15 апрелдә Өфөлә ҡыҫҡа көбәкле ҡоралдарҙы легалләштереү яҡлылар митингыһы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15 апрелдә Өфөлә ҡыҫҡа көбәкле ҡоралдарҙы легалләштереү яҡлылар митингыһы үтәсәк\n14:39, 14 апреля 2012 Йәмғиәт\nӨфөлә «Динамо» стадионы янында Зәки Вәлиди урамы яғынан йәкшәмбе, 15 апрелдә ҡыҫҡа көбәкле ҡоралдарҙы легалләштереү яҡлылар митингыһы үтәсәк.\nОйоштороусылар хәбәр итеүенсә, сараны үткәреүгә ҡала власынан рәсми рөхсәт алынған.\nШул уҡ ваҡытта, ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ярашлы, бындай митингылар был көндө Рәсәйҙең Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск, Һарытау, Екатеринбург, Волгоград, Түбәнге Новгород һәм башҡа ҡалаларында ла үтәсәк.\nӨфөлә акция 14 сәғәттә башлана. Тулыраҡ мәғлүмәт — http://ufa.livejournal.com/ сайтында.


«Улар ҙа донъяныҡы түгел» — Күҙәтеү манараһының ОНЛАЙН КИТАПХАНАҺЫ\n«Улар ҙа донъяныҡы түгел»\nХолокост нилектән килеп сыҡҡан? Ни өсөн Алла уға юл ҡуйған?\nРухи һорауҙарға яуап\n«Донъя уларға нәфрәтләнде, сөнки... улар ҙа донъяныҡы түгел» (ЯХЪЯ 17:14).\nБыл нимәне аңлата? Ғайса, донъяныҡы булмағанға, ул ваҡыттағы ижтимағи һәм сәйәси конфликттарҙа ҡатнашмаған. «Минең Батшалығым был донъяныҡы түгел. Әгәр был донъяныҡы булһа, — тип аңлатҡан Ғайса, — ҡул аҫтымдағы кешеләр, Мине йәһүдтәргә бирмәҫ өсөн, яу күтәрерҙәр ине. Юҡ, Минең Батшалығым бындағы түгел» (Яхъя 18:36). Ул шулай уҡ үҙенең шәкерттәрен Алла Һүҙендә хөкөм ителгән фекер йөрөтөү, һөйләшеү һәм тәртиптән һаҡланырға өндәгән (Матфей 20:25—27).\nБеренсе мәсихселәр нисек эш иткән. Дини темаларға яҙыусы Джонатан Даймонд әйтеүенсә, беренсе мәсихселәр «эҙемтәһе ниндәй генә булмаһын — мәсхәрә, төрмә йә үлемме — [һуғыштарҙа] ҡатнашыуҙан баш тартҡан». Улар, нейтралитет боҙмаҫ өсөн, ғазап сигергә әҙер булған. Шулай уҡ улар үҙҙәренең әхлаҡи нормалары менән айырылып торған. Илсе Петр мәсихселәргә ҡараштарын уртаҡлашмаған кешеләр тураһында: «Мәжүсиҙәр һеҙҙең бүтәнсә үҙҙәре менән бергә шул аҙғынлыҡтарҙа ҡатнашмауығыҙға ғәжәпләнә һәм һеҙҙе яманлай», — тигән (1 Петр 4:4). Тарихсы Вил Дюрант, мәсихселәр «үҙҙәренең тәҡүәлеге һәм әхлаҡлылығы менән күңел асырға яратҡан мәжүси донъяның асыуын килтергән», тип яҙған.\nБөгөн кем шулай эшләй? «Яңы католик энциклопедияһында» мәсихселәр нейтралитеты тураһында: «Дини ышаныуҙар буйынса ҡулға ҡорал алыуҙан баш тартыуҙы мораль яҡтан аҡлап булмай», — тип әйтелә. Швейцарияның бер гәзитендә, «Африкандар хоҡуҡтары» тигән хоҡуҡ яҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, 1994 йылда Руандалағы геноцидта «Йәһүә шаһиттарынан башҡа бөтә сиркәүҙәр ҙә ҡатнашҡан», тип хәбәр ителгән («Reformierte Presse»).\nНацизм ваҡытындағы холокост тураһында әйткәндә, бер уҡытыусы, «ябай граждандарҙан торған бер ниндәй төркөм йә ойошма ла күп кеше ҡатнашҡан ялған, ҡанһыҙлыҡ, йыртҡыслыҡҡа ҡаршы сыҡманы», тип көйәләнгән. Ләкин Америка Холокост мемориаль музейына мөрәжәғәт иткәндән һуң ул: «Хәҙер мин дөрөҫөн беләм», — тип яҙған. Ул Йәһүә шаһиттарының аяуһыҙ мөғәмәләгә ҡарамаҫтан үҙ ышаныуҙарында ныҡ торғанын белеп ҡалған.\nӘ уларҙың әхлаҡ нормалары хаҡында нимә әйтеп була? «Бөгөн йәш католиктарҙың күбеһе сиркәүҙең никахһыҙ йәшәү һәм никахҡа тиклемге енси мөнәсәбәттәр тураһында өйрәткәндәре менән риза түгел», — тип яҙылған «Ю.С. католик» журналында. Унда бер дьякондың ошондай һүҙҙәре килтерелә: «Минең күҙәтеүҙәрем буйынса, бик күптәр (хатта яртыһынан күберәктер, тип уйлайым) никахҡа ингәнгә тиклем бергә йәшәйҙәр». Ә «Яңы Британия энциклопедияһында», Йәһүә шаһиттары «юғары әхлаҡи нормалар буйынса йәшәү яғында ныҡ торалар», тип әйтеп кителә.


Иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары уңышы төбәктә яртылаш йыйып алынған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары уңышы төбәктә яртылаш йыйып алынған\n10:02, 7 августа 2012 Иҡтисад\nБашҡортостанда иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары 868 мең гектар майҙанда сабылған. Уңыштың яртыһы тиерлек әле йыйылмаған. Уртаса уңыш гектарынан 11,5 центнер тәшкил итте. Шул уҡ ваҡытта республикала әлегә 948 мең тонна иген йыйып алынған.\nСтәрлетамаҡ районы ауыл хужалығы етештереүселәре яҡшы күрһәткестәргә ирешә, унда иген 47 мең гектар майҙанда сабылған (67 процент), 54,2 мең гектарҙа һуғылған (65 процент). Шулай уҡ Ауырғазы, Көйөргәҙе, Мәләүез райондары хужалыҡтары ла был йәһәттән яҡшы күрһәткестәргә өлгәшә.\nҺуғылған иген күләмдәре буйынса Стәрлетамаҡ игенселәре алдынғылыҡты бирмәй – улар 78 мең тоннанан ашыу иген әҙерләгән, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги: ауыл хужалығы,урып-йыйыу


Республикала кинотеатрҙарҙы ҡасан асыуҙары билдәле булды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n13:48, 27 июля 2020 Мәҙәниәт\n«Бөгөнгә беҙ һаҡлыҡ менән генә 15 августа кинотеатрҙарҙы асыу тураһында әйтә алабыҙ. Әгәр республикалағы эпидемиологик хәл мөмкинлек бирһә, 15 августа улар Рәсәй Роспотребнадзор идаралығының методик тәҡдимдәренә ярашлы эшләй башларға тейеш. Кинотеатрҙар өсөн ошондай тәҡдимдәр раҫланды. Беҙ уларҙы үҙебеҙҙәге 47 кинотеатрға еткерҙек , уларҙа бөтәһе 133 зал эшләй. Әлбиттә, улар, тамашасыларыбыҙ кеүек үк, асылыуҙы түҙемһеҙлек менән көтә», — тип хәбәр итте министрлыҡ вәкиле.


Башҡортостанда балалар Рудольф Нуриевтың һүрәтен төшөргән\n21 Декабрь 2018, 15:52\nӨФӨ, 2018 йыл, 21 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Башҡортостанда балалар Рудольф Нуриевтың һүрәтен төшөргән. Бөйөк бейеүсенең образы VIII «Гәлсәр шишмәләр» зона һынлы сәнғәт конкурсында ҡатнашыусыларҙы илһамландырған. Ул Рудольф Нуриевтың ижадына бағышланды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nКонкурс Салауат Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжында уҙҙы. Бәйгелә Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең ете белем биреү учреждениеһы ҡатнашты. Төрлө башҡарыу техникаларында һәм жанрҙарҙа 80 эш тәҡдим ителде.\nКонкурстың Гран-прийына Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжының 4-се курс студенты Әлфиә Таипованың «Ярһыу даһи» эше лайыҡ булды.\nЭштәрҙе Учалы методик берләшмәһе рәйесе, Салауат Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы директоры Айгөл Ғимазетдинова һәм колледж уҡытыусылары составындағы жюри баһаланы. Комиссия ағзалары конкурсанттарҙың әҙерлек кимәле яҡшы булыуын, уларҙың балет һәм Рудольф Нуриев ижады темаһын ҡыҙыҡлы уҡыуын билдәләне.\nКонкурс тамамланғас, уҡыу йортонда еңеүселәрҙең эштәренән күргәҙмә ойошторолдо.


Бәләбәй районы пенсионерҙары “Оҙон ғүмерлеккә өҫтөнлөк: һыуҙа ла, паркетта ла бейейбеҙ” проектында ҡатнаша\nПроектта ҡатнашҡан 30 пенсионер – “АктивЛеди” клубы ағзаһы, тип хәбәр итә Бәләбәй районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Проект етәксеһе Светлана Камалетдинова әйтеүенсә, ҡатнашыусыларҙы оҙон ғүмерлеккә табан әүҙем юл көтә. Улар бейеү сәнғәтенең төрҙәрен өйрәнәсәк.\n“Чемпион” ойошмаһы тренер-инструкторы Светлана Чугункина етәкселегендә пенсионерҙар, ике төркөмгә бүленеп, аҙнаһына өс тапҡыр шөғөлләнә. Дәрестәрҙең икеһе – спорт залында, береһе бассейнда үтә. “Оло кешеләргә бейеү, бер яҡтан, ҡәнәғәтлек килтерһә, икенсе яҡтан сәләмәтлекте нығыта”, – ти тренер.\nБейеү оло йәштәгеләрҙең физик әүҙемлеген арттырыр, һаулығын нығытыр, ауырыуҙарҙы иҫкәртер, тип көтөлә.\nПроект “Демография” милли проекты сиктәрендә Президент гранттары фонды ярҙамында тормошҡа ашырыла.\nФото – Бәләбәй районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге.


Ленара Иванова вице-премьер статусында Башҡортостандың социаль өлкәһе өсөн яуап бирә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n12:21, 22 октября 2018 Сәйәсәт\nЛенара Иванова вице-премьер статусында Башҡортостандың социаль өлкәһе өсөн яуап бирә Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 22 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Станислав Шахов/.\nБыға тиклем ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры булып эшләгән Ленара Иванова Башҡортостан хөкүмәтендә социаль өлкә өсөн яуаплы вице-премьер итеп тәғәйенләнде. Тейешле указға республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров ҡул ҡуйҙы.\nЛенара Иванова 1968 йылдың 31 декабрендә Нефтекамала тыуған. Өфө авиация институтын тамамлаған. Һөнәре буйынса «инженер-иҡтисадсы».\nПрофсоюз хәрәкәте системаһында, шул иҫәптән 2006-2010 йылдарҙа республика Федерацияһы рәйесе урынбаҫары булып эшләй. Министрлыҡҡа 2010 йылдан етәкселек итә.\nУның етәкселегендә республикала коммерцияға ҡарамаған ойошмалар һәм шәхси компаниялар социаль хеҙмәтләндереүгә мохтаждарҙы, шулай уҡ ҡарттар йорттарын, балалар приюттарын хеҙмәтләндереү хоҡуғын алды. Шулай уҡ республика эшсе көсөн рәсмиләштереү буйынса өс лидер иҫәбенә инде, бер нисә йөҙ мең кеше үҙенең эш биреүсеһе менән хеҙмәт килешеүе төҙөнө, республика бынан бюджетҡа миллиард һумдан ашыу һалым алды. Эш урындары аттестация үтте, социаль туризм программаһы барлыҡҡа килде һәм үҫешә.\nТотош Рәсәйҙә трендҡа әүерелмәгән саҡта уҡ Ленара Иванова тәүгеләрҙән булып социаль селтәрҙә үҙенең сәхифәһен асты.\n«Мин бөтәһен дә үҙем яҙам, ярҙамсыларымды йәлеп итмәйем. Халыҡ менән кире бәйләнеш булдырыу беҙҙең эштә бик мөһим тип иҫәпләйем. Бәйләнештәге аккаунтта күберәк ялыуҙар ҡабул итәм, ә Фейсбукта — фекерҙәремде белдерәм. Шәхси хәбәрҙәргә ялыуҙар килһә, мин уларҙы рәсми рәүештә эшкә йүнәлтәм, бер мөрәжәғәт тә яуапһыҙ ҡалмай», — тип һөйләне ул бына алда. Һынлы сәнғәт һәм графика менән мауыға, акварель менән яҙа.\nУның урынына министр вазифаһын башҡарыусы итеп ведомствоның беренсе урынбаҫары Юрий Мельников тәғәйенләнде.


17:34, 27 август 2018 версияһы\n565 байт өҫтәлгән , 1 год назад\nкүренеште төҙәтеү, аныҡлаштырыу, стилде төҙәтеү\n17:16, 27 август 2018 версияһы (төҙәтеү)\n17:34, 27 август 2018 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n(күренеште төҙәтеү, аныҡлаштырыу, стилде төҙәтеү)\n'''Поварисов Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов''' ([[29 август]] [[1924 йыл]] — [[3 июль]] [[2016 йыл]]) — [[Башҡортостан]]дыңяҙыусы, халыҡтел яҙыусыһыһәм (2011)әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы,. ғалим-педагог,1976 филологияйылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1991), профессор (1993). [[Башҡортостан]]дың халыҡ яҙыусыһы (2011), Башҡортостан Республикаһының (1992) һәм Татарстан Республикаһының (2004) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәр биреү хеҙмәткәре (1997). 1976[[Фәтих йылданКәрим]] (1984) һәм [[СССРҒәлимйән Яҙыусылар союзыИбраһимов]] ағзаһы(1998) исемендәге премиялар лауреаты. 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), 3‑сө дәрәжә Дан (1948) ордендары кавалеры.\nПоварисов Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов 1924 йылдың 29 авгусында [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Илеш районы]] [[Тыпый]] ауылында тыуған. 7 йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, колхозда эшләй. 1942 йылда һуғышҡа китә. [[Украина]]ны, [[Венгрия]]ны, [[Чехословакия]]ны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн [[Германия]]лағы Дрезден ҡалаһында ҡаршылай.\nҺуғыштан һуң [[Ҡазан]] дәүләт педагогия иниститутында белем ала. Үзбәкстандың Наманган өлкәһендә, Татарстандың Аҡтаныш районында мәктәптә татар телен уҡыта.1950-1960 йылдарҙа [[Ҡыҙыл таң (гәзит)|«Ҡыҙыл таң»]] гәзитендә эшләй. 1960 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның филология факультетында уҡыта, профессор.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/826263 ҡабул ителгән


Ҡайҙа инвестиция талап ителә? » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Яңылыҡтар » Ҡайҙа инвестиция талап ителә?\nҠайҙа инвестиция талап ителә? 27.04.2018 // Яңылыҡтар\nӨфөлә Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Инвестиция шарттарын яҡшыртыу һәм экспортты үҫтереү буйынса йәмәғәт советы ултырышы булды. Уны төбәк етәксеһе Рөстәм Хәмитов үткәрҙе. Сарала республикалағы төп предприятиеларҙың инвестиция пландары тикшерелде.\n— Былтыр инвестиция өлкәһендәге өмөттәр аҡланманы, — тине Рөстәм Хәмитов. — Инвестиция байтаҡҡа — 20 проценттан ашыуға — кәмене. Сәбәбе — ҙур предприятиелар менән берлектәге һөҙөмтәле эштең яйға һалынмауы, инвестиция өлкәһендәге мәсьәләләрҙең йылдам хәл ителмәүе.\nРеспублика Башлығы билдәләүенсә, Хөкүмәт эшҡыуарлыҡты, иҡтисадты үҫтереү яҡлы, шуға күрә ул компанияларҙың инвестиция проекттарына тейешле ярҙам күрһәтергә әҙер. Бюджетты планлаштырыуҙың нигеҙе — урта сроклы прогноз, тип белдерҙе төбәк етәксеһе. Һандар республиканың Федераль үҙәк алдындағы йөкләмәләрендә теркәлә, улар нигеҙендә төбәк бюджетына өҫтәмә аҡса бүленә. Контроль күрһәткестәр үтәлмәгән осраҡта социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә ярҙам күләме кәмей, шуға күрә республика Хөкүмәте компанияларҙың инвестиция пландары хаҡында белергә тейеш.\nГәзиттең алдағы һандарының береһендә ошо хаҡта тулыраҡ мәғлүмәт уҡырһығыҙ.


Өфө ихаталарында 94 Яңы йыл шыршыһы ҡуйылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө ихаталарында 94 Яңы йыл шыршыһы ҡуйылды\n16:45, 28 декабря 2009 Йәмғиәт\nЯңы йыл байрамдары алдынан баш ҡаланың торлаҡ хужалығы идаралығы хеҙмәткәрҙәре йорт ихаталарына 94 урман сибәркәйен килтереп ҡуйҙы. Бала-саға өсөн ҡышҡы каникулдар иҫтә ҡалырлыҡ булып үтһен өсөн ихаталарҙа 93 таусыҡ та яһап ҡуйҙылар. Ә инде боҙҙа шайба артынан йүгерергә яратыусылар өсөн 48 хоккей ҡумтаһы яһап ҡуйылды һәм 72 һырғалаҡ майҙансыҡ әҙерләнде.\n“Өфө Торлаҡ хужалығы идаралығы” муниципаль унитар предприятиеһының маҡсатлы программалар һәм халыҡ менән бәйләнеш бүлеге начальнигы Альфред Зиннәтуллин әйтеүенсә, иң күп таусыҡтар һәм Яңы йыл шыршылары – баш ҡаланың Кирой районында.\nТеги: Яңы йыл, торлаҡ хужалығы


ICANN — Башҡорт Википедияһы\nДомен исемдәре һәм IP-адрестар менән идара итеү корпорацияһы\n«Домен исемдәре һәм IP-адрестар менән идара итеү корпорацияһы» (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers), ҡыҫҡартмаһы ICANN (уҡылышы айкэн) — 1998 йылдың 18 сентябрендә домен исемдәре, IP-адрестар һәм Интернет эшенең башҡа өлкәләре менән бәйле мәсьәләләрҙе көйләү өсөн АҠШ хөкүмәте ҡатнашлығында ойошторолған коммерцияға ҡарамаған халыҡ-ара ойошма.\n18 сентябрь 1998\n388 кеше (2020)\nСтраница для сообщений об ошибках\n1998 йылға тиклем дөйөм ҡулланыуҙағы домендарҙа исемдәрҙе теркәү менән Network Solution Inc (NSI) Ҡалып:Какая? компанияһы ғына шөғөлләнә. Шунлыҡтан теркәлеү хаҡы ла юғары була — .com, .net һәм .org зоналарындағы һәр домен уның эйәһенә $50 долларға төшә. Ошо сәбәпле теркәлгән домен исемдәре һаны йылдам үҫә алмай: 1998 йылда донъяла уларҙың һаны ни бары өс миллион була.\nICANN корпорацияһы домендарҙы теркәүҙең бүлгеләнгән системаһын ҡулланыуҙы индерә, был сара аккредитацияанған теркәүселәрҙең домен исемдәре реестрына ирекле инеү принцибына нигеҙләнә. Шулай итеп, конкуренциялы домен баҙары хасил була. Бөгөн дөйөм файҙаланыуҙағы домен зоналарында 900-ҙән ашыу аккредитацияланған теркәүсе эшләй. Ә теркәлгән домендар һаны 270 миллиондан ашып киткән.\nЛос-Анджелеста ICANN-дың штаб-фатиры\nАдресациялау системаһын үҫтереп, ICANN корпорацияһы дөйөм ҡулланыуҙағы домендар исемлеген дә арттыра. 1998 йылда улар ни бары өсәү (.com, .net, .org) була. 2001 йылдан корпорация .info, .biz, .name, .coop, .museum, .aero, .pro, .travel, .jobs, .cat, .asia, .eu, .mobi, .tel домен зоналарын индерә.\nICANN ҡарарҙар ҡабул итер алдынан улар буйынса Интернет берләшмәһе, бизнес һәм төрлө илдәрҙең дәүләт власы органдары вәкилдәре менән фекер алышыу үткәрә. ICANN документтары буйынса фекер алышыу төрлө форматта үтә. Бынан тыш, корпорация халыҡ-ара конференциялар үткәреп тора.\nICANN офистары Лос-Анджелеста, Истанбулда һәм Сингапурҙа урынлашҡан, корпорацияның етәксе органдарында планетаның төрлө мөйөштәре вәкилдәре эшләй.\n2011 йылда компания донъяла булған бөтә мәғлүмәттең һанын хисаплап сығарыу буйынса киң күләмле тикшеренеүҙәр үткәрә. Тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә донъяла 2,56 зеттабайт мәғлүмәт барылғы асыҡлана. Шул уҡ тикшеренеүҙән яһалған фараздарға ярашлы, XXI быуат аҙағына мәғлүмәт һаны 4,22 йоттабайтҡа етәсәк.\n↑ Verisign Domain Name Industry Brief.\nICANN charter — устав ICANN\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=ICANN&oldid=811634 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 30 май 2018 в 10:23\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:23 30 май 2018 үҙгәртелгән.


Маҡсаттар аныҡ, хыялдар яҡты...\n2019 йыл – Рәсәйҙә Театр йылы\n7 Май 2019, 11:52\nБынан алты йыл элек Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театры менән Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы берләшеп, яңы ҙур ижади коллектив барлыҡҡа килә. Өсөнсө йыл уны Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Харис Зәбих улы Әбдрәхимов етәкләй. Быйылғы Театр йылын стәрлетамаҡтар үҙенсәлекле премьералар, бай йөкмәткеле концерттар менән башлап ебәрҙе. Март айында баш ҡалабыҙ Өфөлә лә Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең гастролдәре гөрләп уҙҙы. Талапсан баш ҡала тамашасыһын фәһемле, милли ерлекле сәнғәт өлгөләре менән һоҡландырҙы улар.\n«Ашҡаҙар» – яңынан сәхнәлә\nӨфөләрҙе иң ныҡ ҡыҙыҡһындырған сәхнә әҫәре республиканың 100 йыллығы һәм башҡорт милли театрының бер быуатлыҡ юбилейы айҡанлы ҡуйылған Башҡортостандың халыҡ сәсәне, башҡорт драматургияһына нигеҙ һалыусы мәшһүр шәхес Мөхәмәтша Буранғоловтың «Ашҡаҙар» драмаһы (режиссеры – Зиннур Сөләймәнов) булғандыр. Был пьеса башҡорт театры формалашҡан осорҙа уҡ уның репертуарында булып, Стәрлетамаҡ тамашасылары уны 1919 йылда тәүге тапҡыр ҡарай, яратып ҡабул итә һәм бына теүәл бер быуаттан ул ҡабаттан сәхнәгә әйләнеп ҡайтты. Быны республика театр сәнғәтенең тормошонда ҙур мәғәнәгә эйә ваҡиға тип билдәләргә мөмкин.\nҒөмүмән, нисек йәшәй бөгөн театр-концерт берләшмәһе, замандың ҡаршылыҡлы елдәре сәнғәт күген иңләгәндә ауырлыҡтар тыуҙырмаймы, киләсәккә өмөт-ышаныстары ныҡлымы? Әлбиттә, был хаҡта директорҙан да яҡшыраҡ белеүсе юҡтыр.\n– Берҙәм, эшһөйәр, талантлы коллективыбыҙ халыҡты сәнғәт донъяһына ылыҡтырыу, мәҙәни тәрбиә биреү маҡсатында фиҙакәр хеҙмәт итә, – тип һүҙ башланы берләшмәнең етәксеһе Харис Зәбих улы. – Үткән ижад миҙгелендә тамашасыларыбыҙ иғтибарына өр-яңы алты спектакль һәм егерме бер концерт программаһы тәҡдим иттек. «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһы проектына ярашлы, Мөхәмәтша Буранғоловтың «Ашҡаҙар» музыкаль драмаһы менән Спартак Ильясовтың романы нигеҙендә «Биғылый» спектаклдәре ҡуйылды. Шулай уҡ филармонияның ижади төркөмдәре әҙерләгән «Урал легендалары» тип аталған мюзиклды халыҡ ихлас ҡабул итте. Быйыл да үҙенсәлекле яңылыҡтар көтөлә. Шуларҙың тәүгеһе Розалия Солтангәрәева ҡуйған «Рух асылы» исемле фольклор тамашаһы булды. Әхиәр Хәкимовтың «Ҡуштирәк» романы буйынса әҙерләнгән премьера ла тамашасылар күңеленә хуш килер, тип ышанабыҙ.\nБыйылғы ижад миҙгеле Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына, Театр йылына һәм Мостай Кәримдең 100 йыллығына арнала. Халыҡ яратып ҡараған «Күңелле йәшәйбеҙ» проектын (ҡуйыусыһы – Руслан Юлтаев) дауам итәбеҙ.\nӘлбиттә, һәр театрҙың йөҙөн унда эшләгән актерҙар билдәләй. Республикабыҙ ҡатын-ҡыҙҙары өсөн нәшер ителеүсе баҫма булараҡ, беҙҙе әлеге ижад миҙгелендә сәхнәгә ҡуйылған премьераларҙа төп ролдәрҙе башҡарыусы актрисалар, уларҙың үҙҙәре тыуҙырған ижад емештәре тураһында уй-кисерештәре ҡыҙыҡһындырҙы.\nБер быуаттан һуң сәхнәгә ҡайтҡан «Ашҡаҙар»ҙа төп ҡатын-ҡыҙ – Таңһылыу ролен Резеда Әмәкәсова бар тәрәнлегендә асып бирә алды. Уның саялығы, тапҡыр телле булыуы һоҡландырһа, мөхәббәте өсөн көрәше, һөйгәненең яҡты рухы хаҡына һәләкәтле аҙымға бара алыуы тетрәндерҙе. Ә инде Резеданың башҡарыуында «Ашҡаҙар» йыры ғәйәт аһәңле яңғыраны. Был йыр һөйгәне Йомағолдо көтөп ала алмаған ҡатындың саф мөхәббәте, тоғролоҡ хистәре һәм һағышы менән һуғарылған.\n– Былтыр апрелдә театр сәхнәһендә ҡайтанан «Ашҡаҙар» ҡуйыласаҡ тип иғлан ителеп, төп ҡатын-ҡыҙ роле миңә ышанып тапшырылғас, бер аҙ ҡаушап ҡалдым. Беренсенән, Таңһылыу – бик үҙенсәлекле образ. Ул – ҡыйыу, сая башҡорт ҡыҙы, һыбай ҙа елдергән, уҡ та атҡан, әйтер һүҙен сатнатып әйтә лә алған. Икенсенән, спектакль барышында халҡыбыҙҙың мәшһүр йырҙарының береһе «Ашҡаҙар»ҙы башҡарырға тейеш инем. Әйтергә кәрәк, ул – ҙур оҫталыҡ талап иткән, ҡатмарлы бөгөлдәрҙән торған халыҡ ижады ынйыһы, шуға күрә бер аҙ тулҡынланыу хистәре лә булды. Әммә үҙем теләгәнсә килтереп сығара алдым, тип уйлайым. Таңһылыуҙың хис-тойғоларын, юғалтыу-һағыштарҙан хасил кисерештәрен бар тәрәнлегендә аңлап, бөтә күңелем менән бирелеп уйнаным, – ти Резеда Әмәкәсова.\nСпартак Ильясовтың романы буйынса ҡуйылған «Биғылый» спектакле кеше яҙмышының ил яҙмышы менән ни тиклем бәйле булыуын асыҡ күрһәтте. Төп геройҙарҙың береһе – гагауз ҡыҙы Гөлзада ролен талантлы актриса Зиләрә Юлтаева сәхнәгә сығарҙы.\n– Айрат Абушаһмановтың беҙҙең театрҙа берәй әҫәрҙе сәхнәләштереүен күптән теләй инек. Үҙемдең дә күңел түрендә ул ҡуйған спектаклдә уйнау хыялы йәшәне, сөнки Айрат Әхтәм улы һәр нәмәне үҙенсә күрә һәм күрһәтә белә. Уның үҙ теле, үҙ стиле бар, – тип билдәләне Зиләрә. – Спектакль барышында артистар алты-ете телдә һөйләшә. Гагауз ҡыҙы Гөлзада образын башҡарыу бурысы йөкмәтелгәс, был йәһәттән миңә лә етди генә эшләргә, эҙләнергә тура килде. Социаль селтәрҙә ошо милләт ҡыҙҙары менән танышып, һүҙҙәрҙең дөрөҫ әйтелешен өйрәндем, һөйләмдәрҙе тәржемә итеп, мәғәнәһенә нығыраҡ төшөнөргә тырыштым. Дөйөм алғанда, спектакль баштан аҙағынаса һыҙланыу менән һуғарылған. Әгәр ошо һыҙланыуҙы тамашасыларыма еткерә алһам, тимәк, ниндәйҙер дәрәжәлә үҙ маҡсатыма ирештем, тип әйтергә мөмкин.\nБыйыл март айында стәрлетамаҡтар тамашасыларын тағы ла бер үҙенсәлекле премьера менән һөйөндөрҙө: Әхиәр Хәкимовтың романы буйынса ҡуйылған «Ҡуштирәк» спектакле (режиссеры – Айҙар Зарипов) сәхнәгә сыҡты. Ундағы Таңһылыу ролен Әлиә Зарипова уйнаны.\n– Таңһылыуҙың холҡондағы ҡайһы бер һыҙаттарҙы үҙемдә лә таныйым. Әҫәрҙе тәүге тапҡыр уҡып сыҡҡанда барыһы ла үтә ябай, аңлайышлы кеүек тойола. Әммә эш барышында улай түгеллеген аңлайһың. Халҡы, уның яҡты киләсәге өсөн бирелеп эшләгән, янып йәшәгән ҡыҙ ул Таңһылыу. Спектаклдә ностальгия, элекке заманды һағыныу тойғоһо көслө. Минең өсөн был образды һынландырыу бик үҙенсәлекле, ҡыҙыҡлы булды, – тип уй-фекерҙәре менән ихлас уртаҡлашты Әлиә.\nҺәр эштә илһам кәрәк\nБөгөн Стәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһе етәкселеге һәм ижади коллектив, заман тамашасыһының зауығын иҫәпкә алып, төрлө әҫәрҙәргә мөрәжәғәт итә, талантлы режиссерҙар, танылған сәнғәт әһелдәре менән бәйләнеш булдыра. Мәскәүҙән Антон Федоров, Санкт-Петербургтан Максим Соколов, Мостай Кәрим исемендәге Милли Йәштәр театрынан Мөсәлим Күлбаев, Илдар Вәлиев, Стәрлетамаҡ театрына нигеҙ һалыусыларҙың береһе Гөлдәр Ильясова кеүек абруйлы режиссерҙар ҡуйған спектаклдәрҙе тамашасы яратып ҡабул иткән.\nТөрлө өлкәләрҙә, Рәсәй ҡалаларында йыш сығыш яһайҙар. Гастролдәр географияһы ла киңәйә. Үткән ижад миҙгелендә артистар Үзбәкстан, Ҡаҙағстан республикаларында, Себер яҡтарында, Дондағы Ростов, Мәскәү, Анапа, Ҡаҙан, Әлмәт ҡалаларында, Һарытау, Һамар, Силәбе, Ырымбур өлкәләрендә, Краснодар крайында, йәғни милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән төбәктәрҙә гастролдә булған.\n– Һәр эштә илһам кәрәк. Минең девизым: «Берҙәмлектә – көс». Беҙ – бер команда. Юғары һөҙөмтәләргә тик коллектив хеҙмәт менән һәм янып-гөрләп эшләгәндә генә ирешергә мөмкин, – ти Харис Зәбих улы.\nКиләсәктә лә шулай берҙәм булып, илһамланып ижад итергә яҙһын Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенә. Театр йылы тағы ла ҙурыраҡ уңыш-ҡаҙаныштар килтерһен!\nФотолар – театр архивынан.


Ҡолғоналар рамаҙан айын ҡаршыларға әҙер\n25 Апрель 2019, 20:15\nИзге рамаҙан айы башланыр алдынан Ишембай районының Ҡолғона ауылында һөйөнөслө ваҡиға булды. Иман ҡайтһын тип тырышҡан ауыл уңғандары мәсетте йыйыштырырға өмәгә сыҡты. Асылғаны бирле йыуылмаған стеналарҙы, түбә таҡталарын ялтлатып таҙартып та ҡуйҙы ауылдаштар.\nТышта ла эш ҡайнап торҙо. Һыу ташыу, ҡоро үләндәрҙе таҙартыу, соланды буяу, сәскәләр ултыртырға клумбалар әҙерләү – бик тә илһамланып башҡарылды. Өмәне ойоштороусы Зилиә Шәрипова менән Ғәҙилә Ямалованың тырышлығы бушҡа китмәне.\nӨмәселәр арыһалар ҙа, рухи еңеллек кисереп таралдылар. Был яҡшы башланғыстың аҙағы түгел, эштәр артабан да дауам итәсәк.\nҠолғона халҡы Ураҙаны таҙа мәсеттә ҡаршылаясағына шатлана. Әйткәндәй, 26 апрелдә бында "Хуш киләһең, Рамаҙан" тигән интерактив сара буласаҡ.


Университетта уҡыған мәлдә үҙемде төрлө өлкәлә һынап ҡараным, ҡайҙа ғына эшләһәм дә һүрәт төшөрөүҙән айырыла алманым. Бынан 3-4 йыл элек заказға рәсемдәр эшләй башланым. Әле лә яратҡан шөғөлөмә ваҡыт табырға тырышам,—ти Гөлнур.\n2016 йылда Иҙел Fәббәсов менән ғаилә ҡорғас, егеттең тыуған ҡалаһы Сибайға ҡайтып төпләнәләр. Әле Гөлнур Балалар һынлы сәнғәт мәктәбендә уҡыта.\n—Төп эшең яратҡан шөғөлөңә бәйле булһа ҙур бәхет икән. Балаларҙы серле сәнғәт донъяһына әйҙәү оло кинәнес уята. Мин кескәйҙәргә тәү сиратта уҡытыусы түгел, ә дуҫ булырға тырышам. Улар мине донъяға яңынан балалар күҙлеге менән ҡарарға өйрәтте. Эшемә байрамға йөрөгән кеүек йөрөйөм, колективтан да уңдым,—тип йылмая Сибай ҡалаһының һынлы сәнғәт уҡытыусыһы Гөлнур Fәббәсова.


Өфөлә йәшәүселәр ошо көндәрҙә Орион йондоҙлоғонда метеор ағымын күҙәтә ала - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n21 октября 2016 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөлә йәшәүселәр ошо көндәрҙә Орион йондоҙлоғонда метеор ағымын күҙәтә ала.\nЙондоҙ атылыу әүҙемлеге бөгөнгә тура килә. Өфө планетарийынан хәбәр итеүҙәренсә, метеор ағымын ҡаланан ситтә күҙәтеү күпкә отошло буласаҡ. Синоптиктар бөгөн төнөн аяҙ буласаҡ, тип хәбәр итә.\n21 октября Аяҡһыҙ булһа ла, ул үҙ көсөнә ышанысын юғалтмай\n24 октября Башҡортостанда көҙгө саҡырылыш дауам итә


Республикала төҙөлөш өсөн рөхсәтте электрон төрҙә алырға мөмкин // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала төҙөлөш өсөн рөхсәтте электрон төрҙә алырға мөмкин\n12:51, 10 января 2020 Иҡтисад\nРеспубликала төҙөлөш өсөн рөхсәтте электрон төрҙә алырға мөмкин Фото: Валерий Шахов\nӨФӨ, 2020 йыл, 10 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nБашҡортостанда йәшәүселәр төҙөлөш өсөн рөхсәтте электрон төрҙә алырға мөмкин. Был хаҡта Мәғлүмәт технологиялары буйынса дәүләт комитетының рәсми сайтында хәбәр ителә.\nРеспубликаның 47 районында электрон рөхсәт бирәләр ҙә инде.\nДәүләт комитеты башлығы һүҙҙәренсә, электрон документтар әйләнешен индереү — бизнесты алып барыу һәм төбәктең инвестициялар йәлеп итеү һәләтен арттырыу процедураларын ябайлаштырыуҙың айырылғыһыҙ өлөшө. Ошондай мөрәжәғәттәр буйынса кире яуаптар проценты күпкә түбәнерәк, ә ғаризаны ҡарау ваҡыты — аҙыраҡ.\n2021 йылда электрон төрҙә төҙөлөшкә рөхсәт биреүҙе һораған мөрәжәғәттәр 70 процентҡа етергә тейеш.\nТеги: төҙөлөш, һанлы иҡтисад


ИКЕ МЕҢ ҺУМЛЫҠ ЯҢЫ БАНКНОТА БАШҠОРТОСТАНДА КИҢ ҠУЛЛАНЫЛЫШҠА ИНДЕРЕЛӘ БАШЛАНЫ\n14 Ғинуар 2018, 22:34\nТәүгеләрҙән булып был ҡулаҡса хаҡлы ялдағыларға эләкте. Пенсияның яңы банкноталарҙа таратылыуына һөйөнөргәме-юҡмы?! Банктар ҙа хәҙер аҡсаны ике мең һумлыҡтар менән бирә. Берәүҙәр аптырай, икенселәр һөйөнә! Ике мең һумлыҡ яңы банкнотаны күп һатыусылар үҙҙәре үк һатып алырға әҙер. Ҡулдарынан ысҡындырғылары килмәй. Ялғанмы-юҡмы икәнен нисек тикшерергә кәрәклегенә иһә Өфө сауҙа нөктәләрендә күптәр төшөнгән. Бер һорауһыҙ ҡабул итәләр. Шулай ҙа барыһы ла бик еңелдән түгел. Ике мең һумлыҡ банкнотаның әлегә ҡәҙерен белмәүселәр ҙә бар. Эшҡыуарҙарҙың ҡайһы берәүҙәре икеләнә, йә бөтөнләй хеҙмәткәрҙәрен яңы банкнотаны ҡабул итеүҙән тыйған.\nРуслан Родионов, Рәсәй Һаҡлыҡ банкы Башҡортостан бүлексәһенең идаралыҡ етәксеһе: «Банкнотаның алғы яғында - Владивостокты Рус утрауы менән тоташтырыусы Вантов күпере төшөрөлгән, ә икенсе яғында – «Көнсығыш» космодромын күрергә мөмкин. Бында һаҡлау саралары күп ҡулланылған. Әйтәйек, куэркод буйынса, үҙәк банктың сайтына инеп, банкнотаның ысын булыу-булмауын тикшереү юлдарын белергә мөмкин».


Балыҡтар — Башҡорт Википедияһы\n(Балыҡ битенән йүнәлтелде)\nҺөйәкле балыҡтар (Osteichthyes)\nКимерсәле балыҡтар (Chondrichthyes)\nБалыҡтар (лат. Pisces) — хайуандар донъяһының айырым класы; айғолаҡ аша һыуҙа эрегән кислород менән һулыш алыусы умыртҡалыларҙың ҙур төркөмө; йөҙгөстәр ярҙамында хәрәкәт итәләр. Һалҡын ҡанлы һыу хайуандары.\nБалыҡтар тоҙло һәм сөсө һыуҙарҙа, тау шишмәләренән алып океан тәрәнлектәренә тиклем тереклек итә.\nБалыҡтар һыу экосистемаһында аҙыҡ сылбыры булараҡ ҙур роль уйнай, шулай уҡ кеше өсөн аҙыҡ булып тора. Балыҡтарҙың ҙурлығы 7,9 мм-ҙан алып (Paedocypris progenetica) 13,7 м-ға тиклем (кит акулаһы).\nДонъяла 25 000—31 000 балыҡ төрө барлығы билдәле. Рәсәйҙә 3000 төрө тереклек итә, шул иҫәптән 280 сөсө һыу балығы.\nЗоологияның балыҡтарҙы өйрәнә торған фәне ихтиология тип атала.\nТөҙөлөшө, туҡланыуы, үрсеүе һәм йәшәү реүеше буйынса 2 класҡа: кимерсәклеләргә һәм һөйәклеләргә буленә.\n1 Кимерсәкле балыҡтар\n2 Һөйәкле балыҡтар\n3 Тән төҙөлөшө\n4 Нервылар системаһы\n5 Һиҙеү ағзалары\n6 Ҡан тамырҙары системаһы\n7 Һулыш системаһы\n9 Йөҙөү ҡыуығы\n10 Бүлеп сығарыу системаһы\n11 Үрсеү органдары\n12 Дөйөм ҡылыҡһырлама\n13 Башҡортостан балыҡтары\n14 Ҡыҙыҡлы факттар\nКимерсәкле балыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКүпселек кимерсәкле балыҡтар диңгеҙҙәрҙә йәшәй, айырым төрҙәре генә сөсө һыуҙа осрай.\nХәҙер йәшәгән кимерсәкле балыҡтарҙың төҙөлөшөндә ҡайһы бер боронғо билдәлер: кимерсәкле һөлдә; йөҙөү ҡыуығы юҡ; айғолаҡ ҡапҡастары юҡ, шуға ла, айғолаҡ тишектәре (5-7) тыштан күренеп тора; башының аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан арҡыры ауыҙ тишеге һәм башҡалар һакланған.\nБыл төркөмгә акулалар һәм скаттар инә.\nҺөйәкле балыҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБалыҡтарҙың иң күп төркөмө. Океандарҙа, диңгеҙҙәрҙә, йылғаларҙа, күлдәрҙә, даими һәм вакытлыса булған һыу ятҡылыҡтарында тереклек итәләр. Хәҙерге балыктарҙың 96%-ын һөйәкле балыҡтар тәшкил итә. Уларҙың тән формаһы төрлөсә: оҙонса, түңәрәк һымаҡ, торпедо һымаҡ, япраҡ һымаҡ, йылан һымаҡ була.\nТән төҙөлөшө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺөйәкле балыҡтарҙың тәңкәләре\nҺөйәкле балыҡтар класы, нур ҡанатлылар ярым-класы вәкилдәренең тышҡы ҡиәфәте бик төрлө, ләкин барыһының да уртаҡ билдәләре бар. Уларҙың тәне ян-яҡтан ҡыҫылған һәм баш, кәүҙә, ҡойрок өлөштәренә бүленә. Балыҡтар, береһе өҫтөнә береһе ятҡан, һөйәк пластинкалар (тәңкәләр) менән ҡапланған. Тәңкәләр ярым үтә күренмәле, ҡырыйы шыма йәки тешле була. Тәңкәләр тиренән (дермадан) барлыҡҡа килә. Тәңкә япманың өҫтө лайла менән ҡапланған.\nБалыҡтың һөлдәһе тулыһынса тейерлек һөйәктәрҙән тора. Умыртҡалыҡ һөйәк умыртҡаларҙан төҙөлгән һәм кәүҙә, ҡойроҡ өлөштәренә бүленә. Умыртҡаларҙың үҫентеләре — өҫкө һәм аҫҡы дуғалары була. Кәүҙә өлөшөндә өҫкө дуғалар ҡушылып арҡа мейе каналын барлыҡҡа килтерә. Тән ҡыуышлығын өҫтән һәм йән-яҡтан ҡабырғалар сикләй. Баш һөйәгенең күп өлөшө — һөйәк, ул мейе тартмаһынан, ҡаҙналык һөйәктәренән, һаңаҡ йәйәләренән һәм һаңаҡ ҡапкасынан тора. Парлы күкрәк һәм ҡорһаҡ йөҙгөстәре бик күп ваҡ һөйәктәрҙән яһалған.\nМускулдары һөйәктәргә беркетелгән. Иң көслө мускулдар кәүҙәһенең арҡа яғында һәм ҡойроҡ бүлегендә була. Кәүҙә мускулатураһы тоташтырғыс туҡыманан торған бүлгеләр менән сегменттарға бүлгәләнгән.\nБашында һәм йөҙгөстәре янында яңаҡтарҙы, айғолаҡ ҡапҡастарын һәм йөҙгөстәрҙе хәрәкәткә килтерә торған мускулдар урынлашҡан.\nБалыҡтарҙың нерв системаһы баш һәм арҡа мейеһенән, уларҙан китеүсе нервыларҙан тора. Баш мейеһе мейе ҡумтаһында урынлашҡан һәм биш бүлектән тора: алғы мейе, аралыҡ мейе, урта мейе, оҙонса мейе һәм кесе мейе.\nКесе мейе хәрәкәт координацияһы өсөн яуап бирә. Һыу мөхитендә тигеҙлекте һаҡлау зарурлығына һәм хәрәкәт ҡатмарлылығына бәйле, кесе мейенең ныҡ ҡына үҫешкән.\nОҙонса мейе арҡа мейеһенә күсә. Ул умыртҡаларҙың өҫкө йәйәләре барлыҡҡа килтергән тишектәрҙән яһалған умыртҡалыҡ каналы эсенән оҙон аҡ таж булып һуҙылған. Күп һанлы нервтар баш һәм арка мейеһен балыҡтың төрло органдары менән бәйләнештә тота.\nБалыҡтарҙың үҙ-үҙҙәрен тотоуында шартһыҙ һәм шартлы рефлекстар күҙәтелә.\nҺиҙеү ағзалары күреү, ишетеү, еҫ һиҙеү һәм һиҙеү ағзаларынан тора. Күҙҙәр баштың ике яғында урынлашҡан һәм яҡындағы предметтарҙы яҡшы күрергә яраҡлашҡан. Ишетеү ағзаһы эске ҡолаҡтан, йәғни, баш һөйәктең артҡы өлөшөндә урынлашҡан лабиринттан ғибәрәт.\nЕҫ һиҙеү ағзаһы томшоғоноң осонда урынлашҡан танау тишектәренән ғибәрәт. Танау тишектәренең төбө йомоҡ һәм стенкаларында нервылар остары бар. Балыҡтар һыуҙа төрлө еҫтәрҙе һиҙәләр.\nТәм ағзалары ауыҙ ҡыуышлығында, тиреһендә, хатта ҡойроғанда ла бар. Балыҡтар әсе, татлы, тоҙло тәмдәрҙе айыра. Ауыҙ эргәһендә мыйыҡтары булған балыҡтар (мәҫәлән, йәйеләр һәм шамбылар) аҙыҡҡа ҡағылмайынса ла аҙыҡтың тәмен беләләр.\nТәм тойоу ағзалары хеҙмәтен тәм төйөрсөктәре үтәй. Улар нерв остары менән сорналған күҙәнәктәр төркөмөнән тора. Тәм төйөрсөктәре ауыҙ ҡыуышлығында ғына түгел, бәлки, тәндең күп кенә өлөштәрендә тиренең тышҡы ҡатлауында ла урынлашҡан. Күреү органдары — яҫы мөгөҙҡатлау менән түңәрәк хрусталиктан торған күҙҙәр. Ишетеү анализаторы — баш һөйәгендә урынлашҡан эске ҡолаҡ ҡына; ҡолаҡ япрағы һәм ишетеү юлы юҡ.\nБалыҡтарға һыуҙың хәрәкәтен тойоусы, үҙенә бер төрлө һиҙеү органы — ян һыҙыҡ булыу хас. Ул ҡабырғала һәйбәт күренә һәм тәндең алғы осонан артҡы осона тиклем дауам итә. Ҙурайтып ҡарағанда, ян һыҙығы теҙелеп киткән күп һандағы тишектәрҙән тороуын күреп була. Улар барыһы ла эс яҡтан тотош бер ҡаналға асылалар. Уның эсе һиҙгер күҙәнәктәрҙән тора.\nЯн һыҙығы — ағымдың йүнәлешен һәм тиҙлеген ҡабул итеүсе үҙенсәлекле ағза. Һыу ағымы, һиҙгер эпителийҙың теге йәки был нөктәһен тынысһыҙлап, балыҡҡа ориентлашырға, хатта яҡынлашыусы дошманын һиҙергә лә мөмкинлек бирә. Болғансыҡ һыулыҡтарҙа, тәндең пространстволағы торошон билдәләү өсөн, ян һыҙыҡ органдары күҙгә һәм башҡа һиҙеү органдарына ҡарағанда йыш ҡына кәрәклерәк тә була.\nҠан тамырҙары системаһы йомоҡ. Ул йөрәк һәм бер ҡан әйләнеше түңәрәгенән тора. Йөрәге тәндең алғы өлөшөндә урынлашкан. Ике камералы: йөрәк алды һәм ҡарынсыҡтан тора.\nҠан ҡарынсыҡтан ҡорһаҡ аортаһына керә. Аорта артерияларға бүленә. Улар буйлап ҡан айғолаҡтарға килә.\nАйғолаҡтарҙа артериялар күп һанлы ваҡ ҡан тамырҙарына — капиллярҙарға тармаҡлана. Айғолаҡ капиллярҙарындағы ҡан, углекислый газдан арынып, кислородҡа байый һәм был ҡан, арҡа артерияһына йыйылып, тәндең бөтә органдарына, шулай уҡ мускулдарына китә.\nБирелә ҡуйы капиллярҙар селтәре аша ҡандағы кислород һәм туклыҡлы мәтдәләр — туҡымаларға, ә уларҙан углекислый газ һәм тереклек эшсәнлегенең башҡа продукттары ҡанға күсә.\nТуҡымаларҙан ҡан йөрәккә барыусы тамырҙарға — веналарға йыйыла һәм улар буйлап йөрәк алдына килеп керә.\nҺулыш системаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺулыш алыу ағзаһы — айғолаҡтар. Улар баштың ике яғында урынлашкан һәм айғолаҡ ҡапҡастары менән ҡапланған.\nАйғолаҡтар һыу һәм организмдың ҡан тамырҙары системаһы араһында газ алмашыныуҙы башҡара.\nҺулыш алыу процессы айғолаҡтарҙы йыуыусы һыу хәрәкәте арҡаһында башҡарыла. Айғолаҡ ҡапҡастары һәм ауыҙ ҡыуышлығы һыуҙы ауыҙ ҡыуышлығына һүрып ала һәм этеп сығара.\nБалыҡтарҙың күпселек төрҙәренең ауыҙ ҡыуышлығында күп һанлы конус һымаҡ тештәр була. Ауыҙ ҡыуышлығы менән ҡыҫҡа үңәскә илтеүсе йотҡолоҡ араһында сик беленмәй.\nАшҡаҙаны төрлө формала һәм төрлө ҙурлыҡта була, ҡайһы бер төрҙәренең ашҡаҙаны зәғиф үҫкән.\nТәрән һыуҙарҙа тереклек итеүсе йыртҡыс балыҡтарҙың ашҡаҙаны һуҙылыусан. Улар үҙҙәренән ҙурыраҡ табышты тулайым йота ала. Был — оҙаҡ ас торорға яйлашыу, сөнки бик тәрәндә табыш һирәк эләгә. Шуның өсөн, уларҙың ҡорбанын йәлеп итеү өсөн яҡтыртҡыстары була.\nЭсәклектең нәҡ башланған урынында аш ҡайнатыу өҫлөгөн арттырыусы һуҡыр үҫентеләр була. Бауырҙа эшләнгән үт шыйыҡсаһы үт ҡыуығына йыйыла, һуңынан эсәктең алғы бүлегенә керә. Ашҡаҙаны аҫты биҙҙәренең юлдары эсәклектең башланғыс бүлегенә асыла.\nЙөҙөү ҡыуығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКүпселек һөйәкле балыҡтарҙың һауа тулған йөҙөү ҡыуығы була. Ул аш ҡайнатыу көпшәһенең арҡа яғы үҫентеһе кеүек үҫеш ала. Һуңырак күп кенә төрҙәрендә йөҙөү ҡыуығы үңәс менән бәйләнешен юғалта, ләкин ҡайһы берҙәрендә бәйләнеш ғүмөр буйына һаҡлана.\nЙөҙөү ҡыуығы, нигеҙҙә, гидростатик функцияны үтәй, йәғни, вертикаль яҫылыҡта балыҡтың ирекле хәрәкәтен тәэмин итә.\nУның стенаһы капиллярҙар селтәре менән яҡшы тәьмин ителгән. Бик тиҙ тәрәнгә төшкәндә, балыҡ тәненә баҫым кинәт арта, һәм һауа ҡыуыҡтан ҡанға күсә. Нәтижәлә балыҡтың сағыштырма ауырлығы арта, был уның сумыуына булышлыҡ итә.\nӨҫкә йөҙөп сыҡҡанда, киреһенсә, һыуҙың баҫымы һәм газдарҙың ҡанда эреүсәнлеге кәмей һәм газ ҡан тамырҙарынан һауа ҡыуығына сыға.\nБүлеп сығарыу системаһы оҙон таҫма һымаҡ бөйөрҙәрҙән тора. Улар умыртҡалыҡтың ике яғында йөҙөү ҡыуығы өҫтөндә ята.\nБөйөрҙәрҙең эске ҡырыйынан һейҙек юлдары һузылған, улар бер каналға тоташып, аналь асыҡлыҡ артында, енес юлынан айырым, тышҡа асыла. Ҡайһы бер төрҙәрендә һейҙек ҡыуығы ла була.\nҮрсеү органдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҮрсеү органдары айырым каналдар менән енес юлы булып тышҡа асыла. Күкәй күҙәнәктәр (ыуылдыҡтар) ваҡ, йоҡа ҡойҡа һымаҡ тышсалы; балыҡтарҙа, ҡағиҙә булараҡ, тышҡы аталаныу.\nБалыҡтар — һалҡын ҡанлы һыу умыртҡалылары.\nУларҙың тәне өс бүлектән: баштан, кәүҙәнән һәм ҡойроҡтан тора.\nТәндәренең формаһы балыҡтың ҡайҙа йәшәүенә һәм биология үҙенсәлектәренә бәйле.\nКүпселек балыҡтарҙың тәне лайла һәм тәңкә менән ҡапланған.\nБалыҡтар йөҙгөстәре менән ишеп хәрәкәт итә. Төп хәрәкәт итеү ағзаһы һәм руль булып ҡойроҡ йөҙгөсө тора.\nКүпселегендә гидростатик ағза- йөҙөү ҡыуығы үҫешкән.\nЙышыраҡ балыҡтар, бигерәк тә аҙ хәрәкәтләнеүсән балыҡтар, һаҡланыу, маскировкалау төҫөндә була.\nУлар айғолаҡтары ярҙамында һыуҙа эрегән кислород менән һулыш ала.\nЙөрәктәре ике камералы.\nҠан әйләнеше түңәрәге берәү.\nБүлеп сығарыу ағзалары — бөйөрҙәр.\nБаш мейеһе 5 бүлектән тора.\nһиҙеү ағзалары үҫешкән: күреү ағзалары — күҙҙәр, еҫ һиҙеү ағзалары — танау тишектәре һәм еҫ һиҙеү тоҡсайҙары, ишетеү ағзалары — эске ҡолаҡ һәм тулҡынлы тибрәлештәрҙе ҡабул итеүсе ян һыҙат ағзалары.\nКүпселек балыҡтарҙа аталаныу организмдан ситтә бара, ыуылдырыҡтарын һыуға сәсәләр (һирәк балыҡтар тере селбәрә тыуҙыра).\nЫуылдырыҡтарының һаны бер нисә дананан алып миллиондарға етә һәм уның һаҡланыу кимәленә, өлкән балыҡтарҙың нәҫелде һаҡлау тураһында нисек хәстәрлек күреүенә бәйле.\nБалыҡтарҙың тәбиғәттәге роле уларҙың һыу организмдарының туҡланыу сынйырына инеүе менән билдәләнә.\nБашҡортостан балыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nАғасъяңаҡ (лат. Aspius aspius, рус. Жерех)\nҠушбаш (лат. Squalius cephalus, рус. Голавль)\nАҡкүҙ (лат. Abramis sapa, рус. Белоглазка)\nЯҡтыкүл алабалығы (рус. Обыкновенный сиг йәки Сиг проходной, лат. Coregonus lavaretus)\nАлабуға (лат. Perca, рус. Окунь)\nБағыр (лат. Salmo trutta, рус. Кумжа, Ручьевая форель)\nБерш (лат. Sander volgensis, рус. Волжский судак)\nБөгәрсә, Бөгәрсәй, Йомро сабаҡ (лат. Leuciscus leuciscus, рус. Елец)\nБәрҙе, Европа бәрҙеhе (лат. Thymallus thymallus, рус. Европейский хариус)\nБорож, Түбән ауыҙ, Һалбыр ауыҙ (лат. Chondrostoma nasus, рус. подуст)\nТашпаҡа (лат. Cottus gobio, рус. Подкаменщик)\nЙәйен (лат. Silurus glanis, рус. Сом обыкновенный)\nМайма, Гольян, Гольян-сабаҡ (лат. Phoxinus phoxinus, рус. Гольяны)\nКүкйөн (лат. Ballerus ballerus, рус. Синец)\nАҡ сабаҡ (лат. Alburnus alburnus, рус. Уклейка)\nҠара табан (лат. Tinca tinca, рус. Линь)\nТәлпән (йәш ҡорман) (лат. Abramis brama, рус. Лещ, подлещик)\nҠыҙылғанат (лат. Scardinius erythrophthalmus, рус. Краснопёрка, сороча, краснопёрая плотва, краснокры́лики красногла́зка)\nҠыҙыл балыҡ (лат. Hucho taimen, рус. Обыкнове́нный тайме́нь\nҠылыс балыҡ (лат. Pelecus cultratus, рус. Чехонь)\nБикре (лат. Acipenser gueldenstaedtii, рус. Осётр русский\nОпто (лат. Leuciscus idus, рус. Язь)\nСабаҡ (лат. Rutilus rutilus, рус. Плотва́ обыкнове́нная, тара́нь, во́бла, соро́га, бублица, плотица)\nСуртан, Шүкә (лат. Esox, рус. Щуки)\nТабан (лат. Carassius, рус. Карась)\nХөмәй (лат. Gobio gobio, рус. Пескарь)\nУҡбалыҡ (лат. Acipenser ruthenus, рус. Стерлядь)\nҺаҙан, Ябай Карп (лат. Cyprinus carpio, рус. Сазан)\nШамбы (лат. Lota lota, рус. Налим)\nШаршы күкене (лат. Alburnoides rossicus, рус. Русская быстрянка)\nТашбаш (лат. Gymnocephalus cernuus, рус. Обыкновенный ёрш)\nБалыҡтар һыу ағымына ҡаршы йөҙгәндә, тыныс һыуҙа йөҙөүгә ҡарағанда аҙыраҡ көс сарыф итә. Был күренеш балыҡтарҙың һыу әйләнмәләрен яҡшы һиҙемләү һәм уларҙы ҡуллана белеү менән аңлатыла. Шундай уҡ ысул менән паруслы яхта елгә ҡаршы йөҙә.\n↑ World’s smallest fish — Natural History Museum 2008 йылдың 1 декабрь көнөндә архивланған.\n↑ Ҡыҙыҡлы факттар\nБиология: Хайуандар: Урта мәктәптең 7—8-се кластары өсөн дәреслек / Б. Е. Быховский, Е. В. Козлова, А. С. Мончадский һ. б.; М. А. Козлов редакцияһында. — Яңынан эшләнгән 19-сы баҫманан башҡортсаға тәржемә. Мырҙаҡаев Ф. С., Мырҙаҡаева Д. Ғ., — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990. — Һүрәттәре менән 268 бит. ISBN 5-295-00538-0\nБиология В. Б. Захаров, Н. И. Сонин(недоступная ссылка)\nFishBase // WorldFish Center — Донья балыҡтары буйынса мәғлүмәт сығанағы (2006 йылдың декабрь айына — 29600 төр, 222490 халыҡсан атамалары, 43600 рәсем, 39200 һылтанма)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Балыҡтар&oldid=1063375 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 02:36 24 август 2021 үҙгәртелгән.


Ҡағыҙ китап тарихта ҡалырмы? » Башҡортостан гәзите\n31-10-2015, 01:07 // Белем һәм тәрбиә // Баҫып сығарырға\nТөрлө яҡҡа һибелгәс...\nОшо кире күренештәрҙең нигеҙендә нимә ята? Билдәле, мәктәптәрҙәге уҡытыу сифаты. Уҙған уҡыу йылындағы математиканан БДИ һөҙөмтәһен иҫкә төшөргәндә лә, бәғзе педагогтарҙың тейешле кимәлдә ғилем биреүе шик тыуҙыра.\n– Барлыҡ уҡытыусылар бер төрлө эшмәкәрлек алып бара алмай, – тигәйне бер мәғариф учреждениеһының директоры. – Улар үҙҙәре мәктәптә, махсус йәки юғары уҡыу йортонда төрлө остаздан ғилем туплай. Хеҙмәт юлын башлағас иһә, эшмәкәрлеген урындағы үҙенсәлектәргә бәйле ойоштора. Өҫтәүенә хәҙер дәреслектәр ҙә, уҡытыу программалары ла төрлө. Шунлыҡтан уртаҡлыҡ юғала бара кеүек.\nЮғары уҡыу йорттары уҡытыусыларынан да ошондай уҡ фекерҙе ишетергә тура килә. Әйтеүҙәренсә, төрлө тарафтан килгән йәштәр бер үк теманы үҙҙәренсә өйрәнгән була. Һөҙөмтәлә педагогка мәктәп программаһын яңынан төшөндөрөп, “һәр яҡҡа һибелгән” студенттарҙы бергә тупларға тура килә. Быға, әлбиттә, уҡытыусы бихисап ваҡытын, көсөн сарыф итә, дәрес программаһынан артта ҡалырға мәжбүр була.\nҺанап үтелгән ошо проблемаларҙың төп сәбәбе – һәр мәғариф учреждениеһы өсөн уртаҡ уҡытыу алымының булмауы. Тармаҡтағы үҙгәртеп ҡороуҙарҙың да күбеһе тап шул мәсьәләне хәл итеүгә йүнәлтелгән. Уларҙың иң мөһиме – электрон белем биреү. Билдәле, яңылыҡтарҙың күбеһе йәмғиәт тарафынан тиҙ арала хуплау тапмай. Башланғыс һәр яҡлап өйрәнелә, ҡайһы берҙәре ҡаты тәнҡит утына ла тотола, ғөмүмән, ҙур һынау үтә. Электрон белем биреү ҙә әле ошондай юлда.\nБыл алымдың барлыҡҡа килеү тарихы уҙған быуат башына тура килә: АҠШ самолеттарында осоуҙы симуляциялау өсөн компьютер эшләнә. Артабан иһә заман техникаһының эшмәкәрлеген тәьмин итеү маҡсатында төрлө программалар төҙөлә башлай. Был хеҙмәт менән шөғөлләнгән компаниялар барлыҡҡа килә. Һөҙөмтәлә быуат аҙағында донъяла компьютер программалары мең самаһына етә. Башҡалар менән сағыштырғанда, Рәсәй күпкә ҡалыша.\nУҙған дәүерҙең 90-сы йылдары уртаһында илебеҙҙә студенттар менән уҡытыусылар араһында бәйләнеш булдырған тәүге программалар барлыҡҡа килә. Тап ошо осорҙа дистанцияла белем биреү концепцияһы ҡабул ителеп, бер нисә юғары уҡыу йортонда уға ярашлы эш тормошҡа ашырыла башлай. Ләкин Рәсәй башҡа илдәр менән ярышыу кимәленә етә алмай, компьютерлаштырыу йәһәтенән дә донъяла иң артта бара.\nАртабан бизнес-уҡытыу баҙары барлыҡҡа килеп, электрон белем биреүҙе үҫтереүгә ҙур этәргес бирә. Бындай хеҙмәт күрһәткән ойошмалар, яңы алымдың һөҙөмтәлеле- ген баһалап, электрон вариантҡа күсә башлай. Әле, мәғлүм булыуынса, был йәһәттән үҫеш йылдам бара. Шулай ҙа башҡа илдәрҙән биш-алты йылға артҡа ҡалабыҙ. Сағыштырып ҡарағанда, мәҫәлән, Америкалағы мәғариф учреждениеларының 90 процентында уҡытыу электрон формала ойошторола.\nТехника барыбер кешеһеҙ эшләй алмай\nБелгестәр билдәләүенсә, бизнеста электрон уҡытыуға ҙур өҫтөнлөк бирелә. Тәжрибәһе булмаған хеҙмәткәрҙе һөнәр үҙенсәлектәренә онлайн технологияһы ярҙамында төшөндөрөү сығымды 50 – 60 процентҡа кәметеүгә килтерә. Бындай компанияларҙа хеҙмәт һөҙөмтәлелеге лә күпкә юғары. Тимәк, электрон белем биреүҙең башҡа тармаҡтарға ла ныҡлы үтеп инеүе зарур. Әлбиттә, эш мәктәптән башланырға тейеш.\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был йәһәттән бик яй ҡуҙғалабыҙ, – тине электрон белем биреүҙе үҫтереү буйынса Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Советтың күсмә ултырышында республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов. – Төп сәбәп – яңыса уҡытыуҙы ойоштора белмәү, ҡануниәттә был йүнәлеш буйынса айырым ҡағиҙәләрҙең булмауы, ресурстарҙың аҙлығы, ҡалыпҡа һалынған мөхитте үҙгәртә алмау... Ошо айырым мәсьәләләрҙе хәл итеү маҡсатында махсус эш төркөмө булдырырға кәрәк. Беҙҙә бит электрон белем биреүҙе киң йәйелдереү өсөн бөтөн уңайлыҡтар бар, мәктәптәрҙе заманса йыһазландырыу йәһәтенән бихисап эш башҡарылды. Башҡаһы үҙебеҙҙең тырышлыҡҡа бәйле. Барыһы ла яйланыр тип көтөп ултырһаҡ, бер ни ҙә килеп сыҡмаясаҡ.\nРөстәм Зәки улы мәктәптәргә электрон белем биреү йәһәтенән башланғыс ярҙам күрһәтерлек махсус үҙәк булдырыу, методик эште көсәйтеү, лекция, семинар һәм башҡа саралар аша алдынғы тәжрибәләрҙе киң таратыу мөһимлеген билдәләне.\n– Шул уҡ ваҡытта уҡытыуға заманса алым индереү мәғариф тармағының ғына бурысы түгел, бергәләп эшләү зарур, – тине республика Башлығы. – Мәктәптә беҙҙең киләсәк тәрбиәләнгәнен оноторға ярамай. Сәнәғәт, бизнес һәм башҡа барлыҡ өлкәләрҙең дөйөм тырышлыҡ һалыуы мөһим. Юғиһә хәҙер күптәр: “Һалым түләйем, миңә ҡыҫылмағыҙ”, – тигәндәй, үҙ мәнфәғәтен генә ҡайғырта. Ә уларҙың эшен артабан кем дауам итер?\nРеспублика етәксеһе мәғариф тармағындағы бөгөнгө һөҙөмтәһеҙ сараларҙы бөтөрөп, уларға киткән сығымды электрон белем биреүҙе ойоштороуға, шулай уҡ уҡыусыларҙың фәнни-тикшеренеү эштәренә, ижади мөхит булдырыуға йүнәлтергә ҡушты. Ауылдарҙа ғына түгел, Өфөлә лә тейешле үҫеш юҡлығын билдәләне. Баш ҡалабыҙҙағы 129 мәктәптең ун процентында ғына электрон белем биреү ойошторолған икән, был уйланырға мәжбүр итә. Мәғарифта энтузиастар аҙмы? Бәлки, ҡағыҙға “күмелеп” ултырыуҙы хуп күрәләрҙер? Әллә финанс яғы аҡһаймы?\nМәғариф министрлығының мәғлүмәттәренә ҡарағанда, республиканың барлыҡ мәктәптәре дистанцияла белем биреү системаһына тоташтырылған. Шуға ҡарамаҫтан, уның менән уҡытыусыларҙың 17 проценты ғына даими файҙалана, 13 проценты иһә бөтөнләй битараф. Ҡалғандары кәрәк ваҡытта ғына ҡуллана. Тимәк, яңы алымдың киң йәйелдерелә алмауында педагогтарҙың да ғәйебе бар тип әйтергә нигеҙ бар.\nЭлектрон уҡытыуҙың төп маҡсаты нимә һуң? Һәр урында тигеҙ белем биреү. Уҡыусы, ҡайҙа ғына йәшәүенә ҡарамаҫтан, тиңдәштәре менән бер үк кимәлдәге ғилем туплауға хоҡуҡлы. Педагог был йәһәттән үҙендә ҙур яуаплылыҡ тойорға бурыслы. Электрон белем биреү уҡытыусыны эштән ситләтеү тигән һүҙ түгел бит. Улар икеһе бер-береһен тулыландыра, көсәйтә, камиллаштыра. Ысынбарлыҡ шул: бер ниндәй заман техникаһы ла кешенән тыш булдырыла ла, эшләй ҙә алмай. Тимәк, яңы алымды индереү йәһәтенән ҡыйыуыраҡ, әүҙемерәк булыу зарур.\nИнглиз телен ныҡлап өйрәнгем килә. Минең генә түгел, күптәрҙең хыялы был. Статистика мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәйҙә төрлө онлайн-курстарҙан 7,2 миллион кеше файҙалана. Уларҙың 78 проценты инглиз телен өйрәнергә теләй. Интернетта тәҡдим ителгән контенттар иһә ифрат күп. Эштең, йәшәү торошоноң үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, уларҙың ҡайһыһын һайларға? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ошо йәһәттән ярҙам итерлек эксперт ойошмалары юҡ. Һөҙөмтәлә дәресте һәр кем төрлөсә ала, һәм мәктәптәрҙәге хәл – белем кимәлендәге тигеҙһеҙлек – килеп тыуа. Тимәк, мәғариф учреждениеларында ғына түгел, Интернет селтәрендә лә уртаҡ майҙансыҡ, үҙәкләштерелгән программа булдырыу кәрәктер.


Бөрйәндә ял тураһында “ҡыҙыу линия”нан белергә мөмкин // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөрйәндә ял тураһында “ҡыҙыу линия”нан белергә мөмкин\n14:11, 7 июня 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә Бөрйән районы территорияһында ял итеү өсөн туристик путевкалар һатып алыу мәсьәләһе буйынса “ҡыҙыу линия” эшләй башланы.\nБыл турала Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nБыл иҫ киткес тәбиғәтле Бөрйән районында федераль тәбиғәтте һаҡлау йүнәлешендәге бер нисә учреждение урынлашҡан: "Шүлгәнташ" Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы, "Башкирия" милли паркының бер өлөшө, "Асибар" дәүләт тәбиғәт заказнигы.\nЛиния операторҙары һеҙгә төрлө турҙар тәҡдим итәсәк: ял көнө туры, бер көнлөк маршруттар, Шүлгәнташ мәмерйәһенә экскурсиялар, Көньяҡ Урал буйлап автобус турҙары, Ағиҙел буйлап һалда йөҙөү.\nБынан тыш, июнь аҙағынан «Оло-Ҡужан» һәм «Морат-туғай» ерендә туристик туҡталҡалар тәүге туристарҙы ҡабул итергә әҙер. Бында әүҙем ял өсөн кәрәкле бөтә нәмәләр бар: йоҡлау өсөн урын да, сауҙа нөктәһе лә, туристик йыһаздар прокаты ла.\n«Ҡыҙыу линия» телефоны: 8-927-927-64-40, сәғәт 10-дан 19 сәғәткә тиклем шылтыратырға мөмкин.


Нефтекамск. Официальный сайт администрации городского округа - Июндә республика халҡын ике өҫтәмә ял көнө көтә - Яңылыҡтар - Новости\n12 июндә бөтә ил Рәсәй Федерацияһы көнөн билдәләй.\nБыйыл ул дүшәмбегә тап килә, шуға күрә рәсәйҙәр өс көн рәттән — 10, 11 һәм 12 июндә ял итә.\nБынан тыш, Башҡортостан Хөкүмәте ҡарарына ярашлы, Ураҙа байрамы уңайынан 2017 йылдың 25 июне ял көнө тип иғлан ителде. Ошо хаҡта республика Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nБыйыл Ураҙа байрамы йәкшәмбегә тура килә. Ял һәм байрам көндәре тап килгән осраҡта, ял көнө байрамдан һуңғы эш көнөнә күсерелә. Шул рәүешле ял көнө йәкшәмбе — 25 июндән дүшәмбе — 26 июнгә күсә. Йома, 23 июндә, эш көнө ҡыҫҡармай.\nШулай итеп, биш көнлөк эш аҙнаһында 2017 йылдың 24, 25 һәм 26 июне ял көндәре булып тора.\nЙыллыҡ төп йәки өҫтәмә түләүле отпуск бирелгәндә 25 июндәге байрам көнө отпускының календарь көндәре иҫәбенә индерелмәй.\n«Башинформ» хәбәр иткәнсә, быйыл Башҡортостанда 17 байрам ял көндәренә тура килә. 12 июндә Рәсәй көнө билдәләнә. Унан һуң: 25 июнь — Ураҙа байрамы; 1 сентябрь — Ҡорбан байрамы; 11 октябрь — Республика көнө; 4 ноябрь — Халыҡтар берҙәмлеге көнө.


Биш йылда 12,8 миллион квадрат метр торлаҡ индерергә планлаштырыла\nБыйыл 11 айҙа Башҡортостанда 1,7 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылды, был быйылғы планға ҡарата 92,7 процент тәшкил итә. Был турала БР Хөкүмәтендә төбәгебеҙҙең төҙөлөш комплексын үҫтереү перспективааларына һәм төп йүнәлештәренә арналған кәңәшмәлә БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүдов хәбәр итте.\n2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 17,8 миллиард һумлыҡ 402 бюджет объекты тамамланмаған хәлдә. Улар иҫәбендә — 1,7 миллиард һумға тимер юл вокзалы, 1,7 миллиард һумға автомобиль юлы тоннеле һәм башҡалар.\n— Хәҙерге ваҡытта республикала торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж булыусылар иҫәбендә 57 мең ғаилә тора, — тип билдәләне ведомство башлығы. — Граждандарҙың торлаҡҡа талабын ҡәнәғәтләндереү өсөн 80 миллиард һум самаһы аҡса кәрәк. Килеп тыуған хәлдең төп сәбәптәре 2008-2009 йылдарҙа төҙөлөштә инвестиция әүҙемлегенең кәмеүенә, төҙөлөш өсөн ер участкалары алыу ҡатмарлылығына һәм башҡаларға ҡайтып ҡала.\nҠуйылған мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн БР Дәүләт төҙөлөш комитеты төҙөлөш комплексын үҫтереүҙең төп йүнәлештәрен билдәләне.\n— Торлаҡ төҙөлөшөнә килгәндә, бында Торлаҡ төҙөлөшө фонды менән берлектә «2011-2015 йылдарға Башҡортостан Республикаһында торлаҡ төҙөлөшөн стимуллаштырыу» республика Программаһы эшләнде, ул 2010 йылдың 6 декабрендә Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығына яҡлауға тәҡдим ителәсәк, — тине Хәлит Мәхмүдов. — Биш йыл буйына Программаны тормошҡа ашырыу осоронда 12,8 миллион квадрат метр торлаҡ сафҡа индерергә планлаштырыла, был бер кешегә 24,4 кв. метр торлаҡ менән тәьмин итеү күрһәткесенә өлгәшергә ярҙам итәсәк.


Һаҡмар: Партияның тоғро һалдаты\nБер нисә йылдан дәрт-дарманы ташып торған Тимерғәле Арыҫланғәлинды мәктәптең уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире итеп үрләтәләр, ә 1966 йылда уға директор вазифаһын ышанып тапшыралар. Берҙәм, татыу коллективта ун өс йыл эшләү дәүерендә Тимерғәле Абдрахман улы остазы Бәҙри Мөжәүир улы Мәмбәтҡоловтың данлы традицияһын дауам итеп, Түбә урта мәктәбенең абруйын һаҡлау һәм күтәреү өсөн бар көсөн һала. Мәктәп өлгәш һәм тәртип буйынса район мәктәптәре араһында алдынғылыҡты бирмәй. Яңы уҡыу йылына әҙерләнеү буйынса ла мәктәп күп тапҡырҙар КПСС район комитетының һәм район Советы башҡарма комитетының күсмә Ҡыҙыл байрағын яулай. Тап ошо йылдарҙа Т.Арыҫланғәлин Коммунистар партияһы сафына инә.\nМәктәптә дәртләнеп, илһамланып эшләп йөрөгән саҡта, көтмәгәндә уны КПСС район комитетына саҡырып алалар һәм район мәғариф бүлеге етәксеһе итеп тәғәйенләйҙәр. Был системала байтаҡ тәжрибә туплаған етәксе тәү көндәрҙән үк ең һыҙғанып эшкә тотона, кадрҙар үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлә. Район мәктәптәре эшмәкәрлеген йәнләндереү маҡсатында инспекторҙар төркөмө булдырыла. Уның вәкилдәре белем усаҡтары эше менән яҡындан таныша, педагогик ярҙам ойоштора. Һөҙөмтәлә, райондың мәғариф өлкәһе күҙгә күренеп алға китә. Шул уҡ ваҡытта районда медицина кадрҙарына үтә ҡытлыҡ булыуын иҫәпкә алып, сығарылыш уҡыусылары араһынан 10-15 егет һәм ҡыҙҙы махсус йүнәлтмә менән медицина институтына уҡыуға ебәреүҙе ойоштора. Был ысул үҙен аҡлай, ваҡыт үтеү менән район дауаханаһы медицина белгестәре менән тулылана башлай. Район мәғариф бүлеге бар күрһәткестәр буйынса ла юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә һәм БАССР Министрҙар Советының күсмә Ҡыҙыл байрағына лайыҡ була.\nРайон мәғариф бүлеген һигеҙ йыл буйы етәкләгәндән һуң, Тимерғәле Абдрахман улын Баймаҡ мәктәп-интернатына директор итеп тәғәйенләйҙәр. Артабан ул хаҡлы ялға сыҡҡансы ҡаланың 3-сө урта мәктәбендә директор вазифаһын башҡара.\nМәғариф системаһында утыҙ дүрт йыл дауамында хеҙмәт итеү һәр кемдең хәленән килмәй, етмәһә, етәксе вазифаларҙа. “БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы” исеменә, “Хеҙмәт ветераны” миҙалына, БАССР Мәғариф министрлығының Почет грамоталарына лайыҡ булған, Башҡортостан уҡытыусыларының 5-се съезына делегат итеп һайланған ир уҙаманы, партия һалдаты Тимерғәле Абдрахман улы Арыҫланғәлин ошо көндәрҙә үҙенең КПСС ағзаһы булып тороуының 50 йыллыҡ юбилейын ғорурлыҡ тойғоһо менән билдәләй. Ғорурланмаҫлыҡ та түгел шул! КПСС тарҡалғас, күптәр, “һарыҡ тиреһе ябынған бүре” һымаҡ, партия билетын ташланы, икенсе фирҡәләргә күсте. Әммә намыҫына хыянат итмәне Тимерғәле уҙаман, ысын ир арыҫланы булып ҡалды. КПР-ҙа оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте өсөн уға “КПР-ҙа фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн” ордены, “И.В. Сталиндың тыуыуына 130 йыл”, “В.И. Лениндың тыуыуына 140 йыл” юбилей миҙалдары тапшырылды.\nТимерғәле Абдрахман улына ныҡлы сәләмәтлек, һөйөклө тормош юлдашы Минира Ғәләүетдин ҡыҙы менән оҙон-оҙаҡ йәшәүҙәрен теләп ҡалам.\nСалауат Мөхәмәтшин, уҡыусыһы, хеҙмәт ветераны.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 14:38


Эҫе һауа торошо бал йыйыуҙа ла сағыласаҡ\n5 Июль 2010, 13:29\nКөндәрҙең эҫе, ҡоро тороуы республика умартасыларының бал йыйыу күләмендә лә сағыласаҡ. Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, был нектар аҙ бүленеү менән бәйләнгән. Мәҫәлән, йүкә 25-27 градус температурала һәм 75 процент дымлылыҡта ғына нектарҙы яҡшы бүлә. Бынан юғары температураала сәскә нектары ҡата, һәм бал ҡорттары уларҙы йыя алмай. Шуға күрә иртәнге һәм киске сәғәттәрҙә генә нектар йыйыу һөҙөмтәлерәк була.\nБыйыл эшһөйәр бал ҡорттары өсөн тағы бер проблема – традицион баллы культураларҙа сәскәләрҙең аҙ булыуы. Атап әйткәндә, был ҡарабойҙайға ҡағыла. Ә көнбағыш — тәпәш һабаҡлы һәм ваҡ.\nЭҫелә бал ҡорттарының тәртибе лә бер ни тиклем үҙгәрҙе. Улар йышыраҡ бер урынға өймәкләшәләр ҙә күберәк умарталарҙы елләтеү менән шөғөлләнәләр.\nБыйылғы уңайһыҙ факторҙарҙы иҫәпкә алып, белгестәр элекке йылдар кимәле менән сағыштырғанда бал аҙыраҡ йыйыласағын күҙаллай. Ҡәҙимге кимәлдә урман райондарында ғына йыйыласаҡ. Бер нисә район умарталыҡтарында яңы бал һыға башланылар ҙа инде. Урмандарға бай Иглин умартасыларының фекеренсә, быйыл бал “уңышы” ярайһы уҡ буласаҡ. Умартасылар бигерәк тә йүкә балының сифатын билдәләй. Ул һиҙелерлек яҡшырҙы, сөнки эҫелә балдың өлгөрөү срогы кәмей.


“Беҙҙе яҙмыш бында үҙе алып килгән…”\n17 Апрель 2018, 14:35\nАктриса менән режиссер мөхәббәте… Ғәжәп итер күренеш тә түгел, ғәҙәти бер осраҡ һымаҡ. Шулай ҙа был һоҡланғыс пар менән аралашыу һөҙөмтәһендә ялҡынлы, ғәжәйеп моңло, уттан алып утҡа һалырҙай тәрән тойғоларҙы сағылдырған һөйөү йыры яралыр тип күҙаллағайным.\nАктриса менән режиссер мөхәббәте… Ғәжәп итер күренеш тә түгел, ғәҙәти бер осраҡ һымаҡ. Шулай ҙа был һоҡланғыс пар менән аралашыу һөҙөмтәһендә ялҡынлы, ғәжәйеп моңло, уттан алып утҡа һалырҙай тәрән тойғоларҙы сағылдырған һөйөү йыры яралыр тип күҙаллағайным. Әммә әңгәмәлә һүҙ башлыса ошо икәүҙең, йәғни Зиләрә һәм Руслан Юлтаевтарҙың уртаҡ мөхәббәте — кино сәнғәте хаҡында барҙы. Хәйер, башҡаса булыуы мөмкин дә түгел. Уларҙы таныштырып ҡауыштырған, бер бөтөнгә әйләндергән бит әлеге серле лә, илаһи ҙа, ҡатмарлы ла ижад донъяһы!\n2007 йыл… 27 август… Рәсәй киноһы көнө… Стәрлетамаҡ драма театры сираттағы ижад миҙгелен асырға әҙерләнә. Актерҙарҙың йәйге ялы тамамланып, эшкә сыҡҡан мәле. Театрҙа күптән көтөлгән ҡыуаныслы ваҡиға – Өфө сәнғәт академияһында ошо коллектив өсөн махсус белем алған бер төркөм йәш-елкенсәктең тәүге эш көнө. Улар араһында Әбйәлил ҡыҙы, ҡыйғас ҡашлы Зиләрә лә бар. Етмәһә, актерҙар “күҙләргә” тип Өфөнән кино төшөрөүселәр ҙә килгән. Ижад юлын яңы башлаған, әммә күптәрҙең ышанысын аҡларға өлгөргән шәп егет – Руслан Юлтаев үҙенең “Сәк-сәк” тип исемләнгән фильмы өсөн ижади төркөм тупларға ниәтләй икән. Өлкәнерәк йәштәге актерҙар талап ителһә лә, театрҙың ул саҡтағы художество етәксеһе Гөлдәр Мозафар ҡыҙы Ильясова кино төшөрөүселәргә Зиләрәнең мөмкинлектәрен дә баһалап ҡарарға тәҡдим итә. Руслан, ул бик һорағас, әллә ни әһәмиәт бирмәй генә ризалаша, әммә ҡыҙҙы күреү менән ғашиҡ була. “Ул күҙ алдында пәйҙә булғас та әйтеп аңлатҡыһыҙ тойғолар кисерҙем, был ҡыҙҙың егете булмаһа ярар ине, тип хафалана башланым”, – ти режиссер үҙе. Зиләрә иһә ул көндө мөғжизәгә ышана яҙа. Хыялының шулай ыңғай ғына ысынбарлыҡҡа әйләнеүенә ҡыуанып бөтә алмай. Ул бит нәҡ кино актрисаһы булырға хыялланған! Дипломда театар һәм кино актеры тип билдәләнһә лә төп баҫым театр йүнәлешенә яһалыуын аңлағас, бер аҙ кәйефе лә төшкән. Әлбиттә, ҡыҙ ул саҡта ярты йыл да үтмәҫ, режиссер ҡатыны булып китермен тигән уйҙы башына ла килтермәгән, ул кино төшөрөүселәргә актриса булараҡ оҡшарға теләгән. Егетебеҙ иһә күптән эҙләгән ҡиммәтле “табышы” өсөн ҡыуанып бөтә алмаған. “Был театрға мине яҙмыш үҙе алып килгән, ниндәйҙер Юғары көс Гөлдәр Мозафар ҡыҙынан Зиләрә хаҡында ҡабат-ҡабат әйттергән, ә инде съемкалар барышында тәүге минуттан уҡ берҙәмлек тойғоһо булды, уйҙар, донъяға ҡараштар уртаҡлығынан уның ысынлап та үҙ кешем икәнлеге тойолдо”, – ти ул.\nЗиләрәнең ҡылын тартып ҡарауын-ҡараным, әммә ул мөнәсәбәттәренең “кәнфит-сәскә осоро” хаҡында әллә ни һүҙ ҡуйыртманы. “Көн дә тиерлек Стәрлетамаҡҡа килә ине. Съемкалар тамамланып, бер ни тиклем дуҫлашып йөрөгәндән һуң Русландан: “Минең кәләшем булырға ризаһыңмы?” – тигән СМС-хәбәр алдым. Оҙаҡ көттөрмәй, “риза” тип яҙҙым, сөнки уны юғалтыуҙан ҡурҡтым”, – тип эскерһеҙ йылмайып ҡуйҙы актриса. Тимәк, мөхәббәт ике яҡлы булған. Бер уйлаһаң, егет кешенән ҡыҙҙың күңелен яулар өсөн әллә ниндәй батырлыҡтар ҡылыу талап ителмәй ҙә инде. Иң мөһиме, тормошҡа етди ҡараған, ышаныслы кеше булыуына инандыра алһын. Ҡыҙҙар тәүәккәл, ҡыйыу егеттәрҙе үҙ итә. Моғайын, шул сифаттары менән арбағандыр ҙа Зиләрәне Руслан. “Беҙҙең бер-беребеҙгә тауыш күтәргәнебеҙ ҙә юҡ, күҙ ҡараштары менән генә аңлашабыҙ”, – тиеүҙәренә ышанмай сара юҡ. Әлбиттә, эш мәлендә режиссерҙан талапсанлыҡ талап ителә. Бында ир-ҡатын булыуҙан туҡтайһыңдыр. Шулай ҙа әле режиссерҙың ҡатынын күҙ ҡараһылай һаҡлауы, ынйы бөртөгөләй ҡәҙерләп, ҡурласап ҡына тороуы күҙгә бәрелә. Ысынлап та, улар үҙҙәрен шул тиклем тыныс тота. Был икәүҙең араһында бер-береһенә терәк-таяныс була белгән күркәм ғаиләләрҙә генә күҙәтелгән ипле, итәғәтле мөнәсәбәт, әйтеп аңлатҡыһыҙ йылылыҡ барлығы һиҙелә. Әле ике йәше лә тулмаған ҡыҙҙары Әмилә лә үҙҙәре менән. Улдары Роберт быйыл мәктәпкә барған.\n“Шулай ҡапыл ғына ғаиләле булып киткәс, күп тә үтмәҫтән улыбыҙ донъяға яралғас, бер аҙ шаңҡып ҡалдым. Әлбиттә, был ҙур бәхет ине. Әммә мин бит башта карьера яһармын, һуңынан ғына тормошҡа сығып, балалар табырмын, тип уйлай инем. Шулай ҙа Аллаһы Тәғәлә башҡасараҡ хәл иткән. Инде икенсегә әсәй булғас, мин ҡатын-ҡыҙ асылын нығыраҡ аңланым, әсәлек тойғоһон тәрәнерәк кисерә башланым, сабыйҙарымды һөйөп туя алмаҫ халәткә еттем. Ғаиләм тәүге планға сыҡты”, – тип үҙе балаһын имеҙә актриса, үҙе бәхет тулы күҙҙәре менән иренә ҡарай (әйткәндәй, ошонан да матурыраҡ һөйөү йыры булыуы мөмкинме һуң?!).\n“Балалар тыуғас ҡына тормоштоң ҡәҙерен нығыраҡ белә, йәшәүҙең мәғәнәһен тәрәнерәк аңлай башлайһың. Сөнки ошо мөһим ваҡиғаға тиклем кеше ни өсөн йәшәгәнен аңламай ҙа тиерлек, ҡайҙалыр саба, эштәге ығы-зығы менән көн күрә, ә инде атай-әсәй булғас, ундағы проблемалар ни тиклем бәләкәй икәнлеген аңлайһың. Иң мөһиме, сабыйҙарың иҫән-һау булһын. Бына шулай, ҡиммәттәр үҙгәрә. Ниндәй генә эшкә тотонһаң да, уны ғаиләңдең киләсәге өсөн башҡарыуыңды аңлайһың”, – тип Руслан да Зиләрәнең һүҙҙәрен ҡеүәтләне.\nӨйләнешкәс тә кәләшен Өфөгә алып китергә ниәтләһә лә, былай итеү дөрөҫ булмаҫ, тигән фекергә килә йәш режиссер. Ошо театр өсөн махсус курс тамамлаған ҡыҙ бында бер аҙ эшләргә, тәжрибә тупларға тейештер, тип уйлай аҡыллы егет. Уның ҡарауы, үҙе етәкселеккә театр базаһында юморға ҡоролған киножурнал төшөрөргә теләүен белдерә. Әлбиттә, был башланғысты ҡуш ҡуллап ҡабул итәләр. Һәм уны телевизион проекттар режиссеры итеп эшкә алалар. “Миндә шундай ҡараш, – ти Руслан, – әгәр ҙә актер ошо һөнәрҙе һайлаған икән, тамашасы уны белергә бурыслы. Телевидение тапшырыуҙары йәки кино сәнғәте ашамы – актерҙы таныуҙары мөһим. Етәкселек, бөгөнгө заманда, бигерәк тә телевидение һәм Интернет тамашасыны театрҙан тартып алғанда, актерҙарҙы популярлаштырыу идеяһын дөрөҫ аңланы. Һөҙөмтәлә “Күңелле йәшәйбеҙ” тип исемләнгән юморға, ҡыҫҡа ғына сюжетҡа ҡоролған кадрҙар төшөрә башланыҡ. Был эш үҙ емешен бирҙе. Хәҙер беҙҙең актерҙарҙы һәммәһе лә таный. Гастролдәргә йөрөгәндә шаҡ ҡатам, актер сәхнәгә сығып бер һүҙ әйтергә лә өлгөрмәй, уны алҡыштарға күмәләр. Бындай хәлде Мәскәү театрҙарында ғына күрергә мөмкин: кино йондоҙо сәхнәгә сыҡҡас бер биш минут самаһы ҡул сабыуҙар яңғырай, һуңынан ғына актер уйынға тотона. Һәм был күренеш беҙҙә лә күҙәтелә башланы. Быныһы инде баһалап бөткөһөҙ ҡаҙаныш. Беҙҙең актерҙар шул тиклем оҫтарҙы, улар хәҙер камеранан бөтөнләй ҡурҡмай, уны күрмәйҙәр ҙә тиерлек. Тәүлектең ниндәй мәлендә төшөрәм тиһәң дә әҙерҙәр”.\nЫсынлап та, һөйгәненең тормошона ғына түгел, тотош театрҙың йәшәйешенә “яңы һулыш” алып килә Руслан. Стәрлетамаҡ театры актерҙарының тамашасы менән бәйләнеше нығына. “Күңелле йәшәйбеҙ” проектынан тыш, “Бәхет ҡошо”, “Сируси” сериалдарында төшөү уларҙы тағы ла нығыраҡ илһамландыра. Актерҙарҙың барыһы ла, һөҙөмтә барлығын аңлаптыр инде, үҙҙәре үк, ҡасан яңы әйбер төшөрә башлайбыҙ, тип һорай. Әлеге мәлдә улар “Сируси” сериалының дауамын төшөрөргә әҙер. Тик билдәле бер сәбәптәр арҡаһында эш әлегә тотҡарланып тора. Әлбиттә, режиссерҙың эше былар менә генә сикләнмәй. Уның Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан башлыса Стәрлетамаҡ театры артистары ҡатнашлығында төшөрөлгән “Өс хат” тип исемләнгән ҡыҫҡа метражлы фильмының хәҙер халыҡ-ара кинофестивалдәрҙән ҡайтып инмәүенә, төрлө номинацияларҙа еңеүҙәр яулауына ла шаһитбыҙ.\n“Бына өс көн элек кенә Мәскәүҙә фестивалдә булып ҡайттым. Мәскәүҙең үҙәк өлөшөндә урынлашҡан “Октябрь” кинотеатры… Яңы Арбат... Ҡалалағы, хәйер, Рәсәйҙәге төп кинотеатр… Шығырым тулы зал… Тамашасы күҙ йәштәре аша мөкиббән бирелеп фильм ҡарай. Ә кино башҡорт телендә. Субтитрҙар ғына русса. Экранда башҡорт телмәре яңғырай, милли калорит, халҡыбыҙҙың тормош-көнкүреше сағыла. Был бик ҡиммәт нәмә, минеңсә. Һәм беҙ ошо кимәлде тоторға тейеш тә…”\n“Өс хат” фильмы хаҡында ошоларҙы бәйән итте режиссер. Ысынлап та, был фильм миллиондан ашыу бюджетлы башҡа фильмдар менән берлектә халыҡ-ара фестивалдәргә һайланып алына, төрлө номинацияларҙа билдәләнә, дипломдар, махсус приздар яулай. Ә бит уны төшөрөүгә бүленгән аҡсаның күләме 200 меңгә лә етмәй. Тик, уйлап ҡараһаң, был да баһалап бөткөһөҙ ярҙам. Һуңғы йылдарҙа кино төшөрөү өсөн хөкүмәт тарафынан гранттар бүленеүе һөҙөмтәһеҙ ҡалмай бит. Республикала кино төшөрөү идеяһы менән яныусылар артҡандан-арта. Үҙенсәлекле уй-ниәттәрен тормошҡа ашырырға теләгән талантлы йәштәр күп хәҙер. “Артабан да ошо йүнәлештә эш дауам итһә, башҡорт киноһы, ниһайәт, билдәле бер кимәлгә сыға аласаҡ. Ә инде гранттар мәсьәләһе туҡтап ҡалһа, барыһын да ҡайтанан башларға тура киләсәк”, – тип фекерләй режиссер.\n“Өс хат”тың уңышы ижади төркөмдө илһамландырып ҡына ҡалмай, улар үҙҙәренең ҙурыраҡ әйбер килтереп сығара алырына ышана. Ошо уҡ теманы дауам итеп, Зәйнәб Биишеваның “Көнһылыу” повесы буйынса тулы метражлы фильм төшөрөү идеяһы менән яна бөгөн режиссер. Тик бының өсөн әлеге лә бағы шул хөкүмәт грантының бирелеүе фарыз. “Беҙ был фильмды тейешле кимәлдә төшөрөргә әҙер. Актерҙар ҙа, сценарий авторы ла, композитор ҙа бар. Аҡса яғы самалыраҡ булыу сәбәпле, “Өс хат”та еренә еткерә алмаған ҡайһы бер ниәттәрҙе ошонда тормошҡа ашырып ҡуйырға тигән уй бар”, – ти ул.\n“Зәйнәб Биишеваның әҫәрҙәрен ҡайтанан уҡыйым да хайран ҡалам. Ни өсөн быға тиклем уның әҫәрҙәре буйынса фильм төшөрөлмәгән?!” – тип хәләлен илһамланып тыңлап ултырған Зиләрә лә һүҙгә ҡушыла. “Был идея осраҡлы рәүештә барлыҡҡа килмәне. Һуңғы йылдарҙағы һуғыш йылдарын йәки башҡа берәй ваҡиғаны сағылдырған фильмдарҙы ҡарайһың да, унда дрөҫлөктөң булмауына инанаһың. Барыһы ла индәйҙер махсус эффектар менән тултырылған блокбастерҙар күрһәтеүгә ҡоролған. Һөҙөмтәлә беҙҙең ата-бабалар килтергән, улар кисергән еңеүҙең мөһимлеге юғала. Бигерәк тә бөгөн Бөйөк Ватан һуғышы, тылдағылар тормошо тураһында уйҙырмаларға юл ҡуйылғанда, фильмдар ысынбарлыҡҡа тап килмәгәндә, үҙебеҙҙең авторҙарҙың ижадына мөрәжәғәт итеү мөһимдер. Сөнки уларҙа хәҡиҡәт, ысын кеше образы, ысын кисерештәр бар. Зәйнәб Биишеваның “Көнһылыу” повесы буйынса фильм төшөрөүгә өлгәшһәк, был етди бер ҡаҙанышыбыҙ була алыр ине. Ҡабатлап әйтәм, беҙҙең ижади төркөм быға тулыһынса әҙер”, – тип һүҙен дауам итте ныҡышмал холоҡло Руслан Юлтаев.\nРежиссерҙың һүҙҙәрен тыңлап ултырам да уның тәүәккәллегенә тағы ла бер тапҡыр һоҡланып ҡуям. Инде, ниһайәт, “Башҡортостанда фильм төшөрә белмәйҙәр, башҡорт киноһы бармы ни?!” – тип лаф ороусыларҙың ауыҙы ябылыр, ахыры.\nЗиләрә лә иренә ихтирам ҡатыш һоҡланыу тулы күҙҙәре менән баға. Был ҡарашта ғорурланыу тойғоһо ла, һөйгәненең яулаясаҡ үрҙәренә ышаныс та, илаһи бер матурлыҡ та, сихри бер моң да бар төҫлө. Ошондай илһамландырыусыһы, йәғни, ижадсылар теле менән әйткәндә, “музаһы” барында, ир-уҙаман һыната буламы?!


Петербург иҡтисади форумында Башҡортостан Хөкүмәте бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйҙы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nПетербург иҡтисади форумында Башҡортостан Хөкүмәте бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйҙы\n17:44, 19 июня 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 19 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\n19 июндә Санкт-Петербургта XIX Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумы сиктәрендә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең инновациялы төбәктәр ассоциацияһы ағзаларының дөйөм йыйылышында ҡатнашты, тип хәбәр итә төбәк Башлығының матбуғат хеҙмәте.\nДөйөм йыйылыш барышында 2014 йылда ассоциацияның һәм уның комитеттарының эш һөҙөмтәләре, Рәсәйҙең Иҡтисади үҫеш министрлығы менән үҙ-ара килешеп эш итеү мөмкинлектәре тикшерелде. Шулай уҡ ассоциация Советы һәм ревизия комиссияһы ағзалары һайланды.\nРеспублика Башлығы яғыулыҡ-энергетика, агросәнәғәт комплексы, финанс секторы, машиналар эшләү һәм башҡа компания етәкселәре һәм милекселәре менән эшлекле осрашыу үткәрҙе.\nXIX Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында Башҡортостан Хөкүмәте бер нисә килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Улар Рәсәйҙең технологик үҫеш фонды һәм AVG Capital Partners инвестиция компанияһы менән килешеүҙәр. AVG Capital Partners менән оҙайлы килешеү Башҡортостанда орлоҡто тәрән эшкәртеү комплексын төҙөүгә йүнәлтелгән.\nРеспубликаның Үҫеш корпорацияһы төбәк Башлығы Рөстәм Хәмитов алдында X5 Retail Group менән килешеүгә ҡул ҡуйҙы.\n2010 йылда Томскиҙа XIII «Innovus» инновациялы форумы барышында ҡатнашыусы төбәктәрҙең һөҙөмтәле инновациялы үҫешенә ярҙам итеү маҡсатында Рәсәйҙең инновациялы төбәктәр ассоциацияһы булдырылды. Тәүҙә уның составына һигеҙ төбәк инде. Артабанғы йылдарҙа уға Рәсәйҙең тағы ла алты төбәге ҡушылды. Башҡортостан 2012 йылдан алып берекмә ағзаһы булып тора.\nТеги: төбәк-ара хеҙмәттәшлек,петербург иҡтисади форумы


Әзербайжан Республикаһы Конституцияһы — Башҡорт Википедияһы\nӘзербайжан Республикаһы Конституцияһы\nӘзербайжан Республикаһы Конституцияһы (әзерб. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası) — Әзербайжан Республикаһының төп законы. 1995 йылдың 12 ноябрендә ҡабул ителә, дөйөм халыҡ референдумы аша үтә. Бөтә Әзербайжан территорияһында юғары юридик көскә, тура эш итеүгә һәм өҫтөнлөккә эйә.\nәзерб. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası\n12 ноябрь 1995\nДоступен по URL\n1.1 Конституция маҡсаттары\n1.2 Конституцияның йөкмәткеһе\nӘзербайжандың (Әзербайжан ССР-ы) тәүге Конституцияһы 1921 йылдың 19 майында Советтарҙың I Бөтә Әзербайжан съезында ҡабул ителә. 1921 йылғы Конституция ҡала һәм ауыл пролетариаты диктатураһын нығыта. РСФСР Конституцияһы өлгөһө буйынса төҙөлгән әлеге конституция дәүләт власы органдарында эшсе синыфтың етәкселек ролен нығыта. Әзербайжан Конституцияһының яңы редакцияһы 1925 йылдың 14 мартында Советтарҙың IV Бөтә Әзербайжан съезында ҡабул ителә.\n1937 йылдың 10 мартында йыйылған Советтарҙың IX Бөтә Әзербайжан съезы Әзербайжан ССР-ының яңы Конституцияһы проектын тикшерә һәм 14 мартта республиканың яңы конституцияһын раҫлай. Яңы конституция республиканың милли, иҡтисади, сәйәси һәм тарихи үҙенсәлектәрен сағылдыра.\n1978 йылдың 21 апрелендә Әзербайжан ССР-ы Юғары Советының VII сираттан тыш туғыҙынсы саҡырылыш сессияһында Әзербайжан ССР-ының һуңғы Конституцияһын ҡабул итә.\nҮҙаллылыҡ алғандан һуң яңы Конституцияны әҙерләү кәрәк була. Бөтә халыҡ референдумы аша 1995 йылдың 12 ноябрендә бойондороҡһоҙ Әзербайжан Республикаһының тәүге Конституцияһы ҡабул ителә.\n2002 йылдың 24 авгусында бөтә халыҡтың тауыш биреүе юлы менән (референдумда) Әзербайжанда Конституцияһына тәүге үҙгәрештәр индерелә.\n2009 йылдың 18 мартында референдумда Коституцияның 29 статьяһына төҙәтмәләре ҡабул ителә.\n2016 йылдың 26 сентябрендә бөтә халыҡтың тауыш биреү юлы менән 2009 йылғы Конституцияһының 29 статьяһына төҙәтмәләр индерелә. Һөҙөмтәлә Әзербайжанда илдең Вице-президенты вазифаһы булдырыла, президентлыҡ срогы 5 йылдан 7 йылға тиклем оҙайтыла, шулай уҡ Президентҡа Милли Мәжлесте (Милли Йыйылыш) һәм башҡаларҙы таратыу хоҡуғы бирелә\nӘзербайжан халҡы, уның күп быуатлыҡ дәүләтселек традицияларын дауам итеп, «Әзербайжан Республикаһының Дәүләт Бойондороҡһоҙлоғо тураһында»ғы Конституцион Актта сағылдырылған принциптарҙан сығып, бөтәһәнең һәм һәр кемдең именлеген тәьмин итеүҙе теләп, ғәҙеллек, азатлыҡ һәм именлекте раҫлап, үткән, бөгөнгө һәм киләсәк быуындар алдында үҙ яуаплылығын аңлап, үҙ суверенлы хоҡуғын файҙаланып, тантаналы рәүештә түбәндәге ниәттәре тураһында белдерә:\nӘзербайжан Республикаһының бойондороҡһоҙлоғон, суверенитетын һәм территориаль бөтөнлөгөн яҡларға;\nКонституция сиктәрендә демократик ҡоролошто гарантияларға;\nГраждандар йәмғиәтен раҫлауға өлгәшергә;\nХалыҡ ихтыярын сағылдырыусы булараҡ закондар өҫтөнлөгөн тәьмин иткән хоҡуҡи, донъяуи дәүләт төҙөргә;\nҒәҙел иҡтисади һәм социаль тәртипкә ярашлы бөтәһенә лә лайыҡлы тормош кимәлен тәьмин итеү;\nДөйөм кешелек ҡиммәттәрен һаҡлап, башҡа халыҡтар менән дуҫлыҡ, тыныслыҡ һәм хәүефһеҙлек шарттарында йәшәргә һәм ошо маҡсаттарҙа ике яҡҡа ла файҙалы хеҙмәттәшлек булдырырға.\nБөтә халыҡтың тауыш биреүе — референдум аша юғарыла һанап үтелгән маҡсаттар хаҡына әлеге Конституция ҡабул ителә.\nБеренсе киҫәк: Дөйөм положение\nI бүлек. Халыҡ власы\nII бүлек. Дәүләт нигеҙҙәре\nИкенсе киҫәк: Төп хоҡуҡтары, азатлыҡтары һәм бурыстары\nIII бүлек. Кеше һәм граждандың төп хоҡуҡтары һәм азатлыҡтары\nIV бүлек. Граждандарҙың төп бурыстары\nӨсөнсө киҫәк: Дәүләт власы\nV бүлек. Закон сығарыу власы\nVI бүлек. Башҡарма власы\nVII бүлек. Суд власы\nVIII бүлек. Нахичеван Автономиялы Республикаһы\nДүртенсе киҫәк: Урындағы үҙидара\nIX бүлек. Муниципалитеттар\nБишенсе киҫәк: Хоҡуҡ һәм закон\nX бүлек. Ҡануниәт системаһы\nXI бүлек. Әзербайжан Республикаһы Конституцияһында үҙгәрештәр\nXII бүлек. Әзербайжан Республикаһы Конституцияһында өҫтәмәләр.\nӘзербайжан Республикаһы Конституцияһы Көнө\nӘзербажанда һайлауҙар һәм референдумдар\nКонституцияға үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр өс референдум һөҙөмтәһендә индерелә: 2002 йылдың 24 авгусында, 2009 йылдың 18 мартында һәм 2016 йылдың 26 сентябрендә.\n2002 йылғы референдум\n1995 йылда ҡабул ителгән Конституцион төҙәтмәләр буйынса беренсе референдум 2002 йылда уҙғарыла. Әзербайжан Республикаһы Президентының 2002 йылдың 22 июнендәге 722-се һанлы Указына ярашлы Әзербайжан Республикаһының референдум тураһында яңы проекты булдырыла. Үҙәк һайлау комиссияһы билдәләгән көндә — 2002 йылдың 24 авгусында — бөтә халыҡ тауыш биреүҙе тәьмин итте.\n2009 йылғы референдум\nӘзербайжан Республикаһының Кнституцияһына төҙәтмәләр индереү буйынса икенсе референдум 2009 йылда уҙғарыла. Әзербайжан Республикаһының Үҙәк Һайлау комиссияһы Әзербайжан Республикаһының Мәжлесенең 2088 йылдың 26 декабрендәге ҡарарына ярашлы референдумға әҙерлек башлай.Ҡануниәт талаптарына ярашлы Хөкүмәт тейешле саралар ҡабул итә. Референдум системалы ойошторолған календарь планы буйынса үткәрелә, уны Үҙәк Һайлау комиссияһы раҫлай. Әлеге эштәргә ярашлы республиканың төрлө һайлау органдары йәлеп ителә, шулай уҡ халыҡ-ара ойошмалар. Референдумға ҡыҫылмау буйынса урындағы власть башҡарма органдары һәм округ һайлау комиссиялары рәйестәре ҡатнашлығында региональ матбуғат сессиялары үткәрелде. Референдумды тәғәйенләгәндән һуң Үҙәк һайлау комиссияһында референдум буйынса 9 агитация төркөмө теркәлә. Ғәҙел тауыш биреү өсөн бөтә булған саралар күрелә, һайлау участкалары тейешле кабиналар һаны һәм тауыш биреү урналары менән тәьмин ителә. Тауыш биреүҙә һайлаусыларҙың 70,83 % ҡатнаша.\n2016 йылғы референдум\n2016 йылдың 18 июлендә Әзербайжан Республикаһының Президенты Әзербайжан Республикаһы референдумы тураһындағы Закон проектына ҡул ҡуйҙы. Закон проектында Әзербайжан Республикаһы Конституцияһының 42 статьяһына 29 төҙәтмә индереү тәҡдим ителде.\nШул уҡ көндө референдум тураһындағы «Әзербайжан Республикаһы Конституцияһына үҙгәрештәр индереү буйынса» Закон проекты комментарийҙар өсөн Әзербайжан Республикаһының Конституцион судына ебәрелә.\n↑ В Азербайджане отмечается День Конституции (рус.), «Новости-Азербайджан» (12/ 11/ 2009). 9 ноябрь 2010 тикшерелгән. 2014 йылдың 11 март көнөндә архивланған.\n↑ Хрестоматия по истории отечественного государства и права: форма государственного единства в отечественной истории XX века — Юрайт, Высшее образование, 2009. — Б. 93—94. — ISBN 978-5-9916-0092-7, 978-5-9692-0523-9.\n↑ 3,0 3,1 История Азербайджана (рус.), Академия наук Азербайджанской ССР (1963). 9 ноябрь 2010 тикшерелгән.\n↑ No 722, 22 июня 2002 — Законодательство Азербайджанской Республики\n↑ Все дополнения и изменения к 29 статьям Конституции Азербайджана были поддержаны избирателями — предварительные результаты ЦИК\n↑ Акт референдума Азербайджанской Республики «О внесении дополнений и изменений в Конституцию Азербайджанской Республики»\n↑ «Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklər edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Referendum Aktı\nКонституция с изменениями 2009 года\nКонституция Азербайджанской Республики, редакция 2002 года\nИстория Конституции Азербайджана. Материалы, подготовленные Президентской библиотекой Управления делами Президента Азербайджанской Республики\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Әзербайжан_Республикаһы_Конституцияһы&oldid=1065700 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 30 август 2021 в 06:13\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:13 30 август 2021 үҙгәртелгән.


Тағы шул уҡ тырмаға баҫмайбыҙмы? » "Урал" гәзите\nТағы шул уҡ тырмаға баҫмайбыҙмы?\nБѳгѳн беҙҙе, бигерәк тә ауыл кешеһен, ниндәй генә яңылыҡтар, закондар менән “ҡыуандырмайҙар” - иҫең китерлек. Быйыл ғына Таможня союзының техник регламентына ярашлы, һатыу ѳсѳн тәғәйенләнгән мал фәҡәт махсус урындарҙа һуйылырға тейешлеген белдерһәләр, һуңғы яңылыҡ та мал аҫрауға бәйле булды. Был юлы шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа мал һанын сикләмәкселәр.\nМәсьәләне Ставрополь крайы гу- бернаторы Владимир Владимиров август башында үткәрелгән Хѳ- күмәт кәңәшмәһендә күтәреп сыҡты. Уның фекеренсә, бѳгѳнгѳ кѳндә Рәсәйҙә, башҡа тѳбәктәрҙә шәхси хужалыҡтарҙың аныҡ ҡына критерийҙары юҡ. Йәнәһе, шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙа мал һаны күбәйеп киткән. Үҙҙәрен шәхси хужалыҡ тип йѳрѳткән ҡайһы берәүҙәр бер нисә мең һарыҡ, меңләп эре мал тота, ти тѳбәк губернаторы. Шуға ла Владимир Владимиров Хѳкүмәт башлығына хужалыҡты биш һыйыр һәм 20 баш һарыҡҡа ғына ҡалдырырға тигән тәҡдим менән мѳрәжәғәт итте. Ғѳмүмән, шәхси ярҙамсы хужалыҡтар ѳсѳн критерийҙар бил- дәләргә, нимәгәлер ѳҫтѳнлѳк бирергә, нимәнелер тыйырға... Эйе, һуңғы ваҡытта беҙҙә сикләү-тыйыу тигән һүҙҙәр күбәйеп китте.\nБѳгѳн ауыл кешеһенә иркен йәшәргә, эшмәкәрлек алып барырға әллә ни мѳмкинлек юҡ. Владимир Владимировтың тәҡди- ме Хѳкүмәт башлығы тарафынан ҡабул ителде, тимәк, ул етди. Әллә ни күп мал аҫрамаған ғаиләләргә борсолорға урын юҡ. Артыҡ малды бѳтѳрѳргә тигәнгә тиклем барып етмәҫтәр, моғайын. Әммә баҙар шарттарында «шәхси хужалыҡ» ти- гән тѳшѳнсә юҡҡа сығасаҡ. Шәхси хужалыҡтарҙың ил иҡтисадындағы әһәмиәте ҙур. Шуға бындай үҙ- гәрештәр, сикләүҙәр халыҡта шом һала. Уйлап ҡарағанда, ошондай закон ҡабул ителеүе бик ихтимал. Бер нисә һыйырҙан, һарыҡ-кәзәнән, ҡош- ҡорттан артыҡ тотмаҫҡа тиһәләр, халыҡ иғтибар итмәйәсәк. Ә инде бер һыйыр ғына тигән сикләү ҡуйылһа, был бәкәлгә һуғасаҡ. Ауыл ерендә күптәр шул малға таяна, үҙенән артҡанын һата, балаларын уҡыта, туғандарына тарата. Тап шуға күрә шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға лимит билдәләү мәсьәләһен хәл иткәндә субъекттарҙың фекерен иҫәпкә алып, сикләүҙәр кәрәкме-юҡмы икәнен һәр тѳбәк үҙе хәл итергә тейештер. Ауыл ерендә мал-тыуар, ҡош-ҡорт тотоу, йәшелсә-емеш үҫтереү былай ҙа отошһоҙ шѳғѳлгә әйләнде. Элек бер нисә кѳтѳү сығарылған ауылдарҙа хәҙер ул берәүгә генә ҡалып бара.\nШәхси хужалыҡтарҙа ла мал һаны күп түгел, улары ла 3-4 ай ғына кѳтѳүгә йѳрѳп ҡала, ә ҡалған айҙарҙа аҙбарҙа тора. Күп мал тотоусы уны һуйып һатыу ѳсѳн дә хәҙер, байтаҡ юл үтеп, махсус һуйыу урынына алып барырға тейеш. Юл хаҡы, һуйған, рѳхсәт алған ѳсѳн дә күп кенә аҡса түләргә кәрәк буласаҡ. Губернатор талап иткән һалымдар, санитар-гигиена шарттар ҙа икенсе тѳрлѳ булырға тейеш. Мал башын сикләүҙе санитар нормаларға ла бәйләйҙәр. Ҡош, сусҡа киҙеүе кеүек эпидемиялар мал ни тиклем аҙ булһа, шул тиклем хәүефһеҙерәк тә, тигән һығымтаға килде етәкселәр. Малдың бѳтѳүе ауылдарҙың юҡҡа сығыуына, ѳй эсендә бикләнеп кенә йәшәүенә килтерә түгелме? Ғѳмүмән, малды сикләү кеүек “эш”те оло быуын кешеләре күрҙе инде. Никита Хрущев заманын йыш иҫкә алалар. Шәхси хужалыҡта мал һанын ҡыҫҡартырға теләү бер бѳгѳн генә түгел, әлбиттә. Ниндәйҙер сикләүҙәр уйлап сығарып, тағы ла шул уҡ тырма башына баҫыу булмаҫмы икән?\nФ. ШӘЙӘХМӘТОВ, ауыл хужалығы ветераны: - Бындай сикләүҙе кем уйлап сығарғандыр? Былай ҙа хужалыҡтар кәмеүгә табан бара. Ни ѳсѳн шәхси хужалыҡтарҙа мал һанын кәметеү кәрәктер инде, бәлки, бының икенсе берәй сәбәбе барҙыр? Шәхси хужалыҡтарҙағы, ауыл хужалығы предприятиеларындағы мал иҫәбен кәметергә ярамай, сѳнки ауыл кешеһе элек-электән мал арҡаһында кѳн итә, ул уның кѳнкүреше, йәшәйеше. Киреһенсә, мал иҫәбен арттырыу ѳҫтѳндә эшләргә кәрәк. Борон кеше нимәгә оҫта - шуны тоторға тырышҡан. Беҙҙең яҡтарҙа йылҡысылыҡ ныҡ үҫешкән. Игенен дә, арышын да сәскәндәр. Шәхси, крәҫтиән-фермер хужалыҡтарына ярҙам кәрәк. Улар тырышып ҡарай, ләкин үҙаллы бер нәмә лә эшләй алмай. Методик ярҙам етмәй. Ҡайһы берәүҙәр генә алға китә ала, күптәре ярты юлда туҡталып ҡала. Элегерәк барыһына ла ер, сабынлыҡтар етә ине. Ә бѳгѳнгѳ кѳндә ауыл кешеһе ҡырға барып бесән эшләргә мәжбүр. Күптәребеҙ сит яҡтарҙан һатып ала. Ауыл хужалығында тәртип булдырмайынса, илдә алға китеш булмаясаҡ. Был хата аҙым. Хатаны ебәрмәү ѳсѳн тѳптән уйлап эш итергә кәрәк.\nЗ. САБИТОВА, баҙарҙа һатыусы: - Бер ҙә ауыл халҡына иркенләп йәшәргә ирек бирмәйҙәр. Тағы ла әллә нимә уйлап сығарҙылар. Былай ҙа дәүләткә әллә күпме һалым түләйбеҙ. Ер, сабынлыҡтар ѳсѳн дә түләргә кәрәк. Техникаң булмаһа, бесәнен дә түләп эшләтергә тура килә. Уныһы булған хәлдә, яғыулыҡ кәрәк. Мал аҙығын да һатып алабыҙ. Күпме кѳс, сығым талап ителә. Малды ла бит ҡоторған кѳндән тотмайбыҙ. Балаларҙы уҡытырға, башҡа кәрәк-яраҡтар ѳсѳн кәрәк. Әгәр закон ҡабул ителһә, тәү сиратта, ябай халыҡ зыян күрәсәк.\nС. ЯҠУПОВ, ветеран: - Уйлаһалар, уйлап сығаралар бит. Күрәһең, депутаттарҙың башҡа эштәре юҡ. Элекке Хрущев заманына әйләнеп ҡайтабыҙ түгелме? Мин бәләкәй саҡта, атай-әсәйем мал иҫәбен алырға килеүселәргә хужалыҡтағы мал һанын кәметеп әйтә торғайны. Бәрәстәрҙе йәшертеп, тәҙрәнән беҙгә, бәләкәй малайҙарға, бирә торғайнылар. Әлбиттә, Рәсәйҙә малды күп тотҡан йылы тѳбәктәр бар. Шуға ла һәр тѳбәк шәхси хужалыҡтарға күпме мал тоторға кәрәклеген үҙе хәл итһен.


Бизнесҡа административ баҫымды кәметергә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБизнесҡа административ баҫымды кәметергә\n07 августа 2018 — 16:11 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда инвесторҙарға һәм эшҡыуарҙарға бөтә шарттар булдырыла. Бөгөн республика хөкүмәтендә инвестиция мөхитен яҡшыртыу һәм экспортты үҫтереү буйынса Башҡортостан башлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт Советының ултырышы үтте. Унда бизнесҡа административ баҫымды кәметергә, күп функциялы үҙәктәрҙә эшҡыуарҙарҙы хеҙмәтләндереүҙе, министрлыҡ-ведомстволарға инвестиция эшмәкәрлеге күрһәткестәрен яҡшыртырға ҡушылды. Шулай уҡ, инвесторҙарға льготалар булдырыу, һалымды кәметеү, закондарға һәм хоҡуҡи акттарға үҙгәрештәр индереү кәрәклеге тураһында һүҙ барҙы. Ултырышта билдәләнеүенсә, инвестиция мөхите буйынса Башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында 15-се урында килә. Ярты йыл эсендә төбәктә хаҡтар 1,7 процентҡа артҡан, ә хеҙмәт хаҡы 9 процентҡаса күтәрелгән.


Үҙебеҙҙең сөгөлдөр, үҙебеҙҙең шәкәр » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Үҙебеҙҙең сөгөлдөр, үҙебеҙҙең шәкәр\nҮҙебеҙҙең сөгөлдөр, үҙебеҙҙең шәкәр 16.08.2018 // Иҡтисад\nРеспублика Хөкүмәте ауыл хужалыҡтарында культуралар төрлөлөгөн арттырыуҙа, уларҙы үҫтереүҙә яңы технологиялар ҡулланыу, ҡеүәтле техника алыуҙа ярҙам итеү буйынса төплө эш алып бара. Был сәйәсәт ыңғай һөҙөмтәләр бирә. Төбәктә аяғында ныҡлы баҫып торған агрохолдингтарҙың, ауыл хужалығы предприятиеларының, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарының артыуы, эшкәртелгән баҫыуҙар майҙанының киңәйеүе ошо хаҡта һөйләй.\nДәүләкән районының “Регионагро” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте лә тотороҡло үҫеш юлында. Ул төбәктә ике йыл ғына эшләүенә ҡарамаҫтан, башҡа хужалыҡтарға күрһәтерлек ҡаҙаныштары, уртаҡлашырлыҡ тәжрибәһе бар. Шуға күрә лә “Шәкәр сөгөлдөрө. Көнбағыш. Кукуруз. Соя” семинар-кәңәшмәһе был хужалыҡ баҫыуында ойошторолдо ла инде. Сарала төрлө райондарҙан ауыл хужалығы идаралығы (бүлектәре) белгестәре, предприятие етәкселәре, орлоҡ һәм техника менән тәьмин иткән компаниялар вәкилдәре ҡатнашты.\n– Дәүләт ауыл эшсәндәренә ярҙам итеү буйынса төрлө саралар тәҡдим итә. Аграр сәнәғәт комплексын үҫтереү маҡсатында республика бюджетына алдағы өс йылға 10 миллиард һум аҡса һалынған. Орлоҡ, ашлама, техника һатып алыу өсөн субсидия ҡаралған. Бындай ярҙам булғанда, насар һөҙөмтәләр күрһәтеү яҙыҡ булыр. Бер гектар ауыл хужалығы еренән 10 мең һумдан да кәм булмаған килем алырға ынтылырға тейешбеҙ, – тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов.\nЫсынлап та, һуңғы йылдарҙа хужалыҡтарҙа тәжрибә уртаҡлашыуға йүнәлтелгән семинарҙарҙы ойоштороу яҡшы йолаға әйләнде. “Регионагро” йәмғиәтендә үткәне уның тағы ла бер баҫҡысҡа күтәрелеүен күрһәтте. Бындағы тәжрибә баҫыуында шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш, кукуруз, соя сорттарының һәм гибридтарының күп төрҙәре сәселгән. Тәжрибәле белгестәр уларҙы тәрбиәләү серҙәре һәм нескәлектәре менән уртаҡлашты.\n“Регионагро” йәмғиәте сояны 2010 йылда башлап сәскән.\n– Ул йылда иген культуралары уңманы, 1000 гектар майҙанда үҫтерелгән соянан алған килем иҫәбенә финанс ауырлыҡтарҙы йырып сыҡтыҡ. Шул ваҡыттан алып яҡшы килем килтергән был культураны сәсергә тырышабыҙ. Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығының моржиналь культураларҙы арттырыу программаһын әүҙем тәҡдим итеүенә шатбыҙ, – тине “Регионагро” йәмғиәте етәксеһе Вадим Нуриәхмәтов.\nӘйткәндәй, республика хужалыҡтары йыл башынан 160 яңы комбайн һатып алған, уларҙы тағы ла 200-гә арттырыу ниәттәре бар. Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығынан белдереүҙәренсә, техниканы сығарған предприятиеларға субсидияны 15 проценттан 30-ға тиклем еткереү ҡарала. Был илебеҙҙә ауыл хужалығы техникаһын етештереүҙе арттырыуға булышлыҡ итәсәк. Семинар-кәңәшмәлә иген, юғары моржиналь культураларҙы йыйыу комбайндары, тракторҙар күргәҙмәһе лә төбәк ауыл хужалығының заманса шарттарҙа эшләү алымдарына күсеүе хаҡында һөйләй.\nИрек СУРАҠОВ, Башҡортостандыңауыл хужалығы министры урынбаҫары:\n– Республикала сәсеү майҙандары һаҡланып ҡалды, шул уҡ ваҡытта яҡшы килем килтергән шипкән, етен, рапс кеүек культуралар сәсеүлектәре артты. Культураларҙың төрлөһөн сәсергә кәрәк, сөнки уларҙың файҙаһы бар.\nБылтыр игенгә хаҡ төшһә, быйыл артты. Әлеге көндә бойҙай хаҡы яҡшы, шуға ла хужалыҡтар иғтибар итә. Әйтәйек, арпаның бер тоннаһына ете-һигеҙ мең һум аҡса тәҡдим итәләр, былтыр ул дүрт-биш мең һум ғына ине. Шулай уҡ бойҙайға ла хаҡ артты. Арыштың бер килограмы ете һумға тиклем күтәрелде.\nҠайһы берәүҙәр, көнбағыш ергә зыян килтерә, тип уйлай. Уны үҫтереү технологияһын күҙәткәндә, еренә еткереп үтәгәндә, зыяны юҡ. Әле Башҡортостандың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан райондарҙа татлы тамыр күпләп үҫтерелә. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең Урал аръяғында, төньяҡ-көнсығыш райондарында ул уңмай, сөнки климат тап килмәй. Шәкәр сөгөлдөрөнә хаҡ ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, беҙҙең хужалыҡтар үҫтерәсәк, уны кәметеү тураһында һүҙ ҙә юҡ. Төбәктә өс шәкәр заводы бар. Улар әлеге ваҡытта техник яҡтан әҙер, ремонт эштәре башҡарылған. Төбәккә татлы тамырҙы сит өлкәләрҙән дә килтерәләр, Ырымбурҙа бер нисә хужалыҡ уны үҫтерә. Республикала етештерелгән шәкәр Үзбәкстан, Ҡаҙағстан кеүек сит илдәргә һатыла.\nРинад МӘҮЛИТОВ, Әлшәй районындағы “Красный клин” агрофирмаһының “Раевский” йәмғиәте генераль директоры урынбаҫары:\n– Хужалыҡтың 25 мең гектар майҙан һөрөнтө ере бар. Cөгөлдөрҙө 4 мең гектарға ултыртабыҙ. Беҙҙең климатта гибрид сорты яҡшы уңа. Завод туҡтауһыҙ эшләһен өсөн иртә, уртаса һәм һуң өлгөргән сорттарҙы сәсәбеҙ. Элеккесә үҫтереүебеҙҙе дауам итәбеҙ, технологиялар күҙәтелә. Ике звено тик сөгөлдөр йүнәлешендә генә эшләй. Хужалыҡтың биш “Холмер” һәм бер “Гримме” комбайны бар.\nСеминар-кәңәшмә юғары кимәлдә ойошторолған. Республикала сөгөлдөрҙө үҫтереү технологиялары ла үҫешә. Мәҫәлән, беҙ шыйыҡ ашлама ҡуллана башланыҡ. Ыңғай һөҙөмтә бар, ул япраҡтарҙа сағыла. Әгәр ҙә япраҡтар ҡуйы йәшел төҫтә булһа, был сөгөлдөрҙә шәкәр күп тупланғанын сағылдыра. Сөгөлдөр составында шәкәр миҡдары 18 процентҡа етһә, уңыш яҡшы тип иҫәпләнә. Әлеге ваҡытта беҙ татлы тамырҙың ун көнгә 14 грамға артыуын күҙәтәбеҙ. Дөйөм массаһына килгәндә, араларында 400 грамға тиклем үҫкәндәре лә бар. Әлбиттә, яҙ һыуыҡ килде, әммә тәбиғәт үҙенең эшен эшләй, шуға ла татлы тамырҙың үҫеше менән ҡәнәғәтбеҙ.\nРәмил МОСТАФИН, Көйөргәҙе районының “Искра” ауыл хужалығы етештереү комплексы етәксеһе:\n– 2010 йылдан бирле сөгөлдөрҙө сәсмәйбеҙ. Шул ваҡыттан беҙҙә ҡоролоҡ циклы башланды. Бәлки, климат үҙгәрәлер, әйтә алмайым. Элек татлы тамырҙы 1000 гектар майҙанға ултырта инек. Ул саҡта Германиянан килтерелгән техника һәм технологияларҙы үҙләштерҙек. Әле лә тәбиғәт шарттары ҡулай булһа, бик тә үҫтерер инек. Көнбағыш беҙҙә 4,5 мең гектар майҙанды алып тора. Беҙ уны май, орлоҡ кеүек тауар алыу өсөн үҫтерәбеҙ.