Приборҙы уҡый белгән... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Приборҙы уҡый белгән...\nПриборҙы уҡый белгән... 05.01.2018 // Шәхестәр\nСоциалистик Хеҙмәт Геройы Әмир Шәғәли улы Мусин 1937 йылда Күгәрсен районының Түбәнге Һаҙ ауылында тыуып үҫкән. Ата-әсәһе өс балаһын бәләкәйҙән үҙҙәренең өлгөһөндә намыҫлы хеҙмәткә әҙерләп тәрбиәләй. Беренсе донъя һуғышында ҡулын юғалтҡан атаһы, яҙмышҡа зарланмайынса, бөтә хужалыҡ эштәрен дә үҙе башҡара — бесәнен дә саба, утынын да әҙерләй, малын да ҡарай. Әсәһе Гөлбәғиҙә инәй – күрше Ейәнсура районының Үрген ауылынан Солтанбаевтар нәҫеленән, Әхмәтшәриф мулланың ҡыҙы, шулай уҡ бик егәрле хужабикә була.\n1954 йылда тирә-йүндәге берҙән-бер Үрген башҡорт урта мәктәбен тамамлағас, үҫмер Өфө нефть техникумына уҡырға инә. Белем эстәү тәүҙә еңел бирелмәй, сөнки ауыл мәктәбендә бөтә фәндәр ҙә башҡорт телендә генә уҡытыла, ләкин күп тә үтмәй, ныҡыш, тырыш егет алдынғылар рәтенә сыға һәм уҡыу йортон бик уңышлы тамамлай. 1957 йылда йәш техник-технолог Өфө нефть эшкәртеү заводына эшкә ебәрелә.\nБер аҙҙан ул Совет Армияһы сафтарына саҡырыла һәм Украинала тимер юл ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Яҡшы белемле, өлгөлө хеҙмәт иткән һалдатҡа командование хәрби училищеға уҡырға инергә тәҡдим итә. Әммә егет заводына ҡайтыу уйы менән йәшәй һәм хәрби хеҙмәте тамамланғас та элекке эшен дауам итә. Ике йылдан ул өлкән оператор, оҙаҡламай бригада етәксеһе итеп тәғәйенләнә. Коллегалары уның тураһында: “Эшкә бар көсөн бирә, приборҙарҙы пианист нота уҡыған кеүек уҡый”, — тип һоҡланып һөйләй торған булған.\nМусиндың бригадаһы заводта ғына түгел, ә бөтә тармаҡта танылыу ала, уның тәжрибәһе киң таратыла. Алдынғы бригада 10-сы биш йыллыҡ планды өс йыл да һигеҙ айҙа үтәп сыға.\nСССР Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 13 июнендәге Указы менән Ә.Ш. Мусинға “Социалистик Хеҙмәт Геройы” тигән юғары исем бирелә. Ул шулай уҡ Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары һәм күп миҙалдар менән бүләкләнә, “БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.\nӘмир Мусин һәр ваҡыт йәмәғәт тормошоноң уртаһында ҡайнаны. Заводтың комсомол һәм профсоюз комитеттары ағзаһы, республика профсоюздарының өлкә комитеты ағзаһы итеп һайланды. Ул йәштәрҙе тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бирҙе, оҙаҡ йылдар заводтың бригадирҙар һәм өлкән операторҙар советы рәйесе булды. Пенсияға сыҡҡас, “Өфөнефтехим” берекмәһенең Ветерандар советы рәйесе вазифаһында эшләне.\nӘмир ағай һөйөклө ҡатыны Рафиға еңгәй менән теүәл 55 йыл бергә йәшәп, ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙе. Ике ейәне һәм бер ейәнсәре лә үҙаллы тормош юлына аяҡ баҫты.\nӘмир Шәғәли улы әсәһенең тыуған ауылын, уның кешеләрен, үҙе тамамлаған мәктәпте бик яратты, гел һорашып торҙо, килеп йөрөнө. Үрген урта мәктәбенән сыҡҡан берҙән-бер Геройҙың уҡыусылар һәм уҡытыусылар менән иҫ киткес йылы осрашыуы мәктәп тарихында сағыу хәтирә булып күңелдәрҙә һаҡлана. Ҙур ҡаҙаныштарға, оло наградаларға лайыҡ булған Әмир Мусин тормошта ғәжәп ябай, кешелекле һәм ярҙамсыл оло шәхес ине.\n2017 йылдың 27 ноябрендә республиканың һуңғы Социалистик Хеҙмәт Геройҙарының береһенең йөрәге тибеүҙән туҡтаны. Ул үҙе менән тотош бер дәүерҙе алып киткәндәй булды. Әмир Шәғәли улы Мусин тураһында иҫтәлек күңелдәребеҙҙә мәңге һаҡланыр. Уның вафатына 40 көн дә булып китте. Тыныс йоҡла, ил ағаһы!\nЯнып йәшәлгән ғүмер 26.03.2019 // Шәхестәр\nТамыры ныҡтың олоно ла ныҡ....\nИҫтә, һаман да иҫтә 25.03.2019 // Шәхестәр\nБаҡалылар данлыҡлы яҡташтарын онотмай, йылдар үтеү менән дә уларҙың исемдәрен ҡәҙерләп һаҡлай,...\nДандың төбө — хөрмәт 22.03.2019 // Шәхестәр\n“Үткән ғүмер — иҫкән ел”, — тиҙәр. Хаҡ һүҙҙер был, бәлки. Иҫкән елгә иҫәп юҡ бит инде. Ғүмер...\nТотош уҡырға 234\nВәлидиҙең дуҫы Өсҡайнаҡ 22.03.2019 // Шәхестәр\nӘхмәтзәки Вәлидовтың Төркиәләге башҡорт дуҫтарының береһе профессор Әхмәт Зыя Өсҡайнаҡ тураһында...\nТотош уҡырға 215\nҺәйкәлдәргә лайыҡ исемдәр 22.03.2019 // Шәхестәр\n1917–1920 йылдарҙағы Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте тарихы, унда ҡатнашҡан эшмәкәрҙәр тураһында...\nТотош уҡырға 2578\nМостай Кәрим – Ҡазанда 21.03.2019 // Шәхестәр\nДонъяла һәм Рәсәйҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең яҡты иҫтәлеген мәңгеләштереүҙе...\nБашҡортостан йөмһүриәтенең хосуси вәкиле 20.03.2019 // Шәхестәр\nУның исеме архив документтарында йыш осрай....\nТотош уҡырға 184\nБашҡортостан йөмһүриәтенең хосуси вәкиле 19.03.2019 // Шәхестәр\nТотош уҡырға 197\nҒорурлығыбыҙ беҙҙең 06.02.2019 // Шәхестәр\nУл һалған эҙҙәр юйылмай. Күгәрсен ере ошо райондың ғына түгел, тотош республиканың тарихында яҡты...\nТотош уҡырға 407\nИрҙең даны – иленән, халҡы менән еренән 06.02.2019 // Шәхестәр\nБашҡортостандың беренсе президенты, Арҙаҡлы шәхес Мортаза РӘХИМОВҠА – 85 йәш 7 февралдә башҡорт...\nТотош уҡырға 433\nЭҙ ҡалдырған хәтирәләр... 22.01.2019 // Шәхестәр\nАвтографтар алыу бәхет ине....\nТотош уҡырға 447\nБер мәҡәлә уҡығас... 04.01.2019 // Шәхестәр\nУның аҡыл ҡаҙнаһы һайыҡмаһын....\nТотош уҡырға 424


Батырҙар беҙҙең арала | Йәншишмә\nВсе записи в категории 'Батырҙар беҙҙең арала'\nБәлә – аяҡ аҫтында!\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:08\nЯҙғы боҙға ярҙай булһа ла, ышанма, көҙгө боҙға көҙгөләй булһа ла, ышан, тиһәләр ҙә, һәр саҡ һаҡ булырға кәрәк. Бәлә аяҡ аҫтында ғына! Элегерәк был ваҡытта ер ап-аҡ ҡар аҫтында, йылғалар ҙа ҡалын боҙ менән ҡапланған була торғайны. Ә хәҙер миҙгелдәр ҙә һуңлап килә. Көндәр һаман йылы тора әле. Боҙға ла ышаныс юҡ. Шулай икән, …\nContinue reading ‘Бәлә – аяҡ аҫтында!’ »\nҠыйыуҙарға – бүләктәр\nНаписал в 16 ноября 2018, 11:48\n«Ҡурҡмаҫ йөрәкле, батыр балалар булғанда республикабыҙ үҫешәсәк, йәшәйәсәк әле». Шулай тип белдерҙе Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров йәш геройҙарҙы бүләкләү тантанаһында.\nЯңауылда ла бар ҡыйыуҙар\nНаписал в 22 сентября 2017, 10:38\nБыл хәл Яңауыл ҡалаһында 1 сентябрҙә була. Бер малай мәктәптән ҡайтҡас, эте менән урамға йөрөргә сыға. Тик көтмәгәндә бәләгә тарый. Тоғро дуҫы икенсе эткә абалап, алыш башлана. Һигеҙ йәшлек бала уларҙы бер нисек тә айыра алмай. Ни эшләргә? Ярай әле эргәһенән үтеп барыусы ярҙамға килә.\nБер ҙә ҡурҡып ҡалмаған\nНаписал в 30 июня 2017, 11:45\nБыл көндө баш ҡаланың 89-сы мәктәбендә уҡыусы 13 йәшлек Денис Кузнецов дуҫтары менән саф һауа һулап, теннис уйнап алмаҡсы була. Тик ниәте тормошҡа ашмай. Үтеп барыусыларға ҡысҡырып, ташланып бер булыусы сәйер ирҙе күреп, туҡтап ҡала. Бер нисә кеше уны тынысландырып ҡарай. Тик килеп сыҡмай. Ул тағы нығыраҡ екеренергә, шашырға тотона. Бына берәүгә һуғышырға ла йәбешә. …\nContinue reading ‘Бер ҙә ҡурҡып ҡалмаған’ »\nБер ҙә ҡаушап ҡалмағандар\nНаписал в 21 апреля 2017, 12:40\nМәктәп уҡыусылары араһында ла батырҙар бар. Уларҙың килеп тыуған ҡурҡыныс алдында баҙап ҡалмай, ҡыйыу аҙым яһауҙары һоҡландыра.\nБер ҙә ҡурҡып ҡалмай\nНаписал в 27 января 2017, 13:41\nЯңыраҡ Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Баш идаралығы етәксеһе Марат Латипов Иглин районынан 7 йәшлек Максим Бархатовты бүләкләне. Малайҙың батырлығы күптәргә өлгө булырлыҡ.


Ҡунаҡтар. "Сәғит Исмәғилев" документаль повесынан өҙөк » Башкирское общественное движение "Кук буре"\nҠунаҡтар. "Сәғит Исмәғилев" документаль повесынан өҙөк\nПросм.: 5031 Дата : 21 августа 2009\nҮҙеңдең туғандарыңа, ырыуыңа, халҡыңа изгелек теләһәң, уның етешһеҙлектәренән көл, тиҙәр. Көлөү генә түгел, тәнҡитләргә лә, кире сифаттарының сәбәптәрен дә асыҡларға була. Тик халыҡтың ыңғай яҡтарын күрмәй һәм шуны иҫәпкә алмай тороп, ҡоро тәнҡит кенә асыуҙан тыш бер нәмә лә тыуҙырмаясаҡ, файҙа килтермәйәсәк. Башҡортто белгән, күргән сит кешеләр быуат-быуаттар буйы уның батырлығын, тоғролоғон, ҡунаҡсыллығын, бер ҡатлылығын маҡтай. Ошо сифаттар уны милләт итеп ойоштороп, йөҙәрләгән һуғышта ла ҡырҙырып бөтөрмәй һаҡлап килтерәлер әле. Башҡорттоң һуғыштағы аяуһыҙлығын һәм тиңһеҙ батырлығын меңәр-меңәр миҫалдар һөйләй. Ҡайһы саҡта бер кешенең батырлығы мең кешене иҫән ҡалдыра бит. Шул арҡала ҡырылып түгелмәгән дә инде ул. Вәғәҙәһенә, биргән һүҙенә тоғролоҡ арҡаһында ул иң ышаныслы ғәскәр даны алған. Рәсәй эсенә ингәне бирле, батшаға йөкләмәһенә тоғро ҡалып, хатта шул уҡ батшаға ҡаршы алып барған эске һуғышты туҡтатып тороп, тышҡы дошманға ажарланып ташланған. Рәсәй ғәскәре эсендә шведтарға, поляктарға, төрөктәргә, япондарға, француздарға ҡаршы һуғыштарҙа ана шулай булған. Хатта әлеге көндә лә әрмегә егеттәр һайлағанда хеҙмәткә барыусының башҡорт икәнен белһәләр, бар төрлө ғәскәр сардары ла уны үҙенә алыр өсөн тас йәбешә.\nҺуғышсы таһыллығы йәһәтенән Ҡаф тауы илдәрендә йәшәүселәрҙең береһе лә, осетиндарҙан тыш, башҡортҡа тиңләшә алмай. Осетин шул уҡ башҡорт бит инде. Тик Уралдан бик борон киткән һәм христиан динен ҡабул иткән. Ни эшләпме? Сөнки башҡорттоң икенсе исеме "истәк" (ҡаҙаҡ уны шулай ти). Төрки булмаған, "ә" өнөн белмәгән телдәрҙә "истәк" — "остяк" — "осетин" булып яңғырай.\nСәғиттең офисына биш-алты кеше инде. Йөҙҙәре, төҫө беҙҙең яҡ кешеләре түгел икәнлеген күрһәтеп тора.\n— Газилян,— тип таныштырҙы үҙен алдағыһы.\n— Бик яҡшы. Был кешеләр кем?\n— Улар минең менән.\n— Һеҙ бер үҙегеҙ киләм тип шылтыраттығыҙ, ә бында отделение эйәрткәнһегеҙ. Мин бит бер үҙем. Бүтән кеше саҡырмағанмын. Һеҙ ҡалығыҙ, бүтәндәр сыҡһын.\n— Юҡ. Улар беҙҙең һөйләшкәндә кәрәк.\n— Ярар. Ни йомош?\n— Беҙҙең бер кеше бик ауыр хәлдә. Шуны дауаларға аҡса кәрәк. Ярҙам итегеҙ. Унан һуң аҙлап ҡына ай һайын бер биреп барырһығыҙ, тип уйлайбыҙ.\nСәғит быларҙың кем икәнлеген аңланы, — рекет. Улар менән тик үҙҙәренсә генә һөйләшергә кәрәк, бүтәнсәне төшөнмәйәсәктәр. Исмәғилен Газилянға өндәште:\n— Һин минән ҡурҡаһыңмы? Теге һикереп торҙо.\n— Мин — Газилян, ошо тирәнең уполномоченныйы, һинән ҡурҡаммы?\n— Ҡурҡмағас, быларҙы сығар. Тышта торһондар. Үҙең ҡал. һөйләшербеҙ.\nГазилян тегеләргә баш иҙәгәйне, теләр-теләмәҫ, әммә сығып киттеләр. Бүлмәлә икәү генә ҡалғас, Сәғит һораны:\n— Һин минең кем икәнде беләһеңме?\n— Беләм. Һин Исмәғилен, компание башлығы.\n— Дөрөҫ. Тик был ғына аҙ. Мин башҡорт һәм үҙ еремдә йәшәйем. Һин мине ҡурҡытырға, аҡса таларға килдеңме? Мә һиңә аҡса!— Сәғит тегенең яңаҡ аҫтына ҡундырҙы, Газилян осоп китте. Сәғиттең йоҙроғон күргән кеше уның дәүмәлен белә, шуға бокс буйынса еңеүсе булғанлығын да өҫтәһәң, Газиляндың яңағына ниндәй көс төшкәнен самалап була. Теге һынған тештәрен төкөрә-төкөрә тороп килә ине, Сәғит быға йәнә яманы. Газилян һуҙылды ла ятты. Әллә үлде инде тип хәүефләнгәйне Сәғит, юҡ икән, ҡыбырланы. Был уның елкәһенән эләктереп майҙансыҡҡа һөйрәп сығарҙы ла баҫҡыстан ырғытты, түбәнге ҡатҡа төшкәнсе тәгәрләне.\n— Ҡабаттан был йортҡа юлды онот!\nБер аҙҙан имгәкләп тигәндәй ишектән сыҡты Газилян.\nСәғит тәҙрәнән ҡарап торҙо. Ни эшләр бүтәндәре? Күмәкләп мине дөмбәҫләргә ташланырҙармы тип уйлағайны. Ҡайҙа ул? Газилянды ике яҡтан күтәреп алдылар ҙа, боролоп та ҡарамай, тайҙылар. Сәғит тирәһендә ҡабаттан күренмәне былар.\nБер чечен менән дә шундайыраҡ хәл булды. Чечняла һуғыштың ҡыҙған сағы. Шул тиклем ҙур Рәсәй менән һуғышырға баҙнат иткән чечендар батыр ҡиәфәтендә саҡ. Уларға бөтәһе лә һоҡланып та, ҡурҡыбыраҡ та ҡараған мәл. Һаҡаллы кеше килде. Үҙен әллә кем итеп тотоп ишекте шар асып инде был, Сәғиткә ҡулын һондо:\n— Чечен Али.\nХужа һонолған ҡулды алды:\n— Башҡорт Сәғит.\n— Мин һеҙгә тәҡдим менән килдем. Урыҫ һеҙҙең дә дошман, беҙҙең дә дошман. Әйҙә шуға ҡаршы берләшергә егеттәрҙе уҡытыу өсөн мәҙрәсә асйыҡ. Беҙ уҡытыусылар бирәбеҙ, кәрәкһә, Ғәрәбстандан килтерәбеҙ. Ә һеҙ егеттәр йыйаһығыҙ, мәҙрәсә тотаһығыҙ һәм уҡытыусыларға түләйһегеҙ.\n— Ваһаб әҙерләргәме? Икенсе төрлө әйткәндә һуғыш ҡорбаны. Шулаймы?\n— Ваһабтар ҡорбан түгел, исламдың таҙалығы өсөн һуғышыусылар.\n— Беҙҙең мәҙрәсәләребеҙ етерлек һәм унда беҙ хәнәфи мосолмандар әҙерләйбеҙ. Һуғыш түгел уларҙың юлы, ә Аллаһтың тәғлимәтен мөслимдәргә еткереү.\nЧечен һаман үҙенекен һөйләй. Быларҙың Татарстанда, Силәбе өлкәһендә һуғыш ҡорбандары әҙерләгәнен ишеткәне бар ине Сәғиттең. Әммә шул тәҡдим менән үҙенә килерҙәр тип һис уйламаны.\n— Юҡ,— тине Сәғит.\nТеге һаман үҙенекен тылҡый. Исламдың бөтөнлөгө, уның хаҡына мосолман халыҡтары берләшергә һәм кафырҙарға ҡаршы аяуһыҙ көрәш алып барырға тейешлекте һөйләп-һөйләй.\n— Али!— тип ҡысҡырҙы Сәғит. — Һин ҡунаҡмы?\n— Һин ҡунаҡ икән, мин — хужа. Мин ни әйттем — шул була. Башҡортостанда ваһабтарға урын юҡ. Быны һиңә әлепте таяҡ тип белгән һәр бер башҡорт әйтер. Беҙ Батша Рәсәйенә ҡаршы ҡорал тотоп 350 йыл һуғыштыҡ. Хәҙер ҡорал алмайбыҙ. Хуш, ҡунаҡ. Бүтәнсә килеп йөрөмәһәң дә була.\nОшо хәлдәрҙе бәйнә-бәйнә улы Уралға һөйләне Сәғит. Өндәшмәгән дә булыр ине, сәбәбе сыҡты.\nБынан егермеләгән йыл элек бер әрмән яр араһында ултырған Өфө урамында өй һатып ала ла йәшәй башлай. Ҡайҙалыр уҡығандырмы — юҡмы, милицияға урынлаша. Яр урамында бушаған һәр өйҙө һатып ала, тыуған ырыуын килтерә был. Бер аҙҙан ҡәҙимге милиционер погонына йондоҙҙар таға, шул тирәлә участковыйлыҡҡа етә. Хәҙер тамырҙы нығыраҡ йәйһә лә була. Ҡала ситендә йорттар төҙөй, дөйөм туҡланыу предприятиелары аса былар. Бер кешенән башланған эш диаспора төҙөүгә барып етә. Инде былар үҙҙәрен көс итеп тоя башлай. Һан яғынан ғына түгел, берҙәмлек менән алдыра былар. Ҡытыршылыҡтар сыға ҡалһа, участковый власть менән эште һылап-һыйпап ебәрә. Ә майлай белә, матур һөйләп, ҡаҡ таҡтаға ултырта улар.\nШул бәндәләрҙең бер төркөмө Сәғиттең улы Уралды, улар теле менән әйтһәң, стрелкаға саҡырған. Уларҙан бер нисә, быларҙан бер нисә кеше күрешәләр ҙә, һөйләшеү килешеү менән бөтмәһә, йә ҡул һуғышы була, йә атышалар.\n— Ни эшләйем икән, атай?— тине Урал.\n— Бар, улым, ҡурҡма бар. Улар үҙҙәре ҡурҡаҡ халыҡ. Һинең шөрләмәгәнеңде аңлаһалар, яҡын килмәйәсәктәр. Ҡурҡҡаныңды һиҙһәләр, көн күрһәтмәйәсәктәр. Шуға күрә стрелкаға сыҡ. Тик шарт ҡуй. Бергә бер, тиең. Тегенән берәү һәм һин бер үҙең. Ризалашалар икән, бар. һин еңәсәкһең.\nУрал әйткән тегеләргә шул турала. Күнгәндәр былар. Осрашыу урыны тип ҡаланың ситендәге бер аулаҡ ер һайланған.\n— Үҙең генә бар, ҡорал алма,— тип туҡыны Сәғит.\nКитте Урал. Ул барғансы теге килгәйне инде. Ағас күләгәһендә тора. Урал машина менән барып туҡтаны, тегенең алан-йолан ҡарауынан бер үҙе түгеллеген төшөндө, әммә һиҙҙермәне. Урал да яңғыҙ булманы. Тик быны ул үҙе лә белмәне. Атаһы уңайлы урын һайлап биноклдән быларҙы күҙәтә ине.\nУрал тегенең ҡаршыһына барып баҫты ла:\n— Тенте,— тип ике ҡулын күтәрҙе. Ҡарышһындағы бәндә бының кейемен ҡапшап сыҡты, бер ни ҙә тапманы. Урал:\n— Хәҙер һин ҡоралыңды ырғыт!— тине. Бойһондо был. Пистолет менән бысағын ситкә ташланы. — Һин минең кемлекте беләһеңме?— тип ҡаты һораны Урал. Теге өндәшмәне. — Мин башҡорт. Ошо ерҙең хужаһы. Теләһәм, мин һине баҫҡан ереңә күмеп китә алам. Шул кәрәкме һиңә?\n— Юҡ.— Ҡаршыһындағының күҙе аларып китте.\n— Юҡ икән, тай бынан. Ҡабаттан күҙемә күренәһе булма!\nИкеһе ике яҡҡа боролоп китте. Урал әйләнеп тә ҡарамай аҡрын ғына машинаһына ултырып ҡалаға йүнәлде. Уҙаҡсыһы һеңгәҙәп тигәндәй бер аҙ торғас, ырғытылған ҡоралын эйелеп алды. Шунда ғына шырлыҡтан өсәү сыҡты һәм машинаға инделәр.\nБының барыһын да Сәғит үҙе күрҙе, ә ни һөйләшкәндәрен Урал әйтте.\nБашҡорт кешеләре менән ситтән килгән ҡунаҡтар тураһында һүҙ сыҡһа, Сәғит тағы ла, тағы ла бер нәмәне ҡабатлай: "Ҡурҡмағыҙ уларҙан, кәрәк икән ҡаршы сығығыҙ. Тик бергә бер баҫығыҙ. Күмәкләһәләр бер кешене һәр саҡ еңеп була. Үҙегеҙҙе ныҡ, еңеүсе итеп тотоғоҙ. Тегеләр һеҙҙе көс менән еңә алмаһа, власть органдарын һөскөртәсәк. Һәр ерҙә лә беҙҙең кешеләр бар, уларҙы уятығыҙ. Ялынып, аҡса биреп түгел, ә сәменә тейеп. Башҡортто Ҡаф тауынан килгән ҡунаҡ ҡыҫа, ә һин ҡарап тораһыңмы?— тип. Бирешмәгеҙ, ныҡ булығыҙ. Юҡҡа ғына йырланмай бит: ..."түккән ҡанын, һис бирмәгән башҡорт Уралын", тип.\nМосолман булығыҙ. Әммә ваһаб түгел, хәнәфи йүнәлеш тотоғоҙ. Ислам рухты нығыта, кешенең рухын таҙарта, шул уҡ ваҡытта ил башлыҡтарын, аластағы кешеләрҙе хөрмәт итергә өйрәтә. Бер беребеҙгә хөрмәт менән ҡарайыҡ, күршеңдән дә, бүтәндән дә дошман эҙләмә, уны яманлап һөйләмә...\n— Туҡта, Сәғит, нәсихәт уҡый башланың түгелме һуң? Әллә олоғайып бараһыңмы? Өгөт-нәсихәт биреү ололар сифаты бит.— Ошо рәүешле туҡтатты Сәғит үҙен. Шунан уйлап ҡуйҙы. Бәй, сәс кенә түгел, һаҡал-мыйыҡ салланып килә, һаман үҙеңде йәш кеше һанап йөрөргә ярамайҙыр. Сама белеү кәрәк. Йәшлек һәйбәт дәүер, әммә олоғайыу ҙа насар түгел. Һәр осорҙоң үҙ матурлығы, үҙ ғорурлығы бар. Беҙҙең йәшлек балаларҙа сағыла.\nҠатыны ла йөпләп тора ирен ошо фекерҙә. Ул Сәғит ойошторған компанияла юридик хеҙмәтте етәкләй. Оло ҡыҙҙары Наилә атаһының урынбаҫары булып эшләй. Хоҡуҡ институтын тамалап, юрист дипломы алды. Улдары Урал да юрист. Хәҙер тәфтиш идаралығында тәфтишсе. Таңсулпан мәктәптә уҡый, быйыл унынсы синыфта. Кем булыр киләсәктә, уныһын хоҙай белә. Инглиз, немец телдәрендә һин дә мин һөйләшә, ҡытайса әҙерәк һупалай. Әсәһе менән бергә ғәрәп телен өйрәнәләр. Шул уҡ ваҡытта математика, физикаға шәп. "Минең ҡан бит",— тип ғорурланып ҡуя Сәғит, әммә быны тыштан һиҙҙермәй. Йә күҙ тейеп ҡуйыр.\nКешенең холҡо, фиғеле күп йәһәттән тәрбиә емеше түгел, ә ҡандан бирелгән, быуындан быуынға күсә барған сифаттар. Әммә минең атай-әсәйем күренекле нәҫелдән, тимәк миңә лә улар кеүек ҙур булыу яҙған тип, ҡул ҡаушырып ултырһаң, йә шайтан ҡотҡоһона бирелеп, яҙыҡ юлға баҫһаң, ҡан йоғонтоһо ғына оло юлға сығара алмаҫ. Нәҫел — башланғыс, башҡаһы кешенең үҙ тырышлығы һәм тәрбиәнән тора. Аллаһ тәғәлә берәүгә лә ҙур кеше булыуҙы тыймай, тик ошоға үҙең илтифат ит, ти.\nБыл һүҙҙәрҙе Сәғит балаларына ла, туғандарына ла, яҡын ҡәрҙәш булмаған кешегә лә әйтә. Ошо хәҡиҡәт һәр кешенең күңеленә һеңһен өсөн уларҙы дингә ылыҡтырырға тырыша ул. Ислам ғына ҡотҡара аласаҡ боҙолорға өлгөргән беҙҙең халҡыбыҙҙы, тип һанай ул. Һәр кем ислам юлын тотһа, хәл ҡәҙәренсә уны бүтәндәргә һеңдерергә тырышһа, илебеҙҙе көрсөктән алып сығасаҡбыҙ.\nСәғиттең бүтәндәрҙе дингә әйҙәүе ҡайһы бер махсус хеҙмәттәрҙе һағайтты. Йәнәһе, Чечня һәм уның тирәһендә ҡуйырған ҡанлы ваҡиғаларҙа ислам эҙе ярылып ята. Шуға күрә Башҡортостанда кешеләрҙе исламға өндәү яҡшымы икән? Сәғит уларға һәр саҡ бер нәмәне хәтерләтә: "Һеҙ Чечнялағы ваһаб мосолмандар менән хәнәфи исламсыларҙы бутамағыҙ. Икеһе ике төрлө маҡсат, икеһе ике төрлө юл тота. Тыштан ғына бер һымаҡ улар. Бисмиллаһ тип эште башлау, Аллаһ әкбәр тип бөтөрөү бер үк. Әммә башҡарғандың йөкмәткеһе бүтән". Төшөнәме — юҡмылыр ислам тураһында яҙа-йоҙа ғына ишеткән бәндәләр, әммә уның менән артабан һүҙ ҡуйыртмайҙар.\nАвтор: Ғәлим Хисамов


«Йәшлек» гәзите » Бөйөк Еңеүгә 71 йыл » Бәхетле Шаһиғәли\n25.09.2015 Бәхетле Шаһиғәли\nФашистарға, япон самурайҙарына ҡаршы батырҙарса алышып, күп орден-миҙалға лайыҡ булған яугир тыныс тормошта ла фиҙакәр хеҙмәте менән танылыу яулаған\nЯнымда ултырыусы исем-шәрифен атағас, бер юлы шаһ, хан һәм солтан титулдарын йөрөткән бөйөк кеше менән тәүге тапҡыр танышам, тип йылмайҙым («Ғәли» ғәрәп теленән «бөйөк» тигәнде аңлата). Шаһиғәли Хансолтан улы Яҡупов, әйтмәксе лә, миндә өс титул бар икән, тип аптыраны: «Ошоғаса был турала уйлаған да юҡ ине». Ысынлап, исеменә – күрә есеме, дуҫтар: Бөйөк Ватан һуғышы ветераны үҙ-үҙен тотошо менән хас та аҡһөйәктәр, хакимдар затынан һымаҡ. Юҡ-юҡ, маһайыу, танау сөйөүҙең, эрелектең эҙе лә юҡ унда, киреһенсә, үтә кеселекле, иғтибарлы, тыйнаҡ ул. Әммә тап ошо күркәм сифаттар уны һинән, гүйә, бер башҡа юғары, затлы итә, һәм ветеран менән әңгәмәләшкәндә үҙең дә һиҙмәҫтән арҡаңды турайтып, башыңды ололап эйәһең, һәр һүҙен йотлоғоп тыңлайһың. Күп һөйләргә яратмаған Шаһиғәли олатайҙың күңеленә асҡыс таба алһаң инде, уның иҫ киткес оҫта хикәйәсе икәнен асыҡлайһың – тормошта күргәндәрен бәйнә-бәйнә һөйләгәндә, барыһы ла шул килеш кенә күҙ алдына баҫа.\n…Баймаҡ районының Үрге Яйыҡбай ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуып, һәр көнгә ҡыуанып йәшәгән бәләкәй Шаһиғәли йәйҙе һағынып көтөп ала. Сөнки был матур, йылы миҙгелдә артыҡ кейем дә кәрәкмәй, аҙыҡ та аяҡ аҫтында – өҙ ҙә аша! Бына ҡайҙа ул хөрриәт тигәндәре! Шаһиғәли ҙә, иптәштәре лә үҙ өлөштәренә төшәсәк ауырлыҡтар, алда көткән ғазаптар, юғалтыуҙар тураһында баштарына ла индермәй, көн оҙонона Һаҡмарҙа сәптерләй, ярҙа ҡыҙына, балыҡ тотоп ҡура. Улар хатта гүзәл киләсәк тураһында ла хыялланмайҙар – бер көн менән йәшәгән осорҙары. Көҙ ирекле тормошҡа нөктә ҡуйыла: Сәхибъямал менән Хансолтан Рахманғоловтарҙың тәүге балалары Шаһиғәли уҡырға инә һәм, дәрес әҙерләүҙән тыш, һеңле-ҡустыларын ҡарау ҙа уның иңенә йөкмәтелә. Бишенсе синыфҡа ете саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Икенсе Этҡол мәктәбенә бара ул. Көн дә йәйәү йөрөйҙәр (әлеге һымаҡ автобус ҡайҙан ти ул саҡта?) 1941 йылда һигеҙенсене тамамлаған Шаһиғәли көҙөн артабан уҡыуын дауам итергә йыйына. Ләкин бар планын һуғыш селпәрәмә килтерә. Үҫмерҙәр колхоз эшенә сығарыла. Улар өлкәндәр менән бер рәттән бар эште башҡара, йәштәре менән иҫәпләшеүсе булмай. 1942 йылдың ноябрь айында Шаһиғәли менән бер төркөм ҡыҙҙы Белорет районының Үрге Мәнәү ауылына хәрби завод өсөн ағас ҡырҡырға ебәрәләр. Шаһиғәли унда Таулыҡай ауылы егете Сафа Ғимаҙов менән танышып, бергә эшләйҙәр.\n– Сафа Хәйретдин улы бик яҡшы кеше ине, йәл, 1992 йылда вафат булды, – ти көрһөнөп ветеран. – Урманда һәр беребеҙ көнөнә биш кубометр утын әҙерләнек. Тәүлегенә 600 грамм сейле-бешле арыш икмәге бирәләр. Ярай ҙа өйҙән ярма, талҡан алып барғайныҡ, шулар менән аҙыраҡ тамаҡты алдаштырабыҙ. Ауыр эштән, аслыҡтан аяҡ-ҡулдар ҡалтырай, етмәһә, сатнама һыуыҡ елеккә үтә. Саҡ ҡына тын алырға туҡтаһаң да кейемең шунда уҡ тәнеңә ҡуша ҡата. Беҙҙең менән бергә күрше Ниғәмәттән оло йәштәге Хажиәхмәт Ғаббасов, Зәйнәғәбдин Юнысов та булды. Барыбыҙ ҙа тырышып йөкләмәләрҙе үтәнек, һыр бирмәнек. Биш ай эшләгәс, марттың ун биштәре беҙҙе ҡайтарҙылар. Сафа менән йәйәү ҡайттыҡ. Ашарға бер нәмәбеҙ ҙә юҡ, исмаһам, үлән дә әле баш ҡалҡытмаған. Икебеҙ ҙә аслыҡтан танымаҫлыҡ булып шешенгәнбеҙ, аяҡтарға гер аҫҡандармы ни – саҡ атлайбыҙ. Юлда үлеп ҡалмаҫ өсөн былтырғы муйыл емештәрен сүпләгән булабыҙ. Йәнебеҙҙе усыбыҙға тотоп, нисек булһа ла ҡайтып етәйек, тип бер-беребеҙҙе ҡеүәтләп, көс-хәлгә ауылдарыбыҙға ҡайтып еттек. Тағы бер көнлөк юл ҡалһа, беҙ башҡаса түҙмәҫ, биллаһи, үлер инек. Мин тәнтерәкләп өйөбөҙгә килеп тә индем, иҫһеҙ тәгәрәп тә киттем (аҙаҡ белеүемсә, Сафа ла шулай йығылған). Әсәйем шешенгән аяҡтарымдан быйманы саҡ ҡырҡып сискән. Ныҡ ауырыным. Дарыу ҙа, махсус тәрбиә лә юҡ, ямауыбыҙ – үҙебеҙҙә. Терелеү менән колхоз эшенә сыҡтым. Шулайтып, мин беренсе үлемдән тере ҡалдым.\nЯҙғы сәсеүҙән һуң Шаһиғәлиҙе армияға алалар. Белоретта ағас ҡырҡҡанда танышҡан Шырмай ауылы егете Хәмит Йәндәүләтов менән Өфө янындағы хәрби лагерға эләгәләр. Кесе командирҙар әҙерләгән полкта ҡорал менән эш итергә, тактик уйындарға, һуғыш хәрәкәте ысулдарына өйрәнәләр. 1944 йылдың март айында сержанттарҙы яңы ғына фашистарҙан азат ителгән Ржев ҡалаһы янында ойошторолған дивизияға оҙаталар.\n– Лагерҙа бик ҡыйын булды, – тип дауам итә һүҙен Шаһиғәли Хансолтан улы. – Тәртип шул тиклем ҡаты, хатта бәҙрәфкә лә строй менән теҙеп йөрөттөләр. Ҡалғаны тураһында әйтәһе лә түгел. Түҙә алмай, ҡайһы бер егеттәр ҡасты. Әммә уларҙы тәүлек эсендә тотоп, часҡа кире килтерәләр ҙә, 24 сәғәт эсендә хәрби трибунал уларға хөкөм сығарып, гарнизондағы һалдаттарҙы түңәрәкләп теҙеп ҡуйып, ҡарарҙы уҡыйҙар ҙа, күҙ алдында ата торғайнылар. Был, билдәле, башҡаларға һабаҡ булһын, тип башҡарылды… Шулай ҙа лагерҙа ашау яғы яҡшы ине, шунда беренсе тапҡыр тамаҡ туйып ҡалды. Тактик күнекмәләр Ағиҙел буйындағы туғайҙа, урманда, һаҙлыҡта үтте. Сәйәси дәрестәрҙе усаҡ тирәләй түңәрәкләп ултырып тыңланыҡ. Лагерь бик ҙур ине: беҙҙән, пехотанан тыш, артиллеристар, автоматсылар, элемтәселәр, саперҙар, снайперҙар, ПТР-сылар (ПТР – танкыға ҡаршы ата торған ике кеше алып йөрөтмәле ҡорал) булды.\nЭшелонға тейәлер алдынан иҫке кейемебеҙҙе алмаштырҙылар – баштан-аяҡ өр-яңы әйбер кейҙек. Юлда оҙаҡ барҙыҡ. Һәр вагонда – тимер мейес, шунда сиратлап бутҡа бешереп ашайбыҙ. Сәйгә йылы һыуҙы станцияларҙа туҡтағанда алып ҡалабыҙ. Вагонда өс ҡатлы нар эшләнгән, шунда ултырып, ятып барабыҙ. Составты Ржев ҡалаһына етмәҫ борон ҡола яланда туҡтатып, беҙҙе немецтарҙан янмай ултырып ҡалған өйҙәргә урынлаштырҙылар. Һуңынан фашистарҙы ҡыуып барғанда, уларҙың бөтә ауылды, баҫыуҙағы игенде яндырып, күперҙәрҙе шартлатыуына шаһит булдыҡ – улар үҙҙәре артынан бер нәмәне лә тере килеш ҡалдырманы...\nБеҙ килгәндә офицерҙар составы ғына булып, иртәгәһенә үк һалдаттар килә башланы. Уларҙы ҡабул итеп алабыҙ, взвод, бүлектәргә бүлеп, алыш серҙәренә өйрәтәбеҙ. Шулай итеп, беҙҙең 95-се уҡсы дивизияһы төҙөлдө. Әйткәндәй, тағы ла иптәшем Хәмит менән бер взводҡа эләктем (бүлек командирҙары инек). Өфөләге лагерҙа ла бер бүлектә булып, землянканың икенсе ҡат нарында ҡаҙаҡ егеттәре менән талаша-һуғыша арҡа терәп ятып йоҡлап йөрөгәйнек. Тағы бергә булыуыбыҙға ҡыуандыҡ. Бындай бәхет һирәктәргә эләкте, барыһын да төрлө полк, батальондарға таратып бөттөләр. Беҙҙең 90-сы полктың командиры – майор Сурков, 2-се һанлы батальоныбыҙ командиры – Башҡортостан егете капитан Йосопов, 2-се рота командиры – лейтенант Мөхәмәтшин, 1-се взвод командиры кесе лейтенант Пономаренко ине. Беҙ ошо командирҙар менән һуғышҡа бергә индек, ләкин кемеһе үлде, кемеһе яраланды, кемеһе тере ҡалды – теүәл генә әйтеүе ҡыйын. Өлкән командирҙар артта була, бүлексә командирҙары ғына һалдаттар менән бергә йәнәшә бара. Мәхшәрҙә эргәңдәге кешене лә күреү бик ҡыйын, сөнки саң, төтөн, томан күҙҙе бәйләй, алда ла, артта ла шартлаған снаряд, миналар, һыҙғырған пулялар тауышынан ҡолаҡ тона. Бигерәк тә тәүге мәлдә бер ни күрмәйһең, ишетмәйһең. Һуңынан өйрәнәһең, алыш көндәлек эш кеүек тойола башлай…\nАпрель аҙағында, юл кипкәс, дивизияны көнбайышҡа алып китәләр. Төндә генә барып, көндөҙ урман эсендә йәшенеп яталар. Юлда барғанда ҡайһы берәүҙәр немецтар ҡалдырған миналарға эләгеп шартлай. Фронт һыҙығына 40 – 50 километр барып етмәй, урман эсендә землянка ҡаҙалар, түшәк урынына ҡарағай, шыршы ботаҡтарын түшәйҙәр. Дары еҫен еҫкәмәгән йәштәр араһында һуғыш сирҡанысын алырға өлгөргән ололар ҙа була. Ҡайһыһы сатан, ҡайһыһы һыңар күҙле был һалдаттар йәштәргә күргән-кисергәндәрен һөйләй, нисек һаҡланырға өйрәтә. Усаҡ яғыу, тәмәке тартыу, урмандан сығыу ҡәтғи тыйыла, сөнки өҫтәрендә, ҡорбанын аңдыған ҡоҙғон ише, немецтарҙың разведка самолеттары бер туҡтауһыҙ өйрөлә. Саперҙар командаһын ғына көн дә ҡайҙалыр алып китәләр, ҡайтҡанда улар теүәл булмай (аҙаҡ белеүҙәренсә, саперҙар юлды миналарҙан таҙартып, йылғаға күпер һала, һаҙлыҡҡа танктар үтерҙәй арҡыры ағас түшәй). 21-се июндән 22-нә ҡараған төндә быҫҡаҡлап яуған ваҡ ямғыр аҫтында танктарҙың тәгәрмәс сылбырына тотоношоп, һалдаттар фронт һыҙығына барып етә. Әҙер окоптарға урынлашалар.\n– Окопта – һыу, бысраҡ, сүкәйеп кенә ултырып ял иттек, – ҡарт һалдат өсөн барыһы ла кисә генә булған кеүек. – Ул арала, киске ашты барып алырға, тигән һүҙҙе ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа шыбырланылар. Ике һалдатҡа бер котелок бутҡа бирҙеләр, теләгәндәр 100 грамм араҡы ла алды. Иртәнге сәғәт дүрттә бөтә төр калибрҙағы пушканан немецтарҙың позицияларына ата башланылар. Иң тәүге һәм һуңғы залптарҙы гвардия минометтары – «Катюша»лар башҡарҙы. Ике сәғәттән ашыу өҙлөкһөҙ атыу барҙы, ҡолаҡтар тоноп бөттө, ер туҡтауһыҙ һелкенде. Артиллерия атыуҙан туҡтағас, донъяла шундай тынлыҡ, һиллек урынлашты, әйтерһең дә, бер ниндәй һуғыш та юҡ… Бына шулай итеп «Багратион» операцияһы башланып китте.\nАртиллерия утынан һуң бер тере йән эйәһе ҡалмаҫҡа тейеш кеүек ине, сөнки ер һөрөлгән һымаҡ ҡап-ҡара, бер ҡыяҡ та юҡ. Әммә беҙ ҡуҙғалыу менән немецтарҙың ер аҫтындағы дзоттарынан, доттарынан үлем сәселде… Урманғаса өс саҡрым араны һуғыша-һуғыша кискәсә үттек. Инде күҙ алдына килтерәһегеҙме унда ниндәй алыш булғанын? Төн тыныс үтте. Йәл, артыбыҙса килгән кухня минала шартлағайны, ҡоро паек менән генә туҡландыҡ. Иртән дошманды яңы көс менән ҡыуып киттек, бер ҡайҙа ла нығынырға ирек бирмәнек. Тәүлегенә бер-ике генә сәғәткә ялға туҡтай торғайныҡ. Днепрҙы кискәндә бик күп юғалтыу булды, аяуһыҙ һуғыштыҡ. Тотошлай үртәлгән ауылдарҙың бисара халҡы урмандарҙан төйөнсөктәрен, балаларын күтәреп килеп сыҡҡанда, күҙгә йәш тулды, йән әрнене…\nМинск ҡалаһына етер саҡта башҡорт егете контузия ала. Ҡазанда дауаланғас, уны, хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип, ауылына ҡайтаралар. Ләкин өйөндә оҙаҡ ятырға форсат эләкмәй: уны ҡабаттан һуғышҡа алып, инде Көнсығышҡа оҙаталар. Монголия далалары, Гоби сүллеге буйлап 35 – 40 градус эҫелә юлһыҙ, һыуһыҙ, ҡомға бата-бата килгәндәрендә аттар ҙа, һалдаттар ҙа ҡолап ятып ҡала. Ауырттырып күҙгә, ауыҙға тулған ҡомдан ҡотолоуҙарына, Хинган тауҙарындағы упҡындар йөрәккә шом һала… Совет һалдаттарына ҡаршы яҡшы әҙерлекле һайланма япон самурайҙары – Квантун армияһы тора. Тауҙарҙа уларҙың оҫта йәшерелгән көслө нығытылған базалары була. Беҙҙең һалдаттар япондар көтмәгән яҡтан – сүллектән, ташлы бейек ҡаялар буйлап килеп һөжүм итә… Дәһшәтле алыштарҙың береһендә Шаһиғәли ҡабат контузия ала. Шул мәлдә үкенеүҙәре! Госпиталдә ятҡанында, ярай, исмаһам, имен ҡалдым, тип тә ҡыуана үҙе. Алыҫ Көнсығыштан ауылдашы Ибраһим Исмәғилев менән бер эшелонда ҡайтыуын Магнитогорскиға килеп төшкәс кенә белә.\n– Был яғына бергә ҡайттыҡ, – ти ике һуғышта ҡатнашҡан батыр һалдат. – Ниғәмәттә Әнүәр ағай Бикмәтов осрап, һәр кемебеҙҙе өйгәсә илтте. Ауылда тормош хөрт ине. Ярай ҙа Магнитогорскиҙа ризыҡ биргәйнеләр: шәкәр, консервалар… Ике көндән колхоз идараһы 200 кг бойҙай яҙҙы. Колхоз эшенә ихласлап тотондом – танһыҡ ине тыныс тормош. Үлсәүсе, ырҙын табағы мөдире, баҫыусылыҡ эшсеһе, келәт мөдире, һатыусы, ауыл советы сәркәтибе, урмансы булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡтым. Бына шулай… Һуғышта күргәндәрҙе, кисергәндәрҙе аңлатып, бөтәһен тасуирлап һөйләп бөтөрлөк түгел. Яуҙа һәр секундта ғүмерең өҙөлөүе ихтимал, шуға ла ике тамуҡтан тере ҡайтыуыма, ошо йәшкә етеүемә ҡыуанам, Хоҙайға рәхмәтлемен. Бәлки, әсәйем өйрәткән доғалар ҙа һаҡлағандыр мине. Һуғыш йыш төшкә инә. Йөрәк дерелдәп килеп уянаһың да, ҡурҡып ятаһың – өн булдымы был әллә төшмө, тип. Донъяла күрмәгән, белмәгән нәмә ҡалманы, әммә иң-иң михнәтлеһе – һуғыш. Әле генә һин дә мин һөйләшеп ултырған иптәшеңдең үлемен күреү бик ауыр кисерелде, быға бер ваҡытта күнегеп булманы…\nДонъялар имен торһон, тип теләйем, беҙ күргәнде һеҙ бер ҡасан да күрмәгеҙ, балалар.\nФашистарға, япон самурайҙарына ҡаршы батырҙарса алышып, күп орден-миҙалға лайыҡ булған Шаһиғәли Яҡупов тыныс тормошта ла фиҙакәр хеҙмәте менән танылыу яулаған. Ҡатыны (мәрхүмә) Сәғирә Мөхөтдин ҡыҙы менән матур тормош юлы үтеп, аҡыллы, эшһөйәр балалар тәрбиәләгәндәр. Бөгөн Шаһиғәли Хансолтан улы ҡыҙы Зәлиә, кейәүе Рәсим Зәйнәғәбдиновтар менән бергә ҡәҙер-хөрмәттә йәшәй. Йәш сағында ҡосаҡ-ҡосаҡ гәзит-журналдар алдырып уҡыған ветеран һаманғаса баҫмаларҙан, тарихи китаптарҙан айырылмай.\nТуҡһан йәшен беҙҙең «Йәшлек» менән бергә ҡаршылаған гүзәл кешегә иң изге теләктәр теләп, һоҡланыуыбыҙҙы белдерәбеҙ. Ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуһа ла, батырлыҡтары, хеҙмәте, күңел байлығы менән затлы зат ул.


Ҡурҡыуҙан доғалар | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Доғалар һәм намаҙ > Ҡурҡыуҙан доғалар\nТарих-әнбия, Пәйғәмбәрҙәр тарихы »\n(Аллам! Нисек теләйһең шулай итеп мине уларҙан ҡотҡар!)\nБерәй нәмәнән ҡурҡан кеше:\nЛәә иләәһә илләллааһү — тип әйтһен.\n"Аллааһүммә! Иннии әс'әлүкәл-ғәфүә үәд-ғәәфийәтә фид-дүньйә үәл-әәхыраһ!"\n"Аллааһүммә! Иннии әс'әлүкәл-ғәфүә үәл-ғәәфийәтә фии диинии үә дүнйәәйәә үә әһлии үә мәәлии! «\n(Аллаһым һинән генә гонаһтарымды ярлыҡауыңды, һинән генә динемдә лә, донъялыҡта ла, ғаилә лә, малымда ла хәйерле тыныслыҡ урынлаштырыуыңды һорайым!)\nТөндә әйләнгеләнгәндә (тыныс йоҡламағанда) уҡыла торған доға\nЛәә иләәһә илләллааһү-үәәхдүл-ҡаһһәәр, Раббүс-сәмәәүәәти үәл-әрды үә бәйнәһүмәәл-ғәзиизүл-ғаффәәр.\n(Берҙән-бер һәм һәр нәмәнән дә ҡеүәтле Аллаһтан башҡа илаһ юҡ. Ул күктәрҙең, ерҙең һәм улар араһында булған нәмәләрҙең Раббыһы, Ҡөҙрәтле һәм ҡолдарын ғәфү итеүсе.)\nЙоҡлағанда ҡурҡҡан кеше уҡый торған доға\n»Әғүүҙү бикәлимәәтил-ләһит-тәәммәәти мин ғадабиһи үә шәрри ғибәәдиһии үә мин һәмәзәтиш- шәйәәтыыни үә ән йәхдуруун".\n(Аллаһтың ғаҙабынан, бәндәләренең насарлыҡтарынан, шайтандарҙың һәр төрлө яуызлыҡтарынан һәм бәйләнеүҙәренән Аллаһтың бөтөн кәлимә һүҙҙәренә һыйынам).\nЙоҡлағанда һаташҡан кеше нимә эшләргә тейеш\nӘгәр кеше үҙенә оҡшаған төш күрһә, теләһә, был төштө ярагкан иң яҡын кешеһенә генә һөйләй. Насар төш күрһә:\n1) һул яҡҡа 3 тапҡыр төкөрөргә;\n2) 3 тапҡыр түбәндәге доға уҡыла:\nӘғүүҙү билләәһи минәш-шәйтаан үә мин шәрри мәә раәйтү фии мәнәәмии.\n(Шайтандан һәм күргән төшөмдөң яуызлығынан Аллаһҡа һыйынам.)\n3) төштө бер кемгә лә һөйләмәҫкә;\n4) был төштө күргәндә яткан яғынан икенсе яҡҡа әйләнеп ятырға.\n5) Йәки тороп, нәфел намаҙы уҡый.\nҠурҡыуҙан, ауырыныуҙан, күңел төшөнкөлөгөнән арыныу өсөн ошо доғалар\nХөрәфәт и шөбһәләнеүҙән арыныу өсөн доға\n200. Үә иммәә йәңзәғаннәкә минә-шшәй- таани нәзғуң фәстәғиҙ билләәһи иннәһү сәмииғүн ғәлиим.\n201. Иннә-лләҙиинә-ттәҡау иҙәә мәссәһүм таа'ифум-минә-шшәйтаани тәҙәккәруу фә'иҙәә һүм мүбсыируун.\n200. Әгәр бер төрлө шайтан ҡотҡоһона эләкһәң, Аллаға һыйын. Ул ишетә, Ул белә!\n201. Аллаһынан ҡурҡҡан кешеләр шайтан ҡотҡоһона эләкһә, (Аллаһны) иҫкә ала. Шунан улар (хаҡ юлды) күрә. 7/200-201\nҠурҡыуҙан ҡотолоу өсөн доға\n64. ... фә-ллааһу хайрун хәәфиҙау-үә һүүә архәмү- рраахимиин.\n64. ...Аллаһ яҡшыраҡ һаҡлар. Ул — рәхимлеләрҙең рәхимлеһе!» — тигән. 12/64\nҠурҡыуҙан, шөрләүҙән, өркөүҙән һәм башҡа шундай уйҙарҙан ҡотолоу өсөн\nОшо аяттарҙы уҡып ҡурҡыу һәм ҡурҡынысынан ҡалтыраған торған кешегә өрөр кәрәк... Ҡурҡыныс уйҙарҙа булған кешегә лә ярҙам итәр.\n45. Үә иҙәә ҡараьтәл-Ҡур'әәнә джәғәлнәә бәйнәкә үә бәйнә-лләҙиинә ләә йүьминүүнә бил'әәхыирати хиджәәбәм-мәс-түүраа.\n46. Үә джәғәлнәә ғәләә ҡулүүбиһим әкин-нәтән әй-йәфҡаһүүһү үә фии әәҙәәниһим үәҡрау-үә иҙәә ҙәҡартә раббәкә фил-Ҡур’әәни үәхдәһү үәлләү ғәләә әдбәәриһим нүфүүраа.\n45. һин Ҡөрьән уҡығанда, Беҙ һинең менән әхирәткә ышанмаған кешеләр араһына күҙгә күренмәҫ шаршау ҡорабыҙ.\n46. Аңламаһындар өсөн Беҙ уларҙың йөрәген көпләнек, ҡолағын һаңғырау иттек. Ҡөрьәндә һин Раббыны берҙән-бер тип телгә алһаң, улар нәфрәтләнеп, артҡа әйләнә. 17/45-46\nБөтә төр яуызлыҡтарҙан һаҡланыр өсөн\nӘгәр берәй кеше икенсе бәндәнең йәки хайуандың зарар килтереүенән шикләнһә, уға ошо аятты уҡып шулар тарафына өрөр кәрәк. ИншаАллаһ, ошоно эшләгән кеше төрлө зыяндарҙан һаҡланыр.\nاللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا\n...Аллааһу раббүнәә үә раббүкүм ләнәә әғмәәлүнәә үә ләкүм әғмәәлүкүм ләә хүджжәтә бәйнәнәә үә бәйнәкүмү-ллааһу йәджмәғү бәйнәнәә...\n...Аллаһ — Ул беҙҙең дә Раббы, һеҙҙең дә Раббы! Беҙгә — үҙ эшебеҙ, һеҙгә — үҙ эшегеҙ. Беҙҙең менән һеҙҙең арала бәхәсте дауам итергә дәлил юҡ. Аллаһ беҙҙе йыйыр... 42/15\nӘйтеүҙәренсә, хәҙрәт Ҡаб'әл-Әхбәр әйткән: ошо ете аятты һәр көн уҡыған кеше зыян килтереүсе сәбәптәрҙән ҡурҡмаҫ.\n51. Ҡуль ләй-йүсыиибәнәә илләә мәә кәтәбә-ллааһу ләнәә һүүә мәүләәнәә үә ғәлә-ллааһи фәлйәтәүәккәлил-мүьминүүн.\n51. Әйт: «Аллаһ яҙғандан башҡа беҙгә бер нәмә лә булмаҫ. Ул — беҙҙең һаҡсыбыҙ», — тиен. Иманлы кешеләр Аллаһыға таянһын! 9/51\nإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ\n107. Үә ий-йәмсәскә-ллааһу бидурриң фәләә кәәшифә ләһүү илләә һүүә үә ий- йүридкә бихайриң фәләә рааддә лифадлиһи йүсыиибү биһи мәй йәшәә'ү мин ғибәәдиһи үә һүүәл-ғафүүру-ррахиим.\n107. Аллаһының һиңә зарары тейһә, Үҙенән башҡа унан ҡотҡарыусы юҡ. һиңә Ул яҡшылыҡ теләһә, Уның йомартлығын да тотҡарлаусы юҡ. Ул теләгән бер ҡолона бирә ала. Ул ярлыҡаусан, рәхимле! 10/107\n6. Үә мәә миң дәәббәтиң фил-ардыи илләә ғәлә-ллааһи ризҡуһәә үә йәғләмү мүстәҡар-раһәә үә мүстәүдәғәһәә күллүң фии китәә-бим-мүбиин.\nЕр йөҙөндә ризығы Аллаһ ҡулында булмаған бер йән эйәһе лә юҡ. Ул уның ҡайҙа ашарын, ҡайҙа торорон белә. Бөтәһе лә — асыҡ китапта. 11/6\n56. Иннии тәүәккәлтү ғәлә-ллааһи раббии үә раббикүм мәә миң дәәббәтин илләә һүүә әәхыиҙүм-бинәәсыийәтиһәә иннә раббии ғәләә сыираатыим-мүстәҡиим.\n56. Мин Аллаһыға — үҙемдең һәм һеҙҙең Раббыға — тапшырҙым. Ул шыҡырлатып тотмаған бер генә йән эйәһе лә юҡ. Ысынлап та, Раббым юлы хаҡ. 11/56\n60. Үә кә'әййим-миң дәәббәтил-ләә тәхмилү ризҡаһә-ллааһу йарзүҡуһәә үә иййәәкүм үә һүүә-ссәмииғүл-ғәлиим.\n60. үҙенә ризыҡ килтерә алмаған ни хәтле тереклек бар. Уларҙы ла, һеҙҙе лә Аллаһ ризыҡландыра. Ул ишетеп, белеп тора! 29/60\n2. Мәә йәфтәхи-лләәһү линнәәси мир- рахмәтиң фәләә мүмсикә ләһәә үә мәә йүмсик фәләә мурсилә ләһү мим бәғдиһи үә һүүәл- ғәзиизүл-хәкиим\n2. Аллаһтың кешегә яуҙырған рәхмәттәрен бер ни ҙә тотҡарлай алмаҫ. Ул бирмәгәнде бер кем дә Унан уҙып кешегә бирә алмаҫ. Ул олуғ, хикмәтле. 35/2\nوَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَفَرَأَيْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ\n38. Үә лә'иң сә’әлтәһүм мән халәҡа- ссәмәәүәәти үәл-арда лә-йәҡуулүннә-ллааһу ҡуль ә фәра'әйтүм мәә тәдғүүнә миң дүүни- лләәһи ин әраадәнийә-ллааһу бидуррин һәл һүннә кәәшифәәтү дурриһии әү әраа-дәнии бирахмәтин һәл һүннә мүмсикәәтү рахмәтиһи ҡуль хәсбийә-ллааһу ғәләйһи йәтәүәккәлүл- мүтәүәккил үүн.\n38. һин: «Күктәр менән Ерҙе кем яратҡан?» — тип һораһаң, улар: «Аллаһ», — тиер. Әйт: «Үҙегеҙ табынған Аллаһтан бүтән заттарығыҙ хаҡында уйлағанығыҙ бармы? Аллаһ миңә зарар эшләмәк булһа, улар мине ҡотҡара аламы? Йәки Ул миңә яҡшылыҡ эшләмәк булһа, улар шуны тотҡарлай аламы?» — тиен. Әйт: «Миңә Аллаһтың булғаны еткән, тәүәккәлләгән кеше Уға тәүәккәлләй!» — тиең. 39/38\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 27.04.2019 в 00:34, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Әҙеһәмовтарҙың бәләкәй дәүләте | Йәншишмә\nӘҙеһәмовтарҙың бәләкәй дәүләте\nНаписал в 19 декабря 2017, 11:47\nБынан ете йыл элек Өфө янында бер-бер артлы Шамонин, Дорогин, Жуков ауылдары барлыҡҡа килгәйне. Хәҙер инде был ерҙәрҙә йорт алыу бәхетенә ирешкән ғаиләләр дәртләнеп донъя көтә. Уңғандар, тырыштар баҡса үҫтереп кенә ҡалмай, ҡош-ҡорт, мал-тыуар ҙа тота. Ауылдарҙа тротуар булмауы ғына эсте бошора, халыҡ машина юлынан йөрөргә мәжбүр, ә транспорт теге яҡҡа ла, был яҡҡа ла гөжләп үтеп тора. Әммә беҙҙең һүҙебеҙ был турала түгел, Шамонинда йәшәгән бер матур ғаилә менән таныштырмаҡсыбыҙ.\nЗилә һәм Юнир Әҙеһәмовтар өс ҡыҙға ғүмер биреп, тәрбиәләп үҫтерә. Әсәйҙәре балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй, ул – Бөрйән районы Нәби ауылынан, ә атайҙары – Баймаҡ районындағы Юлыҡтан. Юнир Самат улы – алтын ҡуллы балта оҫтаһы, шәхси эшҡыуар. Өлкән ҡыҙҙары Айгүзәл – IX синыфта, Лилиә һигеҙенселә белем ала. Кескәй Әлфинә быйыл ғына уҡырға төшкән. Был ғаиләлә бөтәһе лә – сәнғәткә ғашиҡ кешеләр. Юнир Самат улы ҡурайҙа, гитарала уйнай, Зилә Сәйет ҡыҙы менән тәүге «Ҡош юлы» бәйгеһендә ҡатнашып, «Иң моңло ғаилә» исемен алғандар. 2013 йылда «Йәш ғаилә» республика конкурсында «Тамашасы һөйөүе» һәм «Ғаилә йолаларын һаҡлаған өсөн» номинацияларында билдәләнгәндәр. Ҡыҙҙары өсөһө лә Алина һәм Роберт Хәмиҙуллиндар етәкселегендәге «Дарман» бейеү коллективында шөғөлләнә. Айгүзәл менән Лилиәнең ҙур сәхнәләрҙә лә сығыш яһағаны бар инде. Әлфинә иһә тәүге аҙымдарын ғына яһай әле. Бик ихлас күңелле ҡыҙыҡай ул.\nУртаҡ ҡыҙыҡһыныуҙарҙан тыш, был ғаиләлә һәр кемдең күңеленә ятҡан ғына шөғөлө бар. Мәҫәлән, Айгүзәл аниме ҡарарға ярата. Был япон йәнһүрәттәре күберәк үҫмерҙәргә һәм өлкәндәргә тәғәйенләнгәнен беләһегеҙҙер инде. Айгүзәл үҙе лә комикстар яҙа башлаған. Персонаждар уйлап сығарып, һүрәттәр эшләп, тексын яҙып, әле 70 битлек бер томды тултырған, икенсеһенә тотонған. Хатта үҙ аллы япон телен дә өйрәнә. Өйҙәрендә йыш ҡулланыла торған «сәләм», «ашығыҙ тәмле булһын» кеүек һүҙҙәр японса ла яңғырай хәҙер. Ниңә, бик һәйбәт, күберәк тел өйрәнеү үҙеңде үҫтереүгә файҙа ғына бит.\nЛилиә сигеү сигергә әүәҫ, ҡул эштәре һоҡланырлыҡ. Тағы ла тәмлекәстәр бешереүгә ҡыҙыҡһыныуы ҙур. Әхирәте Ренатаның әсәһе үткәргән оҫталыҡ дәресенә барып, кекс формаһындағы десерттар (капкейкалар) әҙерләргә өйрәнеп, оҫтарып алған. Былтыр Лилиәнең һорауы буйынса Ҡыш бабай махсус формалар ҙа бүләк иткән. Хәҙер ҡунаҡ өҫтәлдәрен ҡыҙҙың тәмлекәстәре лә биҙәй.\n– Ғөмүмән, ҡыҙҙарым – ярҙамсыларым. Бешеренеүгә ихластар. Салат эшләү, бәлеш, бауырһаҡ, картуфтан төрләндереп ризыҡтар бешереү – барыһы ла ҡулдарынан килә. Әлфинә һеңлеләрен дә ҡарайҙар. Бәләкәйҙән эшкә өйрәтеп үҫтерҙек. Иҙән йыуғанда: «Мин дә», – тигәс, бысраналар, еүешләнәләр, тип тормай, үҙҙәренә бәләкәй генә йыуғыс, биҙрә биреп ҡуя торғайным. Хәҙер үҫә килә бөтәһен дә үҙҙәре белеп, бүлешеп эшләйҙәр, шөкөр, – ти әсәләре.\n– Балаларығыҙға ниндәй тәрбиә бирергә тырышаһығыҙ?\n– Ҡыҙҙар үҫтереүҙең үҙенсәлектәре бар инде ул. Уларҙы үҙ аллы, ҡыйыу, ихлас, изге күңелле булырға өйрәтәбеҙ. Зауыҡ менән кейенә белергә лә тейештәр.\nЯл, байрам көндәрен дә йөкмәткеле итеп үткәрергә ярата Әҙеһәмовтар. Яңы йылды гел туғандары менән күмәкләп ҡаршылайҙар, бүләктәр бирешәләр. Балалары ла аралашып, бер-береһен белеп үҫә. Әйткәндәй, Яңы йыл алдынан йыйылышып, уны нисек ҡаршыларға кәңәшләшеп ала торған ғәҙәттәре бар. Былтыр, мәҫәлән, һәр ғаилә әкиәт сәхнәләштергән. Бик ихластар икән: костюмдар ҙа тегеп, бик ҡыҙыҡ тамашалар ҡуйып, шәп байрам ойошторғандар. Быйылға ла үҙенсәлекле пландар ҡоралар. Өйҙәренә йәшел ҡупшыҡайҙы ултыртып, биҙәп тә ҡуйғандар инде.\nЙыр-бейеүҙәр аша милли рух тәрбиәләнһә, шәжәрәләрен өйрәнеп, тамырҙарын да белеп үҫә ҡыҙҙар. Әсәләре, Һатыбаловтар, яғынан 21 быуынға тиклем билдәле хатта. Бөрйәнгә һәм Дәүләкәнгә олатай-өләсәйҙәре янына барып йөрөйҙәр. Бына шундай ғаилә. Һоҡланырлыҡ, өлгө алырлыҡ, шулай бит?!\n« Ғаиләбеҙ – байлығыбыҙ\nҮләндәр ҙә дауалай »


Ҡасан властар Төнъяҡ Шаҡша микрорайонында йәшәүселәрҙең аһ-зарын ишетер? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n03 февраля 2017 — 18:14 ГТРК «Башкортостан»\n2012-се йылдан алып Сквозная урамы халҡы йөк машиналарынан ҡурҡып йәшәй. Туҡталышҡа тиклем йәйәүлеләр өсөн юл юҡ. Бынан тыш, 200 метр самаһы юл яҡтыртылмай. Һуңғы осорҙа ғына бында ике кешене төкөткәндәр. Икенсе класс уҡыусыһы Алмирға мәктәптән өйөнә ҡайтыуы батырлыҡҡа тиң. Көн һайын уға 200 метрҙан ашыу үлемесле юл буйынан барырға тура килә. 7 йәшлек балаға тейә яҙып ҡына йөк машиналары елдерә. Уҡыусыларҙың барыһы юлдың ошо өлөшөн үтеүҙән ҡурҡа.Көн һайын дауаханаға, дарыуханаларға, аҙыҡ-түлек артынан сауҙа үҙәктәренә йөрөгән ололарға ла еңелдән түгел. Сквозная урамында йәшәүселәр был мәсьәләне 2012-се йылдан алып хәл итә алмай. Урындағы хакимиәт вәғәҙәләр менән хаттар яҙып ҡотола. Депутаттар һәм башҡа чиновниктар ишетергә теләмәй, ти халыҡ.Ошо урында йәйәүлеләрҙең юлы булырға тейеш. Әммә, бында билдән көрт ята. Кешеләр үтә алмағас, юлдын ситенән йөрөргә мәжбүр. Ошондай уҡ хәл ҡаршы яҡта ла күҙәтелә.М-5 федераль трассаһына илткән был юлдан бер-нисә баҡса ширҡәтенән кешеләр йөрөй. Улар араһында сабыйҙары менән йәш әсәләр ҙә бар. Һәр кем үҙе өсөн түгел, ә балаһы өсөн ҡайғыра.Әгәр түңәрәктәр йә өҫтәмә белем биреү дәрестәре булһа, уҡыусыларға һуңға тиклем ҡалырға тура килә. Мәсьәләне асыҡлау маҡсатында беҙ Калинин районы хакимиәтенә мөрәжәғәт иттек. Унда беҙҙе аңлап ҡабул иттеләр һәм ваҡиға урынына белгес менән ебәрҙеләр. Тәүҙә чиновник йәйәүлеләргә альтернатив юл эҙләргә тәҡдим итте. Әммә, баҡса ширҡәттәрендә урамдар араһында тыҡрыҡтар юҡ. Мәсьәләне еңел генә хәл итеп булмаясағын аңлағас, хакимиәт белгестәре халыҡ менән уртаҡ фекергә килде. Халыҡты йәйәүлеләр өсөн юл, уларҙың яҡтыртылмауы, маршрут автобустарының яҡшылап йөрөмәүе, туҡталыштың насар булыуы һәм берәҙәк эттәрҙең күпләп йөрөүе борсой. Хакимиәт белгесе юл мәсьәләһен ике аҙнанан хәл итергә вәғәҙәләне. Ә бына башҡа проблемаларҙан сығыу юлын чиновниктар һәм халыҡ бергәләп эҙләйәсәк.\nВ Уфе в историческом центре ограничат движение транспорта


Телһөйәр шағирәнең яңы китабы\n25 Февраль 2019, 17:06\nМостай Кәрим исемендәге 158-се Башҡорт гимназияһы базаһында Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы һәм “Аҡбуҙат” журналы хеҙмәткәрҙәре ҡатнашлығында Халыҡ - ара туған телдәр көнөнә арналған ҙур сара үткәрелде.\nМ.Ғафуриҙың Мемориаль йорт-музейы мөдире, филология фәндәре кандидаты Ғ.М. Бүләкова уҡыусылар менән “Бер телдән дә телем кәм түгел” тигән темаға әңгәмә үткәрҙе, уҡыусылар менән йәнле аралашты. Билдәле булыуынса, Ер шарында бөтәһе 6000-гә яҡын тел иҫәпләнеп, уларҙың яртыһына юғалыу ҡурҡынысы янай (шул иҫәптән, беҙҙең башҡорт теленә лә). Ә бының төп сәбәбе аҙ ҡулланылған телдәрҙең киң таралған, дөйөм ҡабул ителгән телдәр тарафынан йотола барыуына ҡайтып ҡала. Ғәҙәттә, теге йәки был илдә, территорияла бөтә документация, мәктәптә һәм башҡа уҡыу йорттарында уҡытыу тап ана шул дөйөм ҡабул ителгән телдә (беҙҙә, мәҫәлән, нигеҙҙә, рус телендә) алып барыла, халыҡ та, бигерәк тә йәш быуын, күберәк шул телдә генә аралаша. Шуға күрә ЮНЕСКО-ның Генераль конференцияһы 21 февралде Халыҡ-ара тыуған телдәр көнө итеп иғлан итә.\nКисәнең артабанғы өлөшөндә күренекле шағирә, “Аҡбуҙат” журналының баш мөхәррире Тамара Искәндәриәнең күптән түгел генә Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһында ике телдә – рус һәм башҡорт телдәрендә донъя күргән “Марафон” йыйынтығының исем туйы үткәрелде. Шағирәнең был йыйынтығына уның иң уңышлы шиғырҙары тупланған. Тамара Искәндәриә шиғриәте милли рух менән һуғарылған,ҡабатланмаҫ сағыу милли образдар менән байытылған.Быға “Ете ҡыҙ”, “Ҡурай”, “Башҡорт шағирәһе”, “Рухым”, “Уландарым”, “Башҡорт теле”, “Матурлыҡ”, “Таш йылға” һымаҡ шиғырҙар дәлил.\nКисәлә автор яңы китабының тарихы менән таныштырҙы, шиғырҙарын уҡыны. Мостай Кәрим исемендәге гимназия уҡыусылары ла, үҙ сиратында, әҙибәнең шиғырҙарын рус һәм башҡорт телдәрендә һөйләп күрһәтте. Ә инде әзербайжан ҡыҙы Элясова Сафина үҙе тәржемә иткән Т.Искәндәриәнең “Ер менән күк” шиғырын төрөк телендә уҡып ишеттерһә, Каюмат Абдултаммим “Әсәләр” шиғырын афғанса яңғыратты. Ә Мосалева Варвара менән Симонова Александра исемле рус ҡыҙҙары Мостай Кәримдең “Билдәһеҙ һалдат” шиғырын һөйләне. Шулай уҡ лезгин милләтле Ислам Гаджиев тигән малай үҙ телендә шиғыр ятланы. Газина Диананың ҡыл-ҡумыҙҙа “Ете ҡыҙ” көйөн, Мариэтта Юферованың башҡорт халыҡ ижады өлгөһө “Һаҡ менән Суҡ” бәйетен башҡарыуы ла тамашасыларға бик оҡшаны.\n"Аҡбуҙат" журналының бүлек мөхәррире, шағирә Миңлегөл Тайсина Тамара Ишбулды ҡыҙын матур китабы менән тәбрикләп, уңыштар теләне. Биш йәшлек ҡыҙы Гөлнәзирәнең төшөргән һүрәтен тапшырҙы һәм балалар өсөн шиғырҙарын уҡыны.\nРәссам Дамир Мөхәмәтйәров уҡыусыларға комикс жанрының нисек тыуыуы, нисек йәнһүрәттәр, кино эшләүе тураһында бәйән итте.\nКисә аҙағында ошо күркәм сараны әҙерләүсе башҡорт теле уҡытыусыһы Айгөл Иршат ҡыҙы Игликова һәм гимназия директоры Гөлназ Ғафир ҡыҙы Әхмәҙиева Тамара Искәндәриә ижадының йәш быуында милли рух һәм тыуған телгә һөйөү тәрбиәләүҙә баһалап бөткөһөҙ роль уйнауын билдәләп үтте. Шағирә иһә һәр сығыш яһаусы балаға изге теләктәре яҙылған китаптарын, журналдарын бүләк итте.\nЯңы китаптарығыҙ менән уҡыусыларығыҙҙы һөйөндөрөп, башҡорт әҙәбиәтен фәһемле әҫәрҙәрегеҙ менән байытып, тулыландырып тороғоҙ, Тамара Ишбулды ҡыҙы, тиеп теләйбеҙ!


Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге театрҙа ойошторолған Гала-концерт та беҙҙең сценарий буйынса ҡуйылды. Театр залында халыҡ шығрым тулы булды. Дүрт сәғәткә тиклем һуҙылған йөкмәткеле, матур концерт бер тында үтеп китте.\nӘ үткән йома көн коллегаларыбыҙ, Асҡарҙа үткән зона смотр конкурсында ҡала намыҫын яҡлап, уңышлы сығыш яһап ҡайтты.\nҺүрәттә: «Ирәндек» лицейы конкурсанттары.\n«Ирәндек» лицейы уҡыусылары ҡала күләмендә үткәрелгән бәйгеләрҙән һәм олимпиадаларҙан тик еңеүҙәр менән генә ҡайта. Был еңеүҙәрҙә лицей уҡытыусыларының өлөшө баһалап бөткөһөҙ ҙур.\nУҡытыусылар үҙҙәре лә ҡалала үткәрелгән барлыҡ бәйгеләрҙә ихлас ҡатнаша. «Таланттарҙың мең төҫө» тип аталған хеҙмәт коллективтарының үҙешмәкәр сәнғәт смотр конкурсында ла бик матур сығыш яһаны беҙҙең хөрмәтле коллегаларыбыҙ һәм беренсе урынға сыҡты. Был сығыштарын уҡытыусылар Кино йылына бағышланы. Сценарийҙы бөтә Рәсәй халҡының яратып ҡараған «Ҡыҙҙар» фильмы буйынса Ләйсән Фәрит ҡыҙы Ныязғолова һәм Татьяна Борисовна Вершинина яҙҙы. «Буги-Вуги» бейеүен сәхнәгә 11 синыф уҡыусылары Ширмаев Динис һәм Анищенко Дарья сығарҙы. Ә лицей директоры Татьяна Евгеньевна Есипова конкурсанттарға һәр яҡлап ярҙам күрһәтеп, гел улар менән бергә булды. Уға ҙур рәхмәт. Был еңеү—дәрестәрҙән һуң йыйылып, сәғәттәр буйына әҙерләнеүҙең һөҙөмтәһе.


Материалы за Январь 2009 года » Страница 6 » Архив газеты "Йәшлек"\nХужалары булғас башлы, эштэре бара яҡшы ---\nАрғаяш муниципаль район хакимиәте башлығы Исрафил Мәкин улы Вәлишин 1958 йылдың 13 июнендә Арғаяш районының Медиәк ауылында уҡытыусы ғаиләһендә донъяға килә. Башланғыс белемде тыуған ауылында ала. Һуңынан шул уҡ райондың Березовка ауылында уҡыуын дауам итә. 1975 йылдан алып Һарытау өлкәһенең Балашов ҡалаһы мәктәбендә лаборант булып эшләй. Ауыл хужалығына битараф булмаған Исрафил Вәлишин ошо өлкәлә белем туплау өсөн шул уҡ ҡалалағы ауыл хужалығын механизациялау техникумына ситтән тороп уҡырға инә.\nЯңы йылдың тәүге көндәрендә бер аҙ күтәрелһә лә, үткән шаршамбыла «ҡара алтын»ға хаҡ йәнә төштө.\nФевраль айына нефть һатыу буйынса һуңғы килешеү бер барреле 41 доллар 70 центҡа Нью-Йорк тауар биржаһында төҙөлгән. Аналитиктар нефттең хаҡы төшөүен АҠШ-тың иҡтисади күрһәткестәренең насар булыуы һәм был илдә нефть запасының артыуы менән аңлата.\nСӘЙӘСӘТМЕ, ИҠТИСАДМЫ? Яңылыҡтар, Сәйәсәт, Иҡтисад\nОшо аҙнаның шаршамбыһы кисендә Рәсәй Украина аша Европа илдәренә газ ебәреүҙе ваҡытлыса туҡтатырға мәжбүр булды.\nРәсми сығанаҡтар хәбәр итеүенсә, был ил аша ебәрелгән «зәңгәр яғыулыҡ» Европа ҡулланыусыларына барып етмәй. 2009 йылдың башынан Украина Рәсәйҙең 86 миллион кубометр газын урлаған. Билдәле булыуынса, «Газпром» менән Украинаның «Нафтогаз»ы араһында быйылға бер ниндәй ҙә килешеү төҙөлмәгән. Шунлыҡтан газһыҙ ҡалған Украина үҙенең территорияһы аша уҙған транзит газ менән ҡулланыуҙан башҡа юл тапмаған.


Өс бәлиғ булмаған баланы эҙләйҙәр\n2 Август 2019, 11:50\nҒаилә тарҡалһа, иң ҡыйыны балаларға төшә. Йыш ҡына өлкәндәр уйланылмаған аҙымдар яһап, уларҙың күңел торошон бөтөнләй иҫтән сығара…\nХанты – Манси автономиялы округының суд приставтары Башҡортостанда өс бәлиғ булмаған баланы эҙләй. Уларҙың атаһы – Сургутта, әсәләре Ростовта йәшәй. Быйылғы йылдың майында уҡ атай кеше, отпуск ваҡытына ғына тип, балаларҙы әсәһенән алып киткән. Июндә кире килтерергә тейеш булған.\nҠатын бөгөнгө көнгә тиклем балаларының ҡайҙалығын белмәй, суд аша эҙләй. Аралары һыуынғас, суд ҡарары менән балалар әсәйҙә ҡалдырылған булған икән. Приставтар билдәләүенсә, балалар Башҡортостанда, атаһы яҡлап өләсәләрендә, булыуы ихтимал.\nАвтор: Миләүшә Батырова.


Ауылдаш ағай. Хикәйә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Ауылдаш ағай. Хикәйә\nАуылдаш ағай. Хикәйә 08.05.2018 // Рухиәт\nСпектаклдәргә, концерттарға йөрөргә харап ярата Рөстәм. Хатта ныҡ оҡшағандарын икешәр тапҡыр ҡарай. Бөгөн дә театрға килде ул. Ҡатынына:\n– Әйҙә, театрға барайыҡ, шәп спектакль була, – тигәйне лә уныһы ҡулын ғына һелтәне.\n– Үҙең генә бар ҙа ҡуй. Кеше араһына сығырға йүнле кейемем бармы! Ашарға әҙерләргә кәрәк. Һиңә генә рәхәт ул!\nҠатын-ҡыҙға берәй ергә барырға кәрәк булһа оҙон көн буйы әҙерләнергә кәрәк шул. Шуныһы юҡ, быныһы килешмәй. Унан кейеменә тап килгән йәтеш кенә сумкаһы булмауы ла иҫенә төшә, сәс-башты рәтләргә лә кәрәк. Ә уға ни, ҡатыны әйтмешләй, яман рәхәт, эштән ҡайтып, костюмын кейеп ала ла сыға ла китә.\nСпектаклдең иң көсөргәнешле ерендә генә ун биш минутлыҡ тәнәфес иғлан иттеләр. Хәҙер нимә булыр икән, тип бөтә уйы менән сәхнәлә барған ваҡиғалар эсенә сумған халыҡ урынынан ҡуҙғалды. Рөстәм фойеның аулағыраҡ мөйөшөнә барып торҙо. Берәүҙәр гөрләшә-гөрләшә театрҙың кафеһына йүнәлде, икенселәр артистарҙың стеналағы фотоһүрәттәрен, бығаса бер нисә тапҡыр күрһә лә, тағы ла ҡарай. Сәнғәт кешеләре, уларҙың тормошо менән ҡыҙыҡһыныусан шул әҙәм балаһы.\nХалыҡ бөгөн күп килгән. Йәш яҙыусының етемдәр, балалар йортондағы тормошо хаҡындағы пьесаһы инде нисә йыл барһа ла, халыҡ эркелеп килә. Хатта райондарҙан килгәндәр, мәктәп уҡыусылары ла күп күренә. Ҡыҙыҡ, театрға гел бер үк кешеләр йөрөй. Хатта яҙыусылар, артистар, бергә уҡығандар араһынан кемдәр бөтөнләй аяҡ баҫмауын исемләп үк әйтеп бирә ала. Өфө баш ҡала тиһәң дә, ҙур ауыл кеүек шул. Спектаклдәргә йөрөмәгәндәр был донъянан нисек йәм таба икән? Ә ул театрҙа үҙен байрамға килгән кеүек тоя, ауыр тойғоларҙан арынып, кәйефе күтәрелеп ҡайта.\n– Ҡустым, һаумы! – Рөстәмдең уйҙарын иңбашына әкрен генә ҡулын һалған ирҙең тауышы бүлде.\n– Ә-ә-ә-ә, һаумы, Нәбир ағай! – Улар ҡуш ҡуллап күреште. – Хәлдәр һәйбәт кенә.\n– Нисек, спектакль оҡшаймы?\nӘлеге лә баяғы бер сама хәл-әхүәл белешеп, һөйләшеп торғас, ауылдашы:\n– Һиңә яңы номерымды бирәйем әле, әтеү тегенеһен бөтәһе лә белгәс, яңырттым, – тине. – Ул арала ҡыңғырау тәнәфес бөтөүен хәбәр итте.\n– Хәл белешеп торайыҡ, беҙ бит ауылдаштар. – Нәбир ағай хушлашып, Рөстәмгә ҡулын һуҙҙы.\nНәбир ағай Рөстәмдән шаҡтай өлкән. Ул иҫ белгәндә ситкә сығып киткәйне инде. Шулай ҙа уның хаҡында ишетеп үҫте, ауылға ҡайтҡан-киткәнендә һирәкләп булһа ла күргәс, таный ине. Нәбир ағай ауыл мәктәбенән һуң Мәскәүҙә институтта уҡыған. Һуңынан Өфөгә ҡайтып, яуаплы вазифа биләгән. Уҡытыусылар һәр ваҡыт уны телгә алды, өлгө итеп ҡуйҙы. Бер мәл хатта Хатип Барый улы:\n– Уҡығыҙ, исмаһам, һеҙ кеше булығыҙ. Бөтәгеҙгә лә колхоздың сусҡа фермаһында эш етмәҫ. Тырышһағыҙ, ҙур кеше булырһығыҙ. Ана, Нәбир ағайығыҙ һуң! Колхозник балаһы булһа ла, Мәскәү һынлы Мәскәүҙә уҡыны, – тигәне бөгөнгөләй хәтерҙә.\nРөстәмдең тәү тапҡыр яҡындан уның менән танышҡан мәле иҫенә төштө. Ул саҡта университетта уҡый ине. Өфө урамында көтмәгәндә осраны ауылдашы.\n– Һаумыһығыҙ, Нәбир ағай!\n– Һаубыҙ әле, ҡустым! Ансарҙың улы булам тип әйтәһең инде? – тип ҡабатлап һораны. – Атайыңа оҡшап тораһың шул.\n– Улай икән! Атайың бигерәк һәйбәт кеше. – Унан ағай бер ваҡиғаны иҫенә төшөрҙө. – Бер мәл ҡустым менән бесән йыйып йөрөйбөҙ. Көн болотлап торғас, бесәнде күбәләп өлгөрһәк ярар ине тип ҡабаланабыҙ. Шул саҡ атайың ағайҙарың менән килеп сыҡты. Атай ҙа булмағас, күрәһең, беҙҙе йәлләгәндер инде, әйҙәгеҙ, ярҙамлашайыҡ, тине лә бесәнде йыйыша ла башланы. Күмәк булғас, ул көндө кәбән дә ҡойоп өлгөрҙөк. Беҙ эште бөтөүгә ҡойоп ямғыр яуа башламаһынмы! Эй шатланғайныҡ шул саҡ. Һай, атайың шәп кеше шул, ярҙамсыл.\nХушлашҡанда Нәбир ағай атай-әсәйенә сәләм әйтергә ҡушты, йорт адресын, телефонын бирҙе. Унан:\n– Хәл белешеп торайыҡ, беҙгә килеп сыҡ, һөйләшеп ултырырбыҙ. Донъя бит, төрлө хәлдәр осрап тора, бәлки, берәй ярҙам кәрәк булыр, – тине.\nВаҡыт үҙ яйы менән үтә бирҙе. Рөстәм ауылдашын һирәкләп булһа ла күрә торҙо. Ағай осрашҡан һайын ихлас һөйләште, үҙенә ҡунаҡҡа саҡырҙы. Әммә ни өсөндөр шылтыратырға форсат тыуманы ла тыуманы. Унан ул саҡта дөйөм ятаҡта тота һалып хәбәрләшергә ҡул аҫтында телефон бармы? Тағы тиктомалдан кешене борсоғо ла килмәй, тиңдәшең булһа, бер хәл.\nШулай ҙа бер мәл ауылдашына шылтыратырға мәжбүр булды ул. Бер имтихандан “өслө”нән арттырып булмай бит. Ошоноң менән генә ризалашһа, стипендиянан ҡолаҡ ҡаға тигән һүҙ. Шул мәл Нәбир ағай иҫкә төштө. Теге ваҡыт, берәй ярҙам кәрәк булһа, шылтырат, тип үҙе әйткәйне бит. Мәскәүҙә бергә уҡыған дуҫтарым университетта күп эшләй, тигәйне.\nТелефонды ҡатыны алды. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашып, хәл-әхүәл белешкәс:\n– Миңә Нәбир ағай кәрәк ине, – тине ул.\nЕңгәй тәүҙә барыһы хаҡында текемләп төпсөндө.\n– Кем булаһың?.. Ҡайҙан?.. Ни йомош?..\nРөстәм уның һәр һорауына ихлас яуап бирҙе, үҙе эстән генә еңгәй бына-бына Нәбир ағайҙы саҡырыр ҙа йомошом анһат ҡына хәл ителер, тип уйланы. Әммә “имтихан” алып бөткәс, еңгәйҙән:\n– Ағайығыҙ өйҙә юҡ шул, – тигән яуап ишетте.\n– Ҡасан ҡайтыр икән?\n– Әйтә алмайым, ул Мәскәүгә командировкаға китте. Ни булһа ла, бөгөн йә иртәгә түгел инде. Йә, хушығыҙ!\nШайтан ғына өмөтһөҙ, тиҙәр. Сессияны япҡансы, бәлки, өлгөрә алырмын тип, тағы бер нисә тапҡыр шылтыратты Рөстәм. Һәр береһендә трубканы еңгәй алды, һәр ваҡыт бер үк яуап яңғыраны:\n– Ҡайтып етмәне әле.\nУл саҡта ярты йыл буйы стипендияһыҙ уҡырға тура килгәйне.\nКөндәрҙең береһендә Нәбир ағай менән Өфө урамында тағы осраштылар. Был мәлдә ул университетты тамамлап, эшләп йөрөй ине.\n– О-о-о, ҡустым, хәлдәр нисек? – Ауылдашы, яҡын туғанын осратҡандай, ҡосаҡлап уҡ алды. Унан үпкәһен дә белдерҙе.\n– Бер ҙә шылтыратмайһың, килеп тә сыҡмайһың. Бигерәк эре ҡыланаһың. Республика гәзитендә эшләйем тигәс тә. Ниндәй яңылыҡтар, тыуған яҡҡа ҡайтҡаның бармы? – Ауылдаш ағай тағы һорауҙар менән күмеп ташланы. Үҙенең һуңғы арала бушамауына борсолдо. Унан Рөстәмдең бармағындағы балдаҡты шәйләп ҡалды ла:\n– Әллә ҡамыт кейеп ебәргәнһең инде? – тине.\n– Туй ҡасан?\n– Теге айҙа булды инде.\n– Ҡара әле, бик шәп эшләгәнһең, ҡотлайым, – тине, уның ике ҡулын ҡуш ҡуллап оҙаҡ ҡыҫып. – Бәхетле булығыҙ, тигеҙ ғүмер итегеҙ, матур балалар үҫтерегеҙ. Ниңә бөгөн иртәнән бирле танау ҡысый икән тиһәм, һинең кәләшеңде йыуырға булған икән. Шундай ҙур тантананы билдәләмәй булмай. – Ауылдаш ағай мут йылмайҙы. Ағайҙың тел төбөн аңламай буламы Рөстәм!\n– Ваҡытығыҙ булһа, әйҙәгеҙ, кафеға инеп ултырайыҡ, – тине ул.\nНәбир үҙ алдына һөйләнә-һөйләнә ҡулындағы сәғәтенә ҡараны.\n– Тәк-тәк, әле иртәрәк, өлгөрәм. Үҙемдең ҡустым саҡырам тип торғанда бармайынса булмай.\nУлар яҡындағы кафеға инделәр. Әлегәсә ҡунаҡ һыйлап өйрәнмәгән Рөстәм ағайҙан:\n– Нимә алайыҡ? – тип һораны.\n– Нимә тип ни, арыуырағын инде. Аҡ менән ирен бысратып ултырырға беҙ әкәй-шөкәй кешеләрҙер шул. Беҙ бит Ҡарамалы ауылының иң шәп кешеләре. – Ағай ауыҙын йырҙы. – Булғас-булғас, биш йондоҙлоһо булһын. Әрмәнскийе. – Ағай үҙе үк менюлағы ризыҡтарҙы барланы. – Бына ошоно, бына ошоно. Байрам иткәс, тәк байрам итергә. Ҡусты гелән кәләш алып тормай.\nТәүҙә осрашыу хөрмәтенә сәкәштерҙеләр. Унан кәләш өсөн, ғаилә өсөн, тыуасаҡ балаларға ла өлөш сыҡты. Рөстәм әҙәп өсөн аҙ-аҙлап ҡына йотҡолаһа, ауылдаш ағай рюмканың төбөндә күҙгә һалырлыҡ та ҡалдырмай ине. Бер аҙ башына киткән ағай ғаилә тәжрибәһе менән уртаҡлаша башланы.\n– Ҡустым, өйләндем тип ҡатын ҡурайына ғына бейемә. Ҡаты бул, ир бул. Ҡатын-ҡыҙ өйләнгәндә генә һылыу, матур, аҡыллы булып ҡылана ул. Аҙаҡ күрһәтә улар кемлеген. Шуға ла баштан буйлатма. Бер елкәңә менеп ултырһа, һелкеп тә төшөрә алмаҫһың...\nҠайтыр юлға сыҡҡас, Рөстәм ауылдашын йортона тиклем оҙатырға булды. Апаруҡ ҡына тейәгәйне шул ағай, йә милиция-фәлән осрар, теләһә кем бәйләнер. Йорттары янына еткәс, эстән генә, ағай хәҙер фатирына саҡыра башламаһа ярар ине, тип уйлап та өлгөрмәне, ауылдашы телгә килде.\n– Ҡустым, рәхмәт! Бына килеп еттек! Был яғына үҙем дә ҡайтып етермен, – тип ҡулын һуҙҙы. – Һин телефонды беләһең, шылтыратып тор, килеп йөрө, һөйләшеп ултырырбыҙ, – тип туғыҙ ҡатлы йортто күрһәтте лә ҡайтыу яғына ыңғайланы.\nТиҙҙән ауылдаш ағайға шылтыратыу өсөн тағы бер сәбәп булды. Ауылдан ике туған ҡустыһы килгәйне. Эш эҙләп йөрөүе икән. Замандар буталған осор, бер урында ла ала һалып бармайҙар, эше булһа ла, хеҙмәт хаҡы тауыҡ көлөрлөк кенә. Шул мәл Нәбир ағай иҫкә төштө.\n– Ҡара әле, ниңә күптән башҡа килмәгән, ул мотлаҡ табасаҡ, – тип ҡыуандылар, унан телефон һандарын йыйҙылар.\n– Ағайығыҙ командировкала шул, – тине еңгәй.\nАҙна-ун көн үткәс, тағы ла шылтыраттылар. Был юлы ла еңгәй алды. Иҫәнләштеләр.\n– Ағайың ҡайтыуын-ҡайтты ла ул, эш менән икенсе районға сығып китте шул.\n– Бик мөһим эш менән йөрөй. Һәр хәлдә бөгөн йә иртәгә түгел.\nӨсөнсө тапҡыр шылтыратҡанда ла ағай ҡайҙалыр үтә мөһим йомош менән киткәйне.\n...Яңы йыл кисе. Бөтә халыҡ байрам итә, күңел аса. Рөстәм бер нисә көн элек кенә театрҙағы осрашыуҙы иҫенә төшөрөп, Нәбир ағайҙы байрам менән ҡотлау өсөн кеҫә телефонын ҡулына алды. Ҡыуандырһын әле ауылдашын! Әтеү гелән “шылтыратмайһың” тип үпкәләй.\n– Һаумыһығыҙ, Нәбир ағай! – тип сәләмләүенә мөләйем генә ҡатын тауышы яуапланы.\n– Бәй, әллә яңылыш эләктем инде, ғәфү итегеҙ.\n– Дөрөҫ, дөрөҫ. – Был юлы ла еңгәй шул уҡ һорауҙарҙы яуҙырҙы.\n– Кем булаһығыҙ, ҡайҙан?..\n– Әтеү телефонды Нәбир ағайға бирмәҫһегеҙме икән?\n– Бирер инем дә. Ул командировканан арып ҡайтҡан бит әле, йоҡлап ята. Уята алмайым...


2015 йылдың һөҙөмтәләре\nЯңы йылды ҡаршы алыр миҙгелдә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены академия драма театры 2015 йылдың иң мөһим ваҡиғаларына байҡау яһай\nҮткән йылда 7 яңы спектакль сәхнәгә сыҡты: Б.Бикбай һәм Х.Ирғалиндың «Ҡаһым түрә» драмаһы, Ж.-Б.Мольерҙың «Һаран» комедияһы, Э.Йәһүҙиндың «Йүгер, Харис, йүгер» комедияһы, М.Бағаевтың «»Ике төш драмаһы, А.Волковтың «Зөбәржәт ҡала тылсымсыһы» әкиәте, О.Жанайдаровтың «Һуңғы йәйләү» («Джут») спектакле, Ҡол Ғәлиҙең Ю.Сафиуллин инсценировкаһында «Йософ һәм Зөләйха» музыкаль риүәйәте.\nЙыл уңышлы башланып китте. Театрҙың «Ҡол Ғәли әҫәре буйынса «Йософ һәм Зөләйха» музыкаль риүәйәтен сәхнәгә сығарыу» ижади пректы Башҡортостан Республикаһы Башлығының 2 миллион һумлыҡ грантына лайыҡ булды. Әйтергә кәрәк, был еңеү тәүгеһе түгел, республика Башлығы грантын яулауға инде өсөнсө йыл ойошторолған конкурста театрҙың хатта өсөнсө тапҡыр еңеүе. Республика Хөкүмәтенең Рәхмәт хаты Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаровҡа, Рәсәй Мәҙәниәт министрының Рәхмәт хаты театрҙың модельеры Әйүп Зиннуровҡа еткерелде. Йәш артистар – Ирада Фазлаева, Руслан Хайсаров, Урал Әминов Шәйхзада Бабич исемендәге Республика йәштәр премияһына дәғүә итеүселәр рәтенә индерелде. Профессор, театр белгесе С.Ғ.Кусимованың «Гөлли Мөбәрәкова. Ижады һәм тормошо» китабы Төркмәнстандағы Х Халыҡ-ара китап йәрмикәһендә иң яҡшыһы тип табылды. Театрҙың художество етәксеһе Олег Ханов «Василий Шукшин» миҙалы менән бүләкләнде. «Ҡара йөҙҙәр» спектакле Рәсәйҙең иң престиж театраль премияһы — «Алтын битлек»кә 5 номинацияла ҡатнашты.\nТеатр режиссеры Илсур Ҡазаҡбаев Рус дәүләт академия драма театрында үткәрелгән Хәҙерге заман драматургияһы ижади лабораторияһында ҡатнашты. А.Кивиряхктың «Әлифбана бер себеш» моноспектакле Бәләкәй формалағы спектаклдәр фестивалендә (Өфө) сығыш яһаны. Театр коллективы йыл һайын үткәрелгән «Веселая кулиса» фестивалендә махсус призға лайыҡ булды. «Ҡара йөҙҙәр» спектакле Ҡазандағы «Нәүрүз» фестивалендә булып ҡайтты, «Мин – ҡатын-ҡыҙ» спектакле Туфан Минуллиндың тыуыуына 80 йыл тулыуға арналған декадникта ҡатнашты.\nЮбилейҙар, ижад кисәләре\n2015 йылда үҙҙәренең юбилейҙарын Башҡортостандың халыҡ артисы Муллаян Сөйәрғолов, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисткаһы Эльвира Юнысова, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев, Башҡортостандың халыҡ артисткалары Тәнзилә Хисамова һәм Роза Кәримова, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисты Заһир Вәлитов билдәләне. Һуңғыһының юбилей кисәһе 2016 йылдың февраль башына планлаштырылған.\n2015 йыл Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Әҙәбиәт йылы тип иғлан ителде. Йыл буйына театрҙа ла әҙәби проекттар бойомға ашырылды. Был йыл театрҙа танатаналы рәүештә 29 ғинуарҙа асылды: фойела әҙәби бүлмә ойошторолдо, сәхнәлә — И.Йомағоловтың «Нәркәс» спектакле күрһәтелде. Әҙәбиәт йылы сиктәрендә «Ҡыҙҙар моңо — моңо халҡымдың» әҙәби-музыкаль кисә, ике туғандаш республиканың төп театрҙары М.Ғафури ис. Башҡорт һәм Ғ.Камал ис.Татар академия театрҙары артистары ҡатнашлығында «Уйлан кеше» шиғриәт кисәһе, шағирә Гөлфиә Юнысованың «Ғүмер үҙе — серле, моңло…» тип аталған ижад кисәһе үтте. Театр сәхнәһендә «Ижади саҡырыу» тигән акцияның гала-концерты үтте. Әйткәндәй, был акцияла театрҙың 17 артисы һәм музыканты ҡатнашты, ә театрҙың етәксеһе Олег Ханов акцияны башлап ебәрҙе. «Джут» пьесаһының авторы Олжас Жанайдаров менән осрашыу ойошторолдо. «Театр +» проекты сиктәрендә Әҙәби бүлмә үҙ эшен дауам итте. Быйыл уның геройҙары – прозаик Сабир Шәрипов, шағирәләр Гөлнур Яҡупова һәм Гөлсирә Ғиззәтуллина булды. Тамашасылар менән «Джут», «Әлифбанан бер себеш» спектаклдәренән һуң әңгәмәләр ойошторолдо. Миәкә районында Нурия Ирсаева менән, Күгәрсен районында йәш артистар Ирада Фазлаева һәм Руслан Хайсаров менән осрашыуҙар үтте. Театрҙа Хәҙерге заман драматургияһы һәм режиссураһы республика семинар-лабораторияһы уҙғарылды.\nБөйөк Еңеүгә бағышлап…\nТеатрҙың барлыҡ сараларында ла яҡтыртылған тағы ла бер мөһим дата – 1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 70 йыл тулыуы. Байрам саралары сиктәрендә фронтовик шағирҙар әҫәрҙәре буйынса «Ил яҙмышы — ирҙәр иңендә» музыкаль кисәһе үтте. Театрҙың сайтында «Бөйөк Еңеүгә 70 йыл» тип аталған махсус рубрика асылды. Унда театрҙа эшләгән хеҙмәткәрҙәрҙең яу юлдарын үткән яҡындары хаҡында иҫтәлектәре менән уртаҡлаштыҡ. Театр музейында «Һуғыш тураһында 70 сюжет» тип аталған күргәҙмә асылды.\n«Самрау» балалар театр студияһы\nСтудияла тәрбиәләнеүселәр «Илхан менән Гөлнәзирәнең Яңы йыл мажаралары», «Маугли» спектаклдәрен сәхнәгә сығарҙылар, Еңеүҙең 70 йыллығына арналған театрлаштырылған тамаша күрһәттеләр.\nБалаларҙы яҡлау көнөндә театр артистары ҡаланың И.Якутов исемендәге паркында балалар менән бергә уйындар ойошторҙо. Йыл һайын үткәрелә торған матур йола әүрелгән «Театрҙар төнө» акцияһында ике меңгә яҡын тамашасыларға өс спектакль күрәһәттек. Шулай уҡ быйыл «Февраль бурандары» әҙәби конкурс, «Эҫе йәй» һүрәттәр конкурсы ойошторолдо. Башҡорт театры «Илһам» балалар ижады конкурсын ойоштороусыларҙың береһе булды.\n2015 йылда М.Ғафури исемендәге башҡорт академия драма театры М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән хеҙмәттәшлеккә ҡул ҡуйҙы\nТеатр – сит ил ҡунаҡтарына\nЙәй көнө бер аҙна буйына театр ШОС һәм БРИКС илдәре һәм дәүләттәре башлыҡтарының саммитарында ҡатнашыусылары һәм ҡунаҡтары өсөн репертуарындағы иң шәп спектаклдәрҙе күрһәтте.\nБыйыл да театр республикабыҙҙың төрлө район-ҡалаларында спектакләдрен күрһәтте: Краснокама, Дүртөйлө, Күгәрсен, Ҡалтасы, Ҡырмыҫҡалы, Миәкә, Мәсетле райондарында, Салауат, Күмертау, Ишембай, Туймазы, Октябрьский ҡалаларында, Силәбе өлкәһендә, Татарстан Республикаһының Ҡазан ҡалаһында гастролдәр үтте. М.Ғафури ис.БАДТ сәхнәһендә Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһе, Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия драма театры гастроләре уҙҙы.\nЮғалтыуҙар. Хәтер кисәләре.\nРеспублика мәҙәниәте һәм сәнғәте өсөн оло юғалтыу, театр өсөн ауыр ҡайғы – ижадташтарыбыҙҙың ваҡытһыҙ донъя ҡуйыуы. 2015 йылда драматург Флорид Бүләков, актриса Әнисә Дилмөхәмәтова, актер Хәмит Яруллин, шағирә Рәсимә Ураҡсина менән хушлаштыҡ. Үтеп барған йылда мәңгеллеккә баҡыйлыҡҡа күскәндәрҙе иҫкә алдыҡ: Зинира Атнабаева, Лек Вәлиев, Туфан Миңнуллин, Рәсимә Ураҡсина, Рәғиҙә Янбулатова, Шамиль Рәхмәтуллиндарҙың хәтер кисәләрен үткәрҙек. Мосолман зыяратында Зинира Атнабаеваның таҡтаташы асылды.\nДекабрҙә генә балалар өсөн 26 Яңы йыл саралары, шул тиклем үк әкиәттәр – был беҙгә кәртә түгел! Яңы 2016 йылға ла пландар, теләктәр, хыялдар ҙур — яуланаһы үрҙәр, яңы бейеклектәр алда әле!


Яңылышып ҡына ҡуймағыҙ! | Йәншишмә\nТәүге мөхәббәт, тәүге һөйөү тураһында беҙ «Йәншишмә» биттәрендә йыш һөйләшеп торабыҙ, шулай бит, дуҫтарым. Беҙҙе – тәжрибәле, күптән инде үҙ йәрҙәрен табып, тормош ҡорған кешеләрҙе, һеҙҙең тәүге хистәрегеҙ, йөрәк яныуҙарығыҙ ҡыҙыҡһындыра, тулҡынландыра. Үҙебеҙҙең ҡасандыр кисергән, үткәргән ләззәтле лә, һағышлы ла мәлдәрҙе хәтергә төшөрәбеҙ, һеҙҙең өсөн борсолабыҙ. Яҙмаларығыҙ, мәҫәлән, мин психолог булғанға түгел, ә ҡатын-ҡыҙ булараҡ та борсоп ҡуя, ҡыуандыра, йылмайта, хафаландыра… Ҡайһы берәүҙәрҙе: «Туҡта! Ашыҡҡан – ашҡа бешкән! Хистәреңде асмайыраҡ торсо», – тип тынысландырғым килһә, икенселәрҙе, киреһенсә: «Саҡ ҡына ҡыйыуыраҡ булсы, теләгәнеңде асыҡ итеп әйтергә өйрән», – тиеберәк ҡеүәтләп, ярҙамлашыр сиккә етәм.\nҺис шикһеҙ, егет менән аралашҡанда ҡыҙ кешегә тыйнаҡ, ипле, әҙәпле булыу үтә лә килешә. Иғтибарлыраҡ булығыҙ әле: егеттәр күберәген өндәшмәһәләр ҙә, үҙҙәренең күңеленә ятҡанды тап ошо сифаттары өсөн башҡаларҙан айыра. Мәҫәлән, бер төркөм ҡыҙҙар шарҡылдашып, урам яңғыратып көлгәндә, араһында тик берәүһе ипле генә итеп йылмайып торһа, әлбиттә, бына ошоноһо кемдеңдер иғтибарын, күҙ ҡарашын йәлеп итәсәк. Ни өсөн? Сөнки ул төркөмдәге «шарҙыуандар»ҙан айырыла. Егеттәр ошондай хәлде ниндәйҙер тест рәүешендә ҡабул итеп, уларҙың мейеһендә фекер барлыҡҡа килә: тимәк, был ҡыҙ тыныс холоҡло, үтә тиктормаҫ түгел, хистәрен йүгәнләй ала.\nХөрмәтле ҡыҙҙар! Ғаилә ҡорғанда аҡыл менән эш итеү, ай-һай, нисек мөһим! Йәнә шуны ла белеү зарур: тауыш күтәреүҙән, әрләшеүҙән, күҙ йәштәренән ир-егеттәрҙең ҡоттары оса. Әгәр ҙә был «йәшерен ҡорал»ды йыш ҡулланаһығыҙ икән, яратҡан йәрһеҙ ҡалдығыҙ, тигән һүҙ.\nҺөйгәндәр араһында аралашыу бер-береңде аңлауға, хөрмәт итеүгә ҡоролорға тейеш тә ул… Тик ҡайһы ваҡыт йәштәр бер-береһен ҡыҙғанып, алдап, ҡот осҡос хәлдәргә юлыға. Интернет селтәре аша һеҙ ҙә улар тураһында ишетеп беләһегеҙ. Ә мин ҡабатлайым: бындай фажиғәләргә юлыҡмаҫ өсөн иғтибарлы булыу ғына етә. Аралашҡан кешеңдең ниндәйҙер ҡыланыштары һине һағайта йәиһә аптырата, албырғата икән – иғтибарыңды бермә-бер арттыр. Тәүҙә берәй ышаныслы өлкән кеше менән серләшеп, кәңәшләшеп ал. Был кеше ни тиклем оҡшаһа ла, ҡайһы ваҡыт араларҙы өҙөү генә алдағы бәләләрҙән һаҡлаясаҡ.\nҺүҙемдең аҙағында шуны әйтергә теләйем: һөйөүгә сорналған илаһи мәлдәр һәр кемдең күңелендә ғүмергә һаҡлана. Шәхсән үҙем иләҫ-миләҫ саҡтарҙы йылмайып, рәхмәтле булып иҫкә алам. Тетрәндергес хистәр аша рухи сынығыу үтәһең, яҡшыны – ямандан, аҡты ҡаранан айырырға өйрәнәһең. Һөйөү гел генә шатлыҡ-ҡыуаныстарҙан да тормай шул, дуҫтарым. Быны аңлау, ҡабул итә һәм кризис мәлдәрен үткәрә белеү – түҙемлегеңде һынауҙыр. Тормош юлығыҙҙа осраған һәр бер кеше дуҫ булмаған кеүек, яратҡан (һөйгән) һәм тик оҡшаған (мауығыу) кешеләр араһында ла айырма бар. Шуны күрергә өйрәнегеҙ. Әлбиттә, мөхәббәт яланында яңылышмаған кеше һирәк, әммә…\nБөтәһе лә үҙебеҙҙең ҡулда, аҡыллыларым, шуның өсөн дә күңелдәрҙе төшөрмәйек.\nӘлмирә ИСХАҠОВА, психолог.\n« «Миңә китап бүләк ит!»\nӘгәр уҡытыусыңа ғашиҡ булһаң… »


Йәштәр театрында ике таҡтаташ асылды! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Йәштәр театрында ике таҡтаташ асылды!\n19.10.2019 Йәштәр театрында ике таҡтаташ асылды!\nРәзилә Ырыҫҡужина хәбәр итә:\n- М.Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең 100 йыллыҡ юбилейын үткәреү көндәрен тулҡынланыу менән еткерҙе.\nТеатраль ун көнлөктә Мостай әҫәрҙәре буйынса спектаклдәр уйнау, гастролдәргә сығыу, театрҙа “Беҙҙең ерҙең йәме” тип аталған күргәҙмә ойоштороу менән генә сикләнеп ҡалманы. Бөгөн әҙиптең яҡын дуҫтары – СССР-ҙың халыҡ артисы Иосиф Кобзон һәм яҙыусы, шағир, журналист Андрей Дементьевҡа театр фойеһында таҡтаташ асылды.\nСарала хөрмәтле ҡунаҡтар араһында А. Дементьевтың һәм И.Кобзондың йәмәғәттәре Анна Давыдовна Пугач-Дементьева, Неля Михайловна Кобзон ҡатнашыуы оло мәртәбә.\nӘле 2017 йылдың ошо көнөндә, республикабыҙ Мостафа Сафа улының тыуған көнөн үткәргәндә И.Кобзон һәм А.Дементьев Өфөгә килеп, байрам сараларында ҡатнашҡайны. Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында “Беҙҙең өйҙөң йәме” спектаклен ҡарап, үҙҙәре лә сығыш яһаны. Үкенескә күрә, уларҙың был сығыштары Өфө тамашасыһы өсөн һуңғыһы булды.\nӘ театр, матур йолаһына тоғро ҡалып, Мостай Кәрим повесы буйынса сығарылған, инде театр сәхнәһендә ун биш йыл барған “Беҙҙең өйҙөң йәме”спектаклен ҡарарға бөгөн ике, иртәгә бер тапҡыр тамашасы йыя. Театр артистары халыҡ шағирының йөҙ йыллығына арналған төрлө сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша.


Косоворотов Александр Иванович — Башҡорт Википедияһы\nКосоворотов Александр Иванович\nАлександр Иванович Косоворотов\nДон Ғәскәре Ере Түбәнге Чирская станицаһы\nЛенинград өлкәһенең Лесной ҡасабаһы\nКосоворотов Александр Иванович (1868, Дон Ғәскәре Ере Түбәнге Чирская станицаһы — 1912, Лесной ҡасабаһы, хәҙерге Ленинград өлкәһе) — рус прозаигы, публицисы, драматургы.\nКосоворотов Александр Иванович Дон Ғәскәре Ере Түбәнге Чирский станицаһында табип ғаиләһендә тыуған. Әсәһе үлгәндән һуң атаһы менән Новочеркасскиҙа йәшәй, ул унда гимназия тамамлай. Бала саҡтан уның музыка һәм һынлы сәнғәткә һәләте булған, малай романстар ижад итә, портреттар төшөрә.\n1893 йылда Косоворотов университетының тарих-филология факультетын тамамлағас, Петербургта Лейб-гвардия казак полкында хеҙмәт итә. Хәрби хеҙмәттән һуң, Дәүләт органдарында эшләй, әҙәби эшмәкәрлек менән шөғөлләнә.\nКүпмелер ваҡыт «Яңы ваҡыт» гәзитендә хеҙмәттәшлек итә. Унда ул театр һәм тәнҡит мәҡәләләрен баҫтыра. 1901 йылдан Александр Иванович «Новое время» гәзитенең париж хәбәрсеһе булараҡ, Францияла йәшәй, әммә, туберкулез ауырыуы тыуҙырған депрессия менән яфаланғанлыҡтан, гәзит редакцияһы менән килешеп тә тормай, ҡаланы ташлап китә. Италия, Корсика буйлап сәйәхәт итә, фәҡирлектә көн итә һәм мөхәррир, нәшриәтсе һәм драматург А. Сувориндан аҡсалата ярҙам һорай.\n1902 йылда Косоворотов Рәсәйгә ҡайта. «Русь» гәзитен ойоштороу менән шөғөлләнә, рус-япон һуғышы тураһында мәҡәләләр яҙа, «Театр», «Театрҙарға күҙәтеү», «Бөтә донъя әҙәбиәт хәбәрсеһе» баҫмаларында хеҙмәттәшлек итә.\n1912 йылда Санкт-Петербург эргәһендәге Лесной ҡасабаһында вафат була (үҙ-үҙенә ҡул һала). Волков зыяратында ерләнгән.\nКосоворотовтың тәүге хикәйәләре 1895 йылда «Яҡтылыҡ» гәзитендә баҫыла. Шунда уҡ уның үҙенең «Вавилон мәхшәре. Бер гимназия тарихы» автобиографик повесы баҫылған. Был повесы айырым китап булып Санкт-Петербургта 1900 йылда баҫылып сыға. Уның «Онотолған ел ҡапҡа» хикәйәһен яҙыусы А. В. Амфитеатров Косоротовтың иң яҡшы әҫәре "…дөрөҫлөк буйынса бик шәп, һәм зирәклек нескәлеге менән бала күңеленең асылыуы тип атаны.\n1920-се йылдар урталарына саҡлы Рәсәй театрҙарында барған «Яҙғы ташҡын», «Кенәз ҡыҙы Зоренька», «Мөхәббәт хыялы» пьесалары уға билдәлелек килтерә. Петербург һәм Мәскәү сәхнәләрендә ҡуйылған «Корфин мөғжизәһе» трагедияһын ул үҙ әҫәрҙәренең иң яҡшыһы тип иҫәпләгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Косоворотов_Александр_Иванович&oldid=800057 ҡабул ителгән\n1912 йылда вафат булғандар


Былар ҡыҙыҡлы | Йәншишмә\nВсе записи в категории 'Былар ҡыҙыҡлы'\nНаписал в 21 сентября 2018, 11:53\nТровант ябай таштарҙан бер нәмәһе менән дә айырылмай. Уларҙы Румынияның үҙәк һәм көньяҡ өлөшөндә осратырға мөмкин. Ҡыҙыҡлы үҙенсәлеге шунда: ямғырҙан һуң был таштар үҫә башлай. Форма яғынан ҙураялар һәм күбәйәләр.\nРубрика: Былар ҡыҙыҡлы\t| Комментировать\nНаписал в 3 августа 2018, 12:19\nЛеонардо да Винчи Бөйөк итальян рәссамы һәр 4 сәғәт һайын 15 – 20 минут ҡына серем иткән. Шулай итеп, ул тәүлегенә 2 сәғәт тирәһе генә йоҡлаған. Күпме уҡыйһы, һүрәт төшөрәһе һәм уйлап табаһы булғанда ҡәҙерле ваҡытын йоҡоға бүлеүҙе бик йәлләгән. Әйткәндәй, Леонардо да Винчи уң һәм һул ҡулдары менән дә һәйбәт яҙған. Күберәк йәшелсә-емештәр менән …\nContinue reading ‘Рәссамдар тормошонан’ »\nМатур каллиграфия аң кимәлен үҫтерә. Ә һинең яҙыуың нисек?\nНаписал в 1 февраля 2018, 20:18\nУҙған быуаттың 80-се йылдар башында Японияның иң эре компанияларының береһе нанотехнологияларға күсер алдынан күп илдәрҙә ҙур тәжрибә үткәреп ҡарарға була. Төбәктәрҙә төрлө йүнәлештәге яҡшы белгестәр әҙерләр өсөн ниндәй ысул, алымдар ҡулланырға икән, тип тикшергәндәр. Унан бер программа уйлап табылған һәм 10 йыл буйы тормошҡа ашырылған. Килеп сыҡҡан мәғлүмәттәрҙе йыйғас, тәжрибәне ойоштороусылар аптырап киткән. Бөтә талаптарға …\nContinue reading ‘Матур каллиграфия аң кимәлен үҫтерә. Ә һинең яҙыуың нисек?’ »\nҠайҙа һәм нисек?\nНаписал в 29 декабря 2017, 07:25\nҺәр илдә яңы йылды төрлөсә ҡаршылайҙар. Был халыҡтарҙың борондан һаҡланып килгән йолаларына ла бәйләнгән.\nНаписал в 18 декабря 2017, 10:35\nБаҡһаң, эттәр үҙ-ара тауышланып һәм еҫкәнеп кенә түгел, ә ым менән дә аралаша икән. Быны итальян ғалимдары асыҡлаған. Пиза ҡалаһы университеты ҡарамағындағы тәбиғи тарих музейы хеҙмәткәрҙәре 49 эт ҡатнашлығында тәжрибә үткәргән. Улар дүрт аяҡлы дуҫтарыбыҙҙы күҙәтеп, уйнағанда бер-береһенә ым менән яуап биреүҙәрен, шул рәүешле үҙ-ара теләктәшлек күрһәтеүҙәрен күргән. Мәҫәлән, компаниялағы күңелле һәм шатлыҡлы мөхит тураһында …\nContinue reading ‘Эттәр йылмаямы?’ »\nҠыҙҙар күберәк ерҙә өлгәш тә яҡшы\nНаписал в 24 ноября 2017, 15:28\nНеймеген университеты ғалимдары (Голландия) белем биреү өлкәһендә ҙур тикшереү үткәргән. Барлығы 300 меңгә яҡын уҡыусы ҡатнашҡан, донъяның 33 илендә уҡыу өлгәше өйрәнелгән. Һөҙөмтәләр күптәрҙе ғәжәпкә ҡалдыра. Баҡһаң, ҡыҙҙар күберәк белем алған мәктәптәр уҡыу буйынса тесты һәйбәтерәк үтәгән, юғары билдәләрҙе лә күберәк алған.\nБашҡортса бейегән айыу\nНаписал в 3 ноября 2017, 10:41\nАғалы-ҡустылы Рәшит менән Фират Ҡунаҡбаевтар бер йыл элек яҙғыһын сабынлыҡтарын ҡарап ҡайтырға бара. Шунда яралы айыу балаһына тап булалар. Инәһе күренмәй. Ни эшләргә? Ҡалдырып китеп булмай бит инде. Етмәһә, Фират – ветеринария табибы. Дауаларға, витаминдар биреп, хәл кергәнсе өйҙә тоторға кәрәк, тип бесәй ҙурлығындағы ғына хайуанды алып ҡайталар. Айыу балаһы Рәшит ағайҙарҙа ҡала. Ғүмер буйы …\nContinue reading ‘Башҡортса бейегән айыу’ »\nНаписал в 29 сентября 2017, 08:35\nАптыраталар. Тыуғандан уҡ бөтә донъяны шаҡ ҡатыралар. Кемдәр икән улар? Һүҙ ғәжәйеп балалар тураһында. Бер нисәүһе менән һеҙҙе лә таныштырып китәйек әле.\nМәктәпте сәйәхәткә алмаштырған\nНаписал в 9 сентября 2016, 10:54\nИлебеҙҙә яңы уҡыу йылы башланды. Ә бына Австралия малайы Луис Джонстондың мәктәбе бөтөнләй юҡ. Сөнки ул уҡымай. Донъя өсөн ҡыҙыҡлы яңылыҡ. Әммә был дөрөҫмө, юҡмы, һуңынан әсәле-уллы үкенмәҫтәрме – ваҡыт күрһәтер. Бөтәһен дә ташлап, донъя буйлап сәйәхәткә сығып китеү уйы Рут Джонстондың башына 2011 йылда килә. Улына 6 йәш кенә була әле. Әсәй кешенең өйө, …\nContinue reading ‘Мәктәпте сәйәхәткә алмаштырған’ »\nАнтарктидала нимә үҫә?\nНаписал в 12 августа 2016, 09:25\nБелеүебеҙсә, Антарктида тик ҡарҙан һәм боҙҙан ғына торған ҡитға. Бер ҙә улай түгел икән шул. Баҡтиһәң, унда ла киң тау сылбырҙарынан теҙелгән ҡоп-ҡоро боҙһоҙ урындар бар икән. Сүллектәге кеүек бында ла уларҙы оазис тип йөрөтәләр. Ни өсөн улай, тиһегеҙме? Сөнки был үҙәндәрҙә йәшәү билгеһе бар, улар бында үҫкән төрлө мүктәрҙә сағыла. Ҡасандыр, борон-боронда, ошо оазистар …\nContinue reading ‘Антарктидала нимә үҫә?’ »


Инфоурок › Другое › Другие методич. материалы › Сочинение " Минең Тыуған яғым- Башкортостан"\nМинең тыуған яғым- Башкортостан.\nМинең тыуған яғым -Башкортостан. Беҙҙең республикабыҙ бөйөк Рәсәй киңлектәрендә урынлашҡан. Бында бик күп милләт дуҫлыкта һәм берҙәмлектә матур ғүмер кисерә. Уларҙың уникаль ғөрөф-ғәҙәттәре, боронғо культуралары тыуған яғыбыҙҙың иң мөһим рухи байлығы.\nЭссе йәй көндәрендә урманда ҙур имәндәр һәм төҙ кайындар күләгәһендә, еләҫтә йөрөү иң рәхәтелер. Кайҙалыр яҡында ғына етеҙ шишмә үҙенең моңло йырын йырлап йөгөрә, ул бер ҙә арымай: ҡышын да, йәйен дә, яҙын да, көзөн дә ҡаялыр ашыға ла ашыға. Минем тыуған яғым урмандары төрлө-төрлө еләк-емешкә, бәшмәктәргә, дарыу яһай торған үләндәргә бай. Уларҙы барыһында ҡурыҡмайынса ҡулланырға мөмкин, сөнки улар саф һауада, кеше аяғы баҫмаған ерҙә үҫкәндәр. Был бөтә байлыҡты беҙҙең яҡшы мөнәсәбәтебеҙ генә һаҡлап киләсәк быуындарыбыҙға ла еткерер.\nМинең өсөн ҡәҙерле һәм яҡын булған яҡ ул минең тыуған ауылым Бажан. Тыуған ауылым ҙур түгел, кескәй генә, ул ике ҡалҡыулыҡ аҫтында урынлашҡан. Был ике ҡалҡыулыҡ ҡыш көнө һалҡын елләрҙән һаҡлай беҙҙе, ә йәйен бында ауыл халҡы урман еләге йыйып шау-шыу килә. Кескәй генә тауҙарыбыҙҙы етеҙ йылға уратып алған. Бала-сағаға йөй көнөндә иң ҙур шатлыҡ иртәнән кискә тиклем ошо йылғала ташбаш йәки ҙур булмаған табан балыҡтарын тотоп ултырыу. Йыраҡ түгел генә беҙҙең урманыбыҙ да бар, унда беҙ йәй көндәрендә еләк һәм бәшмәк йыйып ваҡытыбыҙҙы уҙҙырабыҙ. Урал тауҙары беҙҙең тыуған ауылыбыҙҙан йыраҡ урынлашҡан. Минең тыуған яғым – сикһеҙ ҡалҡыулыҡлы дала, ҡайһыбер ерҙә уны зәңгәр һыулы йылғалар кисеп сыға.\nБашкортостанда уникаль тәбиғәт һәм мәҙәниәт байлыҡтары бик күп. Бында булған сәйәхәтселәрҙең күңелендә Башкортостанда күргән матурлыҡтар оҙаҡҡа һаҡлана һәм тағын да ошо тылсымлы ергә боролоп кайтаһы килеп торалыр.\nБеҙҙең бурысыбыҙ - ошо тәбиғи байлыҡтарҙы, тыуған яғыбыҙҙың матурлығын һаҡлауға барлыҡ көсөбөҙҙе һалыу, тыуған еребеҙгә ҙур ихтирам менән ҡарау. Шулай булһа ғына бында килеүсе ҡунаҡтарыбыҙ ҙа беҙҙең тыуған яғыбыҙға, тыуған еребеҙгә ихтирам менән ҡарарҙар һәм уға ҙарарлыҡ килтермәҫтәр.\nНомер материала: ДБ-369872


Аҡыллы йәмғиәт төҙөргә ынтылыуҙы хуплайбыҙ » Башҡортостан гәзите\n30-11-2012, 20:04 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға\nРөстәм Зәки улының “парламент — закон проекттарын тикшереү һәм ҡабул итеү өсөн иң тәьҫирле фекер алышыу майҙаны” тигән фекерен тулыһынса яҡлайым. Президенттың Дәүләт Йыйылышының һәр комитетында йәмәғәт башланғысында эксперт төркөмдәрен булдырыу идеяһы ла мотлаҡ тормошҡа ашырыласаҡ.\nРәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаты:\n— Рөстәм Хәмитов үҙенең Мөрәжәғәтнамәһендә тәбиғәтте һаҡлау һәм мәҙәниәтте үҫтереү мәсьәләләрен алға сығарҙы. Башҡортостанда, тотош Рәсәйҙәге кеүек, был мөһим темаларға оҙаҡ йылдар тейешле иғтибар бүленмәне.\nЭкология хәле республиканың барлыҡ предприятиеларын күптән уйландырырға тейеш ине. Эште тейешле кимәлдә һәм дөрөҫ ойошторғанда, тирә-яҡ мөхитебеҙҙең торошо һиҙелерлек яҡшырыр, кешеләрҙең йәшәйеше өсөн тейешле шарттар булдырылыр, тип ышанам.\nМәҙәниәт өлкәһендә лә башҡараһы эштәр байтаҡ — күп ауыл клубтары, район мәҙәниәт һарайҙары яңыртыуҙы талап итә. Башҡортостандың Рәсәй һәм донъя кимәлендәге абруйын үҫтереү хаҡында ла онотмаҫҡа кәрәк. Был йәһәттән беҙ ҙур мәҙәни байлыҡҡа эйә.\nДәүләт Думаһының Башҡортостандан һайланған алтынсы саҡырылыш депутаттары республика Президенты Мөрәжәғәтнамәһендә ҡуйылған бурыстарҙы үтәүҙә ярҙам күрһәтәсәк һәм артабан да инвестициялар йәлеп итеү йүнәлешендә эшләйәсәк.


Көтөп алынған һөйөнөслө ай » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nКөтөп алынған һөйөнөслө ай\nЙылдағы ун ике айҙың иң күркәме, мәртәбәлеһе – Рамаҙан айы. Пәйғәмбәргә пәйғәмбәрлек килгән үә “Ҡөрьән” бирелгән был айҙа ураҙа тотоу бәлиғ булған ир-атҡа ла, ҡатын-ҡыҙға ла фарыз.\nУраҙа – исламдағы биш төп терәктең береһе ул. Ураҙа тотоусыға ике ҙур шатлыҡ кисерергә насип була: беренсеһе – ифтар ваҡытында ауыҙ асҡанда, икенсеһе – Ҡиәмәт көнөндә Раббыһы ҡаршында.\nИртәнән кискә тиклем ашамай-эсмәй йөрөү генә ураҙа тотоу һаналмай. Ураҙа булған кешегә үҙенең Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан өсөн ашау-эсеүҙән тыйылғанлығын, был эште Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн башҡарыуын һәр ваҡыт иҫендә тоторға кәрәк. “Әгәр ҙә кеше ураҙа тотоп та ялған менән алдашыуҙан тыйыла алмаһа, уның асығып һәм һыуһап йөрөүенә Аллаһы Тәғәлә мохтаж түгел”, – тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм. Ураҙаны көслө ихтыяр менән ниәтләргә кәрәк. Ниәтең ғәмәлгә ашһын өсөн, күңел хистәрең, әйткән һүҙҙәрең һәм ҡылған эштәрең бер булырға тейеш.\nБилдәле булыуынса, әҙәм балаһы нимәлер юҡҡа сыҡҡас ҡына уның ҡәҙерен белеүсән. Ауырыу хәлен һау белмәҫ, ас хәлен туҡ белмәҫ, ти халыҡ. Эйе, сәләмәтлектең ҡәҙерен дә ауырыу кеше һау кешегә ҡарағанда яҡшыраҡ аңлай. Ураҙа тотоу иһә һәр кешене уйланырға мәжбүр итә. Ураҙала булған кеше фәҡирҙәрҙе, меҫкендәрҙе ҡыҙғана, үҙҙәренә Аллаһы Тәғәләнең биргән ниғмәттәренә шөкөранаһы арталыр.\nУраҙа тотоу мосолмандарҙың ихтыяр көсөн нығыта. Тормоштағы ауыр һынауҙар алдында уға әҙерлек булып тора. Сөнки ураҙа башҡа бөтөн хөкөмдәр кеүек нәфсенең тулыһынса пакланыуына алып барыусы алымдарҙың береһе һанала. Раббыһының ҡушҡанына буйһоноп, хәләлдән баш тартҡан кешенең хәрәмдән баш тартмауы мөмкин булмаҫ. Ихтыяр көсөн ураҙа тотоуға буйһондорған кеше башҡа һынауҙар алдында ла бирешмәҫ.\nРамаҙан – сабырлыҡ айы ул. Сабырлыҡ – юғары әхлаҡ нигеҙе, уңыш һәм ожмах асҡысы. Сабырлыҡ күрһәтеү – Аллаһ ихтыяры менән килешеү, тигәнде аңлата.\n“Һәр нәмәнең бер зәкәте, йәғни паклаусыһы булалыр. Тәндең зәкәте – ураҙалыр”, – тиелә пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәттең, ғәләйһис-сәләм, бер хәҙисендә.\nУраҙа тормошобоҙ рәүешен яйға һалыуға йүнәлтелгән. Беҙҙең һәр ағзабыҙ үҙ вазифаһын тәбиғи аһәңгә нигеҙләнеп үтәй. Бер ваҡыт уның ҡеүәте артһа, унан әкренләп һүлпәнәйә, һүрелә. Әммә беҙ тулыһынса уға буйһоноп йәшәмәйбеҙ. Мәҫәлән, ашҡаҙандың әүҙем эшмәкәрлеге иртәнге биш-етеләрҙә күҙәтелә. Тап шул ваҡытта аҙыҡ яҡшы үҙләштерелә. Артабан ашҡаҙанда хасил булған эске ҡөҙрәт эсәктәргә йүнәлтелә. Шуға күрә бер үк ваҡытта эшләп күнеккән ашҡаҙанды таҙа аш-һыу менән туйындырып, кискеһен ҡояш байығанға тиклем уға ял биреү файҙаға ғына.\nУраҙа тотҡан ваҡытта ошо эштәрҙе ҡылыу килешмәҫ: файҙаһыҙ үә әҙәпһеҙ һүҙ һөйләү, мунсала оҙаҡ ултырыу, һыуға сумып ҡойоноу, аҙыҡ үә һағыҙ сәйнәү, берәй нәмәгә телде тейҙереп тәмләп ҡарау, ике көн буйына ифтар ҡылмайынса ураҙа тотоу, ниндәй ҙә булһа гөнаһлы эште ҡылыу.\nБорсаҡ ҡәҙәр генә булһа ла берәй тәғәм йә дарыу йотоу, енси яҡынлыҡ ҡылыу ураҙаны бөтөнләй боҙа.\nӘ һатып алаһы әйберҙе тотоп ҡарау, балаға тәғәмде сәйнәп биреү, ҡан алдырыу, һөлөк һалдырыу, күҙгә һөрмә тартыу, мыйыҡ үә иренде майлау, тештәрҙе таҙартыу, ҡомған илә ғөсөл ҡылыу, мунсаға кереп аяҡ үрә тирләп сығыу, һабын менән йыуыныу рөхсәт ителә.\nИслам йәше еткән һәр кешегә ураҙаны ҡалдырмай тоторға ҡуша. Ураҙа тышҡы сафлыҡты һәм күңел таҙалығын күҙ уңында тота. Әммә бөтә мосолманға фарыз булһа ла, ураҙа кешегә көсләп тағылмай. Сәләмәтлегенә, хеҙмәтенә, шөғөлөнә, бер һүҙ менән әйткәндә, бүтән сәбәптәргә ҡарап, айырым кешеләр ураҙанан азат ителә. Улар – ауырыуҙар, ҡарттар, йөклө һәм бала имеҙгән ҡатындар, балалар, ауыр эштәрҙә эшләүселәр, һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашыусылар, сәфәрҙә йөрөүселәр булырға мөмкин. Тотолмай ҡалған ураҙаны башҡа айҙарҙа башҡарып ҡуйырға ла мөмкин.\nРамаҙан айында бер бик мөбәрәк кис бар. Ул “Ҡәҙер кисе” тип атала, Рамаҙан айының егерме алтыһына тура килә. Ул кистә ихласлыҡ менән һораған теләктәр ҡабул була. Рамаҙан айында тотҡан ураҙаларыбыҙҙың ҡабул булыуын һорап, беҙ “Фытыр саҙаҡаһы” бирәбеҙ. Уны Рамаҙан айының ҡайһы көнөндә бирһәң дә ярай. Ғәйет көнөндә ғәйет намаҙы уҡылмаҫ борон бирергә кәрәк.\n“Аллаһ ризалығы өсөн тип ысын күңел менән саҙаҡа биреп торған кеше ямғыр һыуҙары менән ер һуғарыусы болотҡа оҡшаш”, – тигән ғалимдар. Рамаҙан – яҡшы эштең баһаһы икеләтә артыр изге ай.


Радий Хәбиров Сибай ярыммарафонында ҡатнашты - Правительство Республики Башкортостан\nЯрыммарафонға 1000-гә яҡын кеше теркәлә. Башҡортостан, Киров, Мәскәү, Ырымбур, Һамар, Силәбе өлкәләре, Алтай һәм Пермь крайы, Мәскәүҙән, шулай уҡ Әрмәнстан һәм Ҡаҙағстандан йәмғеһе 50 ҡала вәкилдәре ҡатнаша. Уларға һайлау өсөн өс дистанция тәҡдим ителә – 21,1, 10 һәм 2 саҡрым.\nЯрыммарафон алдынан балалар уҙышы ла үтә. Унда 100 йәш спортсы ҡатнаша.


Ялдарға ҡарай -14 градусҡаса һыуытасаҡ » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Ялдарға ҡарай -14 градусҡаса һыуытасаҡ\nЯлдарға ҡарай -14 градусҡаса һыуытасаҡ\nБашҡортостанда был аҙнала һауа торошоноң ҡапма-ҡаршы булыуы көтөлә. Уртаса һауа температураһының норманан 3-4 градусҡа юғары булыуы күҙаллана. Аҙна аҙағында ғәҙәттәгенән 4-5 градусҡа түбәнәйәсәк. Һауа массалары алмашынғанда епшек ҡар яуыуы мөмкин.\nИртәгә, 8 ноябрҙә, бер аҙ епшек ҡар яуыуы, айырым райондарҙа сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар һырыуы, төндә һәм иртән ҡайһы бер юл участкаларында боҙлауыҡ көтөлә. Ел көнбайыштан талғын, ваҡыты менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -3,+2, көндөҙ 0,+5 градус.\nКесаҙна, 9 ноябрҙә, төндә һәм көндөҙ республикала бер аҙ ҡар яуа, ҡайһы бер юл участкаларында боҙлауыҡ булыуы ихтимал. Төндә һауа температураһы -4,-9, аяҙытҡанда -14 градусҡаса, көндөҙ -1,-6 градусҡа тиклем түбәнәйә.\nСығыу ваҡыты 7-11-2018, 15:35 | Ҡаранылар: 35\nБашҡортостанда ял көндәренә йылытасаҡ\n-12-гә тиклем һыуытасаҡ\nБашҡортостанда ун градусҡа тиклем һыуыҡ төшәсәк\nҺауа торошо һыуыта\n- 45 градусҡа тиклем һыуыҡтар көтөлә


Стәрлетамаҡҡа иғтибар артасаҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСтәрлетамаҡҡа иғтибар артасаҡ\nСтәрлетамаҡтың социаль-иҡтисади үҫеше айырым иғтибарҙа буласаҡ. Ошо турала Башҡортостан Хөкүмәтенең Стәрлетамаҡта уҙған күсмә ултырышы барышында әйтелде. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров билдәләүенсә, Стәрлетамаҡ республиканың сәнәғәт, мәҙәниәт һәм мәғариф үҙәге булараҡ икенсе ҡалаһы. Бында торлаҡ төҙөлөшө үҫешә, инвестиция мөхите ыңғайлаша. Шул уҡ ваҡытта демография өлкәһендә мәсьәләләр бар. Ул тыуымдың кәмеүе һәм миграцияға бәйле. “Башҡорт сода компанияһы” активтарының дәүләткә кире ҡайтарылыуы комбинаттың эше һәм хеҙмәткәрҙәр хәлен яҡшыртыу мөкинлеген бирәсәк. Шул уҡ ваҡытта ҡалала экологияға иғтибар етмәй.


Өфө ғалимдары йәмәғәт транспортында төрлө йоғошло сирҙәр менән көрәшеүсе аппарат уйлап сығарған\nӘле ҡоролма Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса баш идаралығының махсус машиналарына урынлаштырылған.\nБынан алты йыл элек, Өфө эшҡыуары Михаил Демьяновҡа дауаханаларҙа йоғошло микробтар менән көрәшеүсе рециркуляторҙарҙы йәмәғәт транспортында файҙаланыу идеяһы килә. Сөнки халыҡ күп осраҡта йоғошло сирҙәрҙе йәмәғәт транспортында эләктерә. Ҡоролманы тикшереү барышында уның файҙаһы иҫбатлана - һуңғы ике йылда язаға тарттырылыусылар араһында йоғошло сирҙәр менән ауырыусылар теркәлмәгән.\nМихаил Демьянов, шәхси эшҡыуар: «Ҡоролманы 6 йыл элек уйлап сығарҙыҡ. Уға оҡшаш аппараттар Рәсәйҙә юҡ. Һауа уның эсендәге махсус лампа аша дезинфекция үтә. Өфөнөң санэпидстанцияһы менән берлектә тикшереү үткәрҙек. Рециркулятор эшләгән бинала бактерияларҙың күпкә кәмеүе күҙәтелде».\nБыл ҡоролманы ҡулланыу сир йоҡтороу сораҡтарын 10 тапҡырға кәметә ала. Ҡыҙғанысҡа, йәмәғәт транспорты ойошмалары уны үҙҙәренең машиналарында урынлаштырырға ашыҡмай. Михаил Демьянов, киләсәктә был проблема хәл ителер, тигән ышаныста. Рециркулятор 12 вольтлыҡ электр тогынан эшләй. Шуға ла транспорттың эшенә ҡамасауламай.\nРоман Халиҡов, Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса баш идаралығының бүлек етәксеһе: «Ҡоролма беҙҙең транспортта ике йылдан ашыу ҡулланыла. Язаға тарттырылыусылар араһында төрлө йоғошло ауырыуҙар менән сирләүселәр күп. Ҡоролма, профилактика сараһы булараҡ, маҡсатҡ аярашлы, тип табылды».


Рөстәм Хәмитов Өфөләге социаль ашхананы ҡараны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Өфөләге социаль ашхананы ҡараны\n9:46, 9 июля 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов былтыр апрель айында Өфөнөң Киров районында асылған социаль ашхананы барып күрҙе. Ул килгән ваҡытта 60-ҡа яҡын кеше – башлыса, балалары менән әсәйҙәр төшкө аш ашай ине.\nРеспублика башлығына һөйләүҙәренсә, социаль йәһәттән яҡланмаған граждандар: инвалидтар, күп балалы әсәләр, аҙ тәьмин ителгән һәм тулы булмаған ғаиләләр, ауыр хәлдә ҡалған һәм даими йәшәү урыны булмаған граждандар социаль ашхана хеҙмәттәренән файҙалана ала.\nБарыһына ла аштарының тәмле булыуын теләп, Рөстәм Хәмитов халыҡ менән ашхана эшмәкәрлеге, ризыҡтарҙың һәм хеҙмәтләндереүҙең сифаты, ассортимент тураһында һорашты.\n— Бик тәмле ашаталар, һәр ваҡыт аш-һыуҙы төрләндереп торалар. Бөгөн, мәҫәлән, борщ, гуляш менән ҡарабойҙай бутҡаһы, помидорҙан салат, емеш-еләк, компот тәҡдим ителә. Балалар туңдырмаға шатлана, — тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты күп балалы әсә Гөлнара Бакирова.\nИптәше менән ул алты бала – биш ҡыҙ, бер малай тәрбиәләй. Олоһона – 18, кинйәһенә — ике йәш. Күп балалы әсәнең һаман «Әсәлек даны» миҙалы менән наградланмауын ишеткәс, Президент Бакировтар ғаиләһен дүшәмбегә Республика Йортона саҡырҙы.\n— Миҙалды һеҙгә шәхсән үҙем тапшырам, — тине Рөстәм Хәмитов.\nОшондай йәмәғәт туҡланыу учреждениелары тураһында һөйләшкәндә Башҡортостан башлығына Өфөлә бөгөнгө көндә ни бары ике социаль ашхана эшләүе тураһында әйттеләр: икенсеһе – Черниковканың Ҡулса урамында, ул былтыр июндә асылған. Ике ашхана ла Өфөнөң Мәктәп һәм балалар туҡланыу комбинаты филиалдары нигеҙендә эшләй. Ял һәм байрам көндәренән башҡа, көн әйләнәһенә бында яҡынса 60-лаған кеше туҡлана. Бынан тыш, граждандар өсөн психологтар һәм юристарҙың консультациялары ла ойошторолған.\nБР хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Ленара Иванова билдәләүенсә, ошондай уҡ ашханалар Благовещенда, Көйөргәҙе, Иглин һәм Туймазы райондарында ла эшләй.\n— Был тәжрибәне бүтән район һәм ҡалаларҙа ла ҡулланыуға индерәсәкбеҙ, — тип вәғәҙә итте ведомство башлығы.\n— Бындай ашханалар республиканың һәр районында һәм ҡалаһында булырға тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Президент.\nПрезидент персоналға күсә барыусы график буйынса эшләргә тәҡдим итте, был осраҡта ашханалар ял һәм байрам көндәрендә лә асыҡ буласаҡ.\nРөстәм Хәмитов комплекслы тулы төшкө аштың яҡынса хаҡтары менән ҡыҙыҡһынды.\n— Уртаса алғанда ул 60 һумға тиң, меню һәр 10 көн һайын яңыртыла, — тип яуап бирҙеләр Президентҡа.\n— Ә өҫтәп аш һалаһығыҙмы? – тип һораны Рөстәм Хәмитов ашнаҡсыларҙан.\n— Әлбиттә, шунһыҙ булмай, — тип яуап бирҙеләр уға.\nАсылғанынан алып Рабкоров, 20 адресы буйынса урынлашҡан ашхананың хеҙмәттәренән 600 кеше файҙаланған: былтыр апрелдән алып 360 кеше ашханаға йөрөһә, быйыл уның хеҙмәттәренән 240 кеше файҙаланған. Әммә Президент менән әңгәмә барышында асыҡланыуынса, ашханаларға ихтыяж күпкә ҙур. Бөгөн уларға бер нисә мең өфөлө мохтаж. Әйткәндәй, хакимиәт башлығы Ирек Ялалов әйтеүенсә, баш ҡалала 22 мең аҙ тәьмин ителгән ғаилә йәшәй, шуларҙың 1,5 меңе мохтажлыҡ кисерә.\nАшхананан һуң Рөстәм Хәмитов яҡындағы «Универсам»ға инеп сыҡты, унда урындағы тауарҙар ассортименты менән танышты. Байтаҡ продукттарҙың – колбаса ит, сыр, майҙарҙың – күрше төбәктәрҙән килтерелеүе асыҡланды. Президент урында етештерелгән продукттарға өҫтөнлөк бирергә саҡырҙы. Республика башлығы биҫтә халҡы менән аралашып, баҙар етәкселегенә бинаны ремонтларға һәм эргә-тирәһен төҙөкләндерергә кәрәклегенә иғтибар итергә саҡырҙы.\n— Бигерәк төҫһөҙ бина, ремонт эшләргә, фасадын тәртипкә килтерергә кәрәк, — тип ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Алты арендатор тәртип булдыра алмай, табыш алыуҙарын ғына белә. Ә халыҡҡа матур сауҙа үҙәге кәрәк.\nавтор: Эльмира Сабирова\t| фото: Рәиф Баҙыҡов


Быйыл Республика төп тантанаһын 25-се тапҡыр билдәләргә әҙерләнә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 октября 2015 — 15:05\nОшо уңайҙан байрам саралары киң күләмдә ойоштороласаҡ. 11-се октябрҙә халыҡ байрамдары һәр ҡала һәм районда үтергә тейеш. Ғөмүмән, Республика буйынса тарихи датаға арналған төрлө саралар ойоштороу күҙ уңында тотола. Өфө урамдары һәм майҙандары тантаналы биҙәлеш аласаҡ, иллюминация ғына 37 километрға һуҙыласаҡ. 25 йыл элек булған ваҡиғаны Конституция суды рәйесе Зөфәр Еникеев бына нисек иҫләй.


Ҡәйепҡол — Башҡорт Википедияһы\nҠәйепҡол (Һарт; рус. Каипкулово) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 107 кеше. Почта индексы — 453743, ОКАТО коды — 80253855002. Шәгәр йылғаһының Миндәк йылғаһына ҡушылған урынында урынлашҡан, Яңы Байрамғол ауыл Советына ҡарай. Мәктәп юҡ.\n54°06′23″ с. ш. 59°00′38″ в. д.HGЯO\n80 253 855 002\n80 653 455 106\n1 Ауыл тарихы\n1.1 1917 йылғы революцияға тиклемге тарихы\n1.2 Арҙаҡлы шәхестәре\n1.3 Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары\n1.4 Хәҙерге көнө\n1917 йылғы революцияға тиклемге тарихыҮҙгәртергә\nҠәйепҡол ауылы тураһында тәүге тапҡыр П. И. Рычковтың «Топография Оренбургская…» исемле хеҙмәтендә 1776 йылда теркәлә. Ауыл карталарҙа, тарихи һәм бөгөнгө административ документтарҙа ла «Ҡәйепҡол» тип йөрөтөлә, ләкин Йәнәй, Ҡатай, Бөрйән волостарында ошо атамалы өс ауыл булғанлыҡтан, был ауыл исеменә — «Һарт» тип өҫтәмә индерелгән. Быуаттар буйына бер урында ултырһа ла (1740- сы йылдарҙа батша карателдәре тарафынан яндырылып 2-2,5 километрға ситкәрәк күсә), Ҡәйепҡол тәүҙә Нуғай даруғаһының Тиләү волосына, һуңыраҡ Ырымбур губернаһы Вернеуральск өйәҙенә ингән Тиләү волосы ауылы булып китә.\nАуылға нигеҙ һалыусы булып Ҡәйепҡол исемле старшина һанала. Ауылға нигеҙ һалыусының улы Мөхәмәтйән Ҡәйепҡолов 1859-сы йылғы «Ревизская сказка» мәғлүмәттәренә таянғанда, 35 йортлоҡ ауылда ирҙәрҙең иң олоһо булған (71 йәш). Ул йылдарҙа ауылда 173 кеше йәшәгән, 88 — ир кеше, 85 — ҡатын-ҡыҙ затынан.\nИдара итеүҙең кантон системаһы индерелгәс,үрҙә әйтелгән өйәҙҙең башҡорт ауылдары 6-сы башҡорт кантоны составына индерелә һәм 25-се йортҡа (командаға) ҡарай. 1863 йылда административ бүленеш үҙгәртелә, кантондар урынына волостар булдырыла. Ҡәйепҡол ауылы Күбәләк-Тиләү волосына ингән. БАССР төҙөлөп, Совет власы урынлашҡас, ауыл Тамъян-Ҡатай кантонының Күбәләк-Тиләү волосына ингән Сораман ауыл Советына ҡарай (1925 йыл), һуңынан Байрамғол ауыл Советы составына күсерелә (1929). 1930-сы йылдан иһә, административ бүленештең район системаһы булдырылғас, Учалы районының Байрамғол ауыл Советына ҡарай башлай.\nБашҡортостан тарихынан билдәле булыуынса, XVII быуаттағы, шулай уҡ 1704—1711, 1735—1739, 1740, 1755 йылдарҙа булған башҡорт ихтилалдарынан һуң Урал аръяғында батша карателдәре тарафынан ауылдар нигеҙенәсә яндырыла. 1740 йылда ғына 537 ауыл үртәлә. Шул ауылдар исемлегендә Ҡәйепҡол да була. Башҡорттар янғын урынына ҡабаттан нигеҙ ҡормағанлыҡтан, ауылдың тәүге нигеҙе — Туйтүбә тауы битләүенән 2-2,5 километрға Яңы Байрамғол ауылы яғынараҡ күсенәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 1970 йылдарҙа атҡарылған мелиорациялау сәйәсәте үткәрелә башлау арҡаһында, боронғо зыяраттың йөҙйәшәр ҡарағайҙары ҡырҡылып, ҡәбер таштары аҡтарылып, һөрөнтө ергә әйләндерелә. Быға асыҡ дәлил булып 1957 йылда сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе һөргән ваҡытта, тракторсы Игелеков Мөжип ағайҙың һабан төрәненә эләгеп боронғо зыярат янынан тимер торҡа (кольчуга) килеп сыға. Ул ҡомартҡы Яңы Байрамғол ауылы мәктәбенең музейында һаҡланырға тейеш.\nXIX быуаттың тәүге яртыһында 24 йорттан тоған 206 кешелек ауыл 20-ләп тирмә ҡороп йәйләгә сығыр булған. Йәйләүҙәр Оҙонһаҙ, Фауаҙы, Мөхәмәтғәли йылға-шишмәләре буйында, Аҡбейек түбәһе йүнәлешендә урынлашҡан булған. Халыҡ, башлыса, мал-тыуар аҫрау, иген үҫтереү менән көн күргән. 24 йортта 100 ат, 50 һыйыр, 57 һарыҡ, 13 кәзә малы тотҡандар. Игенселек менән шөғөлләнһәләр ҙә, ашлыҡты артыҡ күп сәсмәгәндәр. 72 бот арыш, 736 бот бойҙай, был үлсәмде бөгөнгө үлсәмгә күреһәң был яҡшы күренә. Ләкин Ҡәйепҡолда хәлле кешеләр ҙә булған, мәҫәлән, Ишмырҙа Сөләймәнов менән Фәхретдин Итҡоловтар йыл һайын 117—170 бот ашлыҡ һуҡҡан.\nӘхмәҙиев Азамат Ғиниәт улы — БАССР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.\nӘхмәҙиев Кәтип Насип улы — Рәсәй Федерацияһының профессиональ белем биреү отличнигы.\nӘхмәҙиева Шәһурә Шәкир ҡыҙы — Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nХәлилов Мөхәмәтәмин Хәлил улы- ауыл хужалығы хеҙмәткәре, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.\nХәлилов Миңғәле Хәлил улы- алдынғы ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nРәхимов Рәүил Мәхмүтдин улы — III дәрәжә Хеҙмәт даны ордены кавалеры, Учалы тау байыҡтырыу комбинаты хеҙмәткәре.\nРәхимов Марат Вәзир улы — федераль судья.\nРәхимов Зиннур Ҡадир улы — милиция подполковнигы, миҙалдары: «За отличие в службе II, III степени» «90 лет МВД РБ».\nФәтҡуллин Лирман Усман улы — ауыл хужалығы белгесе, 2003—2007 йылдарҙа Яңы Байрамғол ауыл советы администрацияһы балығы.\nФәтҡуллин Илгиз Лирман улы — ауыл хужалығы фәндәре кандидаты, Йылайыр районының хакимиәт башлығы.\nШәкирова Әнүзә Сәбирйән ҡыҙы — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nМөхәмәтйәрова (Фәтҡуллина) Фәрхинур Мөхәмәтйән ҡыҙы — Ҡәйепҡол башланғыс белем биреү мәктәбенең алдынғы уҡытыусыһы.\nРәсүлев Салауат Хәйретдин улы — Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы.\nБалтабаева (Рәсүлева) Гүзәлиә Салауат ҡыҙы — Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы журналистар ағзаһы, «Башҡортостан» гәзитендә бүлек мөдире.\nБөйөк Ватан һуғышы ветерандарыҮҙгәртергә\nӘхмәҙиев Азамат Ғиниәт улы — (20.03.1922 — 6.11.2005) — 2-се дәрәжә Ватан һығышы ордены кавалеры, миҙалдары: «За оборону Москвы», «Освобождение Варшавы», «За взятие Берлина», «За боевые заслуги».\nӘхмәҙиев Нисибулла Ғиниәт улы — миҙалдары: «За отвагу», «За победу над Германией».\nБилалов Илһам Билал улы — Фин һуғышында, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, өлкән лейтенант, наградалары билдәһеҙ.\nРәсүлев Ғәйнетдин Рәсүл улы — миҙал: «За победу над Геманией».\nРәсүлев Хәлфетдин Рәсүл улы — миҙал: «За победу над Геманией».\nӘхмәтов Сабирйән Әхмәт улы — Ленин ордены кавалеры.\nХәлилов Әйүп Халиҡ улы\nЗәһиҙуллин Вәли Зәһиҙулла улы\nХөснуллин Нәҡип Хөснулла улы — миҙал: «За отвагу».\n2010 йылдың күрһәткестәре буйынса, Ҡәйепҡолда 42 йорт бар, шуның 5 буш тора, 3 ғаилә яңы йорт төҙөй. Ауылда барлығы 123 кеше йәшәй, 62 — ир, 61 — ҡатын-ҡыҙ, шуларҙың араһынан 21 хаҡлы ялда, балалар баҡсаһы йәшендә 11 бала бар, 13 — бала мәктәп йәшендә. 7 кеше, ситтә йәшәгәндән һуң, тыуған ауылына ҡайтып төпләнгән.\nСовет йылдарында ауылда башланғыс мәктәп була, 2006 йылда яңы мәктәп бинаһы ла һалына, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның бинаһы 2007 йылда йәшен утынан тулыһынса янып бөтә. 2007 йылдан алып, Ҡәйепҡол ауылы балалары Яңы Байрамғол мәктәбенә йөрөп белем алалар.\nАуылда клуб бар. Клуб мөдире — Ғиниәтуллина Нурдидә.\nШәхси эшҡыуарҙар асҡан ике магазин эшләп килә.\n2010 йыл 14 октябрь 107 53 54 49,5 50,5\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Байрамғол): 2 км\n↑ 2,0 2,1 2,2 Расулев С. Х. Ҡәйепҡол (Һарт) тарихы. — Учалы: Учалы ҡала типографияһы, 2010, 88 бит.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡәйепҡол&oldid=804818 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 2 май 2018 в 11:00\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:00 2 май 2018 үҙгәртелгән.