«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТОЛСТОЙҘЫҢ БАШҠОРТТАРҘА БУЛҒАНЫ, БӘЙГЕ ОЙОШТОРҒАНЫ - 2018 - Мәҡәләләр\nТатьяна Львовна Сухотина-Толстая (1864-1950) бөйөк урыҫ яҙыусыһының өлкән ҡыҙы. Ғүмере буйы рухи яҡтан атаһының иң яҡын кешеләренең береһе була. Яҙыусы өлкән йәштәрҙә сағында ҡатыны менән аңлашылмаусанлыҡ барлыҡҡа килгән йылдарҙа ла Татьяна Львовна атаһын аңлай. "Ул атаһының да, әсәһенең дә күңелен йыуатырлыҡ яйлы һүҙҙәр таба ине", - тип яҙа уның хаҡында Л. Толстойҙың секретары В. Булгаков. Т. Л. Толстаяның иҫтәлектәре һәләтле яҙыусы ҡулы менән яҙылған. Тәүге иҫтәлектәр көндәлектәрен ул ун дүрт йәшендә башлай һәм ғүмере буйы дауам итә. Билдәле булыуынса, Лев Толстой башҡорт ҡымыҙы эсергә һәм далала ял итергә ғаиләһе менән дә килә. Таня башҡорттарҙы бик ярата һәм йылы иҫтәлектәр яҙып ҡалдыра.\nБыл иҫтәлектәр 1976 йылда Мәскәү ҡалаһында нәшер ителгән "Т. Л. Сухотина-Толстая. Воспоминания" тигән китабынан тәржемә итеп алынды.\nКәрәлек йылғаһы тип аталған түңәрәк күлдәр эргәһенән үткән саҡта һыу өҫтөндә аҡ томбойоҡтар күреп һоҡландым. Мин тымыҡ һыуҙы, ундағы матур сәскәләрҙе күреп ғәжәпкә ҡалдым. Ынтылып, бер генә сәскә өҙәйем тигәйнем, буйым етмәне. Шул саҡта мулланың йәш кенә улы, Нәғим исемле башҡорт, галушын, йомшаҡ ҡына йәшел ситеген сисеп, салбарының балаҡтарын төрҙө лә күлгә инеп китте. Бер гөлләмә томбойоҡтар өҙөп алды ла миңә бирҙе. Мин ундай иғтибарға өйрәнмәгәс, йөҙөмдө ҡыҙыллыҡ баҫты, эстән генә рәхмәт әйтеп, гөлләмәне алдым.\nАтайым, хужаның ҡатыны менән ҡыҙы биҙәнеү әйбере итеп файҙаланһын өсөн, яйын тура килтереп, хужаға бер нисә тәңкә бирҙе.\nАтайым, Степа (хеҙмәтсе - М.Б.), Ханна (Толстойҙарҙа бала ҡараусы - М.Б.) һәм хатта бәләкәй һеңлем Маша күпләп ҡымыҙ эстеләр. Улар иртә менән тирмәгә китәләр. Тирмәлә уларҙы беҙ Мөхәмәтша Романович тип йөрөткән ғәжәп яғымлы һәм әҙәпле ҡарт башҡорт ире ҡаршы ала. Ул тирмә иҙәненә түшәлгән келәм өҫтөндәге яҫтыҡҡа аяҡтарын бөкләп ултырып ала, турһыҡтарҙағы ҡымыҙҙы болғандырып ебәрә, ижау менән туҫтаҡтарға ҡымыҙ ҡоя ла илтифатлы ҡиәфәттә ҡунағына һона. Атайым туҫтаҡты ҡушҡуллап ала ла бер тынала һемереп ҡуя.\nМөхәмәтша уның эсеп бөткәнен көтөп ултыра ла тағы ҡымыҙ ҡоя. Атайым ҡайһы саҡта икенсе туҫтаҡты ла бөтөргәнсе эсә лә, маҡтай.\nМин ҡымыҙ эсмәйем. Һаулығым насар булмағас, мине ирекһеҙләмәйҙәр ҙә. Ирҙәр ҡымыҙ эскән саҡта мин тирмәнең буҫтау менән бүленгән икенсе яғына инәм. Унда Мөхәмәтшаның ҡатыны Әлифә менән ейәнсәре Һәҙиә йәшәй. Әлифә һөйкөмлө генә, мөләйем, шул уҡ ваҡытта ире кеүек баҫалҡы һәм итәғәтле ҡарсыҡ. Һәҙиә - йәш кенә, бик матур ҡыҙ, ҡап-ҡара күҙле, ғәжәп һөйкөмлө итеп йылмая.\nҠатын-ҡыҙҙар ирҙәргә йөҙҙәрен күрһәтмәй. Шуға ла Һәҙиәгә ҡымыҙ эсеп ултырған ирҙәр эргәһенән үтергә тура килһә, ҡара бәрхәт еләне менән йөҙөн ҡаплай һәм йылдам ғына сығып китә.\nҠатындар яғында мин ҡымыҙ бешергә ярҙам итәм. Йылҡы тиреһенән тегелгән ҙур һауыттарҙа бейә һөтө әсетәләр һәм оҙон ағас бешкәктәр менән болғатып торалар. Ҡымыҙҙы ни тиклем йышыраҡ бешәһең, шул тиклем һәйбәтерәк була икән. Мин башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары кеүек талғын ғына итеп бешә алмайым.\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары асыҡ сағыу төҫлө туҡыманан тегелгән киң, иркен күлдәк кейә, итәгенә икенсе төҫтәге туҡыманан ҡатмар һалына, иҙеү тирәһенә таҫма һалына һәм тәңкәләр тағыла. Толом остарына ла тәңкә тағалар.\nМин улар менән бейә һауған ергә лә бергә барҙым. Һәҙиә әле лә күҙ алдымда. Зифа буйлы, аяҡтарында ситек, башына бәрхәт елән бөркәнгән. Елән аҫтынан оҙон толомоноң осона таҡҡан тәңкәләре күренә. Атлаған һайын был тәңкәләр сыңлап китә. Ул беләгенә баш күнәк элеп, бейәләр яғына атлай. Бейәләр алыҫ түгел, тирмәләргә яҡын ғына. Шунда уҡ ҡолондар ҙа бәйҙә тора.\nҠайтыр алдынан атайым башҡорттарға бәйге ойоштороп китмәксе булды. Уның үҙенең дә дала аттарының сабышын ҡарағыһы килә ине.\nТирә-яҡҡа бәйге тураһында хәбәр таратылды. Теләүселәр көнөнә, сәғәтенә беҙҙең хуторға йыйылырға тейеш ине.\nАтайымдың был ниәте башҡорттарға бик оҡшаны. Улар аттарын бәйгегә әҙерләй башланы. 10-11 йәшлек малайҙарҙың менгеләренә һыбай атланып, дала буйлап сапҡанын йыш күрергә була ине.\nАтайым еңеүселәргә бүләктәр әҙерләне: беренсе урынға - сит ил мылтығы, икенсеһенә - көмөш сәғәт. Артабанғылары ебәк елән, ебәк яулыҡтар һәм башҡалар.\nБәйге башланыр алдынан бер нисә көн элек үк беҙҙең йорт янында тирмәләр ҡора башланылар. Һарыҡ һуйып, ит бешерҙеләр, бейә һауып, ҡымыҙ бештеләр. Атайым инглиз тоҡомло ике йәшлек тайын һуғымға бирҙе.\nБашҡорттар далаға йыйылды ла асыҡ һауала ергә түшәлгән келәмдәргә ултырып, ҡымыҙ эсте, сатраш уйнаны, йырланы, бейене...\nКөр күңелле Михаил Иванович үҙенең өс ҡатыны менән килде. Улар әллә күпме бейәләр эйәртеп килде. Михаил Иванович атайым менән сатраш уйнаны, әммә күп осраҡта атайым еңеүсе булды.\nЕвропа музыкаһына өйрәнгән беҙҙең ҡолаҡтарыбыҙ өсөн көнсығыш йырҙары ят ине. Көйҙәр һағышлы, моңло. Ҡурайҙа, һорнайҙа, тағы әллә ниндәй ят ҡоралдарҙа уйналған ошо көйҙәргә башҡорттар талғын ғына баҫып бейей ине...\nҠайһы бер башҡорттар тамаҡтары менән көй сығара ине (һүҙ өзләү тураһында бара - М.Б.). Был ҙур оҫталыҡ талап иткән ғәжәп һөнәр. Бындай һөнәргә эйә булыусыларҙы башҡорттар юғары баһалай һәм ундайҙар бик һирәк.\nБәйгегә шундай бер оҫта килгәйне. Ул уйнаған саҡта барыһы ла тын ҡала ине. Башҡорт келәмгә аяҡтарын бөкләп ултыра, өзләгәндә маңлайында тамырҙар бүртә, бите буйлап тир аға. Йөҙө үҙгәрешһеҙ, ирендәре лә хәрәкәтһеҙ, тик ҡайҙалыр тамаҡ төбөндә ниҙер көй сығара. Өзләү тауышы саф һәм моңло.\nБына ул өзләүен тамамланы. Һуңғы ауаздарын өзләгәндә, әллә һулышы, әллә һағышы күкрәген ярып килеп сыға һымаҡ. Был моң барыһын да ныҡ тәьҫирләндерә.\n- Йә, тамаҡ төбөнә йәшергән музыка ҡоралын күрһәт әле, - ти атайым.\nБашҡорттоң арыған йөҙөндә йылмайыу сағыла, ул башын һелкә. Уға күпереп торған ҡымыҙ менән мөлдөрәмә тулы туҫтаҡ бирәләр. Ул сарсаған, ҡымыҙҙы бер тынала эсә лә, ҡулдарын күкрәгенә ҡуйып, ял итә.\nҠымыҙ тултырылған туҫтаҡ туҡтауһыҙ ҡулдан-ҡулға китә.\nТүңәрәк эсендә ике башҡорт көс һынаша. Ул ысул түбәндәгесә: ике кеше ҡапма-ҡаршы ултыра ла аяҡ табандарын бер-береһенә терәй. Шунан ныҡ ҡына таяҡ алып, икеһе лә шуға тотона ла, таяҡты үҙ яҡтарына тарта башлайҙар. Тубыҡтар саҡ ҡына бөкләнгән була. Тубыҡтары яҙылып, аяғүрә баҫҡан кеше еңелә. Ә уны тартып торғоҙоусы еңә.\nМин һәр ваҡыт башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары эргәһендә булдым. Уларҙың йырҙарын тыңланым, бейеүҙәрен ҡараным.\nБәйгелә беҙҙең атыбыҙ ҙа ҡатнашты. Ул бишенсе булып килде. Һыбай сапҡан малайҙар шатланышып бүләк алалар ҙа атайҙарына тотторалар.\nИртәгеһен барыһы ла таралыша башланы.\nБәйгенең башынан аҙағынаса бер генә тәртип һаҡлаусы ла булманы, тәртип тә боҙолманы. Бөтөн саралар ҙа һәүетемсә, тыныс, баҫалҡы, тәртипле, шул уҡ ваҡытта ғәжәп күңелле үтте. Бер генә аңлашылмаусанлыҡ та булманы. Бер аҙҙан беҙ Һамар яҡтарынан ҡайтып киттек.\nМәрйәм БУРАҠАЕВА әҙерләне.\nЯҙылған: 27.11.18 | Ҡаралған: 272


Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Творческая работа "Киләсәккә ышанабыҙ"\nБашҡортостан Республикаһы Мәләүез районы муниципаль районының\n8-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nИжади эштәр конкурсына\nКиләсәккә өмөттәребеҙ яҡты!\nБашҡарҙы: Ҡотлоғужина Айгизә,\n11- се класс уҡыусыһы.\nЕтәксе: Рәхмәтуллина Г.Р,\nМәләүез – 2015\nТыуған төбәк, тыуған ауыл, тыуған тәбиғәт, тыуған өй – ни тиклем күңелгә яҡын төшөнсәләр! Улар кеше аң белә башлағас күңелдең иң түренән урын алалар ҙа, башҡа бер ҡасан да күңелдән сыҡмайҙыр ул. “ Кеше Тыуған илендә генә бәхетле” йәки “ Эт ояһында, кеше Тыуған илендә көслө” тигән әйтемдәр бар. Минеңсә, был һүҙҙәр бик дөрөҫ әйтелгән һүҙҙәр. Сөнки беҙ тыуған тупраҡтан көс алып йәшәйбеҙ. Яныбыҙҙа атай-әсәйебеҙ, яҡындарыбыҙ, туғандарыбыҙ, дуҫтарыбыҙ. Тыуған еребеҙҙә тормош көтөүебеҙ менән беҙ үҙебеҙҙе бик бәхетле һанай алабыҙ.\nТик, Тыуған ерҙәрен бер генә тапҡыр булһа ла күрергә теләп зар интизар булып йәшәгән милләттәштәребеҙ ҙә булған бит.\nЙүгереп кенә мендем тау башына\nСеүү! Ниндәй моң был?!\nБыл халҡыбыҙҙың иң моңло, йөрәккә үтеп инеп, күңел ҡылдарын берәм-берәм тибрәтә алырлыҡ йырҙарының береһе “Илсе Ғайса” бит! Әрнеү ҡатыш һағышлы кемдең ауазы һуң? Кемдең һағышлы күңеле хатта таштарына тарих яҙыр өсөн Урал тауҡайҙарына тартыла? Кем һуң башҡорт йырҙарын йәш түгеп йырлай-йырлай ҡайғыларын баҫырға, хәсрәт тулы күңел юшҡындарын йыуырға тырыша?\nСеүү! Был бит Зәки рухы! Тыуған ерен, тыуған халҡын, Башҡортостанын һағынып моңлана бөйөк шәхесебеҙҙең рухы!\nБөйөктәр быуатҡа бер тыуа, тигән һүҙ бар халыҡта. Хаҡ һүҙҙәр: милли батырыбыҙ Салауат Юлаев һәм бөйөк ғалимыбыҙ Әхмәтзәки Вәлиди Туған араһында быуаттан артығыраҡ ара ята. Уларҙың икеһе лә тыуған халҡының, тыуған еренең азатлығы өсөн көрөшө һәм ғүмеренең күп өлөшөн сит яҡтарҙа үткәрергә мәжбүр була.\nАзатлыҡҡа, милли үҙаллылыҡҡа ынтылыу халыҡтың алҡымынан алһа, ойоштороусоларын үлем йәки тыуған илдәренән һөрөлөү янай. Күңелендә халҡы йәшәгән Вәлиди быларҙың бөтәһен дә яҡшы аңлай, шулай ҙа ул ғүмерен үҙ аллы республика төҙөүгә бағышлай. Әхмәтзәки Вәлиди Туған Октябрь революцияһы осоронда беренсе республика төҙөү эштәрен башлап ебәрә. Тик Коммунистар биргән тәғлимәт менән йәшәмәгән өсөн ҡулға алынырға тейеш булған Вәлиди Төркиәгә сығып китеп, шунда төпләнергә мәжбүр була.\nБашҡортостанын һағынған саҡтарында ул Урал тауҙарына оҡшаған Болу тауҙарына барыр булған. Күңелдәре тулғансы ҡурайында уйнар булған. Уның күңеленән бер ваҡытта ла башҡорт халҡы, башҡорт моңо китмәгән. Бына ҡайҙа ул тыуған ереңә, туған халҡыңа бирелгәнлек! Тыуған еренә ҡайтырға мөмкинселек булһа, ул дәүләт башлығы булырға түгел, ә үҙ тыуған ауылында йәшәп балалар уҡытырға хыялланған.\nӘммә тыуған илен ҡабат күрә алмайынса Әхмәтзәки Вәлиди Туған һикһәненсе йәшендә яҡты донъя менән хушлаша.\nБыйыл XX быуат башындағы башҡорт азатлыҡ хәрәкәтенең иң абруйлы лидеры, яңы хөкүмәтебеҙҙең башлығы, башҡорт ғәскәренең баш командующийы, заманының милли революцион рухлы демократы, йәмәғәт эшмәкәре, филолог, тарихсы, ғалим Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тыуыуына 125 йыл тула.\nҒүмеренең һуңғы минуттарына тиклем туған халҡын, тыуған ерен һағынып йәшәүсе бөйөк шәхесебеҙҙең рухы халыҡ күңелендә йәшәй. Тыуған Уралына ҡайтып таштарына тарих яҙырға насип булмаһа ла, туған халҡы күңелендә һуҙылыр тарих яҙып ҡалдырҙы.\nБөгөнгө көндә Башҡортостан республикаһы Федерацияһы эсендә суверенлы дәүләт статусы алып йәшәй, киләсәккә ышаныслы ҡарай. Инде үҙ аллылыҡ өсөн тырышҡан, хыялланған Вәлидиҙең теләктәре ысынға ашты. Ни өсөн һағышлы һуң Зәки рухы?!\nХалҡыбыҙҙың бик күп өлөшө Башҡортостандан ситтә йәшәй. Милли телебеҙ һәм мәҙәниәтебеҙ яҡлауға мохтаж. Халыҡтың ¼ өлөшө үҙ туған телен белмәй. Башҡортостандың ерле халҡы һаналһаҡ та, бөгөн тик 29 процент ҡына тәшкил итәбеҙ.\nБашҡорт халҡы сабыр, берҙәм халыҡ ул. Көйәләнергә урын булһа ла, тормошобоҙ алға бара. Республикабыҙҙа үҙ етәксебеҙ бар, ҡанундарыбыҙ бар. Халҡыбыҙ иманға ҡайта. Телебеҙ дәүләт статусы алған. Ни генә булһа ла киләсәккә өмөттәребеҙ яҡты!\nНомер материала: ДБ-269269


Башҡорт дворяндары Сыртлановтар. Шланлыкүл ауылынан сыҡҡан данлы нәҫел | Всемирный курултай башкир\nҺәр халыҡтың тарихы уның күренекле шәхестәре эшмәкәрлеге, тормошо аша сағыла. Тарихта яҡты эҙ ҡалдырған шәхестәр менән ғорурланабыҙ, уларҙың атҡарған эштәре һәр быуынды рухландырып тора. Башҡортостандың һәр төбәгендә ундай шәхестәр бар. Тик бына төньяҡ-көнбайыш башҡорттары араһынан сыҡҡан данлы шәхестәр менән хәл бер аҙ ҡатмарлыраҡ тора. Мөмүмән, төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының тарихи үткәне ентекләберәк өйрәнеүҙе, һәм иң мөһиме дөрөҫ, ысын тарихты халыҡҡа еткереүҙе талап итә. Ысын тарих тигәндәй, мин бында ҡәтғи рәүештә архив сығанаҡтарына таянып яҙылған тарих тураһында әйтер инем. Сөнки бөгөн төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының милли асылын нисек тә булһа, хатта фәнни булмаған юлдар менән, төрлө уйҙырмалар, гипоезалар аша татар халҡына алып барып тоташтырыусы “тарихсы”лар әҙ түгел. Хатта тарих фәндәре докторы исемен йөрөткән ҡайһы “ғалимдар” ҙа ысын тарих фәненән йыраҡ торған хеҙмәттәр яҙырға, икенсе һүҙ менән әйткәндә, бер ниндәй ҙә факттар менән раҫланмаған, һүҙ бутҡаһы аша төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының тарихын үҙҙәренә уңайлы рәүештә яҡтырта. Миҫал өсөн йыраҡ йөрөргә кәрәк түгел. Ут күршеләребеҙҙә сыҡҡан китаптарҙа, интернет селтәрендә был турала “тарихи” мәҡәләләр тулып ята. Уларға эйәреп республиканың ҡайһы бер тыуған яҡты өйрәнеүсе, һәүәҫкәр тарихсылары ла үҙҙәренең “тарихи” хеҙмәттәре менән “ҡыуандырып” тора.\nУларҙың һәр береһендә бер үк “тарих” бәйән ителә. Архив сығанаҡтарында башҡорт, тип теркәлгән төньяҡ-көнбайыш башҡорттары “башҡорт сословияһына” күскән татарҙар, имеш. Бер һүҙ менән әйткәндә башҡорт титәрҙәр кеүек милләт түгел, ә сословие булған тигән фекер алға һөрөлә. Ошо юҫыҡтан сығып төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының тарихы бәйән ителә. Мәҫәлән, “От служилых татар к татарскому дворянству” тигән китапта (И.Р.Ғабдуллин. 2006 йыл, Мәскәү) төньяҡ-көнбайыш башҡорттарынан сыҡҡан дворяндар йә татарҙар тип яҙылған, йә булмаһа башҡорт сословиеһында булған татарҙар булып киткәндәр. Ошо рәүешле Минзәлә башҡорттарынан сыҡҡан данлы нәҫелдәр: Мутиндар, Солтановтар татарҙар булып киткән. Бөгөнгө Бүздәк районының Шланлыкүл ауылынан сыҡҡан башҡорт дворяндары, башҡорттоң ҡаңлы ырыуына ҡараған данлы нәҫелдәрҙең береһе – Сыртлановтар ҙа “башҡорт сословиеһындағы” татарҙар булып сыҡҡан.\nӘ бит Сыртлановтар нәҫеленең үткәне, тормошо, эшмәкәрлеге уларҙың башҡорт икәнен тураһында асыҡ һөйләй. Шланлыкүл ауылы – борон-борондан ҡаңлы ырыуының аҡтау түбәһе башҡорттары йәшәгән төбәк. Билдәле ғалим Әнүәр Әсфәндиәров яҙыуынса, 1795 йылда Шланлыкүл ауылында 12 башҡорт (78 кеше), 14 типтәр (103 кеше) һәм 4 мырҙалар йорто (47 кеше) теркәлгән булған. Типтәр тигәндәре 1738 йылда килешеү буйынса ҡанлы башҡорттарына килеп ултырған Минзәлә өйәҙенең Йәнәй улысы башҡорттары. 1917 йылда бында 54 башҡорт (ҡаңлылар), 585 типтәр (йәнәйҙәр), 961 мишәр йәшәгән. Ә инде 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында бөтәһе лә татар һәм типтәрҙәр тип теркәлгән тип яҙа Әсфәндиәров. Шланлыкүлдең ошондай тарихы төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының һәр бер ауылының яҙмышына ауыздаш. Бик ябай тарих: башҡорт ауылына килешеү буйынса мишәрҙәр, татарҙар, типтәрҙәр килеп ултырғандар, артабан бөтәһе лә, шул иҫәптән башҡорттар ҙа татарға әүерелгәндәр, дөрөҫөрәге татар тип теркәлгәндәр.\nӘсфәдриәров яҙыуынса, Сыртлановтар нәҫелен башлап ебәреүсе Сыртлан Айытҡолов Шланлыкүл һәм Сыртланлыкүл (хәҙерге Сыртлан ауылы) ауылдарына нигеҙ һалған. Архив документтарынан күренеүенсә, 1816 йылда Шланлыкүл ауылда йәшәүсе указный мулла Ишбулды Сыртланов (1757 йылғы) телгә алына. Уның дүрт ҡатынынан 9 малайы тыуа (береһе йәшләй үлә). Иң өлкән улы Шиһабетдин (1793 йылғы) Башҡорт ғәскәрендә хеҙмәт итә. Поход яһауылы (походный есаул – капитан) дәрәжәһенә үҫеп етә. 1812 йылда француздарға ҡаршы һуғышҡа китеп, 1813 йылда яу ҡырында һәләк була. Икенсе улы Шаһиәхмәт тә (1797 йылғы) хәрби хеҙмәттә йөрөй. Поход яһауылы дәрәжәһендә 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнаша. Шаһимарҙан (1803 йылғы) исемле улы Ҡаңлы улысы старшинаһының ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. Аҙаҡ Шланлыкүл ауылында указный мулла вазифаһын башҡара. Ғимаҙетдин (1805 йылғы) тигән улы ла дин юлын һайлай. 6-сы улы Мифтахетдин зауряд-хорунжий (хәҙергесә кесе лейтенант), Ғәбделваһап (1816 йылғы) менән Шиһабетдин (1818 йылғы, яуҙа һәләк булған иң өлкән улының исемен ҡушҡандар, күрәһең) – урядник дәрәжәһендә Башҡорт ғәскәрендә хеҙмәт итәләр. Ишбулды Сыртлановтың 8 малайы араһында 4-се улы Шаһигардан (1804 йылғы) үҙенең зирәклеге, тырышлығы арҡаһында ҙур дәрәжәләргә ирешә. 17 йәшенән хәрби хеҙмәттә йөрөй. Алты йыл хеҙмәт иткәндән һуң 1828 йылда уға урядник чины бирелә, 1835 йыл хорунжийға күтәрелә, тағы дүрт йылдан сотник, 1842 йылда – яһауыл, һуңынан инде ғәскәри старшина (войсковой старшина – подполковник) дәрәжәһенә күтәрелә. 1835 йылдан алып 1863 йылда кантон идаралығы бөтөрөлгәнсә, йәғни 28 йыл буйы 12-се, 21-се башҡорт кантондары башлығы булып хеҙмәт итә. Хәрби хеҙмәттәре өсөн “1853–1856 йылдарҙағы һуғыш иҫтәлегенә” исемле миҙал менән бүләкләнә. Шаһигардан кантондың уландарына ла атаһының юлынан китә. Өлкән улы Арыҫланбәк (1830 йылғы) 18 йәшенән хәрби хеҙмәттә була. 12-се, 13-се башҡорт кантондарында хеҙмәт юлын үтә. Зауряд-сотник (хәҙергесә лейтенант) чинын ала. Аҙаҡ 21-се башҡорт кантоны башлығы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. 3-сө улы Шаһисолтан (1834 йылғы) Ырымбур ҡалаһындағы кадет корпусында уҡый. Артабан Башҡорт ғәскәрендә хеҙмәт юлын үтә. 1861 йылда 20-се башҡорт кантоны башлығы итеп тәғәйенләнә. Күрһәткән хеҙмәттәре өсөн “1853–1856 йылдарҙағы һуғыш иҫтәлеге” миҙалы менән бүләкләнә, атан-улға күсәгилешле дворянлыҡ хоҡуғы алыуға ирешә. Уның Бәләбәй өйәҙендә ҙур ғына ер биләмәләре була. Атаһы Шаһигардан менән бергә һыу тирмәне, йылҡы заводы тота. Шаһисолтан Сыртланов губерна һәм өйәҙ түрәләре, кантон башлыҡтары араһында ҙур абруй ҡаҙана.\nСыртлановтар нәҫеленең данын Шаһигардан кантондың иң кесе улы Шаһихәйҙәр (1846 йылғы) тағы ла юғарыраҡ үрҙәргә күтәрә. Ул ағаһы Шаһисолтан кеүек Ырымбур кадет корпусын тамалай. Унан һуң туғыҙ йыл буйына Төркөстанда, Сәмәрҡәнд ҡалаһында хеҙмәт итә. Капитан чинында отставкаға сығып, тыуған яғына ҡайта. 1877 йылдан Бәләбәй өйәҙенең һәм Өфө губернаһы земстволарының (урындағы үҙидара органдары) гласный (депутат) һәм мировой судъя (халыҡ судъяһы) булып эшләй. 1906, 1907 йылдарҙа Рәсәйҙең 1-се һәм 2-се Дәүләт думаларына Бәләбәй өйәҙе башҡорттарынан депутат итеп һайлана. Шаһихәйҙәр Сыртланов Санкт-Петербург ҡалаһында Дәүләт думаһы трибунаһына сығып башҡорт халҡының аҫабалыҡ хоҡуғын яҡлап сығыш яһай. Башҡорттоң ерҙәрен күпләп тартып алыу, кантон осоронда башҡортҡа ҡарата батша хөкүмәтенең үтә лә ғәҙелһеҙ мөнәсәбәте тураһында әсенеп һөйләй: “Господа! Я представитель Уфимской губернии, выбранный тамошними коренными жителями, башкирами. Я желаю сказать кое-что из того, чем этот накрод обижен в разное время бывшим правительством. Башкиры приняли подданство России 400 с лишним лет тому назад, – это не завоенванный народ. При принятии их в подданство им было обещано, что не тронут ни земли их, ни имущества, ни религии, ни обычаев, ни быта… Со временем башкир обратили в казачье войско – они участвовали в отечественных войнах и оказали известные заслуги, а затем из казачьего войска, хотя они числились казаками, башкир вызывали на службу не как кавалеристов, а виде рабочих с подводами и, как бы в начазание, заставляли их вести каторжный труд. Их трудами выстроили Оренбургскую крепость, а затем срыли ее все степные крепости до самого Сыр-Дарье. Их заставляли возить на верблюдах и лошадях в степные города за 1000 и больше верст, и за все это башкирам платили 3 копейки в день на содержание с лошадью, вследствие этого много лошадей у башкир погибали от голода… Но все-таки еще можно бло терпеть до тех пор, пока не начались хищения башкирских земель… ”. Ул Иттифаҡ әл-мөслимин, йәғни Рәсәй мосолмандары союзын, Дәүләт думаһында мосолман фракцияһын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша.\nШаһихәйҙәр Сыртлановтың улы Ғәлиәскәр ҙә, (1875–1912) юғары дәрәжәләргә өлгәшә. Ырымбурҙағы кадет корпусын, Мәскәүҙең Александр хәрби училищеһын, һуңынан Санкт-Петербургтың Хәрби-юридик академияһын тамалай. Санкт-Петербургта батша ғәли йәнәптәренең Литва лейб-гвардия полкында эскадрон командиры булып хеҙмәт итә. Академияны тамамлағандан һуң, Рәсәй Хәрби министрлығының Баш хәрби-суд идаралығында, һуңынан Санкт-Петербургтың хәрби судында адвокат булып хеҙмәт итә. 1906 йылда подполковник чинында отставкаға сығып, Петербургта адвокат булып эшләй. Бәләйбәй өйәҙе башҡорттары уны Рәсәйҙең 3-сө Дәүләт думаһына (1907–1912) депутат итеп һайлай. Рәсәй мосолмандарының, шул иҫәптән башҡорттарҙың, мәнфәғәтен яҡлап думала әүҙем сығыш яһай. Әткәндәй Ғ. Сыртланов мосолман депутаттары араһынан думаның Дәүләт оборонаһы комитеты ағзаһы итеп һайлана. Был уның абруйы тураһында асыҡ һөйләй. Хәрби хеҙмәттән киткәс, Рәсәй империяһының баш ҡалаһы Санкт-Петербургта үҙен талантлы адвокаттарыҙың береһе итеп таныта. 1905 йылда рус-япон һуғышында еңеләгәндән һуң бөтә ғәйеп вице-адмирал З.П.Рожественский, адмирал Н.И.Небогатов һәм генерал-лейтенант А.М.Стесселгә төшә. Хатта улар өҫтөнән суд эше башлана. Судта ошо генерал, адмиралдарҙы адвокат булараҡ Ғәлиәскәр Сыртланов яҡлап сығыш яһай. Бында ла уның адвокат булараҡ абруйы ҙур булыуы тураһында һөйләй. Әммә уның ғүмере фажиғәле рәүештә өҙөлә. 1912 йылда Өфөгә ҡайныһы янына ҡунаҡҡа килгән саҡта уны ҡайнағаһы атып үлтерә. Полиция тикшеренеү үткәреп, яңылыш атҡан тигән һығымта яһай. Мосолмандарҙың хоҡуҡтарын яҡлап сығыш яһаған абруйлы, талантлы адвокатты өнәп бөтмәгәндәр әҙ булмағандыр, шул иҫәптән батша власы. Шуға күрә Сыртлановтың үлеме шул уҡ полицияның эше булыуы ла ихтимал.\nШаһихәйҙәр Сыртлановтың Рауил исемле улы полковник дәрәжәһендә, Беренсе донъя һуғышында полк менән етәкселек итә. 166-сы Ровнен пехота полкы командиры Рауил Сыртланов 1916 йылдың 20 июнендә үҙенең полкын дошманға ҡаршы атакаға алып китә. Батыр командирҙың ҡулында полктың байрағы була. Р.Сыртланов беренсе булып дошман окоптарына бәреп инә һәм шунда ҡаһармандарса һәләк була. Шул көндө үк уға генерал майор дәрәжәһе бирелә. Ҡаһарман башҡорт генералын тыуған яғы Шланлыкүл ауылына алып ҡайтып ерләйҙәр. Әйткәндәй, шул уҡ Көнбайыш фронтында уның ҡустыһы капитан Йософ Сыртланов һуғыша. Ул айырым 1-се Ивангород ауыр артдивизионында хеҙмәт итә. 1916 йылда күрһәткән батырлыҡтары өсөн Георгий ҡоралы (ҡылысы) менән бүләкләнә. Рауил ағаһының һәләк булғанын белгәс, Йософ Сыртланов үҙе алып ҡайтып ерләгәндер, ахыры. Ватан өсөн йәнен фиҙа ҡылған башҡорт офицерының ҡаһарманлығын батша хөкүмәте юғары баһалай. Уға 1917 йылдың ғинуарында Рәсәй империяһының иң юғары хәрби наградаһы – 4-се дәрәжәләге Изге Георгий ордены бүләкләнә.\nСовет власы осоронда дворян нәҫелдәрен эҙәрлекләү, ҡыҫырыҡлауға ҡарамаҫтан, Сыртлановтар династияһы һүнеп ҡалмай. Был нәҫелдең данын яңы быуын ир-уҙамандары күтәреп сыға. Советтар Союзы Герой Муллайәр Сыртланов, Башҡортостандың халыҡ, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡорт дәүләт драма театрында тарихында яҡты эҙ ҡалдырған сәнғәт эшмәкәрҙәренең береһе Риф (ысын исеме Рәхимйән) Сыртланов, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе, Рәсәйҙең Инженер һәм тау академиялары академигы, байтаҡ йылдар “Башнефть” генераль директоры булып эшләгән Ампир Сыртлановтарҙың исемдәре ошо хаҡта һөйләй.\nАзат ЯРМУЛЛИН, тарихсы. “Киске Өфө” гәзите.\n« Башҡорт армияһы сардарҙары Ишмырҙиндар\nИзге Торатау әүлиәләр һәм хандар төйәге »


Яңы ғына "Баштрансгаз"коллективы Александр Веременконан ҡ отолдо тип хәбәр иткәйнек. Ләкин газ үткәреүселәрҙең ҡыуа нысы оҙаҡҡа барманы."Газпром"системаһынан А. Веремеенконы ң ситкә тибелеүенән һуң, әлбиттә, "Баштрансгаз"дың финанс\n- хужалыҡ эшмәкәрлеген ентекле тикшереү буласағы, шулай уҡ "Межпромбанк"тың Өфө филиалына ла финанс йәһәтенән мут лыҡтарға бәйле етди дәғүәләр барлығы билдәле ине.Был тикш ереүҙәрҙә, һис шикһеҙ Рәсәй Федерацияһының Һалымдар һәм й ыйымдар буйынса министрлығының Башҡортостан Республикаһы идаралығына да эш күп булмаҡсы ине. Уның элекке етәксеһе Рәшит Саттаров ваҡытында һалым йыйыуҙы яҡшы ойошторғаны ө сөн идаралыҡ күп тапҡыр юғары наградаларға ла лайыҡ булды . Әлеге осраҡта "Баштрансгаз" һәм "Межпромбанк"та ғәҙел һ әм объектив тикшереүҙәр булыр тигән ышаныс бар ине ... Әм мә ошо көндәрҙә РФ Һалымдар һәм йыйымдар министрлығының Б ашҡортомтан Республикаһы идаралығы етәксеһе вазифаһына әл еге лә баяғы А. Веремеенконың көсләп тағылыуы мәғлүм булд ы. Рәсми булмаған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Рәсәй министрлығы\nетәксеһе Геннадий Букаев Александр Веремеенконы үҙенең Ө фө нефть институты буйынса әшнәһе булғаны өсөн генә яҡлам ай һәм ҡурсаламай, уларҙың маҡсаты күпкә ҙурыраҡ һәм мәке рлерәк. Башҡортостан Президенты вазифаһына ымһынған банки р - олигарх Сергей Веремеенконың ағаһы хәҙер беҙҙең респу бликала һалымдар һәм йыйымдар өсөн яуап бирә. Рәсәйҙең иң\nтотороҡло донорреспубликаһының имен һәм тыныс тормошон емереп, бер туған Веремеенколар Букаев кеүектәр ярҙамында\nБашҡортиостанды шәхси мәнфәғәттәрендә файҙаланырға маташ а. Мәскәү күҙәтеүселәре билдәләүенсә, республикалағы хәлд әрҙе тотороҡһоҙландырыуға йүнәлтелгән көстәр Бешҡортостан\nПрезиденты Мортаза Рәхимовтың Рәсәй Хөкүмәте делегацияһы\nсоставында Австрияға сәфәренән файҙаланды һәм әлеге тәғә йенләү Кремль менән килешелмәгән. Һәр хәлдә Башҡортостанд ың хәҙерге етәкселегенә сәйәсиһөжүм итеүселәр республикал ағы хәлде иҡтисади һәм сәйәси яҡтан ҡаҡшатыу өсөн иң мәке рле аҙымдарға бара. Сөнки үҙен сәйәси йәһәттән килделе - киттеле итеп күрһәткән һәм власҡа ынтылған кландың Башҡор тостандағы хәлде тотороҡһоҙланжырыу, уның рентабелле эшлә п килгән предприятиеларын, хужалыҡтарын төрлөтикшереүҙәр ярҙамында һалым органдары аша бөлдөрөүе бер ни ҙә тормаяс аҡ, тип фараз ҡыла аналитиктар. Рәсәйҙең өр - яңы тарихында донор республикаһының иҡтисад ына шул тиклем дә оятһыҙ һонолоуҙың бығаса булғаны юҡ ине\nәле. Хәйер, көтәйек. Ике президент та сит ил сәфәренән ҡ айтһындар. Рәсәй Президенты В. Путин һәм Башҡортостан Пре зиденты М. Рәхимов был "тәғәйенләү"гә үҙ баһаһын бирер, т ип ышанайыҡ.


Ленара Иванова ялған хаттар буйынса прокуратураға мөрәжәғәт итергә йыйыныуын белдерҙе - Bash.News\nЛенара Иванова ялған хаттар буйынса прокуратураға мөрәжәғәт итергә йыйыныуын белдерҙе\nЛенара Иванова ялған хаттар буйынса прокуратураға мөрәжәғәт итергә йыйыныуын белдерҙе https://bash.news/news/113000_lenara_ivanova_yalan_xattar_bujynsa_prokuraturaa_mrzht_iterg_jyjynyuyn_beldere/?lang=bash\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ленара Иванова шулай уҡ социаль селтәрҙә таратылған ялған хаттар буйынса прокуратураға мөрәжәғәт итергә ниәтләүен дә белдерҙе.\nВице-премьер әйтеүенсә, эшҡыуарҙарға уның исеменән хәйриә ярҙамы һорап яҙған хаттар ебәрелгән. Мөрәжәғәт менән бергә торлаҡ төҙөкләндереү өсөн тотоноласаҡ сығымдарҙың сметаһы ла бар, унда 60 мең һум күрһәтелгән. Әммә хатты иғтибар менән уҡығанда хаталар күҙгә ташлана. Текст Башҡортостан Хөкүмәте бланкыда түгел, Өфө ҡалаһы хакимиәтендекендә баҫылған. Вазифа ла дөрөҫ күрһәтелмәгән.\nЛенара Иванова, Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары, Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры: “Беҙҙең эшҡыуарҙарға, предприятие етәкселәренә теге йәки был проектта ҡатнашыуҙы һорап мөрәжәғәт иткәнебеҙ бар. Әммә был мөрәжәғәтте минең тәүгә күреүем, уға ҡул ҡуйғаным булманы. Шуға хатты алыусыларҙың ялған хәбәргә ышанмауын һәм мәғлүмәтле иғтибарлап ҡарауын теләр инем. Үҙем был осраҡҡа асыҡлыҡ индереү өсөн прокуратураға мөрәжәғәт итергә йыйынам”.\nРадий Хәбиров Волга буйы федераль округының медиалогия рейтингында беренсе баҫҡыста нығынды\n02:28, 18 ғин\nБөгөн Өфөлә Республика башлығы Рәсәй президентының Федераль Йыйылышҡа мөрәжәғәтнамәһенә арналған ултырыш уҙғарҙы\n12:00, 16 ғин\nВладимир Путин сығышында Рәсәй Конституцияһына үҙгәрештәр индерергә тәҡдим итте\n16:28, 15 ғин\nРәсәй Президенты Владимир Путин Әсәлек капиталын арттырыу тураһында белдерҙе\n16:00, 15 ғин\nИл башлығы Федерация Советына мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһай\n13:01, 15 ғин


Өфөлә «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Хәйриәлек» халыҡ-ара форумы уҙа // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Хәйриәлек» халыҡ-ара форумы уҙа\n9:42, 18 августа 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 18 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\n17-18 ноябрҙә Өфөлә «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Хәйриәлек» халыҡ-ара форумы ойошторола. Уны үткәреү өсөн «Мәрхәмәт» хәйриә фонды яҡынса 5 миллион һум күләмендә федераль грант отто. 17 августа Башҡортостан Хөкүмәтендә сараға әҙерлек буйынса ойоштороу комитетының беренсе ултырышы булды.\nБаш ҡалала «Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Хәйриәлек» конференцияһы 2018 йылда үтәсәк икенсе Евразия форумына әҙерлек сиктәрендә ойошторола, тип билдәләне Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова.\n«Былтыр сентябрь айында Санкт-Петербургта тәүге Евразия ҡатын-ҡыҙҙар форумы уҙҙы. Майҙансыҡтарҙың береһе гуманитар хеҙмәттәшлек һәм хәйриә эшмәкәрлеген үҫтереү мәсьәләләренә арналды. Башҡортостан унда хәйриә эшмәкәрлеген үҫтереү мәсьәләләре һөҙөмтәле хәл ителгән субъекттарҙың береһе тип танылды», — тине Лилиә Ғүмәрова.\nӘле икенсе Евразия форумын үткәреү урыны тураһында мәсьәлә хәл ителә, тип өҫтәне сенатор.\n«Уның республиканың баш ҡалаһында ла уҙыуы ихтимал. Санкт-Петербург һәм Мәскәү менән бер рәттән Өфө майҙансыҡтарҙың береһе булараҡ ҡарала», — тине Лилиә Ғүмәрова.\n«Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Хәйриәлек» форумында Рәсәйҙең, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙең ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте лидерҙары, хәйриә фондтары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре иң яҡшы тәжрибәләре менән уртаҡлашасаҡ. Сарала Диана Гурцкая, Вячеслав Фетисовтың һәм башҡа билдәле кешеләрҙең ҡатнашыуы көтөлә.\nТеги: хәйриә,халыҡ-ара форум


“Эштән ҡурҡа торған холҡом юҡ” — Сибай концерт-театр берекмәһе\nЙырсы, уҡытыусы, һәүәҫкәр композитор, спортсы, баҡсасы… Был һөнәрҙәрҙең барыһы ла бер кешелә – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Сибай концерт-театр берләшмәһе солисы Рөстәм ХӘСӘНОВТА. Бөгөн бәрәкәтле Баймаҡ еренең талантлы егете менән әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Заманында училищела уҡытыуҙан баш тартһағыҙ ҙа, бөгөн һеҙ унда уҡытып йөрөйһөгөҙ…\n– Ғәҙәттә, һәр йырсыны популяр иткән йыры була. Һеҙҙе халыҡ “Кисер, улым” йыры аша белә, хатта уның аша төрлө имеш-мимеш тә таралып өлгөрҙө. “Рөстәм Хәсәнов, ысынлап та, ғаиләһен ташлап киткән, ти бит ул!” – һәр хәлдә, ошо хәбәрҙе мин һәр саҡ ишетеп йөрөйөм…\n← Бейеүсегә һүҙ әйтмәгеҙ..


Менән танышыу өсөн сайтында танышырға өсөн өлкәндәр өлкәндәр өсөн озабоченный австралияла кеше сексуаль, уларҙы аҫҡа табан аҫтында урындағы секс ярата - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nМенән танышыу өсөн сайтында танышырға өсөн өлкәндәр өлкәндәр өсөн озабоченный австралияла кеше сексуаль, уларҙы аҫҡа табан аҫтында урындағы секс ярата\nСекс эзләй аҫтында? Һеҙ эзләргә кемде ҙә булһа, кем ҡыҙыҡһыныу бары бер төн? Әгәр һеҙ быны эшләйһегеҙ, һеҙ кәрәк урында киләБыл, сөнки беҙ һеҙҙең сайтында танышырға типик түгел. Беҙ алға өлгөрөп танышты, һәм әгәр ул икән, тип телисез икән, һеҙҙең менән беҙ ҙә был ярҙам итә ала. Әгәр һеҙ һанарға, - тип өмөтһөҙ осраҡта һеҙ, һеҙ яңылышмайһығыҙ.\nНиндәй әйбер, беҙ уларҙы һеҙгә тәҡдим итә алам? Өйҙән сыҡҡас, үҙемде компьютер йәки смартфон ҡуллана аласыз өсөн, ултырышы башланды синг һеҙҙең районы.\nБына һеҙҙе саҡыра, һәм был башланғас, ғәмәлгә инә һәм һеҙгә эҫе өлкәндәр ҡушылырға уйланым.\nТ & онлайн та ғәжәйеп кеше булыуы һәм уларға ҡаршы туранан-тура хәҙер, улар ебәргән хәбәрҙәр, уның мөмкинлеген белергә өсөн, һеҙ телисез осрашты.\nЕнси онлайн таныштырҙы\nИң яҡшы өлөшө туранан-тура һеҙҙең районда аласыз күрергә. Талғын эшләүе еңел танышалар һәм теләсә ниндәй платформа беҙҙе компьютер, планшет йәки мобиль яйланма. Беҙ һеҙҙең өсөн эшләй, уның өсөн еңел кереште.\nБер ниндәй ҙә кәртәләр булмай.\nБерлек, кемдер енсә, һеҙ чувствуй ҡасан, нисек ул? Тәҡдим ителгән, теләгән кеше менән енси монтаж күңелле был кеше, һеҙгә нисек? Был хыялымдың ҡасан һәм ҡайһы бер тел йәшәй, барыһына ла әҙер булыу мерещиться ярай, бирермен.\nМин эҙләгән егет күбеһенсә нормаль.\nМәлих, күңелле, һәм аңланым. Ни тиклем сәйер һәм яҡшы Гуфи. Мин вәғәҙә бирәм. Ентекле Сәләм. Сибәр ҡыҙ минән ҙур һәм һөйкөмлө кызлары көллият менән тәбиғи. Секс мин яраттым татлы, иң яҡшы ваҡыт бирелә, һинең менән бергә булһын өсөн, наслаждаться.\nСәләм береһе ентекләп, сая ҡыҙыҡай һәм чувственный, эҙләй.\nМин хәҙер һиңә туранан-тура бәйләнеш ҡәбәхәттәр әҙәпһеҙ, мин күпкә күберәк көтөргә мөмкин түгел.\nБөгөн иртән эленгән эзләй ир-атты өсөн, мин уйнай.\nТеркәү өсөн видео-һәм башҡа танышты ҡыҙ.\n온라인 데이트-싱글 독일에서\n18 онлайн ч рулетка рулетка менән телефон ч без интернета башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән видеочить видео трансляции онлайн башҡа бушлай теркәү ч без теркәлгән 18 видео чат мөнәсәбәт танышыу өсөн 45 таныштырҙы. видеочить рулетка ҡыҙы 18 башҡа видео чат ҡыҙ менән танышырға теләй


Башҡортостан делегацияһы визит менән – Америка Ҡушма Штаттарында // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан делегацияһы визит менән – Америка Ҡушма Штаттарында\n15:41, 13 февраля 2013 Иҡтисад\nБашҡортостандың рәсми делегацияһы визит менән Америка Ҡушма Штаттарына юлланды. Визит 16 февралгә тиклем дауам итәсәк.\nРеспублика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илшат Тажетдинов етәкселегендәге делегация составында төбәктең Сәнәғәт һәм инновацион сәйәсәт министрлығы, Трансорт һәм юл хужалығы буйынса комитеты, Башҡорт дәүләт университеты вәкилдәре бар.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың парламентҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләнгән инвесторҙар эҙләү буйынса бурыстарҙы тормошҡа ашырыу визиттың төп маҡсаты булып тора.\n11 февралдә Техас университетында (Сан-Антонио ҡалаһы) инновацион сәнәғәт технологияларын үҫтереү, IT-парк булдырыу өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлектәре тикшерелде. Осрашыу барышында Башҡорт дәүләт университеты Әхәт Мостафин һәм Техас университеты хеҙмәттәшлек иткән махсус «StarTech» фонды президенты Джим Подж хеҙмәттәшлек тураһында меморандумға ҡул ҡуйҙы.\nВизиттың икенсе көнөндә делегация ағзалары Даллас ҡалаһында урынлашҡан «Seaboard Asphalt Products Company» компанияһы заводында булды. 80 йыл дауамында уңышлы эшләп килгән был предприятие юл төҙөүҙең инновацион технологияларын әҙерләү буйынса махсуслашҡан. Компания вәкилдәре ҡатнашлығында 2012 йылдың көҙөндә Өфө ҡалаһының Октябрь районында яңы методика буйынса юл участогы төҙөлгәйне. Эксперттар фекеренсә, бындай түшәм Рәсәйҙең климат шарттарына тура килә һәм аҙ ҡатлы йорттар төҙөлгән биҫтәләрҙә ҡулланыу өсөн, ауыл юлдарын ремонтлау һәм төҙөү өсөн бик тә ҡулай. Компания Американың барлыҡ штаттары һәм тиҫтәләгән сит илдәр менән хеҙмәттәшлек итә.\n13 февралдә компанияның Балтиморҙағы йәнә бер заводына барып, республикала берлектә призводство булдырыу мөмкинлектәрен тикшереү планлаштырыла. Шулай уҡ Пенсильвания штаты Сенатында Башҡортостандың презентацияһы үткәреләсәк.\nАмериканың Сауҙа министрлығында – тышҡы иҡтисади бәйләнештәрҙе артабан үҫтереү мөмкинлектәрен тикшереү, ә Бөтә донъя банкы офисында бер нисә инфраструктура проектын тәҡдим итеү планлаштырыла. Шулай уҡ сит илдең иҡтисад һәм ауыл хужалығы министрҙары урынбаҫарҙары менән хеҙмәттәшлекте үҫтереү мөмкинлектәрен тикшереү ҡарала.\nВизит программаһы бизнесмендарҙы һәм инвестицион структуралар вәкилдәрен сәнәғәт, ауыл хужалығы, юл һәм транспорт инфраструктураһы, ҡунаҡханалар бизнесы, торлаҡ төҙөлөшө өлкәләрендә берлектәге проекттарҙа ҡатнашыуға йәлеп итеүгә йүнәлтелгән, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Хөкүмәтенән.\nТеги: халыҡ-ара хеҙмәттәшлек,визиттар,аҡш,инвесторҙар


Ҡымыҙ байрамы - Акъюловский СК - Сельские клубы (А-В) - Каталог файлов - Хайбуллинский районный Дом культуры\nСреда, 02.12.2020, 12:24\nГлавная » Файлы » Сельские клубы (А-В) » Акъюловский СК» Ҡымыҙ байрамы\nҠымыҙ ул — бейә һөтөнән әҙерләнгән эсемлек. Һаулыҡ, дәрт һәм дауа биреүсе сихәтле, ҡарҙай ап-аҡ эсемлек ул ҡымыҙ.Ҡымыҙ — ул баһалап бөткөһөҙ ҡиммәтле аҙыҡ продукты ғына түгел, ә ысынлап та мөғжизәле үҙенсәлектәре булған эсемлек. Тиккә генә башҡорт далаларында уны иң яҡшы дауалау аҙығы тип һанамағандар.\nҠымыҙҙың кеше организмына булған тәьҫире күп төрлө. Был эсемлек, башҡа дарыуҙарға ҡарағанда, тиҙ арала аппетитты яҡшырта, ашҡаҙан-эсәк эшмәкәрлеген көйләй. Ҡымыҙ нервы системаһына, йөрәккә ыңғай тәьҫир итә, тын алышын көйгә һала. Унда витаминдар, ферменттар, ә иң мөһиме — туберкулез һәм эсәк инфекцияһын тыуҙырыусы вирустар менән көрәшеүсе матдәләр бар. Ҡымыҙ еңмәгән сирҙәрҙе һанап бөтөүе лә ҡыйын. Ҡымыҙ, борондан килгәнсә, бик ябай ысул менән әҙерләнә. Бының өсөн ағас гөбө һәм оҙон таяҡтың осона беркетелгән яҫы ағастан эшләнгән болғатҡыс ҡулланалар.\nБорон ҡымыҙҙы турһыҡта ла етештергәндәр. Турһыҡ эсенә эсемлекте болғатып торор өсөн көрәккә оҡшатып эшләнгән таяҡ тығып ҡуйғандар. Эсемлек әсеп сығыуға — ҡымыҙ ҙа әҙер. Тик был әле башы ғына. Ошолай әҙерләнгән ҡымыҙ кәмегән һайын, уға фәҡәт һөт өҫтәп торалар һәм эсемлек тамам әсеһен өсөн уны туҡтауһыҙ болғаталар. Ҡымыҙҙы ни тиклем күберәк һәм оҙағыраҡ болғатһаң, уның шул тиклем сифаты яҡшыра. Өҫтәп шуны әйтке килә: ҡымыҙҙың үҙенсәлеге шунда: ул бигерәк еңел эселә, күпме эсмә — ауырлыҡ килтермәй. Элек тә башҡорттар уның самаһын белмәгән. Урындарынан тормай, ойоп, йоҡоға талғансы һемергән. Ҡымыҙ туҡлыҡлы ла. Кешегә көс, ҡеүәт бирә, организмды, иммунитетты нығыта. Ҡайһы бер сирҙәргә, мәҫәлән, туберкулезға, айырым тәьҫир итеп кенә ҡалмай, ә тотош организмға файҙалы. Ҡымыҙ барҙа ҡыҙыҡ ҡына түгел, һаулыҡ та бар.\nАҡъюл ауылында бренд сараларҙын береһе- ҡымыҙ байрамы үткәрелде. Был байрам районда беренсе тапҡыр үткәрелә. Шулай булыуына ҡарамаҫтан, сара ойоштороу, үткәрелеү йәһәтенән дә юғары кимәлдә үтте. Байрам ҡунаҡтарҙы башҡортобоҙҙон милли ризығы- ҡымыҙ, ағинәйҙәрҙен матур таҡмаҡтары, уларҙын таҡмағына дәртле итеп, өҙә баҫып бейегән Фазылйән ағай Ишемғоловтын сығыштары менән башланып китте.\nАртабан байрам айырым бүлмәлә дауам итте. Бында ҡымыҙҙарҙын әсеһен дә, сөсөһен дә, ыҫланғанын да, шулай уҡ кәзә һөтөнән эшләнгәнен дә ауыҙ итергә мөмкин ине. Шунда уҡ ҡымыҙ эшләүсе ғаиләләр: Зөлфиә һәм талип Ишемғоловтарға, Мәреүәт һәм Әхәт Байғожиндарға арнап стенд та эшләнгән ине. Сараны асып, Аҡъюл ауылы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре Байғожина Мәреүәт, ин беренсе булып һүҙҙе урындағы хакимиәт башлығы буранбай Илбаковҡа бирҙе. Артабан ҡымыҙҙын үҙенсәлектәре, уны һауыу, эшкәртеү, унын шифаһы тураһында ҡымыҙ һауыу оҫтаһы Ишемғолова Зөлфиә һөйләп үтте.\nБайрам йыр-мон, бейеүҙәр менән үрелеп барыуы байрамға тағы ла сағыулыҡ өҫтәне. Киләһе йылда был байрам ҙур итеп, кин яланда йәй көнө үткәреләсәк. Башланғысҡа нигеҙ һалынды. Әйтергә кәрәк, нигеҙ ныҡлы, тос итеп һалынды.\nБайрамдан һәр кем: ойоштороусылар ҙа, ҡатнашыусылар ҙа, килгән ҡунаҡтар ҙа, тамашасылар ҙа бик ҙур ҡәнәғәтләнеү кисереп, күтәренке кәйеф менән, рәхәтләнеп ял итеп, бер-береһенә рәхмәт һүҙҙәре әйтешеп таралыштылар.\nКатегория: Акъюловский СК | Добавил: RDK


«Салауат Юлаев» командаһы өсөн уңышһыҙ уйындар серияһы дауам итә\nМиҙгел башланғандан алып юлаевсылар бер тапҡыр ғына еңеү тәмен татыны. Ә инде ҡалған биш осрашыуҙа улар отолорға мәжбүр булды. Кисәге Мәскәүҙә «ЦСКА» клубына ҡаршы үткән уйында ла Анатолий Емелин тәрбиәләнеүселәре үҙ көйәрмәндәрен ҡыуандыра алманы. Был юлы Өфө хоккейсылары 2-5 иҫәбенә отолдо. Шайбаларҙы яҡташтарыбыҙҙан Захар Арзамасцев менән Линус Умарк индерҙе. Иртәгә «Салауат Юлаев» командаһы Череповецтың «Северсталь» клубы менән осраша.


Йөрәкте ярып сыҡҡан бала икән... » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Йөрәкте ярып сыҡҡан бала икән...\nЙөрәкте ярып сыҡҡан бала икән...\n“Юҡ! Мин бында бер минутҡа ла ҡала алмайым. Юҡ!” – палатаһынан коридорға сыҡҡан Фәниә ҡулдары менән матҡып башын тотто, үҙен-үҙе белештермәй, битен, күҙҙәрен ҡапламаҡсы булды. Ниндәйҙер бер мәлдә аҡылын юйып барғандай тойҙо... Арҡаһы менән стенаға һөйәлде. Бала табыу йортоноң оҙон коридоры буйлап ике сабыйҙы һаҡ ҡына ҡуйынына алып, әсәйҙәренә илтеп барған шәфҡәт туташы ҡатындың хәлен шунда уҡ аңлап ҡалды, бәпестәрҙе тиҙ генә әсәйҙәренә тапшырҙы ла Фәниә янына ашыҡты: “Зинһар, тынысланығыҙ! Әйҙәгеҙ, бүлмәгеҙгә инәйек”. “Юҡ, сығарығыҙ мине дауахананан”, – ҡатын әкрен генә иҙәнгә шыуып төшөп ултырҙы һәм битараф бер хәлдә ошо һүҙҙәрҙе ҡабатланы ла ҡабатланы... Шәфҡәт туташы уны йыуатып та, өгөтләп тә ҡараны, бер аҙҙан, ни ҡылырға белмәй, баш табипты саҡыртты. Үҙ ғүмерендә күпте күргән тәжрибәле табип Фәрүәз Маратович бер килке Фәниәнең хәлен еңеләйтерҙәй һүҙ таба алмай торҙо. Шунан ҡултыҡлап алып, аяҡтарына баҫтырҙы һәм ҡатындың һағыш тулы күҙҙәренә тура ҡараны: “Һеңлем, бөгөнгә бында ҡалырға кәрәк. Иртәгә, һис шикһеҙ, ҡайтарырбыҙ. Һаулығығыҙҙы, үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ. Бына күрерһегеҙ, барыһы ла яҡшы буласаҡ. Бөтөнләй өмөт юҡ түгел бит, медицина ла бер урында ғына тапанмай. Кем-кем, һеҙ бит быны бик яҡшы беләһегеҙ”, – тине талапсан ғына. Уға “ҡотоп һалҡыны” яуап бирҙе: “Нимәгә, кемгә кәрәк ул һаулыҡ һәм ҡыутомшоҡ ҡатын?” – Фәниә үҙ тауышын үҙе таныманы, әйткән һүҙҙәренең мәғәнәһенә төшөнә алманы. Ул әйтәме был һүҙҙәрҙе? Юҡтыр... Ул бит үҙе ирен, әсәһен, әхирәттәрен – барыһын ниндәй хәлдә лә төшөнкөлөккә бирелмәҫкә, өмөт менән йәшәргә саҡырҙы, уның был сифатына, шундай шаталаҡ була белеүенә һоҡланалар ине... Был уйынан иҫенә килгәндәй булды, үҙен ҡулға алды: “Эйе, доктор, һеҙ хаҡлы, өмөт бар, бар әле”, – тип һөйләнә-һөйләнә палатаһы яғына ыңғайланы. Аҡылына зыян килмәһә ярар ине, исмаһам, иламай ҙа – бер-береһенә күҙ һирпеп алған баш табип менән шәфҡәт туташының ҡарашында шундай хафаланыу сағылып үтте...\n... Ә был ваҡытта ҡаланан ауылға әкрен генә ҡайтып барған машина юл ситенә туҡтаны. Фәниәнең ире Тимур ине рулдә. Эргәһендәге ултырғыста – ап-аҡ йүргәккә төрөлгән үле сабый – уны мәйет тип әйтергә теле лә әйләнмәй, матур ғына булып ята. Улы, ваҡытынан алда тыуып, күпме генә йәшәп өлгөрҙө... Уны бала табыу йортонан алып сыҡҡанда табиптың: “Беҙ ҡулдан килгәндең, мөмкин булғандың барыһын да эшләнек”, – тигән һүҙҙәре ҡолағында әле булһа сыңлай. Ҡатынымды бөгөнгә сығармағыҙ, нисек тә сәбәбен табығыҙ, тип әйтергә ярай ҙа башы етте. Белә ул Фәниәһен, йөрәге сыҙамаҫ, тип ҡурҡа. Ниңә? Ниндәй гонаһтарыбыҙ өсөн Хоҙай беҙҙе шулай һынай? Ирҙең бите буйлап ҡайнар йәш тамсылары ағып төштө, күңеле тулды, руленә ҡапланып, ярһып иларға тотондо. Әйтерһең, ун һигеҙ йыл буйы йыйылып килгән бар ҡайғы-һыҙланыуын бына ошонда бер юлы сығарырға уйланы.\n... Әле бер тапҡыр ҙа ҡатынының ауыры алты айға тиклем еткәне булмағайны. Заманды һүккән булабыҙ ҙа ул, ҡатмарлыҡтары менән бергә яҙмыштарҙы хәл итерҙәй, еңеләйтерҙәй яҡтары ла күп шул уның. Инде өмөттәре өҙөлдө тигәндә, яңы ысул тураһында белеп ҡалдылар. Батып барған кеше һаламға йәбешкәндәй, уға сытырмандай йәбештеләр. Бер нисә тапҡыр йөккә уҙған Фәниәһенең дә күҙендә өмөт сатҡылары ҡабынды. Был хаҡта интернеттан уҡып бер булдылар, исмаһам, шәхсән һорашыр-белешер кеше лә юҡ. Район табиптары ла артыҡ мәғлүмәт бирә алманы. Оҙаҡлап торманылар, һөҙөмтә яҡшыраҡ булған үҙәктәрҙең береһенә юлландылар. Ҡабат-ҡабат мөрәжәғәт итергә тура килеүен, ҡайһы берәүҙәрҙең бер тапҡырҙан йөккә ҡала алмауын төшөнгәйнеләр. өс-дүрт ай үттеме-юҡмы, ҡатыны ауырға ҡалды, әллә ни оҙаҡ дауаланырға ла тура килмәне. Ниһайәт, уларға ла бәхет йылмайҙы, тип һөйөнөүҙәре... Яралғы яҡшы үҫешә, анализдар һәйбәт, тип табиптар ҙа шатландырып ҡына торҙо. Ниңә былай булып китте һуң?\n... Ул үткән дүшәмбе иртәһен ҡабат-ҡабат күҙ алдынан үткәрҙе: ҡатыны беренсе көн өйҙә – декрет отпускыһына сыҡты, бергәләп ултырып сәй эстеләр. “Бына хәҙер көн дә һине шулай эшеңә тәмләп оҙатырмын, әй, юҡ, оҙатырбыҙ әле”, – тип шаяртты ҡулын тумалаҡ ҡына эсенә ҡуйып Фәниәһе. Эшенә барҙы, төшкө ашҡа ҡайтты, һөйөклөһө йүгереп йөрөп әле теге, әле был һый-ризыҡты алдына ҡуйҙы. Магазинға барған икән, әллә күпме йүргәк, ыштан, хатта памперстарға тиклем алған, шуларҙы күрһәтеп бер булды. Бала әйберҙәрен алдан алырға ярамай, тип әйткәндәрен ишеткәне бар ине лә бит, был хөрәфәткә ышанғыһы килмәне, дөрөҫөрәге, был мәлдә иҫенә лә төшөрмәне. Ҡатынының шулай мәж килеүенән ул һүҙ менән аңлатып бирә алмаҫлыҡ бер илаһи ләззәт кисерҙе, һөйөклөһөнән һоҡланыулы күҙҙәрен ала алманы...\nҠапыл кеҫә телефонының шылтырауы Тимурҙы аңына килтерҙе. Ул, трубканың теге башындағылар уны бындай хәлдә күреп ҡалмаһындар тигән кеүек, ашығып сикәләре буйлап аҡҡан күҙ йәштәрен һөрттө. Дуҫтары шылтырата: “Тимур, беҙ, ни (нисек әйтергә белмәйҙәр), көтәбеҙ, һин ҡайҙа?”. “Хәҙер ҡайтып етәм, күп ҡалманы”, – тауышына мөмкин тиклем тыныслыҡ өҫтәргә тырышып шулай тип яуапланы ир. Ҡуҙғалып китте, уйҙары уны тағы кисәге – улар бик-бик бәхетле булған көнгә алып ҡайтты...\nТөшкө аштан һуң эш кабинетын асҡан саҡта уҡ стационар телефон шылтырауын ишетте, йүгереп барып трубканы алды. “Минең ни эшләптер ҡапыл ғына өҙөлөп эсем, билем ауырта башланы, ҡайтмаҫһыңмы? – Фәниәһенең борсоулы тауышы яңғыраны. – Әле бик иртә бит уға тыуырға”, – һәм, хәүеф булаһын һиҙгәндәй, түгелеп илап ебәрҙе. Ә артабанғы хәлдәрҙе – өйҙәренә ҡайтҡанын, “Ашығыс ярҙам” саҡыртыуҙарын, ҡатынын ҡала дауаханаһына килтереүҙәрен Тимур томан эсендәгеләй генә хәтерләй.\n… Артынан килгән машина ҡысҡыртып уҙып китте, рулен саҡ уңға алып өлгөрҙө. Шунда ғына ул үҙенең бик әкрен, етмәһә, юл уртаһынан барыуын аңланы. Уны көтәләр ҙә баһа, “тимер ат”ының тиҙлеген арттырҙы.\nАртабан ҡайтып етеп, зыяратҡа барыу, сабыйҙы ерләү – әйтерһең, ул түгел, шәүләһеме, кәүҙәһеме уның фекерләй, уйлай белеү һәләтен юғалтҡан аңынан башҡа ғына йөрөнө. Юҡ, юҡ, үҙе хәйерен дә таратты, ҡайғыһын уртаҡлашып килгән һәр кемгә рәхмәтен дә әйтте, тик ул ул түгел ине. Башында бер уй ғына ҡайнаны, үҙенән бигерәк, ҡатыны өсөн янды-көйҙө: “Нимә эшләргә? Уға нисек кенә ярҙам итергә?”\nЗыяраттан хәҙрәтте машинаһында мәсеткә килтергәс, аяҡтары уны үҙенән-үҙе күпмеләр йән тыныслығы тапҡан иман йортона тартты. Кис төшкәнсе ултырҙы ул бында, белгәндәрен уҡыны, хәҙрәт менән һөйләште. Ахырҙа, аңына ҡайтҡан кеүек булды, үҙендә ниндәйҙер бер көс, еңеллек тойҙо.\n... Фәниәне табип менән шәфҡәт туташы палатаһына тиклем оҙата килделәр. Фәрүәз Маратовичтың тынысландырғыс укол ҡаҙарға ҡушыуын ишетеп, ҡатын унан баш тартты: “Кәрәкмәй, хафаланмағыҙ. Минең өсөн борсолмағыҙ, эшегеҙ былай ҙа күп”, – тип, яңғыҙына ҡалырға кәрәклеген аңғартты. Ул да уйҙар йомғағын һүтте. Тимуры менән һабантуйҙа танышҡайнылар, ә көҙөн гөрләтеп туй уҙғарҙылар. Ниңә оҙаҡҡа һуҙырға? Икеһе лә дипломлы белгес, эшләйбеҙ тиһәләр, эштәре бар, торайыҡ тиһәләр, өйҙәре бар, тигәндәй. Тимур, төпсөк ул, атаһы йәшләй үлеп ҡалған, әсәһе менән генә йәшәй. Сәмләнеп донъя ҡорҙо йәштәр, район үҙәгендә өр-яңынан бынамын тигән ҡупшы йорт һалып инделәр. Барыһы ла бар, тик күңелдәре китек... Ике яҡлап та ағай-апайҙарының балалары тупылдап тыуып торҙо, дуҫтары ла тәүҙә улар янында балалар тураһында һүҙ ҡуҙғатмаҫҡа тырышты. Фәниә менән Тимур иһә һаулыҡ һорашыу менән үҙҙәре башлап балаларының хәлен белеште, баҡсала, һуңынан мәктәптәге уңыштары менән ихласлап ҡыҙыҡһынды, ҡунаҡҡа барһалар, йәштәренә тура килерлек итеп бүләк һайланылар. Шулай ғаилә-ара “тигеҙһеҙлек”те үҙҙәренсә тигеҙләргә тырыштылар. Ниндәй генә табиптарға күренмәнеләр, тегеләренең яуабы бер булды: һеҙҙең балағыҙ булмауға бер нигеҙ ҙә юҡ, көтөгөҙ. Тик күпме? Улар көттө, өс-дүрт тапҡыр йөккә лә уҙҙы, ләкин... “Тәрбиәгә берәй бала алһалар, инде хәҙер үҫеп бөткән булыр ине”, – тигән һүҙҙәрҙе ишеттереү генә түгел, үҙҙәренә үк әйткәндәре булды. Әммә был аҙымға барырға ҡыйыулыҡтары етмәне, бер ҡарарға килә алманылар. Ҡәйнәһе лә: “Ҡуй, килен, кеше балаһын ҡарарға, үҙегеҙҙеке булыр әле”, – тине әллә уйлап, әллә уйламай. Фәниә һис онота алманы ошо һүҙҙәрҙе. Юҡ, үпкәләмәне ул ҡәйнәһенә, киреһенсә, ана бит оло кеше лә ышана үҙ ейәнен һөйөргә, тимәк, үҙ нәҫелдәрен дауам итәсәктәр әле, тип уйланы. Балаларын ташлап киткән, уларға тәғәйен аҙ ғына аҡсаға ла эсергә йөрьәт иткән ата-әсәләр тураһында ишетһә, йәне сыҡты. Ниңә шулай?! Берәүҙәр бер бала күрә алмай зар-интизар интеккәндә, икенселәргә, бәхеттәренең ҡәҙерен белмәгәндәргә, ниңә өйөп бирә икән? Бөтәһе лә Алланың ҡулында, беҙ белмәгән, айышына төшөнә алмаған һәм белергә тейеш түгел әллә күпме сере, ғәмәле бар был донъяның. Төңөлгән саҡтары булды, әммә өмөтө еңде. Йән биргәнгә йүн бирер, тигәндәй, ана бит әмәле табылды. Уның кеүек бала бәхетен татый алмаған күптәрҙең хыялын ысынбарлыҡ итте бит әлеге ысул.\nАртабанғы хәлдәр хаҡында Фәниәнең уйлағыһы килмәне. Инде үкенеүҙән ни файҙа, хәҙер нисек йәшәргә? Үҙенән бигерәк, ирен йәлләү тойғоһонан тағы күҙҙәренә йәш тулды. Их, уның Тимуры ниндәй шәп атай булыр ине! Бына ире улдары менән ишек алдында ҡойма йүнәтә, бәләкәстәре лә сүкеш менән ҡаҡҡылаған-һуҡҡылаған була, ә ул ҡыҙы менән, имеш, өй йыйыштыралар, бешеренәләр... Был күренеш уның йөҙ, юҡ, мең, миллион тапҡыр күҙ алдына килде, хатта уның ысынбарлыҡҡа ҡайтҡыһы, әлеге татлы хыялынан айнығыһы килмәй, күҙҙәрен сытырлатып ҡабат йома, уға унда, хыялындағы донъяла, шундай рәхәт... Быларҙың барыһы ла хыялда ғына булыуын аңлауҙан йәне иңрәй. Ҡайһы берҙә ҡурҡып китә, өн менән төшө алышынған кеүек, шундай ап-асыҡ итеп күрә бит ул. Абау, Хоҙайым, аҡылдан яҙҙырма.\n– Хәлең нисек, Фәниә? – Тимурҙың тыныс тауышы ишетелде.\n– Үҙең нисек? – булды яуап.\n– Мин беләм, беҙҙең барыһы ла яҡшы буласаҡ.\nИкеһе лә трубканы һүндерҙе, уның ике яғында ике йән өнһөҙ генә күҙ йәштәрен йотто. Барыһы ла яҡшы буласаҡ... Өмөт йәшәтә кешене. Ниндәй ҙур көскә эйә был һүҙ?! “Ә унан да көслөрәк тағы бер нәмә бар – ул да булһа көтөү. Кеше бер ниндәй өмөт ҡалмағанда ла көтөргә һәләтле”. Фәниә был кәлимәне “Класташтар” төркөмөндә уҡып, оҙаҡ уйланғайны. “Беҙ ҙә көтөрбөҙ”, – тип ҡуйҙы ул үҙ-үҙенә шыбырлап ҡына...\n... Йәйге матур көн. Бар урамға йәм биреп ултырған бер йорт алдында ир кеше бәләкәй улы менән ҡойма йүнәтә. Ҡарап тороуы күңелле, бәләкәс уға әле сүкешен, әле ҡаҙағын йүгертеп алып килә. Урамдан уҙып барғандар туҡтап, хәл-әхүәл һораша. “Вәт, маладис, ниндәй ҙур ярҙамсы атаһына!” – тип малайҙы арҡаһынан һөйөп алалар. Уныһы бындай һүҙҙәрҙән тағы ла дәртләнеберәк китә. Шул саҡ ошо малай йәшендәге бер ҡыҙ өйҙән йүгереп сыҡты ла яңғырауыҡ тауыш менән: “Атай, Алыҫлан, асалға келегеҙ!” – тип ҡысҡырҙы. “Хәҙер, Алина ҡыҙым, хәҙер”, – тип яуапланы уға Тимур.\nҒаилә төшкө ашҡа бергә йыйылды. ғаиләһен сикһеҙ һөйөүҙән Фәниәнең күҙҙәренән шатлыҡ йәштәре бәреп сыҡты. Көтөп алды улар бәхеттәрен, хыялдары ысынға ашты, Хоҙай биргән һынауҙы бергә сабыр ғына үткәрә белгәндәре өсөн бына ошо игеҙәк ҡыҙ һәм ул менән бүләкләне Аллаһы Тәғәлә. Йөрәкте ярып сыҡҡан бала, тиеүҙәре хаҡ икән...\nСығыу ваҡыты 15-11-2016, 16:13 | Ҡаранылар: 1472


Биш ай эсендә республикала 6000 фатир сафҡа индерелгән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБиш ай эсендә республикала 6000 фатир сафҡа индерелгән\n9:40, 19 июня 2012 Иҡтисад\nАғымдағы йылдың ғинуарынан майына тиклем Башҡортостанда 6000 фатир сафҡа индерелгән, дөйөм майҙаны 568,3 мең квадрат метр тәшкил итә. Был күрһәткес үткән йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 111,4 процентҡа тиң. Бындай мәғлүмәттәр менән Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы таныштыра. Майҙа республикала 164,5 мең квадрат метр торлаҡ йорт сафҡа индерелгән, был 2012 йылдың һуңғы яҙғы айындағы тҙөлөш һөҙөмтәләренән 14,8 процентҡа күберәк.\nШәхси төҙөүселәр өлөшөнә дөйөм торлаҡ күләменең 85,1 проценты тура килә. Шулай уҡ ауыл ерендә лә төҙөлөштөң артыуын билдәләп үтергә кәрәк – 292,5 мең квадрат метр, был үткән йылдың күрһәткестәренә ҡарата 126,1 процент тәшкил итә. Ә ҡалаларҙа был күрһәткес 99,1 процентҡа тиң.


Башҡортостандың 57 ҡатын-ҡыҙына «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың 57 ҡатын-ҡыҙына «Әсәлек даны» миҙалы тапшырылды\n16:45, 12 декабря 2013 Йәмғиәт\nТағы 57 күп балалы әсә «Әсәлек даны» миҙалы алды. Күкрәккә таға торған билдәгә өҫтәп аҡсалата премия ла бирелде. Юғары дәүләт наградаһын ҡатын-ҡыҙҙар Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрованың ҡулынан алды.\nВице-премьер билдәләүенсә, бөгөнгө тантана — иҫәбе буйынса 107-се, һәм ул РФ Конституцияһы көнөндә үтә.\n— Конституция — беҙҙең хоҡуҡтарыбыҙҙы яҡларға, беҙгә лайыҡлы тормош тәьмин итергә һәм, беренсе сиратта, ғаиләне, әсәлекте һәм балалыҡты яҡларға тейешле төп документ, — тине Лилиә Ғүмәрова. — Һис шикһеҙ, бөгөн илдә, республикала ғаиләгә, бигерәк тә күп балалы ғаиләләргә ярҙам итеү өсөн күп эштәр башҡарыла. Тик Башҡортостанда ғына 30 төрҙән ашыу пособиелар түләнә. Йыл һайын был маҡсаттарға кәмендә өс миллиард һум аҡса йүнәлтелә.\nШулай уҡ Башҡортостанда күп балалы ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү программаһы эшләп килә. Ул ғәмәлгә ингәндән алып 170 ғаилә 400 миллион һум күләмендә дөйөм суммаға торлаҡ сертификаттары алды. Тағы ла 1300-ҙән ашыу ғаилә сиратта тора.\nЛилиә Ғүмәрова әйтеүенсә, киләһе йылда үрҙә телгә алынған программаға билдәле бер үҙгәрештәр индереләсәк.\n— Әгәр ғаиләләр бөгөн билдәле бер сумманы индерһә, бер өлөшөн муниципалитет бүлһә, сират күпкә тиҙерәк алға барасаҡ, — тип иҫәпләй вице-премьер.\nҺүҙен йомғаҡлап, Лилиә Ғүмәрова әсәләргә һоҡланыуын белдерҙе, бала тәрбиәләү — ул күңелле мәшәҡәттәр генә түгел, шулай уҡ бик ҡатмарлы хеҙмәт тә, тип билдәләне.\nНаградланыусылар араһында — республиканың төрлө мөйөштәренән герой-әсәләр, уларҙың һәр береһе үҙенсә бәхетле.\nТеги: наградалар,күп балалы әсәләр


ҺӨТ КЕНӘ ЮҠ...\nЭлек бергә эшләгән коллегама “начальник төшкә инә әле” тип көлгәйнем, “Ул бит яңыраҡ мәрхүм булып ҡалды”,-тип шаҡ ҡатырҙы. Уның ҡатынын яҡшы белгәнгә, шылтыратып ҡайғы уртаҡлаштым, төшөмдө һөйләнем...\nУл саҡта мин Мәскәү янындағы бер ҡалала эшләп йөрөй инем. Институттан һуң уңышлы ғына эшкә урынлаштым. Коллектив йәш, барыһы ла дәртле, бигерәк күңелле була торғайны. Беҙҙең бүлек менән иллегә етмәгән ағай етәкселек итте. Мыжыҡ булһа ла, ғәҙел, ҡайһы бер етешһеҙлектәрҙе ғәфү итә белеүе менән оҡшай торғайны. Тиҙҙән мин кейәүгә сығып, Башҡортостанға ҡайтып киттем. Ҡыҙым донъяға килде. Бер мәл ошондай төш күрәм: имеш, ҡыҙымды ҡосаҡлап ҡайҙалыр оҙон коридорҙан барам да барам. Баламдың асыҡҡанын тоям, шуға ҡабаланам. Ниһайәт, урын табып, ҡыҙымды имеҙергә ултырҙым. Шул саҡ ҡаршыма элекке начальнигым килеп баҫты ла: “Ә беҙҙә барыһы ла бар: йортобоҙ, дуҫтарыбыҙ, хатта йорт хайуандары ла. Тик бына һөт кенә юҡ”,-тип көрһөндө.\nЭлек бергә эшләгән коллегама “начальник төшкә инә әле” тип көлгәйнем, “Ул бит яңыраҡ мәрхүм булып ҡалды”,-тип шаҡ ҡатырҙы. Уның ҡатынын яҡшы белгәнгә, шылтыратып ҡайғы уртаҡлаштым, төшөмдө һөйләнем. Ҡатыны бик аптыраны: “Ул бит ысынлап та һөттө бар эсемлектәрҙән дә өҫтөн күрҙе, ныҡ ярата торғайны. Уның өсөн көнөнә ике-өс ҡап һатып ала торғайным”,-тине.\nБына хәҙер уйла инде, ҡайҙа барыһы ла бар, ә һөт кенә юҡ? Ярай, урыны йәннәттә булһын.


Изге Ҡорбан ғәйете менән һеҙҙе ихлас ҡотлайым!\nБыл бөйөк байрам мосолмандар өсөн әхлаҡи терәк булып тора, уларҙың тәҡүәлеккә һәм мәрхәмәткә, мохтаждарға ярҙам итеүгә ынтылышын иҫбатлай. Диндарҙар илебеҙ именлеге өсөн, туғандарының һәм яҡындарының һаулығы хаҡына доға ҡыла.\nРеспубликабыҙҙың мосолмандар өммәте кешеләрҙең рухи үҫешенә, йәштәрҙе тәрбиәләүгә, хәйриә эшмәкәрлеген үҫтереүгә булышлыҡ итә. Коронавирусҡа ҡаршы көрәш алып барғанда дини йәмғиәттәр ҙур яуаплылыҡ күрһәтә, хәүефле инфекциянан яфа күргән ғаиләләргә ярҙам ҡулын һуҙа.\nБашҡортостан рухи традицияларға тоғролоғо, ололарға ихтирамы, ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауы, халыҡтар дуҫлығы менән айырылып тора. Республикала йәшәгән милләттәр берҙәмлеге Ватаныбыҙ киләсәге хаҡына ижади хеҙмәттә асыҡ сағыла.\nҠорбан байрамы барыбыҙға ла йән тыныслығы алып килһен, көс-дәрт бүләк итһен һәм сағыу уңыштарға илһамландырһын!\nҺеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет һәм именлек теләйем!


Баян менән үткән ғүмер юлы\nПресса ⇒ Баян менән үткән ғүмер юлы\nАвтор: "Башҡортостан" гәзите / Наҙлыгөл Аҙнабаева\nРедик Фәсхетдиновтың баянынан урғылған милли сыңдарҙы ишетеүең була, берсә шаян, берсә үҙәктәрҙе өҙҙөргөс моң даръяһы күңелдәрҙе мөғжизәле бер тулҡын булып ялмап ала ла, йөрәктәрҙә сихри эҙҙәр ҡалдырып, мәңгелеккә башҡорт көйҙәренә ғашиҡ итә.\nБашҡорт моңон бар илаһилығы, нескәлектәре, мең төрлө сағыу биҙәктәре менән тамашасыға оҫта еткергән һәләтле музыканттарҙың береһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Редик Фәсхетдинов Баймаҡ районының Темәс ауылында донъяға килә. Бала саҡтан ҡулынан баян төшмәй. Уйнап ебәреүе була, бар тирә-яҡ дәртле моңға сума.\nБаянһыҙ тормошон күҙ алдына килтермәгән йәш егет, мәктәпте тамамлағас, артабанғы яҙмышын сәнғәт менән бәйләй. Өфөгә килеп, һис икеләнеп тормай, ул ваҡыттағы Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға инә. Ижад юлын Ф. Ғәскәров исемендәге бейеү ансамблендә башлай. Бәхти Ғайсин, Рамаҙан Йәнбәков, Радик Гәрәев, Илфаҡ Смаков кеүек мәшһүр сәнғәт әһелдәре, Флүрә Килдейәрова, Нәзифә Ҡадирова, Азат Айытҡолов, Миңлеәхмәт Ғәйнетдинов, Рәшиҙә Туйсина, Рәйес Вәғизов кеүек башҡорт эстрадаһы йондоҙҙары менән бер сәхнәлә оҙаҡ йылдар сығыш яһай Редик Фәсхетдинов, шулай уҡ тәүге “Дуҫлыҡ” вокаль-инструменталь төркөмөндә лә эшләй.\n2004 – 2010 йылдарҙа республикабыҙҙың уникаль музыкаль коллективтарының береһе булған Башҡортостандың халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестрында эшләй. “ЮНЕСКО” йүнәлеше буйынса Рәсәй артистары йыйылма төркөмө составында Азия, Африка, Европа, Скандинавия илдәрендә һәм Германияла, Ҡытайҙа, Һиндостанда уҙғарылған Рәсәй мәҙәниәте көндәрендә сит ил тамашасылары алдында сығыш яһай. Профессор, баянсы Владимир Суханов менән хатта экваторҙы, Радик Гәрәев һәм “Дуҫлыҡ” ансамбле менән төньяҡ полюсты ла киҫеп сыға ул! Тәүге тапҡыр Мәскәү ҡалаһындағы Колонна залында Ф. Ғәскәров исемендәге бейеү ансамбле менән сығыш яһай.\nРәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Редик Фәсхетдиновтың ижад кисәһе – “Беҙ ҡабыҙған уттар һүнмәһен” концерттар циклынан 6-сы осрашыу. 50 йылдан ашыу ғүмерен сәнғәткә бағышлаған күренекле баянсының сығыштарын халыҡ түҙемһеҙлек менән көтөп ала. Аккомпаниаторлыҡ менән бер рәттән үҙенең концерттары аша ла тамашасы күңелен арбай ул. Донъя халыҡтары, классик, эстрада әҫәрҙәрен, башҡорт, татар халыҡ көйҙәрен бар матурлығында тамашасыға еткерә.\nМәшһүр виртуоз баянсы Редик Фәсхетдиновтың ижад кисәһенә рәхим итегеҙ, дуҫтар! Уның башҡорт мәҙәниәтен, сәнғәтен үҫтереүгә, онотолоп барған халыҡ көйҙәрен тергеҙеүгә һалған көсө баһалап бөткөһөҙ. Һәләтле импровизатор ҡала-ауылдар буйлап гастролдәрҙә йөрөгәндә бығаса билдәле булмаған халыҡ йырҙарын һәм көйҙәрен отоп ала, уларҙы эшкәртеп, тамашасыларға еткереүгә өлгәшә. Бөгөн дә Редик Фәсхетдинов әүҙем ижад итә. Сит илдә лә халҡыбыҙҙың ижадын, моңон һаман өләшә әле ул!\nБайрам концерты бөгөн киске сәғәт етелә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында була.\n"Башҡортостан" гәзите, Наҙлыгөл Аҙнабаева 20 март, № 52-53 (26905)


Башҡортостанда экспортҡа бал етештереү проекты ғәмәлгә ашырыласаҡ - Правительство Республики Башкортостан\n11 мартта Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров сираттағы «Инвестиция сәғәте» үткәрҙе. Унда иҡтисадтың төрлө тармағына ҡараған һорауҙар барланды.\nУлтырышта Стәрлетамаҡ фиброцемент заводы директоры урынбаҫары Дмитрий Кушнирович төҙөлөш тармағы өсөн сайдинг, ҡыйыҡ һәм фасад материалдары етештереү башланғысын тәҡдим итте. Инвестиция проектына Рәсәйҙең Сәнәғәтте үҫтереү фондынан льготалы заем йәлеп итеү һәм өҫтөнлөклө статус биреү рәүешендә ярҙам күрһәтеләсәк.\nФранция инвесторҙары Патрик Хоффман һәм Антуан Менделовичи республикала умартасылыҡ өлкәһендә күләмле проектты тормошҡа ашырырға йыйына. Бында һүҙ Башҡортостанда 30 мең бал ҡорто күсенән етештереү базаһы булдырыу, халыҡ-ара аккредитацяға эйә булған бал сифаты лабораторияһын асыу, шулай уҡ халыҡ-ара экспорт өсөн йылына 7 мең тоннаға тиклем төрлө бал продукцияһын әҙерләү тураһында бара.\nБынан тыш, эшҡыуарҙар урта рус тоҡомло бал ҡортоноң башҡорт популяцияһы генетикаһын һаҡлау, республика балы брендын үҫтереү эшен дә ойошторорға ниәтләй. Инвестицияларҙың дөйөм күләме – 3,8 миллиард һум.\nРеспубликала проектты башлау өсөн «Би Хэппи» («Бәхетле бал ҡорто») компанияһы теркәлгән, эштең төп йүнәлештәрен һәм этаптарын билдәләргә тейешле юл картаһы әҙерләнгән.\nТәүге умарталыҡтарҙы Бөрйән, Ишембай, Күгәрсен һәм Көйөргәҙе райондарында урынлаштырыу күҙаллана. Производствола бөтәһе 160 яңы эш урыны булдырыла. Күргәҙмә үҙәге менән бал продукцияһын эшкәртеү заводы иһә Өфөлә урынлаштырыла.\n- Беҙҙең төп маҡсат – Рәсәйҙә алдынғы бал етештереүселәрҙең һәм сит илгә сығарыусыларҙың береһе булыу. Был умартасылыҡтың инвестиция йәлеп итеү һәләтен арттырырға һәм башҡорт балын премиум-продукция сегментына сығарырға мөмкинлек бирергә тейеш, – тип һөйләне Антуан Менделовичи «Инвестиция сәғәте» ултырышында.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров Өфө хакимиәтенә ҡала биләмәһендә эшкәртеүсе ҡеүәттәрҙе һәм күргәҙмә үҙәген урынлаштырыуҙа ярҙам күрһәтергә ҡушты.\n- Француз коллегаларыбыҙҙың бал етештереү темаһы менән ҡыҙыҡһыныуы өсөн бик шатбыҙ, билдәләнгән пландарҙы тормошҡа ашырыуҙа ярҙам итергә әҙербеҙ. 2022 йылда Башҡортостан умартасылыҡ буйынса «Апимондия» халыҡ-ара конгресын ҡабул итә. Күргәҙмә комплексы өсөн Өфөлә лайыҡлы урын һайлағыҙ, — тип билдәләне Радий Хәбиров.\n“Башуралремстрой” компанияһы Иглин районында юл буйы сервисы проектын тормошҡа ашырырға планлаштыра. Ул М-5 “Урал” федераль юлында кафе, ҡунаҡхана, көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү пункты, туҡталҡа һәм автосервис кеүек объекттарҙы үҙ эсенә ала.\n“Гласс Сити” компанияһының генераль директоры Александр Гавриличев Благовещен районындағы йылдам социаль-иҡтисади үҫеш биләмәһендә ПВХ һәм алюминдан төҙөлөш конструкциялары сығарыу заводы проектын тәҡдим итте. Уны “Благовещен” индустриаль паркы резиденттары иҫәбенә индерҙеләр.\nУчалы районында таш сығарыу һәм эшкәртеү буйынса технологик комплексты яңыртыу тураһында “УралТаш” компанияһының генераль директоры Сергей Большаков һөйләне. Компанияның “Бәләкәй ҡалаларҙы үҫтереү”, “Башҡорт ихаталары”, “Уңайлы мөхит”, “Минең урам” федераль һәм республика программалары буйынса ҡала, ауылдарҙы төҙөкләндереү конкурсында ҡатнашыуы күҙаллана.


Ҡыш бабай менән бергә Ҡарһылыу сыға…\nБыйыл тәүләп район күләмендә Ҡыш бабайҙар һәм Ҡарһылыуҙар парады үтте. Конкурста Мәсетле, Миәшәгәр, Нәсибаш, Тирмән ауыл биләмәләренән, Балалар ижады йорто һәм Малаяҙ башҡорт гимназияһынан вәкилдәр ҡатнашты.\nҠыш бабай һәм ҡарһылыуҙар өс төрлө конкурс буйынса ярышты. Улар жюри хөкөмөнә үҙҙәренең ҡотлауын, ижади һәләтен һәм уйын программаһын тәҡдим итте.\nМәсетле ауылы Ҡыш бабайы менән Ҡарһылыуы – ирле-ҡатынлы Айбулат һәм Зилира Сабировтар бәйгегә бик яҡшы әҙерләнгәйне. Улар ижади конкурстарҙа ла һынатманы, үҙҙәре менән биш кешенән торған яҡлаусы төркөм дә килтергәйне. Шуларҙы иҫәпкә алып, жюри Сабировтарҙы еңеүсе тип иғлан итеп, аҡсалата сертификат менән бүләкләне. Миәшәгәрҙән Альберт һәм Луиза Садиҡовтар – “Иң яҡшы образ”, Нәсибаштан Редик Ситдиҡов менән Айгөл Вәлиәхмәтова, Тирмәндән Денис Әлибаев, Вилена Мөхәмәтова – “Яңы йыл сюрпризы”, Балалар ижады йортонан Владимир Пестриков менән Лилиә Харрасова – “Иң яҡшы уйын программаһы”, Малаяҙ башҡорт гимназияһы Ҡыш бабайы Олег Сергеев һәм Ҡарһылыу Зәлифә Хәкимова “Оригиналь ҡотлау” номинацияһында билдәләнде.\nРайон мәҙәниәт бүлеге һәм мәҙәниәт йорто, Яңы йыл алдынан ошондай сара үткәреп, балаларға ла, өлкәндәргә лә оло бер байрам ойошторҙо. Малаяҙ ауылының төп шыршы торған үҙәк майҙаны был көн шау-гөр килде.


Илдәге иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ ҡурҡытмаймы? » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Илдәге иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ ҡурҡытмаймы?\n24.01.2015 Илдәге иҡтисади тотороҡһоҙлоҡ ҡурҡытмаймы?\nҒинуарҙа Рәсәйҙә инфляция күләме, һуңғы биш йылдағы күрһәткестәрҙе уҙып, 11, 2 процент тәшкил итте. Социаль әһәмиәттәге тауарҙарға хаҡтарҙың ҡапыл артып китеүе былай ҙа ҡасандыр һаҡлыҡ кенәгәһенә аҡсаһын һалып «янған», иҡтисади тотороҡһоҙлоҡто кисереп тетрәнгән һәм асыуы ҡабарған халыҡтың күңеленә тағы шик һалды. Яңы йылдан һуң хаҡтар ныҡ артасаҡ, тигән һүҙҙәр раҫҡа сыҡты. Ысынлап та, бер нисә процентҡа ғына түгел, ике тапҡырға артып китте. Илдәге финанс тотороҡһоҙлоғона һеҙ нисек ҡарайһығыҙ?\n– Көнкүреш техникаһына хаҡ ныҡ артҡан. Октябрҙә телевизор алып ҡалғайныҡ. Ярай әле ваҡытында алғанбыҙ, тип һөйөнөп ултырабыҙ. Ул хәҙер ун мең һумға ҡиммәтерәк тора.\nҮҙем төҙөлөш менән шөғөлләнгәс, ете мең һумға бер йышҡы ҡарап, аҡса булғас алырмын әле, тип уйлағайным. Бер көндө шуны тағы барып ҡараһам, хаҡы ун дүрт мең һум . Хаҡтар гел улай тормаҫ, төшөр әле, тигән өмөт бар.\n– Кредит алып, йорт һала башлаған кешегә төҙөлөш материалдарына хаҡтар артыуы насар. Юрғанға ҡарап аяҡты һуҙабыҙ. Әммә финанс кризисы бик ҡурҡытмай. Хаҡтарҙың ҡапыл артыуына күнегеп бөткәнбеҙ, сыныҡҡанбыҙ. Банктарҙа миллион, меңәр һумлап аҡсаһын һаҡлаған кешеләр өсөн генә ҡурҡыныс ул финанс көрсөгө. Башҡа төшһә, өйрәнәбеҙ инде.\n– Әгәр ҙә Үҙәк банк ниндәйҙер саралар күрмәһә, доллар курсы күптән 100 һумға барып етер ине. Әлегә ул бер кимәлдәрәк тотола. 1998 йылдағы кеүек хәл булһа, 2 – 3 айҙан аҡса запасы бөтөр ине. Әлеге көндә доллар курсы ике тапҡырға күтәрелде (элек бер доллар 34 һум булһа, хәҙер 66 һум). Декабрь аҙағында Үҙәк банк валюта курсын кәметеп, интервенция яһап тороуҙан туҡтап, ҡапыл доллар курсын күтәрмәй, һаман да миллионлап доллар һатып торһа, 2 – 3 айҙан аҡса запасыбыҙ кәмеү ҡурҡынысы булыр ине.\n– Был тотороҡһоҙлоҡ халыҡты утыҙ йыл буйына ҡаҡшатты.\n– Тауарҙарға хаҡ арта, ә эш хаҡын арттырырға уйламайҙар. Хәҙер мең һум аҡсаның бәрәкәте юҡ. Ҡайҙа ҡарама – ҡыҫҡартыуҙар, бюджетта аҡса етмәй. Шунан ябай кешелә йәшәргә ҡайҙан стимул булһын инде?!\n– СССР-ҙағы кеүек, бер доллар 83 тин булһа, иртәгә нимә эшләргә? Хаҡ артҡанға аптырамайыҡ, түҙәйек. Бына доллар курсы төшөп китһә, нимә эшләрбеҙ?


Мәктәпте тамамлаусылар балы милиция һағы аҫтында үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМәктәпте тамамлаусылар балы милиция һағы аҫтында үтәсәк\n16:38, 23 июня 2009 Йәмғиәт\nБР буйынса Эске эштәр министрлығының бөтә подразделениеларынан дүрт меңдән ашыу хеҙмәткәр бөгөнгө тәүлектә көсәйтелгән режимда эшләйәсәк — 23 июндә Өфө һәм республиканың башҡа ҡалалары мәктәптәрендә сығарылыш кисәләре уҙасаҡ. Быйыл Башҡортостанда бөтәһе 30 мең самаһы уҡыусы мәктәпте тамамлауы тураһында аттестат аласаҡ.\nЭске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, сығарылыш балдары көндәрендә бәхетһеҙлек осраҡтарына һәм хоҡуҡ тәртибен боҙоуҙарға юл ҡуймау маҡсатында именлекте тәьмин итеү һәм йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса бындай саралар йыл һайын күрелә.\nБалиғ булмағандар эштәре буйынса бүлектәр хеҙмәткәрҙәре һәм участка милиционерҙары һәр уҡыу йортона беркетелгән. Улар мәктәп стеналарында һәм ҡала буйлап йөрөгәндә уҡыусыларҙың именлеген тәьмин итәсәк. Юлдарҙа ЮХХДИ-ның көсәйтелгән нарядтары ҡуйыласаҡ. Ҡала Советы, Салауат Юлаев һәйкәле алдындағы майҙан, Еңеү паркы, Дуҫлыҡ монументы һәм, ғәҙәттә, сығарылыш синыфы уҡыусылары барған башҡа традицион урындарҙы милицияның патруль-пост хеҙмәте айырым һаҡҡа аласаҡ. Бында милиция хеҙмәткәрҙәре 24 июнь иртәнге сәғәт 6-ға тиклем дежур итәсәк.\nШулай уҡ йәмәғәт тәртибен һаҡлауға хоҡуҡ һаҡлау йүнәлешендәге башҡа йәмәғәт берләшмәләре, шәхси һаҡ предприятиелары һәм ата-әсәләр комитеттары йәлеп ителәсәк.\nТеги: сығарылыш уҡыусылары, бал, һаҡ


Йөрәк йәш булып ҡалһын тиһәгеҙ...\n20 Ғинуар 2020, 12:00\nБыл хаҡта кардиологтар ниндәй кәңәштәр бирә?\nКүп һанлы тикшеренеүҙәр томат һутының йөрәк һәм ҡан тамырҙарына ярҙам итеүен күрһәтә. Шулай уҡ ул юғары ҡан, мейеләге баҫымдарҙан ярҙам итә.\nКүҙ алдығыҙға килтереп ҡарағыҙ: бер туҡтауһыҙ бар организм буйынса ҡанды ҡыуыу өсөн йөрәккә күпме көс кәрәк! Ә йөрәктең тибешен ҡайғылы ғына түгел, шатлыҡлы ваҡиғалар ҙа үҙгәртеп ебәрә. Шуға күрә уны һаҡлау өсөн магний һәм калий кәрәк. Улар ҡабығы менән бешерелгән картуфта, йөҙөмдә һәм фасолдә бар. Бынан тыш магний һәм калий витамин комплекстарын да ҡулланырға тәҡдим ителә.


Таштуғай ауылында ҡоҙоҡ тәртипкә килтерелде\n19 Апрель , 10:40\n"Атайсал" проектының инициаторы - билдәле яҡташыбыҙ, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев\nБашҡортостанда Радий Хәбиров тәҡдиме менән башланған «Атайсал» проекты былтыр киң ҡолас алды. Был башланғыстың асылы - һәр кем үҙенең тыуып үҫкән төбәгенә, ауылына ҡулынан килгәнсә ярҙам итә ала.\nОшондай исем аҫтында махсус портал асылып, әле унда йөҙҙән ашыу проект тормошҡа ашырылған. Хәйбулла районынан “Атайсал» порталында ике проект теркәлде. Уларҙың береһе район үҙәгендә “Һалдат һәйкәле” проекты булһа, икенсеһе –Таштуғай ауылында ҡоҙоҡто тәртипкә килтереү. Был проекттың инициаторы - билдәле яҡташыбыҙ, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев. Уның проекты район хакимиәте һәм урындағы халыҡ тарафынан хуплау табып, уңышлы ғәмәлгә ашырылды. Ремонт һәм төҙөкләндереү эштәренән һуң ҡоҙоҡ тирәһе күпкә йәмлерәк булып ҡалды. Ауыл биләмәһе хакимиәте киләсәктә был башланғысты дауам итергә, ҡоҙоҡ тирәһен кәртәләргә һәм ағастар ултыртырға ниәтләй.\nӘткәндәй, был ҡоҙоҡ таҙалығы, сафлығы менән айырыла. Таштуғайҙар ауылда колонка ҡуйылғанға тиклем сәйгә шунан һыу ташый. Был һыуҙан сәйгүнгә бер ҡасан ла юшҡын ултырмай тиҙәр улар.\nСығанаҡ: Администрация Хайбуллинского района


«Советтар Союзын баҫып алыу анһат, тип уйлаған фашистың беҙгә көсө етмәне,»- ти Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Хәбибулла Шәйхетдинов\nНуриман егете фронтҡа данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында китә...\nОло йәшкә еткән яугир дәһшәтле йылдар хаҡында сәғәттәр буйы һөйләргә әҙер. Хәбибулла Шәйхетдинов Сталинград ҡалаһы өсөн аяуһыҙ алышта ҡаты яралана. Ул яуҙа ҡыйыу егет траншеяны уратып алған дүрт немец танкының өсәүһен тар-мар итә. Күктә фашист самолеттары оса, ерҙә ул яңғыҙы ғына. Был мәл Хәбибулла Шәйхетдиновтың дошман менән күҙмә-күҙ осрашыуы була.\nЯугирҙан ун-ун биш метр алыҫлыҡта шартлаған бомбаларҙан ер тетрәй. Хәбибулла Шәйхетдинов иҫен юғалта. Ни бары ике көндән һуң ғына уны яуҙаш дуҫы табып алып, госпиталгә оҙата. Был алышта күрһәткән батырлығы өсөн яҡташыбыҙ өсөнсө дәрәжә «Дан ордены» менән бүләкләнә. Алыҫ һуғышта эләккән бәләкәй генә ярсыҡ һаман да ҡарт һалдаттың тәнендә йөрөй.\nТыуған иле өсөн аяуһыҙ көрәштә Хәбибулла Шәйхетдинов үҙен аямай алыша. Һуғышта алты тапҡыр яралана, контузия ала. Тыныс тормош ҙур юғалтыуҙар аша яулана. Нуриман районынан ғына фронтҡа ун меңдән ашыу кеше китә, бөгөн уларҙың егермеһе генә иҫән.


Һайлау әүҙем бара\n18 Сентябрь 2021, 11:13\nСибай ҡалаһы гимназияһында урынлашҡан 638-се һайлау участогында эш әүҙем бара. Участкала 16 кеше эшләй. Комиссияның өйгә килеүҙәрен һораусылар өсөн күсмә тауыш биреү ҙә ойошторолған. Участкаға ике меңдән ашыу кеше ҡарай. Тулыраҡ мәғлүмәт менән Һайлау участкаһы рәйесе Ильяс Миңдиәхмәт улы Сафин таныштырҙы: - Һайлауҙа өлкән йәштәгеләрҙең дә, йәштәрҙең дә ихлас ҡатнашыу ҡыуандыра. Тимәк улар илебеҙ киләсәге өсөн битараф түгелдәр. Беҙҙең участка рәйесе урынбаҫары Ирина Ивановна Варламова гимназия директоры булараҡ, сараны ойоштороуҙағы һәр нәмәгә етди ҡарай. Шуны билдәләп үтергә кәрәк, санитар-эпидемиологик нормалар шартына еткерелеп үтәлә. Комиссия ағзаларының барыһы ла вакцинация үткән, улар битлек һәм бирсәткәләрҙә эшләй. Һайлауға килеүселәрҙән дә шуны талап итәбеҙ. Уларға битлек, бирсәткә, ручка бирелә. Һайлау участогында “Рәхмәт” акцияһы уҙғарыла, тауыш бирергә килеүселәргә ҡала кибеттәренән ташламалар менән тауарҙар алыу, шулай уҡ “Сулпан” балалар театрына 50 процент ташлама менән инеү мөмкинлеге булдырылды. Һайлауға килеүселәрҙең барыһына ла һаулыҡ, именлек теләйбеҙ. Илебеҙҙе үҫтереүгә үҙ өлөшөн индергәндәре һәм киләсәгебеҙ өсөн битараф булмағандары өсөн ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ!\nСибай ҡалаһы гимназияһында урынлашҡан 638-се һайлау участогында эш әүҙем бара. Участкала 16 кеше эшләй. Комиссияның өйгә килеүҙәрен һораусылар өсөн күсмә тауыш биреү ҙә ойошторолған. Участкаға ике меңдән ашыу кеше ҡарай. Тулыраҡ мәғлүмәт менән Һайлау участкаһы рәйесе Ильяс Миңдиәхмәт улы Сафин таныштырҙы:\n- Һайлауҙа өлкән йәштәгеләрҙең дә, йәштәрҙең дә ихлас ҡатнашыу ҡыуандыра. Тимәк улар илебеҙ киләсәге өсөн битараф түгелдәр. Беҙҙең участка рәйесе урынбаҫары Ирина Ивановна Варламова гимназия директоры булараҡ, сараны ойоштороуҙағы һәр нәмәгә етди ҡарай. Шуны билдәләп үтергә кәрәк, санитар-эпидемиологик нормалар шартына еткерелеп үтәлә. Комиссия ағзаларының барыһы ла вакцинация үткән, улар битлек һәм бирсәткәләрҙә эшләй. Һайлауға килеүселәрҙән дә шуны талап итәбеҙ. Уларға битлек, бирсәткә, ручка бирелә. Һайлау участогында “Рәхмәт” акцияһы уҙғарыла, тауыш бирергә килеүселәргә ҡала кибеттәренән ташламалар менән тауарҙар алыу, шулай уҡ “Сулпан” балалар театрына 50 процент ташлама менән инеү мөмкинлеге булдырылды.\nҺайлауға килеүселәрҙең барыһына ла һаулыҡ, именлек теләйбеҙ. Илебеҙҙе үҫтереүгә үҙ өлөшөн индергәндәре һәм киләсәгебеҙ өсөн битараф булмағандары өсөн ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - СӘНҒӘТЕБЕҘ ЙӨҘӨН ПРОФЕССИОНАЛЬ МУЗЫКА БИЛДӘЛӘЙ - 2014 - Мәҡәләләр\n"Аҡ ҡуянҡайҙарҙан тун тектерҙем..."\nӘсәйем - Тамара Хәсбиуллина профессиональ йырсы, Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге конкурс лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Атайымдың яғынан да нәҫелебеҙҙә һөнәрен музыка менән бәйләүселәр бар. Илеш районының үҙәгендә, Үрге Йәркәйҙә йәшәгәс, минең музыка мәктәбенә йөрөргә мөмкинлегем булды. Музыка менән шөғөлләнеү дөйөм белем биреү мәктәбендә математик класта уҡырға ла, спорт менән дуҫ булырға ла ҡамасауламаны. Шуға ла минең бала сағым бик ҡыҙыҡлы үтте, тип әйтә алам. Тиҫтерҙәремдән айырмалы рәүештә, мин бары тик бәләкәйҙән әсәйем башҡарыуында башҡорт халыҡ йырҙарын, профессиональ композиторҙарҙың арияларын тыңларға ярата торғайным. Ни өсөндөр "Бейеш"те ҡабат-ҡабат йырлатҡанмын. Мин тыуғансы әле атайым менән әсәйем композитор Шамил Ибраһимов етәкселегендәге үҙешмәкәр хорҙа йырлағандар, шуғалыр ҙа, бәлки, йыр-моң минең өсөн үтә лә таныш мөхит ине.\nӨфө сәнғәт училищеһынан һуң академияға уҡырға ингәс, әсәйем дирижерлыҡ йүнәлешен һайларға кәңәш бирҙе. Коллектив менән эшләү һәм ым-ишара аша үҙеңде асыу миңә оҡшай икәнлеген һуңғараҡ аңланым.\nИң мөһиме - һәләт һәм белем\nҠатын-ҡыҙ дирижер менән ир-егет дирижер араһында айырма, әлбиттә, бар. Ғөмүмән, башҡорт музыка сәнғәтендә танылыу алған ҡатын-ҡыҙ дирижерҙар байтаҡ, мәҫәлән, Эльвира Ғәйфуллина оҙаҡ йылдар Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш хормейстеры булып эшләне. Хор капеллаһында Нәфирә Иҡсанова дирижер була. Дөйөм республика буйынса алып ҡарағанда ла, балалар хорҙары менән тик ҡатын-ҡыҙҙар етәкселек итә. Балалар хорына килгәндә, уларҙа ҡатын-ҡыҙ дирижер булыуы дөрөҫөрәктер, ә профессиональ хор, бәлки, ир-егеттең эшелер, тип тә уйлайым. Әммә был тышҡы яҡтан ҡарағанда ғына шулай тойола. Үҙенең тәбиғи сифаттары менән ҡатын-ҡыҙ хорҙың нескәлектәрен күберәк аңлай ҙа кеүек. Хорҙағы 50 кешенең 50 төрлө холоҡ, уларҙың һәр береһенең иң яҡшы яҡтарын айыра белеп, күңелен дә, һөнәри яҡтан да үҫтерергә бурыслы етәксе кеше. Белемең, тәбиғи һәләтең булһа, бер ҡыйынлығы ла юҡ. Хор капеллаһында шул тиклем юғары интеллигентлы, тәрбиәле кешеләр йыйылған, мин уларҙан иң кәмендә 30 йәшкә кесерәк булһам да, береһе насар һүҙ әйткәне юҡ, ышаныс белдереп, ярҙам итеп кенә торалар.\nБашҡорт музыкаһын танытабыҙ\n1970 йылда нигеҙ һалынғанда уҡ БР-ҙың Дәүләт академик хор капеллаһының төп маҡсаты - башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен пропагандалау, тип билдәләнгән икән, коллектив әле лә был бурысты оло намыҫ менән үтәй. Әҫәрҙәргә ҡытлыҡ юҡ, шөкөр. Ике йыл элек заман башҡорт композиторҙары әҫәрҙәренән торған ҙур концерт эшләгәйнек. Заһир Исмәғилев, Хөсәйен Әхмәтов, Рим Хәсәнов, Нур Дауытов, Роза Сәхәүетдинова, Салауат Сәлмәнов, Айһылыу Сәлмәнова һ.б. композиторҙар рәтенә баҫырҙай исемдәр байтаҡ. Сәнғәт академияһының композиция бүлеге студенттарының ижадын да күҙәтеп барам. Араларында техник яҡтан ауыр, ҡатмарлы ғына әҫәрҙәр ижад итеүселәр бар. Башҡорт халыҡ йырҙары һәм көйҙәре буйынса циклдар булдыралар. Халыҡ йырҙарын хор өсөн эшкәртеү йүнәлеше лә яйға һалынған. Мәҫәлән, Нур Дауытов эшкәртеүендәге "Буранбай"ҙы бар ерҙә лә ихлас ҡабул итәләр. Һис шикһеҙ, халыҡ йырын эшкәртеү - уны тағы ла юғарыраҡ үргә күтәреү, үҫтереү, тип ҡабул итергә кәрәк. Иң мөһиме, композитор йырҙың тәрәнлеген һәм драматизмын дөрөҫ тоя белһен. Заманға хас яңы техник мөмкинлектәр, заман интонацияларын өҫтәп ебәреү уны байыта ғына. Афарим Аҡсурин "Шәл бәйләнем" йырында, мәҫәлән, джаз яңғырашын да ҡуллана.\nБыйылғы ижад миҙгеле хор капеллаһы өсөн юбилей йылы, 45-се миҙгел бик эстәлекле генә булырға оҡшай. Әлеге мәлдә "Волга менән Урал араһында" Бөтөн Рәсәй композиторҙар фестивалендә ҡатнашасаҡ әҫәрҙәрҙе өйрәнәбеҙ. Хорҙа эшләүҙең тағы бер ҡыҙыҡлы яғы инде ул сит телдә йырҙар башҡарыу. Ҡайһы бер телдәр буйынса белгестәр саҡырып, өйрәнергә була, шулай ҙа дәреслектәр менән генә сит телде үҙләштергән сағыбыҙ ҙа күп.\nЭстрада - юғары сәнғәт түгел әле\nБөгөнгө заман башҡорт музыкаһы хаҡында һүҙ йөрөткәндә, иң тәүҙә профессиональ музыка кимәле тураһында әйтергә кәрәк. Сөнки эстрада бер нисек тә милли профессиональ сәнғәттең күрһәткесе һәм йөҙө була алмай. Был йәһәттән ҡарағанда, профессиональ башҡорт композиторҙарын ситтәр яҡшы белә, уларҙың әҫәрҙәре күптән донъя сәхнәләрен яулай. Яңы ғына Ләйлә Исмәғилеваның балеты Испанияла ҡуйылды, Нур Дауытовтың әҫәрҙәрен башҡа консерваториялар яратып башҡара. Былар әле ҡапыл иҫкә төшкән исемдәр генә, ә былай бер кемде лә айырып әйткем килмәй, композиторҙарыбыҙҙың һәр береһе иҫ киткес һәләтле шәхестәр.\nӘ бына үҙебеҙҙең башҡорт тамашасыһының классик концерттарға йөрөмәүе тураһында һүҙ йөрөткәндә, уныһы бөтөнләй икенсе мәсьәлә. Был беҙҙең, мәҙәниәт кешеләренең, проблемаһы түгел, был дөйөм йәмғиәттең проблемаһы. Мәктәптәрҙә музыка дәрестәрен махсус белгестәр түгел, ә кемдең сәғәте тулмай, шулар уҡытып йөрөгәндә, балаларыбыҙҙың бәләкәйҙән музыка тәрбиәһе алмауына ҡарағанда, хәл әле генә ыңғай яҡҡа үҙгәрмәҫ, үкенескә күрә. Был беҙҙә генә түгел, тотош Рәсәйҙә шундай уҡ хәл. Валерий Гергиев етәкселегендә бөгөн Бөтөн Рәсәй хор йәмғиәте тергеҙелә башланы. Был йәмғиәт тә төп маҡсатыбыҙ - музыка дәрестәренең бәҫен күтәреү икәнлеген таный. Халыҡ хатта табын артында ла йырламай башланы. Әсәйемдәр быуыны матур итеп йырлашып ултыра торғайны, ә хәҙерге йәштәр йырлау тигән нәмәне бөтөнләй белмәй. Икенсе ҡиммәттәр хөкөм һөрә йәмғиәттә.\nУңыш әүҙемдәрҙе ярата\nДирижер һөнәре һинең тормоштоң бөтөн йүнәлешендә лә әүҙем булыуыңды талап итә. Юғиһә, был яуаплы бурысты атҡарыуы ауыр. Коллективыңды аңлау өсөн улар менән күберәк аралашырға тейешһең, алдыңа ҡуйған маҡсаттарыңа өлгәшеүҙә лә һүлпәнлек һинең файҙаңа түгел. Ихтыяр көсө тураһында айырым әйтеп тормайым, ул да тап ана шул әүҙемлеккә килтерә лә инде. Нисек бар нәмәгә өлгөрәһең ул, тип аптырағандарға: "Әүҙем булығыҙ, уңыш әүҙемдәрҙе ярата", - тип яуаплайым. Әсәйем үҙе тыйнаҡ кеше булараҡ, мине гел генә сабыр итә бел, тип өйрәтә. Тормошта сабыр була белеү иһә юҡҡа ашҡыныуҙарҙан, күңел кителеүҙәрҙән һаҡлай.\nБер юлы уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеген дә алып барыуы ауыр түгел. Практик дирижер булған өсөн миңә уҡытыуы еңел. Ә инде дирижер булараҡ коллектив менән эшләгәндә уҡытыусы булыуым ярҙам итә. Был ике һөнәр бер-береһен шул тиклем тулыландыра.\n"Һеҙ ҡатын-ҡыҙҙың ниндәй сифатын юғары баһалайһығыҙ?" тигән һорауға күп кенә бөйөк шәхестәр: "Көсһөҙлөктө", - тип яуап биргән, тиҙәр. Һөнәре көслө ихтыярлы булыуҙы талап итһә лә, тормошта барыһы ла Алһыу Хәсбиуллинаны матур холоҡло, нескә күңелле, сибәр гүзәл зат итеп белә. Тимәк, һөнәр кешенең үҙ асылын барыбер ҙә үҙгәртмәйҙер, моғайын. Шулай ҙа, кем әйткән әле, дирижер - ҡатын-ҡыҙ һөнәре түгел, тип?..\nЯҙылған: 07.10.14 | Ҡаралған: 1137


Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығында киңәйтелгән кәңәшмә үтте - Bash.News\nБашҡортостандың Урман хужалығы министрлығында киңәйтелгән кәңәшмә үтте https://bash.news/news/35988_bashortostandy_urman_xuzhalyy_ministrlyynda_kijtelgn_kshm\nБылтыр министрлыҡ эшмәкәрлеге урмандарҙы һаҡлау һәм яҡлауҙы үҫтереүгә, йәмәғәтселектең урманға булған ихтыяжын үтәү һәм урмандарҙың сифатын арттырыуға йүнәлтелгән. Ведомство йылды яҡшы һөҙөмтәләр менән уңышлы тамамлаған. 14 600 гектарҙа урман үҫтерелгән, 38 янғын сығыу осрағы туҡтатылған. Ҡыҙғанысҡа күрә, өс хеҙмәткәр менән үлемесле осраҡтан һуң йәшел ҡалҡан торошо пилотһыҙ аппараттар ярҙамында күҙәтеләсәк.\nВолга буйы федераль округында ғына 131 мең гектар урман үҫтерелә. Башҡортостанда ла яңы урмандар булдырыуға, фондты арттырыуға ҙур иғтибар бүленә. Волга буйы федераль окуругының Урман хужалығы департаменты етәксеһе төбәктең урмансылары тырышлығын юғары баһаланы.\nАлександр Орнатский, Волга буйы федераль округының урман хужалығы департаменты етәксеһе: «Урман хужалығы өлкәһендә Башҡортостан үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы намыҫ менән үтәне. Был фактты статистика мәғлүмәттәре һәм беҙ үткәргән тикшереүҙәр ҙә раҫлай. Башҡортостан урман үҫтереүҙә лидер булып ҡала».\nБашҡортостан федераль ҡаҙнанан 184 миллион һум ала\nБашҡортостанға ярты йылда 106 миллиард һумлыҡ инвестиция йәлеп ителгән\n18:00, 09 авг\nКонтроль-касса реформаһының өсөнсө этабы тамамланды\n23:16, 08 авг


Мөҙәрис БАГАЕВ - Журнал Агидель\n“Йәшнәп йәшәр сағым да бит...”\n– Мөҙәрис, белеүебеҙсә, тәүге хикәйәләреңде һин Башҡортостан дәүләт аграр университетында уҡып йөрөгәндә яҙғанһың. Әллә уға тиклем дә ижад менән шөғөлләндеңме?\n– Әҙәбиәткә алып килгән һуҡмаҡтың башы ҡайҙа икәнен аныҡ ҡына әйтә алмамдыр, моғайын. Үҙемде белә-белгәндән китап уҡырға яраттым. Беҙ, бер нисә ғаилә, бер өйҙә – олатай менән өләсәй йортонда – йәшәнек. Янымда апай-ағайҙар байтаҡ ине, шулар ыңғайына хәреф таныным, уҡырға өйрәндем. Биш йәшем тулғас та I класҡа барҙым. Яҡшы ғына уҡыһам да, тәүге сирек тамамланыу менән, яңы закон буйынса балаларҙы ете йәше тулмайынса мәктәпкә алырға ярамай тип, мине ҡыуып ҡайтарҙылар. Шулай ҙа ике йылымды бушҡа үткәрмәнем – ауыл китапханаһына йөрөп, ундағы барлыҡ балалар китаптарын уҡып сыҡтым. Олатайым Шәйәхмәт мулланың ғәрәп, фарсы телдәрендә яҙылған китаптары байтаҡ ине, ул да шуларҙан тәржемә итеп беҙҙе хикәйәттәр, әкиәттәр менән таныштыра торғайны. Ошондай әйберҙәрҙе мин дә яҙасаҡмын, тип үҙемә үҙем һүҙ биреп ҡуйғайным. Китапҡа булған һөйөү әҙәбиәткә илткән һуҡмаҡтың башында торғандыр, бәлки.\nЙәнә Аллаһ Тәғәлә һәр кемгә ниндәй ҙә булһа һәләт бирә бит. Уны тулыһынса асыу, үҫтереү, нығытыу, эшкә егеү иһә кешенең үҙенән тора. Миңә Хоҙай яҙыусылыҡ ҡөҙрәте биргәндер, моғайын, тип тә ҡуям.\nӘҙәм балаһының һәләте ныҡлап асылыуға ниндәйҙер тетрәндергес хәл-ваҡиға, бәлә-ҡазаға тарыу ҙа этәргес була икән, тип ишеткәнем, уҡығаным бар. Мәҫәлән, Ванганың күрәҙәселек һәләте өйөрмәгә эләккәндән һуң асылған. Мин дә дүрт йәшемдә бәләгә тарыным – һыуға баттым. Ул саҡта Ашҡаҙар йылғаһы аша һалынған баҫма яны бөтә ауыл бала-сағаһының һыу инеү урыны ине. Мин дә һыуға төшкәнмен дә, йөҙә белмәгәс, төпкә киткәнмен дә барғанмын. Бер заман... ун метр самаһы һауаға күтәрелдем дә, һабантурғай һымаҡ талпынып тороп, юғарынан башҡаларҙың һыу ингәнен күҙәтәм. Тәнем еп-еңел, бер ниндәй ауырлыҡ та, ҡыйынлыҡ та тоймайым, бары рәхәтлек кенә кисерәм. Шунан ҡапыл нисектер ҡыйын булып китте. Күҙемде асһам, яр ситендә ятам, эргәмдә бала-саға ҡайнаша. Әйтеүҙәренсә, Арыҫланғәли исемле малайҙың аяғы һыу аҫтында тәнемә тейеп ҡалған да, ул сумып, табып, мине ярға һөйрәп сығарған. Бәлки, ана шул саҡта миңә ниндәйҙер ҡөҙрәт бирелгәндер...\n– “Ағиҙел” журналында шиғырҙар баҫтырып та шаҡ ҡатырҙың бит әле. Уҡыусылар һине прозаик һәм драматург булараҡ ҡына белә ине түгелме?\n– Әҙәбиәттә иң яратҡан жанрым – сатира һәм юмор. Тимер Арыҫлан, Сулпан Иманғолов һәм башҡаларҙың яҙмаларын бик яратып уҡый торғайным. Үҙемдең дә тәү башлап яҙған әйберҙәрем – юмористик хикәйәләр. Араларында көлкөлө шиғырҙар ҙа булды. Уларҙың бер нисәһе “Һәнәк” журналында баҫылғыланы, радиолағы “Шаян тулҡындар” тапшырыуында ла уҡылды. Ҡыҙғаныс, йәш саҡта яҙған әйберҙәремдең береһе лә һаҡланып ҡалмаған. Быныһы инде – шиғырҙарҙы электән үк яҙҙым тип әйтеүем. Күберәк юмористик шиғырҙарға өҫтөнлөк бирәм һәм шулар менән Бәләбәй ҡалаһында уҙғарылып килгән төбәк-ара “Илһам шишмәләре” шиғриәт фестивалендә ҡатнашып, лауреат та булғайным. Әммә, дөрөҫөн әйтергә кәрәк, мин шиғыр уҡырға ла, яҙырға ла яратмайым. Үҙенән-үҙе башҡа килгәс, дәфтәргә күсереп ҡуйғылайым ҡайһы саҡ, ләкин китап итеп тупларға, гәзит-журналдарға тәҡдим итергә ашығып бармайым. “Ағиҙел”гә лә шағир Әхмәр Үтәбай һорағанға ғына ебәрҙем.\nҺеҙҙекенә оҡшаш һорауҙы, йәғни “Пьесаларыңдағы йырҙарҙы кем яҙа ул?” тигәнде бер билдәле журналист та бирҙе миңә. Күрәһең, ул да шиғыр яҙа алыуымда шикләнгәндер. Һәр спектаклде йырҙар биҙәй һәм шуға ла уларҙы яҙырға мәжбүрһең. Бигерәк тә музыкаль комедиялар өсөн тиҫтәләгән йыр ижад итергә тура килә. Иҫәпләүем буйынса спектаклдәр өсөн генә лә яҡынса һикһәнләп йыр яҙғанмын.\n– Ҡарап тороуға үҙең етди генә кеше кеүекһең. Әңгәмә ваҡытында йор һүҙле, шаян булыуыңдың бер ҙә иғтибарға алынғаны юҡ. Ә үҙең юмор һәм сатира жанрында шундай үҙенсәлекле шиғырҙар яҙғанһың. Театрҙарҙа барған спектаклдәрең дә күбеһенсә комедия. Ҡайҙан килә ул һиндә бындай халыҡсан юмор?\n– Бәләкәй саҡтан уҡ тормошом еңелдән булманы. Мин атайһыҙ үҫтем, һәм был үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй. Дүртенсе класты тамамлау менән колхоз эшенә егелдем. Айҙар буйы, ҡыуыш ҡороп ятып, колхоз малдарына бесән әҙерләнек. Иң үҙәккә үткәне шәкәр сөгөлдөрө үҫтереү булды. Йәй башынан ҡара көҙгә тиклем ыҙаландыҡ. Сөгөлдөр һүҙен ишетһәм, әле лә сәстәрем үрә тора. Шул мәлдә, аҙыраҡ булһа ла күңелдәрен күтәрәйем тип, янымдағыларға ҡыҙыҡ-мәҙәк һөйләй торғайным. Күберәген уйлап сығарам, әлбиттә. Башҡаларҙы көлдөрә алһам, үҙемә лә рәхәт. Бына шунда көлкө, юмор аша ауырлыҡтарҙы еңеләйтергә, тормошто йәнләндерергә, йәмләндерергә була икәнен аңланым. “Бик ауыр саҡтарҙа ла нисек көлә, йылмая алаһың?” – тип һораусылар ҙа бар. Тыштан көлһәм дә, эстән һыҙланғанымды бер кем дә белмәне.\nҠайһы берәүҙәр: “Комедия яҙыу ифрат ауыр”, – тиһә лә, мин уны нисектер еңел, рәхәтләнеп, көлә-көлә ижад итәм, һәм кәйефем дә ныҡ күтәрелә. Шул комедияларҙы ҡараған тамашасыларҙың ихлас көлөп ултырыуы ҙур ҡыуаныс килтерә. Башҡаларҙы көлдөрә, йылмайта алыуымды үҙемсә бәхет тип һанайым.\n– Пьесаларың бөгөн республикабыҙҙың күп театрҙарында бара. Байтаҡ яҙыусылар, сәхнә әҫәрҙәре ижад итһәләр ҙә, уларҙы тамашасыларға еткерә алмай. Ә һинең тәүге пьесаң сәхнәгә нисек юл ярҙы?\n– Спектакль ҡарарға бик яратһам да, пьеса яҙыу хаҡында уйлап та ҡарағаным юҡ ине. Көн һайын бер нисә мәҡәлә талап иткән район-ҡала гәзите редакцияһында эшләгәс, ҙур ижад менән шөғөлләнергә форсат теймәне. Ҡыҫҡа ғына хикәйәләр, юморескалар яҙып өлгөрһәң – бик хуш. Шул саҡта миңә бер билдәле драматург “ярҙамға килде”. Туймазы театры Ишембайға уның комедияһын алып килгәйне. Артистар бик тә тырышып, матур итеп уйнай, әммә күрһәткән тамашаларының бер ниндәй мәғәнәһе лә, ылыҡтырғыс көсө лә юҡ. Саҡ-саҡ аҙағына тиклем ҡарап бөттөк. Ҡайтышлай башыма: “Ошондай ғына комедияны мин яҙа алмаҫмынмы?” – тигән уй килде. Берәй юмористик хикәйә яҙыу өсөн башымда йөрөткән ҡыҙыҡ ҡына сюжет бар ине. Өйгә инеү менән шуны яҙырға ултырҙым. Нисектер илһамланып китеп, тиҙ арала тамамланым да ҡуйҙым һәм уны Салауат башҡорт дәүләт драма театрына илтеп, вахтала ҡалдырып киттем. Бер нисә ай үткәс: “Һине бит Салауат театры эҙләй, иртәгә спектаклдең премьераһы була”, – тип шылтыраттылар. Комедиям билдәле режиссер Гөлдәр Ильясованың ҡулына эләккән булған икән, ә мин адресымды ла яҙырға онотҡанмын.\nТәүге ҡоймаҡ төйөрлө, тиһәләр ҙә, минең “ҡоймаҡ” бик тә уңып бешкән булып сыҡты. “Байрам ашы – ҡара ҡаршы” спектаклен халыҡ әле лә бик яратып ҡарай. Республикабыҙҙың ғына түгел, күрше төбәктәрҙең тамашасыһы ла үҙ итте уны. Оҙон ғүмерле булып, ун дүртенсе йыл сәхнәнән төшмәй.\n– Пьеса яҙыу – бер, ә уны сәхнәлә күрһәтеү – бөтөнләй икенсе ижад емеше. Режиссерҙарҙың әҫәрҙәреңде әйләндереп-тулғандырып бөтөүенә күңелеңдән генә булһа ла ризаһыҙлыҡ белдереп ҡуймайһыңмы? Әллә, һәр кем үҙ эшен башҡарырға тейеш, тип ҡәнәғәтлек белдерәһеңме?\n– Тәүге комедиям ҡуйылғас, Гөлдәр Мозафар ҡыҙы: “Уға бер ни ҙә өҫтәмәнек, бер ерен дә төшөрөп ҡалдырманыҡ. Был – режиссерлыҡ эшмәкәрлегемдә беренсе хәл”, – тигәйне. Башҡа комедияларым да шул килеш ҡуйылды. Ә бына сәхнәләштерелгән берҙән-бер драма әҫәрем “Ике төш”кә Олег Хановтың һорауы буйынса ярайһы уҡ күп үҙгәреш индерергә тура килде. Маҡсат пьесаны яҡшы яҡҡа үҙгәртеү булһа ла, эште ҡыйынлыҡ менән, теләр-теләмәҫ кенә башҡарҙым, сөнки ижад иткән бар әйберҙәремде лә – хикәйәме ул, повесть йәки пьесамы – яҙып бөткәндән һуң хатта бер тапҡыр ҙа уҡып сыҡмайым. Ә үҙгәртеүҙе бөтөнләй енем һөймәй. Бәхетемә күрә, пьесаларым һәр саҡ талантлы режиссерҙар ҡулына эләгеп сәхнәләштерелде, һәм уларҙың эшенән бары ҡәнәғәтлек кенә кисерҙем.\n– Пьесаларыңды театрҙарҙың мейестән сыҡҡан яңы икмәк кеүек көтөп алыуының сәбәбе ниҙә тип уйлайһың?\n– Уларҙың ябайлығындалыр, тим. Һәр әҫәремде халыҡсан тел менән яҙырға тырышам, геройҙар ҙа – көндәлек тормошобоҙҙан алынған ғәҙәти кешеләр. Иң мөһиме – ысынбарлыҡ сағылһын. Тәү ҡарашҡа ябай ғына булып күренгән донъябыҙҙа ниндәй генә хәл-ваҡиғалар осрамай. Шуларҙы күреү, башҡаларға ла еткерә белеү – әҙиптең төп бурысылыр, маҡсатылыр ул. “Ҡартайғанда тыртайған” комедияһын алып барып биргәс, Олег Закир улы: “Уҡып сыҡтым да башта, был бигерәк ябай нәмә, тип ситкә һалдым да ҡуйҙым. Аҙаҡ, тәү ҡарашҡа шулай күренһә лә, төбөндә ҙур мәғәнә ята түгелме һуң, тип кире ҡулыма алдым”, – тип әйткәйне. Бына шул комедия тамашасы, хатта үҙем өсөн дә иң яратып ҡараған спектаклдәрҙең береһенә әүерелде. Ҡайҙа ғына күрһәтелмәне! Әле лә халыҡ ул тамашаға күпләп йөрөй.\nШуны ла билдәләп китергә кәрәк: ҙур илһам килеп, ашау-эсеүҙе, йоҡоно оноттороп, бер тынала яҙылған әҫәрҙәрем уҡымлы, үтемле, ә театр телендә әйтһәк, ҡуйымлы була, һәм мин башлыса шуларҙы тәҡдим итәм режиссерҙарға. Бәғзеләр: “Бер нисә көндә пьеса яҙып буламы ни?” – тип шик тә белдерә, әлбиттә. Үҙеңде аямай эшләһәң, була икән шул. Ә 10-15 көнгә һуҙыла башлаһа, эҙмә-эҙлеклелек юғала, ваҡиғалар буталана башлай, фекер тарҡала. Шуға ла ундайҙарын театрҙарға биреп тә тормайым. Ошондай ун бишләп пьесам ята шикелле. Ҡулъяҙма рәүешендә генә булғас, ҡайҙалыр инеп китеп юғалғандары ла бар. Йыйнаҡлыҡ, бөхтәлек тигән нәмә самалыраҡ шул миндә.\n– Һәр әҙип пьеса яҙа аламы? Әллә уның өсөн ниндәйҙер айырым сифаттарға эйә булыу мотлаҡмы?\n– Был һорауға аныҡ ҡына яуап бирә алмаһам да, “юҡтыр” тип кенә ҡуям. Сөнки миңә бер нисә әҙип яҙған пьесаларын уҡырға биреп, улар хаҡында фекеремде белешкәйне. “Пьеса” тип атаһалар ҙа, ҡыҙғанысҡа күрә, уларҙың береһе лә сәхнә ҡанундарына тап килмәй ине. Ҡайһы берҙәре киносценарий һымаҡ – ваҡиға барған урындар бер-бер артлы алышынып тора. Ә ҡайһыларында, проза әҫәрҙәрендәге кеүек, хәл-ваҡиғалар төрлө ваҡытта һүрәтләнә. Йәғни, үткән замандан тиҙ генә бөгөнгә килеп сығалар ҙа, яңынан кире ҡайталар. Ул пьесаларҙы сәхнәләштерәм тиһәң, минут һайын декорация алыштырып торорға кәрәк буласаҡ. Драматург булыу өсөн сәхнә ҡанундарына ныҡлы төшөнөү мотлаҡтыр, тип уйлайым.\n– Беҙҙә балалар драматургияһы бөтөнләй юҡ кимәлендә. Яңы йыл иртәлектәре өсөн башҡорт театрҙары йыш ҡына урыҫ әҙиптәренең әҫәрҙәрен сәхнәләштерә. Тамашасылар булһын тип, кассаны уйлап, шундай юлға баралар, ә рухты ҡайғыртмайҙар. Шуға бик эс боша. Һинең әле “Борон-борон заманда...” тигән әкиәтең кескәй тамашасылар хөкөмөнә сығарыуҙы көтә. Артабан да ошо йүнәлештә эшләһәң ине, тигән теләк белдергебеҙ килә. Буласаҡ тамашасыларҙы бәләкәйҙән тәрбиәләргә кәрәк бит. Ҡыҙғанысҡа күрә, Ҡурсаҡ театры ла тәржемә әҫәрҙәрен ҡуя. Бәлки, әҫәр юҡ, тип көтөп ятмайынса, драматургтарға махсус заказ биреп яҙҙырырға кәрәктер. Һинең “Борон-борон заманда...” һорау буйынса ижад ителмәнеме? Үҙең тәҡдим иттеңме?\n– Был мине ныҡ борсоған, бик тә урынлы, кәрәкле һорау. Үҙегеҙ үк мин әйтергә теләгәндәрҙе ишеттерә биреп ҡуйҙығыҙ.\nЫсынлап та, милли театрҙарыбыҙҙың афишаларына күҙ һалһаң, уларҙа балаларға тәғәйенләнгән башҡорт спектаклдәре бөтөнләй юҡ кимәлендә, тип әйтерлек. Ни эшләп әле минең, һинең һәм башҡаларҙың балалары бөгөн туған телдәрендә яҙылған үҙебеҙҙең спектаклдәрҙе ҡарауҙан мәхрүм булырға тейеш? Ни эшләп бөгөнгө менән генә йәшәп, киләсәк хаҡында уйламайбыҙ, барыһын да аҡса менән баһалап, рухи ҡиммәттәребеҙҙе аяҡ аҫтына һалып тапайбыҙ?\nМин театрҙар етәкселәренә лә ошо һорауҙарҙы күп бирҙем, әммә ыңғай яуап ишетмәнем. “Итекле бесәй”, “Алтын асҡыс”тарҙы тамаша ҡылып үҫкән балалар киләсәктә “Ғәлиәбаныу”, “Ай тотолған төндә” һәм башҡаларҙы ҡарарға йөрөмәйәсәк бит һәм үҙҙәренең балаларын да шул “Чиполлино”ларға ғына йөрөтәсәк. Тимәк, милли театрҙарыбыҙҙың тамаша залдары буш буласаҡ һәм улар алдына бөтөнләй ябылыу ҡурҡынысы килеп баҫасаҡ.\nСибайға үҙемдең “Хикмәтле күл” спектакленең премьераһына барғас, театрға эркелеп йәштәрҙең килеүенә иғтибар иттем. “Үәт, исмаһам, ахырызаман!” комедияһын ҡуйғанда ла зал йәштәр менән тулы булды. Был – театрҙың үҙенең дә, “Сулпылар” балалар театрының да башлыса башҡорт әкиәттәренә мөрәжәғәт итеп, үҙ тамашасыларын бәләкәйҙән милли рухта тәрбиәләүе, башҡорт спектаклдәренә һөйөү уята алыуҙары һөҙөмтәһе. Башҡа театрҙар ҙа сибайҙарҙан өлгө алһын ине.\nМинең балалар өсөн яҙылған сәхнә әҫәрҙәрем байтаҡ, башҡа драматургтарҙыҡы ла әҙ түгелдер, тип уйлайым. Ләкин, ҡыҙғанысҡа күрә, уларға иғтибар итеүсе генә юҡ.\n– Ни өсөн һин пьесалар яҙа башланың? Был жанрҙың ҡанундарын үҙ аллы үҙләштерҙеңме, әллә драматургтар өсөн махсус ойошторолған семинарҙарҙа һабаҡ алдыңмы?\n– Был һорауға алдараҡ яуап биреп киттем шикелле. Бер ниндәй семинарҙарҙа ла ҡатнашманым, оҫталыҡ дәрестәре лә алманым, махсус әҙәбиәткә лә мөрәжәғәт итмәнем. Драматургия ҡанундарын төшөнөргә күпләп спектаклдәр ҡарауым ярҙам иткәндер, тим.\n– Геройҙарыңды ҡайҙан табаһың: ысын прототиптары бармы, әллә барыһын да уйлап сығараһыңмы?\n– Геройҙарым һәр саҡ янымда. Үҙем күргән, белгән кешеләр улар. Мәҫәлән, “Ике төш” драмаһында төп героиня – өләсәйем. Был әҫәрем үҙебеҙҙең Батыр ауылында булып үткән хәл-ваҡиғаларға таянып яҙылды. “Ҡартайғанда тыртайған”да ла төп герой – ауылыбыҙҙың ферма мөдире. Уны ҡарағас, Учалылағы ҡоҙам: “Минең турала яҙғанһың бит”, – тип үпкәләп йөрөгәйне. “Уны яҙғанда донъяла һинең барлығыңды ла белмәй инем бит”, – тиһәм дә, ышанманы. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкованың һорауы буйынса яҙылған моноспектаклдә иһә әсәйемдең бер туған апаһының яҙмышы бәйән ителә.\nӘ инде элекке замандарҙы һүрәтләгәндәре, мәҫәлән, “Байрам ашы – ҡара ҡаршы”, “Аҡса булһа бер муҡса” кеүектәре һәм әкиәттәр уйлап сығарылған сюжеттарға ҡоролған.\n– Әле ниндәй әҫәрҙәрең өҫтәлеңдә ята?\n– Минең ваҡыт бит иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем физик эш менән үтә: умарталарымды ҡарайым, баҡса үҫтерәм, өй һалам. Ижадҡа ҡышҡы өс ай ғына бүленгән. Әле башта ике-өс хикәйә йөрөй, “Булған хәл”дәр өсөн дә бер нисә ваҡиға ишеттерҙеләр. Шулай уҡ гәзит-журналдар өсөн мәҡәләләр яҙырға иҫәп тотам.\n– Бынан бер нисә йыл элек “Йәшлек” гәзите редакцияһы Рәшит Солтангәрәев исемендәге премияға хикәйәләр конкурсы иғлан иткәйне. Шунда һин еңеүсе булдың. Хикәйәләргә бөтөнләй үк хыянат итмәгәнһеңдер ул? Һуңғы ваҡытта был жанрҙағы әҫәрҙәрең бик күренмәй түгелме?..\n– Хикәйә яҙыуҙан туҡтарға бер ҙә иҫәбем юҡ. Ул да – мин яратҡан жанр. Яҙылғандары байтаҡ ҡына һәм ҡулъяҙма килеш ята бирәләр. Уларҙы компьютерҙа йыйып, гәзит-журналдарға ебәрергә нисектер ҡул етмәй ҙә ҡуя.\n– Йыш ҡына хикәйә кеүек яҙылған әйберҙәреңде “булған хәл” тип нарыҡлайһың. Улар бит хикәйә һымаҡ уҡ әҙәби оҫталыҡ менән ижад ителгән. Һүрәтләнгән хәл-ваҡиғаларҙы ысын тормошта булған итеп күрһәтеү уҡыусыға нығыраҡ тәьҫир итә, уйландыра тип шулай махсус эшләйһеңме?\n– Бындай һорауҙарҙы миңә бик йыш ишетергә тура килә. Аптырағас, “Булған хәл”дәр булғанмы?” тигән мәҡәлә яҙып, “Торатау” гәзитендә баҫтыртып та сығарғайным. Булмағанды булған тип һөйләү ҙә, яҙыу ҙа килешмәгән эштер, моғайын. Шуға ла мәҡәләмдә ҡайһы бер геройҙарҙың да, ваҡиға булып үткән ауылдарҙың да ысын исемдәрен атап киттем. “Булған хәл”дәр уҡымлыраҡ, аңлайышлыраҡ та булһын өсөн уларға ниҙер өҫтәргә, ҡайһы бер урындарын үҙгәртергә лә тура килә, әлбиттә. “Йәшлек” гәзитендә “Башҡорт Робинзоны” донъя күргәс, уның героиняһын яҡшы белгән бер ағай кеше, бигүк дөрөҫ яҙылмаған тип, инәйҙең фотоһүрәтен дә ҡуйып, үҙенсәрәк тасуир итеп мәҡәлә баҫтырҙы. “Мәмерйәлә тыуған мөхәббәт” сыҡҡандан һуң дезертирҙар урлап алып киткән ҡыҙҙың ҡустыһы мине эҙләп килеп, унда һүрәтләнгәндәргә оҡшаш тағы бер нисә ваҡиға һөйләп китте. Бындай осраҡтар йыш булып торҙо, хатта, үҙен танып, ниңә мине яҙҙың, тип әрләп китеүселәр ҙә табылды.\nҒибрәтле хәл-ваҡиғаларҙы әҙәм балалары бер-береһенең ауыҙынан йыш ишетә. Әммә күптәре ишетә лә онота. Ә мин хәтерҙә тотам. Улар башымда йөрөп, хикәйә рәүешен ала һәм ҡағыҙға төшә. Яҙыласаҡ “Булған хәл”дәр алда әле, тип вәғәҙәләп тә ҡуяйым.\n– Мөҙәрис, һин бит әле журналист та. “Торатау” гәзитендә эшләгәндә яҙған тәнҡит мәҡәләң өсөн һине район хакимиәте бинаһына өс тапҡыр саҡыртып, “ҡуҙ өҫтөндә бейетергә” тырышҡандар, тиҙәр. Хатта Ишембайҙан ҡыуырға ла тәҡдим иткән булғандар, имеш... Ысынында хәлдәр ни менән барып бөттө?\n– Булды ундай хәлдәр. Мин оятһыҙлыҡты, ғәҙелһеҙлекте күрә алмайым. Шуға ла күп осраҡта тәнҡит мәҡәләләре яҙа инем. Бигерәк тә колхоз-совхоздарҙы юҡҡа сығарып, ябай ауыл кешеһенең ҡара тир түгеп, бөртөкләп йыйған байлығын оятһыҙ рәүештә талауҙарына, уларҙың бөтөнләй сит-ят бәндәләрҙең кеҫәһенә инеп ятыуына асыуым ҡабарып, мәҡәлә артынан мәҡәлә баҫтырҙым. Ҡараҡтың бүрке яна, тиҙәр бит әле, ҡысҡырҙы-ҡысҡырҙылар ҙа туҡтанылар. Бәлки, эш ҙурға китер тип тә шикләнгәндәрҙер. Әгәр шул саҡта өндәшмәй ҡалһам, ҡурҡып ауыҙымды япһам, бөгөн үкенестән яфаланыр инем. Етәкселәрҙән әрләнһәм дә, ябай халыҡтан күп рәхмәт һүҙҙәре ишеттем һәм шуға ҡыуанам.


Дәүләт Думаһы БДИ-ға кеҫә телефоны менән килеүҙе тыйҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы БДИ-ға кеҫә телефоны менән килеүҙе тыйҙы\n11:42, 12 января 2011 Йәмғиәт\nРФ Дәүләт Думаһы депутаттары шишәмбе көнө, 11 ғинуарҙа, берҙәм дәүләт имтиханын тапшырған ваҡытта кеҫә телефондарын файҙаланыуҙы рөхсәт итмәү өсөн тауыш бирҙе.\n— Элекке йылдарҙа берҙәм дәүләт имтиханы тапшырған ваҡытта кеҫә телефоны менән файҙаланыу тыйыла ине, яңы ҡағиҙәләргә ярашлы кеҫә телефонын хатта үҙең менән индереү тыйыла. Яңылыҡ барыһына ла ҡағыла – БДИ тапшырыусыларҙан алып имтихан үткәреү пункты етәкселәренә тиклем, — тип аныҡлап үтте БР Мәғариф министрлығының белем сифатын баһалау һәм БДИ бүлеге начальнигы Зәкий Мырҙағәлин. – Был сараны кәрәкле тип иҫәпләйем, сөнки элек берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусылар имтиханға бер юлы бер нисә телефон алып инә алды һәм уның менән файҙаланыу мөмкинлеген көтөп ултырҙы. Хатта бер кешенән алты телефон тартып алған осраҡтар булды. Балаларҙың белемен дөрөҫ баһаламау һөҙөмтәләре бына шунан килеп сыға ла инде.\nШулай уҡ кеҫә телефондары менән файҙаланыу берҙәм дәүләт имтиханы ваҡытында ғына түгел, мәктәп олимпиадалары һәм юғары уҡыу йортона инеү имтихандары тапшырғанда ла тыйыласаҡ.