"Кепка"ны кем алмаштырыр? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Сәйәсәт » "Кепка"ны кем алмаштырыр?\n09.10.2010 "Кепка"ны кем алмаштырыр?\nҮткән аҙнаның мөһим сәйәси ваҡиғаларының береһе ил Президенты Дмитрий Медведевтың Мәскәү мэры Юрий Лужковты отставкаға ебәреүе булғандыр. 28 сентябрҙә Д. Медведев ҡытайҙа өс көнлөк сәфәре ваҡытында ошо хаҡта Указға ҡул ҡуйҙы. Президенттың бындай ҡәтғи ҡарарға килеүен Мәскәү халҡы ғына түгел, ә сит илдәрҙә лә бик һағайып ҡабул иттеләр. Рәсәй халҡы тураһында әйтеп тораһы ла түгел, барыһы ла ошо хаҡта һүҙ ҡуйырта. Һуңғы айҙарҙа Лужков тирәләй күп имеш-мимеш йөрөүенә ҡарағанда, иртәме-һуңмы уның китәсәге ҡотолғоһоҙ кеүек ине. Ә уның эшенән ҡыуып сығарылыуын береһе лә көтмәгәйне. Эйе, ҡыуылып сыҡты булып сыға. Президент Указында: “Ышанысты юғалтыуы менән бәйле ваҡытынан алда вәкәләттәре туҡтатыла”, – тигән һүҙбәйләнеш бар. Рәсәй тарихында бындай хәл булғаны бар ине, әммә Медведев ваҡытында түгел. Ил Президенты быны үҙе лә йәшермәй. Йәғни төбәк етәкселәрен отставкаға ебәреүҙә бындай алым беренсе тапҡыр файҙаланылды. Ил етәксеһе бындай хәлдең һуңғыһы булмаясағына ла баҫым яһаны.\nЮ. Лужковҡа килгәндә инде, ул был вазифала 1992 йылдан эшләне. Мәскәү ҡала советы рәйесе булып эшләүен иҫәпкә алғанда, 1990 йылдан бирле власта. Аналитиктар уның власҡа килеүендә илдең тәүге Президенты Борис Ельциндың ҡатнашлығы булыуын билдәләй. 1987 йылда тап Борис Николаевичтың тәҡдиме менән ҡала советы рәйесе урынбаҫары вазифаһына үрләтелә. Йәғни Лужковты Ельцин эпохаһының һуңғы етәкселәренең береһе тип ҡарарға кәрәк. Бер яҡтан ҡарағанда, 74 йәштәге кеше күптән, Хөкүмәт биргән пенсияға шөкөр итеп, өйҙә ятырға тейеш кеүек, икенсе яҡтан, ирекһеҙҙән бер халыҡ әкиәте иҫкә төшә. Уның йөкмәткеһе былайыраҡ: ”Борон заманда власҡа килгән бер йәш батша илдәге барлыҡ ҡарттарҙы үлтереп бөтөрөргә бойорған. Уның әмерен үтәп, барыһын да үлтереп бөтөрәләр. Әммә бер егет, атаһын шул тиклем яратҡанлыҡтан, йәлләгәнлектән, үҙенә ҡурҡыныс янаһа ла, уны йәшереп алып ҡала алған. Бер заман илгә ҙур бәлә килә. Унан сығыу юлдарын белмәгәс, батша халыҡҡа мөрәжәғәт итә. Бер була шундай хәл, ике була, барыһында ла әлеге егеттең яуабы бәләнән ҡотолоуҙа ярҙам итә. Батша, егетте саҡырып алып, уның ҡайҙан шул тиклем белеүен төпсөнөп, дөрөҫөн һөйләп биреүен үтенә. Егет илде бәләнән ҡотҡарырҙай кәңәште ҡарт атаһы биреүен түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә. Шунда ғына йәш батша “Ололарҙың һүҙе – аҡылдың үҙе” икәнлегенә инана һәм ҡарттарҙы юҡҡа рәнйетеүен төшөнә”. Бының менән һис кенә лә, үлгәнсе власта ултырырға кәрәк, тимәйем, ә барыһын да бер юлы тарих сүплегенә һепереп түгеү ҙә дөрөҫ түгел кеүек. Һүҙ ҙә юҡ, Лужков Мәскәү өсөн дә, үҙ кеҫәһе өсөн дә күп эшләне. Уны, Мәскәү мафияһы менән бергә эш иткән, тип тә баралар. ҡайһылай ғына булмаһын, ул һәм уның ғаиләһе бөгөн донъяның иң бай кешеләренең береһе иҫәпләнә. Рәсәйҙә иһә, һүҙ ҙә юҡ, байлыҡ буйынса уларға тиңләшеүсе юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ “Форбс” журналы илебеҙҙең иң бай 100 чиновнигының исемлеген баҫып сығарҙы. 2009 йылда алынған табыш кимәле буйынса Лужковтар ғаиләһе лидерлыҡты биләй. Шуныһы ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та: Юрий Михайлович былтыр бөтәһе 7 миллион һумдан ашыу эш хаҡы алһа, ҡатыны Елена Батурина иһә 30 миллиард 935 миллион һумдан ашыу килем алған. ҡыҙғанысы шул: Ю. Лужков бигерәк йәл булып китә. Йылына 7 миллион һум ғына аҡса тапҡан ирҙе көнөнә 85 миллион һумлап аҡса эшләгән ҡатын өйөндә нимә тип тота икән? Әлбиттә, Лужковтың отставкаға ебәрелеүе, Кремль хакимиәте менән килешмәүсәнлек Е. Батурина эшмәкәрлеге менән дә туранан-тура бәйле, тип танырға кәрәктер. Мәскәүҙәге барлыҡ властың (тимәк, аҡсаның да тип аңларға кәрәк) бер ҡулда тупланыуы күптән инде Кремль етәкселегенең һарыуын ҡайната ине. Унан килеп, Лужковтың бөгөнгө ил етәкселеге алып барған сәйәсәтте әленән-әле “семеткеләп” алыуын да әйтеп үтергә кәрәк. 2008 йылда ул: ”Төбәк етәкселәрен тәғәйенләп ҡуйыу ҙур хата булды, һайлап ҡуйыу тәртибен яңынан тергеҙергә кәрәк”, – тип сығыш яһағайны. Президент быға яуап итеп, кемдәр теләмәй, властан китә ала, тигәс, Лужков, үҙенең һүҙенән кире ҡайтмайынса, отставкаға китергә ғариза бирә. Әммә ул ваҡытта ил етәксеһе уның үтенесен ҡәнәғәтләндермәй. Әле килеп уны властан ситләттеләр. Рәсәй тарихында “кепкалы мэр” булараҡ хәтерҙә ҡаласаҡ Лужков, әлбиттә, сәйәсәттән ситләшмәйәсәк тип күҙаллана. Сөнки Мәскәүҙә лә, Рәсәй төбәктәрендә лә Юрий Михайловичтың йоғонтоһо бик көслө. Мәскәүҙең үҙендәге һәм Сочиҙағы төҙөлөш тармағы тотошлай тип әйтерлек Лужков менән уның ҡатыны Елена Батурина ҡарамағында. Ә бит Сочиҙа үтәсәк ҡышҡы Олимпиадаға объекттарҙы төҙөп бөтөрөү күп йәһәттән ошо ике кешегә бәйле буласаҡ. Әҙерлек кимәле түбән булған осраҡта, халыҡ-ара ойошмалар алдында Рәсәй етәкселегенә яуап тоторға тура киләсәк. Унан килеп, донъя кимәлендә илебеҙҙең абруйы ла төшәсәк. Шуға ла Кремль етәкселеге Лужков менән уртаҡ фекергә килер, моғайын, тип көтөлә.\nӘле иһә “кепкалы мэр”ға алмаш эҙләйҙәр. Борис Грызлов белдереүенсә, улар “Берҙәм Рәсәй” партияһынан дүрт кандидат тәҡдим итмәкселәр. Яҡынса күҙаллауҙар буйынса, кандидаттар исемлеге күпкә киңерәктер. Улар араһында өс вице-премьер – Игорь Шувалов, Сергей Собянин (Хөкүмәт хакимиәте башлығы ла булып тора) һәм Александр Хлопонин (Президенттың Төньяҡ Кавказ федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле). Шулай уҡ был вазифаға Түбәнге Новгород губернаторы Валерий Шанцев менән Мәскәү мэры вазифаһын башҡарыусы Владимир Ресин да дәғүә итә. Башта аналитиктар В. Ресинды был исемлектән һыҙып ташлағайны. Ни тиһәң дә, берҙән, уға 74 йәш, икенсенән, ул “Берҙәм Рәсәй” партияһы ағзаһы түгел. Хәҙер иһә, түгел ине, тип әйтергә мәжбүрбеҙ. Сөнки 6 октябрҙә Ресиндың “Беҙәм Рәсәй” партияһына ағза булып инергә ғариза биреүе билдәле булды. Ул – 1972 йылдан Мәскәү ҡала советында, ҡала хакимиәтендә, 18 йыл Лужков менән бергә эшләгән кеше. 2012 йылда үтәсәк Президент һайлауҙарына тиклем уны мэр итеп ҡалдырыуҙары ла бар.\nБашҡа донъя хәлдәренә килгәндә инде, алда әйтеп үтелеүенсә, Д. Медведев ҡытайҙа өс көнлөк эш сәфәре менән булып ҡайтты. 27 сентябрҙә Пекинда ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Ху Цзинтао менән осрашыу мәлендә ике ил араһындағы мөнәсәбәттәр тикшерелде, байтаҡ ҡына килешеүгә ҡул ҡуйылды. Атап әйткәндә, ҡытай Рәсәйгә 25 миллиард доллар кредит бүлә. Быға яуап итеп беҙҙең ил 2011 йылдан 2030 йылға тиклем, йәғни 20 йыл һуҙымында торбалар аша ҡытайға нефть ебәрергә бурыслы. Алыҫ Себер биләмәләренән ҡытайға ағас сығарыу, унда эшкәртеү, һуңынан кәрәк осраҡта Рәсәйгә яңынан сығарыу бурысы тора. Тянвань АЭС-ын төҙөп бөтөрөшөү тураһында ла һөйләштеләр. Был йәһәттән килешеүгә “Росатом” етәксеһе Сергей Кириенко ҡул ҡуйҙы. Шулай уҡ визит барышында, әлбиттә, сәйәси партнерлыҡ, хәрби-техник өлкәлә хеҙмәттәшлек итеү тураһында һүҙ булды. Һуңғы йылдарҙа ҡытай айлап түгел, сәғәтләп үҫешә, тиһәң дә, шаштырыу булмаҫ. ҡайһы өлкәне генә алма, улар донъяла лидерлыҡ позицияһына сығып бара. ҡайһы бер тармаҡтар буйынса әле үк алдынғы урындалар. Хатта ошондай темпта үҫешкән ҡытай менән АҡШ та иҫәпләшергә мәжбүр. Былай барһа, киләсәктә яңы донъя державаһы барлыҡҡа килеүе бар. АҡШ-та ла, Рәсәйҙә лә быны бик яҡшы аңлайҙар һәм ҡытай менән әле үк дипломатик мөнәсәбәттәрҙе көйлө тотоу яғындалар.\nҺуңғы арала Рәсәй-Белоруссия мөнәсәбәттәре тағы ла киҫкенләшә төштө. Быға Белоруссия Президенты А. Лукашенконың һайлау алды программаһында Рәсәй етәкселеген мыҫҡыллауы, тәнҡит утына тотоуы сәбәпсе. Билдәле булыуынса, 19 декабрҙә Белоруссияла президент һайлаясаҡтар. ”Батька” ла был вазифаға дәғүә итә (унан тыш тағы ла 16 кеше бар) һәм үҙенең һайлау алды программаһында илдәге күп кенә етешһеҙлектәрҙең башында Рәсәй етәкселегенең тороуын иҫбатларға тырыша. Уныңса, Рәсәй, союз республикаһы төҙөүҙән ҡасып, Белоруссияны иҡтисади ҡыҫымға ала. Был ысынбарлыҡҡа тап киләме икән? Рәсәй быға тиклем Белоруссия менән Украинаға ташламалы хаҡҡа газ һәм нефть һатып килде. Быйыл йыл башынан Белоруссияға ташламалы хаҡҡа газ һәм нефть һатыуға ғына ла 4 миллиард һумдан ашыу дотация йүнәлтелгән. Ә бит, уйлап ҡараһаң, ошо аҡсаны Рәсәйҙә лә ҡалдырып була ине. Рәсәй 20 йыл һуҙымында Белоруссияны ошолай туйҙырып тамам шаштырҙы, күрәһең. Бөгөн Белоруссия иҡтисады үҫеш кисерә икән, бында һис шикһеҙ Рәсәйҙең өлөшө ҙур. Ысынлап та, Белоруссия иҡтисады үҫешә. Быны етештерелгән көнкүреш техникаһының, трикотаждың, тракторҙарҙың донъя баҙарында конкурентлыҡ һәләткә эйә булыуы ла һөйләй. Ә Рәсәй тауар етештереүселәре былар менән маҡтана алмай әлегә. Ил Президенты Д. Медведев, Белоруссиялағы хәл-ваҡиғаларға бәйле 4 октябрҙә үҙ блогында сығыш яһап, ике ил халҡына мөрәжәғәт итте. Ул үҙ сығышында Лукашенконың был ҡылығын, ике илдең быуаттар һуҙымында килгән дуҫлығын ҡаҡшатырға маташыу, тип баһаланы. 6 октябрҙә иһә Дәүләт Думаһы депутаттары, Рәсәй-Белоруссия мөнәсәбәттәренә бәйле, Белоруссиялағы коллегаларына ике халыҡ – рус һәм белорустар араһында быуаттар һуҙымында йәшәп килгән дуҫлыҡты һаҡлап алып ҡалыу буйынса ғариза менән мөрәжәғәт итте. Белоруссия парламентарийҙары ла оҙаҡ көттөрмәне: 7 октябрҙә улар ошондайыраҡ йөкмәткеле ғариза-хат менән яуап бирҙе. Әлбиттә, бынан һуң ике илдең дә дипломаттарына хәлде яйға һалыу өсөн байтаҡ тир түгергә тура киләсәк. Низағтың иҡтисади эҙемтәләрен Белоруссия яғы Яңы йылдан һуң бер ни тиклем татыясаҡ та инде – Рәсәй газдың хаҡын күтәрәсәге тураһында иҫкәртте. Белоруссия менән мөнәсәбәттәр боҙола төшһә лә, Украина менән, киреһенсә, нығый бара. Д. Медведевтың Украинаға 4 октябрҙәге рәсми визиты шуға дәлил.


23 Ғинуар 2021, 14:37\n― Сильное душевное волнение поспособствовало резкому улучшению состояния , тип яҙғандармы? Ярай, бир ҡағыҙҙарын, ҡайтҡас, өйҙәгеләрҙән уҡытырбыҙ. Рәхмәт, Сәфинә ҡыҙым!, Гел шулай саф күңелле бул. Аҡыллы кейәүгә бар.. Таңһылыу Вәлиеваның был хикәйәһен тулыраҡ сайттан уҡығыҙ.\n- Ҡайҙа йөрөй икән һаман килмәй был минең кәләш, тип көтөп арып, аптырап ултыраһыңмы? Обход бөткәнде көтөп, табибың менән һөйләшеп алдым. Ялдан һуң өйгә ҡайтаралар һине. Йә дүшәмбе, йә шишәмбе. Өфө врачтарының ҡасан килеүҙәренә ҡарап, тине. Үҙең нисек, нисек аттырҙың бөгөн таңды?\n- Н-нарм-м-альнны? Нормальнымы ни? Ма -ла - дис! Шәп бит ул минең бабаюшкам.\nВрач та маҡтай ана, хаарроший больной, ти, сильный, ти. Сильный инде анау сама ауырыуҙы йырып сыҡҡас. Ҡайтарабыҙ, тип врачың әйттеме? Медсестра? Сәфинәме? Ул һайыҫҡанға изем генә булһын. Хәҙер осортоп алып барып еткерә, ике ҡанат, бер ҡойроҡ. Шәп шул, мин уны яманлағандан әйтмәйем. Өлгөрөм, сос, тилбер. Рәхмәттән башҡа һүҙем юҡ. Һине ҡалай тәрбиәләште.\n- Тумбочкаңда нимәләрең бар һуң? Уй, өтөкә. Төйнәнеп тә бөткән! Ярай, был әйберҙәреңде бөгөн алып ҡайта торормон. Буш банкаларҙы санитаркаға баиремен, хәҙер генә емеш мәле етә, кәрәге тейер. Бөттөмө? Гел ятып арҡаң талып киткәндер, ҡана мазь менән ыйпаштырайым. Рәхәт булып киттеме ни? Өйгә ҡайтҡас, тәрбиәләп, эшкиндереп алам мин һине.Харрошый бальной кәрәкмәй ауылда миңә, дастуйный ир кәрәк, эйе бит, йнекәй.? Яҡшы ат һымаҡ һаман баш сөйөп торма әле, э- йе, тиген.Үәт, шулай.\n- Иртәгә һуңыраҡ килермен. Эш бар. Н-н-инд-дәй түгел, теге ашатып торған тыу һарыҡты һыҙыртып алам Миңдеғәле ҡәйнештән. Үтә һимереп китте атыу. Ятһа, тора ла алмай. Тыу нәмә ни, йотҡаны йомороһонда, бәрәс имеҙәйем, тимәй. Һуя торған ыуаҡ малды яңғыҙ айырып бикләмә, бер үҙе булһа, ашамай, тип өйрәтәһең бит үҙең. Теге көҙләүес ике тәкәне ҡуша яптым. Улары ла көрөктө. Нишләп өсәү итеп тороп, тиһеңме? Һуң үҙең үлеп бөтөп килеп индең бит бында. Донъя хәлен белеп булмай бит, бабаюшка.Табиптар ҙа баш сайҡай ҙа ҡуялар ине бит тәүҙә. Ышаныс юҡ, өмөт әҙ, тинеләр. Шуға ул - был була ҡалһа, тип уйланым да...\n- Ах һин аны! Ҡуҡыш күрһәтеп тороп ултырмаммы? Һай - һай, шәбәйгән икән берәү!\n- Ү - ү лер - м-мен м-мы - на, - тиһеңме? Йәшә, һине кем тыя. Һин үлеп, ер ҡыуышы тулыр, тиһеңме? Ер ҡуйыны иркен, вис һыйырбыҙ.\n- Мөрйәһеҙ ауылға етә биреп ураныңмы, йәнекәй? Бараһыңмы тағы? Йу-уҡмы?\nУлтыра бир әле кеше көлдөрөп. Ал ҡуҡышыңды! Күргәндәрҙер "тегеләр" - йән аусылыры.\n- Кем? Яйлап әйт. Йә. Ммо-ра-ҙым. Әә, Мораҙымыңмы, яратҡан ейәнең? Мин ҡайтҡас, килделәрме? Оҡшанымы ҡыҙы? ӨЙгә лә алып барып күрһәтте. Олатайға бергә алып барһам, яраймы, өләсәй, ти. Нишләп ярамаһын.\n- Рр- и-и -замын? Ҡайныма барып, ҡыуанып ҡайтҡан Мораҙым, тип килен званитә ине шул. Ярай, һайлай белгәндер әле аш күргән ата балаһын, инәһенең аҡ һөтөн имгәнен, һиңә оҡшаһа. Һеҙ, Әбделкәримовтар, кәләш ала беләһегеҙ бит. Үҙемдән алып әйтәм.\n- Бор - саҡ? Булһасы. Һибәбеҙ инде беҙ борсаҡты, тәгәрәте-е-еп сәсеп ебәрәбеҙ.\n- М-м-аҡта -н- мм-а? Эйе, һинән һорап торормон мына. Әйтеремде әйтеп ҡалам әле мин, ҡасан һинең телең асылғансы, белдеңме?\n- Етәр, ирешеп ултырма әле бында минең менән!. Ҡалай теле телгә йоҡмай! Былай ҙа мин килһәм, икебеҙҙең хәбәрҙе тыңларға инеп тулып бөтәләр палатаңа нимә менән көн үткәрергә белмәй йонсоған бальнуй дуҫтарың. Кейенеп алайыҡ та әҙерәк йөрөп инәйек.\n- Әйт анау бисталкауайҙарыңа - ҡайҙа барырға үҙебеҙ белербеҙ, тиген. Ҡыуаҡ араһынамы, йылға ярынамы. Беҙ аның әлеп-бейен уҡып бөткәнски, тиген.\n- Әә, алдығыҙмы өлөшөгөҙҙө? Күрҙегеҙме минең бабаюшканың йоҙроғон? Уның йоҙроғо ҡайһы бер ир йораттарының башындай ғына бар ул! Уһал да ул ағайығыҙ, бер яғы әйләнеп китһә...\n- Ипләп, йәнекәй... Ныҡ тотон миңә. Йәш саҡта ҡултыҡлашып йөрөү әллә ни эләкмәне бит беҙгә. Уңайы сыҡҡанда йөрөйөк әле, шулай бит?\n- Әкренләп... Бында - баҫҡыстар. Алай ҙа ғына беренсе этаж.\n- Кил, ултырайыҡ мынау эскәмйәгә.\n-Нимә? Өй? Өй өсөн ҡайғырма, иҫең дә китмәһен. Килен дә шәп, улың да шәп. Деүелдәтеп көтәләр донъяңды, Аллаға шөкөр.Шулай булмаһа, йөрөрһөң көн аша, донъя ташлап.\n- Нимә? Аңламай торам. Ҡабатлап әйт, ижекләп. Әә, өс ай, Иршат... Өс ай тигәндә саҡ кеше булып киләһең, йәнекәй. Һай-һай, табиптар ҙа шәп, Иршат, кире ҡайтарып бирҙеләр һине миңә... Уй Аллам, ҡалайтыр инем һинһеҙ?\n- М-м-ин -дә, тиһеңме? Эй, Иршатым.. Юҡ, юҡ, иламайым. Һөрт әйҙә күҙемде... Сикәләремде һыйпа... Шул тиклем һағындым һине. Еҫеңде һағындым, Ирщатым. Бабаюшкам.. Йәш саҡтағы, һау - һаҡ, шәп саҡтағы һағыныу уйын ғына икән ул...\n- Һин дә шулаймы? Ныҡ һелкмә башыңды! Ышанам былай ҙа. Ҡайтам да ҡайтам, тип зәрә йөрәкһемә, йәме. Ҡан баҫымың күтәрелеп ҡуймаһын. Күбенә түҙгәнде, аҙына сабыр итәйек.\n- Кеше алдында һыр бирмәй йөрөһәм дә, яңғыҙ саҡта һығылып алам. Инде былай булғас, бирешмәбеҙ, йәнекәй...\n- Нимә? Яйлап ҡына аңлат. Ә-ә-ә... Юҡ инде, мин һиңә нисек ауырып киткәнеңде, һушһыҙ йығылғаныңды һөйләп, өр - яңынан йөрәгемде һыҙлатып тормайым. Үҙең беләһеңме һуң? Иҫләйһеңме? Мин дә бер нәмә лә иҫләмәйем. Онот. Яман төш күреп, иң ҡурҡыныс ерендә баҫлығып, шыбыр тир булып килеп уянған икән, ти, йәме.\n- Ярай, шул. Эй тыңдауҙы бит һин, йәнекәй. Әҙерәк кенә йөрөп алайыҡ. Иғтибар итмә кешегә, улар һинең саҡ атлап барыуыңа ҡараһа ла. Кеше ҡайҙан белһен һинең үлеп терелеүеңде. Боролайыҡ, арыным.\n- Ҡайтайыҡ палатаңа. Ашарға саҡыра торғандар ошо мәлдә. Ҡаҙан ашы ашамаһам, туймайым, ти ҙә йөрөй торғайның. Алла бирһә, ҡайтып алһаң, ҡаҙан аҫтынан ут өҙмәҫмен.\nНығынып алһаң, балалар беҙ икәүҙе санаторийға ебәрәбеҙ, тип һүҙ төйнәп йөрөйҙәр.\n- ярай, һау булып тороғоҙ, өйөрлө биздилниктар! Бабайымды әбижәйт итмәгеҙ, йәме. Иртәгә тикшерәм!.\n- Һау - шәпһегеме? Мына һеҙгә бер сумка күстәнәс, Әйҙә тумбочкаларығыҙҙы яҡынайтығыҙ, мәжлес ҡороп алайыҡ. Бөгөн аулаҡ, обход юҡ. Ярай, үҙегеҙҙең күстәнәстәрегеҙ ҡалып торһон, аҙаҡтан ашарһығыҙ әле. Бөгөн иптәш Әбделкәримов һыйлай беҙҙе. Бабаюшка, һон иптәштәреңә мынау һөйәкле ерҙрен иттең Мораҙым бәләкәй саҡта тотҡалы ит ашайым , тип илағаны булыр.\n- Кисәгегә ҡарағанда һалҡынсараҡ, ҡалыныраҡ кейен.\n- Ҡоротло һурпа һемереп алғас, сикәлре ҡыҙарып китте йәнекәйемдең. Әйҙә, анауҙаныраҡ урайыҡ.\n- Өйҙә вис һәйбәт. Кейәү ҡаршыларға әҙрлек бара. Зыу - ғәләмәт киләләр.\n- К-к- ем, - тиһеңме? мин кейәү апҡайтам бер - ике көндән. Мин һине был юлы үсектереп ҡайтарып ебрмәҫмен, йәш саҡтағы кеүек!\n- Иҫеңә төштөмө? Фәйҙә еңгәм бороп алды инде ҡайтырға, тип атыңды егеп бөткәңдә. Нимәгә үсеккәнеңде беләһеңме? Мин уҡырға инеп ҡайтҡас ҡушылырбыҙ тием, һин риза түгел. Тәүҙә, ярай ҙа ярай, шулайтырбыҙ, тинең дә... Мин ауырға ҡалып ҡуйһам, тип ҡурҡам, бит инде. Ҡорһаҡ менән бараһыңмы шунан ҡалаға?\n- Нимә? Яй ғына әйт, үҙем уҡыйым иренеңдән.\n- И-ике а-алйот! Дөрөҫ әйтәһең, йәнекәй. Ике алйот. Хәҙерге йәштәргә ҡарайым да, юҡ, беҙ аҡыллы булғанбыҙ, икән, тием.\n- Зату һинең шул ҡылығыңды ҡырынға һаплаусылар күп булды һуңынан. Имеш, мин боҙолған ҡыҙ булғанмын да, һин минән атказ иткәнһең, шуға ҡайтып китә яҙғанһың...\n-Ғ-ғәфүү? Ҡуй, иҫең китмәһен бушҡа. Улай түгел икәнен икебеҙ генә белдек бит. онот. Тик мәлһеҙ иҫкә килеп төшөтө кейәү апҡайтам, тигәс.\n- Һин ауырып киткәс, бер нәмәгә үкендем. Әйтә торған бер һүҙем бар бит һиңә. Гел уйлап йөрөнөм, ҡасан да булһа һүҙҙең осо сыҡһа, үҙеңдән шул нәмәне һорармын әле, тип. Баштан сыҡмай ҙа ҡуя, тешһеҙ игәү шикелле игәп.Олоғая башлағас, әллә нисә уҡталдым, Мин алда китһәм, белмәй генә китеп барырмын, һин алдан өлгөрһәң, тәки белмәй ҡалдым, тиермен инде,тип йәшәнем.\n- Әй, бер нәмә лә түгел. Нәҙер әйткәндәй әйттем - терелһен генә йәнекәйем, хыянатын ғәфү итермен, онотормон, тип. Терелдең, ҡайттың! Меңдән мең шөкөр Аллама. Матур йәшәнек бит, йәнекәйем. Мин тип өҙөлөп торҙоң, мин - һин тип. Күптәргә тәтемәй беҙҙеке кеүек бәхет. Тик ҡайһы саҡта йәнемде ҡанһыратҡанса сапсып - тырнап еберә ине шул хыянатың. Ни йәне, ни тәне барып, яттарҙы наҙланы, иркәләне икән, ни нәфсеһе етеп, төнө буйы һөйөштөләр икән, тип илай инем.\n- Яйлап ҡына әйт, телең ауырыраҡ бит әле. Нимә? Ижекләп әйт.\n- Һы - һы - я - нн-нат иит- мә-не-м... Бб-ер ҡа-с-са -н да... Нисек хыянат итмәнең? Нишләп итмәнең? Аһ - аһ... Һуң, улай булғас, мин ғүмер буйы ҡыҫыр көйөккә көйөп йөрөгәнменме?\n- Һөйләп бир, тиһеңме? Ярай, һөйләйем. Үҙеңдән нисек ишеткәнмен, шул көйө генә.\nТик һин тыныс тыңла, әкиәт икән, тип. Өндәшмәҫ тә инем, төндә уйланып ятып, ҡан баҫымың күтәрелеп ҡуйыр.\n- Яңы "Нива" алған йылың ине. Яҫма һуғыуҙан ҡайттың да напарнигың менән, инмәйһең дә инмәйһең. Көттөм - көттөм дә үҙем сыҡтым, ҡайтарайым, тип. Баҡса эргәһендәге эскәмйәлә һаман һөйләшәһегеҙ. Тауыш бирәйем, тинем дә хәбәрегеҙгә ҡолаҡ һала ҡуйҙым. Боролоп ҡына инеп китмәгәнмен, ишетмәһәмсе шул хәбәрҙе. Инәйем дә китәйем, тиһәм, атлай ҙа алмайым - шаҡ ҡаттым. Сүкәйем ултырҙым сараһыҙҙан.Һин генә һөйләйһең Төн тып - тын. Тауышың ап - асыҡ ишетелә.\n- Рәискәме? Шул инеме һине тыңлаған? ОШоларҙы һөйләнең шунда.\n- Шофер Рәхим килде. Ағай, Мырҙағәле апаң ауырып киткән, һине саҡырта, тип.\nШунан алдағы кистә килде шул Рәхим. Һине ултыртып алып китте. Һин шул төндә ҡайтманың. Ауырыу апаһы янындалыр, тип уйланым да яттым да йоҡланым.\n- Һин һөйләйһең һаман.\n- Рәхимде алдап ебәргән Мәүсилә, весовщица ҡыҙ. Рәхим мине туп - тура шунда алып барҙы. Ағай, ғәфү ит, ти алып кил, тип илай ҙа ҡуя, ти... Үҙең һөйләш, тине лә китте лә барҙы.Барып индем. Туҡта әле, мин әйтәм, күрәйем әле. Ҡыҙыҡ та инде, бер уйлаһаң.Өйҙә бер үҙе. Ҡунаҡҡа әҙерләнгән кеүек әҙерләнгән. Иршат ағай, мин һине яратам, тип һыға ҡосаҡлап алды. Ебәрмәй ҙә ҡуя. Сарт йәбешкән, ҡулын ысҡындырып та булмай. Минең кәләшем бар бит, ике балам бар, тиһәм, булһын! - ти. Ебәрмәй и все. Һуң, минең дә йәнем бар бит, ир кеше бит әле мин. Дәрт китте ташып...Берәү үҙе анаулайтып... Урындыҡҡа ҡолап киттек...\n- Ана шул төндә һин ҡайтманың... Шунан тура эшкә киткәнһең. Кис ҡайттың да, арыным, тип тамағыңа ла эсмәй ятып йоҡланың бер уянмай. Төнгө сменаң тынғыһыҙ булғандыр инде...\n- Һыянат итмәнем, тип ултыраһың әҙәм ышандырып... Шуны әйтәйем, тип йәшәнем ғүмер буйы. Әле ошо ауырып киткәнеңдә, тәки әйтә алманым, тәки үкенескә ҡалды инде, тип уйлағайным. Мына, әйтеремде үҙең һөйләтеп алдың барыбер. Күңелдә көҙөк булып йөрөй ине, рәхәт булып ҡалды. Күтәрелһен әйҙә давленийың. Үл әйҙә, хыянатсы!\n- Нимә алйот кеше шикелле йылмайып тик ултыраһың ул? Әйҙә, киттек палатаңа. Сәфинәгә тапшырайым да ҡайтайым. Автобус сәғәте етеп килә. Иртәгә килә алмаҫмын - баҙарға барам. Кейемдәреңде яңыртып алырға кәрәк. Элекке кейемдәрең мулдыр хәҙер һиңә. Ҙурайғас уларын кейерһең, тигән булыр кәрәк ине...\n- Кит әле, ҡалайтып ҡосаҡлаған буласы. Мәүсиләң иҫеңә төшөп киттеме? Кит, тием, юхаланма.\n- Үҙең алйот. Ауырып китмәһен ҡайтам, тип торғанда, ҡара йәме, Сәфинә.\n- Өфөнөкөләр килгәнме, Сәфинә? Нимә тигәндәр Иршат апаңды, Сәфинә? Һәйбәтерәк һөйләшә башлаған, тиме ҡапыл? Телмәре аныҡ, аңлы, тигәндәрме? Йөрәге лә, ҡан баҙымы ла нормала? Эй Аллам, ҡайтарып бирҙең бит бәхетемде! Аҡ ҡорбан салырбыҙ, Алла бирһә! Нимә булған һуң? Ҡана врач менән үҙем һөйләшәйем әле. Өфөгә киттеме ни ул да?\n- Сильное душевное волнение поспособствовало резкому улучшению состояния , тип яҙғандармы? Ярай, бирҡағыҙҙарын, ҡайтҡас, өйҙәгеләрҙән уҡытырбыҙ. Рәхмәт, Сәфинә ҡыҙым!, Гел шулай саф күңелле бул. Аҡыллы кейәүгә бар..\n- Ниндәй көслө кисереш булған икән?..\n- Ана килә минең бабаюшкам айҙай балҡып. Йәнекәйем минең. Собханалла.. Буйтым атлай ҙа баһа был... "Хеҙмәттәш"тәре лә эйәргән, бер коидор булып киләләр.\n-Ни хәл, йәнекәй? Һай - һай, һин бөгөн сәпсим ажар егет булып алғанһың, әй.\n- Әллә берәйһе сихыр эсереп киттеме үҙеңә?\n- Мин эсерҙем? Ҡасан? Тора бир әле, бирермен мин һиңә си - хыр - сы - ны!\n- Нимә тимәксеһең? Ижекләп, яйлап әйт - нимә тиһең ул? Йә һуң, үҙең әйт һуң...\n- Хыя - нат итмә- нем. Мыр - ҙағәле апам - да йоҡ - ла- н-ым да т-т-аң ме-нән эш - кә кит - тем. Хыя - а -нат ит-мә-нем бер ҡа-сан -да! Һи-не ге-нә я-ра-т-тым! Ҡай- тайыҡ!\n- Ҡайтабыҙ, йәнекәйем! ҡайтабыҙ, Иршатым! Йә, Хоҙа... Алай ҙа элек әйтмәгәнмен әйтеремде! Һиңә дауа өсөн һаҡлағанмын икән! Тот ҡулымды, йәнекәй, етәкләшеп атлайыҡ. Ҡай - та - йыҡ!!!


ҠАЛДЫРМАҺЫН ҺЕҘҘЕ ТОРНАЛАР\n—Оҡшанымы?—«Китмәгеҙ, торналар» булһын да, оҡшамаһын, имеш...Әлбиттә, оҡшаны. Бына инде өсөнсөгә ҡарайым...Бына ошондайыраҡ һөйләшеү менән таралышты А.Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры премьераһынан тамашасылар.Ни өсөн быға тиклем сәхнәгә ҡуйылған спектакль премьера булһын, тигән һорау тыуыр. Эйе, һеҙ хаҡлы, әммә уны заманлаштырып сығарған коллектив та хаҡлы. Спекталгә замана һулышы индерелгән, актерҙар ҙа инде алышынған. Тик бер нәмә генә әле лә үҙгәрешһеҙ ҡала бирә. Ул сәхнә әҫәрендә күтәрелгән тема. Йылдар үткән, һыуҙар аҡҡан, театрға яңы көстәр, йәштәр килгән...Ә тормоштағы эскелек проблемаһы, үкенескә күрә, һаман да актуаль. Бик аяныслы.\n—«Китмәгеҙ, торналар» булһын да, оҡшамаһын, имеш...Әлбиттә, оҡшаны. Бына инде өсөнсөгә ҡарайым...\nБына ошондайыраҡ һөйләшеү менән таралышты А.Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры премьераһынан тамашасылар.\nНи өсөн быға тиклем сәхнәгә ҡуйылған спектакль премьера булһын, тигән һорау тыуыр. Эйе, һеҙ хаҡлы, әммә уны заманлаштырып сығарған коллектив та хаҡлы. Спекталгә замана һулышы индерелгән, актерҙар ҙа инде алышынған. Тик бер нәмә генә әле лә үҙгәрешһеҙ ҡала бирә. Ул сәхнә әҫәрендә күтәрелгән тема. Йылдар үткән, һыуҙар аҡҡан, театрға яңы көстәр, йәштәр килгән...Ә тормоштағы эскелек проблемаһы, үкенескә күрә, һаман да актуаль. Бик аяныслы.\nТеатрҙың художество етәксеһе, режиссер Дамир Ғәлимов яҡташыбыҙ Таңсулпан Ғарипова яҙған «Китмәгеҙ, торналар» пьесаһын йәнә сәхнәгә сығарып һис хаталанмаған. Уны халыҡ ярата, ҡабат-ҡабат ҡарай, күргәндәренән фекер туплай, йәшәү мәғәнәһенә нығыраҡ төшөнә, яҙыҡ аҙымдарҙан ҡаса, эскелектең ни тиклем яуыз икәнен аңлай. Яҙыусы Таңсулпан Хизбулла ҡыҙы үҙе лә былай ти: «Был пьесаны мин Сибайға эшкә килгәндә яҙғайным. Уны А.Мөбәрәков исемендәге Сибай театры сәхнәгә сығарҙы. Шаңдауы ҙур булды. Хатта уны ҡарап: «Ошонан һуң берҙе лә ҡулыма рюмка тотмаясаҡмын»,—тип әйтеүселәр осраны. Эйе, спектакль бер нисә ҡабат ҡуйылды. Әле заманлаштырылған, әммә эстәлеге шул килеш. Актерҙар йәш, әммә талантлы. Быға тиклем үк ошо уҡ ролдәрҙе башҡарған коллегаларынан һис ҡалышманылар. Рәхмәт, Сибай театрына, уның тамашасыларына. Был спектакль менән күп тарафтарға гастролгә сығыуҙарына, һәр ерҙә халыҡ уны яратып ҡабул итеүенә шатмын. Әле Татарстан һәм Ҡаҙағстан театрҙары ошо пьесамды сәхнәгә әҙерләй. Татарстан режиссеры: «Китмәгеҙ, торналар»ҙы ҡарамаған бер генә төбәк тә, ҡала ла, ауыл да ҡалмаҫҡа тейеш»,—тине. Ғөмүмән, был спектаклде генә түгел, ә дөйөм театрҙы, сәнғәтте, мәҙәниәтте яратыусыларға рәхмәтлемен. Мостай Кәрим әйтмешләй, һеҙ Ер шарының ҡояшлы яғында йәшәйһегеҙ. Шуның менән бәхетлеһегеҙ».\nШәхсән Татарстан режиссеры менән килешәм. Был спектакль сәхнәгә сығарыла икән, мотлаҡ рәүештә уға халыҡты күберәк, айырыуса йәштәрҙе йәлеп итергә кәрәк. Яңы ғына оло тормошҡа аяҡ баҫҡан йәш-елкенсәк кәйеф күтәренкелеген, күңел көрлөгөн шешәлә табырға тейеш түгел! Ә был тәңгәлдә театрҙың тәрбиәүи роле бик ҙур.\nҮҙем дә әлеге спектаклде икенсегә ҡараным, әммә, башҡа тамашасылар кеүек үк, күҙ йәштәремде тыя алманым. Сөнки был мөмкин түгел. Тәүҙә ҡарағанымда төп геройҙарҙы Марс Итбаев, Миңзилә Ҡотошевалар башҡара ине. Ишетеүемсә, унан алдағыларын Нәркәс Баязитова, Арслан Йәнбәковтар кәүҙәләндергән. Әле килеп төп ролде—йәшлек хатаһы менән эскелек юлына баҫҡан Сәриәне йәш кенә актриса Нәфисә Мәзитова башҡарҙы. Уны был упҡындан йолоп ҡалырға тырышҡан Әлмөхәмәтте Морат Амантаев уйнаны. Ә Сәриәнең тормошон боҙған, балаларҙы етем итеп, Әлмөхәмәтте үлтергән, эскелектән башҡаны белмәүсе Ислам ролен Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альберт Салауатов бик оҫта итеп һынландырҙы. Эйе, эйе, беҙҙе халыҡсан моңо менән хайран иткән йырсы Альберт бик талантлы актер ҙа булып сыҡты.\nӘлмөхәмәтте яңғыҙы тәрбиәләп, уны лайыҡлы тормошҡа әйҙәгән әсә образын тәжрибәле актриса, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айгөл Хәкимова бар тулылығанда аса алды. Күршеләр урынында Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Урал Зәйнуллин һәм актриса Зәлиә Хафизова ине. Ә Сәриәнең ҡыҙы Гөлсибәр булып актриса Нурзиә Әбдрәшитованың ейәнсәре Алина уйнаны. Уның образы аша беҙ балалар эскерһеҙлеген, паҡлығын күрәбеҙ. Әсә ниндәй генә булмаһын, бала уны ярата, уның наҙына мохтаж. Сәриәнең эсеүен ташлауына, һыуға төшкәндәй юҡ булған атаһының ҡайтыуына, атлай алмай ултырған һеңлеһенә торналарҙың аяҡ ҡалдырып китеүенә өмөт иткән саф күңелле, гонаһһыҙ Гөлсибәр образы йәлләү уята. Балалар йортона барып эләккәндә лә яҡты хыялынан баш тартмай, әсәһенә хаттар яҙа, ғаиләһен бәхетле итеп һүрәткә төшөрә...Эй, балаҡай, етемлектән рухың һынып, әсәйең юлынан китмәһәң ярай ҙа...\nСпектакль эстәлеге ауыр уйҙар тыуҙыра. Был проблеманың сәхнәлә генә булмауы тағы ла аяныслыраҡ. Аҙмы ни беҙҙә Сәриәләр, Исламдар, Гөлсибәрҙәр? Аҙ түгел шул...\nКитмәһен, торналар! Күңелегеҙ торналары һеҙҙе ташлап китмәһен, һәр саҡ уяу булырға әйҙәп торһон.


БИЛМӘН БЕШЕРЕРГӘ ӨЙРӘНГӘН АРАЛА\nЮмореска.Беҙ йәш саҡта билмән дефицит ине. Хәтерләйһегеҙҙер, магазинға билмән менән йөҙ ҡап килһә, мең ҡаплыҡ кеше йыйыла. Миңә өйләнгәндә кәләшемдең аш-һыуға оҫталығын һынап алырға тура килде. Беләһегеҙме, мин уға ни өсөн өйләндем? Билмәнде шәп бешерә! Нисек шәп бешерә? Бына шулай, мин теләгәнсә бешерә. Беренсенән, билмәнде бер ваҡытта ла һыуға һалып бешермәй.\nМотлаҡ рәүештә һурпаға һалып ҡайната. Һурпаһы ла ябай түгел, йоҙороҡ ҙурлыҡ һөйәк һурпаһы. Иң тәүҙә һөйәкте һала, ике сәғәт ҡайната, ике сәғәт ваҡытын да әрәм итмәй, билмәнде үҙе яһай. Ике килограмм майлы ит, һарыҡ ите булһа, яҡшыраҡ, сусҡа ите, сусҡа майы тураһында һүҙ ҙә юҡ, бары тик хәләл ризыҡтар ғына. Һөйәк ике сәғәт ҡайнап, һурпа әҙер булғас, йөҙ билмән кәстрүлгә оса. Артынан өҫтәп, бер нисә аш тәмләткес япраҡ, аш тәмләткестәр һалыуға, аш бүлмәһендә тәмле еҫтәр тарала. Эйе, тап шулай, ҡатыным өйрәткән рецепт буйынса билмән бешереп тора инем, шарт та шорт ишек асылды һәм ҡатыным пәйҙә булды. Мин терт итеп ҡалдым. Ҡыҫҡаһы, уны бындай ҡиәфәттә бер ваҡытта ла күргәнем юҡ.\n– Мин барыһын да беләм! – тине ул ҡәтғи төҫтә. – Һин миңә хыянат иткәнһең!\n– Нисек? Ҡасан? – тип кенә әйтә алдым мин көс-хәл менән.\n– Һиңә нисек оят түгел? – тине ул миңә. – Ғәйебеңде таны һәм ғәфү үтен!\n– Ант итәм! Мин һиңә үҙ ғүмеремдә хыянат иткәнем юҡ, – тинем мин.\nҮҙем һуған әрсейем, үҙем илайым, үҙем ҡулъяулыҡ менән күҙҙәремде һөртәм.\n– Илап, мине ышандырырға итәһеңме? – ти ҡатыным. – Йә, әйт әле, бынан биш йыл элек фәлән-фәлән төндө һин ҡайҙа булдың?\nКүңелемдән шунда уҡ хәтерләп, иҫәпләп сығарам:\n– Фәлән йылдың шул-шул көнөндә мин командировкала булдым.\n– Әһә! – тип ҡыуанды ҡатыным. – Ғәйебен таный башланы! Һин шул көндө миңә хыянат иткәнһең!\n– Ҡайҙан беләһең һәм нисек иҫбатлайһың? – тинем мин, ныҡ торам.\n– Әле генә урамда бер ирҙе күреп ҡалдым, – ти ҡатыным. – Шул ир беҙҙең балабыҙға ике тамсы һыу һымаҡ оҡшаған.\n– Булмаҫ! – тип юғалып ҡалдым мин. – Бәлки был осраҡлы хәлдер?\n– Һиңә нисек оят түгел? – тине ҡатыным. – Мин һиңә ышана инем! Ә һин миңә хыянат итеп йөрөгәнһең!\n– Ант итәм! Билләһи, минең бер гонаһым да юҡ. Кешеләр кешегә оҡшай инде!\n– Юҡ! Һуң, балабыҙға оҡшаған ирҙе мин бит үҙем күрҙем. Ул шул тиклем оҡшаған, һин нисек миңә хыянат иттең?\nУф! Нимә генә эшләп ҡарайым икән, үҙемде аҡларлыҡ бер һүҙ ҙә таба алмайым. Ысынлап та, ул көндө бит мин командировкала булдым, поезда кеше күп ине, табын ҡороп ултырҙыҡ, әллә кемдәр килеп ҡушылды. Әллә эскән баштан берәй гонаһ ҡылдыммы икән? Ләкин ҡылғанмы, ҡылмағанмы, мөһим түгел, ғәйебең булһа ла, танымаҫҡа кәрәк. Был шундай осраҡ, яңылыш әйтелгән бер һүҙ яҙмышыңды хәл итеүе ихтимал.\n– Тағы нимә бешерҙең? – тип һөрәнләне ҡатыным.\n– Нимә булһын, билмән инде, – тинем мин.\n– Һин, нимә, башҡа нәмә бешерә белмәйһеңме әллә? – тип ярһып китте ҡатыным. – Кисә лә – билмән, өсөнсө көн дә – билмән. Хәҙер бынан һуң билмәнде аҙнаһына ике генә бешерәсәкһең!\n– Ҡалған көндәрендә нимә бешерергә һуң? – тинем мин.\n– Бишбармаҡ, ҡуллама тураһында оноттоң. Юҡ, һин мине ашау менән генә алдаштыра алмаясаҡһың! Адресын алдым, мин һиңә теге ирҙе үҙем алып килеп күрһәтәм.\nӘ тап бына ошоһо миңә кәрәкмәй. Ни эшләп мин ул ирҙән юллап йөрөгә тейешмен?\n– Ә ул иргә нимә тип әйтергә? Бына минең балам, ул һиңә оҡшаған. Ҡатыным мине хыянатта ғәйепләй. Бәлки берәр төрлө аңлатма бирерһегеҙ, тип һорайыммы? – тинем мин.\n– Һорайһыңмы, аҡса түләйһеңме, был – һинең эш, – тине ҡатыным. – Кеше араһында мәсхәрәгә ҡалып йөрөйһөм юҡ! Ана, көнө-төнө подъезд алдында ултырған Йыһан әбей, мине күреү менән: “Бынау ир һеҙҙең балағыҙға оҡшаған”, – тип әйтте. Ә Йыһан әбей подъезд алдында инде егерме йыл ултыра һәм уның бер ваҡытта ла хаталанғаны юҡ!\n– Туҡта әле, – тинем мин, – әйҙә, баланан һорашайыҡ. Ул нишләп мин белмәгән-күрмәгән иргә оҡшап тыуҙы икән? Бәлки ул үҙе аңлатып бирер?\n– Юҡ инде! Мин баланың йөрәгенә, алйот һорауҙар биреп, шик һаласағым юҡ!\n– Туҡта әле! Һин миңә яҡшылап аңлатып бир. Ул нисек була инде, мин хыянат иткәнмен, ә балам икенсе, мин белмәгән иргә оҡшап тыуған!? Тормошта шулай буламы? – тинем мин аптыранып.\n– Оятһыҙ! Ер бит! Һин минең тоғролоғомдо шик аҫтына ҡуйырға итәһеңме? Белгең килһә, мин һиңә хыянат итеү хаҡында уйлағаным да булманы!\nШул ваҡыт оҙон итеп ишек ҡыңғырауы шылтыраны.\nМин уянып киттем. Уф! Билмәнем иҙелеп бара бит! Йүгереп барып, газды һүндерәм, һаман да кемдер шылтырата. Йүгереп барып, асһам, ҡатын менән ҡыҙым килеп керҙе.\n– Бәй, – тинем мин, ҡәҙерлеләремде күреп, – ә теге малайҙың...\n– Ниндәй малайҙың? – тине ҡатыным. – Һиңә уның хаҡында кем әйтте? Эй, ошо Йыһан әбей! Эргәһенән бер генә үтеп киттем, ауырға ҡалғанымды ла, малай табырға йыйынғанымды ла белгән бит әле! Шул ҡарсыҡтан бер нәмә йәшереп булмай! Йә, ярай, билмәнең әҙерме?\nҠыҙым, ҡатыным, үҙем – ашарға ултырҙыҡ. Ҡыҙым икешәрләп билмән алып ҡаба һәм, беләһегеҙме, нимә ти? “Оҫтара, атайым, оҫтара!” – ти. Үҙемдеке һымаҡ йәп-йәшел күҙҙәрен сылт-сылт йомоп ала бит әле.


Өфөлә «Журналистика – беҙҙең яҙмышыбыҙ» конкурсы лауреаттары бүләкләнде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n15:33, 13 июня 2018 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 13 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\nБөгөн, Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан, Өфөлә Шәһит Хоҙайбирҙин һәйкәленә сәскә һалыу тантанаһы үтте. Унда республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы вәкилдәре, «Республика Башкортостан» нәшриәт йорто директоры Венера Хәкимова, Журналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәков, республиканың төп киң мәғлүмәт саралары мөхәррирҙәре, журналистар ҡатнашты. Был көндә Матбуғат йортоноң туғыҙынсы ҡатында Башҡортостан Журналистар союзының яңы бинаһын асыу тантанаһы булды.\nҺуңынан Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге йорт-музейҙа Рәсәй журналистар союзының 100 йыллығына арналған «Журналистика – беҙҙең яҙмышыбыҙ» республика конкурсы лауреаттарына дипломдар тапшырылды. Тантанаға күп йылдар тармаҡта фиҙаҡәр хеҙмәт иткән Башҡортостан журналистикаһы ветерандары саҡырылғайны.\nСалауат ҡалаһының «Һайлау» гәзитенән Зәбир Исламов, «Благовар хәбәрҙәре» район гәзите мөхәррире Лира Ғафарова, «Ватандаш» журналының баш мөхәррир урынбаҫары Сәлимйән Бәҙретдинов «Журналистика – беҙҙең яҙмышыбыҙ» конкурсының өсөнсө дәрәжә дипломдарына лайыҡ булды.\n«Ейәнсура таңдары» район гәзитенең бүлек мөдире Виктория Демидова (Куянова) «Немного бомж, немного дипломат» тигән эше һәм Башҡортостан юлдаш телеканалы хәбәрсеһе Рафиҡ Әхмәтшин «Башҡортостандың алтын тауышы» Әхәт Мортазиндың тормошо һәм ижады тураһында сюжеты өсөн конкурста икенсе урынды алды.\n«Яңылыҡтар — беҙҙең һөнәребеҙ» китабы өсөн «Башинформ» агентлығының баш мөхәррир урынбаҫары Алик Шакиров «Журналистика – беҙҙең яҙмышыбыҙ» конкурсы еңеүсеһе тип танылды.\nКесаҙна, 14 июндә, республика киң мәғлүмәт саралары журналистары Ҡариҙел районында йолаға әүерелгән «Журфест» байрамында ҡатнаша.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары конкурсы, журналистика


Еңеүҙе яҡынайтҡан ветеран » "Урал" гәзите\nҺуғыш ваҡытында бер кем дә эшкә, аслыҡ- яланғаслыҡҡа зарланмаған, киреһенсә, киләсәккә ҙур ѳмѳттәр, яҡты маҡсаттар ҡуйып йәшәгән. Тылдағылар еңеүҙе яҡынайтыу ѳсѳн ал-ял белмәй хеҙмәт итә. Эш бар ауырлығы менән ҡарт-ҡоро, ҡатын-ҡыҙ һәм бала-саға иңенә тѳшә.\n1930 йылда Ҡушыҡта (Үрге Сермән) “Ҡырғайын” колхозы ойошторола. Рәйес итеп Ғәлләм Динисламовты һайлайҙар. Ул ваҡытта ҙур булмаған ауылда ир-егеттәр ҙә күп була. Шул арҡала колхоз рәйесен дә бик йыш алыштырып торғандар. Ҡулсыбай Бикбаев колхоздың ағзаһы һәм актив ойоштороусыһы була. Ҡатыны Гѳлзифа менән дүрт балаға ғүмер бирә. Уларҙың иң оло малайҙары — Мәхмүт ағай тураһында һүҙем. Мәхмүт Ҡулсыбай улы 1928 йылдың декабрендә тыуа. Ҡушыҡта III класты ғына тамамлап ѳлгѳрә, һуғыш башланып китә. Яңы уҡыу йылын Түбәнге Сермәнгә йѳрѳп уҡырға тура килә. Бер ай самаһы мәктәпкә йѳрѳй ҙә, уҡыуын ташлай. Ауыл ир-егеттәренең күпселеге фронтҡа алына. Атаһы Ҡулсыбай Бикбаев, зәғиф булыу сәбәпле, һуғышҡа алынмай, шулай ҙа колхоздың тѳрлѳ эштәрен башҡара. Оҫта һунарсы, ҡурайсы ла була ул.\nЗаһир Исмәғилевтең ағаһы Ҡаһир менән ярышып ҡурай уйнағандар. 1942 йылдың яҙында Иҫәнбай Бикбаев бер тѳркѳм малайҙарҙы ат һабаны менән ер һѳрѳргә ѳйрәтә. Шулай итеп, 12-14 йәшлек үҫмерҙәр Мансур Дуҫмѳхәмәтов, Салауат Динисламов, Суфиян һәм Сафуан Ғәйфуллиндар һәм башҡалар һабан артына тора. Эйе, һуғыш уларҙы иртә ҙурайтты. Йәш кенә ҡыҙҙар Ҡырғайын яланында һѳрѳлгән ерҙе ағас тырма менән тырмата. Ҡыҙҙарға ат егергә малайҙар ярҙамға килә. Кѳн артынан кѳн, айҙар үтеп, йылдар үтә. Мәхмүт ағай яҙҙан алып ҡар яуғансы яланда, ә ҡышҡыһын фермала эшләй. Ул заманд колхоздың ат, һыйыр, һарыҡ фермаһы була.\n- Һуғыш йылдарында халыҡ аслыҡтан бик интекте. Имән сәтләүеге ашап, эстәре ҡата, йә тѳрлѳ үлән, бәшмәк ашап ағыуланғандар ҙа күп булды. Һуғыш яланында һәләк булды, ҡаты яраланды, тигән хәбәр алған әсәләрҙең, ҡатындарҙың илауын, ҡай- ғырыуын күреү бик ҡыҙғаныс ине. Әммә улар иртәгәһенә эшкә сыҡты, - тип иҫләй Мәхмүт ағай. Үҫә килә Мәхмүт ағайҙы колхоз бригадиры итеп һайлайҙар, ләкин оҙаҡ эшләмәй. 1948 йылда Сермән МТС-ындағы тракторсылар курсында уҡый. 1949 йылдың яҙында Үлек яланында НАТИ тракторында ер һѳрә башлай. Тәүге кѳндә 4,5 гектар ер һѳрә. Уны маҡтап район гәзитенә яҙалар. Тѳрлѳ маркалы тракторҙарҙа эшләй, комбайнсы һѳнәрен үҙләштерә. Рәфҡәт Нурмѳхәмәтов, Урал Сынғыҙов, колхоздар ҡушылғас, Сабит, Булат Ағзамовтар һәм башҡалар менән ярышып эшләй ул.\n- Кѳҙгѳ баҫыу эштәре бик яуаплы осор, сѳнки игенде ваҡытында йыйып алырға кәрәк. Шунда ғына эш\nһѳҙѳмтәһе билдәле булды, - ти Мәхмүт ағай. Ғаилә архивындағы Маҡтау ҡағыҙҙары, дипломдар, танытмалар уның фиҙаҡәр хеҙмәте тураһында һѳйләй. 1970 йылда ул ваҡыттағы республиканың иң ҙур наградаһы — Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Грамотаһы менән бүләкләнә. Район партия комитеты һәм район Советының Рәхмәт хаттары ла бихисап. Мәхмүт ағай “Хеҙмәт ветераны” һәм “Тыл ветераны” танытмаларын, КПСС ағзаһы билетын ҡәҙерләп һаҡлай.\n1988 йылда хаҡлы ялға сыға. Хаҡлы ялда булһа ла, оҙаҡ йылдар уңыш йыйыуҙа ҡатнаша, комбайнын да үҙе алдан ремонтлап ҡуя. Ҡатыны Зифа апай менән 1953 йылда ѳйләнешәләр. Зифа апай тегенгә оҫта булды. Йыр-моңға ғашиҡ кеше ине. Әйткәндәй, Мәхмүт ағай оҫта ҡурайсы, башҡорт йырҙарын да матур итеп башҡара, тик ниңәлер сәхнәгә сығып сығыш яһамай. Уларҙың ғаиләһендә дүрт ҡыҙ һәм ике малай үҫеп, буй еткерә. Һәр береһе тормошта үҙ юлдарын тапты. Ҡыҙҙары ла, ата-әсәһенә оҡшап, йыр-моңға ғашиҡ. Мәҫәлән, Венера менән Вәсилә баянда уйнай. 43 йыл бергә йәшәгәндән һуң Зифа апай вафат була. Бер аҙҙан Мәхмүт ағай Хѳсәйен ауылынан Ғәлиә апай менән тормош ҡора. 18 йыл бергә йәшәгәс, Ғәлиә апай ҙа ҡаты ауырыуҙан һуң мәрхүм була. Бѳгѳнгѳ кѳндә Мәхмүт ағай кесе ҡыҙы Зѳлфиәлә йәшәй.\n- Мәхмүт ағай, һеҙгә тиҙҙән 86 йәш була. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ат тотаһығыҙ, - тинем.\n- Мин бит, ҡустым, бала саҡтан ат менән булдым. Тракторҙа эшләгәндә лә ат тоттом. Йәшерәк саҡта һыбайлап ҡырға сығып йѳрѳп килә инем, бѳгѳн иһә атымды егеп тирә-йүнде иңләйем. Үҙемдең беренсе бураҙна урынын ҡарап, бесән сапҡан ерҙәрҙе күреп, колхоз яландарының ситенә барып, комбайн менән иген урған ерҙәрҙе ҡарап ҡайтам. Мин балаларыма, элекке һәм хәҙерге колхоз етәкселәренә, ауылдаштарыма рәхмәтлемен. Илдә тыныслыҡ, татыулыҡ булһын, - тип изге теләктәр теләп тороп ҡалды ветеран.


Ниндәй эштәр менән мәшғүлһегеҙ?\n10 Декабрь 2020, 17:36\nГәзит уҡыусыларыбыҙ, ә һеҙ бөгөн ниндәй эштәр менән мәшғүлһегеҙ? Беҙҙең менән бүлешер яңылыҡтарығыҙ юҡмы?\nЭш урыныбыҙ ҡалала булһа ла, беҙ ауылдар менән тығыҙ бәйләнеш тотабыҙ. Ихлас, ҡунаҡсыл халыҡтың йәшәйешенә, башҡарған эштәренә, уларҙы борсоған мәсьәләләргә битараф түгелбеҙ. Тажлы вирусҡа бәйле ҡатмарлы осорҙа гәзит уҡыусыларыбыҙ менән осрашыуҙар ойоштора алмаһаҡ та, телефон аша улар беҙгә үҙ яңылыҡтарын еткереп тора. Бөгөн ниндәй эштәр менән мәшғүл икән ауыл халҡы?\nСәлмән РӘХИМОВ, хаҡлы ялда:\n- Һуғымдарҙы һуйып, итте урынлаштырып бөттөк. Малдың эс-ҡарынын эшкәртеп, ҡыш буйына етерлек итеп әҙерләп ҡуйҙыҡ. Ике туңдырғысыбыҙ ҙа ризыҡ менән тулы, Аллаға шөкөр. Донъялар тыныс торһон, һәммәбеҙ ҙә иҫән-һау булайыҡ.\nЗәлиә ШӘРИПОВА, йәш әсә:\n- Ҡышты яратам мин. Йәйге, көҙгө эштәрҙән, тынғыһыҙлыҡтан арынып ҡалған осор бит ул. Тап ҡышын ҡул эштәре менән шөғөлләнеү оҡшай. Ғаиләмде тәмле ризыҡтар менән һыйлар өсөн дә ваҡыт күберәк ҡала. Әле бәләкәстәремә йылы әйберҙәр бәйләйем. Кистәрен күмәкләшеп китап-журналдар уҡыйбыҙ, уйындар уйнайбыҙ.\nЗөлфиә ХИСМӘТУЛЛИНА, хужабикә:\n- Ауылдарҙа эш бөтөп торған саҡ әле. Гөрләп ҡаҙ өмәләре үтеп китте. Хәҙер түҙемһеҙлек менән Яңы йылды көтәбеҙ. Быйылғы йыл бигерәк ауыр бит, алдағыһын имен-аман ҡаршыларға булһын. Үҫтергән малыбыҙ, ҡош-ҡортобоҙ үҙебеҙгә ризыҡҡа яҙһын. Сир-сырхауҙар ҙа үтеп китә күрһен инде берүк.\nМарсель ХАРИСОВ, студент:\n- Беҙҙең дәрестәр онлайн режимында бара. Университетта уларҙан ҡасыу яғын ҡарай торғайныҡ (көлә), әле иһә уҡытыусыларҙы, иптәштәремде һағындым. Әсәй янында рәхәт булһа ла, төркөмдәштәрем менән осрашыуҙы түҙемһеҙләнеп көтәм. Ауылда йорт эштәрен башҡарам, мал ҡарайым. Ҡар көрәрлек яуманы әле. Йыл бөтөп барһа ла, быйыл нисектер байрам кәйефе һиҙелмәй.\nБына ошондай хәбәрҙәр алдыҡ ауылдарҙан. Гәзит уҡыусыларыбыҙ, ә һеҙ бөгөн ниндәй эштәр менән мәшғүлһегеҙ? Беҙҙең менән бүлешер яңылыҡтарығыҙ юҡмы? Редакция менән бәйләнеште өҙмәгеҙ, хәбәрләшеп торайыҡ.


Владимир Путин: «Халыҡтың именлеген, Рәсәй ғаиләһендәге етешлекте төп үҫеш факторы тип иҫәпләйем» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nВладимир Путин: «Халыҡтың именлеген, Рәсәй ғаиләһендәге етешлекте төп үҫеш факторы тип иҫәпләйем»\n17:45, 1 марта 2018 Сәйәсәт\nВладимир Путин: «Халыҡтың именлеген, Рәсәй ғаиләһендәге етешлекте төп үҫеш факторы тип иҫәпләйем» Фото: кремлин.ру\nРәсәй Президенты Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһағанда илдең үҫеш өҫтөнлөктәрен билдәләне.\n«Беҙ нимәгә өҫтөнлөк бирергә тейешбеҙ? Ҡабатлайым: халыҡтың именлеген, Рәсәй ғаиләһендәге етешлекте төп үҫеш факторы тип иҫәпләйем», — тине дәүләт башлығы.\n2000 йылда 42 миллион кеше, ил халҡының 30-29 процент самаһы бөлгөнлөк сигендә ине, тип иҫкә төшөрҙө Владимир Путин. 2012 йылда ошо кимәлде 10 процентҡа тиклем кәметә алдыҡ. Иҡтисади көрсөк эҙемтәләре арҡаһында ярлылар йәнә артты. Бөгөн 20 миллион кеше шундай хәлдә. Әлбиттә, был 2000 йылдарҙағы кеүек 42 миллион түгел, ләкин ярайһы уҡ күп кенә. Ҡайһы бер эшләгән кешеләр ҙә уртаса йәшәй.\n«Беҙ яңы тарихта тәүге тапҡыр минималь хеҙмәт хаҡын йәшәү минимумына тиңләштерә алдыҡ. Ошо норма 2018 йылдың 1 майынан ғәмәлгә индерелә, был дүрт миллионға яҡын кешенең килемендә сағылыш табырға тейеш, — тине Владимир Путин. — Был мөһим аҙым, әммә проблеманы фундаменталь хәл итеү түгел. Беҙгә мәшғүллек структураһын яңыртырға, халыҡты һәйбәт эш менән тәьмин итергә, заманса, лайыҡлы хеҙмәт хаҡы түләнгән эш урындары булдырырға кәрәк».\nИл Президенты алдағы ун йыллыҡҡа граждандарҙың реаль килемен арттырыу, ә алты йыл эсендә кәм тигәндә ярлылыҡ кимәлен ике тапҡырға кәметеү бурысын ҡуйҙы.\n«Социаль ярҙам системаһын ғәҙеллек һәм адреслылыҡ принциптарына таянып төҙөү зарур. Ошо хаҡта күп һөйләйбеҙ, ләкин быны башҡарып сығырға кәрәк. Уны мохтаж кешеләр, ғаиләләр алырға тейеш», — тине дәүләт башлығы.


Дан (Хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Дан (Хикәйә)\n30.10.2018 Дан (Хикәйә)\nШуҡ бала һирәгәйә башлаған сәсле, саллы кәүҙәле мәктәп директоры Хәкимйән ағаһы менән дуҫлашып китте. Малайға уның ҡып-ҡыҙыл бәрхәт ябылған өҫтәле бик оҡшай ине.\nУл көндө Рәдиф, уҡытыусылар бүлмәһендә бер кем дә булмауынан файҙаланып, теге матур өҫтәл артындағы ултырғысҡа ултырҙы. Үҙен донъя хакимы тип хис иткән малай Хәкимйән ағаһының йыйылыштарҙа ҡулдарын болғап-болғап һөйләгән хәрәкәттәрен ҡабатланы һәм өҫтәл уртаһында торған яҙыу ҡараһына ҡағылғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Шешәләге яҙыу ҡараһы ҡып-ҡыҙыл өҫтәл буйлап ағып китте...\nРәдиф был эштең йүнлегә илтмәҫен самаланы. Мыштым ғына ултырғыстан шыуып төштө. Ишекте асып бүлмәнән шылдым тигәндә генә, уны кинәт килеп ингән әсәһе тотоп алды. Әсәһенең күҙҙәре ниңәлер йәшле ине. Ул Рәдифтең “гонаһ”ын күрҙе лә, әрләй-әрләй, “арт һабағы”н уҡытты.\n– Шундай көндә... сусҡа малай... шундай ҡайғылы көндә...\nӘсәһе, илай-илай, “тәрбиә эштәре”н тамамлауға, ашыға-ашыға бүлмәнән сығып китте. Рәнйетелгән Рәдиф, үҙе генә ҡалғас, үкереп илап ебәрҙе...\n...Ә был ваҡытта ишек алдында бөтә мәктәп йыйылған. Уҡытыусылар, күҙ йәштәрен яулыҡ осо менән һөртә-һөртә, артыҡ хислеләре ҡысҡырып илай-илай, мәктәп уҡыусыларын кластарға айырып, сафҡа теҙә. Ишек алдындағы сафта балаларҙан “П” хәрефе хасил булғайны.\nБөгөн бик ҡайғылы көн икән... Милләттәр атаһы Сталин вафат булған... Ҡыҙҙар мыш-мыш илаша, ә шуҡ малайҙар иһә күҙ йәштәрен сығара алмай интегә ине. Бына шул ваҡытта класс уҡытыусылары араһында йәшерен ярыш башланды: ҡайһы класс нығыраҡ ҡайғыра?! Уҡытыусылар рәт араһынан балаларҙың илауын тикшереп йөрөй. Көлөп баҫып торған малай-шалай булһа, шунда уҡ янына йүгереп килеп етәләр.\n– Һин ниңә иламайһың?! Ҡайғырмайһыңмы ни, оятһыҙ?!\n– Әйт әле, һиңә икмәкте кем ашата?\n– Ах, йүнһеҙ! Ниндәй әсәң булһын, иптәш Сталин ашатты һиңә икмәкте, белдеңме?\n– Кем һиңә, фашисты еңеп, тыныс тормош бүләк итте?\n– Наҙан! Беҙгә еңеүҙе оло атабыҙ Сталин алып бирҙе. Ул бөгөн үлгән. Һин шуға ҡайғырмайһыңмы ни?\n...Мәктәптең ошо ҡайғылы митингҡа әҙерләнеп мәш килеп ятҡан мәле ине. Кинәт ҙур ишек шығырҙап асылып китте. Унан, иләмһеҙ тауыштар менән үкереп илап, әсәһе тарафынан туҡмалған Рәдиф килеп сыҡты... Рәдифтең бите буйлап йәш шишмәһе аға ла – үпкәһе күренерлек итеп асылған ауыҙына сума, күп илауҙан күҙҙәре ҡыҙарған. Малайҙың кәүҙәһе ҡалтырана, ул, “ыы-ғғы, ыы-ғғы” тауыштары сығарып, өйҙәренә табан йүнәлде.\nМитингты башлап ебәрергә әҙерләнгән директор Хәкимйәндең, малайҙы күреүгә, ысын күҙ йәштәре бәреп сыҡты... Быға тиклем ҡулъяулығын төкөрөгө менән сылатып аҙапланғайны... Ул малайҙың артынан йүгереп барып, ҡосағына алып күтәрҙе. Унан һуң, саф алдына баҫып, тулҡынланыуҙан һүҙҙәрен йота-йота һөйләй башланы:\n– Бына, иптәштәр, уҡыусылар... Үҙенә алты ғына йәш булыуға ҡарамаҫтан... Рәдиф... иптәш Сталинды юғалтыуҙың ниндәй ҡайғы... фажиғә икәнен аңлаған... Ул һеҙҙең барығыҙға ла өлгө булырлыҡ итеп илай...\n...Үҙенә яҡлаусы тапҡан, яҙыу ҡараһы өсөн Хәкимйән ағаһынан эләкмәҫен аңлаған Рәдиф инде аҡырып илауҙан туҡтаны. Ул, тыныс ғына һулҡылдап, директор ағаһының киң эшләпәһе ситенән сафҡа баҫҡан балаларҙы күҙәтте. Митинг “П” хәрефе һымаҡ теҙелгән... “С” хәрефенә лә оҡшаған үҙе... Көн һайын мәктәпкә эйәреп килә торғас, «Әлифба»ны яттан белә ине инде ул.\nИкенсе көндө ауыҙ күтәреп илап торған Рәдифтең һүрәтен район гәзитендә баҫтырып сығарҙылар. Фото өҫтөнә ҙур итеп “Оло ҡайғы” тип яҙылғайны...


Рөстәм Хәмитов Эшҡыуарлыҡ буйынса координация советының эшсе төркөмө менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Эшҡыуарлыҡ буйынса координация советының эшсе төркөмө менән осрашты\n10:12, 18 января 2016 Сәйәсәт\nРөстәм Хәмитов Эшҡыуарлыҡ буйынса координация советының эшсе төркөмө менән осрашты Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 18 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n15 ғинуарҙа Республика йортонда Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Эшҡыуарлыҡ буйынса координация советының эшсе төркөмө менән осрашты. Кәңәшмәлә советтың 2015 йылдағы эшенә йомғаҡ яһалды, шулай уҡ төбәк муниципалитеттарында эшҡыуарлыҡ мөхите торошо мәсьәләләре тикшерелде.\nРеспублика етәксеһе 2015 йылға яҡынса йомғаҡ яһаны һәм Башҡортостандың макроиҡтисади күрһәткестәр буйынса йылды яҡшы тамамлауын билдәләне. Атап әйткәндә, инвестициялар күләме 2014 йылға ҡарата 5 процентҡа артҡан, сәнәғәт етештереү индексы 101 процент, тауар тейәү – 104, ойошмаларҙың әйләнеше 101 процент самаһы тәшкил иткән.\nРеспублика Башлығы килеп тыуған социаль-иҡтисади хәлдә властың өҫтәмә мөмкинлектәрҙе күҙ уңында тоторға тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n– Республикабыҙға килгәндә, бәләкәй, урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү мөһим, – тине Рөстәм Хәмитов. – Эшҡыуарлыҡ тигәндә күптәр сауҙа үҙәге, магазин, киоск, будканы ғына күҙ уңында тота. Ысынында бәләкәй бизнес кешелек капиталын, республика инфраструктураһын булдырыуҙа эшләй ала. Әлбиттә, беҙ бәләкәй эшҡыуарлыҡ социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға килһен өсөн әүҙем эшләй башларға тейешбеҙ.\nТөбәк етәксеһе һүҙҙәренсә, бәләкәй бизнестың республика иҡтисадына индергән өлөшө ҙур түгел – тулайым төбәк продуктында уға 10-дан 20 процентҡа тиклем тура килә.\nТеги: эшҡыуарлыҡ,бр башлығы


Кеше ҡулы менән ...\n17 Июнь , 18:00\nДауаханаға оҙатҡан егетебеҙҙең сәнселгән яраһы булған, күмәк ҡунаҡ араһында кем, ҡасан, нисек, нимә менән сәнскәндәрен ул үҙе лә белмәй булып сыҡты. Табиптар әйтеүе буйынса, түңәрәк, үткер, отвертка һымаҡ нәмә менән сәнскәндәр. Шуға күрә лә ҡан тышҡа ағып сыҡмаған, эстә таралған. Тәүге алып барған дауаханала яраны ҡырҡып асып ҡарағандар ҙа, бер нәмә лә эшләтә алмай кире тегеп, ҡалаға икенсе дауаханаға ебәргәндәр...\nЙәш саҡта кеше һәр төрлө эшкә, уйын – йыйылыштарға, ҡунаҡ-туйҙарға, кино – театрҙарға йөрөргә дәртле була. Бәләкәй генә ауылда йәшәп ятҡан беҙ, көн һайын кис клубҡа кино ҡарарға йөрөй торғайныҡ. Ул ваҡытта әле төпкөл ауылдарҙа кеҫә телефоны, интернет түгел, видео ла юҡ ине. Шул бер ҡыуанысыбыҙ, йыуанысыбыҙ ауыл клубында кино ҡарау. Көндә тигәндәй һинд фильмы күһәтһәләр ҙә...\nБына бер көндө шулай кинонан сығып, бик ныҡ һуңға ғына, ҡабаланмай, яйлап баҫып ҡына ҡайтып киләбеҙ. Өйөбөҙгә еткән ерҙә беҙгә бер йәш килен осраны, ул сеңләп илап яныбыҙҙан йүгереп үтеп китте. Иртәгә ҡара таңдан эшкә булғанға, һөйөклөм һәләтләп өйгә инеп китә һалды. Ә миңә ҡатын – ҡыҙ булараҡ, белергә кәрәк бит инде нимә булғанын, шуға күрә тороп ҡалдым урамда. Юл аша күршеләрҙә ҡунаҡ буғай, көслө музыка тауышы, шау - шоу яңғырап тора. “Нимә булды икән? Ул киленкәй нишләп илай икән?..” Уйымдың осо башына сығып өлгөрә алманым, теге өйҙән эләгә – тәгәрәй бер ир – егет килеп сыҡты. Болғаңлай, сайҡала килеп был минең ҡулдарыма ауҙы. “ Еңгәй! Ярҙам ит, үләм, үлеп барам!” тине лә ул иҫтән яҙҙы. Был баяғы илап йүгереп үтеп киткән киленкәйҙең ире ине. Мин йөрәгем ярылырҙай булып ҡурҡып, сарбайлап ҡысҡырып:” Нимә булды һуң ҡәйнеш? Ҡайһы ерең ауырта?”- тип уны ипләп кенә һелкеткеләп ҡарайым, пульсын ҡапшайым, алайҙа ғына пульсы бар, иҫенә килтерергә тырышам, әммә бушҡа ғына ваҡыт сарыф итеү икәнен бик тиҙ аңлайым. Беҙҙекенә алыҫыраҡ булғанға, күршенең ҡапҡа төбөндәге ултырғысына, һөйрәкләп алып барып һалғанда, ҡураныс ҡына кәүҙәле был егет әзмәүерҙәй ауыр тойолдо миңә...\nКемде булһа ла ярҙамға саҡырмаҡ булып, йүгереп ҡунаҡ булып ятҡан йорттоң ишек алдына барып инәм. Унда берәү берәүҙе күрерлек, ишетерлек хәлдә түгел. Бейегәне, йырлағаны, айпашҡаны, көлгәне, һөйләшкәне ҡайҙа, бөтәһе бергә зыр ҡубып тора. Һөҙөмтәлә мине ишетеүсе лә, күреүсе лә юҡ, кире урамға атылып сығам. Тиҙ генә өйгә инеп, һөйөклөмә хәлде аңлатам да: ” Һиңә таңдан эшкә, йоҡла, мин ул егеттең туғандарын алып киләм. Кешегә ярҙам итмәй булмай бит”- тип, уға тыныс йоҡо теләп битенән әп итеп алам да, йүгереп сығып китәм. Ғәзизем өнһөҙ генә баш ҡағып ризалашып ҡала. Тышҡа сыҡҡас, мин бәләгә тарыған кешене яңғыҙ ҡалдырырға ҡыйынһынып, нимә ҡылырға белмәй, бер аҙ аптыранып ҡарап торам. Әмәлгә яҡҡандай яҡында ғына йәшәгән үҫмер егет килеп сыҡты, ҡыҙ оҙатыпмы инде, әллә дуҫтары менән осрашыпмы, һуңға ҡалып ҡайтып килеүелер инде. Мин килгәнсе, иҫһеҙ ятҡан кешене ҡарап торороға, ул бер һүҙһеҙ риза булды.\nҠулымдан килгәнсе етеҙерәк булырға тырышып, мин йүгерә атлап, теге егеттең, ауылдың икенсе осонда йәшәгән, туғандарына киттем. Ауылыбыҙ бәләкәй генә булһа ла 1 километр оҙонлоғо бар, барып ингәндә мин арып - талып ахылдап төшкән инем. Бында ла өй тулы ҡунаҡ булып сыҡты, ниндәйҙер байрам мәжлесе күрәһең. Ҡәҙемге генә ҡыҙып алған кешеләргә минең һөйләгән хәбәрем тәү ыңғайы барып та етмәне. Ике, өс тапҡыр аңлатырға тура килде, берәүһе хатта һикереп тороп миңә йәбеште: “ Нимә эшләттең туғанымды? Хәҙер мин һине ошо ерҙә быуып үлтерәм!”- тип мине йолҡҡолай, тартҡылай башланы. Мин йән асыуыма был һөмһөҙҙө этеп ебәреп: “ Бына, бына ит изгелек көт яуызлыҡ! Һеҙҙең туғанығыҙ үлмәһен тип, төн уртаһында бер өй эсе балаларымды ҡалдырып йөрөйөм! Эшем иреккәнме ни минең! Теләһә нәмә эшләгеҙ, минән бурыс төштө, улығыҙ шул ерҙә ята барып алығыҙ! ”- тинем дә сығып китергә ынтылдым. Шунда ғына уларға барып етте шикелле:” Туҡта, туҡта килен! Ғафү ит, ғафү ит! Әйҙә беҙ ҙә бергә барайыҡ!”- тип бер нисәүһе бер булып ҡуҙғалдылар. Өндәшмәй генә йәш килен дә беҙгә эйәрҙе, ул һаман тауышһыҙ ғына илай ине. Юлда мин уларға тәфсирләп барыһын да аңлатып бирҙем. Беҙ килгәндә теге егет һаман шул көйө ята, ә үҫмер уны ҡарауыллап, янында йөрөй ине. Был ерҙән бер 200 метр алыҫлыҡта әҡрәбәһе (туған тейеш кешеләре) йәшәй, шуларҙы уятып алып инеп һалып торҙолар зыян\nкүргән егетте. Тиҙ ярҙам машинаһы ҡасан килгәнсе тышта ятҡырып булмай бит инде. Шулай итеп, был йәш кешене ниһәйәт дауаханаға оҙатҡанда, таң һыҙыла башлағайны инде. Хафалы, мәшәҡәтле төн үткәрһәк тә мин кешегә ярҙам итә алғаныма ҡыуанып, ҡәнәғәт күңел менән ҡайтып киттем. Аҙағынан ниҙәр булып бөтөрөн белһәм әгәр, ай-һай ҡыуаныр инемме икән?..\nДауаханаға оҙатҡан егетебеҙҙең сәнселгән яраһы булған, күмәк ҡунаҡ араһында кем, ҡасан, нисек, нимә менән сәнскәндәрен ул үҙе лә белмәй булып сыҡты. Табиптар әйтеүе буйынса, түңәрәк, үткер, отвертка һымаҡ нәмә менән сәнскәндәр. Шуға күрә лә ҡан тышҡа ағып сыҡмаған, эстә таралған. Тәүге алып барған дауаханала яраны ҡырҡып асып ҡарағандар ҙа, бер нәмә лә эшләтә алмай кире тегеп, ҡалаға икенсе дауаханаға ебәргәндәр. Даланлы булғандыр инде егет кеше, михнәттәр күрһә лә тере ҡала, операция эшләп өлгөрәләр икенсе дауаханала. Ярай, егетебеҙ яйлап һауыға башланы, ә беҙҙең ыҙаларыбыҙ алда булған икән әле. Ул егеттең туғандары, мәжлес булған өй хужаһын судҡа биргәндәр. Һинең өйөңдән сәнселеп сыҡҡан, һин ғәйепле, төрмәгә утыртабыҙ йәнәһе. Ауылда беренсе һорау алғанда уҡ, мин тәфтишсегә:”Мине башҡаса саҡырмағыҙ, саҡырһағыҙ ҙа бара алмайым, ошонда беренсе һәм һуңғы тапҡыр яуап биреүем. Һеҙ саҡырған һайын район үҙәгенә (ә ул беҙҙән 100 километр алыҫлыҡта) сығып йөрөргә минең йәш балам бар, ҡалғандары ла береһенән береһе бәләкәй, ҡалдырып китер кешем юҡ! Мин ул егет менән бергә ҡунаҡта булманым, бер нәмә лә күрмәнем, бер нәмә лә белмәйем, тик кинонан ҡайтып килгәндә ҡаршыма килеп сығып йығылды. Шуға күрә генә ярҙам итергә тура килде. Әгәр мин ҡул һелтәп өйөмә инеп китһәм, таң атҡансы ул үлеп ятыр ине. Һеҙ нисә тапҡыр саҡырһағыҙ ҙа ошо уҡ хәбәрҙе һөйләйәсәкмен, сөнки башҡа бер нәмә лә белмәйем”- тинем. Тәфтишсе башҡаса мине саҡырмаҫҡа вәғәҙә итте, шуның менән бөттө тип уйлаһам, улай ғына булмай сыҡты шул. Аҙна һайын барыһын да район үҙәгенә һорау алырға саҡыра башланылар, тик янында һаҡлап ҡына торған, нимә булғанын бөтөнләй белмәгән, аңламаған үҫмерҙе лә, йоҡоларынан уятып, өйҙәренә индереп һалған хужаларҙы ла тынғы бирмәй саҡыртып алып йонсоторға тотондолар. Мине генә башҡа бимазаламанылар, тәфтишсе һүҙендә торҙо...\nӘммә теге егеттең атаһы ҡыҫымға алып, ҡунаҡ булған өй хужаһы ғәйепле, тигән ҡағыҙға минән имза ҡуйҙырмаҡ булып ныҡыша башланы. Ул көн тимәй, төн тимәй беҙгә килеп һин ҡул ҡуйырға тейешһең тип, миңә баҫым яһап та, алдаштырып та, аҡса тәҡдим итеп тә, әллә ниндәй бәләләр менән янап та бөттө. Тик минең үҙ тәүбәм тәүбә ине, шунан тайпылыу юҡ! Нисек инде, белмәйенсә, күрмәйенсә кешегә бәлә яҡмаҡ кәрәк? Выждан ғазабына ҡайһылай итеп сыҙарһың һуңынан? Намыҫ, кешелеклек тигән нимәләр ҙә бар бит әле. “Олатай, мин ул мәжлестә булманым, бер нәмә лә белмәйем, бөтөнләй күрмәнем. Шулай булғас нисек мин был ҡағыҙға имза ҡуяйым? Юҡ булмай, намыҫым ҡушмай, ул бит кеше яҙмышын хәл итә торған ҡағыҙ. Шунан һуң нисек йәшәмәк кәрәк был донъяла? Юҡ олатай һорамағыҙ ҙа, башҡа килеп тә йөрөмәгеҙ, мин бер ваҡытта ла ҡул ҡуймайым”- тип әйтеп сығарам. Район үҙәгенән ҡайтып инеү менән тағы миңә килә бит был бабай. Әптән йонсотто, теңкәгә тейә алғансы тейҙе инде был ныҡышмал бәндә, ҡотолор әмәл табырмын тимә...\nБына бер кисте был ҡарт тағы килеп инде беҙгә. Был юлы ул бер шешә араҡы тотоп, кейәүен (минең хәләлемдең икенсе атанан бер әсәнән тыуған ҡустыһы – сводный брат) эйәртеп алған, йәнәһе ныҡлап әҙерләнеп, минән ыңғай яуап алмайынса сыҡмаҫҡа нейәтләп килеүе. Килгән кешегә ажғырып тороп булмай бит инде, әйҙүкләп, түргә уҙығыҙ тиергә тура килде. Ул ваҡытта өйөбҙҙөң түре лә юҡ ине инде, бәләкәй генә 20 кв.метрлыҡ бер бүлмәле өйҙә көн күреп ятабыҙ. Шулай итеп урындыҡҡа үтеп ултырғас бабай һүҙ башланы. “Килен һуңғы тапҡыр килдем, ҡағыҙға ҡул ҡуй! Һинең генә имзаң ҡуйылмаған, ошоға ҡул ҡуйһаң ултыртам, башын төрмәлә серетәм мин ул мөртәттең! Һиндә генә эш ҡалды, башҡалар бөтәһелә ҡул ҡуйған, дауай һуҙма имзаңды ҡуй, шуның менән эш бөттө! Бына яратҡан ҡәйнешеңде алып килдем, бәлки уны тыңларһың. Тәфтишсе үҙе ебәрҙе һиңә мине, ҡул ҡуйһын тине.\nИртәгә район үҙәгенә тағы саҡырҙылар, был эште хәл итергә кәрәк.” Мин :”Олатай..”- тип, һүҙ әйтеп өлгөрмөнем. “Мин һиңә олатай түгел, ә бер туған төп ҡоҙаң! Һүҙемде йығып был юлыла буш сығарһаң ҡоҙағый, беҙҙең арала туғанлыҡ бөттө! Башҡа аралашыу юҡ! Уны бел!”- тип һүҙемде бүлдереп еккеренә башланы бабай. Минең түҙемем шартлап һынды, өлкән кешегә ҡаты бәрелмәйем тип үҙемде тыйған һайын шашты бит был ҡарт! Иң беренсе, асырға йөрөгән шешәһен тартып алып тышҡа сығарып ырғыттым. “Был өйҙә эсмәйҙәр, мине араҡыға һатып алмаҡ булдығыҙмы? Тәҡдим иткән аҡсағыҙҙы алмағас, бәлки араҡыға алданыр тип уйлайһығыҙмы? Нисә тапҡыр әйтергә була, мин күрмәнем, белмәйем, шулай булғас ҡул ҡуя алмайым тигәнде нишләп аңламайһығыҙ? Улығыҙҙы үлемдән ҡотҡарғанға рәхмәт әйтеп, шөкөр итер урынға нишләп миңә көн күрһәтмәйһегеҙ? Тынғыһыҙлайһығыҙ, бимазалайһығыҙ, мәшәҡәт тыуҙыраһығыҙ, мин һеҙгә туған булғаным да юҡ, кәрәкмәй ҙә! Ундай туғандың булмағаны яҡшыраҡ! Һеҙ ошо ерҙә минең ҡулым менән кешене төрмәгә тығырға йөрөйһөгөҙ! Ул йәп-йәш кеше, ике балаһы, ҡатыны бар, шуларҙы ҡан илатып гөнаҫлы була алмайым! Бәлки ул бөтөнләй ғәйепле түгелдер, һеҙ ҙә, мин дә белмәйбеҙ бит! Иҫбат итмәйенсә берәүгә лә ғәйеп тағырға ярамай ҙа, булмай ҙа.”- бабайға әйтер һүҙемде бер тынала әйтеп бөттөм дә, ҡәйнешемә йәбештем: ”Ә һин нимә тип ҡайныңа эйәреп йөрөйһөң? Мин һине тыңлар, йәки булмаһа ҡурҡыр ҙа ҡул ҡуйыр тип уйлайһыңмы? Башыңды яра һуҡмаҫ борон һыпырт, эҙең булмаһын! Ул мәжелестә һин дә булманың бит! Иң яҡын дуҫыңа яла яғып, төрмәгә тығып, башын серетергә ярҙамлашып йөрөйһөңме? Барығыҙ хәҙер үк сығып китегеҙ, һәм башҡа тупһама аяҡ баҫмағыҙ!”- тип борҡолдатып ҡыуып сығарырға тура килде уларҙы. Бабай һаман үҙенекен һөйләнә, һөйләнә, барыбер һинән ҡул ҡуйҙырамайынса ҡуймайым тип, ә ҡәйнешем башын эйеп, ҡып – ҡыҙыл йөҙөн күтәрергә лә уңайһыҙланып сығып киттеләр. Ҡәйнешем һуңынан бик оҙаҡ ҡына миңә күренмәй йөрөнө, күҙҙәремә ҡарарға оялғадыр инде тип уйлайым.\nХәҙер генә бер нимә уйлап табырға, был волокитаны туҡтатырға, ғаиләмә тыныслыҡты кире ҡайтарырға кәрәк ине. Һөйөклөмә өндәшмәйем, үҙем эҙләп алған мәшәҡәт,үҙем хәл итергә тейәшмен. Ул былайҙа мыйыҡ аҫтынан йылмайып ҡына, көтөп йөрөй был ваҡиғаның нимә менән бөтөрөн. Мин нисек йырып сығырмын икән, уға шул ҡыҙыҡтыр инде күрәһең. Бер килке уйланып, нимә ҡылырға, нисек дөрөҫ юл табырға тип баш ватып, ултырҙым әле мин ул кисте. Шунан һуң иң ахыры уйлап таптым шикелле, тәфтишсегә хат яҙып, иртәгә район үҙәгенә барғандарҙан биреп ебәрергә булдым. Ултырҙым да яҙҙым тегегә елле генә хат- ультиматум:\n”Һаумыһығыҙ иптәш тәфтишсе!”(Ул замандарҙа бөтә кешегәлә иптәш тип өндәшеү фарыз ине, хәҙер генә ул әфәнде, ханымдан һалдырабыҙ. Заман башҡа заң башҡа, ошо булалыр инде). Шулай итеп тәфтишсегә бөтәһен дә аңлатып, теҙеп сыҡтым да, аҙағынан өҫтәп ҡуйҙым. ” Зыян күргән егеттең атаһы мине көн һайын тигәндәй килеп һеҙҙең исем менән шантажировать итә. Тәфтишсе үҙе ҡул ҡуйырға ҡушты, имзаңды ҡуй, тип ҡыр быуынға төшә. Һеҙҙең миңә бойороҡ ебәреп ятырға, мин белмәгән нимәне белә, күрмәгәнде күрҙе, булмағанды булды тип көсләп ҡул ҡуйҙырырға ни хаҡығыҙ бар? Әгәр ҙә ошо бабай тағы бер өйөмә килеп, һеҙҙең исемдән хәбәр һөйләп, мине ҡул ҡуйырға мәжбүр итергә тырышып ҡараһа, миңә һеҙҙе судҡа бирергә тура киләсәк. Башҡаса әмәл ҡалманы, миңә ғаиләм тыныслығы, именлеге мөһимерәк.“ – тип яҙҙым, хәҙер инде был хаттың тәфтишсенең тура ҡулына барып эләгеүе кәрәк ине. Кемдән ебәрергә? Быныһы тағы бер сетерекле мәсьәлә. Мәжлес үткән өй хужаһына, йәки уның яҡындарына биреп ебәрһәм, теге егеттекеләр: ”Ана тегеләргә һатылған был,”- тип ҡауғалашасаҡтар. Ә уларға биреп ебәреп булмай бит инде, ул саҡта тәфтишсегә хаттың барып етеүе икеле. Йәш үҫмерҙе мәшәҡәтләге килмәй, былайҙа йонсоттолар баланы. Мин иң ахыры таптым кемдән ебәрергә, йоҡлап ятҡан кешеләрҙе уятып, өйҙәренә алып инеп һалғайныҡ бит әле теге егетте, шул өй хужаһына бирергә булдым. Хатты алып барып биргәндә: ”Ҡәйнеш, ошо хатты үҙеңде тәфтишсе һорау алырға саҡырғанда, ҡулына тоттор, берәүгә лә күрһәтмә, тегеләргә лә, былырға ла. Хат тәфтишсенең тура ғына ҡулына эләкһә, башҡа һеҙҙе саҡыртып йонсотмаясаҡтар, бына күрерһең!”- тинем. Ыңғай ғына ризалашып хатты һалып алды был ир – егет, мин әйткәнсә эшләгән дә ул. Үҙенән Һорау алып бөткәс, тәфтишсенең ҡулына биреп сыҡҡан минең хатымды. Был хат ныҡ тьәҫир иткән күрәһең тәфтишсегә.\nБабайҙың үҙенә штраф һалып, ҡуҙғатылған эште ябып: енәйәт ҡылыныуҙы иҫбат итерлек дәлилдәр юҡ тигән йомғаҡ яһап ҡайтарып ебәргән. Шунан һуң бөтәһе лә тыныс йәшәп китте, башҡа уларҙы саҡыртып бимазалаусы булманы. Хатты алып барып биреүсе ир – егет:\n” Вот еңгәй так еңгәй! Бер бит ҡағыҙ менән анауынсама мәшхәрҙе шып туҡтатып, эште яптыла ҡуйҙы! – тигән икән аҙағынан аптырап. Һөйөклөм иһә үтә шат ине: “Был мәсьәләне хәл итеүҙә һинең дөрөҫ юл табырыңа шикләнмәнемдә мин, ныҡ ғорурланам кәләш һине менән! Афарин!”- тине. Ә мин ныҡышмал бабайҙың көндә тигәндәй килеп йөрөүенән ҡотолдом, әйткәндәй туғанлыҡ та шул ерҙә юҡҡа сыҡты. Үкенерлеге лә юҡ ине бит әле...\nЕгетебеҙгә килгәндә инде ул имен һау шәбәйҙе, кәләше, өс балалаһы менән үҙ ғаиләһендә бәхетле йәшәп ята. Ошо көндәрҙә бер ҡыҙын кейәүгә биреп, гөрләтеп туй үткәрҙеләр. Әйҙә бәхеттәре ашып – ташып торһон йәштәрҙең дә, ата – әсәләренең дә. Миңә ҡарата иһә осраған һайын ул егет һәр ваҡыт хөрмәт итеп, тәбрикләп тора, кеселекле, итәғәтле тота үҙен, һәр саҡ ярҙам итергә әҙер. Рәхмәтле кеше рәхмәтле инде. Шунан башҡа ни кәрәк тағы?!.\nP. S. Әйткәндәй, мәжлес булған йорт хужаһы ысынлап та бер ғәйепһеҙ икәне асыҡлана. Бик оҙаҡ ваҡыт үткәндән һуң ғына, егетебеҙҙе кем сәнскәне билдәле була.. Шул мәжлестә булған кеше эшләгән быны. Әммә яуапҡа тарттырып булмай уны, инде әллә ҡасан ҡырға китеп олаҡҡан һәм хәбәрһеҙ юғалған була ул. Һәр кемдең, өлөшөнә төшкән көмөштөң, ниндәйерәк булырын бер АЛЛАҺ ҡына беләлер!


Оҙаҡҡа һуҙыу килешмәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иман » Оҙаҡҡа һуҙыу килешмәй\nИзге китап 114 сүрәнән тора. Уларҙың һәр ҡайһыһы айырым бүлек кеүек. Ләкин береһен дә айырып ҡарарға, быныһы әһәмиәтлерәк, уныһы түбәнерәк тип баһаларға хаҡыбыҙ юҡ. Аллаһ Тәғәлә еткергән һәр һүҙ бөйөк.\n“Ҡөрьәндең ҡайһы ере һиңә еңел бирелә, шул тирәһен уҡы” тиелгән изге китапта. Намаҙҙа, әлбиттә, һәр рәҡәғәт башында “Фатиха” сүрәһе әйтелә. Артабан башҡа аяттар ҡушылып китә. Уларҙы Ҡөрьәндең теләгән еренән алырға мөмкин. Шуныһы ла бар: ғибәҙәтте оҙаҡ итеп ҡылырға кәңәш ителмәй.\nҠөрьән мәжлесендә Ҡөрьәндең төрлө аяттарын уҡырға мөмкин. “Ниңә быныһын алдың, икенсеһе кәрәк ине” кеүек дәғүәләр урынһыҙ. Шул уҡ ваҡытта бында ла намаҙҙағы һымаҡ талап ҡуйыла – халыҡты арытып, оҙаҡҡа һуҙыу килешмәй. Мәҫәлән, “Йәсин”де уҡыу өсөн кәмендә ярты сәғәт ваҡыт кәрәк – оҙаҡҡа китә. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм бындай күренеште өнәмәгән. “Халыҡты ялҡытырға ярамай”, – тип шелтә белдерер булған ул.\nӘҙәм балаларының Аллаһтың барлығын һәм берлеген танымауы сәбәпле Ер йөҙөнә төрлө һәләкәт, ғәрәсәт...


← Управление Росреестра по Республике Башкортостан через МФЦ пополнило республиканский бюджет на 1 млрд рублей\nВ сельском поселении Давлетовский сельсовет отметили 71-ую годовщину Великой Победы →\nВторник, 10 мая 2016 г. / Просмотров: 708\nИлебеҙгә тыныслыҡ килтергән ветерандарға 9 Май һайын оло байрам ойоштороп, хөрмәтләйбеҙ. Уларҙың исемдәре ауылдарҙағы обелисктарға яҙылған. Яңауылдар былтыр «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамын үткәреп, төҙөкләндереү буйынса, конкурста беренсе урын алып, 50 мең һум аҡсалата премия менән бүләкләнде. Был аҡсаны улар дөйөм йыйылышта һуғыш ветерандары хөрмәтенә «Тыныслыҡ һәм дуҫлыҡ паркы» булдырыуға тотонорға ҡарар итә.\nАлдан һөйләшелгән ваҡыт етеүгә, 15 май төнө, ҡар яуып һалды. Бындай һыуыҡта бер ниндәй ҙә ағас ултыртыу булмаҫ инде, тип уйлап та өлгөрмәнем, телефон шылтыраны һәм унда «Таш яуһа ла ултыртабыҙ!» — тигән ҡәтғи тауыш яңғыраны. Шылтыратыусы Дәүләт ауыл биләмәһе депутаты Шамил Әсәҙуллин ине. Шулай ул яңауылдар, берәй нәмә эшләргә ниәт итәләр икән, таш яуһа ла уйынан кире ҡайтмаҫ.\n50 мең һумға бағана, һайғау, штакетник, сөй алына һәм ауыл халҡы тиҙ арала ауыл клубы янында парк эшләп тә ҡуя. Әйткән һүҙ — атҡан уҡ, тигәндәй, халыҡ билдәләнгән ваҡытҡа клуб эргәһенә йыйылды. Ауыл муллаһы С. М. Ус-манов һуғыш ветерандары рухына аят бағышланы.\n— Һәр башланғыста дәррәү, берҙәм икәнлегегеҙ күренә, башҡаларға өлгө итеп ҡуйырлыҡ. Һеҙ ошолай ойошҡан булһағыҙ, хакимиәт яғынан да ярҙам булыр. Милли йолаларҙы хөрмәт итеп йәшәгән халыҡҡа ихлас теләктәремде еткерәм, — тине сарала ҡатнашҡан район хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе У. М. Хәлисов.\n— Ҡар, ямғыр яуып торған көн ағас ултыртыуға бигерәк ҡулай, Хоҙай биргән бындай көндө изге эшкә, — тиеште ололар. Иң тәүге ағасты биләмәлә берҙән-бер тере һуғыш ветераны, 92 йәшлек М. И. Шәмсетдинов ултыртты. Атай-олатайҙарын хөрмәт иткән һәр кем изге йолаға үҙ өлөшөн индерҙе. Ситтә йәшәгәндәр ҙә йәнтөйәктәрендә ойошторолған сауаплы эштән ситтә ҡалманы. Ағастарҙы Мәүлит Бикмашев үҙ техникаһында ауылдаштары Миҙәхәт Камалов һәм Шамил Әсәҙуллин менән алып килгән. Яңауылдар киләсәктә клуб алдындағы обелискты ла паркка күсереп, яңыртырға уйлай.\nЯңауыл — имен ауылдарҙың береһе. Халҡы электән берҙәм, татыуҙар. Матур, заманса йорттар төҙөп, дәртләнеп йәшәй белә улар. Һуңғы йылдарҙа йәштәр ситкә йөрөп эшләһә лә, ауылда нигеҙ ҡо-роуҙы хуп күрә. 1941 йылда 27 йорт була, шуларҙан 36 ир-уҙаман һуғышҡа китеп, 16-һы ғына иҫән ҡайта. Хисмәтовтар ғаиләһенән генә 9 ир-егет һуғышҡа китеп, тик 3-әүһе тере ҡала.\nКөндөң йонсоу икәнлеге лә һиҙелмәне, һәр кемдең йө-ҙөндә ҡыуаныс, шатлыҡ ине. Күңелле аралашыу менән тиҙ арала 120 төп ылыҫлы ағас үҫентеләре паркта үҙ урындарын алды. Артабан биләмә депутаты, клуб мөдире Гөлнара Хәмзина халыҡты мәҙәниәт усағына концерт ҡарарға са-ҡырҙы. «Ләйсән» фольклор төркөмө, һәләтле йырсы Раян Нафиҡов һәм уҡыусылар ҡатнашлығындағы тамашаны һәр кем ихлас алҡышланы. Әйткәндәй, Гөлнара Рәфҡәт ҡыҙы ойошторған тамашаны ҡарарға халыҡ клубҡа йыш йыйыла. Ауыл ҡатын-ҡыҙҙары сарала ҡатнашыусыларҙы бишбармаҡ менән һыйланы.\n— Теләк булғас, оло ниәтте бойомға ашырҙыҡ. Яңауылдар старостанан һәм депутаттан бик уңды. Бына Шамил Шәйхислам улының һәм бөтә халыҡ тырышлығы менән паркка нигеҙ һалдығыҙ. Ағастар шаулап үҫеп китһен, — тине биләмә башлығы И. Ә. Әлтәпов байрам һуңында.\nҺуғыш ветерандары, гүйә, йәшел ҡупшыҡайҙар булып йәнтөйәгендә мәңгелек һаҡҡа баҫты…


Тик бына бөркөттәр туп менән осмай шул. Уларҙы эҙләп берәмләп кенә табырға мөмкин. Йәғни, һәр бер етәксене лә алдынғы ҡарашлы, һөҙөмтәле эшләй тип әйтеп булмай. Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайға йыллыҡ мөрәжәғәтнамәһе быйыл тотошлайы менән идаралыҡ һөҙөмтәлелеге һәм кадрҙар сәйәсәтенә ҡағылды тип әйтергә мөмкин.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, район һәм ҡалалар хакимиәттәре эшмәкәрлеге менән халыҡтың яртыһы ғына ҡәнәғәт. Был социаль һорау алыу һөҙөмтәләре. Ысынбарлыҡта иһә хәл ҡыуанырлыҡ түгел. Республикала идаралыҡ эшен камиллаштырыу, тамырынан үҙгәртеп ҡороу, һөҙөмтәләштереү мөһим, тине мөрәжәғәтендә Рөстәм Хәмитов. Ни тиклем урынлы булыр был эш? Шулай ҡытлыҡмы ни алдынғы ҡарашлы кадрҙарға Башҡортостанда? Республика башлығының Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаттарына мөрәжәғәтнамәһе тураһында фекер алышырға студияға оҙаҡ йылдар дәүләт эшендә хеҙмәт иткән ғалим, профессор Радил Ҡыяметдин улы Мөхәмәтдиновты саҡырҙыҡ.


Ҡәбер ғазаптары... | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ҡәбер ғазаптары...\nТол ҡатындар »\nҠәбер ғазаптары тураһында уйланып алайыҡ.\nУлар бармы? Һәм ни рәүешле бойомға ашырыла?\nБәндәнең үлем сәғәтенән башлап (дөрөҫөрәге, тәндән айырылып киткән йәндең) Ҡиәмәт көнөндә яңынан ҡубарылып, хөкөмгә тартылған тәнде барып тапҡансы булған тормошо ҡәберҙәге тормош йәки йәндәр тормошо бәрзәх тип атала.\nДини ҡараштарҙан сығып хөкөм йөрөткәндә ҡәбер ғазаптары ла, тимәк, шул ваҡыт була.\nҠәбер ғазаптарына юлығыуҙан ҡурсалап ҡалыу өсөн Аллаһы Тәғәлә йәшәгән йылдарында уҡ бәндәне гонаһтарҙан киҫәтеп, игелеккә генә өндәп тора.\n«Аллаһтың тамырҙары ныҡ, олондары күктәргә ашҡан гүзәл бер ағасты миҫал итеп килтергән хикәйәттәге тапҡыр һүҙҙәрен һин белмәйһеңме әллә?\nАллаһ рәхмәте һәм теләге менән ул емеште лә туҡтауһыҙ биреп тора.\nШундай хикәйәттәрҙе бит Аллаһ бәндәләр, бәлки, аҡылға килер тип килтерә».\nШундай ағаста үҫкән татлы емештән ләззәт тапҡан кеүек, ҡайғылар һәм шатлыҡтар килеп торған мәлдәрҙә кеше иман емешенән дә ләззәт таба ала.\nАллаһҡа иман ана шундай! Игелекле ағасҡа оҡшаш, уның емештәре фани донъя тормошонда ла, ҡылған гонаһтарының әсеһен дә татыу, таҙарыныу урыны ла булған бәрзәхтә лә, Ахирәт тормошонда лә бәндәнең бөтә ихтыяждарына яуап биреп тора.\nБыл аяттарҙың дауамында йәнә әйтелә: «Ошо хикәйәткә ярашлы рәүештә, һүҙҙең насары иһә тамырҙары зәғиф булыу сәбәпле, ерҙән йолҡоп ташланырға ғына торған әшәке ағасҡа оҡшаш», — тиелә.\nТыуып ҡына торған яман фекерҙәрҙе — күңелендә, һүҙҙәрҙең ҡәбәхәтен — телендә, яман ғәҙәттәрҙе ғәмәлендә йөрөткән кеше тамырҙары ла, емеше лә, сәскә атып хуш еҫ таратып торор мөмкинлеге лә, эҫеләрҙән һаҡлар күләгәһе лә булмаған бер тин тормаҫ ағас кеүек.\n«Иманлы бәндәләренә Раббыбыҙ был фани донъяла ла, Ахирәттә лә үҙенең ышаныслы, ныҡлы һүҙе менән ярҙам итеп тора, иманға килмәгәндәрҙе юлдан яҙҙыра. Үҙе теләгәнсә хөкөм йөрөтә».\nИбн Ғаббас менән Ибн Мәсғут һәм башҡа ғалимдарҙың фаразына ҡарағанда, был аяттар пәйғәмбәребеҙгә, ғәләйһис-сәләм, күптәрҙең ҡәберҙә мәрхүмгә ниндәй һорауҙар бирелеүен белергә теләүенә яуап булараҡ индерелә.\nҠайһы бер риүәйәттәргә ҡарағанда, ҡәбер һүҙе туранан-тура хәтергә алынһа, риүәйәттәрҙең икенселәрендә үлем түшәгенә ятҡанда уҡ шайтан килеп, һуңғы сиктә булһа ла иманлы бәндәләрҙе юлдан яҙҙырып өлгөрөргә тырышып ҡарай, әммә Аллаһ уларға бындай мөмкинлекте бирмәй.\nДин хөкөмдәренә аңлатма биреүсе ғалимдарҙың күбеһе Ҡөрьән аяттарының мәғәнәүи тәржемәһенә аңлатма биргән ғалим Тәбәрсиҙең «Мәжмәғ әл бәйән» исемле китабында бирелгән фекерҙәрҙе ҡеүәтләй. Ахирәт тормошонда, тип бара улар, гонаһлы ғәмәлдәргә йәки берәр төрлө башҡа эшмәкәрлек өсөн урын юҡ.\nТеге донъя ул — был фани донъяла эшләп өлгөргән, Ахирәт игенлегендә үҫтергән уңыштарыңды урып ала торған урын. Әммә йән биргән ваҡытында, хатта бәрзәхтә — был фани донъя менән Ахирәт араһындағы бер туҡталыш булған таҙарыныу урынында гонаһтарың кәмеү өсөн дә, тура юлдан тайпылыу өсөн ҡайһы бер сәбәптәрҙең булыу ихтималына юл ҡуйыла. Бына шул ваҡытта кешегә (уның йәненә булһа кәрәк) ярҙамын биреү һәм хаҡ юлда тотоу өсөн Аллаһтың мәрхәмәт-шәфҡәте ярҙамға килә.\n«Изге Ҡөрьән нуры», 5-се том. Исфаһан. 2006 йыл.\n«Ибраһим» сүрәһенең 24—27-се аяттарына шәрехтәр\n«Уны Аллаһ иманһыҙҙар ҡорған мәкерле тоҙаҡтан ҡотҡарып ҡалды, ә Фирғәүен ҡәүеме әрнеүле ғазап — иртәләр һәм өйлә ваҡыттары һайын ташланып торған Ут ғазабы менән язаға тотто. Ҡиәмәт көнө килеп етеү менән дә Фирғәүен ҡәүеме иң ҡаты язаға тартыласаҡ!»\n«Ғафир» («Ғәфү итеүсе») сүрәһе, 45—46-сы аяттар\n«Һәләкәт, — тип һөйләр булған Әс-Сәғҙи, — Фирғәүен ҡәүеменә килгән һәләкәт уның өсөн был фани донъялағы яза булды, үлгәндән һуң, ул Ҡиәмәт көнө килгәнсе янып ятыр Утҡа ташланасаҡ. Фирғәүен ҡәүеме унда иртә лә, кис тә үтә лә ҡаты язаға тартылып торасаҡ. Ҡиәмәт көнө килеп еткәндән һуң, уларҙың язаһы тағы ла ҡатыраҡ буласаҡ. Ялғанда ғәйепләп, пәйғәмбәрҙе танымаған, уға ҡаршы килеп кенә торған һәр кемде ана шундай ҡот осҡос әжер көтә».\nҠәберҙәге язалар һәм рәхәтлектәр тураһында Ҡөрьәндең бик күп аяттарында телгә алына.\nСәхәбәләрҙән Бара бин Әзиб һөйләп ҡалдырған бер риүәйәттә мосолмандарҙан берәүҙе ерләү өсөн уларҙың зыяратҡа барыуҙары тураһында һүҙ бара. Шул ваҡытта улар эргәһенә пәйғәмбәребеҙ ҙә, ғәләйһис-сәләм, килеп етә. Урын табып, ул шунда ултырып ала, ҡуҙғалырға ла ҡыйынһынып, уның эргәһенә сәхәбәләр ҙә теҙелешеп ултыра. Ҡәбер әлегә ҡаҙылып ҡына торған була.\n«Мин, — тип һүҙ башлай пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, — Аллаһтан үҙемде ҡәбер ғазаптарынан яҡлап ҡалыуын үтенеп һорайым». Шул доғаны өс тапҡыр ҡабатлағандан һуң ул: Мөъминдәрҙән булған бәндә донъя тормошо менән хушлашып, Ахирәт тупһаһына килеп баҫыу менән уның эргәһенә йөҙҙәре ҡояш кеүек балҡып торған фәрештәләр килеп төшөр. Улар уға Йәннәттән кәфен менән хушбуйҙар алып килер, күҙ күреме тиклем ергә йәйелеп ултырырҙар. Улар артынан үлем фәрештәһе лә килеп етер һәм үлем түшәгендә ятҡан мөьминдең баш осона килеп ултырыр: «Эй, игелекле йән! —- тиер ул. — Аллаһтың ярлыҡауына, һәм фатихаһын алыуға ҡаршы тороп баҫ». Шешә ауыҙынан сыҡҡан һыуға оҡшап, уның йәне тәненән айырылыр, үлем фәрештәһе уның йәнен алыр ҙа, күҙ асып йомор арала башҡа фәрештәләр уны кәфенгә тороп, хушбуйҙар һибеп тә ҡуйыр. Ерҙә булған хуш еҫтәрҙең береһенә лә тиңдәше булмаған еҫтәр таратып, фәрештәләр уны күктәргә күтәрер.\nКүктәрҙең һәр береһенән үткәндә был хуш еҫ таралыуына таң ҡалған башҡа фәрештәләр ҙә аптырап: «Был кемдең шундай гүзәл йәне?» — тип һорап ҡалырҙар. «Был фәлән-фәлән кешенең улы», — тип, фәрештәләр уның йәшәгән йылдарында аталып йөрөткән гүзәл исемдәрен етенсе күккә тиклем ҡабатлай барыр. Шул ваҡытта ғына Бөйөклөк һәм Көс-Ҡеүәт эйәһе Аллаһы Тәғәлә әйтер: «Минең ҡолом тураһында Йәннәттең иң юғары бер ерендә яҙып ҡуйығыҙ ҙа, уны яңынан ергә алып төшөгөҙ, уларға Минең ерҙән яралтып, ерҙә урынлаштырырмын да, шул ерҙә яңынан ҡубарырмын, тип биргән вәғәҙәм бар», — тиер.\nФәрештәләр уның йәнен тәненә ҡайтарыр. Шунан һуң мәрхүм эргәһенә ике фәрештә килеп ултырыр ҙа: «Һинең Раббың кем?» — тип һорар. «Минең Раббым — Аллаһ», — тиер кеше. «Динен, ниндәй дин?» — тиерҙәр. «Динем — Ислам», — тип яуап бирер кеше. «Һеҙгә ебәрелгән кеше кем ине ул?» — тиерҙәр. «Ул кеше Аллаһтың илсеһе — пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, ине». «Унда һин нимәләр хаҡында белә алдың?»\n«Мин, — тиер кеше, — Аллаһтың Китабын уҡыным, уға иман килтерҙем һәм һәр ваҡыт иманыма тоғро булып ҡалдым». Нида менән килгән тауыш әйтер: «Минең ҡолом хаҡ. Уның алдында Йәннәттәрҙең бөтә гүзәллеген йәйеп, ожмах ҡапҡаларын асып ҡуйығыҙ», — тиер. Шул саҡта ул Йәннәттәрҙәге хуш еҫтәр тәмен тоя башлар, уның ҡәбере лә күҙ күреме ерҙәргә киңәйеп китер ҙә уның алдына биттәрендә нур балҡып, тәненән хушбуй еҫтәре аңҡып торған бөхтә кейемле бер ир килеп баҫыр;\n«Мин һиңә күңелеңә хуш килерлек бер хәбәр алып килдем. Был — һиңә вәғәҙә ителгән көн» — тиер. «Биттәренән игелек ташып торған кеше кем һин?» — тиер кеше. «Мин — һинең игелекле ғәмәлдәрең». «Ярабби! — тиер кеше. — Ҡиәмәт көнө тиҙерәк килеп етә күрһен».\nИманы булмаған кеше донъя тормошо менән хушлашып, Ахирәт тормошоноң тупһаһына килеп баҫыу менән, уның эргәһенә ҡап-ҡара битле, ҡарашында дорфальтҡтан башҡа нәмә булмаған фәрештәләр килеп төшөр. Йәһәннәмдән улар киндерҙән арлы-бирле генә эшләнгән ҡаты балаҫ алып килер ҙә күҙ күреме ергә йәйелеп ятҡан бер урынға ултырыр.\nУлар артынан уҡ үлем фәрештәһе лә килеп етер: «Эй, ҡәбәхәт йән! Аллаһтың асыуына һәм нәфрәтенә ҡаршы тороп баҫ», — тиер ул һәм эре тараҡ менән еүеш йөндө тарап алған һымаҡ итеп, уның йәнен һурып алыр ҙа, башҡа фәрештәләр килеп, күҙ асып йомғансы, уның тәнен киндер туҡымаға төрөп тә ҡуйыр. Мәрхүмдең тәненән әллә ниндәй яман еҫтәр сыға башлар.\nШул хәлдә фәрештәләр уны күккә алып китер. Бындай кешегә күк ҡапҡалары ла асылып бармаҫ. Иҫәбе-хисабы булмаған фәрештәләр эргәһенән үткән саҡта ла улар: «Кемдең яман йәне был?» — тип аптырап ҡалырҙар. «Был фәлән-фәлән кешенең улы», — тип, фәрештәләр уның йәшәгән йылдарында халыҡ араһында таралған шаҡшы исемдәрен етенсе күккә тиклем ҡабатлап барырҙар.\nҺүҙен дауам итеп, пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, Ҡөрьәндең:\n«Дөрөҫөн генә әйткәндә, Беҙҙең, аяттарыбыҙҙы инҡар итеп, тәкәбберләнеп йөрөгән кешеләр алдында күк ҡапҡалары асылып та тормаҫ. Уларҙың Йәннәттәргә инеүенә ҡарағанда, дөйәнең энә күҙенән үтеүе еңелерәк булыр. Гонаһлы кешеләргә Беҙ әжерен ана шулай бирәбеҙ», — тигән аятын уҡып күрһәтә.\n«Әл-Әғраф» («Кәртәләр») сүрәһе, 40-сы аят\nАҙаҡ Аллаһы Тәғәлә әйтер; «Уның исемен ерҙең иң тәрәндәге ҡатламы булған Сижжинға яҙып ҡуйығыҙ, — тиер ҙә фәрештәләргә уны ергә яңынан ҡайтарып ҡуйырға бойоролор. — Уларға Минең ерҙән яралтып, ерҙә урынлаштырырмын да, шул ерҙә яңынан ҡубарырмын, тип биргән вәғәҙәм бар», — тиер.\nФәрештәләр был йәнде ергә ташлар һәм ул үҙенең тәненә барып төшөр.\nСәхәбәләренән пәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, "Ҡөрьәндең тағы ла; «Әгәр кеше кемделер Аллаһҡа тиңдәш тотоп, уға ғибәҙәт ҡылып йөрөр булһа, (ана шулай) күктән ырғытылған хөкөмөндә булыр ҙа, йә уны ҡоштар эләктереп алыр, йә елдәр алыҫ-алыҫ ерҙәргә илтеп ташлар», — тигән аятты ла уҡып күрһәтә,\n«Хаж» сүрәһе, 31-се аят\n«Уның йәне тәненә әйләнеп ҡайта ла, — тип һүҙен дауам итә пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, — уның эргәһенә ике фәрештә килеп, һорау ала башлай». «Раббың кем?» — тиҙәр.\n«М-м-м... мин уны белмәйем», — тип өнһөҙ ҡалыр кеше. «Һеҙгә ебәрелгән бер зат тураһындә нимә беләһең?» — тиерҙәр. «М-м-м!.. Мин уны белмәйем», — тиер кеше.\n«Ул ялғанлай! — тигән тауыш килер күктән. — Уға уттан эшләнгән түшәк йәйегеҙ һәм йәһәннәм ҡапҡаларын асын ҡуйығыҙ». Иманһыҙ кешегә тамуҡтан эҫелек һәм утлы өйөрмә килеп бәрелер, тәнендәге ҡабырғалар бер-береһепә йәбешер сиккә етеп, ҡәбере лә ҡыҫыла башлар.\nУның алдына имәнес ҡиәфәтле, тәненән серек еҫе аңҡып торған бер ир килеп баҫыр һәм: «Мин һиңә борсоуҙан башҡаны бирмәгән бер хәбәр менән килдем. Бына был — һиңә вәғәҙә итеп килгән бер көн». «Һин кем? — тиер иманға килмәгән әҙәм. — Һинең ҡарашың золом менән тулы». «Һин эшләп йөрөгән яманлыҡтар булам мин», — тиер ир. «Эй, Раббым! Ҡиәмәт көнөнә килеп етер мөмкинлеге бирмә!» —- тип ялыныр кеше.\nХәҙистәрҙең береһендә әйтелә: «Ҡәбер, — тиелә, — теге донъяға барыу юлындағы тәүге туҡталыш. Был туҡталышта ҡотолоу таба алған кеше ҡалғандарынан да еңел генә үтеп китер».\nСәхәбәләренә пәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, һәр ваҡыт:\n«Эй, Аллаһ! Гонаһтарыбыҙҙың кескәйгенәләрен дә, ололарын да, тәүгеләрен дә, һуңғыларын да, йәшеренеп кенә эшләнгәндәрен дә, күренеп торғандарын да ғәфү ит», — тип доға ҡылып ҡына торорға бойора.\n«Эй, Аллаһ, — ти, — йәһәннәмгә илтер болаларҙан, Ахирәттә күрер ғазаптарҙан, фәҡирлек менән байлыҡ сәбәпле килгән золомдарҙан тик Үҙеңә генә һыйынам»,\n«Эй, Аллаһ! Ҡылған ғәмәлдәребеҙҙең бөтәһен дә игелек менән тамамларға мөмкинлек бир, йәшәгән йылдарыбыҙҙа түбәнлеккә төшөүҙән, үлеп ҡалғас, ҡәбер ғазаптарынан ҡотолорға ярҙам ит».\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 23.09.2017 в 03:13, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Еләктең уңышын арттырыуҙы әленән уйларға кәрәк\n30 Июнь 2020, 21:00\nӘле бөтәбеҙ ҙә татлы еләктең уңышын йыйып ҡыуанабыҙ. Ә киләһе йыл нисек булыр? Еләк мул уңыш бирһен өсөн әленән нигеҙ һалып ҡуйырға кәрәк. Был хаҡта ентекләберәк Рәсәй ауыл хужалығы үҙәгенең Башҡортостан буйына филиалы агрономы Айһылыу Камалетдинова һөйләй.\n– Еләктең уңышын йыйып алғас, киләһе йыл тураһында уйланырға ваҡыт. Әлбиттә, ауырыуһыҙ һәм һау үҫенте ултыртмайынса, нимәгәлер өмөт итеп булмай. Һатып алғанда бер йыллыҡ үҫентегә өҫтөнлөк бирегеҙ. Уның һауытҡа ултыртылған булыуы мөһим. Тамыры 5 сантиметр самаһы, көслө булһын, япраҡтары өсәүҙән кәм булмаһын. Элиталы сорттар һәйбәт уңыш бирәсәк. Баҙарҙан үҫенте алырға кәңәш итмәҫ инем.\nПитомниктарҙа үҫентеләрҙе июндең аҙағынан һата башлайҙар. Үҙегеҙҙең ихатала үҫкән еләкте үрсетәм тиһәгеҙ, был осраҡта үҫентеләргә айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк.\nЕләкте ултыртыуҙы августҡа планлаштырығыҙ. Урыны ҡояшлы, көньяҡ-көнсығышҡа ҡарап торорға тейеш. Ерҙең әселеге лә ҙур әһәмиәткә эйә. Көл өҫтөлгөн, йәки урмандан алып киленгән ерҙе еләк яратасаҡ. Ултыртҡанда үҫентенең тамыры оҙон булһа, уны киҫергә кәрәк.\nУлтыртҡандан һуң, түтәлгә һәйбәт итеп һыу ҡойоғоҙ. Махсус ашламалар индереү ҙә ҡамасауламаҫ. Өҫтөн ҡаплап ҡуйғанда, еләк һәйбәтерәк күтәрелер. Яңы үҫентеләрҙең “мыйыҡтарын” даими рәүештә киҫеп торорға кәрәк, – тип һөйләй Айһылыу.\nТағы ла белгес еләк яратаҡан ашламаларҙы билдәләп китте: 30 грамм мочевинаны 10 литр һыуҙа иретеп һибегеҙ. Ултыртыр алдынан соҡорҙарға 1 биҙрә ер, тиреҫ, 2 стакан һалып буталған ашламаны һалығыҙ.


“Йөрәк һүҙе” беҙҙе тамам арбаны. Наилә Сәфәрғолова тетрәндергес шиғри бәйге ҡороуға өлгәшкән.\n11 Ноябрь 2019, 11:35\nҮткән шәмбе иң бәхетлеләр “Башҡортостан” дәүләт концерт залында бөйөк замандашыбыҙ Мостай Кәримдең 100 йыллығына арналған “Йөрәк һүҙе” финалына шаһит булды. Еңеүселәрҙе һәм ҡатнашыусыларҙы ентекләп һанап тормайбыҙ, улар хаҡында мәғлүмәт күптән билдәле, үҙебеҙҙең, бәлки, бик үк тулы булмаған баһаны ғына бирәбеҙ.\nАлдан уҡ билеттар юҡлығы тигән хәбәр дөрөҫкә сыҡты. Ысынлап та, залға эләгергә теләүселәр билеттарға ҡарағанда күберәк ине. Тамашасылар биш сәғәткә яҡын (15 минутлыҡ бәләкәй бер генә тәнәфес булды) барған шиғри алыштың уртаһында ҡайнаны. Бәйгеселәр көслө, бүләктәр тос, алыш ғәҙел барҙы. Һәр ваҡыт йыр-бейеү, уйын-көлкө тимәгән. Әйҙәгеҙ, шиғри хис-тойғоларҙы ла тыңлап ҡарайыҡ. Бәйге шул тиклем көсөргәнешле барҙы, хатта ҡатнашыусыларҙың ара-тирә хаталаныуын да зал көслө алҡыштар менән баһалай белде. Шоуҙың хужабикәһе Наилә Сәфәрғолова тамашасының кәйефен бик оҫта һәм урынлы тойомлаған. Ул сығыш яһаусыларҙан һәр тамашасы ишетергә теләгән һүҙҙәрҙе күңелдәргә үтер инерлек итеп әйттерә белә.\n“Йөрәк һүҙе”нең еңеүсеһе Земфира Байбулдина сығыш яһағанда күптәр күҙ йәштәрен йәшермәне. Уның һәр сығышы өҙөлөргә генә торған ҡыл һымаҡ, кескәй генә бер драма, яҙмыш һынауы һәм тормош һабағы. Земфира был һынауҙы уңышлы үтте, сәхнәлә лә, ысынбарлыҡта ла. Эш тос бүләктә генә түгел, еңеү өсөн үҙеңде ҡорбан итә белергә кәрәк.\nБик йәл, бындай бәйге йылына бер генә була. Хәйер, тапшырыуҙы телевидение аша ҡабатлап күрһәтәләр шикелле. Ләкин экрандағыһы бөтөнләй икенсе күренеш. Үҙеңә эргәһендә булырға, уртаһында ҡайнарға һәм ҡатнашырға кәрәк.


Онлайн һәм Тере өсөн Һеҙҙең яратҡан Сайт ч-ч. - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nОнлайн һәм Тере өсөн Һеҙҙең яратҡан Сайт ч-ч.\nУның был сайтында баҫылған\nШулай уҡ беҙ түҙемһеҙлек менән Яратыусыларҙы көтәбеҙ спортБәйге тамамланғандан һуң, беҙ шунда Уҡ индерелә башланы һәм беҙ Уны телевизорҙан спорт фекере һәм Эмоциялары ҡыуылған, әммә беҙҙе сирҙәр борсомай. Һеҙ спорт һөйөүселәргә шулай уҡ Мөмкин булһа, уларҙың фекерен тыңлағандан Һуң яңы уҡыусыларҙы кешенең барлыҡҡа Килеүе һәм башҡа хәбәрҙәр. Бөтә спорт төрҙәре ҡаршы-тәндә-Спорт саралары. Бынан тыш, яуап бирсе, көтәм Автономиялы режимға, зинһар, тәмле була, Һәм бер аҙ һеҙҙән яуап алған.\nОсрашыу һәм аралашыу\nШуға күрә етеш йәшәргә теләй Беҙ энтузиазм менән онлайн-аралашыу Әңгәмәләште һәм башҡа ҡыҙыҡлы, шул Хәл беҙҙең менән аралашып, бер Тулҡында, кем мөһим ваҡиға тураһында Хәбәр алған. Шулай уҡ күптәр яратып хаҡында Асыҡ һөйләй, ҡыҙыҡ, күп функциялы Аҙыҡ-түлеккә сыҡҡан. Беҙ һеҙҙе түҙемһеҙлек менән көтә Түҙемһеҙлек менән ҡатнашты. Спорт рәхим итегеҙ. Бынан тыш, әгәр һеҙ иҫәп Яҙмаһын һәм пароль менән уртаҡлашырға Онотмағыҙ инде үҙенең социаль селтәрҙәрҙә Иң популяр социаль селтәрҙәренең береһендә Булһа ла ҡулланыу Бындай селтәрҙе, Шул Бәйләнештә, һәм интернетта веб-Ч, шунан үҙем һеҙгә күскән биттәр.\nСоциаль селтәргә инеп үҙен онотоп Һәм пароль һеҙ иҫәп яҙмаһын.\nҠала сайтында һәм портал форматында Бөтә биттәр навигация менән аралашыу Өсөн уңайлы Пользовательский Йорт новости, Блоги, спорт һәм башҡа популяр Бүлектәрен сайтынан.\nPhoenix escort: Mna akukwazeki Ukufumana Dating\nҡыҙ менән видеочить видео менән танышты шәхси танышыу видео башҡа бушлай таныша секс видео теркәү чатта теркәү бушлай булғас рулетка башҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат башҡа бушлай ч рулетка видеочивать пар эротическое ч рулетка менән ҡыҙыҡай секс без танышты теркәлгән


Бәйгеләрҙә сапҡан ат кеүек » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Бәйгеләрҙә сапҡан ат кеүек\nБәйгеләрҙә сапҡан ат кеүек\nЯҙыусыларҙың оло йыйынында гәзитебеҙ иғлан иткән Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы еңеүселәрен ҡотлау тантанаһы үтте\nБашҡортостан яҙыусыларының XV съезы Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы еңеүселәре өсөн икеләтә әһәмиәтле һәм иҫтәлекле булды. Бар яҙыусылар алдында, Сәғит Агиш, Рәшит Солтангәрәев, Шакир Янбаев, Ноғман Мусин кеүек шәп хикәйәсе тип нарыҡлап, бүләк тапшырһындар әле – һәр ижадсыға тәтер бәхет түгел был.\nБәйгенең гран-прийын яулаусы билдәле прозаик Рәлис Ураҙғоловҡа Рәшит Солтангәрәевтың яҡташтары, бәйгенең төп ойоштороусыларының береһе – Көйөргәҙе районы хакимиәте (башлығы Әхәт Ҡотләхмәтов) алдан инселәнгән ноутбукты бүләк итте.\n– Көйөргәҙе районынан яҙыусыларҙың оло йыйынына ҡайнар сәләм! – тине Көйөргәҙе районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Люциә Хәмитова. – Беҙ яҙыусыларыбыҙҙы бәйғәмбәр урынына күрәбеҙ, уларҙың яҙған әҫәрҙәрен уҡып – аҡыл, фәһем, фекерҙәрен тыңлап, тормошта дөрөҫ юл алабыҙ. Рәшит Солтангәрәев, Тамара Ғәниева, Зөһрә Ҡотлогилдина, Ғәлим Хисамов һәм башҡа яҡташ яҙыусыларыбыҙҙы халыҡ бигерәк тә яратып ҡабул итә. Ҡулығыҙҙан ҡәләм төшмәһен, халҡыбыҙҙы әйҙәүсе көс һеҙҙе ташламаһын, ти һеҙгә көйөргәҙеләр.\nБеренсе урын яулаусы Мәүлит Ямалетдинов кеүек күренекле әҙиптәрҙең ҡыҙыҡлы һәм юғары кимәлдәге әҫәрҙәре менән ҡатнашыуы бәйгегә бермә-бер мәртәбә өҫтәне. Һәм еңеүселәр араһында уларҙың да булыуы икеләтә ҡыуаныслы. Һүҙ юҡ, яңы ҡулына ҡәләм алыусылар менән сағыштырғанда, уларҙың ижады бик күпкә юғары һәм улар бер бизмәнгә һалып үлсәнә. Әммә конкурстың кимәле тик юғары кимәлдәге әҫәрҙәр менән генә билдәләнә. Өлгө алһындар, бер ҙә булмаһа, уларға, тәжрибәле әҙиптәргә, эйәрһен әйҙә проза атына яңы ғына эйәр һалыусылар.\n– «Йәшлек» гәзите ойошторған һәр конкурста, акцияла ҡатнашырға тырышам. Сөнки, берҙән, ойоштора һәм ҡыҙыҡһындыра беләһегеҙ, хикәйәләр бәйгеһеме, шиғыр конкурсымы, йә подпискаға бәйле булһынмы – юғары кимәлдә үтә. Икенсенән, ижад кешеһе, Мостай әйтмешләй, былай ҙа бәйгеләрҙә сапҡан ат ише, ә иңендә – заман ғәме, ваҡыт хәстәре, – ти Мәүлит ағай.\nӘбйәлилдән Иҙрис Ноғомановтың әҫәрҙәре «Йәшлек»тә тиҫтә йылдар буйы баҫыла килә. Уҡыусылар уның әҫәрҙәрен көтөп ала.\n– Шатлыҡ өҫтөнә шатлыҡ ул, – тип йылмая Иҙрис. – Һеҙҙең бәйгелә беренсе урын алыуым сираттағы уңышым булһа, «Ағиҙел» журналында «Һаҡмарбашы» исемле тәүге романым баҫылыуы – оло бер ваҡиға.\nБеренсе урын алыусы ҡәләм оҫталарына Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы үҙ бүләген тапшырҙы. Ғөмүмән, союз «Йәшлек»тең әҙәбиәткә ҡағылышлы һәр башланғысын күтәреп алып, бар йәһәттән дә ярҙам күрһәтеп тора. Таланттарҙың ҡәҙерен белгән, һәр изге эшкә теләктәшлек белдереп тороусы Әбйәлил районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты исеменән Иштимер Ғүмәр улы Солтанов Иҙрискә, яҡташ яҙыусыбыҙ рәхәтләнеп ижад итһен, һис тә сырхамаһын, тип оло бер батман бал да тоттороп ҡуйҙы.\nЯңы исемдәр ҙә эҙләне бәйге. Булды улар ҙа еңеүселәр исемлегендә. Гөлдәр Бүләкбаева, Илсиә Ҡасимова, Мансур Һәҙиәтов...\n– Әҙәбиәткә булған ынтылышым бала саҡтан уҡ килә, шиғырҙар ҙа, мәҡәләләр ҙә яҙҙым, – тип һөйләй «Йәншишмә» гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары, хикәйәләр конкурсында икенсе урын алыусы Гөлдәр Мөхәррәм ҡыҙы. – Тормош тәжрибәһеме, ҡәләм ҡөҙрәтеме прозаға әйҙәне. «Йәшлек»тәге конкурсҡа тәүге хикәйәмде бирергә баҙнат иттем. Баҫылып сыҡҡас та үҙемә булған ышанысым артты, бер-бер артлы бер нисә хикәйә яҙып ҡуйҙым. Күрәһең, күңелемдә күптән йәшәгәндер ижад ҡомары, кемдеңдер ҡапҡа асыуын көткәндер. Еңеүемдән бигерәк, йәштәр гәзите лә, әлеге бәйге лә ышаныс биреүе менән ҡәҙерле миңә.\nСибай ҡалаһынан килгән Рәмилә Торомтаева ике йыл элек үткән тәүге хикәйәләр конкурсында ла ҡатнашып, лауреат булғайны. Был юлы ул икенсе урын алды. Бәйгенең жюри рәйесе, күренекле прозаик Әмир Әминев, киләсәктә Рәмиләнең әҫәрҙәре прозабыҙҙың бер биҙәге буласаҡ, уға беҙ ҙур өмөттәр бағлайбыҙ, тине. Ҙур баһа был. Рәмилә лә ағайҙарының ышанысын аҡлар, моғайын, үҙе лә, хәҙер әҙәбиәттән мине бер ни ҙә айыра алмаҫ, ахыры, тип йылмая.\nГөлдәр менән Рәмиләгә Башҡортостан «Китап» нәшриәте үҙҙәренең бүләктәрен тапшырҙы. Нәшриәттең директоры Зөфәр Тимербулатов еңеүселәрҙе ҡотлап ҡына ҡалманы, ә һөйөнөслө хәбәрен дә еткерҙе:\n– Әҙәбиәтебеҙҙең киләсәген хәстәрләһәк, бындай конкурстарға ла әһәмиәт бирергә тейешбеҙ. Бик һәйбәт хикәйәләр баҫылды «Йәшлек»тә, ә нишләп беҙ еңеүселәрҙең егермеләп уҡымлы хикәйәһен бергә йыйып, китап итеп сығармайбыҙ әле?! Беҙҙең халыҡ хикәйә уҡырға ярата һәм был йыйынтыҡ уларҙың көтөп алған китабына әйләнәсәк.\nУйлаһаң, хайран ҡалырлыҡ шәп идея. Әле китап әҙерләнә. Ике тапҡыр үткән Рәшит Солтангәрәев исемендәге хикәйәләр конкурсында йәмғеһе йөҙҙән ашыу хикәйә ҡатнашып, шуларҙың 76-һы «Йәшлек» гәзите биттәрендә донъя күрҙе. Оло хазина бит. Был байлыҡтың ынйылары уҡыусыларға китап булып барып етһә, тағы ла шатлыҡ, тағы ла әҙәбиәтебеҙ киләсәге хаҡында хәстәрлек тә баһа.\nӨсөнсө урынға лайыҡ булыусы Рәсүл Сәғитов, Дилбәр Булатова һәм Заһит Мурсиев «Йәшлек» әҙерләгән иҫтәлекле бүләктәрҙе алып һөйөндө.\n– Йөрәккә ижад уты бер тоҡанһа, һүнмәйҙер инде. Ул ут беҙҙең йыуаныс та, ғазап та хәҙер, – Рәсүлдең һүҙҙәре был. Хаҡ һүҙҙәр. Өҫтәп шуны ғына әйтәһе: заман бурандары ла, күбәләктең ҡанат елпеүе лә дөрләтә ала был утты. Ижад ҡорос рухлы ла, нескә күңелле лә була ала шул.\nСығыу ваҡыты 23-04-2011, 12:47 | Ҡаранылар: 2544\nРәшит Назаров исемендәге әҙәби бәйгегә рәхим итегеҙ!\nРәмил Ҡолдәүләт исемендәге әҙәби премияға конкурс тамам\nҠәләм яҙа-яҙа ослана


АСЫҠ ҺѲЙЛӘШЕҮ ФАЙҘАЛЫ БУЛДЫ\nРедакцияла ойошторолған «тура бәйләнеш»тәге асыҡ һѳйләшеү ике яҡ ѳсѳн дә файҙалы булды. Ата-әсәләр ҡала мәғариф бүлеге начальнигы Ғаяз Әхмәҙулла улына үҙҙәрен борсоған һорауҙы туранан-тура биреп, шунда уҡ яуап алды. Әйҙәгеҙ, уларға күҙ һалып үтәйек.\n—Ейән-ейәнсәрҙәрем Арҡайым ҡасабаһынан йѳрѳп уҡый. Автобустарҙың һуңлап килеүе йәиһә бәләкәй автобустарҙа урын булмауы ҙур мәшәҡәттәр тыуҙыра. Ҡышҡы һыуыҡтарҙа ѳшѳп-туңып транспорт кѳткән уҡыусыларҙа ниндәй уҡыу ҡайғыһы булыуы мѳмкин?\n—Был мәсьәлә менән танышбыҙ. Ҡала хакимиәте исеменән, ҡасабаларға ѳҫтәмә маршрут биреүҙе һорап, автотранспорт предприятиеһы етәкселегенә хат яҙҙыҡ. Уның үтәлешен талап итәсәкбеҙ.\n—Балаларым йыш ҡына мәктәптә ашаған аштарының һыуыҡ булыуына зарлана. Был хаҡта шылтыратып әйттем. Иртәгеһенә балалар аштың ауыҙға алғыһыҙ эҫе булыуын белдерҙе. Аштың билдәле температураһы булырға тейешме?\n—Эйе, санитар ҡағиҙәләр һәм нормаларға ярашлы, балаларға бирелгән аштарҙың һәм эсемлектәрҙең билдәле температураһы булырға тейеш. Тағы ла шуныһы: һәр мәғариф учреждениеһында бракераж журналдар булдырылған һәм медик хеҙмәткәр, йәғни бракераж комиссияһы етәксеһе аш бирер алдынан тикшереп, ашнаҡсыларға тәҡдимдәрен, иҫкәрмәләрен әйтергә бурыслы. Киләсәктә был һорауҙы иғтибар үҙәгенә аласаҡбыҙ. Шулай уҡ ата-әсәләр комитеты ағзалары ла балаларҙың туҡланыу кимәлен тикшерә ала.\n—Балалар баҡсаһына кѳнкүреш тауарҙары ѳсѳн аҡса бүленмәйме? Ни ѳсѳн ата-әсәләрҙән күпләп әйбер талап итәләр? Мәҫәлән, кер йыуыу порошогы—4 ҡап, бәҙрәф ҡағыҙы—3-әү һ.б. Был бер бала ѳсѳн күп түгелме?\n—Һәр балалар баҡсаһының үҙ сметаһы бар. Муниципаль ҡаҙна тарафынан да аҡса бүленә. Әгәр ҙә был сығымдар етмәгән хәлдә, ата-әсәләр комитеты менән килешеү нигеҙендә аҡса йыйырға мѳмкин. Шулай ҙа алырға тейешле тауарҙарҙың хаҡы контролгә алынған.\n—Ишетеүемсә, 9-сы лицейға турникет урынлаштырырға уйлайҙар. Ысын була ҡалһа, ата-әсәләрҙән сығым артасаҡ. Беҙгә был кәрәкмәй. Һеҙҙеңсә, уның кәрәге бармы?\n—Был ата-әсәләр йыйылышында кәңәшләшеп ҡабул ителгән мәсьәлә. Хәҙерге ваҡытта хәүефһеҙлекте тәьмин итеү маҡсатында бындай механизм байтаҡ мәктәптәргә ҡуйыла. Ыңғай яҡтары күп. Баланың сәғәт нисәлә дәрескә килеүе һәм ҡайтырға сығыуы ата-әсәгә смс аша хәбәр ителә. Меңдән ашыу уҡыусы белем алған 9-сы лицей—Сибайҙа иң ҙур мәктәптәрҙең береһе. Сығымдарҙың күпмелер ѳлѳшѳн мәктәп үҙ ѳҫтѳнә алһа, ҡалғаны ата-әсәләр ярҙамы аша башҡарыласаҡ.\n—Бѳгѳн ата-әсәләр балаларына уҡыу дәреслектәрен һатып алырға мәжбүр. Мәҫәлән, Рамаҙан Ѳмѳтбаев исемендәге баш-ҡорт лицейында 2-се класҡа рус теле буйынса дәреслектәр етмәй. Беҙ уларҙы һатып алырға тейешбеҙме?\n—Программаға ярашлы бар мәктәптәр ҙә дәреслектәр менән тәьмин ителгән. Һуңғы йылдарҙа кластан тыш уҡыу китаптары алыуға ѳлгәштек. Киң мәғлүмәт еткереү маҡсатында уҡытыусылар тѳрлѳ вариатив дәреслектәр менән эшләргә тырыша. Был осраҡта инде ѳҫтәмә дәреслектәр алырға мѳмкинселегебеҙ юҡ. Шулай уҡ имтихандар йыйынтыҡтарын да уҡыусылар һатып алырға мәжбүр. Әммә былар барыһы ла ата-әсәләр менән кәңәшләшеп башҡарылырға тейеш.\n—Фатир йәиһә йорт тѳҙѳү ѳсѳн ер биләмәһе бирелә торған программалар эшләй башлағанын беләбеҙ. Шул программалар ниндәй тиҙлектә бара икән?\nБыл тәңгәлдәге һорауҙарҙы йыш ҡабул итәбеҙ. Күптән түгел Президенттың мәғариф ѳлкәһендә эшләгән хеҙмәткәрҙәргә бушлай ер участкаһы биреү тураһындағы ҡарары сыҡты. Күп балалы ғаиләләргә ярҙам күрһәтелгәндән һуң, ошо юҫыҡта эш дауам ителәсәк.\n—Беҙҙең ҡалала инвалид балаларҙы дистанцион уҡытыу мәсьәләһе нисек ҡуйылған?\n—Инвалид балаларҙы дистанцион уҡытыу 6-сы мәктәптә алып барыла. Сибай ҡалаһынан тыш, Урал аръяғы уҡыусыларын да ҡабул итәбеҙ. Әле урындар бар. Модернизация программаһына ярашлы, дистанцион бүлмәләр булдырылды, ѳҫтәмә ҡорамалдар, әсбаптар алдыҡ. Белем биреүсе педагогтар билдәләнгән. Яңы техника алыу һәм балаларҙы экскурсияға йѳрѳтѳү күҙ уңында тотола.\n—Балаларым 10-сы мәктәптә белем ала. Шуға күрә лә мине ошо мәктәптең киләсәге борсой?\n—Борсолоу урынһыҙ. Сибай ҡалаһы шул тарафҡа ҡарай үҫә. Әгәр ҙә гимназия-интернатҡа яңы бина тѳҙѳүҙе тормошҡа ашырһаҡ, был бина 10-сы мәктәпкә ҡаласаҡ.\n—Беҙҙең мәктәптә профиль кластар эшләп килә. Йүнәлешле уҡытыу әсбаптарын уҡыусылар һатып алырға мәжбүр. Элекке кеүек китапхананың үҙәкләштерелгән системаһын ҡайтарыу мѳмкинлеге юҡмы?\n—Инновацион белем усаҡтары, йәғни гимназия-лицейҙар бер китап менән генә түгел, ә бер нисә әсбап менән шѳғѳлләнергә тейеш. Ѳҫтәмә китаптар алыуға аҡса бүленмәй. Шулай ҙа был тәңгәлдә хәл итеү юлдарын табырға тырышырбыҙ.\n—Ҡаланың балалар баҡсалары буйынса профсоюздар ойошмаһында 79 кеше иҫәпләнә. Шуларҙың 15-нең үҙ торлағы юҡ. Улар ниндәйҙер ярҙамға ѳмѳт итә аламы?\n—Шѳкѳр, быйыл боҙ ҡуҙғалды, тип әйтергә мѳмкин. 11 педагог фатир алыуға ѳлгәште. Киләсәктә ярҙам саралары күрһәтергә тырышасаҡбыҙ. Был йәһәттән ҡытыршылыҡтар әлегә бар. Мәғариф хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы түбән булыу сәбәпле, банкылар менән килешеү тѳҙѳгән саҡта ҡыйынлыҡтар осрай. Министрлыҡ кимәлендә ѳлкә хеҙмәткәрҙәренә йорт биреү тураһындағы программа әҙерләнгән, әммә финанс ауырлыҡтар арҡаһында тотҡарланып тора.\nАта-әсәләр исеменән шылтыратыусы:\n—8-се мәктәптә балалар ѳсѳн шыршы байрамы үткәрелмәйәсәк, тигән хәбәр йѳрѳй. Шул дѳрѳҫмѳ?\n—Юҡ, байрам кисәләре ойоштороласаҡ. Бәләкәй һәм урта кластар ѳсѳн балалар ижады үҙәге менән берлектә үткәрелә. Был байрамды юғары кимәлдә үткәреү мѳмкинлеге бирәсәк. Ә ѳлкән класс уҡыусыларының шыршы байрамы мәктәптә уҙғарыла.\nШылтыратыуҙар араһында Ғаяз Әхмәҙулла улы Хәсәнов менән ҡала мәғарифының бѳгѳнгѳ йәшәйеше, яңылыҡтары хаҡында әңгәмәләштек.\n—Ғаяз Әхмәҙулла улы, бѳгѳн ата-әсәләрҙең күпселеген балалар баҡсаһында урындар етмәү мәсьәләһе борсой...\n—Ысынлап та, башҡа тѳбәктәрҙәге кеүек, Сибайҙа ла балалар баҡсаһында урындар етмәүе—тѳп проблемаларҙың береһе. Бѳгѳн 2 мең баланың сиратта тороуы ошо хаҡта һѳйләй. 2011-2015 йылдарҙа Урал аръяғын иҡтисади үҫтереүҙең урта ваҡытҡа иҫәпләнгән комплекслы программаһына ярашлы, ҡалала мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары тѳҙѳлә. Яңы йыл алдынан Кѳнсығыш биҫтәһендәге 220 урынлыҡ учреждениены асасаҡбыҙ. Күптән түгел ошо уҡ биҫтәлә 140 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы тѳҙѳлѳшѳ башланды. Алтын ҡасабаһында 80 урынлыҡ учреждениены проектлау эштәре бара.\nШәхси балалар баҡсаларының эшләп килеүе лә мәсьәләне аҙмы-күпме еңеләйтә. Киләсәктә лә ошо йүнәлештә эштәрен асырға теләүселәр бар. Шулай уҡ яңы мәктәптәр тѳҙѳү ҙә күҙ уңында тотола. Киләһе йылда Республика хѳкүмәте һәм ҡала хакимиәте башлығы ярҙамы менән был изге башланғысҡа нигеҙ һалырға уйлайбыҙ. Сѳнки ҡайһы бер белем усаҡтары 60-70-се йылдарҙа тѳҙѳлгән, улар заман талаптарына яуап бирмәй.\n—Мәктәптәр иҫкерҙе тигәндәй, ремонт эштәренә иғтибар биреләме?\n—Ремонт эштәрен башҡарыу ѳсѳн республика һәм федераль ҡаҙнанан байтаҡ аҡса бүленде. Урындағы хакимиәттең дә финанс ярҙам күрһәтеүен билдәләп үтеү кәрәк. «Ирәндек» лицейы һәм 6-сы мәктәпкә капитал ремонт яһауға ѳлгәштек. Балалар ижады үҙәгендә лә йүнәтеү эштәрен тамамлау алдында торабыҙ. Тәҙрәләр алмаштырылды, вентиляция ҡуйылды. Яңы йылға тиклем тейешле кимәлгә еткереү—тѳп бурысыбыҙ.\n—Сифатлы белем биреү матди-техник база менән тығыҙ бәйләнгән. Ошо йәһәттән ниндәй яңылыҡтар бар?\n—Шуныһы ҡыуаныслы: матди-техник базаны яңыртыуға ҙур иғтибар бирелә. Мәҫәлән, алдағы кѳндәрҙә башланғыс кластар уҡытыусыларына 191 ноутбук бирәсәкбеҙ. Башланғыс класс уҡытыусыларына кабинет һәм медицина бүлмәләрен йыһазлау, спорт инвентарҙары һәм әсбаптары ѳсѳн финанс ярҙамы бүленде. Базаны яңыртып бѳтѳп барабыҙ. Тиҫтәгә яҡын автобустарыбыҙ булһа, киләһе йыл яңы «ПАЗ» автобусы алырға иҫәп тотабыҙ. Тағы ла шуныһы: декабрь айында уҡытыусыларҙың эш хаҡына ѳҫтәмә аҡса биреүҙе лә планға алғанбыҙ. Әйткәндәй, ҡала хакимиәте һәр балалар баҡсаһына ѳҫтәмә аҡса бүлде. Был ярҙам кѳнкүреш техникалары, видеопроекторҙар, компьютерҙар алыуға тотоноласаҡ.\n—Президент шыршыһы байрамдарына Сибай ҡалаһынан нисә уҡыусы барасаҡ?\n—Быйылғы йылда Кремлдә уҙасаҡ шыршы кисәһенә—1, ә Башҡортостан Президенты шыршыһы байрамына 8 бала барасаҡ. Атап әйткәндә, улар—«Ирәндек», гимназия-интернат, 1-се, 5-се, 7-се һәм 8-се мәктәп уҡыусылары. Улар араһында ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар ҙа, уҡыу алдынғылары ла, тѳрлѳ конкурстарҙа еңеү яулаған һәм йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашыусылар ҙа бар. Ҡала кимәлендә уҙасаҡ шыршы байрамын да юғары кимәлдә ойоштороуҙы күҙаллайбыҙ.\n—Коллегаларығыҙға әйтер һүҙҙәрегеҙ...\n—Сибай ҡала мәғариф системаһы элек-электән кѳслѳ булыуы менән айырылып торҙо. Үҙенең традицияларына тоғро ҡалып, республика, ил кимәленә файҙалы шәхестәр әҙерләүгә тос ѳлѳш индерҙе. Бѳгѳн дә беҙҙең уҡыусылар һәм уҡытыусылар тѳрлѳ бәйгеләрҙә ҡала исеменә тап тѳшѳрмәй. Был, әлбиттә, үҙ эшеңде яратып, ижади эшләү һѳҙѳмтәһе.\nФорсаттан файҙаланып, барлыҡ коллегаларымды етеп килгән Яңы йыл байрамы менән ҡотлайым. Киләсәктә лә белем биреү ѳлкәһенә лайыҡлы хеҙмәт итәйек.\n«Халыҡтың һорауҙарына яуап биреү, тәҡдим-тәнҡиттәрен ишетеү—файҙаға»,—тигәйне әңгәмә аҙағында Ғаяз Әхмәҙулла улы Хәсәнов. Дѳрѳҫ, етешһеҙлектәрҙе күрмәй тороп, яҡшыға ѳмѳт итә алмайбыҙ. Әйткәндәй, «тура бәйләнеш»тә рәхмәт һүҙҙәре лә күп булды. Был иһә ҡала мәғарифының уңыштары хаҡында һѳйләй.


Хәбәрҙәр: Джон Керри: Иранға ҡаршы яңы санкциялар һөйләшеүҙәр алып барыуға ҡамасаулаясаҡ.\nДжон Керри: Иранға ҡаршы яңы санкциялар һөйләшеүҙәр алып барыуға ҡамасаулаясаҡ.\nИранға ҡаршы яңы санкциялар Таһрандың ядро программаһы буйынса һөйләшеүҙәр алып барыуға ҡамасаулаясаҡ- АҠШ-тың дәүләт сәркәтибе Джон Керри Америка Конгресын шул турала киҫәтте. Дипломаттың белдереүенсә, АҠШ һәм донъяның башҡа державалары килешеү төҙөргә әҙер, уның буйынса, әгәр Таһран ядро ҡоралы эшләп сығармаясағына гарантия бирһә, Иранға ҡаршы санкциялар йомшартыласаҡ.\nКерри: “Яңы санкциялар индерелмәҫ тип өмөтләнәм, сөнки беҙ һөйләшеү алып барған кешеләр быны бик кире ҡабул итәсәк. Әгәр Конгресс санкцияларҙы ҡатыландырыуға йөҙ тотһа, был һөйләшеүҙәрҙе өҙөүе ихтимал. Беҙ Конгрестан дипломатияға шанс биреүҙе һорайбыҙ.”\n“Хезболлах”шиғый төркөмө башлығы Хәсән Насралла Бейрутта үҙенең яҡлылар алдында сығыш яһап былай тине:”Әгәр Иран һәм алты ил Таһрандың ядро досьеһы буйынса килешә алмаһа, был Яҡын Көнсығышта һуғышҡа алып киләсәк.”\nУҙған ялдағы Женева һөйләшеүҙәрендә Таһран ядро программаһы буйынса килешеү төҙөүҙән баш тартты. Дипломаттың һүҙҙәре буйынса, төп кәртә шунда: Иран рәсми рәүештә уранды байытырға “хоҡуғы” барлығын таныуҙы һорай. Һөйләшеүҙәрҙең киләһе раунды 20 ноябргә тәғәйенләнгән.