“Йөрәгемде тыңлап йәшәйем” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Йөрәгемде тыңлап йәшәйем”\n“Йөрәгемде тыңлап йәшәйем” 25.05.2018 // Әҙәбиәт\nМ. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә ҡуйылған Т. Миңнуллиндың “Диләфрүзгә дүрт кейәү” комедияһын ҡарау бәхете тейҙе. Барыһынан да бигерәк Исмәғил образы үҙенсәлекле ҡуйылышы менән хәтерҙә уйылып ҡалды: сәхнәгә сығып баҫтымы, хәл-ваҡиғалар тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ һымаҡ, тирә-йүн яҡтырып киткәндәй тойола. Тамашасыға мөрәжәғәте лә иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Исмәғилде шундай оҫта башҡарған актер Илнур Лоҡмановтың һәләтен тейешенсә баһалау, уны гәзит уҡыусылар менән яҡындан таныштырыу теләге һәм ошо арала 35 йәшлек күркәм юбилейын туйлауы – былар барыһы ла һеҙгә тәҡдим итәсәк әңгәмәгә сәбәп.\n– Актер булыу теләге бала саҡ хыялымы?\n– Әсәйем Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһын тамамлаған (хәҙер – Башҡорт республика сәнғәт колледжы), сәнғәткә, йыр-бейеүгә бик яҡын торған кеше ине. Мин дә мәктәп йылдарынан уҡ сәхнәләрҙә йыш сығыш яһаным. Өлкән кластарға хәтлем актер булырға хыялланғаным иҫемдә, әммә ниндәйҙер уҡытыусы “актерлыҡ – ул ҡатын-ҡыҙҙар эше” тип күңелемде төшөрҙө. Мәктәпте тамамлағас, МВД мәктәбенә уҡырға индем. Әммә туғыҙынсы көнөнә миңә унан ҡасырға насип булды.\n– Ни өсөн? Күңел ятманымы, әллә актер булыу теләге был ҡәтғи аҙымға этәрҙеме?\n– Ғөмүмән, тормошта йөрәгемде тыңлап йәшәйем. Асыштарға әҙер булыуым, үҙ-үҙемде төрлө өлкәлә һынап ҡарарға яратыуым мине МВД мәктәбенә алып килһә, унда үткәргән бер аҙ ваҡыттан һуң был һөнәр минеке булмағанына төшөндөм. Оҙаҡ уйлап тормай З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһына юлландым. Унда, әмәлгә ҡалғандай, уҡырға инеүселәрҙе өҫтәмә йыйыу бара ине.\n– Сәхнәләге беренсе ролегеҙ?\n– Диплом эше итеп ҡуйған “Тиле йәшлек” спектаклендә (Ибраһим Абдуллин) Зөлҡәрнәй роле.\n– Әйткәндәй, һеҙ – М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетындағы “Ҡорос” халыҡ театры етәксеһе лә. Ошо уҡ “Тиле йәшлек”те университет студенттары менән үткән йыл аҙағында тамашасы хөкөмөнә сығарҙығыҙ. Ни өсөн тап ошо әҫәр? Күңелегеҙгә айырыуса яҡын булғанғамы?\n– Күңелгә яҡынлыҡтан да бигерәк был әҫәрҙә дуҫлыҡтың мәғәнәүи аҡ ебе ята. Шулай уҡ кешеләр араһында булған йылы мөнәсәбәттәр сағыла. Мин ни өсөн тап “Тиле йәшлек”те алдым? БДПУ-ға төрлө район, ауыл һәм ҡалаларҙан килеп уҡыйҙар. Үҙ эсенә йомолоп, ҡаҙанында ғына ҡайнаған йәштәр бар. Был спектаклде сәхнәләштереү уларҙы берләштереү өсөн эшләнгән. Дуҫлыҡтан ҡала, бында мөхәббәткә лә байтаҡ урын бүленгән, ысын тойғолар нисек була икәнлеге төшөндөрөлгән. Хеҙмәт мәсьәләһе лә сағылыш тапҡан: элекке ең һыҙғанып эшләү, Хөкүмәт тарафынан кадрҙар әҙерләүгә ҡараштың үтә лә яуаплылығы. Йәнә лә өлкән быуын темаһы. Шифабикә инәй образын алып ҡараһаҡ, ул – мөләйем, зирәк, аҡыллы ҡарсыҡ. Уға ҡарата йәштәрҙең һәм уның тирә-йүнгә мөнәсәбәтен – быларҙың барыһын да йәштәргә күрһәткем килде. Икенсенән, әҫәрҙә әҙәп-әхлаҡ төшөнсәләре лә бар: эсеү, тәмәке тартыу кеүек насар ғәҙәттәр күҙәтелмәй. Киреһенсә, егеттәрҙең сәмләнеп осоусы булырға йыйынып сығып китеүҙәре, агроном һөнәрен үҙләштерергә әҙерләнеүҙәре күрһәтелә. Өсөнсөнән, беҙҙең тел үҙенсәлектәре. Йәнә лә башҡорт халҡына хас булған киң күңеллелек, йылылыҡ хистәренең ярылып ятыуы.\nБыл спектаклде сәхнәләштереүҙә башҡорттарҙан тыш урыҫтар ҙа, татарҙар ҙа, мариҙар ҙа ҡатнашты. Уларҙың барыһын да йыйып, тап йылы мөхиттә бик тә фәһемле спектакль ҡуйыу теләгем, Аллаға шөкөр, бойомға ашты.\n– Актер һөнәре баррикадаһының икенсе яғы – режиссер булыу ниәте нисек уянды? Был теләк һеҙҙе баштан уҡ оҙата килдеме?\n– Үҙенән-үҙе килеп сыҡты. Спектакль ҡуйған ваҡытта, ғәҙәттә, режиссер йүнәлеш кенә бирә, ә актерҙар ролдәрен башынан аҙағынаса үҙҙәре ижад итә. Ҡайһы бер осраҡта режиссер менән бәхәскә инергә тура килә торғайны: йүнәлеш, бирелеш оҡшамай, үҙем төрлө юлдар эҙләп ҡарайым. Хәйер, әле лә булғылай: режиссер бер төрлө уйлай, ә мин икенсе төрлө күрәм.\n– Күңелегеҙгә ауаздаш, яҡын ролегеҙ?\n– Бөтә образдар ҙа яңы тыуған бала һымаҡ инде ул. Ниндәй ҙә булһа ролде айырып ҡарайым тип әйтә алмайым. Һәр береһе үҙенсәлекле, халыҡҡа еткерер фекере, уй-ниәте, мөрәжәғәте бар. Кеше бит был донъяға тиккә генә тыумай, Аллаһ Тәғәлә уны үҙе артынан яҡшы эштәр, яҡты эҙ ҡалдырыр өсөн яралта. Шулай уҡ был донъяға килеү ул Хоҙайҙың һынауы тип күҙ алдына килтерәм.\n– Теге йәки был спектаклдә төп ролде яулап алыу ауырмы?\n– Был инде режиссерҙың образды нисек күреүенән, күҙаллауынан тора. Мин тура һүҙле кешемен, шуға тураһын әйтәм: бер ҡасан да “төп ролде миңә бирегеҙ” тип һорап йөрөгәнем булманы, хатта ҡайһы бер мәлдәрҙә тәҡдимдән баш тартырға ла тура килде. Яһалмалыҡты яратмайым. Ғөмүмән, халыҡта битлек кейеү күренеше киң таралған. Был, минеңсә, дөрөҫ түгел. Спектакль барышында ғына түгел, сәхнә артында ла, тормошта ла кеше үҙе булып ҡалырға тейеш.\n– Театр өлкәһендә һеҙ – өлгөргән режиссер, ә кино сәнғәтендә үҙегеҙҙе һынап ҡарап, фильм төшөрөү теләге уяндымы?\n– Театр һәм кино сәнғәте бер-береһенән бик ныҡ айырыла бит ул. Фильм төшөрөү – бөтөнләй икенсе мөхит. Әле иһә театр актерҙарын саҡыралар ҙа улар камераға уйнай башлай. Әлбиттә, сәхнәлә күпертеү әҙ генә кәрәк, сөнки 600-ләп тамашасыға уйнап ҡына ҡалмайһың, йырлайһың да, бейейһең дә. Ишетелһен, кешегә барып етһен өсөн көслө тауыш менән һөйләшеү мөһим. Нимәгәлер баҫым яһап, мәғәнәһенә айырым иғтибар бүлергә тейеш мәлдәре күп спектаклдең, был осраҡтарҙа, бая әйткәнсә, күпертеп ебәреү кәрәк. Ә кино сәнғәтендә бит улай түгел, режиссер талап иткәнсә, нисек бар, шулай уйнау мөһим. Мин үҙемде камера менән дуҫмын тип әйтә алмайым, хатта фотоға төшөү ҙә ҙур эш һымаҡ, оялдыра (йылмая).\n– Шулай ҙа һеҙҙең башҡорт киноһында төшөү тәжрибәгеҙ бар...\n– Эйе. “Рәхмәт”, “Бабич” кеүек фильмдарҙа, “Тамыр” балалар телеканалының фильм-әкиәттәрендә төшөргә насип итте. Кино өлкәһендә эшләп ҡарарға тигән хыялым юҡ, әммә актер булырға теләр инем. Мәҫәлән, сит ил фильмдарында. Ни өсөн? Үҙемә тәжрибә, таһыллыҡ, оҫталыҡ туплар өсөн. Актер тормошо һәр ваҡытта ла эҙләнеү, төпсөнөү менән бәйле. “Театр тормошо – иблис донъяһы” тигән әйтем дә бар. Кешене эләкләү түгел, ә уның йәшәйешенә үтеп инеп, һыҙаттарын образ аша сағылдырыу.\n– Актер һөнәрен һайламаһағыҙ, был тормошта ниндәй һөнәр эйәһе булыр инегеҙ?\n– Кешегә Хоҙай тарафынан бөтә нәмә лә бирелгән. Ҡулыма көрәк, балта йәки башҡа ҡорал тотторһалар ҙа, юғалып ҡалмаҫ инем. Һөнәргә килгәндә, ҡайҙа ла булһа тир түгер инем, сөнки был осраҡта теләк, илһам һәм һине аңлаған, алға этәргән яҡын кешеләрең генә кәрәк.\n– “Диләфрүзгә дүрт кейәү” комедияһындағы Исмәғил роле – сағыу образ. Үҙенсәлекле итеп тамашасыға еткерелә. Хәрәкәттәренән алып һөйләшеү манераһына тиклем. Бында ҡуйыусы режиссерҙың йоғонтоһо көслөмө, әллә күберәк үҙегеҙҙекеме?\n– Минеке. Әлбиттә, сәс артыҡ үҫеп китмәһен өсөн уны тигеҙләп тораһың бит, шуның һымаҡ режиссер артыҡ тойолған ерҙәрен алып ташлай ҙа кәрәклеһен, тәмлеһен генә ҡалдыра.\n– Яңынан режиссерлыҡ амплуағыҙға әйләнеп ҡайтҡанда... Ҡуйған эштәрегеҙҙән тулыһынса ҡәнәғәтлек тойғоһо кисерәһегеҙме?\n– Тулыһынса ҡәнәғәтмен тип әйтә алмайым, эҙләнеүҙәр дауам итә. Сәхнә – ул йәнле организм, шуға күрә бер көн шул тиклем матур итеп уйнап сыҡтым тип уйлаһаң да, режиссерҙең һинән ҡәнәғәт булмауы ихтимал. Әлеге ваҡытта, әйткәндәй, тап ошо өлкәлә эш алып барабыҙ: күп актерҙар сәхнәгә ролдәренә тулышып килеп сыҡмай, уйнауҙары ҡоро һөйләшеп тороуға ғына ҡайтып ҡалыуы бар.\n– Һеҙ етәкселек иткән театрға һайлап алыу турын үтергә, артабан сәхнәлә уйнарға тип, яңы кеше килә. Тәү сиратта уның ниндәй сифаттарына иғтибар итәһегеҙ?\n– Уның эске донъяһына, күңел торошона иғтибар итәм, уй-хис кисерештәрен ҡарайым. Уйнатып ҡарайым, баҡыртам да, үкертәм дә. Актерҙарҙың сығышы йыр-бейеүгә генә ҡоролмаған бит. Уйнаймы, тоя беләме – барыһы ла күҙ уңында тотола. Юғиһә була бит шундай кешеләр: тормошта ла бер ни тоймайҙар. Сәхнә – ул илаһи, сихри донъя, унда тик көслө кешеләр генә уйнай ала.\n– Рухи яҡтан көслө кешеләрме?..\n– Ғөмүмән, бөтә яҡтан да. Үҙен аҡыллы тип һанаған кеше сәхнәлә уйнай алмай, сөнки аҡыллылар күп уйланырға, күп үлсәргә ярата. Үлсәп-самалап йәшәүҙең мәғәнәһен күрмәйем.\n– “Йондоҙ ауырыуы” ҡағылғаны булманымы?\n– Юҡ. Дөрөҫ, һуңғы курстарҙа уҡыған саҡта булып алғайны бер килке: “О, мин бына-бына “сәнғәт”те бөтәм дә актерға әйләнәм...” Әммә тиҙ үтте ул. Һәр береһендә булалыр был күренеш. Ғүмер баҡый бер урында тапанып, бер амплуа менән генә йөрөгән актерҙар ҙа була. Үҙе өҫтөндә даими эшләгән актер бер ҡасан да “йондоҙ сире” менән ауырымаясаҡ, сөнки ул көнө-төнө эҙләнеү өҫтөндә. Бындай кешеләр бөгөн бик һирәк тип әйтер инем. Хәйер, хәҙер халыҡ та, уларҙың театрға ҡарашы ла үҙгәрә бара. Бөгөн күпселек театрға ял итеү, күңел асыу урыны тип ҡарай. Ә, минеңсә, театр – ул ҡорам, изге урын. Унда кеше бөтөнләй икенсе донъяға, икенсе мөхиткә ваҡытлыса булһа ла сумыр өсөн, теге йәки был күренешкә күҙ ташлап, фәһем алыр өсөн, былай ваҡытта мөмкинлек булмаһа, тап сәхнәлә барған хәл-ваҡиғалар ярҙамында, уларҙың тәьҫире аҫтында фекер туплау өсөн бара. Үҙемә килгәндә, һәр спектакль минең өсөн ҡабатланып торған премьера кеүек – көнө буйы уйланам, ярһыйым, ҡайһы саҡ улай кәрәкме икән һуң, тип үҙ-үҙемә һорау биреп тә ҡуям. Сәхнәлә эш башлағандан алып мин тамашасыны уйлайым. Беҙ ҡуйған әҫәрҙән саҡ ҡына булһа ла үҙенә һабаҡ алып ҡайтһын ине, тим.\n– Әйҙәгеҙ, әҙерәк күҙ алдына килтерәйек: ижад юлын яңы башлаған йәш актер һеҙҙән кәңәш һорай. “Нимә ул үҙ өҫтөңдә даими эшләү?” – тигән һорау бирә. Ниндәй яуап бирер инегеҙ?\n– Иң беренсе сиратта, сәхнәгә, театрға инер алдынан, үҙ тормошоңа күҙ йүгертергә кәрәк. Үҙеңде яратыу, үҙеңә ҡарата хөрмәт булыу мөһим. Йәнә спорт менән шөғөлләнеү, төрлө насар ғәҙәттәрҙән, әхлаҡи нормаларға тура килмәгән эштәрҙән арыныу зарур. Ата-әсәне, ололарҙы хөрмәт итеү мөһим. Былар барыһы ла – беренсе аҙым. Һәм ошо аҙым театр тормошонда ҙур әһәмиәткә эйә. Мәҙәниәтте тойоу, мәҙәни булыу тигән төшөнсәләр ҙә бар бит. Иң тәүҙә үҙеңде нисек тәрбиәләйһең бит әле...\n– Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика музыка гимназия-интернатындағы “Ялҡын” өлгөлө балалар коллективына ла етәкселек итәһегеҙ. Эшкә, сәхнәгә ҡараштары менән балалар, әйтәйек, “Ҡорос”тағы студенттарҙан айырыламы?\n– Мин барыһына ла бер тигеҙ, бер төрлө ҡарайым: балаларға ла, студенттарға ла, хеҙмәттәш актерҙарға ла, актер булмағандарға ла хатта. Балалар менән эшләгәндә инде, күҙ алдыңа килтер, улар бишенсе кластан интернатҡа уҡырға килә. Уларға атай йылыһын да, әсә йылыһын да берҙәй өләшергә тырышам. Үҙемде улар менән тиң ҡуйып һөйләшәм. Студенттар менән инде үҙемде уларҙың урынына ҡуйып эш итәм.\n– “Ялҡын”дың репертуарында ниндәйерәк спектаклдәр бар?\n– Бик күп сәхнәләштереүҙәрҙән тыш, “Шаяниум”, “Урал батыр” кеүек бәйгеләргә лә әҙерләнәбеҙ, шөкөр, алдынғы урындар алып торабыҙ. 2016 йылда әкиәттәр менән “Ҡыңғырау сыңы” халыҡ-ара фестивалендә беренсе урынға лайыҡ булдыҡ. Унда шуныһы менән дә отҡанбыҙҙыр: барыһы ла театр көткән, ә беҙ балалар менән сығыш яһаныҡ. Балалар булһа ла, уларға ла мин һөнәри күҙлектән ҡарайым, сөнки был, беренсенән, ижади эш, икенсенән, бынан сығып, йәш быуындың киләсәккә ҡарата ыңғай мөнәсәбәте тәрбиәләнә. Шуға күрә үҙ эшеңә ышанып, тулыһынса бирелеү мөһим.\n– Һеҙ театр тормошонан тыш, сәнғәттең тағы бер өлкәһендә, атап әйткәндә, башҡорт эстрадаһында йырсы булараҡ та ҡайнайһығыҙ... Бында ниндәй уй-ниәттәр менән янаһығыҙ?\n– Ошо йылдың октябрь-ноябрь айҙарына үҙемдең концертымды планлаштырғанмын, әлеге ваҡытта өсөнсө музыкаль альбомым өҫтөндә эш алып барам. Эстрадала бөтөнләй икенсе тормош, әлбиттә. Шоу-бизнес ул.\n– Тап шул шоу-бизнес ҡуйған талаптарға яраҡлашаһығыҙмы, әллә күңелегеҙ ҡушыуы буйынса сығыш яһайһығыҙмы сәхнәлә?\n– Театр кешеһе булғас, эстрадала мин шул яҡҡа баҫым яһап, үҙ юлым буйынса эшләйем. Концертымда ла артыҡ һүҙ бутҡаһы ҡуйыртмай ғына, шиғырҙар, сәхнәләштереүҙәр ярҙамында һәр сығышты әҙерләү уйым. Ғөмүмән, мин шоу яратмайым. Шоуҙың сифаты бар икән, һөнәри яҡтан бик ныҡ үҫешкән икән, ул тик шул саҡта ғына отошло.\n– Әңгәмәбеҙ барышында һеҙ, лайыҡлы тормош өсөн үҙеңде аңлаған, алға этәргән яҡын кешең, икенсе яртың кәрәк, тигән фекер әйттегеҙ. Һеҙҙең өсөн ниндәй ул ҡатын-ҡыҙ өлгөһө?\n– Ҡатын-ҡыҙға ир-егетте аңлау бик ныҡ кәрәк. Ир кеше ул бала һымаҡ, күңеле шул тиклем нескә. Ҡатын-ҡыҙға ир-егет менән идара итеү ауыр, әлбиттә. Әммә элек-электән килгән әйтем бар: “ир – баш, ҡатын – муйын”. Шуға күрә ҡатын ирҙе ир итергә бурыслы. Шул уҡ ваҡытта ир-егет тә үҙ талаптарын үтәргә тейеш, әлбиттә. Әммә ул талаптарҙы үтәп тә, ҡатын-ҡыҙ шуны тапай икән, тормош булмай. Ирҙең ҡанаты – ул ҡатын-ҡыҙ. Ҡанатландырып торған йылы усаҡ бар икән, башҡа бер ни ҙә кәрәкмәй. Ғәҙәттә, ике арала үҙ-ара кәңәшләшеү юҡ, мин-минлек көслө. Шуның арҡаһында ла күп ғаиләләр тарҡала.\n– 35 йәшлек юбилейығыҙ яҡынлаша. Ошо ғүмер күҙлегенән ҡарағанда, эшегеҙҙән, тормошоғоҙҙан ҡәнәғәтһегеҙме? Теләгән, хыял иткән бейеклектәрҙе яулай алдым, тип әйтә алаһығыҙмы?\n– Мин бейеклек яулар өсөн тыумағанмын. Был тормошта күпте күрергә тура килде, атай-әсәйем был донъянан бик иртә китеп барҙы. Быларҙың барыһы ла Аллаһ Тәғәләнең һынауылыр, тим. Ошо дәүергә етеп, яҡшыһын да, насарын да күрелде, үкенеүҙәр ҙә күп булды. Әлеге ваҡытта маҡсатым – йәш быуынды тормошта дөрөҫ юҫыҡҡа бороу. Хыялдар тормошҡа ашһа, бөйөклөктө лә, юғары үрҙәрҙе лә яуланың тигән һүҙ. Хыялым – башҡалар менән берҙәм, татыу рәүештә, башҡа милләт вәкилдәре менән типә-тиң булып, Башҡортостаныма хеҙмәт итеү. Бер-береңде хөрмәт итеп, ярҙам ҡулы һуҙып эшләү – ошо осраҡта күңелем бейеклектәргә күтәреләсәк. Тормошомдан ҡәнәғәтмен, Аллаһ Тәғәләгә һынауҙары, ҡыйынлыҡтары өсөн дә рәхмәт, сөнки уларһыҙ йәшәү мәғәнәһен, тормош матурлығын тойоп, күреп булмай.\nИлнур Лоҡманов – башҡорт театр сәнғәтенең ысын мәғәнәһендә үҙенсәлекле вәкиле. Был уның сәхнәләге ижадында, “Ҡорос” халыҡ театры, “Ялҡын” өлгөлө коллективы менән ҡуйған әҫәрҙәрендә, күңел һалып йырлаған йырҙарында ғына сағылмай. “Актерлыҡ һөнәрен һайламағанда, кем булыр инегеҙ?” тигән һорауға тәғәйен генә яуап таба алманы ул, ә бына мин таптым. Илнур – актер, режиссер, йырсы булыуҙан тыш, тағы ла ғәжәйеп һәләтле, һиҙгер, бала күңелле уҡытыусы ул. Әле шәп бер проект менән янып йөрөүе быны тағы бер тапҡыр дәлилләй. Уҡытыусыларҙы сәхнә уйыны ярҙамында ораторлыҡ сифаттарына өйрәтеү, балалар менән эшләгәндә кәрәкле алымдарҙы театр сәнғәте аша төшөндөрөү – тиҙҙән ошо юҫыҡта эш башлаясаҡ һәләтле замандашыбыҙ.\nАвтор: Айгөл ЙӘМИЛЕВА әңгәмәләште.


4 Сентябрь 2019, 16:50\nҠырағай ҡыяр менән дауаланғанығыҙ бармы? Әллә уны ни бары матурлыҡ өсөн генә үҫтерәгеҙме? Был рецепты күргәс, йүгереп баҡсаға индем, һулымаған, үҫеп ултыра. Һеҙ ҙә ашығығыҙ!\nТрадицион медицинала ҡырағай ҡыярҙы ағыулы булған өсөн ҡулланмайҙар. Ә бына халыҡ медицинаһында ул киң ҡулланылыш тапҡан. Малярия, гепатит, бауыр һәм бөйөр ауырыуҙарын, шешенгәндә, һыу сәсәге сыҡҡанда, геморройҙы, подагра, ревматизм, эсәк, диарея, аменорея ауырыуҙарын дауалағанда файҙалы. Әҙ генә миҡдарҙа ҡулланып, гайморит, тән яралары, бәшмәк ауырыуҙарын да бөтөрөп була.\nШулай ҙа ҡырағай ҡыярҙың ағыулы үлән икәнен онотмағыҙ. Ҡулланыр алдынан белгес менән кәңәшләшергә онотмағыҙ. Уның һутынан һәм емешенән күңел болғаныуы, ҡоҫоу, ҡанлы диарея, баш ауыртыуы, баш әйләнеүе, йоҡо килеүе ихтимал. Һуты тирегә тейһә, яндыра.\nҠырағай ҡыяр менән дауаланыу ауырлы һәм бала имеҙеүсе ҡатындарға, 18 йәшкә тиклемгеләргә хатта аҙ ғына миҡдарҙа ла тыйыла. Шулай уҡ ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарында ла зарарлы.\nБыл үләндең зарарын бөтөрөү өсөн петрушка, әнис, сабура кеүек башҡа төрлө үләндәр ярҙам итә. Тик быны оҫта халыҡ табибы, йә үҙегеҙҙең дауалаусы табибығыҙ ғына эшләй ала.\n* япраҡтарынан төнәтмә: 1 аш ҡалағы япраҡҡа 1 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, һыу парында (водяная баня) 20 минут ҡайнатабыҙ. Әҙер төнәтмәне һөҙөп, алда булған миҡдарға еткергәнсе һыу өҫтәп ҡоябыҙ. Ашарҙан 15-20 минут алдан 1 балғалаҡ эсергә.\n* оҙаҡ уңалмаған сей яраны дауалау өсөн инфузодекокт: 1 аш ҡалағы япраҡты 100 мл ҡайнар һыуға һалынып, 40 минут төнәтелгәндән һуң 100 мл кунжут майы өҫтәлә һәм һыу парында (водяной баня) йәнә 40 минут тотола. Эҫе килеш һөҙөп алына. 1 аш ҡалағы иҙмәне 1 балғалаҡ арыш оно менән бутап, йәймә яһала. Йәймәне сей яраға бинт менән 6-12 сәғәткә бәйләп ҡуйырға. Тирегә бәшмәк сыҡҡан булһа, ошо иҙмә менән ышҡыйҙар.\n* емештәре бешкән һыу: 1 аш ҡалағы (өймәләмә булмаһын) емештәрен һыуға һалып һайнатырға ҡуяғыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, тағы 10 минут һүрән утта тотабыҙ ҙа һөҙөп алабыҙ. Арыш ононан йәймә әҙерләп, оҙаҡ уңалмаған яраға һалырға мөмкин.\n* клизма яһау өсөн төнәтмә ултырыш һөйәге нервыһы, бил ауыртҡанда файҙалы. 3-4,5 гр тамыры 0,5 литр һыуҙа ҡайнатыла. Ҡайнап сыҡҡас йәнә 25 минут һүрән утта тотҡандан һуң һөҙөп алына. Микроклизма кеүек ҡулланыла.\n* аналыҡтағы яманшештән төнәтмә: 1 балғалаҡ тамырҙы 1 стакан ҡайнар һыуға һалырға кәрәк. 25 минут талғын ғына ҡайтнатҡандан һуң һөҙөп алына. Ашарҙан 15-20 минут алда көнөнә 3 тапҡыр 1-әр балғалаҡ эсергә. Һиптертер йыуырға ла (спринцевания) була.\n* проказа һәм аналыҡтағы яман шеш: 1 аш ҡалағы (өймәләмә түгел) япраҡтарын 1 стакан ҡайнар һыуҙа ҡайнатып сығарғас та йәнә талғын ғына утта 10 минут тоторға. Утты һүндергәс 15 минут төнәтергә лә һөҙөргә. Ашарҙан алда 1-әр балғалаҡ төнәтмәне көнөнә 3 тапҡыр эсергә. Аналыҡтағы шеште бөтөрөү өсөн спринцевания ла эшләр кәрәк (1 стакан төнәтмә 1 процедураға).\n* геморройҙан емештәренең майлы төнәтмәһе: 1 аш ҡалағы (өймәләмә түгел) емешен 1 стакан эҫетелгән үҫемлек майына һалып утҡа ҡуйырға. Ҡайнап сыҡҡандан һуң 10 минут һүрән утта тоторға. Унан һөҙөргә. Геморрой шештәренә һөртөү өсөн ҡулланыла.\n* һыу сәсәге, ревматизм, подагра, невралгия, ишиасе, ҡалтыранған (биҙгәк тотҡан), эс йомшартҡыс, һейҙерткес, бабасыр (селәүсен) төшөрә торған дарыу булараҡ ҡулланғанда: 1 балғалаҡ үләнен 1 стакан ҡайнар һыуға һалып, төрөп тороп йәки термоста 40 минут төнәтергә лә һөҙөргә. Ашарҙан алда 1-әр балғалаҡ төнәтмәне көнөнә 3 тапҡыр эсергә. Ыуыныу (һөртөнөү) маҡсатында компресс йәки сылатҡыс кеүек хроник ринит һәм синусит ваҡытында ҡулланыла.\n* подаграла уксуслы төнәтмә: 2 аш ҡалағы тамырҙарын 1/2 стакана уксусҡа һалып, 7 көн төнәтергә.\nЙәнә ҡабатлайбыҙ: һаҡ булығыҙ. Был сәскә бик ныҡ ағыулы. Ҡулланыр алдынан табиб менән кәңәшләшергә онотмағыҙ!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺИНЕ НИ БОРСОЙ? "ИНЦИДЕНТ"ҠА ЯҘЫП ЕБӘР! - 2019 - Мәҡәләләр\nҺИНЕ НИ БОРСОЙ? "ИНЦИДЕНТ"ҠА ЯҘЫП ЕБӘР!\nРадий Хәбиров БР Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләнгәндән һуң граждандарҙы борсоған проблемаларҙы тиҙ хәл итеү маҡсатында социаль селтәрҙәрҙә "Инцидент" системаһы булдырылғайны. Ошо ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә "Инцидент" ун меңдән ашыу гражданға көнүҙәк проблемаларын, яңыларын да, быға тиклем власть ҡулы етмәгәндәрен дә, хәл итергә ярҙамлашҡан.\nБыл ниндәй программа?\nУл компьютер программаһы, социаль селтәрҙәрҙән проблемаларҙы һәм халыҡтың зарланыуын эҙләгән яһалма интеллект. Ысынында, ул һәр фатирҙа булған ҙур "ҡолаҡ", уның аша туранан-тура республика етәксеһенә үҙеңде борсоған хәбәреңде, йомошоңдо еткерергә була. Власть вәкилдәре өсөн был программа халыҡ аныҡ ҡына нимә талап итә, нимә теләй икәнен белер өсөн кәрәк. Мәҫәлән, был "ҡолаҡ" аша тәү сиратта асфальтты ҡайҙа һалырға, ҡайһы урынды сүп-сарҙан таҙартырға, ҡайһы дауаханаға ниндәй табип ялларға, үҙ эшен атҡармаған ҡайһы арамъя чиновникты эшенән бушатырға кәрәклеген белергә мөмкин. Былар тураһында халыҡтан да яҡшыраҡ кем һөйләр?\nСистема нисек эшләй?\nЯһалма интеллект социаль селтәрҙәрҙәге постарҙа һәм комментарийҙарҙа проблемалар, зарланыуҙар табып, "диспетчер"ға еткерә. Был БР Башлығы Хакимиәтенең эш төркөмө хеҙмәткәрҙәре, улар ял көндәрһеҙ һәм тәүлек әйләнәһенә тиерлек эшләй, "инциденттарҙы" райондар йәки профилле ведомстволар буйлап тарата. "Инцидент"ты алғас, был өлкәгә яуаплы чиновниктың ошо мәсьәләгә төшөнөү һәм ул нисек хәл ителәсәге тураһында яуап биреү өсөн бер тәүлек ваҡыты бар. Ҡайһы саҡта, ысынлап та, бындай ҡыҫҡа ваҡыт эсендә мәсьәләне хәл итеп булмай. Мәҫәлән, ауыр юл участкаһын тиҙ генә ремонтлап ҡуйыу мөмкин түгел, бының өсөн кәрәкле аҡса табыу һәм конкурс үткәреү кәрәк. Ул саҡта кешегә "Хөрмәтле Фәлән Фәләнович, хәҙер үк эшләй алмайбыҙ, әммә сентябрь аҙағына барыһы ла әҙер буласаҡ", тип яуап бирәләр. Бындай һорауҙар контролдән төшмәй, яуаплы чиновниктан сентябрь аҙағында мотлаҡ ошо мәсьәләнең хәл ителеше буйынса отчет талап ителәсәк.\nПрограмма мәсьәләне күрһен өсөн нимә эшләргә?\nӘлегә "Инцидент" бөтә зарланыуҙарҙы һәм мөрәжәғәттәрҙе лә "күреп" бөтә алмай. Ҡайһы саҡта кешеләр робот һәм модераторҙар иғтибарын йәлеп итеүсе һүҙ тип иҫәпләп, социаль селтәрҙә #инцидент хештегын ҡуя. Был дөрөҫ түгел, сөнки система хештегтарҙы түгел, ә яҙылғандың йөкмәткеһен иғтибар үҙәгенә ала. "Инцидент" һеҙҙең пост йәки комментарийҙы һайлаһын өсөн ул тәү сиратта социаль әһәмиәтле, икенсенән, күптәрҙе борсоған проблема тураһында булырға тейеш.\n- "Өфөлә ҡасан юлдарҙы төҙөкләндерәсәктәр?" йәки "Минең ҡоймам ҡыйшайҙы, ни эшләргә?" тигән хәбәрҙәрҙе робот дөйөм һәм шәхси осраҡ, тип иҫәпләп үткәреп ебәрә.\n- "Ивановка ауылында бер метр асфальт та ҡалманы" йәки "Балалар баҡсаһының ҡоймаһы ҡыйшайған, ә унда йөҙ бала йөрөй" тип яҙһаң, был мәғлүмәтте система күрәсәк. Сөнки һүҙ аныҡ территория проблемаһы тураһында бара һәм проблема балалар хәүефһеҙлегенә ҡағыла.\nБар мөрәжәғәттәр ҙә күренәсәкме?\nБР Башлығы Хакимиәте эргәһендәге эш төркөмө етәксеһе Елена Прочаковская хәбәр итеүенсә, "Инцидент"тың һыңары буласаҡ яңы портал әлеге ваҡытта һынауҙар үтә. Ул "Инцидент+" тип аталасаҡ һәм уның ярҙамында республикала йәшәгән һәр кем төрлө тема буйынса тиерлек хат яҙып ебәрә аласаҡ. Портал көҙгә ҡарай киң йәмәғәтселеккә сығыр, тип көтөлә.\nНи өсөн чиновниктар "Инцидент"ҡа ҡолаҡ һала?\nАй һайын "Инцидент" буйынса эш һөҙөмтәләренә ҡарап, ҡала һәм райондар рейтингы төҙөлә. Унда барыһы ла иҫәпкә алына: эш тиҙлеге, яуаптар сифаты, ҡайтарылған яуаптан граждандар ҡәнәғәтме-юҡмы икәнлеге һ.б. Рейтинг Радий Хәбиров өҫтәленә һәм уның Хакимиәте өҫтәленә һалына. Насар күрһәткестәр артынан һәр ваҡыт тикшереүҙәр һәм етди һығымталар килә. Район хакимиәттәре башлыҡтары хәҙер мутлашыуҙың ауыр эҙемтәләргә килтереүен белә. Бының мәғәнәһе лә юҡ, сөнки халыҡ тағы ла "Инцидент"ҡа дөрөҫөн яҙып, мөрәжәғәт итәсәк.\nҠағыҙға яҙырға ярамаймы?\nҠағыҙға ла яҙырға ярай, әммә яуап биреүҙе түҙемле генә көтөп торорға кәрәк буласаҡ. "Граждандар мөрәжәғәттәре тураһында"ғы законға ярашлы, чиновниктар 30 көн эсендә һеҙгә яуап бирергә тейеш.\nТағы ҡайҙа зарыңды еткерергә?\n- Бөтә ведомстволарға "Электронная приемная" сервисы letters.openrepublic.ru аша хат ебәреп була. Уның аша ебәрелгән бөтә мөрәжәғәттәр ҙә рәсми булып иҫәпләнә, шуға күрә чиновниктар бер ай эсендә уға мотлаҡ иғтибар итергә һәм яуап бирергә тейеш.\n- Юлдағы соҡорҙар тураһында "Дорожный эксперт" ҡушымтаһы аша хәбәр итергә була. Был сервис Радий Хәбиров тәҡдиме менән Транспорт һәм дәүләт хужалығы буйынса дәүләт комитеты тарафынан төҙөлгән. Был осраҡта юлдағы соҡорҙо фотоға төшөрөп, картала урынын билдәләп ебәрәһегеҙ. Яуаплы кешеләр заявканы күрә, өс көн эсендә ремонтлап ҡуйыуҙы хәстәрләргә тейештәр. Ғәмәлдә, әлегә мөрәжәғәт итеүселәр бик күп, шуға эштәр бер ни тиклем тотҡарлыҡ менән бара.\n- Тыйылған алкоголь һатыуға ҡаршы "АнтиКонтрафактАлко" мобиль ҡушымтаһы аша мөрәжәғәт итергә кәрәк. Акциз маркаһын сканер аша үткәргәндә ҡушымта һеҙгә алкоголле эсемлек тураһында мәғлүмәт сығара: күләме, ниндәй магазинда һатыла. Ошо уҡ ҡушымта аша рөхсәтһеҙ продукция менән һатыу итеүселәргә лә ялыу яҙырға була.\n- Газонда ҡалдырылған автомобиль хужаларына штраф һалыу эшен райондың административ комиссиялары атҡара. Уларға ялыу яҙыу өсөн тейешһеҙ урында ҡалдырылған машинаны фотоға йәки видеоға төшөрөп, һәр комиссияның интернеттағы битендә ҡуйылған бланкыны тултырып, почта аша ебәрергә кәрәк.\nЯҙылған: 25.09.19 | Ҡаралған: 230


Хлебная (Игенле) йырыны — Башҡорт Википедияһы\nХлебная (Игенле) йырыны\nУрынлашҡан урыны Сальск ҡалаһынан төньяҡтараҡ Сальск районы Ростов өлкәһе\nУртаса бейеклек 48 йәки 60 га м\nОйошторолған 1978 йыл\nХлебная йырыны — урындағы әһәмиәткә эйә, заказник режимлы, ботаник тәбиғәт ҡомартҡыһы. Игенле йырыны Урта Егорлык йылғаһының һул ярында, Сальск ҡалаһынан төньяҡтараҡ Ростов өлкәһе Сальск районында урынлашҡан.\nЙырында нигеҙҙә ҡыуаҡлыҡтар үҫә, ә битләүҙәрендә типчак-ҡылғанлы дала участкалары бар. Был биләмәләр төрлө дала флораһы һәм фаунаһы төрҙәренән тора. Был урын әүҙем рәүештә Сальск ҡалаһы йәш натуралистар станцияһына йөрөгән мәктәп уҡыусылары тарафынан өйрәнелә. Улар тәбиғәт үҙгәрештәрен күҙәтеү менән шөғөлләнә. Шулай уҡ был территория Ростов дәүләт университетының зоология кафедраһы хеҙмәткәрҙәре тарафынан өйрәнелә. Тикшереүҙәр барышында йырында йәшәүсе бер нисә төркөм бөжәктәр табылған, уларҙың иҫәбе һәм таралышы күҙәтелгән. Игенле йырыны 1978 йылда айырыуса һаҡланыусы тәәбиғәт территорияһы тип һанала башлай. Бер мәғлүмәттәр буйынса, уның дөйөм майҙаны — 60 гектар, башҡалары буйынса — 48 гектар. Төбәк әһәмиәтендәге эшләүсе комплекслы тәбиғәт һәйкәле булып тора.\nИгенле йырыны Сальск һәм Пролетарск ҡалалары юлының көньяғы менән сикләшә. Йырындың өҫкө өлөшөнөң оҙонлоғо 3375 метр, киңлеге 180 метр , ә автомобиль юлы янындағы киңлеге 250 метр .\nИгенле йырынында далала ғына үҫә торған үҫемлектәр — эфемероидтар бар. Улар Ростов өлкәһенең Ҡыҙыл китабына индерелгән. Был Геснер һәм Биберштейн ләләһе. Бында ваҡ кимереүселәр һәм умыртҡаһыҙҙар: сарапет чернотелкаһы, ялан скакуны, дала иңкеше, дала ялҡауы, дала сколияһы, тиреҫ ҡуңғыҙҙары — бар.\n↑ Балка Хлебная//ООПТ России\n↑ Балка Хлебная//Заповедная Россия\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Хлебная_(Игенле)_йырыны&oldid=681624 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:38 26 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Дмитрий Медведев Башҡортостандың инвестиция мөмкинлектәрен баһаланы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n17:35, 14 февраля 2019 Иҡтисад\nДмитрий Медведев Башҡортостандың инвестиция мөмкинлектәрен баһаланы Фото: Олег Яровиков\nРәсәй хөкүмәте рәйесе Дмитрий Медведев Сочиҙа барған Рәсәй инвестиция форумында Башҡортостан стендын ҡараны. Республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров интерактив картала төбәктең инвестиция мөмкинлектәрен, республиканың иҡтисади мөмкинлектәрен киңәйтергә тейешле ҙур проекттарын күрһәтеп һөйләне. Рәсәй премьер-министры шулай уҡ «СибайПлитПром» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең юнысҡы плитәләр заводын төҙөү проекты менән танышты. Инвестициялар 24 миллиард һум күләмендә планлаштырыла. Завод Баймаҡ районының Моҡас ауылы янында заманса технологиялар ҡулланып төҙөлә. Предприятиеның етештереү ҡеүәте — йылына 1 миллион кубометр ағас эшкәртеү һәм 570 мең кубометр плитә. Рәсәйҙең Тура инвестициялар фонды проекттың тағы бер инвесторы булыуы ихтимал. Меңдән ашыу кеше эш урындары менән тәьмин ителергә тейеш.\nДмитрий Медведев Башҡортостандың инвестиция мөмкинлектәрен юғары баһаланы.\n«Һәйбәт проекттар, иҡтисади ҡеүәт менән, уларҙы тормошҡа ашырыу өҫтөндә әүҙем эшләгеҙ», — тип билдәләне Рәсәй хөкүмәте рәйесе Башҡортостан етәксеһе менән һөйләшеүҙә.\nТеги: инвестициялар, Сочи форумы, Дмитрий Медведев


Режиссер Лек Вәлиевтың сәхнә эшмәкәрлегенең төп асылы — тормоштоң иң аҫыл төшөнсәләрен күтәреү, заманса идеалдарҙы пропагандалау, кешенең эске тойғоларын өйрәнеү һәм байытыу ине. «Асыҡ, йомшаҡ күңелле, кисерештәргә үтә бай тәбиғтле, ифрат талантлы кеше ине», тип хәтерләй уны замандаштары һәм ижадташтары. Уның спектаклдәре бөгөн дә тамашасылар хәтерендә.\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры йылъяҙмаһын барлағанда, унда ҙур урын алып торған ижадсыларҙы¾ береһе, тиҫтәнән ашыу йылдар театрҙы¾ баш режиссеры булып эшләүсе Лек Вәли улы Вәлиев эшмәкәрлеге хаҡында ла әйтеп үтеү кәрәк.\nРежиссер, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Лек Вәли улы Вәлиев 1935 йылдың 19 апрелендә Әлшәй районының Раевка ауылында тыуған, бала сағы Учалы районында үтә.\n1954 йылда Л.Вәлиев Мәскәү ер төҙөлөшө инженерҙарын әҙерләү институтына уҡырға инә һәм уны 1959 йылда тамамлай. Бер үк ваҡытта Н.К.Крупская исемендәге Бөтә Союз халыҡ ижады йорто эргәһендәге ике йыллыҡ режиссерҙар курсында ла белем ала. 1960 йылда Ленинград дәүләт театр, музыка һәм кинематография институтына инә. Уны тамамлағандан һуң Салауат театрында бер нисә йыл режиссер булып эшләй, 1965 йылда Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына режиссер итеп күсерелә һәм ошо сәхнәлә бер йылдан С.Айытматовтың «Әсә-Ер-әсә» повесы буйынса спектакль — тәүге сәхнә эшен тәҡдим итә.\n1965 йылдан Л.В.Вәлиев уҡытыу эше менән дә шөғөлләнә — башта ул сәнғәт училищеһында, һуңынан 1972 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта.\n1971 йылдан 1981 йылға тиклем Л.В.Вәлиев Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия театрының баш режиссеры булып эшләй. Н.Асанбаевтың «Һыу юлы», «Зәйтүнгөл», «Аҡ сирендәр», И.Абдуллиндың «Тиле йәшлек», Ғ.Әхмәтшиндың «Тальян гармун» һәм «Яр буйында усаҡтар», Ә.Атнабаевтың «Ут», «Мөхәббәт хаҡында йыр», Р.Сафиндың «Йәнбикә», «Мут егет», «Ғәзизәкәй балдыҙ» һәм башҡа авторҙарҙы¾ бик күп пьесалары буйынса Лек Вәлиев ҡуйған спектаклдәр театр йылъяҙмаһында лайыҡлы урын биләй.\nЗаманында Ғ.Камал исемендәге Татар академия театрында М.Кәримдең «Ташлама утты, Прометей!» пьесаһы буйынса ул сәхнәләштергән спектакль халыҡ ижады һәм театр сәнғәте фестиваленең дипломына лайыҡ була. Лек Вәлиев милли драматургиянан тыш, рус һәм сит ил классик авторҙары әҫәрҙәре өҫтөндә лә ихлас эшләне — М.Горькийҙың «Һуңғылар», А.Островскийҙың «Бәлә кеше башынан йөрөй», Н.Хикмәттең «Тинтәк», «Онотолған әҙәм», Л.Пиранделлоның «Лиола» тигән пьесаларын ғжәйеп оҫта сәхнәләштерҙе. Был спектаклдәр үҙ ваҡытында башҡорт театры сәхнәһендә уңыш менән барҙы һәм режиссерҙың ижад мөмкинлектәрен тулыһынса сағылдырҙы.\nЛек Вәлиев ҡуйған күп спектаклдәр — М.Кәримдең «Салауат»ы, И.Йомағоловтың «Нәркәс»е, С.Айытматовтың «Хуш, Гөлһары» һ. б.) 1972, 1979, 1984 йылдарҙа театрҙың Мәскәүҙә уҙғарылған отчет гастролдәре ваҡытында юғары баһаланды, улар I Дәрәжә дипломдарға, Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһенең көмөш миҙалына һәм СССР Мәҙәниәт министрлығының премияларына лайыҡ булды.\nРежиссер Лек Вәлиевтың спектаклдәре араһында Н.Асанбаев пьесаы буйынса «Ҡыҙыл паша» драмаһы айырым урын алып тора. Формаһы һәм йөкмәткеһе менән ғәҙәти булмаған был әҫәрҙәрҙ режиссерҙың бай фантазияһы, профессиональ мөмкинлектәре һәм юғары мәҙәнилеге асыҡ сағыла. Ошо спектакль өсөн автор Нәжиб Асанбаевҡа, режиссер Лек Влиевҡа һәм Кәрим Хәкимов ролен башҡарыусы Әхтәм Абушахмановҡа Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы тапшырыла.\nБашҡорт дәүләт академия драма театры «Ҡыҙыл паша» менән Сирия Ғәрәп Республикаһы баш ҡалаһы Дамаскта үткән Х Халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашты һәм ҙур уңыш ҡаҙанды. Ошо әҫәр буйынса эшләнгән фильм-спектаклде 20-нән ашыу ғәрәп иле һатып алды.\nЛ.В.Вәлиев һуңғы йылдарҙа Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында эшләне. Был театрҙа ул үҙен режиссер итеп кенә түгел, драматург булараҡ та танытты, ошонда уҡ «Әйттерәбеҙ, теттерәбеҙ, донъя үҙебеҙҙеке» тигән пьесаһын ҡуйҙы. Уның «Париж егете Әлфәнис», «Сөмбәй, йәғни Муйыл һыуығы» тигән әҫәрҙәре 1980 һәм 1998 йылдарҙа Сибай һәм Салауат театрҙарында сәхнәгә ҡуйылыуы билдәле.\nЛек Вәли улы Вәлиев 1992 йылдың 23 мартында 56 йәшендә вафат булды.\n(«Сәхнә. Оҫталыҡ. Юғарылыҡ» китабынан)


Башҡортостан Президенты бөгөн ҡала һәм район советтары рәйестәре менән осрашты\nРөстәм Хәмитов төбәк иҡтисадының төп күрһәткестәре менән таныштырып, әүҙемерәк булырға саҡырҙы.\nРеспубликаның төрлө тармаҡтағы уңыштарын нығытыу мөһим, шул иҫәптән эшҡыуарлыҡ иҫәбенә, тине Башҡортостан Президенты. Әммә бының өсөн йүнселдәргә тыныс шарттарҙа эшләү өсөн ҡамасауларға ярамай. Был турала уҙған аҙнала федераль йыйылышҡа йыллыҡ мөрәжәғәтнамәһендә Рәсәй Президенты Владимир Путин да билдәләгәйне. Республиканың ҡайһы бер төбәк, атап әйткәндә, Бүздәк, Шишмә һәм Ҡырмыҫҡалы райондары эшҡыуарҙары еңел һауа һуланы тип әйтергә мөмкин. Был тәңгәлдә, ыңғай миҫал итеп Рөстәм Хәмитов Мәләүез районындағы күркә үрсетеүсе предприятиены атаны. Хужалыҡтың уңышлы эш итеүе һөҙөмтәһендә урындағы бюджет даими тулыланып тора. Республика йылына 3 миллион тоннаға яҡын уңыш йыйып ала. Әммә эшкәртеүселәр етешмәй. Шуға ла үҙебеҙҙең баҙарҙы яулау ваҡыты етте, тине Рөстәм Хәмитов. «Башҡортостан тауарҙары» кәштәләрҙән ситтән килтерелгәндәрҙе ҡыҫырыҡлап сығарырыға тейеш. Әле ауыл хужалығын үҫтереүҙә «500 ферма» программаһы ярҙам итә. Ләкин был мөмкинлек менән барыһы ла файҙаланырға ашыҡмай. Әйтәйек, Хәйбулла, Йылайыр һәм Бөрйән райондарында бер ферма ла төҙөлмәгән, ә бына Илештә улар ике тиҫтәгә яҡын. Шулай уҡ Башҡортостан Президенты күрһәткестәрҙе арттырып яҙыусыларға ҡарата етди саралар күреләсәген белдерҙе.


Быйылғы йыл башынан иҫәпләгәндә республиканың Милек мөнәсәбәттәре министрлығының иң талапсан ҡарашҡа ла яуап бирерлек хәле бар. Беренсе яҡтан, ҡаҙаныштар күҙгә ташланып\nтора, икенсе яҡтан - бында "тар" урындарҙы йәшермәйҙәр, әмм ә уларҙы төҙәтергә әҙерҙәр. Ведомствоның киңәйтелгән коллеги я ултырышында министр Раил Сарбаев дәүләт мөлкәтен файҙаланыуҙан республика бюджеты 1,25 миллиард һумдан артыҡ табыш алды, тип билдәләне.\nМинистрлыҡ бөгөн пландағы бурыстар менән генә сикләнмәй. Башҡортостан Президентының халыҡҡа һәм парламентҡа Хатының дәүләт милкенә идара итеүҙең һөҙөмтәһе менән ҡәнәғәтһеҙлек тойғоһо белдереү тураһында әйтелгән положение үҙенсәлекле ориентир ролен үтәй. "... Бында бер нисә хата ебәрелгән. Стратегия йәһәтенән мөһим предприятиеларҙың эшмәкәрлеген контролдә тотоу һорау аҫтында ҡалды. Артабан\nхужалыҡ йәмғиәттәре, дәүләт унитар предприятиеларының һаны һәм структураһында республиканың ҡатнашлыҡ дәрәжәһен билдәләүгә яуаплыраҡ ҡарашта булырға кәрәк", - тип билдәләй Мортаза Рәхимов үҙенең Хатында. Бөгөн дәүләт мөлкәтен һатыуҙы баһалағанда, ышаныс идаралыҡтары индереү практикаһында һәм мөлкәтте арендаға тапшырыуҙа баҙар һәм ярыш мөнәсәбәттәре файҙаланыла. Раил Сарбаев билдәләүенсә, б еренсе сиратта был дәүләттең акция пакеттарына ҡағыла, уларҙы бары тик конкурс нигеҙендә һәм өҫтөнә социаль яуаплылыҡ алырға әҙер һәм предприятиеларҙы үҫтереү үҙ мәнфәғәтендә булған инвесторҙарға ғына тапшырыу мотлаҡ. Киләсәктә дәүләт милке менән файҙаланған өсөн йыллыҡ\nаренда түләүен билдәләү методикаһына үҙгәрештәр индереү планлаштырыла - был инде 2006 йылда уҡ дәүләттең торлаҡ булмаған фондын арендаға объектив хаҡтар буйынса, баҙар\nконъюнктураһын иҫәпкә алып, тапшырырға мөмкинселек бирәсәк.\nДәүләт милкенә идара итеүселәр банкротлыҡты иҫкәртеү һәм предприятиеларҙы финанс йәһәттән һауыҡтырыуға айырым иғтибар бирергә ниәтләй. Ыңғай мәлдәр булыуына ҡарамаҫтан, Раил Сарбаев мөлкәт өлкәһендә күҙаллауҙар, тимәк был өлкәләг е процесты аңлауға түбән баһа ҡуйҙы. Мәҫәлән, 2005 йылдың беренсе яртыһында предприятиела ҡатнашҡан дәүләт өлөшөнә тура килгән дивидендтар буйынса план 53 тапҡыр арттырып үтәлгән. Шул уҡ ваҡытта дәүләт мөлкәтен һәм Башҡортостан Республикаһының акциялар ппакетын һатыуҙан алынған табыш ҡуйылған күләмдән ни бары 50 процентҡа артығыраҡ. Сәбәптәр аңлашыла һымаҡ: ҡайҙалыр ваҡыт етмәй, ҡайҙалыр ер майҙандарына мөлкәтте билдәләү һорауы хәл ителмәгән,\nҡайҙалыр хосусилаштырыуға документтарҙы әҙерләү өсөн аҡса ю ҡ һ. б.\n"Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында" закондың үҙ көсөнә инеүенә биш ай ваҡыт ҡалды. Раил Сәлих улы әйтеүенсә, бөгөн урындағы\nәһәмиәтле һорауҙарҙы хәл итер өсөн министрлыҡ алдында\nяңынан булдырылған муниципаль берәмектәрҙе дәүләт милке\nменән тәьмин итеү бурысы тора. Әлеге ваҡытта муниципаль\nмөлкәткә 76 унитар предприятие һәм 85 учреждение тапшырылған да инде. 270 хужалыҡ йәмғиәтенең өлөш һәм акцияларын муниципаль мөлкәттән республикаға тапшырыу процесы кире йүнәлештә хәрәкәт итә. Шул уҡ ваҡытта республикала ергә дәүләт һәм муниципаль мөлкәтте, шул иҫәптән ауыл хужалығы ерҙәрен сикләү буйынса эш дауам итә\nһәм ул бер йылда ғына тамамланмаясаҡ. Коллегияла ҡатнашыусылар фекере буйынса, хәл ителеүсе бурыс күләме\nмөлкәткә идара итеү буйынса яңы территориаль органдар булдырыуҙы талап итә.


Рус география йәмғиәте ағзаларының Бөрйән бал ҡортон өйрәнеү буйынса экспедицияһы тамамланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРус география йәмғиәте ағзаларының Бөрйән бал ҡортон өйрәнеү буйынса экспедицияһы тамамланды\n12:15, 26 января 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 26 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Марина Чепикова/.\nРус география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһенең 2015 йылдағы тәүге проекты тамамланды.\n— Беҙ ошо идея менән Рус география йәмғиәтенә мөрәжәғәт иттек, сөнки ул Рәсәйҙәге көслө йәмәғәт ойошмаларының береһе, — тип һөйләне экспедицияның ғилми етәксеһе, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө биология институтының геоботаника һәм үҫемлектәр донъяһын һаҡлау лабораторияһы мөдире Василий Мартыненко. — Рус география йәмғиәтенең абруйы солоҡ бал ҡортон өйрәнеүгә махсуслашҡан донъялағы берҙән-бер ҡурсаулыҡтың биләмәһен киңәйтеү идеяһын бойомға ашырырға ярҙам итер тип ышанабыҙ.\nРус география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһе ағзаларының күсмә экспедицияһы ҡурсаулыҡтың киңәйтеләсәк зонаһы менән танышыу өсөн тап ҡышҡыһын юлланды, сөнки йәй көнө ҡуйы урмандарға үтеп инеү ҡыйыныраҡ. Экспедиция ағзалары урмансылар, солоҡсолар менән аралашты. Бөрйән районы хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов менән осрашыу ҙа һөҙөмтәле булды. Ул да әлеге идеяны хуплай һәм йәйгелеккә килтерелгән бал ҡорттарының урындағылары менән ҡушылыуына ҡаршы. Сөнки Бөрйән бал ҡорто һәм ҡырағай бал күптән инде бөтә донъянан ҡунаҡтарҙы йәлеп итә. Ошо биләмәнең имен киләсәге тап туризмды, урындағы кәсептәрҙе үҫтереүгә һәм ҡурсаулыҡтарҙың уңышлы эшләүенә бәйле.\n— Экспедиция материалдарын дөйөмләштереп, ҡурсаулыҡ биләмәһен киңәйтеү кәрәклеге тураһында республика Хөкүмәте бойороғо проектын әҙерләйәсәкбеҙ, — тип һүҙен йомғаҡлай Василий Мартыненко. — Документ өс район хакимиәте башлыҡтары, БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология, Урман хужалығы министрлыҡтары менән килешеп хәл ителергә ителергә тейеш.\nХәҙер иң мөһиме — ҡурсаулыҡты киңәйтеү һәм Бөрйән солоҡ ҡорто генофондын һаҡлау киләсәк быуындар өсөн әһәмиәтле булыуына власть структураларын ышандырыу.\nЭкспедицияның дүрт көн буйына барыуына ҡарамаҫтан, һәммәһе лә уның һөҙөмтәләре менән ҡәнәғәт ҡалды. Бөрйәнгә киләһе сәфәр йәйгелеккә планлаштырыла.\nТеги: тәбиғәтте һаҡлау,рус география йәмғиәте


Материалы за 25.08.2014 » "Урал" гәзите\n25-08-2014, 15:21 / Ял минуттарында\nБәшмәк кенә тимәгеҙ...\nБәшмәк яратмаған кеше юҡтыр. Тәмле лә, файҙалы ла. Тик бәшмәк тураһында күбебеҙ белмәй торған ҡайһы бер факттарға туҡталып үтәйек. Беҙҙең яҡтарҙа киң таралған, барыбыҙ ҙа таныған баллы бәшмәкте (опята) бик тәмле ҡабымлыҡ тип кенә беләбеҙ. Ә ысынында... Урман ѳсѳн бик ҡурҡыныс икән ул. Ныҡ үрсеп, ағастарҙың тамырҙарын ҡорота. Баллы бәшмәктең үҫешен тотҡарлаусы башҡа бәшмәктәрҙе үрсетеп кенә ҡотолоп була икән....\n25-08-2014, 15:09 / Яҙмыштар\nСПИД-ҡа дусар булған ир тормошонан Ѳсѳнсѳ кѳн инде диванында йомарланып ята Әхәт. Тамағы кибеүенә лә, эсендә туҡтауһыҙ “бүреләр олоуына” ла тѳкѳрҙѳ, хатта ошолайтып ҡына ятып үлһә лә, үкенмәҫ ине. Бѳтә ғүмерен ҡайта-ҡайта энә күҙәүенән үткәреп, ҡасан, ҡайһы ерҙә хаталаныуын уйланы, ҡылған гонаһтары ѳсѳн үҙен битәрләне. 30 йыл буйы бергә ғүмер иткән ҡатынының сығып китеүендә лә, балаларының унан тѳңѳлѳүендә лә, һәм иң аяныслыһы, бѳгѳнгѳ хәлендә лә бары тик үҙе ғәйепле ине шул....\n25-08-2014, 15:05 / Ял минуттарында\nҺәр йән эйәһе йәшәүгә хоҡуҡлы\nТыуған ауылымды ҡалдырып, ғаиләм менән Белоретҡа күсеп килгәнгә ун йыл ваҡыт үтте. Ә ҡасандыр ауылда булған ошо хәл бер ҙә генә иҫтән сыҡмай. Сәйфулла ҒАЙСИНДЫҢ һѳйләгәндәренән....\n25-08-2014, 14:58 / Хаттар\nЕмеш-еләк йыйып та аҡса эшләргә була\nРайоныбыҙ тәбиғәтенең байлығына хайран ҡалырһың. Ниндәй генә файҙалы үләндәр, еләк-емеш үҫмәй! Ә бына емеш-еләк ѳлгѳрѳүен күптәр кѳтѳп ала. Миңә еләк-емеш йыйыусы бер нисә кеше менән әңгәмәләшергә тура килде....\n25-08-2014, 14:56 / Хаттар\nҒәлиәне алып киттеләр...\nХәмиҙә, Ғәлиә, Рәшидә һәм мин күрше генә йәшәйбеҙ. Ғәлиәнең атаһы булдымы-юҡмы, бер ҙә ишеткәнем булманы, ә беҙ ѳсәүҙең атайҙары һуғышта. Беҙгә инде аң керә башлаған, һуғыштың ҡурҡыныс нәмә икәнен аңлайбыҙ. Рәшидәнең атаһы менән оло ағаһы ҡайтмай, «ҡара ҡағыҙҙары» килгән, тиҙәр. Хәлиҙәнең атаһынан да хәбәр юҡ. Ә беҙҙең атайыбыҙ иҫән-һау, хат яҙып тора. Бер йыйылышып хатын уҡыған саҡ иҫтә ҡалған. «Бик ҡаты һуғыштар бара, бына Варшау тигән ҡаланы алдыҡ, хәҙер ниместәрҙе үҙ яғына баҫтырабыҙ». Ҡаланы алыу нимә булалыр, беҙ ѳсәү бер нәмә лә аңламайбыҙ....\n25-08-2014, 14:42 / Арҙаҡлы яҡташтар\nАта-бабайҙарҙан ҡалған тарих\nМәҡәләмде оло быуын кешеләренең иҫтәлектәренә таянып яҙам. Олатайым Шакир Ғәбитов 1865-1870 йылдарҙа Башҡортостан тарихын ѳйрәнеүсе П.И. Рычковҡа беҙҙең шәжәрә тураһында яҙып ҡалдырған.Был турала Белорет ҡалаһының музейына нигеҙ һалыусы М.Ф. Чурконың “Исторический очерк Та-мъян-Катайского кантона БАССР” китабында әйтелә. Олатайым 1829-1933 йыл-дарҙа, Һарун Шакир улы 1872-1958 йылдарҙа, атайым Ғәли Шакир улы 1875-1958 йылдарҙа йәшәгән....\n25-08-2014, 14:38 / Социаль ѳлкә\nБАЛА ҠАРАУ БУЙЫНСА ПОСОБИЕ\n“Эшләмәгән ҡатын бала тапҡан осраҡта уға ниндәй пособиелар түләнә. Ул бала ҡарау буйынса айлыҡ пособие ала аламы?” Н. КАМАЛОВА. Белорет....\n25-08-2014, 14:36 / Социаль ѳлкә\nҮЛГӘН ИРЕМ ѲСѲН ПЕНСИЯ\n«Күптән түгел ирем мәрхүм булды, уның пенсияһы минекенән юғарыраҡ ине. Мин үлгән ирем ѳсѳн пенсия ала аламмы?» З. ӘХМӘТОВА. Белорет....\n25-08-2014, 14:33 / Сәйәсәт\nМуниципаль район хакимиәте етәкселәре һәм белгестәре Әзекәй ауыл Советында халыҡты ҡабул итте Шишәмбе муниципаль район хакимиәте башлығы В.Г. Миронов, юридик бүлек начальнигы Е.Н. Панкратьева, муниципаль милеккә идара итеү комитеты начальнигы А.М. Фәхретдинов, муниципаль контроль секторы мѳдире И.И. Мѳхәмәтйәров, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы В.В. Красавин, мәғлүмәт- консультация үҙәге директоры М.М. Сѳләймәнов, Әзекәй ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Р.Р. Баймѳхәмәтов Әзекәй ауыл хакимиәте бинаһында граждандарҙы ҡабул итте....\n25-08-2014, 14:31 / Яңылыҡтар\nТѳҙѳлѳш материалы - Боганаkта!\nТимер-бетон тѳҙѳлѳш материалдары етештергән «Бетонстройкомплекс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте былтыр эшләй башланы. Ә һәр енә лә мәғлүм. Әммә бында артҡа сигенергә уйламайҙар ҙа. Иң мѳһиме - эшселәр ваҡытында эш хаҡы ала, етештерелгән продукцияны алыусы бар. Дѳрѳҫ, ҡышын тѳҙѳлѳш материалдарына ихтыяж кәмерәк, шуға ла килем тураһында әлегә ауыҙ тултырып әйтеп булмай....


Ҡойма ямғырҙар арҡаһында төбәктә ташҡындың икенсе тулҡыны башланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҠойма ямғырҙар арҡаһында төбәктә ташҡындың икенсе тулҡыны башланды\n14:52, 12 мая 2015 Йәмғиәт\nҠойма ямғырҙар арҡаһында төбәктә ташҡындың икенсе тулҡыны башланды Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 12 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nМайҙың тәүге ун көнлөгөндә яуған ҡойма ямғырҙар арҡаһында Башҡортостанда ташҡындың икенсе тулҡыны башланды. Май баштарында һыу кимәле кәмеүгә табан барған республика һыу һаҡлағыстарында йәнә артыу билдәләнгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башҡортостан генерациялаусы компанияһынан хәбәр иттеләр.\nМәҫәлән, һуңғы көндәрҙә яуым-төшөм һәм грунт һыуҙарының күтәрелеүе һөҙөмтәһендә Павловка һыу һаҡлағысында һыу секундына 1700 кубометр тиҙлек менән тулған. 26 апрелдә иң юғары күрһәткес теркәлгән — секундына 1750 кубометр. Әлеге ваҡытта 1300 кимәлендә билдәләнгән.\nПавловка һыу һаҡлағысы тейешле кимәлгә тиклем тулған — диңгеҙ кимәленән 140 метрға бейегерәк. Секундына 1300 кубометр һыу ағыҙыла.\nЙомағужа һыу һаҡлағысында һыу секундына 360 кубометр тиҙлек менән тула. 27 апрелдә — секундына 412 кубометр, ә май баштарында 290 кубометрҙан кәмерәк булған.\nТеги: ташҡын,һыу һаҡлағыстар,энергетика,ямғырҙар


Тыуған мөхите көс биргән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Тыуған мөхите көс биргән\nТыуған мөхите көс биргән 11.12.2012 // Әҙәбиәт\nӘсғәт Йәнбәков Баймаҡ районының Ишмырҙа ауылында Ҡотлоғужа менән Маусуфаның ғаиләһендә өсөнсө сабый булып донъяға килә. Был үҙенсәлекле ғаиләлә алты бала тәрбиәләнә. Үҙенсәлеге шунда: йыр-моң, ҡурай, гармун уйнау, йыйылып бейеү — ундағы ғәҙәти күренеш. Һәр кешенең буласаҡ һөнәре барыбер бала сағына, тыуған ояһына, нәҫел-нәсәбенә бәйле, минеңсә. Атаһы Ҡотлоғужа ағай баһадир кәүҙәле, һабантуйҙарҙа ал бирмәҫ көрәшсе, тирә-яҡта дан тотҡан оҫта ҡурайсы, йырсы, бейеүсе, йор һүҙле була. Әммә 1962 йылда һуғыш яраларынан 48 йәшендә генә вафат була.\nБәләкәйҙән ошо мөхиттә үҫкән Әсғәт тә сәнғәткә тартыла: биш йәштә ҡурайҙа, гармунда уйнарға өйрәнә, халыҡ йырҙарын йырлап үҫә. Ишмырҙа һигеҙ йыллыҡ мәктәбен, IX – X класты Баймаҡ интернатында тамамлай. Ҡазан ҡалаһында йәшәүсе инженерлыҡ-төҙөлөш институты профессоры Әбделхаҡ Байғотлин олатаһы ауылға килгәнендә Әсғәтте үҙе эшләгән юғары уҡыу йортона инергә өндәй. Ҡазанға барып, имтихандарҙы уңышлы тапшыра ул. Ләкин күңеле тартмай, ҡайтышлай Өфөлә сәнғәт институтына имтихан биреп, уҡырға керә.\n“Мин институтта сәнғәт серҙәренә генә түгел, тормош һабаҡтарына ла өйрәндем”, — ти ул аҙаҡ. Күпте күргән тәжрибәле уҡытыусылар ун ете йәшлек матур теремек егеттә, бәлки, буласаҡ халыҡ артисын күргәндер. Әммә иң мөһиме — тәбиғәттән бирелгән һәләт һәм бала саҡта уҡ ғаиләлә, мөхиттә һалынған ғиллә. Сығарылыш спектаклдәрендә уға төп ролдәрҙе ышанып тапшыралар: М. Шатровтың “Йәйге семестр”ында — Гвоздев, Х. Ибраһимовтың “Еҙнәкәй”ендә — Низами, К. Гольдониҙың “Ике хужа хеҙмәтсеһе”ндә Сильвио ролдәре. Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшкә ҡалдырырға теләйҙәр. Ләкин ул, уйлап та тормайынса, тыуған төйәге — Сибай башҡорт драма театрына юллама ала ла шунда эш башлай, Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итә. 1975 йылда дипломлы белгес туған театрында йәнә эшкә тотона. Ауырғазы районының Мораҙым ауылы ҡыҙына — курсташы Рәмзиә Ҡудашеваға өйләнә. Бер-бер артлы өс балалары донъяға килә. Розалия, Арыҫлан, Яҙгөлгә матур тәрбиә, юғары белем бирәләр.\nҮкенескә ҡаршы, ҡатыны, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Рәмзиә, улы Арыҫлан яҡты донъяларҙа юҡ инде... Йәндәре йәннәттә булһын!\nӘсғәт йәш сағында тартыныусан, оялсан булһа, йылдан-йыл ҡыйыулана, асыла бара... Уның ҡыйыулығына аптырарһың: яҡташтары алдында һынау тотоуҙарҙың, сәхнәгә сығыуҙарҙың икеләтә яуаплы икәнен белгән бит ул, әммә ошо юлды һайлауҙы, күрәһең, күңеле үҙ иткән...\nПрофессиональ сәхнәлә тәүге роле — Ғ. Әхмәтшиндың “Кем һуң ғәйепле?”һендә — В. Орлов, Артабан Ә. Мирзаһитовтың “Әсәләр көтәләр улдарын”да — Тайфур, “Әсәйемдең сал сәстәре”ндә — Арыҫлан, И. Йомағоловтың “Яр буйындағы усаҡтар”ында — Саяр, Н. Ғәйетбайҙың “Төн”өндә — Рәми Ғарипов, “Абау, кем ята унда?”һында — Даян, М. Садиҡованың “Бергенәм-гөлгөнәм”ендә Вардчес Шакбазян һәм башҡа бик күп ролдәр, ҡабатланмаҫ образдар ижад итә. М. Буранғоловтың “Башҡорт туйы” спектаклендә Буранбай була, ә Юлдыбай роле өсөн БАССР-ҙың 70 йыллығына арналған “Театр яҙы” фестивалендә “Иң яҡшы актер” номинацияһында еңеү яулай.\n1981 йылда Әсғәт Ҡотлоғужа улы Йәнбәков “Башҡортостандың атҡаҙанған артисы”, 1991 йылда инде “Башҡортостандың халыҡ артисы” тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була.\nӘсғәт Йәнбәков үҙен оҫта, үҙенсәлекле йырсы, ҡурайсы, баянсы итеп тә танытты. Ижадының был яғы йыр-моңло тамашаларҙа сағыу балҡырға, сатирик, лирик, драматик, трагик ролдәрҙе сикһеҙ ышандырырлыҡ итеп уйнарға мөмкинлектәр асты. Тамашасы хөкөмөнә сыҡҡан спектакль — бик оҙайлы, ауыр хеҙмәт емеше ул!\nСибайҙа 23 йыл эшләү дәүерендә донъя, урыҫ, татар, башҡорт классикаһынан ҡуйылған спектаклдәрҙә башлыса төп ролдәрҙе башҡара Әсғәт Йәнбәков. Образдары актерҙың өлгөрөп етеүен, ижад диапазоны киңәйеүен һәм төрләнеүен күрһәтә...\n1996 йылда Стәрлетамаҡта башҡорт театры асылғас, уның художество етәксеһе Гөлдәр Ильясованың саҡырыуы буйынса Йәнбәковтар Стәрлетамаҡ ҡалаһына күсеп килә. Яңы ижади мөхит, яңыса талаптар, яңы тамашасы. Талантлы һәм тәжрибәле артист яңы театрҙа өр-яңыса балҡып китә. Бындағы тәүге роле — Н. Иҫәнбәттең әҫәре буйынса эшләнгән “Һижрәт” спектаклендә Ғилметдин мулла. Ҡатмарлы, трагик йылдар хаҡындағы тамашала Әсғәт Йәнбәков үҙ геройының аяныслы ла, көлкөлө лә яҡтарын оҫта һынландырҙы. Театрлаштырылған тамаша, төрлө байрамдарға арналған ҡала концерттары ла Әсғәт Йәнбәковһыҙ үтмәй торғайны.\nТуған халҡы, тирә-йүн, мөхит, тәбиғәт, Хоҙай Тәғәлә уны тап актер итеп тыуҙырған, ышанған, көткән. Бөтә был өмөт-ышаныстарҙы аҡланы туғаным, фамилиялашым, ҡорҙашым, рухи аҙашым — Башҡортостандың халыҡ артисы Әсғәт Йәнбәков.\nАбруйлы шәхес, халҡыбыҙҙың атаҡлы улы, билдәле һәм һәләтле актерыбыҙ, көслө рухлы матур Кеше булып, туғандарының, балаларының, дуҫтарының, тамашасыларының күңелендә, хәтерендә мәңге һаҡланыр...\nҠыҙыл буйы шағирә ҡыҙын ҙурланы 22.02.2019 // Әҙәбиәт\nБурандарҙа сыныҡҡан... Әбйәлил районының Ишҡол ауылына, Шәйехзада Бабич исемендәге республика...\nВетеран (Хикәйә) 22.02.2019 // Әҙәбиәт\nИртә менән оператив кәңәшмәгә баш мөхәррир бүлмәһенә йыйылып, түрҙәге йомшаҡ креслоһына сумып...\nТотош уҡырға 342


Республика етәксеһе мәғариф хеҙмәткәрҙәре, уҡыусылар һәм уларҙың ата-әсәләрен яңы уҡыу йылы башланыуы менән тәбрикләне\n«Белем көнө - беҙҙең уртаҡ байрам.\nМәктәптәр ишеген аса, ҡыҙҙар һәм малайҙар түҙемһеҙлек менән был көндө көтә. Сығарылыш класы уҡыусылары өсөн оло тормошҡа аяҡ баҫыу алдынан ҙур һынауға әҙерлек осоро башлана. Синыфташтар һәм уҡыу йорттарында үткәргән көндәр ололарҙың күңелендә яҡты хәтирәләр булып һаҡлана, тынғыһыҙ хеҙмәттәре өсөн уҡытыусыларға ғүмеребеҙ буйы рәхмәт еткерәбеҙ.\nБеренсе сентябрь - тотош мәғариф системаһы өсөн һәр педагогия коллективының эшмәкәрлеген камиллаштырыуҙа яңы үҫеш кимәле. Һуңғы йылдарҙа тармаҡ үҫешенә байтаҡ ҡына сығымдар бүленде. Матди-техник базаһы яҡшыртылды. Белем усаҡтары заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыла, яңы быуын стандарттары, электон уҡытыу технологиялары үҙләштерелә. Урта һәм юғары уҡык йорттарында мәғариф-мәғлүмәт мөхите әүҙем үҫешә.\nШуға ҡарамаҫтан, уҡыусылар һәм студенттарҙы тәрбиәләүҙә төп урын, әлбиттә, уҡытыусылар, ҙур йөрәкле педагогтарҙа. Тап уларҙың һөнәргә тоғро ҡалыуы, илһөйәрлеге, заманса технологияларҙы үҙләштереүгә ынтылышы, белем биреү системаһын камиллаштырыуға ныҡлы этәргес бирә» - тип билдәләнә Рөстәм Хәмитовтың ҡотлауында.


«БАР КӨСӨН БАШҠОРТОСТАНДЫ ҮҪТЕРЕҮГӘ АРНАЯСАҠ» » Архив газеты "Йәшлек"\nУлының тормошо үҙгәререн алдан һиҙгән\nӘсә күңеле һиҙгер – Рәйсә апай улының тормошонда ҙур үҙгәреш булырын алдан белгән. Радио-телевидениенан яңылыҡтарҙа ишеткәс, ил башлығы булыуҙың ауыр ҙа, яуаплы ла икәнен белгәнлектән, балаһы өсөн ҡурҡа төшкән. Быға тиклем ай һайын тип әйтерлек ҡайтып йөрөгән улының ауылды, ауыл тормошон, ҡурай еләген яратыуын белгән әсә, яңыраҡ шылтыратып, ҡурай еләге бешеүе тураһында әйткәс, улы: «Ҡайта алмаҫмын инде хәҙер», – тигән.\nӘсәнең әле улы менән телефондан булһа ла аралашҡаны юҡ. Хәйер, ул, беренсенән, әлегә ҡайҙа шылтыратырға ла белмәй, икенсенән, улын борсорға теләмәй.\nПрезиденттың ҡустыһы шофер булып эшләй\nРөстәм Зәки улының атаһы Зәки Сәлим улын 1952 йылда, тау институтын тамамлағас, Кемерово өлкәһенә шахтаға эшкә ебәрәләр. Унда өс ай эшләгәс, сиҙәм күтәрергә киткән, ә Рәйсә апай уның артынан эйәргән. Бәләкәй генә ауыл өйөндә улар биш йыл йәшәгән – шунда ике балалары тыуған. Аҙаҡ Хәмитовтар Башҡортостанға – Балтасҡа кире ҡайтып, ауылда өс йыл йәшәгән. Ғаилә башлығы ауыл хужалығында механик, инженер булып эшләгән. Аспирантура тамамлағандан һуң уҡытыу менән булған.\nРөстәм Зәки улының ҡустыһы Рәшит Өфөлә йәшәй һәм шофер булып эшләй. Башҡа берәй эшкә урынлашыу тураһында ишеткеһе лә килмәй.\nРөстәм Зәки улы үҫмер йылдарында океанография институтына уҡырға инергә хыялланған, әммә әсәһе был теләгенә ҡырҡа ҡаршы килгән. Ә атаһының һүҙе бер булған: «Бауман училищеһына бараһың!» Имтихандарын уңышлы тапшырып, шунда уҡый башлаған. Һәр имтиханы һайын телеграмма ебәреп торған. Рәйсә апай уларҙы ҡәҙерләп һаҡлай.\nСәйәси карьераһының башы\nДиплом алғас, Рөстәм Зәки улы Өфө моторҙар эшләү прозводство берекмәһенә эшкә барған. Ике йыл цехта эшләгән. Үткән быуаттың 90-сы йылдары башында Мортаза Рәхимов командаһында депутат итеп һайланған, экология буйынса комиссияны етәкләгән. Сәйәси карьераһы тап ошо мәлдә башланған да инде.\nМәскәүҙә эшләй башлағас, әсәһен үҙенә саҡыра, әммә Рәйсә апайҙың ауылын ташлап киткеһе килмәй. Рөстәме лә ауылға йыш ҡайтып йөрөй. Бер ҡайтыуында улы ауыл балаларының мәктәпкә бысраҡҡа батып йөрөүен күргәс, йәлләй. Аҙаҡ шул юлға асфальт түшәтә. Ауыл халҡы һаман да уға рәхмәттәрен уҡый.\nБар көсөн республиканың сәскә атыуына бағышлаясаҡ\nРәйсә апай улының тыуған ерен яратыуы, уның тормошон, иҡтисадын эстән белеүе, бар көсөн Башҡортостандың сәскә атыуына бағышлаясағы тураһында бәйән итте.\n– Ул бик талапсан. Эш буйынса ғына түгел, ғаиләһендә лә, туғандары һәм хатта миңә ҡарата ла, – тип йылмая әсә. – Икенсе киленем уға, белгәндәй: «Рөстәм, һин беҙҙең ғаиләнең президенты», – ти торғайны. Йондоҙнамәһе буйынса ул Арыҫлан бит.\nӘйткәндәй, Рөстәм Зәки улы ҡатыны Гөлшат менән тыуғандан тип әйтерлек таныш – атайҙары мәктәп йылдарынан уҡ дуҫ булған. Уларҙың ике балаһы – улдары Камил һәм ҡыҙҙары Нурия быйыл Мәскәүҙә юғары уҡыу йортон тамамлап, эшләй башлаған.\n(Мәҡәлә «КП» гәзите материалдарына\n«Бөтә уй-ғәмәлдәремде республика именле ...


Оҙаҡ көрәштек. Инде эшләйек » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Оҙаҡ көрәштек. Инде эшләйек\nБының сәбәптәре, әлбиттә, төрлө. Ләкин, ниндәй генә шарттар булмаһын, ауыл кешеһенең тормошон ауырайтҡан да, еңеләйткән дә төп нәмә – сәйәсәт. Ауыл хужалығы иңенә проблемаларҙы, тәбиғәт факторҙарынан бигерәк, дәүләт сәйәсәте өйә.\nТарих сәхифәләренә ниндәй генә күҙлектән ҡарамайыҡ, һәр осорҙа ла Рәсәйҙең ауыл хужалығы продукцияһын донъяла иң күп етештереүселәр иҫәбендә булыуын күрәбеҙ. Ит, май, бал, кейек һәм мал тиреһе, ағас, киндер, балауыҙ һәм башҡа продукттар илебеҙҙең сит илдәргә оҙатыла торған тауарҙары араһында төп урынды алып торған. Ә инде Рәсәй яландарында өлгөрөп, гәрәбә төҫөнә ингән ашлыҡ хаҡында әйтәһе лә түгел. Бер генә дәүләт тә эске сәйәсәтендә үҙ халҡын асыҡтырыу йүнәлешендә барыуын асыҡтан-асыҡ иғлан итмәй. Ил тарихындағы ауылға ҡағылышлы бөтә программалар ҙа тиерлек дәүләттең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген тәьмин итеү һәм халыҡты туҡ йәшәтеү маҡсаты менән эшләнде.\nӘгәр үткәндәргә идеологиянан тайпылыбыраҡ күҙ һалғанда һәм ҡайһы бер ваҡиғаларҙы баһалағанда, коллективлаштырыу, кулак хужалыҡтарын тар-мар итеүҙең дә дәүләт программаһы булыуын күрәбеҙ. Беҙ бит сиҙәм күтәрҙек, ҡара тупраҡлы булмаған зонаны үҙләштерҙек, мелиорация эшен йәйелдерергә тырыштыҡ. Был программаларҙың ни сәбәпле ахырына ҡәҙәр еткерелмәүе, уларға ниндәй объектив факторҙарҙың ҡамасаулауы хаҡында уйланырға кәрәк. «АПК-ны үҫтереү» тип аталыусы милли проектты ғәмәлгә ашырған саҡта элекке проекттарҙың яҙмышын онотмау кәрәк.\nИнҡилапҡа ҡәҙәрме, совет осоронда булһынмы, беҙҙән алдағы быуындар ғәмәлгә ашырырға ниәтләгән программаларҙың күбеһе илде, ауыл хужалығы тормошон үҫтереүҙә, ҙур геосәйәси мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ғәйәт ҙур роль уйнаны. Бөгөн дилетанттарҙың тәнҡит утына эләккән сиҙәм үҙе генә ни тора... Ул иген етештереүҙе ҡырҡа арттырырға, халыҡты икмәкле итергә, Рәсәйҙе донъяла иң күп иген етештереүселәр рәтенә сығарырға форсат бирҙе.\nИлебеҙ тарихы хроникаһына йәнә әйләнеп ҡайтһаҡ, уҙған быуаттың етмешенсе йылдарында ғына ауыл хужалығына ҡағылышлы бер нисә мөһим документ ҡабул ителеүен күрәбеҙ. 1974 йылда «РСФСР-ҙың ҡара тупраҡлы булмаған зонаһының ауыл хужалығын артабан үҫтереү саралары тураһында» ҡарар сыҡҡан. Ике йыл үткәс, «Хужалыҡ-ара кооперация һәм агросәнәғәт интеграцияһы нигеҙендә ауыл хужалығы производствоһын махсуслаштырыу һәм туплауҙы артабан үҫтереү тураһында» ҡарар донъя күргән. Тағы ике йылдан партияның Үҙәк комитеты сираттағы пленумында ауыл хужалығы производствоһының техник кимәлен күтәреү, колхоз һәм совхоздарҙың иҡтисадын нығытыу, ауылда төҙөлөштө үҫтереү, хужалыҡ-ара кооперацияны көсәйтеү мәсьәләләрен тикшергән. Л. Брежнев хакимлыҡ иткән йылдарҙа ҡабул ителгән Аҙыҡ-түлек программаһы үҙе генә ни тора! Әммә бәлә шунда: ил һәм халыҡ тормошона һиҙелерлек йоғонто яһарға тейешле программалар һәм ҡарарҙарҙың береһе лә аҙағына тиклем еткерелмәгән. Беҙ үҙебеҙ үк урынлаштырған ҡағиҙәләрҙе самаһыҙ йыш үҙгәртәбеҙ, элек ҡабул ителгән ҡарарҙарҙан баш тартабыҙ. Йәнәһе, беҙ уйлап сығарған велосипед ҡына шәберәк. Ә инде шуға бәйле йәмғиәттәге социаль һәм иҡтисади хәлдең үҙгәреүе, уның дөйөм эштәргә булған шауҡымы беҙҙе бигүк борсомай. Властың халыҡ ышанысын юғалтыуы тураһында әйтеп тораһы ла түгел.\nКеше хәтере тоҡос, тиһәләр ҙә, ул изге ниәт менән эшләнгән эштәрҙе лә, яуызлыҡҡа йүнәлтелгән маҡсаттарҙы ла онотмай. Әҙәм балаһының хәтере яңылышҡан хәлдә лә, ерҙеке – мәңгелек. Ниндәй ваҡиғалар шаулап уҙһа ла, шәхестәр күкрәп үтһә лә, ерҙең асылы үҙгәрешһеҙ ҡала килә. Ул – бәрәкәтлелек, йәшәү сығанағы булыу. Ауылға ҡағылышлы һәр бер эшебеҙҙең дә уртаһында шул ябай фәлсәфә торорға тейеш.\nИлдәр һәм халыҡтар берләшмәһендә йәшәгәс, бер-беребеҙ менән сауҙа итешмәү мөмкин түгел. Баҙар иҡтисады шарттарында һәр бер дәүләт иң тәүҙә үҙ мәнфәғәттәрен ҡайғырта. Теге йәки был илгә ит-һөт, бүтән продукттар оҙатыу хәҙер коммерция ғына түгел, бәлки глобаль сәйәсәттең бер өлөшөнә әүерелде. Мәҫәлән, быйыл Рәсәйгә ситтән 1 миллион 130,8 мең тонна ит һәм ҡош ите, субпродукттары индереләсәк. Һеҙ, Америка продукцияһы бүтәндәрҙекенән сифатлыраҡ йә арзаныраҡ, тип уйлайһығыҙмы? Өҫтәүенә, белгестәр ошо ил етештергән аҙыҡ-түлектә трансген ризыҡтың күп булыуын әйтә килә. Генетик йәһәттән модификацияланған продукттың һаулыҡҡа зыян килтереүен, нәҫелгә кире йоғонто яһауын белһәк тә, иҡтисади бәйләнештәрҙә сәйәсәт өҫтөнлөк итә. Был Рәсәй иҡтисадының көсһөҙлөгөнән килә.\nАртабанғы яҡын йылдарҙа ла ситтән аҙыҡ-түлек ташыу күләме кәмергә уйламай. 2012 йылда 1 миллион 171,2 мең тонна һыйыр һәм ҡош ите ҡайтарыласаҡ. 2013 – 2014 йылдарҙа ул тағы ла артасаҡ. Дөрөҫөрәге, был Рәсәй хөкүмәте тарафынан раҫланған.\nКилтерелгән һандар Рәсәй халҡының АҠШ-тан «Буш боттары» көтөп көн итәсәген аңлатмай. Илебеҙҙең, шөкөр, ауыл хужалығындағы потенциалы бик ҙур. Уның ысынбарлыҡтағы кәүҙәләнеше йыл һайын Берлинда үтә килеүсе «Йәшел аҙна» күргәҙмәһендә раҫлау таба. 1996 йылда, мәҫәлән, илебеҙ был мөһабәт форумда 12 квадрат метрлыҡ стенд менән ҡатнашҡайны. Хәҙер иһә Рәсәй 10 мең квадрат метр майҙанды биләй һәм күргәҙмә-йәрминкәлә илебеҙҙең тиҫтәләрсә төбәгенән 500-гә яҡын предприятие ҡатнаша.\nҮҙебеҙҙе меҫкенгә һанамайыҡ. Донъялағы продукция бирерлек һөрөнтө ерҙәрҙең һәр унынсы гектары – беҙҙә. Эсәр һыуҙың иң күп өлөшө лә Рәсәйгә тура килә. Ошо байлыҡты заманса инновацион технологиялар менән дөрөҫ файҙалана алғанда, Рәсәй ауыл хужалығы продукцияһын ситкә күпләп сығара аласаҡ.\nАгросәнәғәт өлкәһендәге өҫтөнлөклө милли проект төп ике йүнәлеште үҙ эсенә ала: малсылыҡты тиҙләтеп үҫтереү һәм хужалыҡ итеүҙең ҙур булмаған формаларын матди йәһәттән дәртләндереү. Шул маҡсатты иғтибар үҙәгендә тотоп эшләгән хәлдә, Башҡортостанда ике йылда ит етештереү – ете, ә һөт етештереү 4,5 процентҡа артырға тейеш.\nМилли программаны бойомға ашырыу маҡсатында күпме аҡса бүленеүе хәҙер бала-сағаға ла мәғлүм. Шуға күрә иғтибарҙы уға йүнәлтмәй, тағы бер нисә мәсьәләне хәтергә төшөрәйек. «Росстат» мәғлүмәттәренә ышанғанда, бөтә категория хужалыҡтарында ла ауыл хужалығы культуралары сәсеүлектәренең майҙаны кәмей бара. Эксперттар был хәлде техника паркының ҡыҫҡартылыуы менән аңлата. Һәр хәлдә, һуңғы биш йылда Рәсәйҙә сәсеүлек майҙандары 8 миллион гектарға кәмегән. Ауыл хужалығы министрлығы, милли программаны тормошҡа ашырыу был хәүефле тенденцияны туҡтатыр, тип өмөтләнә.\nӘйткәнебеҙсә, теләһә ниндәй производствоны ла хәҙер сәйәсәттән айырып ҡарау мөмкин түгел. Мәҫәлән, Евросоюздың, үҙ фермерҙарына мул субсидия биреп, Рәсәйгә продукттарын демпинг хаҡтары менән экспертлауы, әлбиттә, беҙгә оҡшамай. Сауҙа бер яҡҡа ғына илтеүсе юл түгел. Әлегә иһә, Рәсәйҙең ауыл хужалығы министры Елена Скрынник әйтмешләй, юл ике яҡлы. Тик бер яҡҡа юл һәйбәт, тура, ә икенсе яҡҡа юл Париж – Дакар авторалли трассаһын хәтерләтә. Европанан Рәсәйгә ауыл хужалығы продукттары йөҙҙән күберәк үткәреү пункты аша килеп инә, ә теге яҡҡа ун ғына пункт эшләй.\nХәлдәр бына шулай. Ауыл хужалығы кампанияларында элегерәк «көрәш», «алыш», «фронт» һымағыраҡ һүҙҙәр алда йөрөй торғайны. Әлеге милли проекттар кампанияға әүерелеп, шау-шыу аҫтында онотолоп та бара. Рәсәйҙә был ғәҙәти хәл булһа ла, барыбер һағайта. Һәр бот иген, бер литр һөт өсөн күп көрәштек бит инде... Әйҙәгеҙ, ярһымай-нитмәй генә эшләп ҡарайыҡ.\nМарсель ҠОТЛОҒӘЛЛӘМОВ, публицист.\nСығыу ваҡыты 22-01-2011, 16:33 | Ҡаранылар: 1210\nИшембай районы һәм ҡалаһы үҫәсәк\nБашҡортостандыҡын һәр кем таный\nАуыл хужалығының артабанғы үҫешенә өмөт бар\nКөн тәртибендә – ауыл хужалығы продукцияһы етештереү тармағы\nХалыҡҡа – үҙебеҙҙә етештерелгән аҙыҡ-түлек


Православ христиандарҙың байрамы уңайынан Өфөлә мәке баш ҡаланың һәр районында ойоштороласаҡ\n19 ғинуар православие динен тотоусылар Керәшен байрамын билдәләй.\n19 ғинуар православие динен тотоусылар Керәшен байрамын билдәләй. Был көндө сиркәүҙәрҙә, йылға, күлдәрҙә, ҡоҙоҡтарҙа һыуҙы изгеләндерәләр. Байрам йолаларының береһе – һыу ятҡылығында мәке тишеп һыу инеү. 2020 йылда Өфөлә байрам уңайынан мәке баш ҡаланың һәр районында ойоштороласаҡ:\n– Дим районында - Кустарево күлендә;\n– Калинин районында - Князево ауылында Өфө йылғаһында;\n– Киров районында – Ағиҙел йылғаһында, Дуҫлыҡ монументы ҡаршыһында;\n– Ленин районында - Нижегородка биҫтәһендә, тимер юлы күпере эргәһендә;\n– Октябрь районында – Өфө йылғаһында, Һупайлы биҫтәһенең «Ҡояш Яры» пляжында;\n– Орджоникидзе районында – Ағиҙел йылғаһында, «Биатлон» спорт-һауыҡтырыу комплексы эргәһендә;\n– Совет районында – Иван Якутов паркында Һалдат күлендә.\nҺыу инеү урындарында Эске эштәр, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлыҡтары һәм ашығыс медицина ярҙамы хеҙмәткәрҙәре эшләйәсәк. Һыуға сумыу урыны хәүефһеҙлек тәьмин итеү маҡсаты менән баҫҡыстар менән йыһазландырыласаҡ. Шулай уҡ кейемде алмаштырыу өсөн йылытылған палаткалар һәм эҫе сәй ойоштороу ҡаралған.\nХәүефһеҙлек ҡағиҙәләренән баш тартмаҫҡа һәм һыу инеү йолаһын махсус урындарҙа ғына үтәү һорала. Бәхетһеҙ эҙемтәләрҙе иҫкәртеү маҡсаты менән һаулыҡтары ныҡ булмағандарға һыуға сумыуҙан ситләнергә кәңәш ителә. Шулай уҡ балаларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырырға, спиртлы эсемлектәр эсергә, боҙға ҙур төркөм менән сығырға тыйыла. Дин әһелдәре был традицияға һаҡсыл ҡарарға өндәй.


9 Ноябрь 2018, 15:21\nБик данлыҡлы ауыл бит ул! Батырҙар төйәге! Тағы ҡайҙа бар шундай урын?! Был бәләкәй генә Кинйәабыҙ ауылынан бер түгел, өс Советтар Союзы Геройы сыҡҡан.\nУлар – Ғәфиәтулла Арыҫланов, Хәсән Ғайсин, Сәлмән Биктимеровтар. Ғәфиәтулла Шәһимәрҙән улы фин дзотын тар-мар итеүҙә ҡатнашһа, Хәсән Нәзир улы Үрге Михайловка ауылы өсөн һуғышта, Витебск ҡалаһындағы бәрелештәрҙә тиҫтәләгән гитлерсыларҙы юҡҡа сығара. Сәлмән Ғәлиәхмәт улы үҙенең отделениеһы менән Чернигов өлкәһе Березна һәм Бегач ауылдарына беренселәрҙән булып бәреп инеп, ошо ерҙәрҙе фашистарҙан азат итеүгә булышлыҡ итә. «Бындай Кинйәабыҙ кеүек ауыл донъяла ла юҡ. Ул – Рәсәйҙең хазинаһы», – ти Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе Зекериә Аҡназаров та. Ысынлап та, 30 ғына өйҙән торған ауыл шундай батырҙар бирһен әле! Был хаҡта кинәнеп китеп һөйләгәндә элекке тарихсы, райондың тыуған яҡты өйрәнеүселәр ойошмаһы рәйесе, Кинйә Арыҫланов музейы ирекмәне Харрас Биктимеровтың күҙҙәре осҡонланып, тыуған төйәге өсөн ғорурлыҡ тойғоһо кисергәне күренә ине.\nШуныһы ла ҡыуаныслы: Ырымбур өлкәһенә йөрөп уҡымаһындар, башҡортса өйрәнһендәр тип, ике бала ғына булһа ла, уларҙы хәстәрләп, Зекериә Шәрәфетдин улы Аҡназаров мәктәп тә һалдыра. Ауылда йорттар һаны бик аҙ ҡалғас, 1980 йылда Башҡортостан Хөкүмәте тарафынан Кинйәабыҙҙы тергеҙеү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә матур-матур өйҙәр һалынып, бер урамға ҡуш булып, тағы өр-яңы ике урам барлыҡҡа килә. Уларҙың өсөһө лә Советтар Союзы Геройҙары исемдәрен йөрөтә башлай. Биш йыл эсендә 29 өй, медпункт, магазин, ферма төҙөлә.\nБына шундай танымаҫлыҡ булып яңыртылған ауылда 1993 йылда Кинйә Арыҫланов музей комплексына нигеҙ ташы һалынып, 2001 йылдың 7 июнендә сафҡа индерелә. Асылғандан алып бында республикабыҙҙан ғына түгел, сит илдәрҙән дә бик күп мәртәбәле ҡунаҡтар килә. Уларҙың йылы хәтирәләре ҡунаҡ китабында үҙе бер йылъяҙма булып һаҡлана.\nБыл күркәм музейҙы оҙаҡ йылдар инде Харрас Сәлмән улының тормош иптәше Мөслимә Биктимерова етәкләй. Ул беҙҙе һәр бер залы менән ентекле таныштырып, тарих төпкөлөнә алып инде. Бында барлығы 1 меңдән ашыу экспонат ҡуйылған. Тәүгеһе – башҡорт халҡының көнкүрешен, мәҙәниәтен, тарихын сағылдырған этнография залы. Бына боронғо ашлау, алдыр, тәпән, көбө, ҡул сепараты, көршәк, ағас һауыт-һабалар, эш ҡоралдары, ҡул эштәре… Ә был самауыр – бигерәк тә киң билдәле экспонат. Ете миҙал яуларға ла өлгөргән. Улай ғына түгел, ҡайһы бер әйберҙәр менән бергә уны «Сәксәк» комедияһына төшөргәндәр. Фильм аҙағында барлыҡ актёрҙар самауырҙан сәй ҙә эсәләр. Шуның менән дә бик данлыҡлы ул.\n– Күп әйберҙәр йыйылып киткәс, 1950 йылдарҙағы фатир эсен дә һынландырып ҡуйҙыҡ әле, – ти Мөслимә Нурулла ҡыҙы.\nӘ был һөңгө – Крәҫтиәндәр һуғышы осоронан ҡалған изге ҡомартҡы. Яҡуп ауылында, күрәһең, ҡатнашыусылар булғандыр инде, музейға шунан килтерелгән. Уға 200 йылдан ашыу тирәһе.\n– Хәнйәр IV быуат осороноҡо, Харрас Сәлмән улының атаһы һуғыштан алып ҡайтҡан. Уның тураһында мәғлүмәт Башҡортостан тарихы китабында ла бар, – тип таныштырыуын дауам итә музей етәксеһе.\nИкенсе залда манифестар, указдар, күрһәтмәләр, Емельян Пугачёв етәкселегендә Салауат Юлаев отрядтары хәрәкәттәре һәм Башҡортостан биләмәһендә Крәҫтиәндәр һуғышы билдәләнгән карталар менән танышырға мөмкин. Кинйә Арыҫлановтың 1773 йылда үҙ ҡулы менән яҙылған хаты ла бар. Уны Мәскәү архивынан юллап алғандар. Музейға тәүге таш һалынған фотоһүрәттәрҙе лә күрергә була. 1995 йылда Зекериә Аҡназаров имзаһы менән музейға тип бүләкләнгән китап та ҡәҙерле иҫтәлек итеп һаҡлана.\nМузейҙың өсөнсө залы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына бағышланып, өс Советтар Союзы Геройы – Ғәфиәтулла Арыҫланов, Хәсән Ғайсин, Сәлмән Биктимеровтарҙың биографиялары яҙылған стенд эленгән. Ә дүртенсе залды ауылдың күренекле кешеләренең портреттары биҙәй. Бында Мораптал агросоюзы тарҡалғандан һуң килеп эләккән 1887 йылғы иҫтәлекле сервант һәм өҫтәл дә бар.\n«Емельян Пугачёвтың Кинйә Арыҫланов менән осрашыуы» диорамаһы беҙҙең иғтибарҙы айырыуса йәлеп итте. Ул 1773 – 1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында һуғышсыларҙың нисек кейенеүен, ҡоралланыуын асыҡ сағылдыра. Башҡа район уҡыусылары өсөн дә экскурсиялар уҙғарылһа, нисек һәйбәт булыр ине лә бит.\n2015 йылда Мөслимә Нурулла ҡыҙы «Кинйә Арыҫланов һуҡмаҡтары буйлап сәйәхәт итеп» ижади проектын эшләп, Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантын яулай. Был бирелгән аҡсаға музейҙың материаль-техник базаһы яңыртыла. Шуға хәҙер бөтә саралар кинопроектор ярҙамында үткәрелә.\n– «Өләсәйҙә самауырҙа ҡунаҡта» тигән кисәне балалар ғына түгел, өлкәндәр ҙә ҡыҙығып тыңлап ултырҙы. «Өләсәй һандығы»на район мәктәптәренән дә саҡырҙым. Үҙем өләсәй һымаҡ кейенеп алып, элекке осорҙағы балалар, өлкәндәр кейемдәре менән таныштырҙым, башҡорттарҙың көнкүрешен күрһәттем. Шәжәрә байрамдары ла уҙғарабыҙ. Харрас Сәлмән улы менән «Мөғжизәләр яланы»н үткәреүҙе лә йолаға әйләндерҙек. Уны ойошторабыҙ, үҙебеҙ бағымсылар булып, бүләктәр таратабыҙ, – ти Мөслимә Биктимерова.\nБына шундай музей бар өс Герой биргән ауылда. Көйөргәҙе яҡтарына юлығыҙ төшһә, һеҙ ҙә барып күрә алаһығыҙ.


«Авдон» ҡошсолоҡ фабрикаһы етештереү күләмдәрен арттыра\nХәҙер предприятие айына 60 миллион дана йомортҡа етештереү ҡеүәтенә эйә. Быға биналарҙы төҙөкләндереп яңы линиялар сафҡа индереү этәргес биргән. Элек фабрикала айына 45 миллион йомортҡа сығаралар ине. Инвестиция проекты һөҙөмтәләре менән Рөстәм Хәмитов танышты.\nӘнисә Әсәҙуллина ҡошсолоҡ фабрикаһында утыҙ йылға яҡын эшләй. Предприятие үҫешендәге һәр яңылыҡты үҙ иңемдә татыным, ти ул. Ләкин һуңғы үҙгәрештәр күпте күргән хеҙмәткәр өсөн дә һынылышлы ваҡиға. Ҡошсолоҡ фабрикаһы һуңғы технологияларға ҡоролған эш алымына күсте.\nЗаманса технологиялар продукция сифатын да яҡшыртҡан. Элекке шарттарҙа йомортҡаларҙың байтаҡ өлөшө түбән сорт алһа, хәҙер иһә халыҡҡа таҙа һәм юғары сортлы продукция оҙатыла.\nЭш урыны уңайлыҡтары тураһында һөйләп тораһы ла түгел, ти хеҙмәткәрҙәр. Рәттәр иркен, барыһы ла буй етерлек ерҙә. Иң мөһиме ҡош һарайҙарында таҙалыҡ урынлашҡан.\nТехнологияларҙы яңыртыуға ҡошсолоҡ фабрикаһы 7 йөҙ миллион һум аҡса тотонған. Шул иҫәптән республика күрһәткән ярҙам 70 миллион һум. Бындай ҙур проектты хөкүмәт ярҙамынан тыш атҡарыу сығып мөмкин дә түгел. Шулай ҙа сығымдар үҙен тиҙ арала аҡлаясаҡ, ти компания етәкселеге.\nЭске йыһазландырылыш, таҙалыҡ һәм продукция сифаты һис шикһеҙ мөһим күрһәткес. Ләкин һәр предприятиела булған кеүек ҡошсолоҡ фабрикаһының да үҙ ҡалдыҡтары бар. Тирә-йүндә йәшәүселәрҙең баш бәләһе-тауыҡ тиҙәге. Авдон ҡошсолоҡ фабрикаһында 2 миллион ярым тауыҡ иҫәпләнә. Уларҙан айына ғына 9 мең тонна тиҙәк сығаралар. Рөстәм Хәмитов ҡалдыҡтарҙы утилләштереү мәсьәләһен дә тиҙ арала хәл итеү бурысы ҡуйҙы.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, һуңғы этап -тиҙәк эшкәртеү цехтарын яйға һалмай тороп алға китеү мөмкин түгел. Етештереү ҡеүәтен арттырыу һис шикһеҙ яҡшы күренеш, әммә ҡалдыҡтарҙы эшкәртмәй тороп предприятиены тулы циклда эшләй, тип әйтеп булмай.


«Өфө – Аэропорт» йүнәлешендәге Чесноковка ауылында боролмалы юлдар төҙөлөп бөтөп килә\nУның тәүге этабында ваҡытлыса хәрәкәт рөхсәт ителде.\nЧесноковкаға боролған ерҙә элек ябай светофорҙың да булмауы водителдәргә оло бер ҡыйынлыҡ ине.\nАлександр Санкин, 30-сы күпер төҙөү отрядының участка етәксеһе: «Бына ул Чесноковка киҫелешендәге яңы юлдар. Йәйен дә, ҡышын да бер ниндәй ҙә транспорт тығыны булмаҫ, кешеләр рәхмәтле булыр тип уйлайым».\nНиһайәт, бына ул, күптән көтөлгән уңайлыҡтар. Дөйөм телдә «развязка» тип йөрөтөлгән боролмалы юл саты тиҙҙән транспортты тулы ҡеүәткә үткәрә башлаясаҡ.\nАэропорт юлы өҫтөнән, Бәрҫеүән йылғаһы һәм тимер юл аша күпер төҙөлдө. Көньяҡтан килеп уңға, йәғни Чесноковкаға боролоу юлын эшләү өсөн объекттың был яғын ҡулланып торорға ҡарар ителде. Яңы юл асылып бер минут та үтмәне, тәүге машиналар күренде.\nӨфөнән Чесноковкаға, Чесноковканан Өфөгә барыу өсөн яңы юл асыҡ. Тимәк, төҙөлөштөң тәүге этабы тамам. Ә инде аэропорт яғынан Чесноковкаға боролоу юлы октябрь айында әҙер буласаҡ.\nАҙаҡтан һуң булыр типтер инде, Зубово ауылынан килеп, туҡталышҡа юл аша сығыусылар үтенес белдерә. Үтә лә бейек баҫҡыстан күтәрелергә йә төшөргә тура килә икән уларға. Беҙ инде үҙ сиратыбыҙҙа ошо үтенесте эфир аша еткерергә вәғәҙә иттек. Ни тиһәң дә, заманса технологиялар заманы бит, бәлки, етәкселәр ишетер...


2017 йылда Совет һалдаттары иҫтәлегенә Ишембай һәм Ҡырмыҫҡалы райондарында һәйкәл, Өфө районында обелиск һәм Нидерладттарҙа башҡорт яугирҙәре иҫтәлегенә һәйкәл асыу мөмкинлектәре ҡарала\nБыл турала Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе ағзалары менән Рәсәй мәҙәниәт министры, Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәте рәйесе Владимир Мединский менән видеокәңәшмә барышында телгә алынды. Башҡарылған проекттар һәм киләсәккә пландар хаҡында һөйләшеүҙә билдәләнгән тағы бер мөһим проекттарҙы береһе - Башҡортостанда Рәсәй кавалерияһы музейы төҙөү.\nБылтыр октябрҙә буласаҡ музей концепцияһына асыҡ конкурс үткәрелгән.Музей Ҡырмыҫҡалы районында урынлаша, ул күргәҙмә,экспозиция залдарынан торасаҡ. Генерал Миңлеғәле Шайморатовҡа арналған айырым бүлмә булдырыу ҡарала. Музейҙы асыу Башҡортостандың 100 йыллығын байрам иткәндә - 2019 йылға биләләнгән.Тик тарихи объектты төҙөүҙә финанс ҡытыршылыҡтар бар. Һорау әлегә асыҡ ҡала.\nРәсәй хәрби-тарихи йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе алып барған әһәмиәтле эштәрҙең береһе – «Халыҡ хәтере архивы». Әлеге көндә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 127400 һалдат һәм офицер хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. Программа 2015 йылда ил Президенты грантын отҡан. Быға тиклем йәмғиәт ағзалары 180 мең тарихи документ сканерлаған. Эште артабан да дауам итеү яу ҡырында башын һалған ватандаштарыбыҙ хаҡында аныҡ мәғлүмәттәр тупларға ярҙам итәсәк.


«Башҡортостан» киностудияһына нигеҙ һалыусының тыуған төйәгендә башҡорт фильмдары күрһәтелде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Башҡортостан» киностудияһына нигеҙ һалыусының тыуған төйәгендә башҡорт фильмдары күрһәтелде\n12:43, 8 сентября 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nЫрымбур тамашасыһы башҡорт киноһын ҡараны. Кино гастролдәре Ырымбур өлкәһендә, «Башҡортостан» киностудияһына нигеҙ һалыусы Әмир Абдразаҡовтың тыуған төйәгендә ойошторолдо. Александровский районының Ҡәйепҡол һәм Иҫәнгилде ауылдарында, Красногвардейский районының Үрге Ильяс һәм Юлдаш ауылдарында «Башҡортостан» киностудияһының фильмдары күрһәтелде.\n«Геройҙары уның туған телендә һөйләшкән, ваҡиғалар уның тыуған ерендә барған һәм туған мәҙәниәте традициялары менән һуғарылған фильм ҡарау һәр башҡорт өсөн ҙур бәхет. Башҡортостандан ситтә йәшәгән башҡорттар өсөн был икеләтә шатлыҡҡа әүерелә», — тип билдәләне «Карауанһарай» Ырымбур өлкәһе башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы Миңнулла Ғәбитов.\nТәүге кинотаҫма башҡорт яҙыусыһы Сәғит Агиштың тыуған ауылы Иҫәнгилделә күрһәтелде һәм анимация фильмдарынан башланды. Режиссер Айгөл Байрамғолованың «Урал менән Шүлгәндең мажаралары», Рим Шәрәфетдиновтың «Алдар менән һоро бүре», «Урал тауҙары һәм Ай нисек барлыҡҡа килгән» йәнһүрәттәре балаларға ғына түгел, өлкәндәргә лә оҡшаны. Һуңынан тамашасылар Әмир Абдразаҡовтың Ырымбур өлкәһендә тыуып үҫкән Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев тураһында «Илемдә илемде һағынам» һәм Вилүрә Иҫәндәүләтованың ярты быуаттан ашыу тыуған ауылында яңғыҙ йәшәгән ғәҙәти булмаған кеше хаҡында «Мөрйәләрҙән төтөн сыға әле...» исемле документаль фильмдарын ҡараны.\nЫрымбур өлкәһендә шулай уҡ Айнур Асҡаровтың «Еңмеш» һәм «Әсә» фильмдары ла күрһәтелде.\nӘмир Абдразаҡовтың тыуған төйәге Александровский районының Ҡәйепҡол ауылы һәм Красногвардейский районының Үрге Ильяс һәм Юлдаш ауылдары халҡы өсөн дә шундай уҡ программа әҙерләнгәйне. Фильмдарҙы ҡарағандан һуң һәр ауылда тамашасылар режиссерҙар менән аралашты, һорауҙар бирҙе, уларҙың ижади пландары менән ҡыҙыҡһынды. Режиссер Вилүрә Иҫәндәүләтованан кинотаҫма геройы хаҡында һораштылар. Режисссер-аниматор Айгөл Байрамғолова үҙенең геройҙары һәм пластилин анимацияһы техникаһының нескәлектәре тураһында һөйләне.\n«Рәсәй башҡорттары» программаһы сиктәрендә Рәсәй төбәктәрендә кино гастролдәрен ойоштороу «Башҡортостан» киностудияһының изге йолаһына әүерелде. Фильмдарҙы Мәскәү, Силәбе, Магнитогорск, Ҡурған, Төмән, Екатеринбург, Ҡазан, Пермь тамашасылары ихлас ҡабул итте.


329 из 4745\nИзраиль һәм Төркиә араһындағы мөнәсәбәттәр яҡшыра. Швейцариялағы йәшерен осрашыуҙан һуң ике ил вәкилдәре дипломатик мөнәсәбәттәрҙе тергеҙеү тураһында һөйләшеп килешкән. Американың Федераль резерв системаһы кредит ставкаларын 0,25 процентҡа күтәрҙе. Был иһә Американың оҙайлы көрсөктән сығыуы...\nИл халҡы эмбарго шарттарында аҙыҡ-түлеккә дефицитты һиҙмәгән\nОшо турала Бөтә Рәсәй йәмәғәт фекерен өйрәнеү үҙәгенән хәбәр итәләр. Респонденттарҙың 87 проценты магазин кәштәләрендә аҙыҡ-түлек аҙайыуын күрмәгән. Бынан тыш, халыҡ тауар сифатына дәғүә белдермәй. Граждандарҙың 66 проценты үҙебеҙҙәге аҙыҡ-түлек менән ҡәнәғәт, ә 42 проценты Рәсәй етештереүселәре...\nБашҡортостан үҙәк һайлау комиссияһы барлыҡҡа килеүгә 20 йыл\nОшо датаға арнап Өфөлә фәнни-ғәмәли конференция үтте. Унда Башҡортостан башлығы һәм Рәсәй үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе урынбаҫары ҡатнашты. Тәүҙә Рөстәм Хәмитов һәм Леонид Ивлев республикала быға тиклем үткән һайлауҙарға йомғаҡ яһаны, киләсәккә маҡсаттар билдәләне. Башҡортостанда өс йыл рәттән...\nБашҡортостанда кеше хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкилдең йәмәғәт башланғысында ярҙамсылар институты үҫтереләсәк\nОшо турала республика Парламентында уҙған семинарҙа билдәләнде. Бындай тәжрибә төбәк өсөн генә түгел, ә Рәсәй кимәлендәге тәүге һынау иҫәбенән. Дәүләт Йыйылышы Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев әйтеүенсә, омбудсмендың урындағы ярҙамсылары тәү сиратта халыҡты борсоған социаль мәсьәләләрҙе хәл...\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә\nКапиталь төҙөкләндереүҙән баш тартыуҙар юҡ, дөйөм йорт ихтыяждарын торлаҡ хужалары иҫәбенә ҡаплау бөтөрөлә, йорттарға идара итеүҙә ике яҡлы власть юҡҡа сығарыла. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә. Өфөлә коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеү тармағы етәкселәренең Бөтә Рәсәй форумы бара. Рәсәйҙең 71 төбәгенән...\nБөгөн Өфөлә Бауман урамындағы йортта янғын сыҡты.\nҺәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Сөнки йортта йәшәүселәрҙе-ике бәлиғ булмаған балаһы менән ҡатынды хәүефһеҙ урынға күсереп өлгөрәләр. Ут һүндереүҙә 9 берәмек техника һәм 24 кеше ҡатнашҡан. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, янғын йылытыу ҡоролмаһын файҙаланғанда ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәмәүҙән...\nРәсәй һәм Ҡушма Штаттар ҡайһы бер донъяуи мәсьәләләр буйынса фекер алышты. Владимир Путин Америка дәүләт секретары Джон Керри менән осрашты. Унда Сүриәләге конфликтты көйләү, халыҡ-ара террорға ҡаршы көрәш һәм Украиналағы хәл тикшерелде.Джон Керри әйтеүенсә, Американың Рәсәйҙе изоляциялау буйынса...\nӨфөгә Цзянси провинцияһынан йәштәр делегацияһы килде\nШос һәм Брикс илдәре саммиттарынан һуң Өфө бөтә донъяла танылыу яуланы. Башҡортостанға төрлө илдәрҙән ҡунаҡтар йыш килә башланы. Бигерәк тә Ҡытай вәкилдәре республика менән күпләп ҡыҙыҡһына. Бөгөн Өфөгә Цзянси провинцияһынан йәштәр делегацияһы килде. Улар мәҙәниәт һәм мәғариф өлкәһендә...\nБалалар университетының өлкәндәр хәл итә алмаған мәсьәләһе\nИҫ киткес уйынсыҡтар, милли стилдә тегелгән кейемдәге ҡурсаҡтар... Тик был ойошманың да тиҙҙән юҡҡа сығыуы бар. Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тиҙәр халыҡта. Быға Русландың мөккибән китеп ҡурсаҡтар алъяпҡысы сигеүе яҡшы дәлил. Винера Хәмит ҡыҙы етәкселек иткән балалар университеты...\nӨфөлә араҡы һәм тәмәке менән ҡанунһыҙ сауҙа итеүсе тағы ла бер келәт асыҡланды\nБикбай урамындағы был сауҙа нөктәһен Ырымбурҙа йәшәүсе асып ебәргән. Ул Ҡаҙағыстанда эшләнгән спиртлы эсемлектәр һәм тәмәке һатҡан. Уларҙың Рәсәйгә нисек индерелгәне билдәле түгел. Һатылған араҡының бер өлөшө гаражда һаҡланған. Тағы ла мең бутылка араҡы икенсе бинала...\nӨфө-Белорет юлының 41-се саҡырымында ИЖ һәм Богдан машиналары бәрелешкән. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ИЖ ҡаршы яҡ юлға сыҡҡан. Ике водитель дә урында уҡ һәләк булған. Был турала юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы етәксеһе Динар Ғилметдинов та үҙ блогында яҙып сыҡты. Авария урынында полиция...\nҺауа торошо үҙгәрә\nКүпләп ҡар яуыу сәбәпле автомобиль хәрәкәте ҡатмарлашыуы ихтимал. Федераль трассаларҙа авариялар артыуы фаразлана. Шуға ла юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы кәрәк булмаһа оҙон юлға сыҡмаҫҡа, сыҡҡан осраҡта билдәләнгән тиҙлекте һаҡларға, ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәргә кәңәш итә.\nРәсәйҙең Төркиәләге илсеһе Мәскәү менән Анкара араһындағы көрсөктө үтеү өсөн өс шартты атаны. Беренсенән-Төркиә СУ-24 самолетын бәреп төшөргән өсөн ғәфү үтенергә тейеш. Икенсенән Анкара ғәйеплеләрҙе язаға тарттырырға һәм өсөнсөнән-күрелгән зыянды ҡапларға тейеш. Косово оппозицияһы күҙҙән йәш...\nӨфөлә урамдарҙы ҡарҙан таҙартыу график буйынса алып барыла\nЮлдарҙа һәм трассаларҙа барлығы 300-гән техника эшләй, ә ихаталарҙы таҙартыуға 130-ҙан ашыу трактор йәлеп ителгән. Бынан тыш, 800-гә яҡын урам һепереүсе был эштә ярҙам күрһәтә. Урамдар таҙалығын беҙҙең хәбәрселәр тикшерҙе. Һәр бер йорттоң үҙ урам һепереүсеһе бар. Улар ихата тирәһендә...\nБөгөн Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ йырсыһы Фәриҙә Ҡудашеваға 95 йәш тулыр ине\nРеспубликаның сәнғәт һәм мәҙәниәт доньяһы билдәле йырсының исемен мәңгеләштереү башланғысы менән сыҡты. Әле Өфөлә йырсының исемен бер урам йөрөтә. Шулай уҡ, башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың "Дуҫлыҡ моңо" фестивале лә уның исеме менән атала. Ә кисә иһә башҡалала Фәриҙә Ҡудашева оҙаҡ...\nКүрелгән саралар маҡсаты – урмандар именлеген һаҡлау, браконьерҙарға ҡаршы көрәш. Операция 31 декабргә тиклем дауами итә. Былтыр махсус айлыҡ ваҡытында 14 законһыҙ шыршы ҡырҡыу осрағы асыҡланған. Браконьерҙар 655 төп үҫентегә ҡул һалған. Дөйөм зыян күләме ярты миллион һумға етә. 4 осраҡ буйынса...\nБашҡортостан делегацияһы – Эстонияла\nБашҡортостан делегацияһы – Эстонияла. Палдиски ҡалаһында республика вәкилдәре урындағы мэрия менән Салауат Юлаев йәмәғәт музейы экспозицияһын яңыртыу мәсьәләһе буйынса фекер алыша. Сәфәр “Салауат Юлаевтың иҫтәлекле урындары буйлап” тигән республика программаһына ярашлы уҙа. Эшлекле...\nБашҡортостан Латвия менән хеҙмәттәшлек даирәһен киңәйтә\nБөгөн Өфөгә эш сәфәре менән Балтик буйы дәүләте эшҡыуарҙары делегацияһы килде. Бизнесмендар еңел сәнәғәт, урман хужалығы, финанс тармаҡтарҙа берлектәге проекттар булдырыу мөмкинлектәрен өйрәнә. Әлеге минуттарҙа Башҡортостан һәм Латвия эшҡыуарҙары осрашыу бара. Хәбәрсебеҙ Ғәзиз Лоҡманов тәүге...\nЮл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы “Бурыс” операцияһын башланы\nШтрафтарын ваҡытында түләмәгән водителдәр административ яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ. Инспекторҙар водителде 15 тәүлеккә тиклем иркенән мәхрүм итергә хоҡуҡлы. Бынан тыш түләнмәгән штраф күләменән икеләтә яңы штраф һалына. Булған бурыстар буйынса мәғлүмәттәрҙе юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт...\nБер нисә сәғәт элек Өфөнөң Пушкин урамында авария теркәлде\nПежо микроавтобусы һәм унынсы маркалы ВАЗ машинаһы бәрелешкән. Пассажир автобусының 255-се маршрутты хеҙмәтләндергәне билдәле. Ваҡиға урынына ашығыс ярҙам бригадаһы ла саҡырылған. Бөгөн иртән дә Өфөлә еңел дүрт автомобиль һәм бензовоз ҡатнашлығында юл-транспорт фажиғәһе теркәлде. Ғәҙәттәгесә...\nЕгерме беренсе быуатта дуэль... Бәхәс ҡоралы - шиғыр. Ваҡиға урыны - Башҡорт дәүләт академия драма театы сәхнәһе. Тик, был юлы тамашасылар ғәҙәти спектаклгә түгел, ә костюмлаштырылған балға саҡырылды. Әҙәбиәт йылы тамамланыу алдында. ,,Башҡортостан,, Дәүләт телерадиокомпанияһы уға бағышлап ,,...\nБашҡортостанда ҡышлаусы аҡҡоштар\nЯңыраҡ Кушнаренко районында урынлашҡан бәләгә тарыған ҡырағай йәнлектәрҙе һаҡлау үҙәгенә йәрәхәтләнгән ике аҡҡошто алып килгәндәр. Уларҙың береһен Дүртөйлө, икенсеһен Мәсетле райондарында тапҡандар. Хәҙер, ҡоштар үҙҙәрен яҡшы тоя. Яҙға ҡарай, аҡҡоштар тулыһынса төҙәлгәс, уларҙы тәбиғәткә ебәрергә...


Кесе Ватан менән бәйләнеште нығытып\n2 Июль , 14:50\nБеҙ кем булыуыбыҙға ҡарамаҫтан, һәр беребеҙҙең тыумышы, сығышы, яҙмышы, киләсәге ауылдарға бәйләнгән. Ауылдар ҙа, һин ошонда йәшәйһеңме, ҡунаҡҡа ҡайтҡанһыңмы, йәиһә киләсәктә ошонда төйәкләнергә теләйһеңме - береһен дә ситкә ҡаҡмай, үҙенең йылы ҡосағына һыйындыра. Ә ошонда йәшәгән кешеләр күңеле тынысмы, уларға ярҙам кәрәкмәйме?! Ошо маҡсатта күптән түгел “Атайсал” тип аталған ҙур проект старт алып, уның сиктәрендә билдәле шәхестәр тыуған яҡтарына ярҙам күрһәтә башланы ла инде.\nКүптән түгел бокс буйынса РФ-ның атҡаҙанған спорт мастеры Илфат Рәжәпов үҙенең яҡташтарына “Атайсал – кесе тыуған илем” проекты сиктәрендә ут һүндергес һәм кеше ғүмерен һаҡлап ҡалыусы янғын иҫкәртеүсе ҡорамалдар бүләк итте.\nҒафури районынан үҙ ерен данлаған лайыҡлы ул һәм ҡыҙҙар аҙ сыҡмаған. Шулар араһында Имәндәш ауылы шәхесе - бокс буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры, күп тапҡырҙар Рәсәй чемпионы, Европа һәм донъя чемпионаты призеры, 2000 йылда Сидней ҡалаһында үткән Олимпия уйынында ҡатнашыусы Илфат Рәжәпов та бар.\n24 июнь көндө Имәндәш ауыл клубында әле республиканан ситтә булған Илфат Солтан улы исеменән ауыл биләмәһе башлығы Әхнәф Ноғайғоловҡа тантаналы шарттарҙа БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетының янғын хеҙмәте начальнигы урынбаҫары Константин Терещенко һәм ошо уҡ комитеттың профилактика хеҙмәте инструкторы Рөстәм Даянов 94 янғын иҫкәртеү аппараты, 7 ут һүндергес ҡорамал тапшырҙы. Был сарала район хакимиәте башлығы Ф.Ф.Сыңғыҙов, район Советы рәйесе Ф.Һ.Зәйнетдинов та ҡатнашты.\nФәнзил Фәйез улы ошо проекттың ыңғай яҡтарын барлап, уны ойоштороусыларға, ярҙам ҡулы һуҙған Илфат Солтан улына сикһеҙ рәхмәт һүҙҙәрен әйтеп үтте.\n- Башҡортостанда һәм унан ситтә төрлө ауыл һәм ҡалаларҙан сыҡҡан бик күп уңышлы кешеләр йәшәй. “Атайсал” программаһы сиктәрендә уңышлы шәхестәр үҙҙәренең тыуған яҡтарына ярҙам күрһәтәсәк. Әммә был дәүләт хәл итергә тейешле проблемаларҙы кешеләргә һалыу тигәнде аңлатмай. Кесе Ватанына ярҙам ҡулы һуҙған шәхестәр бихисап. Был улар өсөн уңайлы платформа булдырыу тигән һүҙ. Ошо төбәктән сыҡҡан кешеләр ситтә йәшәһәләр ҙә, үҙҙәренең кесе Ватаны өсөн борсолоп йөрөй. Ә ошондай проект аша ярҙам ҡулы һуҙып, үҙҙәре лә ҙур ҡыуаныс кисерәсәк бит. Бәлә һәр өйгә килергә мөмкин, янғын сығыуын иҫкәртеүсе был ҡорамал хәҙер Имәндәштә һәр өйҙә буласаҡ. Янғын тураһында иҫкәртеүсе был прибор ҡысҡырмаһын, үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ, барыбыҙ ҙа имен-һау булайыҡ, - тине Фәнзил Фәйез улы.\nФаил Зәйнетдинов ошо ауылдың депутаты булараҡ сығыш яһап, был проекттың ауылдар өсөн әһәмиәтле булыуын, алда эшләнәсәк эштәр тураһында бәйән итте һәм Имәндәш мәктәбенең яҡшы уҡыусыһы Алмаз Рәшитовҡа Маҡтау ҡағыҙы, бүләк тапшырҙы.\nАуыл биләмәһе башлығы Әхнәф Әхиәр улы үҙ сығышында ауыл халҡы исеменән барыһына ла рәхмәт әйтеп, ауылдан ошондай патриот сығыуына ғорурлығын белдерҙе.\nТәүге янғын тураһында иҫкәртеүсе ҡорамал 4 бала тәрбиәләүсе Эльмира менән Айнур Зәйнешевтарға бирелде, ә хаҡлы ялдағы Рәзилә Зөбәйҙуллинаның өйөнә белгестәр ҡуйып та бирҙе. Константин Терещенко һәм Рөстәм Даянов һәр кемгә был аппарат тураһында тулы мәғлүмәт бирҙе. Был ҡоролманың батареяһы бер йылға етә, хужаларға көс йыйыу блогын ваҡытында алыштырып торорға ғына кәрәк буласаҡ.\nИлфат Рәжәповтың был изге эшен хупларға ғына ҡала. Республика халҡының көнүҙәк проблемаларын хәл итеүгә, тормошон еңеләйтеүгә йүнәлтелгән проектҡа ҡушылыусылар, тыуған яғының яҙмышына битараф булмаған меценаттар тағы ла булыр, моғайын.\nСара һуңында бер төркөм һуғыш осоро балаларына таныҡлыҡ таратылды. Килгән ҡунаҡтар, ауыл халҡы Замир Тайсиндың өҙә баҫып бейеүен ҡараны, Ҡадир Ишбулдиндың, ауыл ағинәйҙәренең моңло йырын тыңланы.


Алтын «Ирәндек айыуы» Башҡортостандың Милли музейында һаҡланасаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nАлтын «Ирәндек айыуы» Башҡортостандың Милли музейында һаҡланасаҡ\n17:10, 20 января 2011 Иҡтисад\nКесе йома, 21 ғинуарҙа, Өфөлә үҙенсәлекле алтын самородогын Башҡортостандың Милли банкынан республика Милли музейына тапшырыу тантанаһы үтте.\n4 килограмм 788 грамм ауырлығындағы алтын самородогы формаһы буйынса айыуҙы хәтерләтә һәм алты миллион һумлыҡ тип баһалана. Уны 1992 йылда «Баймаҡ» совхозы механизаторы Күсәй ауылы эргәһендә Ирәндек тауҙарының көнсығыш армытында табып ала, шуға ла «ирәндек» исеме ала.\nТракторсы самородокты ерҙән 30 сантиметр тәрәнлектән һабаны менән аҡтарып сығара. Ике аҙна тирәһе ул уны үҙе менән йөрөтә, һуңынан табышты участка милиционеры күреп ҡалып, алтынды дәүләткә тапшыра. 1992 йылдан самородок БР Милли банкында һаҡлана һәм республика Финанс министрлығына ҡарай.\nЛегенда буйынса, башҡорттар ылау менән уны урыҫ батшаһы Иван Грозныйға бүләк итеү өсөн алып китеп барған. Ләкин ылауға юлбаҫарҙар һөжүм итә, һәм уҡсыларҙың береһе алтынды ергә күмергә өлгөрә, бында ул 436 йыл буйына ятҡан.\nБөгөн БР финанс министры Рузалия Хисмәтуллина Башҡортостандың ете мөғжизәһе исемлегенә ингән «Ирәндек айыуы»н БР мәҙәниәт министры Асҡар Абдразаковҡа тапшырҙы. Был яғына ҡойолма Милли музейҙа һаҡланасаҡ һәм республиканың һәм бөтә Рәсәйҙең милли ҡаҙанышы булараҡ, бөтә халыҡҡа күрһәтеү өсөн ҡуйыласаҡ.\nТеги: алтын ҡойолма, Ирәндек айыуы