уҡыусылар µсµн генә түгел, тотош район халҡы µсµн ҙур ҡыуаныс була.\n2008 йылда район мәктәптәре базаһында республиканың район һәм ҡала мәғариф бүлеге инспекторҙары, белгестәре µсµн семинар-кәңәшмәһе юғары кимәлдә һәм ҙур ойошҡанлыҡта үтә. Ҡатнашҡан ҡунаҡтар бай тәжрибә менән таныша, бик күп файҙалы эш алымдарын үҙләштерә.\n2010 йылда Рощинский мәктәбе уҡытыусыһы Г.Ф. Сәлимйәнованың Мәскәүҙә үткән «Йыл уҡытыусыһы» конкурсында еңеүе педагогик коллективтың ғына түгел, тотош республика мәғарифының уңышы була.\nР.Ю. Кәримов мәғарифта ғына түгел, йәмәғәт эшендә лә әүҙем ҡатнаша. 10 йыл дауамында райондың Бµтµн донъя башҡорттары ҡоролтайының район ойошмаһын етәкләй, атай-әсәйҙәр, йәмәғәтселек менән тығыҙ эшләй. Ошо осорҙа мәктәптәрҙә башҡорт дәүләт телен уҡытыуҙың сифаты яҡшыра, йәш быуынды рухи яҡтан тәрбиәләү эше шаҡтай һәйбәт йүнәлеш ала.\nРоберт Юнир улы районда мәғарифты үҫтереүгә ҙур µлµш индерә. Уның фиҙаҡәр хеҙмәте юғары баһалана – Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, бик күп Маҡтау грамоталары менән бүләкләнә.\nБµгµн Р.Ю. Кәримов – Стәрлетамаҡ районында ғына түгел, республика мәғарифы µлкәһендә билдәле шәхес. Уға артабан да ижади уңыштар, ныҡлы сәләмәтлек теләйбеҙ.