Мәхмүт Хужин - Журнал Агидель\nВаҡытты эйәрләгән һыбайлы\n«Унынсыны бөткәндән бирле аттан төшкәнем юҡ, сабам да сабам», – юғары категориялы хирург Әхтәм Фәйзуллин һуңғы ҡырҡ йыллап ғүмеренең көсөргәнешлеген шулай баһалай. Әҙәби ижад мөхитендә ҡәләм һынап ҡараған кеше булмаһа ла, бик тапҡыр, образлы әйтә алған. «Урта мәктәпте тамамлап, өлгөргәнлек аттестаты ҡулына килеп эләккәндән бирле йән менән тәнемдең тынғылыҡ күргәне юҡ» тигәнде аңлата ул. Бәләкәй генә төҙәтмә индерәйек, сөнки табипҡа, ғөмүмән, ат өҫтөндә түгел, ә үҙенең ике аяғында сабырға тура килә. Әлбиттә, яйы килгәндә, еңел машинаһын да «эйәрләп» ала. Ни ҡылмаҡ кәрәк, хирург ярҙамына күҙ терәп тороусыларҙың арта барыуы технократик үҫеш юлынан тайпылышһыҙ барған йәмғиәтебеҙҙә ғәрипләнеүселәрҙең һуңғы «автомобилләштереү» йылдарында айырыуса юғары тиҙлектә күбәйеүенә бәйле. Үкенесле, әлбиттә, еңел тормошто күҙе тоноп ҡыуған йәмғиәтебеҙ әлегә бының менән иҫәпләшергә теләмәй. Әхтәм Әнәс улының һүҙҙәренә ҡарағанда, ауыр һәм еңел техника мыжғып торған юлдарҙа ҡазаға осрап имгәнеү арҡаһында операция өҫтәленә һалыныусылар ул эшләгән 21-се дауаханала ғына тәүлегенә өс-дүрт кешенән дә кәм түгел. Ә ҡыш һәм яҙҙарын боҙло юлдарҙа тайып йығылып, аяҡ-ҡулын һындырыусылар, теге йәки был ауырыу арҡаһында операцияға мохтаждар – уларҙан да күберәк. Бер һүҙ менән әйткәндә, Өфө ҡалаһының 21-се дауаханаһында имгәнгән ауырыуҙарҙы дауалау (травмотология) бүлеге мөдире Әхтәм Фәйзуллин – меңәрләгән кешенең кисектергеһеҙ йомошо төшкән иң кәрәкле, иң ихтирамлы табиптарҙың береһе.\n«Сабам да сабам…» Хирург менән өс тапҡыр осрашып, мотлаҡ асыҡларға кәрәкле байтаҡ һорауҙар әҙерләп барһам да, барыһына ла яуап алыу мөмкинлеге тәтемәне. Табиптың өҫтәлдәге эш йәки кеҫә телефоны бер өҙлөкһөҙ шылтырауы етмәгән – кабинетына рөхсәт һорап та, унһыҙ ҙа инергә атлығып тороусылар тынғы бирмәй. Һуңғы тапҡыр хушлашҡанда: Моғайын, төнгө йоҡоғоҙҙо боҙоп мөрәжәғәт итеүселәр ҙә барҙыр?» – тигән һорау тыуғайны ла, табиптың үҙенә биреүҙе кәрәк тапманым. Былай ҙа күренеп тора бит.\nТынғыһыҙ эштән күптәрҙең түҙемлеге шартлап һыныр ине. Әммә: «Һайлаған һөнәрегеҙ өсөн үкенергә тура килмәнеме?» – тигән һорауға Әхтәм Әнәс улы, уйланып та тормай: «Юҡ, үкенмәйем», – тигән ышаныслы һәм тәүәккәл яуап ҡайтарҙы. Бындай мөһим һорау, ғәҙәттә, кешене уйға һала, сөнки үткән ғүмереңде барлап, ҡылыҡ-фиғелеңде үлсәп ҡарау, нигеҙле һығымта яһау өсөн күпмелер ваҡыт кәрәк була. Бәғзе берәүҙәр «әлләсе» тип яуаплай, «әлегә – юҡ», хатта, «булғыланы» тиеүселәр ҙә осрай. Геройыбыҙҙың эш урынында үҙен иркен тотоуы, ҡатмарлы шарттарҙа ла юғалып ҡалмай, хәлдән еңел сыға белеүе кеүек күҙгә бәрелеп торған һыҙаттары уның ысынлап та «Аллаһы Тәғәләнән – хирург» икәнлегенә шик ҡалдырмай. Тимәк, ул, боронғолар әйтмешләй, тыуғанда уҡ маңлайына яҙылған ҡанунға тоғро. Хәйер, бар булмышын әҙәм балаһының иң ҙур байлығы тип хаҡлы рәүештә һаналған һаулыҡ һаҡлауға арнаған шәхестәрҙә үкенеү тойғоһо кисерерлек сәбәп-ерлек тә булмай торғандыр. Ә хирург иһә, ғөмүмән, – һирәк талант эйәһе, кешенең теләһә ҡайһы ағзаһына үтеп, «реконструкция яһау»ға меңдәрсә ҡәүемдең береһе генә ҡыйыулыҡ итә. Был фекергә дауахананың 5-се ҡатында урынлашҡан киң коридорҙан теләһә ҡайһы палата ишеген асып ҡарап, унда ятыусыларҙың хәленә бер күҙ һалыу ҙа етә. Гипсҡа ҡатырылған аяҡ-ҡулдар, хирург скальпеле һалған тәрән йөйҙәр, ауырыуҙарҙың һыҙланыуҙан сирышҡан йөҙҙәре, тынсыу һауа һәм һирәк кеше генә тойорға һәләтле аура-мөхит. Һуңғыһы айырыуса ауыр тәьҫир ҡалдырып, дауахананан сыҡҡандан һуң да унан оҙаҡ ҡына арына алмай йөрөйһөң. Ошоларҙы тоймау өсөн унда көн һайын һигеҙ – ун сәғәт үткәргән кешелә һәр кемдә осрамаған ниндәйҙер айырым сифаттар булыуы кәрәктер.\nҒаиләлә ир бала тыуыу барлыҡ халыҡтарҙа ла борон отошлораҡ һаналған, сөнки уны нәҫелде дауам итеүсе тип кенә түгел, ҡартайған ата-әсәһен тәрбиәләйәсәк йән тип тә ҡабул иткәндәр. Аҫабалыҡ институтына эйә булған башҡорттарҙа, мәҫәлән, 1917 йылғы Октябрь инҡилабына тиклем ир бала тыуһа, ғаиләгә 4 дисәтинәләп ер бүлеп бирелгән. Был тәртиптең асылы ҡатын-ҡыҙҙарҙың дәрәжәһен төшөрөүгә түгел, ә донъяны ғәмәлдә ғаилә башлығы – ир кешенең алып барыуына тоташа. Көйөргәҙе районының Тимербай ауылында көн иткән 25 йәшлек колхозсы Әнәс Фәйзуллиндың да 1954 йылда улы донъяға килгәс, моғайын, атай кеше шатлыҡ тойғоһо кисергәндер, сөнки хәрби хеҙмәткә саҡлы уҡ өйләнеп өлгөргән йәш ғаилә башлығының тәүге улы Рузит йәш ярымлыҡ саҡта уҡ, ата-әсәһен ауыр ҡайғыға һалып, донъя ҡуя. Икенсе улына атаһы Тәлғәт тигән исем ҡуша. Тормошта һирәкләп булһа ла осрай торған күренеш: унынсы класты тамамлағансы геройыбыҙ, ата-әсәһе ҡушҡанса, Тәлғәт Фәйзуллин булып йөрөй. Баҡтиһәң, ул донъяға килгәс тултырылған тыуыу тураһында таныҡлыҡҡа ауыл Советында эшләүселәрҙең ҡайһыһылыр, атаһының исеменә оҡшаш булһын тип, «Әхтәм» тип яҙып ҡуйған, имеш. Эйе, ташҡа баҫылған документ – көслө ҡорал, уның менән бәхәсләшеү урынһыҙ, егеткә яңы исеменә яраҡлашмай сара ҡалмай.\nӘнәс Фәйзуллин колхозда мал ҡарай, улының һөйләүенсә, ҡыйыу тәбиғәтле кеше була. Әсәһе Миңлеямал да ауыл ҡатын-ҡыҙҙары араһында ҡатыраҡ холоҡлолоғо, ҡыйыулығы менән айырылып тора, колхозда һауынсы булып эшләй. Миңлеямал Фәйзуллинаның ауыл Советы депутаты итеп һайланыуы ла, моғайын, ошондай приниципаллеге менән бәйлелер. Олатаһы Миңлеғәли тураһында иһә геройыбыҙҙың хәтерендә өҙөк-йыртыҡ ҡына мәғлүмәт һаҡланып ҡалған. Ҡурай тартҡан, йырға оҫта булып, аҙыраҡ эскеләп тә ебәргән. Улы Әнәс бәләкәй саҡта уҡ ҡайһылыр тарафҡа сығып киткән дә эҙһеҙ юғалған.\nЫрымбур яҡтарының киң далаһын төйәк иткән Тимербайҙа мал салыуҙа Әнәстең алдына сыҡҡан кеше, моғайын, булмағандыр. Ҡырҡ минут эсендә һуйып, тиреһен тунап, эс-ҡарынын алырға өлгөрөү – үҙенә күрә таҫыллыҡ, етеҙлек талап итә. Һәр эштең үҙ яйы булғандай, ҡорбан салыу ҙа теләһә кемдең ҡулынан килә торған эш түгел, мал аҫраған халыҡтарҙа йәшәп килгән традиция буйынса, һуғымды ҡул арты еңел, йәғни «ҡулы тәмле» кешенән генә салдыралар.\nҺуғым бысағы менән скальпель араһында, әлбиттә, уртаҡлыҡ самалы, әммә улар менән эш итә белеүҙә, моғайын, оҡшашлыҡ юҡ тип раҫлау ауырыраҡ. Совет власы осоронда инҡар ителеп, «буржуаз фән» мөһөрө һуғылған генетика ғилеме бар, йәғни теге йәки был кешеләге сифаттар киләсәк быуындарға генетик кимәлдә ата-бабаларҙан бирелә. Мотлаҡ атаһы йәки әсәһенән генә түгел, алыҫыраҡ нәҫел остоҡтарынан да. Өләсәһе менән атаһынан геройыбыҙ ҡыйыулыҡ һәм тәүәккәллекте мираҫ итеп алһа, табип һөнәрен һайлауында, моғайын, әсәһе яҡлап өләсәһе, Яҡшымбәт ауылы кешеһе Сәғиҙә инәйҙең гендары хәл иткес булғандыр. Бер ниндәй уҡыу йорто тамамламаһа ла, ейәненең хәтерендә ул бик йомшаҡ, изге күңелле быуын ултыртыусы, кендек инәйе, ауылдаштарын төрлө юлдар менән дауалаусы шәхес булып һаҡланып ҡалған. Тәлғәт-Әхтәмдең холоҡ-фиғелендә, донъяға ҡарашы барлыҡҡа килеүе һәм интеллекты үҫеүендә атап киткән кешеләрҙең ниндәйҙер сифаттары, һис шикһеҙ, күҙәтелә торғандыр.\n«Ояһында ни күрһә, осҡанында ла шуны күрә» ти халыҡ мәҡәле. Ата-әсәһенең тәрбиәһен тәжрибәле хирург ихтирам менән телгә ала. «Күршеләр менән бик татыу йәшәнеләр, бер кемгә лә ауыр һүҙ әйтмәнеләр, миңә лә өгөт-нәсихәт яһап ултырманылар», – ти ул. «Тәлғәт, бар әле бәрәңге баҡсаһын ута!» йәки «Тәлғәт! Утын ярып индер!» кеүек әмер-бойороҡтар ишетмәй генә үҫә ул, сөнки барыһын да үҙе белеп атҡара. Ғаиләлә берҙән-бер бала булыуға ҡарамаҫтан, ата-әсәһе уны иркәләп, осондороп бармай. Дөрөҫ, күп балалы ғаиләләрҙә тәрбиә алған тиҫтерҙәре кеүек ямалған йәки үҙенән өлкән туғандары яурынынан төшкән кейем-һалым менән ҡәнәғәтләнеү кеүек яҙмыш уны урап үтә.\n«Атанан күргән – уҡ юнған» тигәндәй, Тәлғәт-Әхтәмдең атаһы оҫта файҙаланған һуғым бысағын скальпелгә алмаштырыуын Фәйзуллиндар тоҡомоноң прогресы тип баһаларға кәрәктер. Сабый әле сәңгелдәктә ятҡанда, Тимербай ауылына берәй маһир күрәҙәсе килеп сығып, Әнәскә: «Улың хирург буласаҡ», – тиһә, атаһы, моғайын, әкиәт һөйләп йөрөмә әле, тип уны өйөнән ҡыуып сығарыр ине. Дөрөҫ, ундай мөғжизәләр ҙә була, ләкин – һирәк. Ниндәй «хирург» ти ул, ата-әсәһе күҙ терәп торған берҙән-бер улдарының агроном йәки зоотехник һөнәрен үҙләштереп, ерҙә эшләүенә, тимәк, ауылда үҙ яндарында ҡалыуына өмөтләнә.\n– Мин элек, йә уҡытыусы, йә, атайымдар теләгәнсә, агроном йәки зоотехник булырмын, тип уйлай торғайным, – тип ул йылдарҙы иҫенә ала геройыбыҙ дауахананың оҙон коридоры буйлап атлағанда. – Сөнки баҡсала эшләргә, үҙебеҙ аҫраған кроликтар өсөн оя яһарға ярата инем. Уҡырға китмәһәм, умартасылыҡ менән шөғөлләнергә лә иҫәп бар ине.\nАта-әсәһе һүҙен йығырға өйрәнмәһә лә, Әхтәм, ҡыҙғанысҡа ҡаршымы, әллә бәхетенә күрәме, һөнәр һайлауҙа уларҙың өмөтөн аҡламай. Хәйер, бала һәм үҫмер саҡтар кем ниндәй һөнәр эйәһе булыу тураһында ғына хыялланмай! Һауала киҫкен боролоштар яһап осҡан самолетты күреп, мин летчик булам, тип аңын-тоңон белмәй хыялланған малай-шалай аҙмы ни! Хәтерҙә, беҙҙең Табылды ауылында (Стәрлебаш районы) бер уҡыусы һөнәр һайлауға бағышланған дәрестә «Мин Чапаев булам!» тигән һүҙ ысҡындырып, ғүмерлеккә Чапай Тәлғәт булып ҡалды. Әхтәм Фәйзуллиндың улы Аяздың һүҙҙәре буйынса, ул хирургтар һөнәренә АҠШ телесериалдарын ҡарап ғашиҡ булған. Сериал – ихтимал, әммә хәл иткес йоғонто, әлбиттә, медицина институтында белем алған ата-әсәһенең гендары булғандыр.\nҮкенескә ҡаршы, күптәр теге йәки был һөнәр эйәһе булып китеүендә мәктәптең ролен баһалап еткермәй кеүек. Яратҡан предметтар, уҡытыусылар был йәһәттән бөтәбеҙ өсөн дә йүнәлеш биргән маяҡ түгелме ни? Тимербай башланғыс мәктәбендә ғилем донъяһына ауыл балаларының күҙен асҡан Ләлә Әҙеһәмова-Тимербаеваның мауыҡтырғыс һәм фәһемле дәрестәрен элекке уҡыусыһы Тәлғәт Фәйзуллин ихтирам менән телгә ала: «Бөтә ауыл балаларын уҡытты, талапсан булды». Свобода урта мәктәбендә географиянан дәрес биргән Кинйәабыҙ ауылы ҡыҙы Зифа Арыҫланованың үрнәктәре тураһында ла элекке уҡыусыһы яҡты иҫтәлектәр һаҡлай. Үҙ ауылында башланғыс мәктәпте тамамлағас, бишенсегә, күп ауылдаштары кеүек үк, 15 саҡрымдағы Абдул мәктәбенә уҡырға йыйынып йөрөгәндә, атаһы улының яҙмышын икенсе төрлө хәл ҡыла.\n– Ул ат екте лә, бер нисә класташым менән бергә арбаһына тейәп, алты саҡрымдағы Кузьминовка ауылына алып китте, – тип иҫкә ала Әхтәм Әнәс улы. – Бер ауыҙ һүҙ белмәһәк тә, русса уҡырға тура килде.\nЫрымбур өлкәһенә ҡараған был ауыл мәктәбендә, әлбиттә, дәрестәр уларҙың теле асылған татар телендә алып барылмай. Ләкин атай ихтыяры – закон, уҡыусыларға яҙмыштарына күнеп, урыҫсаны яҡшылап өйрәнеүҙән башҡа юл ҡалмай. Эйе, 60 – 70-се йылдарҙа ауылдарҙа ата-әсәләр араһында «балам урыҫса уҡымаһа, кеше була алмаясаҡ» тигән бер яҡлы ҡараш ныҡлы урынлашып алғайны. «Кеше булыу» төшөнсәһе яҡшы, ҡулдан килерлек булһа, юғары белемгә эйә булып, «урында» эшләүҙе аңлатты. Ҡайһы берәүҙәр, ысынлап та, балаларын күрше урыҫ ауылдары мәктәптәренә биреп уҡытты. Беҙҙең Табылдыла һигеҙ йыллыҡ башҡорт мәктәбе була тороп, дүрт саҡрымдағы Раевка урыҫ мәктәбенә йөрөп урыҫса белем алғандар араһында минән алты йәшкә оло Әхмәтша ағайым да бар ине. Тәлғәт Фәйзуллинға ла ошо үҙенсәлекле һынау-тәжрибәне үҙ елкәһендә татырға тура килә. Иң мөһиме, ата-әсә иғтибарынан, тыуған нигеҙҙән айырылып йәшәгән алты йылға һуҙыласаҡ өр-яңы тормош башлана, сөнки Кузьминовка һигеҙ йыллыҡ, Свобода урта мәктәптәрендә улар көн һайын өйгә ҡайтып түгел, интернатта ятып белем ала. Ә быныһы инде тиҫтерҙәрең араһында өҙлөкһөҙ ҡайнап йәшәү, башҡалар араһында юғалып ҡалмау өсөн, үҙеңдә ниндәйҙер өр-яңы сифаттар, иң элек үҙаллылыҡ тәрбиәләү тигән һүҙ.\nАртабанғы тормош юлы шуны раҫлай: геройыбыҙ күберәк ыңғай сифаттар үҙләштерә, сөнки етенсе класта уҡығанда уҡ ике йыл элек кенә бер ауыҙ һүҙ урыҫса белмәгән үҫмер урыҫ мәктәбенең комсомол ойошмаһы секретары итеп һайлана. Сит ауылда, ғөмүмән ят мөхиттә балалыҡтан сығып та өлгөрмәгән кешелә ошондай юғары сифатты таныһындар өсөн ниндәй дәрәжәлә өлгөргән булыуҙы иҫбатлап тороу кәрәкме икән?\nҠайһы бер тиҫтерҙәре кеүек, мәктәптән ҡайтып инеү менән тамаҡ ялғап алғас, китап-дәфтәрҙәре һалынған портфелен бер яҡ ситкә ырғытып, урамға сығып йүгермәй Тәлғәт Фәйзуллин.\n– Көн һайын бер сәғәт-сәғәт ярым дәрес әҙерләй торғайным, – тип хәтерләй ул бала сағын. – Ул мәлдәрҙә миңә бер кем дә ҡамасауламаны.\nЯҡшы әҙерлек үткән уҡыусы, билдәле, төплө белем алып сыға. Кузьминовка һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡығанда математиканан «бишле»гә генә өлгәшә. Юғарыраҡ кластарҙа иһә геройыбыҙ дәрес әҙерләү генә түгел, матур әҙәбиәткә лә өлөш сығара.\n– «Ағиҙел» журналын беҙҙең өйҙә һәр саҡ алдыралар ине, – ти табип. – Зәйнәб Биишеваның «Кәмһетелгәндәр», Булат Рафиҡовтың «Ҡараһаҡал» романдарын, башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен ошо баҫманан уҡып белдем.\nНиндәй генә яҡты хистәргә тулы булмаһын, һуғыш уйындары менән мауығып, хатта мәктәпкә лә ағастан эшләнгән ҡорал тағып йөрөгән бала саҡ, үҫмер йылдар барыбер артта ҡала. Тәлғәткә лә был юлы Әхтәм Фәйзуллин исеменә документтар тотоп, киләсәктә үтәсәк оло юлға сығыу мәле етә. Ғүмеренең асылын тәшкил итәсәк һөнәр һайлағанда, егет ҡорона аяҡ баҫҡан үҫмер үҙен юлдар сатындағы кеүек хис итмәй: «Мин врач буласаҡмын!» Ауылдаш егет менән Өфө ҡалаһына килгәс, ул документтарын ауыл хужалығы институтына түгел, ә медицина институтының дауалау факультетына тапшыра. «Агроном йәки зоотехник булып эшләһәм, кеше өсөн дә яуап бирергә тура киләсәк, – тип аңлата ул бөгөн ошо тәртибен, – ә врач үҙ эше өсөн генә яуаплы». Был ашығыс һығымтаһын ул, колхоз эшмәкәрлеген йылдар буйы күҙәтеп йөрөгәнлектән, шулай бик ябай ғына яһағандыр. Йылдар үтеп, бүлек мөдире вазифаһына ҡуйылғас ҡына, ул фекеренең тәрән уйлап еткерелмәгәнлеген таный. Етәксе табип өҫтөнә төшкән яуаплылыҡ ауыл хужалығы белгесенеке ише генә түгел: һүҙ бит һаулыҡ, ғөмүмән кеше ғүмере тураһында бара. Шулай булмаһа, юғары категориялы хирургҡа «сабам да сабам» тип әйтергә урын да ҡалмаҫ ине.\nӘллә ауыл мәктәбендә үҙләштергән белем самалырыҡ булып сыға, әллә башҡа объектив сәбәптәр ҡамасаулай – абитуриент Әхтәм Фәйзуллинды «конкурс» тип аталған иләктән үткәрмәйҙәр. Егет кеше өсөн артабанғыһы яҡшы билдәле: хәрби форма, казарма һәм – «с места строевым шагом марш!» Һигеҙ йыллыҡ мәктәптә комсомол секретары вазифаһын атҡарыу осраҡлы булмаған икән. Хәрби хеҙмәттә лә уның был яҡлап әҙерлекле булыуын тиҙ самалап алалар. Взвод командиры урынбаҫары, ВЛКСМ комитеты секретары урынбаҫары кеүек ябай һалдат өсөн үтә лә абруйлы вазифаларҙы алып бара. Киләсәктә яҙмышын медицина менән бәйләйәсәге шунда ла үҙен күрһәтә биреп ҡуя: махсус таныҡлығы булмаһа ла, сержант Әхтәм Фәйзуллин ваҡытлыса фельдшер эшен дә атҡара. Ваҡыт тығыҙлана, күберәк сабырға тура килә. Фани донъяла бер ни ҙә осраҡлы түгел, юртаҡтарға йәки сабыш аттарына, көн һайын булмаһа ла, даими күнекмә үткәреү кәрәк булған кеүек, туҡтауһыҙ «сапҡан» юғары класлы хирург Әхтәм Фәйзуллин да, ошо күнекмәһе етерлек булмаһа, ҡырҡ йыл буйы ваҡытты эйәрләп саба алмаҫ ине.\n«Ныҡышмалылыҡ ҡалалар ала» тигән әйтем бар. Хеҙмәтен тамамлап, Свердловск ҡалаһынан тыуған ауылына ҡайтып барышлай уҡ хыял иткән һөнәрен, ниһайәт, тормошҡа ашырыу ваҡыты еткәнен самалап, хәрби кейемдәге геройыбыҙ Өфөгә һуғыла. Һигеҙ айлыҡ әҙерлек курстарына урынлашыу өсөн кисәге взвод командиры урынбаҫарына ныҡышмалылыҡ ҡына түгел, хәрбиҙәрсә ҡыйыулыҡ та күрһәтеп алырға тура килә, һәм ул маҡсатына ирешә. Юғары уҡыу йортоноң беренсе курсына ҡабул ителеү – бик ныҡ тырышлыҡ һәм көс түгеүҙе талап иткән социаль статус, уға теләһә кем өлгәшә алмай. Алты йыл дауам иткән студент тормошо ла Әхтәм Фәйзуллин өсөн «сабам да сабам» сериалының дауамы булып сыға, сөнки егеттәр самалы уҡыған медицина институтында уларҙың һәр береһе иҫәптә. Ятаҡта студенттар советының алмаштырғыһыҙ рәйесе, институттың ВЛКСМ комитетында яуаплы эштә өҙлөкһөҙ ҡатнашыу, төрлө кисәләр ойоштороу, йәйге хеҙмәт семестрҙарында райондарға сығып эшләү, өлгөлө хеҙмәт өсөн наградалар… Былар бөтәһе лә – ана шул өҙлөкһөҙ сабыу емеше, «Иң аҙаҡҡы булып йоҡларға ятам, беренселәрҙән булып торам», – тип хәтерләй ул йыраҡ йәшлек йылдарының иң матур миҙгелдәрен.\n«Сабам да сабам». Әллә уҡыу менән мауығып китеп, әллә башҡа төрлө сәбәп менән геройыбыҙ ғаилә ҡороу кеүек финиш-ваҡыттың да уҙып барыуын шәйләмәй ҡала. Атаһы:\n– Улым, егерме ете йәшкә еттең бит инде! Ҡасан өйләнәһең?! – тип ирекһеҙләмәһә, кем белә...\nАта-әсәһенең һүҙен йығырға өйрәнмәгән улдары атай ихтыяры менән бәхәскә инмәй, күндәм ғәмәлгә ашыра: тормош иптәше Диананы ла үҙе кеүек ғүмерен һаулыҡ һаҡлауға арнарға йыйынғаны өсөн һайлай. Дөрөҫ, был осорҙа әле ул үҙенең ҡыҙы менән улы тыуасағы, уларҙың да ата-әсәһе юлынан китәсәге, үҙенең табип Фәйзуллиндар тоҡомона нигеҙ һалыусы буласағы хаҡында уйланмай. Бөгөн генә ул ҡыҙы Гүзәлиә – медицина фәндәре кандидаты, улы Аяз – атаһы янында уҡ хирург, ҡатыны Диана – теш табибы, кейәүе Асҡар – гинеколог.\nНиһайәт, ҡулда – юғары белем тураһында диплом һәм институтта алған белемеңде һынап, үҙ аллы хеҙмәт юлын башлап ебәреү. Баш ҡаланың 6-сы дауаханаһында хирургия буйынса интернатура үткәс, геройыбыҙҙы 21-се больницаға эшкә ебәрәләр. Тәүҙә ул бер нисә йыл имгәнгән ауырыуҙарҙы ҡабул итеү пунктында эшләп, бер ни тиклем тәжрибә туплай. «Көн һайын 70-ләгән ауырыу килә ине», – тип иҫләй ул мәлдәрҙе Әхтәм Әнәс улы.\nБаш ҡаланың Урман паркы зонаһында урынлашҡан 21-се дауахананың П хәрефенә оҡшатып һалынған ғәләмәт ҙур бинаһы, ситтән ҡарағанда, ҙур комбинатты хәтерләтә, ә уның туғыҙ ҡатындағы дауалау бүлектәре – цехтарҙы. Хәйер, бындағы дауаланыусылар ҙа меңәрләптер. Мәҫәлән, Әхтәм Әнәс улы мөдирлек иткән бүлектә генә 75 койка-урын иҫәпләнә. Бүлек мөдире үҙе генә аҙнаһына 8 – 10 кешегә төрлө ҡатмарлыҡтағы операция яһай. Бүлектә йылына 2700 самаһы ауырыу дауаланып сыға. «Ат аунаған ерҙә төк ҡала» тигәндәй, хирург скальпеле тейгән урында мотлаҡ йөйө ҡала. Эйе, яралар йөйһөҙ булмай, тик ул йөйҙәрҙең тәбиғәте лә – кеше һаулығын нығытыу йәки һаҡлап ҡалыу.\nОперация өҫтәлендә дүрт тапҡыр ятырға тура килеүгә ҡарамаҫтан, уның ни рәүешле үтеүен күрергә тура килмәне. Шул хаҡта үҙенә белдергәс, тәжрибәле хирург ҡаршы килмәне, ләкин ҡарашында: «Ниңә кәрәк инде ул? Бер әһәмиәтен дә тапмайым», – тигән яуапты уҡырға мөмкин ине.\n…Иртәнге сәғәт 10. Серле, хатта ниндәйҙер дәрәжәлә шомлолоҡ эркелгән операция залына тиҫтәгә яҡын аҡ халатлы йәки йәшел костюмлы медицина персоналы йыйылған. Был күренеш – тәжрибәле хирургтың көндәлек, тиҫтәләрсә йылдар дауам иткән сағылышы. Операция өҫтәлендә ятҡан илле йәштәр тирәһендәге ирҙең таз һөйәгенә тоташҡан һул аяҡ һөйәгенең йомро башы тамам ашалып, түҙерлек әмәле ҡалмағас, операцияға килергә мәжбүр иткән. Хәҙер ана шул аяҡ һөйәгенең йомро осон махсус инструменттар менән киҫеп алып, сит илдә эшләнгән махсус металл конструкцияға алмаштырырға кәрәк. Хирургик операция менән таныш булмаған кеше уның ни рәүешле атҡарылыуын күҙ алдына ла баҫтыра алмай.\nТәүҙә операция эшләнәсәк урын оҙаҡ ҡына дезинфекциялана, ауырыу ҡуҙғалып ҡамасауламаһын өсөн, төрлө штативтар менән кәүҙәһен операция өҫтәленә нығытып ҡуялар. Бына операцияны яһаусы хирург ҡулына скальпель алып, ауырыуҙың оса тиреһен тәрән генә ярып ебәрә. Ярылған эҙ буйлап тамсы-тамсы ҡуйы ҡан һарҡый. Был күренеш, әлбиттә, нескә нервылы кешеләр өсөн түгел. Ҡан, ара-тирә операция залын баҫып киткән көйгән ит еҫенә бер булып, Әхтәм Фәйзуллин сәғәт дауамында ауырыуға яңы «аяҡ» яһап биреү өсөн көс түгә. Дөрөҫ, махсус битлек аша уның йөҙөндә ниндәй кисерештәр сағылғанын күреү мөмкин түгел, күҙҙәре генә ялтырап күренә.\nЮғары категориялы табип, медицина фәндәре кандидаты, БР-ҙың атҡаҙанған табибы Әхтәм Әнәс улы Фәйзуллин киң профилле һаулыҡ һаҡлау тармағының иң тынғыһыҙ ҡаҙанында ҡайнай. Таныштары һанап бөтөргөһөҙ булһа ла, дуҫтары, йырҙа йырланғанса, тормош көтә торғандары, бер нисә генә. Институтта саҡта уҡ бер «һуҡмаҡтар»ҙан йөрөгән Альфред Ғәтиәтов хәҙер – Өфөнөң 22-се дауаханаһында баш табип урынбаҫары, Самат Ғарифуллин – Сипайлово биҫтәһендәге теш поликлиникаһында баш табип, Энгель Ғатиндың Туймазы ҡалаһында үҙ клиникаһы бар, Зәбир Шәйәхмәтов – Бөрө ҡалаһындағы поликлиникала баш табип урынбаҫары. Вәрис Богданов, Алберт Шәрәфетдинов… Барыһы ла – ҡасандыр Гиппократ анты биргән һәм уға тоғролоҡ һаҡлаған егеттәр.\nИрмен тигән кеше өй һалырға, балалар үҫтерергә, ағас ултыртырға бурыслы. Киң мәғәнә һалынған был һүҙҙәргә. Өйһөҙ тормош көтөү мөмкин булмаған кеүек, балаларһыҙ нәҫел ҡорой, ә ағас – тәбиғәт һынланышы. Шуларһыҙ әҙәм балаһы аҡыллы йән эйәһеләй ғүмер итерлек мөхитте күҙ алдына баҫтырып булмай. Күрә-белә торопмо, әллә эске кисерештәре менән аңлапмы, Әхтәм Фәйзуллин был шарттарҙың барыһын да үтәп сыҡҡан. Ҡасандыр Тимербай ауылы урамы ғына белгән үҫмерҙән исеме меңдәргә билдәле, көн-сәғәт һайын эскерһеҙ рәхмәт һүҙҙәре ишеткән абруйлы шәхес үҫеп сыҡҡан. Тимәк, ғүмерҙең бер генә минуты ла бушҡа үтмәгән. Ә бит, уйлап ҡараһаң, ҡаҙанған уңыштарының барыһы өсөн дә ул тәүәккәллек кеүек үҙ шәхесенең төп сифатына бурыслы. Хәйер, ирмен тигән ир кеше өсөн тәүәккәллек, моғайын, иң мөһим һыҙаттыр.


5 апрелдә Мәскәүҙә Рәсәй банктары съезы үтәсәк\n3 Апрель 2012, 11:40\nБанк берләшмәһе вәкилдәре Рәсәй банктары ассоциацияһының йыл һайын үткәрелеүсе съезында ҡатнашыуға әҙерләнә. Сара 2012 йылдың 5 апрелендә Мәскәүҙә үтәсәк. «Рәсәйҙең иҡтисади үҫешен тәьмин итеүҙә банктар ролен арттырыу» 23-сө съездың төп темаһы булып тора, тип хәбәр ителә Ассоциация сайтында.\nРәсәй банкы рәйесе Сергей Игнатьев һәм Рәсәй банктары ассоциацияһы президенты Гарегин Тосунян төп докладтар менән сығыш яһаясаҡ. Съезд эшендә РФ Федераль Йыйылышы, РФ Хөкүмәте, профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар, фәнни даирә вәкилдәре ҡатнашасаҡ.\nФорумда фекер алышыу өсөн материалдар Рәсәй банктары ассоциацияһы сайтында урынлаштырылған.


Википедия:Түләүле ҡатнашыу — Башҡорт Википедияһы\nТүләүле ҡатнашыу — өлөш индереүҙең компенсация алыуға ҡоролоуы. Бындай ҡатнашыуға ҡарата түбәндәге талаптар бар.\nАлдауға ҡоролған ғәмәлдәрҙә ҡатнашыу, шул иҫәптән ниндәй ҙә булһа ойошмала, хәрәкәттә ағза булып тороу йә ҡатнашыу, үҙеңде икенсе кеше итеп танытыу, мутлашыу тыйыла. Был шарттар, һеҙ түләнеүсе ниндәй генә өлөш индергән саҡта ла, үҙегеҙҙең эш биреүсегеҙ йәки клиентығыҙ, ниндәй ҙә булһа ойошмала, хәрәкәттә ағза булып тороуығыҙ йә ҡатнашыуығыҙ тураһындағы мәғлүмәтте асырға тейешлегегеҙҙе күҙҙә тота. Быны эшләүҙең ике юлы бар.\n1. Ошо ысулдарҙың береһе:\nүҙегеҙҙең шәхси ҡатнашыусы битендә ғариза, йәки\nтүләүле ҡатнашыуҙы оҙатыусы фекер алышыу битендә ғариза, йәки\nтүләүле ҡатнашыуҙы оҙатыусы ҡыҫҡаса үҙгәрештәрҙе тасуирлау урынында ғариза урынлаштырыу.\n2. Шулай уҡ Википедия:Түләүле ҡатнашыуға ғариза биргән ҡатнашыусылар исемлеге битендә үҙегеҙҙең никты түләүле өлөш индереүселәрҙең берҙәм исемлегенә яҙып ҡуйырға тейешһегеҙ.\nҠиммәтле приздар бирелә торған конкурстарҙа ҡатнашыу түләүле ҡатнашыуҙың бер төрө тип иҫәпләнә. Түләүле ҡатнашыу тураһында ентеклерәк итеп ошонда белергә була: Түләүле ҡатнашыу тураһында мәғлүмәтте асыуға бәйле айырыуса йыш бирелгән һорауҙарға яуаптар.\n1 Түләүле ҡатнашыу буйынса сикләүҙәр\n2 Түләүле мөхәррирләү тураһындағы сәйәсәттең эшләүен тәьмин итеү\n3 Ошо ҡағиҙәнең статусы\nТүләүле ҡатнашыу буйынса сикләүҙәр[вики-тексты үҙгәртергә]\nШура ағзаларына, бейҙәргә, чекъюзерҙарға һәм ревизорҙарға уларҙың ошо вазифаларына туранан-тура бәйле булған түләүле өлөш индереүҙәрҙә ҡатнашыу тыйыла. Юғары шура ағзаһы, бей һәм чекъюзер вазифалы кешеләргә бер ниндәй, хатта тейешле флагҡа бәйһеҙ булған түләүле ҡатнашыу ҙа рөхсәт ителмәй. Хакимдарға флаг булыуға бәйле түләүле өлөш индереү мәнфәғәттәр конфликты ихтималлығы арҡаһында рөхсәт ителмәй.\nТүләүле мөхәррирләү тураһындағы сәйәсәттең эшләүен тәьмин итеү[вики-тексты үҙгәртергә]\nВикимедиа берләшмәһе һәм уның ағзалары был ҡағиҙәләрҙе боҙған файҙаланыусыларға ҡарата ла сара күрә ала, уларға ҡарата иҫкәртеү, тикшереү, бикләү йәки бөтөнләй һүндереп ҡуйыу ҡуллана ала. Һеҙ бәхәстәрҙе хәл итә торған органдарҙың һуңғы ҡарарҙарын үтәргә ризалыҡ бирәһегеҙ. Бындай органдар (мәҫәлән, юғары шуралар) башҡорт Википедияһы берләшмәһе тарафынан ойошторола, уларҙың ҡарарҙарына башҡорт Википедияһы ҡағиҙәләрендә ҡаралған санкциялар инә ала.\nОшо ҡағиҙәнең статусы [вики-тексты үҙгәртергә]\nБашҡорт Википедияһының ошо ҡағиҙәһе автоматик рәүештә Викимедия Фондының Попечителдәр советы тарафынан 2014 йылдың 16 июнендә ҡабул ителгән Ҡулланыу шарттарына төҙәтеүҙәр нигеҙендә ғәмәлгә инде. Был ҡағиҙә 2014 йылдың 16 июненән эшләй. Башҡорт Википедияһы берләшмәһе түләүле ҡатнашыуға өҫтәмә сикләүҙәр индерҙе, улар ошо ҡағиҙәлә сағыла. Был өҫтәмә сикләүҙәр буйынса йөкләмәләр барлыҡҡа килеү ваҡыты ошо ҡағиҙәнең иҫкәрмәләрендә күрһәтелгән.\nТүләүле ҡатнашыу тураһында мәғлүмәтте асыуға бәйле айырыуса йыш бирелгән һорауҙарға яуаптар\nТүләүле ҡатнашыуҙы асыуға ҡарата альтернатив сәйәсәттәр\nФондтың Попечителдәр советы Хаты\nМәнфәғәттәр конфликты (ҡағиҙәнең проекты).\n↑ . Өлөш индереү тигәндә ҡатнашыусының Википедияла логҡа яҙылып барған бөтә төр ғәмәлдәре инә\n↑ 2,0 2,1 2,2 Настоящее положение вступает в действие с момента принятия уточнения политики оплачиваемого участия в опросе Википедия:Опросы/Уточнение политики об оплачиваемом участии, то есть с 27 апреля 2019 года.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Википедия:Түләүле_ҡатнашыу&oldid=1107822 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:18 27 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Һәм итальян Оҫталарын сит ил видеочить исемлеген теркәү бушлай булғас. info - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nҺәм итальян Оҫталарын сит ил видеочить исемлеген теркәү бушлай булғас. info\nЕгет ҡыҙҙың тере чат һәм башҡа ҡыҙыҡлы менән бушлай танышавидеочивать яңы дуҫ өсөн әҙер теркәлгән. кулачок, яҡшы, мин ул ҡасан ҡаршы ала-был Ябай, аңлайышлы интуитивно, уңайлы, бушлай һәм мотлаҡ теркәлеү һәм теркәлеүҙән ч матур булыуҙан тыш, бөтөнләй күреү өсөн. аралашты. Бөтә мәҡәләләрҙе күсереп алыу ғына түгел, тик беренсе - юл, инеш мәҡәлә уҡыу үҙенсәлекле н һуңынан һалығыҙ. әммә мине күреп, нимә булды инде профилендә.\nмин хәҙер чат ҡуйырбыҙ тураһында мәҡәләгә һылтанма ашыу дөйөм характерҙа түгел, ә алмашыу буфер, мин һеҙгә бер нисә юл профилендә сайтына ҡарата үҙ фекерен алдан, мин унда барырға тейешмен.\nәммә мәҡәлә ba ҡыуып булмаясаҡ, шуға күрә мотлаҡ булған телгә һәм сығанаҡтан архивланған сокращенно тыйыла. был видео-ч төркөмө, кулачок һеҙ бында күреп барыһы, кәрәк түгел яңғыҙ булған өсөн кликнуть cam күргән. Бынан Chatroulette, чатта теркәү өсөн талап итмәгән эш башлай. Шулай уҡ Мастер, исемлектә етәкләй сәләм ч amigos ч файҙа булыр. Ғәжәп, мин һеҙгә ҡарағанда файҙа күберәк һәм күберәк беренсе урын таба табып, һеҙ эйә булырға, изге булған өсөн Ожмах, ч(атап әгәр был мөмкин). Аноним һыу иң популяр мәҡәләләр исемлегенә Видеочивать бушлай, скачать сәләм һәм иң оҡшай йәки оҡшамай. amigos италия түгел, мин ташлай алмайым.\nсәләм, беҙ был хәбәр һылтанмалар ч-ч мин түгел, эротика, ҡотосорғос, триллерҙар һәм видео-ч, нормаль ч мажаралар, үҙе теләгән почта йәшниктәре ала.\nәгәр һеҙ барлыҡ яңы мәҡәләләр баҫылып бында үҙ блогтарын булдырып e-mail.\nМенән танышып, танышыу иғландары, бушлай танышыу, дуҫтарса мөнәсәбәт\nPelikam video chat mao ang usa ka buhi nga sibya sa Pelicam ug roulette\nвидео онлайн башҡа бушлай таныша теркәлгән чатта теркәлергә онлайн рулетка башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән видео чат ч ҡарап рулетка башҡа бушлай таныша теркәлгән өлкәндәр өсөн танышыу юллау өсөн таныштырҙы. видеочивать теркәлгән онлайн башҡа ҡыҙҙар менән бушлай видеочить чатта теркәлергә ҡыҙы рулетка


Интерактивный башкирский\nОнлайн дәрестәр Визуаль һүҙлек Грамматика Тестар\nГрамматика и тесты\n§20. Һан төркөмсәләре\n1. Төп һандар\nТөп һандар предметтарҙың теүəл һанын күрһəтə һəм башҡа һан төркөмсəлəре өсөн нигеҙ һанала: бер, ун биш, йөҙ. Һөйлəмдə аныҡлаусы функцияһын үтəй. Исемдəр функцияһында килһə, төп һандар килеш менəн үҙгəрə, эйəлек ялғауҙарын ҡабул итə. Һəр төп һандың үҙенсəлекле семантик йөкмəткеһе һəм функцияһы бар.\n2. Рəт һандары.\nРəт һандары предметтарҙың һаналыу тəртибен, уларҙың рəттə урынлашыу урынын белдерə. Был һан төркөмсəлəре төп һандарға –ынсы (-енсе, -өнсө, -нсы, -нсе) аффиксы ҡушылып яһала: беренсе урын, икенсе йорт, ун беренсе кеше, ике мең икенсе йыл. Рəт һандары һөйлəмдə аныҡлаусы функцияһын үтəй. Əммə исем функцияһында килгəндə тəртип һандары һөйлəмдең башҡа киҫəктəре вазифаһын да башҡаралар.\n3. Бүлем һандары\nБүлем һандары предметтарҙың, əйберҙəрҙең тигеҙ бүленешен күрһəтə. Улар төп һанға -ар/-əр, -шар/-шəр аффикстары ҡушылып яһала: туғыҙар, бишəр, алтышар, етешəр, унар, берəр, иллешəр, йөҙəр, меңəр.\n4. Йыйыу һандары\nЙыйыу һандары заттарҙы (шəхестəрҙе), предметтарҙы, əйберҙəрҙе бергə йыйыуҙы, төркөм итеп билдəлəүҙе белдерə. Йыйыу һандары төп һандарға -ау/-əү аффикстары ҡушылып яһала. Мəҫəлəн: берəү, икəү, өсəү, дүртəү, бишəү, алтау, етəү, унау. Туғыҙ, һигеҙ, егерме, утыҙ, ҡырҡ, илле, алтмыш, етмеш, һикһəн, туҡһан төп һандарының сама формалары булмай. Йыйыу һандары һөйләмдә аныҡлаусы функцияһын үтəмəйҙəр. Улар исемлəшеп үҙ аллы ҡулланыла, шулай уҡ ҡылым формалары менəн грамматик мөнəсəбəткə инə. Берəү йыйыу һаны аралашыу процесында бик йыш ҡулланыла. Был йыйыу һаны күрһəтеү, билдəһеҙлек алмаштары функцияһында килə.\n5. Сама һандары\nСама һандары предметтарҙың, əйберҙəрҙең һанын, иҫəбен сама менəн, яҡынса белдерə. Сама һандары бер нисə юл менән яһала:\n1. Морфологик юл менəн:\nа) төп һандарға -лап/-лəп аффикстары ҡушылып яһала: һигеҙлəп егет килгəн, алтмышлап кеше булды;\nб) -лаған / -лəгəн аффиксы ҡушылыу юлы менəн: утыҙлаған аты, егермелəгəн һыйыры бар.\n2. Синтаксик саралар ярҙамында:\nа) ике төп һандың үҙ-ара теҙмə юл менəн эргəлəш килеүе менəн: бер-ике көн, ун-егерме һум, өс-дүрт ҡалаҡ һ.б.\nб) төп, төбəү, сығанаҡ килештəрҙə килгəн һандарға тирəһе, самаһы, яҡын, ашыу, артыҡ һүҙҙəре эйəреү юлы менəн: утыҙ тирəһе, илле самаһы, алтмышҡа яҡын, етмештəн ашыу, һикһəндəн артыҡ һ.б.\nБыл ярҙамсы һүҙҙəр төп һан асыҡлап килгəн исемдəргə лə эйəреп килергə мөмкин: утыҙ кеше самаһы, өс көн тирəһе, өс йөҙ кешегə яҡын һ.б.\nТөп һан күплектə ҡулланылһа, шулай уҡ сама төшөнсəһен белдерə: егерме көндəрҙəн һуң килде, сəғəт биштəрҙə ҡайтты.\n6. Кəсер һандары\nКəсер һандары төп һандарға ҡарай. Улар предметтарҙың, əйберҙəрҙең конкрет бер өлөшөн белдерə. Кəсер һандары мəғəнəһен биреүҙə ярты, ярым, сирек кеүек өлөш мəғəнəһен белдереүсе һүҙҙəр ҙə ҡулланыла: дүрт ярым, өс сирек, бер ярты, ике ярым, дүрт мең ярым һ.б.\n7. Үлсәм һандары йәки нумератив һүҙҙəр\nБашҡорт телендə үлсәм һандары йәки нумератив һүҙҙəр тип йөрөтөлгəн һəм предметтарҙы, əйберҙəрҙе һанағанда, уларҙың иҫəбен күрһəткəндə киң ҡулланылған бер төркөм һүҙҙəр бар. Был һүҙҙəр көндəлек тормошта йыш осрай һəм беҙҙең халыҡтың ғөрөф-ғəҙəттəре, милли традициялары менəн тығыҙ бəйлəнгəн. Мəҫəлəн: бер баш ҡорот, биш баш умарта, өс тамсы һыу, биш дана дəфтəр.\nҺан һүҙ төркөмө түбәндәге категориялар менән үҙгәрә:\n1) килеш категорияһы. Килеш категорияһы менән төп, йыйыу һəм рəт һандары ғына үҙгәрә. Мəҫəлəн: Дүртенселə уҡыусылар күрше ауылға йөрөп уҡыйҙар.\n2) эйəлек категорияһына йыйыу һандары эйə: берəү — берəүе, икəү — икəүһе, дүртəүһенең береһе юҡ;\n3) хəбəрлек категорияһы күпселек һан төркөмсəһенə хас: бишенсеһемен, унаубыҙ, утыҙлапбыҙ һ.б.


За прием на работу “декретниц” предприниматели в Башкирии получат поддержку от государства\nРадий Хабиров поручил перевести в новый COVID-госпиталь пациентов из близлежащих к Уфе районов\nВ Минздраве рассказали о новой жертве коронавируса в Башкирии\nВ Башкирии ввели штрафы для нарушителей масочного режима\nТаксист с отверткой против мотоциклиста с пистолетом: «Вести» выяснили подробности конфликта в Башкирии\nСегодня в городах республики начали отключать горячую воду\n239 из 4757\nАнтон Бабиков – биатлон буйынса донъя чемпионы\nАнтон Бабиков – биатлон буйынса донъя чемпионы. Австрияның Хохфильцен ҡалаһында биатлон буйынса донъя чемпионатында 7,5-шәр саҡрымлыҡ дүрт этапта ирҙәр эстафетаһы уҙҙы. Өфөнән Антон Бабиков, шулай уҡ Алексей Волков, Максим Цветков һәм Антон Шипулин Рәсәй йыйылмаһында алтын миҙалдар яуланы. Көмөш...\nРима Ғәлиуллина 65 йәшлек юбилейын билдәләне. Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры коллективында ғүмер тантанаһы. Ошо көндәрҙә коллективтың ихтирамлы актрисаларының береһе – Рима Хәмиҙулла ҡыҙы Ғәлиуллина үҙенең 65 йәшлек юбилейын билдәләне. Актриса ижад юлын Салауат драма театрында башлай....\nҠәләм осондағы сәнғәт. Иглин районында йәшәүсе Салауат Фидаи ябай ғына ҡәләмдең графитын һырлап микроскульптуралар эшләй. Коллекцияһында төрлө көнкүреш әйберҙәре, йәнһүрәт геройҙары, йәнлектәр, архитектура күсермәләре, хатта Америка президенты Трамптың бюсты ла бар. Өҫтәлдә ҡәләм һәм бысаҡ һәм...\nРәсәйҙә бөгөн майлы ҡоймаҡ аҙнаһы башланды\nРәсәйҙә бөгөн майлы ҡоймаҡ аҙнаһы башланды. Алдағы көндәрҙә өҫтәлдә хөрмәтле ризыҡ - йоморо алтын ҡояшты һынландырған ҡоймаҡ. Аҙна аҙағындағы ҡышты оҙатыу йолаһынан һуң ысынлап та ҡояш йылыраҡ та сағыуыраҡ нур сәсә башлай. Мәжүсилек осоронан ҡалған Масленица дин, сәйәсәт башлыҡтары тыйыуына...\nРәсәйҙең оборона министрлығы Сүриәнең Ракка ҡалаһы янында “Ислам дәүләте” террорсыларының команда пунктын юҡ итте. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, унда террорсыларҙың ҙур отряды урынлашҡан булған. Ғыйраҡтың Хөкүмөт ғәскәрҙәре “Ислам дәүләте” террорсыларынан көнбайыш Мосул янындағы бер-нисә ауылды...\nҠанун боҙоусы мигранттар\nЯҡын арала Башҡортостандан Үзбәкстан, Тажикстан, Колумбия һәм Камерун граждандары ҡыуып ҡайтарыласаҡ. Улар миграция тураһындағы ҡануниәтте тупаҫ боҙоуҙа ғәйепләнә. Сит ил ҡунаҡтарын үҙ дәүләттәренә ҡайтарыу сығымдары Рәсәй ҡаҙнаһынан алына. Әммә киләсәктә был ҡағиҙә үҙгәреүе лә ихтимал. Ошо турала...\nТабиптарға һөжүм итеүселәрҙе ҡаты яза көтә\nТабиптарға һөжүм итеүселәр ғүмерлеккә иректән мәхрүм ителеүе ихтимал. Һәр хәлдә Рәсәй һаулыҡ һаҡлау министрлығы ошо турала закон проекты әһерләп хоҡуҡи порталда баҫтырып сығарҙы.Ҡанун проектына ярашлы, табипҡа һөжүм итеүсе 12 йылдан 20 йылға тиклем йәки ғүмерлеккә төрмәгә ябылыуы...\nӨфө янында ҙур авария\nӨфө янында пропан ташыусы ике машина яныуға бәйле ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләре тулыһынса бөтөрөлдө. Тығындар юҡ. Кисә пропан ташыған ЗИЛ һәм Вольво йөк машиналары янып китеү сәбәпле юлда ҙур тығындар барлыҡҡа килгәйне. Янғын һүндереүселәргә утты һүндереү өсөн ике сәғәт самаһы ваҡыт кәрәк булды...\nСалауат Юлаев плей-оффта. Бындай бүләкте Өфө командаһына “Югра” яһаны. Ханты-Мдансийскийҙа кисә үткән матчта майҙан хужалары Новосибирскийҙың “Себер”ен өҫтәмә ваҡытта 3-кә 2 менән еңеүгә үлгәште. Һөҙөмтәлә, Себергә юлаевсыларҙы ҡыуып етеү мөмкинлегенән мәхрүм итте. уларҙың 81 мәрәс, Игорь...\nЯрты быуаттан һуң бөгөн “Нәркәс” йәнә сәхнәгә ҡайта. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында легендар спектаклдең премьераһы уҙа. Режиссер-ҡуйыусы, сығышы менән Өфөнән, әлеге ваҡытта Мәскәүҙә йәшәүсе Илдар Ғиләжев. 1967 йылда Нәркәс спектакле тәүге тапҡыр сәхнәгә сыҡҡан...\nХеҙмәт алдынғылары бүләкләнде\nХеҙмәт алдынғылары бүләкләнде. Бөгөн Республика йортонда бер төркөм хеҙмәт алдынғылары һәм үҙ эше менән башҡаларға өлгө булған яҡташтарыбыҙға дәүләт наградалары тапшырыу тантанаһы үтте.\nЛиванда шығый мосолмандарҙың “Хезболла” хәрби ойошмаһы етәксеһе Хәсән Насралла Изральға янаған. “Ливанға һөжүм иткән осраҡта атом ҡоралығыҙҙы үҙегеҙгә табан борсаҡбыҙ”,- тигән ул. Израильда әле өсөнсө Ливан һуғышы тураһында имеш-мимештәр йөрөй. Премьер-министр Беньамин Нетаньяху Америка президенты...\nӨфө автотоннелен төҙөүсе табылды\nӨфө автотоннелен төҙөүсе табылды. Яҡын арала “Башҡорт концессион компанияһы” менән килешеү төҙөләсәк тип хәбәр итәләр Республиканың транспорт һәм юл хужалығы дәүләт комитетынан. Баш ҡаланың көнсығыш үткәүеле М5 һәм М7 трассаларын тоташтыра. Уның бер өлөшө, 1,2 саҡрымы Өфөлә үткән быуатта төҙөлә...\nЮлдар тар, йәмәғәт транспорты һирәк, йәйәүлеләр юлы кәртәгә илтә. Өфөнөң яңы төҙөлгән биҫтәләренең береһендә йәшәгән халыҡ йорттарына үҙе һуҡмаҡ һалырға мәжбүр. Ун йыл инде яңы тип һаналған Колгуевский биҫтәһе ҡышын ҡарҙан, яҙлы-көҙлө батҡаҡтан арына алмай. Бындағы юлдар ҙа билдәһеҙлеккә илтә....\nМашина һатып алғанда нимәгә иғтибар итергә кәрәк?\nМашина һатып алғанда нимәгә иғтибар итергә кәрәк? Өфөлә билдәле автодилерҙарҙың береһе ураланған автомобилдәр менән сауҙа итә. Ошондай ғәйепләү ҡарары менән беҙҙең редакцияға Илдар Мөхәмәтшин исемле егет мөрәжәғәт итте. Ул 1 йыл элек автосалондан Фольсваген Тоуарег һатып ала. Яңыраҡ уны кире...\n“Алтын тренер” урамы\n“Алтын тренер” урамы «Салауат Юлаев» хоккей клубының «алтын тренеры» Сергей Михалевтың исемен мәңгеләштереү маҡсатында Өфөләге бер урамға уның исемен биреү күҙаллана. Шундай башланғыс менән Өфөнөң Киров районы рәсми төркөмөндә хоккей клубы көйәрмәндәре сығыш яһаны. Унда Яңы...\nБаш ҡала циркына ябылыу хәүефе янай\nБаш ҡала циркына ябылыу хәүефе янай. Октябрь районы прокуратураһы шуны талап итә. Тикшереү һөҙөмтәләре судҡа мөрәжәғәт итергә нигеҙ булған. Ведомство бина тамашасыларҙың һәм цирк хеҙмәткәрҙәренең ғүмеренә һәм һаулығына хәүеф тыуҙыра, тигән һығымтаға килгән. Тейешле ғариза «Рәсәй дәүләт цирк...\nӨфө табиптары тиренең бешкән урындарын яңы ысул ярҙамында дауалай\nӨфө табиптары тиренең бешкән урындарын яңы ысул ярҙамында дауалай. Йәрәхәт алғандарҙы дауалауҙа Өфө табиптарына юғары технологияларҙы ҡуллана. Бер ай элек Эльза Ямурова ҡаты йәрәхәтләнә. Оҙаҡ ваҡыт яра уңалмағас, ҡатын дауаханаға мөрәжәғәт итә. Хәҙер инде уны операцияға әҙерләйҙәр. Кире баҫым...\nҠаланың газ хеҙмәте һәм янғын һүндереүселәр берлектәге рейдҡа сыҡты\nҠаланың газ хеҙмәте һәм янғын һүндереүселәр берлектәге рейдҡа сыҡты. Илдең төрлө төбәктәрендә-Төмән, Рязань һәм Иваново өлкәләрендә фажиғәле осраҡтар теркәлде- газ шартлап кешеләр һәләк булды. Белгестәр әйтеүенсә, был тәү сиратта именлек ҡағиҙәләренә битарафлыҡтан килә. Күптәр ҡышын...\nБыйыл яҙғы ташҡындың көслө булыуы көтөлә. Республикала «ҙур һыу»ҙың килеүенә етди әҙерләнәләр. Быйыл Өфөлә һуңғы 20 йылда тәүге тапҡыр көслө ташҡын булыуы ихтимал. Уны хәүефһеҙ үткәреү буйынса саралар планы тикшерелә. Штабтар, ваҡытлыса урынлаштырыу пункттары һәм күҙәтеү постарының иҫәбе...\nГреция фермерҙары урамға сыҡты. Улар һалымдарҙың, социаль түләүҙәрҙең юғары булыуына ризаһыҙлыҡ белдерә. Демнстранттар ауыл хужалығы министрлығы янында йыйылып парламент бинаһына тиклем юл үтте. “Беҙ һуғышҡа әҙер”,-тип белдерә акцияны ойоштороусылар. Халыҡ-ара валюта фонды Грециянан...\nГрецияла Европа Советының урындағы һәм төбәк властарының Конгресы асыла\nГрецияла Европа Советының урындағы һәм төбәк властарының Конгресы асыла. Кәңәшмәлә Европа дәүләттәрендә демократия хәле тикшерелә. Конгресс өс комитетҡа бүленеп эшләй. Мониторниг буйынса комитет составына Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев саҡырылған. Ул әлеге мәлдә...\nБөгөн йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышы үтте\nБөгөн йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы коллегияһының киңәйтелгән ултырышы үтте. Уның эшендә республика башлығы рөстәм Хәмитов ҡатнашты.


Кисә Әбделкәрим ауылында ошо төбәктән сыҡҡан күренекле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, шағир һәм драматург, ғалим, Башҡорт Совет автономияһын төҙөүгә тос өлөш индергән арҙаҡлы шәхестәребеҙҙең береһе Хәбибулла Ғәбитовтың яҡты иҫтәлегенә арнап мәктәп бинаһында таҡтаташ асылды. Тантанала БДУ доценты, билдәле ғалим, тарих фәндәре кандитаты Нурислам Ҡалмантаев, фән кандидаттары Әхәт Салихов һәм Рәшит Аҡкөбәков, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан фәндәр акдемияһының “Шәрҡиәт” фәнни-мәҙәни журналы мөхәррире Римма Аҡманова, БДУ-ның Сибай институты директоры урынбаҫары Йәлил Һөйөндөков, ошо уҡ уҡыу йорто доценты, ғалим Фуат Сөләймәнов, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы Батырша Күсәрбаев, шағирә, “Аҡбуҙат” журналының баш мөхәррире Лариса Абдуллина, БР Милли музейының бүлек мөдире Юнир Минишев, район хакимиәтенең эштәр идарасыһы Илгиз Байымов, Баймаҡ районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Ришат Ишембәтов, Темәс тарихы һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы директоры Айҙар Мәжитов, Әбделкәрим ауыл биләмәһе башлығы Илшат Моратов, мәғариф ветераны, ветерандар советы рәйесе Йәмних Ҡашҡаров, ауыл халҡы ҡатнашты.\nБашҡортостанда Башҡорт тарихы йылы сиктәрендә ғәйәт ҙур эштәр башҡарыла, арҙаҡлы милләттәштәребеҙҙең исемдәре мәңгеләштерелә. Халҡыбыҙ тарихында үҙенең тәрән эҙен ҡалдырған Хәбибулла Ғәбделҡаһир улының тыуыуына быйыл 135 йыл тулыуҙы киң билдәләү һәм исемен мәңгеләштереү маҡсатында йәмәғәтселек әҙиптең һәм йәмәғәт эшмәкәренең тыуған ауылында таҡтаташ асыу зарурлығын күтәреп сыҡты. Айырыуса яҡташыбыҙҙың вариҫтары был тәңгәлдә әүҙемлек күрһәтте, мөҡәддәс эш атҡарып сыҡты.\nӘйтергә кәрәк, Әбделкәрим халҡы арҙаҡлы яҡташының исемен ҡәҙерләп һаҡлай, уны киләһе быуындарға еткереү өсөн ҙур эш алып бара. Ошо маҡсатта бында шәхес хөрмәтенә төрлө саралар ойошторола. 1996 йылда шағирҙың 110 йыллыҡ юбилейы республика кимәлендә билдәләнде. Ауылдың үҙәк урамына уның исеме бирелгән, мәктәптә музей асылған. Быйыл иһә июнь айында Ғәбитовтарҙың ишле ырыуы Шәжәрә байрамын Хәбибулла Ғәбитов иҫтәлегенә арнап ойошторҙо. Йылайыр районы Ҡашҡар ауылында үткән Түңгәүер йыйынында ла, район һабантуйында Әбделкәрим ауыл биләмәһе тирмәһен ҡорғанда ла төп тема булып Хәбибулла Ғәбитовтың тормош һәм ижад юлы торҙо.\nХәбибулла Ғәбитов тормош төпкөлөнән – иң ярлы ҡатламдан күтәрелгән әҙип, йәмәғәт эшмәкәре, шәхес. 1886 йылдың 1 майында Әбделкәримдә хеҙмәтсе ғаиләһендә тыуған. 3 йәштә етем ҡалып, Юлыҡта алтын сәнәғәтсеһе Рәмиевтар ғаиләһендә аҫрау бала булып үҫә, шунда башланғыс белем ала. 10-12 йәштәрҙән Таналыҡ станицаһы имам-хатибы Аҡмалетдин ғәбитов ғаиләһендә тәрбиәләнә. “Ғәлиә” мәҙрәсәһендә уҡый. Верхотур, Иркутск мәҙрәсәләрендә уҡыта. Февраль революцияһының тәүге көндәренән Ырымбурға килеп, азатлыҡ өсөн көрәшкә ҡушыла. Шура составына һайлана, “Башҡорт” гәзитен редакторлай, “Тулҡын” берекмәһен ойоштороуҙа ҡатнаша. 1918 йылда Ырымбурҙа Ш.Бабичтың “Зәңгәр йырҙар”, Х.Ғәбитовтың “Башҡорт моңдары” йыйынтыҡтары тәүләп башҡортса нәшер ителә. Шул йылда Мәскәүҙә Үҙәк мосолмандар комиссариатында башҡорт бүлеген етәкләй. Башҡорт милли хәрәкәтен ойоштороусыларҙың береһе, Беренсе Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы була. 1920 йылдан Х.Ғәбитов “Яңы әлиф” комитетында эшләй, “Башҡорт аймағы”, “Яңылыҡ”, “Белем” журналдарын ойоштора. “Әлифба”, алфавит, башҡорт теле дәреслектәре сығарыуҙа ҡатнаша. Тиҫтәләгән шиғыр йыйынтыҡтары баҫтыра, балалар әҙәбиәтендә көсөн һынай, “Ынйыҡай менән Юлдыҡай” музыкаль драмаһы Башҡорт дәүләт театры сәхнәһендә киң популярлыҡ яулай. Әҙип башҡорт фольклорын туплап баҫтырыуға шаҡтай тос өлөш индерә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, шәхес культы осоро бик күп арҙаҡлы милләттәштәребеҙҙең, шул иҫәптән Хәбибулла Ғәбитовтың исемен бик оҙаҡҡа онотолоуға дусар итә. Ул милләтселектә ғәйепләнеп, 1935 йылда Магаданға һөргөнгә ебәрелә, 1939 йылда вафат була.\nХалыҡ хәтере – мәңгелек. Хәбибулла Ғәбитовтың исеме лә халҡына дан булып кире әйләнеп ҡайтты. Үҙҙәренең сығыштарында ла тантанала ҡатнашыусылар арҙаҡлы шәхесебеҙҙең республикабыҙ үҫешенә индергән өлөшөн юғары баһаланы, баймаҡтарға арҙаҡлы ул-ҡыҙҙарын күтәрмәләүе, тарихыбыҙға һаҡсыл ҡарашта булғаны өсөн рәхмәт белдерҙе.\nТаҡтаташты асыу хоҡуғы Нурислам Ҡалмантаев, Илгиз Байымов һәм Әбделкәрим ауыл биләмәһе башлығы Илшат Моратовҡа бирелде.\nҺуңынан ҡунаҡтар Әбделкәрим мәктәбендә булды, уҡыусыларҙың сығыштарын ҡараны. Мәктәп музейы, Ғәбитовтар шәжәрәһе һәр кемдә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.


Депутаттар ергә тартыла башланы\nРәсәйлеләрҙең фатир мәсьәләһе һәр кем ала алырлыҡ торлаҡ буйынса өҫтөнлөклө милли проект аша рәткә һалынасаҡ. Илдәге тағы бер төп мәсьәлә әле большевиктар һәм уларҙың ер тураһындағы билдәле декреты заманынан алып рәткә һалына. Һәм һаман да һуңғы һығымта яһалмай. Күп кенә реформаларҙа ер һаман да тотҡарлаусы мәсьәлә булып ҡалыуын дауам итә.\nКисә Өфөлә ер буйынса парламент тыңлауҙары үтте. Уның инициаторы булып БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың аграр һорауҙар, тәбиғәт ресурстары, тәбиғәтте файҙаланыу һәм\nэкология буйынса комитеты сығыш яһаны, сөнки "тикшереү" предметы булып республикала ике йыл элек үҙ көсөнә ингән "Ер\nмөнәсәбәттәрен көйләү тураһында" закон торҙо.\nТыңлауҙарҙа БР Президенты Мортаза Рәхимов, БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов, республиканың Дәүләт Йыйылышы депутаттары, төбәк министрлыҡтары һәм ведомстволары, федераль хеҙмәт һәм ойошмаларҙың республика о ргандары, муниципаль район һәм ҡала округтарының хакимиәт б ашлыҡтары, ер ресурстары һәм ерҙе файҙаланыу буйынса урындағы комитет вәкилдәре ҡатнашты.\nДәүләт Йыйылышы спикеры Константин Толкачев ер мәсьәләһен хәл итеү өсөн федераль һәм төбәк кимәлендә етерлек хоҡуҡи\nбаза бар, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды, һәм ауыл хужалығында "Агросәнәғәт комплексы" милли проектының үтәлеүе уның дөрөҫ һәм тулыһынса ҡулланылыуынан тора.\n- Башҡортостанда ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе\nхосусилаштырыу быйылғы йылдың 1 ғинуарында башланды, - тип билдәләне Константин Борисович. - Һәм федераль закондарҙы һәм республиканың "Ер мөнәсәбәттәрен көйләү тураһында" законын ҡулланыу ергә дәүләт мөлкәтен һәм власть кимәлдәре араһында вәкәләттәрҙең тейешенсә сикләнмәүе йәһәтенән проблемалы урындарҙы асыҡланы.\nЫсынлап та, беренсе сиратта хатта РФ Ер кодексы ла барлыҡҡ а килгән "аҡ таптарҙы" ҡаплай алмай. Ер участкаларын һәм биналарҙы, ҡаралты һәм ҡоролмаларҙы берҙәм иҫәпкә алыу проблемаһы һауала аҫылынып ҡалды - һәр объект өсөн айырым\nведомство яуап бирә. Һөҙөмтәлә күсемһеҙ милек менән эш итеүҙе рәсмиләштереү процессы бик ныҡ ҡатмарлаша.\nӘммә республиканың закондар сығарыу һәм башҡарма власы\nберенсе сиратта коммерция мәнфәғәтен түгел, ә халыҡ һәм дәүләт файҙаһын ҡайғырта. Ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге е рҙәрҙе хосусилаштырыуҙы туҡтатыу мөмкин түгел. Рәсәйҙең башҡа төбәктәренең ер менән файҙаланыу тәжрибәһе хөкүмәтте б ик һаҡ ҡыланырға мәжбүр итә. Бөгөн Рәсәй Федерацияһында хосусилаштырылған ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙең яртыһының тип әйтерлек хужалары ерҙе эшкәртеү хәстәрен күрмәй, был үҙ сиратында уларҙың ауыл хужалығы әйләнешенән сығыуына килтерә.\nБР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, БР ер ресурстары һәм ерҙе файҙаланыу буйынса дәүләт комитеты\nрәйесе Шамил Вәхитов төп мәсьәләне файҙаһыҙ һәм хаталы хәл итеү ихтималлығынан борсолоуын йәшермәне.\n- Башҡортостан бөгөн Рәсәйҙә ер менән иң яҡшы тәьмин ителгәндән төбәктәрҙең береһе. Рәсәйҙә ауыл хужалығы биләмәләре майҙаны буйынса беҙ етенсе урында, әйткәндәй, улар барлыҡ ерҙәрҙең яртыһын тәшкил итә, һәм һөрөнтө ер майҙандары буйынса - һигеҙенсе урында, - тип билдәләне Шамил\nХөснулла улы. - Бөгөн хөкүмәт граждандарға ерҙе өлөшләтә милеккә хосусилаштырырға һәм уны һөҙөмтәле эшләүсе предприятиеларға ҡуртымға тапшырырға тәҡдим итә.\nБР милек мөнәсәбәттәре министры Раил Сарбаев ергә дәүләт мөлкәтенең республика һәм урындағы мөлкәтенә сикләүҙәр әлегә тиклем тамамланмаған, ә бына федераль өлөшө\nбилдәләнде, тип белдерҙе. Мәҫәлән, предприятиеларға үҙҙәре биләгән ерҙе һатып алырға ҡамасаулаусы төп ҡаршылыҡ уның кадастр һәм реаль хаҡының тура килмәүендә йәшеренгән. Ер участкаларына һалым һалыу өлкәһендәге хәл дә үҙгәреш талап итә. Бөгөн ергә түләтелгән һалым иҡтисади яҡтан нигеҙләнмәгә н, сөнки ҡулланылған кадастр баһалау алымы инде иҫкереп өлгөргән. Әгәр РФ МЭРТ редакцияһында предприятие һәм ойошмалар аҫтындағы ерҙе һатып алыу хаҡы тураһында закон\nҡабул ителһә, Рәсәй буйынса участкалар һатып алыу хаҡы урта са алғанда 2, 7 тапҡыр, Өфөлә, мәҫәлән, биш тапҡыр кәмейәсәк . Өфө ҡалаһы ҡала округының хакимиәт башлығы Павел Качкаев ергә дәүләт мөлкәтен тулыһынса сикләгәнгә тиклем ер участкаларына идара итеүҙә муниципалитет вәкәләттәрен\nбилдәләүҙе һораны. Республика прокуроры Сергей Хуртин уның нәҡ ошо аспект буйынса борсолоуына бер аҙ аңлатма биреп үтте . Уның һүҙҙәре буйынса, урындарҙа күҙәтеү органдары ер ҡануниәтен боҙоу осраҡтарын теркәй, һәм, ябай ғына итеп әйткәндә, хоҡуҡтары булмаған эш менән шөғөлләнергә тәүәккәлләй. "Бар ерҙә лә муниципаль органдар ер участкалары\nтураһында мәғлүмәт әҙерләмәй һәм халыҡты уның менән таныштырмай, - ти Сергей Анатольевич.\nРеспубликала ерҙе хосусилаштырыу башланыуы закон сығарыусыларҙан башлап чиновниктарға тиклем барыһына ла эш к үп буласағы тураһында һөйләй. "Ай һайын Росрегистрацияға 25 мең тирәһе ғариза килә, үҙебеҙҙе алғы һыҙыҡта эшләгән кеүек тоябыҙ, - ти Федераль теркәү хеҙмәтенең БР буйынса баш идаралағы етәксеһе Светлана Кудряшова.\nТыңлауҙарҙа ҡатнашыусылар парламент депутаттары социаль\nөлкәлә эшләүсе ауыл пенсионерҙарының мәнфәғәтен дә күҙәтһен ине, тигән теләк белдерҙе, сөнки уларҙың билдәле ер участкаһын бушлай хосусилаштырыуға хоҡуҡлы булыуы шик тыуҙырмай.


13 августа Өфөлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров тимер юл вокзалын реконструкциялау барышы менән танышты. Төбәк етәксеһе төп бинаның беренсе һәм икенсе ҡатында булып, пассажирҙарҙы ваҡытлыса хеҙмәтләндереү шарттарын ҡараны.\nБөгөн вокзал бинаһында фундамент һәм түшәм нығытыла, инженер селтәрҙәре яңыртыла, биҙәкләү эштәре алып барыла һәм вокзал алды биләмәһе тәртипкә килтерелә.\nАртабан 2-се һәм 3-сө платформаны реконструкциялау, баҫҡыстарҙы киңәйтеү планлаштырыла, шулай уҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн лифт урынлаштырыу күҙаллана. Шулау уҡ йәйәүлеләр өсөн үткәүелде оҙонайтыу һәм яңы 4-се платформа төҙөү ҡакралған.\nРеконструкция эштәре башланғандан алып, «Рәсәй тимер юлдары» асыҡ акционерҙар йәмғиәте тарафынан 1 млрд һумдан ашыу аҡса һалынған.\nТимер юл вокзалын ҡарағандан һуң Радий Хәбиров «Ҡала электричкаһы» проекты мөмкинлектәрен барлау өсөн Куйбышев тимер юлы етәксеһе менән «Дим – Шаҡша», артабан Иглин маршруты буйынса республикалағы берҙән-бер автомотриста йөрөп ҡараны. 54 урынға иҫәпләнгән үҙ-йөрөшлө махсус состав тимер юлсыларҙы ташыу һәм тимер юл инфраструктураһын тикшереүсе комиссия ағзаларын йөрөтөү өсөн иҫәпләнгән.\nРеспублика етәксеһе ҡала хакимиәте етәкселеге һәм «Рәсәй тимер юлдары» йәмғиәте вәкилдәре менән Черниковка биҫтәһендә һәм Ҡала мәҙәниәт йорто туҡталышындағы станцияларҙы төҙөкләндереү һорауҙары буйынса фекер алышты.\nИглин ҡасабаһында Радий Хәбиров район етәксеһе менән аралашты, ҡала яны тимер юл транспортын үҫтереү мөһимлеген һыҙыҡ аҫтына алды.\n–Беҙ «Дим – Шаҡша» трассаһы нисек эшләгәнен аңларға теләгәйнек. Юл ыңғайында «Ҡала электричкаһы» киләсәге тураһында кәңәшмә үткәрҙек тиһәк тә була. Беҙ пассажирҙар өсөн күпкә уңайлыраҡ шарттар тыуҙырырға мөмкин тигән фекерҙә, – тине Радий Хәбиров. – «Парк», «Черниковка», «1629 саҡырым» туҡталыштарының торошо менән таныштыҡ. Беҙ бында күпкә уңайлыраҡ шарттар тыуҙырырға теләйбеҙ. Кеше электричканан төшөү менән автобусҡа ултырып үҙенә кәрәкле маршрут буйынса юлын дауам итергә тейеш. «Рәсәй тимер юлдары» ойошмаһы менән башҡа проекттар буйынса ла фекер алышабыҙ. Аңлау бар, шуға бер-нисә йылдан Өфөнө тимер юл бәйләнеше уратып алыр тип ышанабыҙ.


Ихаталарҙы бикләү юҡ\nКүп ҡатлы йорттар янында законһыҙ рәүештә урынлаштырылған шлагбаумдар һүтеләсәк. Тәүге осраҡ әле үк бар, баш ҡаланың Зәйнәб Биишева урамындағы бик алынды.\nБында бер төркөм граждандар үҙ теләге менән йорттары эргәһендәге парковканы шлагбаум менән кәртәләй. Йүнселдәр кәрәкле документтар юлламай, хатта, күршеләренә лә хәбәр итмәй. Автомобилдәрен парковкаға индерә алмаған башҡа фатир хужалары судҡа мөрәжәғәт итә, ике йылға яҡын дауам иткән тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә законһыҙ кәртәне һүтергә тигән ҡарар сығарыла. Шул уҡ ваҡытта йорт ихатаһына шлагбаум ҡуйырға була, тик бының өсөн мотлаҡ процедуралар башҡарыу талап ителә. Мәҫәлән, кәртәләнәсәк ерҙе ҡуртымға алып кадастр теркәүгә ҡуйырға кәрәк. Шулай уҡ шлагбаум ҡуйылған ихатаға янғын һүндереүсе, тиҙ ярҙам һәм башҡа махсус транспорт үтеп инә алһын өсөн шарттар булдырыу мотлаҡ.


Иген культуралары — Башҡорт Википедияһы\n(Бөртөклөләр битенән йүнәлтелде)\nБойҙай — иң мөһим иген культураһы— Бойҙай (Triticum aestivum)\nБөртөклөләр, бөртөклө күльтуралар, иген культуралары — иген, төп туҡланыу ризығы, бик күп сәнәғәт тариаҡтапы өсөн сеймал һәм ауыл хужалығы хайуандары өсөн аҙыҡ бирә торған кеше хужалыҡ эшмәкәрлегендә игелә торған үҫемлектәр төркөмө. Хәҙерге заманда игелә торған бөртөклө культуралар дүрт ботаник ғаиләгә бүленә: ҡыяҡлылар, ҡарабойҙай һымаҡтар, амарант һымаҡтар — иген бөртөклө культуралары; бынан тыш ҡуҙаҡлы иген культуралары.\nБыл культураларҙың орлоҡтары аҙыҡ-түлек һәм мал аҙығы булараҡ әһәмиәтле, он тартыу, ярма ярыу, ҡатнаш аҙыҡ сәнәғәте өсөн сеймал булып тора. Икмәк бешереүҙә, макорон һәм кондитер әйберҙәр, аҙыҡ концентраттары, консервалар, шулай уҡ сәнәғәттең һыра ҡайнатыу һәм спирт етештереү тармағында ҡулланыла.\nБөртөкло культуралар шартлы рәүештә бер нисәгә бүленә: икмәк культуралары — арыш, бойҙай; мал аҙығы — арпа, һоло, кукуруз, сорго һәм башҡалар; ҡуҙаҡлылар — борсаҡ, нут, соя, фасоль һәм башҡалар; ярма культуралары — ҡарабойҙай, тары һәм башҡалар.\nБөтә төр ҡыяҡлыларҙың да тамыр системаһы суҡ һымаҡ, һабаҡтары эре ҡыуашлы төйөнләнештәр менән бүленгән. Арыш, бойҙай, арпа, һоло йылыға артыҡ талапсан түгел, улар шытып сыҡҡанда бер нисә ваҡ тамыр (корешок) барлыҡҡа килә. Кукуруз, ҡарабойҙай, тары сорго йылыға талапсан, уларға бер генә төп яһала. Сәскә төркөмөнә ҡарап башаҡлыларға(арыш, бойҙай, арпа) һәм һепертке башлыларға (һоло, тары, сорго) айырыла.\nҮҫеш һәм вегетация осоро дауымлылығына ҡарап бөртөклө күлтуралар ужым һәм һабан культураларына бүленә.\n↑ Зерновые культуры — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3-е издание)\nТатар энциклопедияһы. Ҡазан, 2008 (тат.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иген_культуралары&oldid=576804 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:30 26 февраль 2016 үҙгәртелгән.


Тарбаҡ мөгөҙлө баһадир » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Ауыл хужалығы » Тарбаҡ мөгөҙлө баһадир\nТарбаҡ мөгөҙлө баһадир 28.08.2018 // Ауыл хужалығы\nУрмандарыбыҙҙы был януарһыҙ күҙ алдына ла килтерә алмайбыҙ. Хәтеремдә, атайым менән утынға барғайныҡ. Тракторҙы һүндереп, кабинанан төшөүебеҙ булды, ағас шатыр-шотор килгәнгә, ҡотобоҙ осоп, техникаға һыйындыҡ. Ни булыр икән? Баҡһаң, беҙҙән өс-дүрт метр ғына алыҫлыҡта өс мышы үтеп бара: алда эре мөгөҙөн тырпайтҡан үгеҙ – ата мышы, уртала – бәләкәй генә быҙауы, артта – инәһе. Беҙ уларҙың биләмәһенә ингәнбеҙ, имеш, тыныслыҡтарын боҙғанбыҙ. Ҡурҡыуын да ҡурҡҡанмындыр инде, уныһы хәтерҙә ҡалмаған, ә бына һоҡланып ҡарап тороуыбыҙ бөгөнгөләй хәтерҙә. Ҡайһылай матур ине улар!\nМышылар – урман хайуандары араһында иң ҙурҙары. Оло үгеҙенең буй оҙонлоғо – 300 сантиметрға, ауырлығы 580 – 600 килограмға етә. Боландар төркөмөнә ингән ҡыр хайуандары араһында улар үҙҙәренең оҙон аяҡлы, киң күкрәкле, ҙур, ауыр башлы булыуы менән айырылып тора. Муйыны аҫтында 25 – 40 сантиметрға еткән “алҡа”һы ла бар. Төҫтәре – ҡараһыу-һоро.\nҮгеҙ мышының бар матурлығы мөгөҙөндәлер. Ул – көс-ғәйрәте ташып тороуы билдәһе. Мөгөҙ төрлөсә булырға мөмкин, ләкин беҙ ҙур “көрәкле”һенә күнеккәнбеҙ, һәр хәлдә, шулай күрге килә. “Көрәк” ике яҡҡа тарбая ла бәләкәй-бәләкәй “тармаҡ”тар (улар хатта 18-гә етә) ебәрә.\nМышы Ер шарының күп өлөшөндә таралған. Хатта Евразия һәм Төньяҡ Американың төньяҡ урмандарында ла бар. Ләкин Европала һан яғынан ныҡ кәмей. Шулай ҙа уларҙы һаҡлау саралары һөҙөмтәһеҙ ҡалмай. Бының өсөн тәүҙә иҫәпкә алалар, урмандарҙы йәшәртәләр (оло ағастарҙы ҡырҡалар) һ. б. Мышы үҙе генә лә алты-ете төргә бүленә. Ғәҙәттә, ҙурлығына, төҫөнә ҡарап, төрлөсә йөрөтәләр. Мәҫәлән, иң ҙурҙары – Америка, һуңынан Көнсығыш Себер төркөмдәре һанала, иң бәләкәйҙәре – Уссуриҙағылар.\nМышы үҙенә күрә әрһеҙ, аҙыҡҡа талымһыҙ хайуан. Ҡайһы бер кешеләр уны йәш ағастарҙы ҡырған зарарлы кейек тип һанай. Уйлап ҡараһаң, был, ысынлап та, шулай төҫлө: оло мышы йәй көнөнә 35 килограмм самаһы, ҡыш 12-15 килограмм аҙыҡ ашай. Йылына бөтәһе ете тоннаға етһә, шуларҙың дүрт тоннаһы – йәш ағас үҫентеләре, 1,5 тоннаһы – ағас япраҡтары, 700 килограмы – ҡайыр, шул тиклем үк ҡыуаҡ һәм үлән, ләкин, асылда, урман хужалығына килтергән зыяны күп осраҡта арттырып күрһәтелә.\nБоландарҙан айырмалы “мөхәббәт уйындары” ваҡытында үгеҙҙәр әллә нисә инәнән торған “гарем” йыймай. Күпселектә улар берәүҙе генә үҙ итә. Тик махсус фермаларҙа, һунарсылыҡ хужалыҡтарында ғына был тәртиптең боҙолоуы мөмкин. Фермаларҙа, мәҫәлән, бер үгеҙгә биш-алты инә малды иҫәпләп тоталар.\nИнә мышы 225 – 240 көн быуаҙ йөрөй. Ғәҙәттә, быҙауҙар апрель – май айҙарында донъяға килә. Берәү йәки игеҙ була. Тапҡандан һуң инә мышы аҙнаға яҡын шул урындан китмәй. Быҙауҙар ошолай бер нисә көндән генә яйлап әсәһе артынан эйәрә. Шул ваҡыттан уҡ йәш ағас япраҡтарын ҡымтый башлаһалар ҙа, ботаҡтарҙы эйергә, һындырырға тик ай үткәс кенә көстәре етә. Ә бына оҙон аяҡтары үлән ашарға “ҡамасаулай”. Шуға ла, бер айлыҡ булғас, быҙау тубыҡланып йөрөп туҡланырға мәжбүр. Әсәләре башлыса 3,5-4 ай буйы имеҙә, ләкин, ҡабат “мөхәббәт уйыны” уйнамаһалар, ноябрь – декабргәсә лә имеҙеүҙәре мөмкин.\nИнә мышының һөтө һыйырҙыҡына ҡарағанда өс-дүрт тапҡырға ҡуйыраҡ, аҡһымы биш мәртәбә күберәк. Көнөнә быҙау ни бары бер-ике литр һөт эсә. Был уға нормаль үҫеү мөмкинлеген бирә. Яңы тыуған быҙау 6 – 16 кг ауырлыҡта булһа, көҙгә иһә 120 –130 килограмға етә.\nҮгеҙ мышы быҙауҙарының тәүге мөгөҙҙәре бер йылдан һуң барлыҡҡа килә. Июль – авгусҡа улар ҡата, нығына. Ә “көрәк” мөгөҙҙәр тик бишенсе йылына ғына үҫә башлай.\nМышылар 20 – 25 йыл йәшәй тип иҫәпләнә, ләкин тәбиғәт шарттарында улар был йәшкә етә алмай. Яҙ йоҡонан уянған ас айыуҙарҙың, ҡыш иһә бүреләрҙең ҡорбанына әйләнәләр. Бигерәк тә йәш быҙауҙары. Ҡурҡыныс янағанда мышы алғы аяҡтары менән һаҡлана. Ҡулай урын табып, артын ағасҡа йәки ҡаяға терәгәндә, тояҡтары менән бер нисә бүрегә ҡаршы тора ала. Балаларын һаҡлағанда хатта айыуҙы тибеп үлтергәне билдәле.\nМышы кешегә йәһәт өйрәнә һәм бик тиҙ һыуына ала. Һуңғы йылдарҙа ҡыштарын ҡала, ауыл ситтәренә үк килеп сығалар. Уларҙы машина, завод тауыштары ла ҡурҡытмай. Машина тигәндән, ҡайһы саҡ ошо ҡурҡмауы үҙҙәрен дә һәләкәткә илтә, әҙәм балаһының да ғүмеренә ҡурҡыныс менән янай. Мышыны бер ҡурҡытһаң, ул кешеләргә яҡын килмәй, киреһенсә, әҙәм балаһына ҡарата “нәфрәте” уянырға мөмкин. Шундай хәлдәр ҙә билдәле: инәһе йәки атаһының күҙ алдында балаһын атҡандарҙан улар үс тә алғаны бар.\nМышылар әллә ни ҙур көтөүгә ойошоп, бергә тупланмай. Тик ҡыш ҡына күмәкләп тауҙа үҙәнгә төшөүҙәре, ошо юлды бергә үтеүҙәре билдәле.\nЙәй улар һыуға инеп торорға ярата, яҡшы йөҙә. Оҙон тояҡтары ҡурҡыныс янағанда ҡасырға ла ярҙам итә, ҡарҙа ла бик батып бармай. Мышының көнөнә 20 – 30 километр юл үтеүе мөмкин.


Яңы банк булдырыу БРИКС-тың Эшлекле советы ултырышының төп темаһы булды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЯңы банк булдырыу БРИКС-тың Эшлекле советы ултырышының төп темаһы булды\n16:57, 8 июля 2015 Иҡтисад\nЯңы банк булдырыу БРИКС-тың Эшлекле советы ултырышының төп темаһы булды Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 8 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nБРИКС-тың яңы үҫеш банкын булдырыу Өфөлә барған БРИКС-тың Эшлекле советы ултырышының төп темаһы булды. Ҡатнашыусылар финанс структураһының эш параметрҙарын тикшерҙе. Был хаҡта журналистарға БРИКС-тың Эшлекле советында Рәсәй яғынан рәйес, Рәсәйҙең Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты Сергей Катырин хәбәр итте.\n«Коллегарыбыҙ күберәк БРИКС-тың яңы үҫеш банкы, уның мөмкинлектәре тураһында һүҙ алып барҙы, — тине Сергей Катырин. — Банктың ниндәй булырға тейешлеге, эшҡыуарлыҡ, инвестиция проекттарын финанслауға бәйле сараларҙы ябайлаштырыу буйынса тәҡдимдәр яңғыраны». Әлеге мәлдә «төп параметрҙар раҫланған, яҡын арала ул эшләй башларға тейеш».\nСергей Катырин һүҙҙәренсә, Бразилияла Рәсәй яғы 37 инвестиция проектын тәҡдим иткән, «коллегаларыбыҙҙың да тәҡдимдәре аҙ түгел». Уларҙы БРИКС-тың үҫеш банкы һайлап аласаҡ.\nПроекттарҙың күбеһе инфраструктураға, автомобиль, тимер юлдарын, порт ҡоролмаларын төҙөүгә ҡағыла, тип аңлатма бирҙе БРИКС-тың Эшлекле советында Рәсәй яғынан башлыҡ. Рәсәйҙең төп проекттарының береһе — юғары тиҙлекле тимер юлын төҙөү, «тәүҙә ул Мәскәү — Ҡазан, дөйөм алғанда, Мәскәү — Пекин булараҡ уйланылған».


Өсөнсө хата. Ҡатын-ҡыҙ ир-егеттең тоҫмалланған мөмкинлектәренә ғашиҡ була\nҮҙегеҙҙә “ирҙәрҙең шәп яҡтарын асыу һәләте” барлығы менән ғорурланаһығыҙмы? “Бер аҙ көс һалһаң”, һеҙ яратҡан ирҙең нәҡ үҙегеҙ күҙ алдына килтергән сифаттарға эйә буласағына ныҡлы ышанаһығыҙмы? Йәки һөйөклөгөҙ һеҙҙе осратҡанға тиклем эргәһендә “үҙен ысынлап яратҡан терәк-таяныстың” булмауы арҡаһында ғына уңышҡа өлгәшә алмай йонсоған, тип иҫәпләгәнегеҙ бармы?\nҺеҙгә нисектер, ә миңә был һорауҙар бик таныш. Ошо өсөнсө хатаны элегерәк икенсе һөнәрем булған, тип тә баһалай аламдыр, сөнки мин ирҙәрҙең тоҫмалланған шәплектәренә ғашиҡ була торғайным. Эшлекһеҙ генә берәй иргә юлыға ла, шуға “ярҙам итәм” тип, бөтә көсөмдө, ваҡытымды түгә инем. Ҡайһы берҙә һөҙөмтәһе күренгәндәй итә: теге ир уңышҡа өлгәшә башлай. Файҙаһы теймәгән осраҡтар ҙа етерлек булды. Әммә үҙемә ҡағылышлы шундай асышты яһаным: кемделер ҡотҡарам тип, карьерамды, хыялдарымды ҡорбан итергә әҙер торам икән.\nМин ғүмер буйы ниндәй ҙә булһа ярҙамға мохтаж ирҙәрҙе һайлағанмын: йә уның бала саҡ яраларын дауаларға кәрәк, йә, булған таланттарын үҙаллы аҡса эшләүгә йүнәлтерлек итеп, тормошон ойошторорға, телмәр тотоу оҫталығын йәки әҙәби һәләттәрен үҫтерергә, дөрөҫ кейенергә өйрәтергә, хәстәрлекле ир күнекмәләрен тәрбиәләргә һәм башҡалар, һәм башҡалар. Хис ҡабыныу менән, мин ҡолас ташлап һөйгәнемде ҡотҡарыу вазифаһына тотонам, йүнәлеш бирәм, кәңәш итәм. Мөхәббәтемде, аҡсамды, дәрт-дарманымды, белем-тәжрибәмде уға тотонам. Әхирәттәрем, туғандарым был ҡылығыма ризаһыҙлыҡ күрһәтеп, бушҡа ваҡыт әрәм итәһең, тип әрләй, мин һаман үҙемдекен итәм. Ир бер ниндәй уңышҡа өлгәшмәгән хәлдә лә, туҡтамайым.\nЙәшәлгән тормошома әйләнеп ҡарап, бер заман, ниһайәт, шуны аңланым: һәр ирем менән мин мөнәсәбәттәр ҡороп ҡына ҡалмайым, ә тотош бер проект өҫтөндә эшләйем, хис-тойғолар эсендә ҡайнау урынына ниндәйҙер маҡсатты яулау утында янам икән.\nУңышһыҙлыҡтар, күңел ҡайтыуҙар, өмөт өҙөлөүҙәр менән үткән байтаҡ йылдарҙан һуң, бер көн килеп, мин үҙ карьерамды һаман йүнләп ҡора алмағанлығымды төшөндөм. Утыҙҙы тултырғаныма ла байтаҡ булып киткән дә баһа. Шул саҡ үҙемә былай тинем: “Барбара, ирҙәреңә түккән көсөңдөң, белемеңдең, ныҡышмаллығыңдың яртыһын ғына булһа ла үҙ маҡсаттарыңа тотонһаң, ниндәй ҙур ҡаҙаныштар яулар инең!” Ошо китапты уҡығанда артабан нәҡ шулай иткәнемде аңлағанһығыҙҙыр.\nНи өсөн беҙ ирҙәрҙең ихтимал булған мөмкинлектәренә ғашиҡ булабыҙ һуң?\nБеренсенән, беҙ, үҙенә-үҙе ярҙам итә алмаған ирҙе табып һәм уны “ҡотҡарырға” тырышып, “эмоциональ ҡотҡарыусы” вазифаһын башҡарабыҙ.\nМилек һатыу менән шөғөлләнеүсе утыҙ ике йәшлек бер ханым миңә кәңәшкә килде. Эше бармауға зарлана ине ул. Әммә оҙағыраҡ һөйләшкән һайын, уның уңышһыҙлығының сәбәбе эшендә түгел, ә иренә бәйле мәшәҡәттәрендә икәнлеге асыҡлана барҙы. Ҡатын Гарри исемле утыҙ ете йәшлек актер менән өс йыл йәшәй. “Мин уны бик яратам, – ти ул. – Гарриҙың бала сағы бик ауыр үткән, беренсе никахы ла ҡот отҡос булған, шуға уны осратҡанымда ул үтә ныҡ баҫылған, үҙ көсөнә ышанысын юғалтҡан хәлдә ине. Гарри – бик һәләтле актер, тик эш таба алмай йонсоған. Шул бәләләре арҡаһында араҡыға әүрәп киткән. Уны мин был бәйлелектән ҡотҡара алдым. Был бик ҙур еңеү булды. Хәҙер уның өсөн тормош маҡсаттарын асыҡлау өҫтөндә эшләйем. Уға шул тиклем күп көс түгеүемде иҫәрлек тип һанайһығыҙҙыр инде, тик мин уның уңышлы кешегә әүереләсәгенә ышанам”.\nШулай итеп, ҡатын иренә иҫ киткес ҙур өмөттәр бағлай. Ғәмәлдә ул эргәһендәге ирҙе түгел, ә тырышлыҡтар һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килеүе ихтимал булған кешене ярата. Төпкө аңында ул, мөлкәт һатыу эшмәкәрлеге һәйбәт кенә барһа ла, уңыштарын тик Гарри менән бәйләй, әммә Гарри менән эш килеп сыҡмағас, үҙен дә уңышһыҙ һанай.\nИкенсенән, беҙ үҙебеҙҙе етерлек яратмаған, тейешенсә баһаламаған ирҙе табабыҙ һәм үҙебеҙҙе уның барыбер һәйбәт икәнлегенә ышандырырға тырышабыҙ.\nҠырҡ биш йәшлек Эрика өсөнсө хатаға бына тигән миҫал була ала. Ул Арнольд менән ун туғыҙ йыл йәшәй һәм үҙен бик бәхетһеҙ тоя. “Мин Арнольдтың мөмкинлектәренә ғашиҡ булып ҡына ҡалманым, мин уларға кейәүгә сыҡтым! – тип әрней ул. – Арнольд өҙөлөп ярата белә торған кеше булманы. Хис-тойғоға һаран, бик мыжыҡ. Ләкин мин уның эсендә йәшәгән иҫ киткес һөйкөмлө, бәләкәй генә ҡурҡаҡ малайҙы күреп ҡалдым. Ул яратыуға мохтаж ине. Арнольд менән йөрөгән сағыбыҙҙа уҡ, ҡайһы берҙә шул малай шәйләнеп ҡалһа, мин ирей ҙә төшә инем. Ул миңә тәҡдим яһаған кисте яҡшы хәтерләйем. Ул тәүге тапҡыр иланы. Холҡо ябай түгеллеген белә инем, әммә, яратһам, асылыр, тип уйланым. Атайым менән әсәйем беҙҙең никахҡа ҡаршы булды. Ләкин мин уларға: “Һеҙ Арнольдты мин белгән кеүек белмәйһегеҙ”, – тинем. Ун туғыҙ йыл үтте, өс балабыҙ булды, ә Арнольд үҙгәрмәне. Никахтағы ғүмеремдең ҙур өлөшө “мине яратмай, ҡәҙеремде белмәй” тигән үкенесле тойғо менән йәшәлде. Артабан түҙер хәлем ҡалманы. Мин уны һаман яратам, теге һөйкөмлө малайҙы ла күргеләйем, әммә иремдең яҡшы яҡҡа барыбер үҙгәрмәйәсәген аңланым. Унан китеп, дөрөҫ эшләгәнемде беләм. Ә үҙем һаман өҙгөләнәм: “Уны нығыраҡ яратһам, тырышыбыраҡ ярҙам итһәм, ул асыла алмаҫ инеме икән?” Ләкин ир кеше үҙен-үҙе яратһа һәм хөрмәт итһә генә үҙгәрә ала.\nӘ ирҙең тик төҫмөрләнгән генә һәләттәренә ғашиҡ булған ҡатын-ҡыҙ, ғәҙәттә, үҙ-үҙенә ышанмай һәм яратһындар өсөн ул мотлаҡ нимәлер эшләргә тейеш тип уйлай. Шунлыҡтан кәмһенеү тойғоһо булған кешене һайлай ҙа бер нигә ҡарамай уны ярата башлай. Шунан: “Бына мин нисек яратам, ниндәй түҙемлемен, сабырмын, тотанаҡлымын. Мине нисек яратмайһың инде?” – тип эске ҡәнәғәтлек кисерә.\nНиһайәт, мин шундай һығымтаға килдем: ир кеше менән яҡшы мөнәсәбәттәр ҡороу өсөн уны нисек бар – шулай яратырға кәрәк. Уның үҙгәреренә өмөт тотоп яратыу дөрөҫ түгел.\nБыл сирҙе башынан үткәргән кеше булараҡ, һеҙгә бер нисә кәңәш бирә алам.\nБеренсенән, дәрт-дарманығыҙҙы, көсөгөҙҙө ирегеҙҙе этеп йөрөтөүгә түгел, ә үҙ маҡсаттарығыҙҙы ғәмәлгә ашырыуға, үҙегеҙҙең үҫешкә тотоноғоҙ. Ошо юлда башҡарырға ниәт иткән эштәрҙең исемлеген, уларҙы ғәмәлгә ашырыу сараларын теҙеп яҙығыҙ. Шуларҙан тайпылмағыҙ.\nИкенсенән, ирҙе “ҡотҡарам” тип, нимәләрҙән баш тартыуығыҙҙың исемлеген төҙөгөҙ. Юҡ менән булып, үҙегеҙҙе ниндәй шатлыҡ-ҡыуаныстарҙан мәхрүм итеп йөрөгәнегеҙҙе быға тиклем самаламағанһығыҙҙыр ҙа әле. Әлеге исемлекте төҙөү ошо асышты яһарға ярҙам итер.\nӨсөнсөнән, үҙе өсөн яуаплылыҡ тойған, мәшәҡәттәрен һеҙгә йөкмәтмәҫтәй, булдыҡлы ир табырға тырышығыҙ. Ике кеше бер-береһен яратһа, бер-береһенә һис ҡыйынһынмай ярҙам итешә, һәләттәрен асыша, хәстәрлектәрен уртаҡлаша. Был осраҡта икеңдең бер бөтөн булып эшләүе мөһим, ә берәүҙең ат, икенсенең йөк булыуы түгел.\nОсраша башлағас та, ир-егеттең тормош маҡсаттары, уларға нисек өлгәшергә йыйыныуы менән ҡыҙыҡһынығыҙ. Был һорауҙар уның башын ҡатырмаһа, уйланырға урын бар: ундай кеше һеҙгә кәрәкме? Әгәр маҡсаттары менән уртаҡлашһа, аралашыу барышында был ниәттәрҙе тормошҡа ашырыу менән нисек шөғөлләнгәненә, ошо арала ниҙәргә өлгәшкәненә иғтибар итегеҙ. Бер үҙгәреш тә тойолмаһа, был хаҡта уның менән асыҡтан-асыҡ һөйләшегеҙ – ни өсөн бер эше лә барып сыҡмай. Шуны онотмағыҙ: һүҙгә, вәғәҙәгә ҡарағанда эш күпкә мөһимерәк.\nДүртенсе хата. Ҡатын-ҡыҙ аҡылын, белемен,\nяҡшы сифаттарын йәшерә\nҺөйөклөгөҙ алдында шәп яҡтарығыҙҙы күрһәтмәҫкә тырышыу, таланттарығыҙҙы, һәләттәрегеҙҙе йәшереү кеүек алама ғәҙәтегеҙ бармы? Маҡтаған саҡтарында ҡыйынһыныу кисерәһегеҙме?\nҠатын-ҡыҙҙың күбеһенә дүртенсе хата хас, ләкин был уның башына ла инеп сыҡмай. Беҙ яратҡан кешебеҙҙе өркөтмәҫ, уның үҙ-үҙенә ышанысын ҡаҡшатмаҫ өсөн белем һәм аҡыл кимәлебеҙҙе, һәләттәребеҙҙе, ҡаҙаныштарыбыҙҙы, таланттарыбыҙҙы ныҡлы йәшерәбеҙ.\nБеренсенән, нимәлер һөйләгәндә үҙебеҙҙе кәм ҡуябыҙ, бәләкәс кенә яңылышлыҡ өсөн дә үҙебеҙҙе әрләйбеҙ, аҡлана башлайбыҙ: “Һинең бөгөн эш буйынса мөһим осрашыуға барырға тейешлегеңде ниңә онотҡанмындыр инде. Ҡайһы саҡта бер ни иҫләй алмайым”. “Етәксебеҙ минең докладты бик оҡшатты, ләкин ысынлап та һәйбәт булғандыр тип уйламайым. Проектты финанслау тураһында һөйләгәндә юғалып ҡалдым да үҙемдең һүҙҙәремде үҙем аңламаған кеше кеүек күрендем шикелле”. “Бигерәк һимерҙем, ахырыһы. Ҡара әле, ниндәй йыуанмын”.\nИкенсенән, иребеҙ беҙҙе маҡтарға уйлаһа, тиҙерәк ауыҙын ябырға тырышабыҙ. Яҡшы яҡтарыбыҙ хаҡында һүҙ сыҡһа, һөйләшеүҙе икенсе яҡҡа борабыҙ:\n“Ысынмы? Был күлдәк һиңә оҡшаймы? Уны алғанға ике йыл да баһа инде. Фасоны иҫкергән шикелле, ярай, өҫтөнән тағы берәй нәмә кейермен. Яҡшы һүҙең өсөн рәхмәт”. “Эй-й, ҡәҙерлем, һинең хөрмәткә табын ойоштороуҙың бер мәшәҡәте лә булманы. Әллә ни ваҡытымды ла алманы, етмәһә, дуҫтар ярҙамлашты. Ул тиклем рәхмәттәр әйтерлек түгел инде”. “Сығышым һиңә оҡшанымы? Мин иң һуңғы булғанға, ултырыш тамамланыуға ҡыуанып, шулай дәррәү ҡул сапҡандарҙыр ул. Һөйләгәнемдең бөтәһе лә барып еткәндер тип уйламайым”.\nӨсөнсөнән, һәләттәребеҙҙе, белемлегебеҙҙе йәшерәбеҙ. Сандра ире Грег менән ете йыл йәшәй. “Грег һәр саҡ иғтибар үҙәгендә булырға ярата торғайны, – тип һөйләне миңә Сандра. – Шунлыҡтан мин тәүге осрашыуҙа уҡ баҫалҡыраҡ, тыйнағыраҡ булырға ҡарар иттем”. Сандра быны аңлы рәүештә эшләй, ул Грегҡа колледжды гел “бишле”гә тамамлағанын да, аспирантурала уҡыуын дауам итеү өсөн стипендияға лайыҡ булыуын да әйтмәй. Ире уның французса иркен һөйләшеүен дә, улар танышҡанға тиклем Сандраға бай француз эшҡыуарының эш тәҡдим иткәнен дә белмәй. Ҡатын иһә быларҙы иренә һөйләүҙең әһәмиәте лә, кәрәге лә юҡ тип уйлай.\nИрле-ҡатынлы утыҙ туғыҙ йәшлек Энди менән утыҙ ете йәшлек Эллен икеһе лә хеҙмәт юлында йылдам үрләй. Энди – ҙур компанияла инвестициялар буйынса кәңәшсе, Эллен билдәле кейем етештереүселә матбуғат секретары булып эшләй. Ир менән ҡатын, үҙ-ара мөнәсәбәттәренең насарлана барыуын тойоп, миңә кәңәш һорарға килгәйне. “Энди мине тейешенсә баһаламай, – тип зарланды Эллен. – Мин дә уның кеүек үк күп эшләйем, ләкин беҙ тик уға ҡағылышлы мәсьәләләр тураһында ғына һөйләшәбеҙ”. Энди үҙ фекерен әйтте: “Был дөрөҫ, беҙ, ысынлап та, минең эш тураһында күберәк һөйләшәбеҙ. Минеңсә, был ғәҙел, сөнки минең эшем һинекенә ҡарағанда күпкә мөһимерәк”. Быны ишеткән Эллен ярһыуының сигенә сыҡты.\nМин Эллен менән Энди араһындағы аңлашылмаусанлыҡтың айышына төшөнә алдым. Эллен дүртенсе хатаны яһаған: уңыш-ҡаҙаныштары менән уртаҡлашмаған, Энди үҙен әһәмиәтле кеше итеп тойһон өсөн, эшенең мөһимлеген һәр саҡ йәшергән. Шулай иткәнен ул үҙе лә һиҙмәгән. Был ғәҙәтте ул кескәй саҡтан үҙләштергән. Ғаиләлә балаларҙың иң өлкәне һәм һәләтлерәге булараҡ, әсәһенең үтенесен тыңлап, ул насарыраҡ уҡыған ҡустыһы алдында мәктәп уңыштары тураһында һөйләмәгән. Эллен ире менән дә үҙен нәҡ шулай тотоуын дауам иткән. Эштә бик юғары вазифалы клиенттар менән аралашырға тура килеүе, фирма етәкселегенең уны ифрат юғары баһалауы тураһында ла өндәшмәҫ булған.\nБеҙ ни өсөн уңыштарыбыҙҙы, һәләттәребеҙҙе йәшерәбеҙ?\nИребеҙ яратмаҫ тип ҡурҡабыҙ. Бәләкәй саҡта: “Малай кеше менән уйнағанда унан еңелергә тырыш, шулай уға нығыраҡ оҡшарһың”, – тип тәрбиәләгәндәрен хәтерләй-һегеҙҙер, моғайын. Иребеҙҙән шәберәк булып күренһәк, ул ташлар тип уйлайбыҙ. Шулай уҡ уңыштарыбыҙҙы һөйләп, үтә ҡәнәғәт, маҡтансыҡ булып күренеп ҡуймайыҡ тип тә шөбһәләнәбеҙ. Сөнки ҡыҙҙар баҫалҡы, тыйнаҡ булырға тейеш, тип үҫтерҙеләр беҙҙе. Үтә сағыу, үтә матур булыу ҙа ҡыҙ-ҡырҡын өсөн килешкән нәмә түгел, һөйкөмһөҙ, һөмһөҙ булып күренерһең, тип тә тәрбиәләнеләр. “Тәртипле ҡыҙыҡай” булырға тырышып, ҡатын-ҡыҙ балҡышын юҡ итә.\nНи өсөн был беҙ көткән һөҙөмтәне бирмәй?\nИрҙәрҙе йомшаҡлыҡ түгел, сағыулыҡ һәм камиллыҡ ылыҡтыра. Бындай ҡатындарҙы ирҙәр хөрмәт итә, бик етди ҡабул итә. Тыйнаҡлыҡ иһә мөнәсәбәттәрҙәге дәртте, теләкте һүрелтә. Яҡшы яҡтарығыҙҙы ирегеҙҙән йәшереп йөрөп, уларҙың барлығын үҙегеҙ ҙә онота башлайһығыҙ. Тора-бара булған һәләттәрегеҙҙең юҡҡа сығыуы ла ихтимал.\nТимәк, маҡтаулы сифаттарығыҙҙы йәшереүҙән туҡтарға кәрәк.\nҺәләттәрегеҙҙе, ҡаҙаныштарығыҙҙы, уңыштарығыҙҙы, ғөмүмән, бар яҡшы һыҙаттарығыҙҙы ҡағыҙға теҙеп яҙығыҙ ҙа ирегеҙгә уҡытығыҙ. Был эште мин күптәргә ҡушҡаным бар, һөҙөмтәһенә бәйле төрлө тарихтар тыңланым. Әммә шуныһы мөһим: ирҙәрҙә был исемлек һоҡланыу тыуҙыра.\nМаҡтау һүҙҙәрен лайыҡлы ҡабул итергә өйрәнегеҙ. Сағыулығығыҙҙан, камиллығығыҙҙан кинәнес алығыҙ. Яҡшы яҡтарығыҙҙы йәшереү урынына уларҙы күрһәтергә ғәҙәтләнегеҙ. Маҡтауҙарға: “Рәхмәт!” – тип кенә яуап бирегеҙ.\nКөслө, үҙ-үҙенә ышанған ҡатын менән йәшәргә теләмәгән ирҙәр була. Бындай ир менән көн итеү рәхәт түгел. Һеҙҙең балҡып тороуығыҙҙы теләгән ирҙе эҙләгеҙ.


2016 йылғы Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыуҙың көн элгәре йомғаҡтары\n29 Ғинуар 2018, 17:09\nФедераль дәүләт статис-тика хеҙмәтенең БР буйынса территориаль органы республика райондары һәм ауыл биләмәләре араһында 2016 йылғы Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыуға көн элгәре йомғаҡ яһаны.\nБеҙҙең районда уҙғарыл-ған 2016 йылғы Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, районда буш торған шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙың артыуы билдәләнә. Әгәр 2006 йылдың 1 июленә улар 581 берәмек йәки шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙың дөйөм һанының 6,2 проценты булһа, 2016 йылдың 1 июленә граждандарҙың 1135 ташландыҡ участкалары (буш торған өйҙәр) билдәләнгән, был дөйөм шәхси ярҙамсы хужалыҡтар һанының 11,4 процентын тәшкил итә.\nБөтә төр хужалыҡтарҙағы дөйөм ер майҙаны 69007,7 га тәшкил итте, был 2006 йылдың 1 июленә ҡарағанда 31 процентҡа кәмерәк. Ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр 67225,9 га биләй, улар-ҙың 62108,1 гектары ысынлап та файҙаланыла. Структураһын ҡарағанда, һөрөнтө ерҙәр 57,5, сабынлыҡтар 23, көтөүлектәр 12,3, күп йыллыҡ үҫемлектәр 0,1, ҡалдау ерҙәр 6,9 процентты биләй. Үткән иҫәп алыу мәғлүмәттәре менән сағыштырғанда, һөрөнтө ерҙәрҙең майҙаны 10121,8 гектарға кәмеүе билдәләнә.\nХалыҡтағы ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр структураһында һөрөнтө ерҙәр ни бары 5,2% биләй. Иң күп майҙанды – 72,5 процентты халыҡ сабынлыҡҡа бүлгән, көтөүлектәр майҙаны уларҙа 11,7% биләй, газондар һәм сәскә түтәлдәре менән 0,2%, төҙөлөштәр менән 2,7%, сәсеүлектәр менән 5,1%, күп йыллыҡ үҫемлектәр менән 0,2% майҙан биләнә, файҙаланылмаған майҙан 10,1% тәшкил итә, 2006 йылда был күрһәткес 4% булған.\nМал һанына килгәндә, 10 йыл эсендә уларҙың кәмеүе күҙәтелә. Район буйынса һыйыр малдары һаны 14543 баш тәшкил итте, шул иҫәптән ауыл хужалығы ойошмаларында – 3358, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында – 2349 һәм халыҡта –8836 баш. 2006 йыл менән сағыштырғанда һыйыр малдары һанын 5693 башҡа кәметеүгә юл ҡуйыл-ған.\nРайон буйынса барлығы 5283 баш һыйыр, шул иҫәптән ауыл хужалығы ойошмаларында – 1382 баш йәки дөйөм һандың 26,1 проценты, 966 баш крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында (18,3%) аҫрала һәм яртыһынан күберәге – 2935 баш (55,5%) шәхси хужалыҡтарға тура килә. Шуның менән бергә районда һыйырҙар һаны ун йыл элеккегә ҡарағанда 1831 башҡа кәмегән.\nРайонда 23,6 баш сусҡа иҫәпләнә, 2006 йылда улар 6751 баш булған – 65,8 процентҡа кәмегән. Һарыҡтар һаны 14252 баш иҫәпләнә, уларҙың 78,6 проценты халыҡтыҡы (607 башҡа кәмегән), 1321 баш кәзә бар, улар һаны, киреһенсә, 428 башҡа артҡан.\nҠош-ҡорт һаны район буйынса 28,3 процентҡа кәмегән һәм 57941 баш тәшкил итте. Ҡоштар һаны структураһында: тауыҡтар 10022, өйрәктәр 3292, ҡаҙҙар 13933 һәм күркәләр 736 баш ҡалған.\n2006 йыл менән сағыш- тырғанда аттар һаны 37 баш-ҡа артҡан һәм 1339 баш тәшкил иткән, шул иҫәптән ауыл хужалығы ойошмаларында – 683, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында – 364, шәхси хужалыҡтарға 292 баш йыл-ҡы тура килә.\nИҫәп алыусылар шулай уҡ 1129 баш ҡуян иҫәпләгән, улар 2006 йылға ҡарағанда 58 башҡа кәмегән.\nҠорт күстәре лә кәмегән. Әгәр 2006 йылда улар 5612 баш булһа, 2016 йылдың 1 июленә – 2292, был 2620-гә йәки 59,1 процентҡа аҙыраҡ.\nҮткән ун йылда халыҡта һәм КФХ-ларҙа тракторҙар һанының артыуы билдәләнә. Әгәр 2006 йылда граждан- дарҙа улар 423 берәмек булһа, 2016 йылғы иҫәп алыу мәғлүмәттәре 640 берәмек булыуын күрһәтә, был 51,3 процентҡа күберәк. Шулай уҡ халыҡта 592 газон сапҡыс иҫәпләнә. КФХ-ларҙағы тракторҙар һаны 63,1 процентҡа артҡан. Ауыл хужалығы ойошмаларында 103 трактор ғына ҡалған, уларҙың һаны 187 берәмеккә аҙайған.\nдәүләт статистикаһының Оло Ыҡтамаҡ ауылындағы бүлексәһе етәксеһе.


Гәзиттең номеры: 51 » Гәзиттең номеры: 51 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 51\n«Ҡунаҡ ҡына беҙ бит был донъяла»03.07.2017\nХөрмәтле «Яйыҡ» уҡыусылары!\nБөгөнгө «Шиғриәт тулҡынында» рубрикаһында мин һеҙгә үҙемдең ижад емештәремде ауыҙ иттерергә батырсылыҡ ҡылдым.\nТормош асылы, йәшәү мәғәнәһе, мәңгелек ҡиммәттәр тураһындағы шиғырҙарҙы быға тиклем үҙем өсөн генә яҙҙым. Күптән түгел уларҙы интернет селтәре аша шиғриәт һөйөүселәргә тәҡдим иттем. Гәзит-журналдарҙа баҫылғаным юҡ, тимәк, был минең беренсе «ҡоймаҡ», уның төйөрлөмө, төйөрһөҙмө икәнлеген билдәләүҙе лә тап һеҙгә - «Яйыҡ»тың иң тоғро уҡыусыларына ышанып тапшырам.\nАллаһ бойорһа, «Яйыҡ» биттәрендә күп тапҡырҙар осрашырбыҙ әле тигән өмөттә ҡалам.\nҺаулыҡ, именлек теләп, һеҙҙе яратып һәм ихтирам итеп\nБыл донúяла нè´ºр бар?29.06.2017\nРәсәйҙә үлем кимәленең кәмеүе һәм ил халҡының ғүмер оҙонлоғо артыуы күҙәтелә. РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 2017 йылдың тәүге өс айында, 2016 йылдың ошо уҡ осоро менән сағыштырғанда, илдә 5035 кешегә әҙерәк үлгән. Үлем кимәле туберкулездан - 15, яман шештән - 2,8, йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы ауырыуҙарынан 1,5 процентҡа кәмегән. Уның кәмеүе менән граждандарҙың ғүмер оҙонлоғо артҡан. Беҙҙә хәҙер уртаса йәш - 72.\nБергә булдыҡ,бергә ҡалайыҡ!29.06.2017\nНисек кенә күңелһеҙ булмаһын, «Аҙна һайын приз» уйыны аҙағына ла яҡынлашты. Ошо бәләкәй генә арауыҡта тиҫтәнән ашыу гәзит уҡыусыбыҙҙы бүләкле итеп, шатлыҡ һәм ҡыуаныс хистәрен өләшә алыуыбыҙға һөйөнәбеҙ. Күңелдәрҙе төшөрөргә сәбәп юҡ, сөнки 30 июнгә тиклем ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу декадаһы иғлан ителде, тимәк «Яйыҡ»ҡа осһоҙораҡ хаҡҡа яҙылып ҡалырға була. Мөмкинселекте ҡулдан ысҡындырмағыҙ!\nШулай итеп, һуңғы уйыныбыҙҙың өс еңеүсеһе билдәләнде. Тәүгеләрҙән булып Ураҙ ауылынан Земфира Айбатованың квитанцияһы сыҡты. Был бүләк отоу-сыбыҙҙың исеме гәзит уҡыусыларға таныш. Сөнки, Земфира Мөхәммәт ҡыҙы даими рәүештә баҫмабыҙға хаттар яҙып, ауылында булған хәл-ваҡиғалар, хөрмәтле кешеләр менән таныштырып тора. Еңеүсебеҙ 1966 йылда Ҡотой ауылында тыуған. Бала сағында ғаиләһе Ураҙға күсеп килә һәм ошонда төпләнә. Мәктәпте тамамлағас, Белорет педагогия училищеһына уҡырға инә һәм ғүмерен балаларға башланғыс белем биреүгә бәйләй. Ситтән тороп ул ваҡыттағы Стәрлетамаҡ дәүләт пе-дагогия институтын тамамлай. 28 йыл һөнәренә тоғро ҡалып хеҙмәт итә, әммә әсәһе ауырып китеү сәбәпле эшен ҡалдырырға мәжбүр була. Бер ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергән. Бейеүгә ға-шиҡ Эльвира сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжын тамамлаған, бөгөн Өфөлә йәшәй, эшләй.\n1998 йылдың 31 майында Баттал ауылында тыуған.\nОзерный мәктәбе Баттал филиалының 9-сы класында белем ала.\nБейергә, спорт менән шөғөлләнергә, музыка тыңларға ярата.\nКиләсәктә имтихандарҙы уңышлы тапшырып,\nюғары уҡыу йортона инергә хыяллана.\nБелорет ҡалаһы һәм районындағы халыҡты социаль хеҙмәтләндереү республика үҙәге филиалының Учалы ҡалаһы һәм районындағы бүлеге граждандарҙы алдан яҙылыу буйынса ҡабул итә.\nҠабул итеү графигы: дүшәмбе - кесаҙна 11.00-15.00 сәғәттәрҙә. 11-се кабинетта (тел.: 6-81-71) балалары булған ғаиләләрҙе социаль яҡлау, 8-се кабинетта (тел.: 6-24-57) ветерандарҙы һәм инвалидтарҙы социаль яҡлау мәсьәләләре ҡарала.\nАлдан яҙылыу өсөн граждан үҙе килергә һәм исем-шәрифен, адресын, контакт телефондарын һәм ниндәй төр социаль ярҙам алырға теләүен әйтергә тейеш. Гражданға теркәлеү хаҡында талон биреләсәк. Ҡабул итеүгә һуңлап килеүселәр дөйөм сират буйынса ғына инә аласаҡ.\nНи сәсһәң, шуны урырһың05.05.2014\nКөндәр йылытыу менән баҡса мәшәҡәттәре лә күбәйә. Көҙ мул уңыш алам тиһәң, хәҙерҙән үк ең һыҙғанып эшкә тотонорға кәрәк. Ҡайһы бер уңғандар февраль, март айҙарында уҡ үрсетмәләр үҫтерә башланы, әлбиттә, әле лә һуң түгел. Ҡояш нурҙарын яҡтыраҡ һипһә, түтәлдәргә орлоҡ ултыртырға ла мөмкин.\nОрлоҡтарҙың төҫөнә иғтибар итегеҙ - уларҙың яңылары сағыу була, иҫкеләренең төҫө тоноҡлана. Һәйбәттәренең еҫе ҡырҡыу булыуы менән дә айырылып тора, бигерәк тә кишер, петрушка һәм әнистеке. Шулай уҡ орлоҡтарҙы тотҡолап та ҡарайҙар - улар дымлыраҡ, һалҡынса була. Һәм, әлбиттә, ҡабына яҙылған яҙыуҙарға иғтибар итегеҙ - теплицағыҙ булмаған осраҡта оҙаҡ өлгөрә торған сорттарҙы алмай тороғоҙ.\nХәтергә төшөрөп ята05.05.2014\nКем нисектер, ә үҙем бер килке асҡыстар менән тамам һаташып алдым. Кемдер минән, бәлки, көлөп тә ҡуйыр, әлегә үҙенең хәтере тарҡалмаған булһа. Хәл торошо шунда: баҡсабыҙ ҙа, гаражыбыҙ ҙа бар. Тимәк, тегеһенә лә, быныһына ла икешәр йоҙаҡ кәрәк тигән һүҙ. Әйткәндәй, йоҙаҡтары ла бер төрлөрәк бит әле - теге элеп ҡуя торғандар.\nКөҙгө көндәрҙең береһендә, тәүге ҡар яуып ҡына үткән осорҙа, әлеге шул еләк-емеш ҡайнатмаһына, картуф-фәләнгә гаражға юлландым. Тамаҡ тигән нәмәгә кәрәк бит инде. Ҡалын уҡ кейемдә булғас, яйлап атлаһам да, тирләтеп үк ебәрҙе. Кеҫәләге асҡыстарҙы сығарып, йоҙаҡтарҙы асайым тиһәм, мә һиңә - асҡыстарым баҡсаныҡы булып сыҡты, әй, сәнселеп киткере! Асылған ауыҙымды яба алмай ҡаңғырып байтаҡ ҡына асҡыстарыма текәлеп торҙом. Үҙем был хәлгә ышанмайым. Нисә кеҫә бар - тикшерҙем. Юҡ, ҡороғоро, алмағанмын. Ни хәл итмәк кәрәк - баш эшләмәгәс, үҙемде тиргәй-тиргәй фатирға һыпырттым. Тиҙләтмәҫ инем дә ул - көн ҡыҫҡаҡ.\nШулай итеп, ул көндө алты саҡрым юл үттем.\nФатирға ҡайтҡас, киләсәктә был асҡыстар менән ниҙер эшләргә кәрәклеген уйлап баш ваттым һәм тәки таптым бит тейешлеһен: оҙаҡҡа сыҙарлыҡ итеп, ҡатырғанан бирка яһаным да «Ҡайҙа барғаныңды белеп сыҡ!» - тип яҙып ҡуйҙым.\nХәҙер йән рәхәте: «Башың эшләй, афарин, ҡартая белмәгән ҡарт ишәк», - тип үҙ-үҙемдән көлөп, биркалы асҡыстарҙы ҡурҡмай кеҫәгә тығып сығып китәм гаражға йомошомдо йомошларға. Күршем әйтмешләй, башты эшләтһәң, апаруҡ эшләй икән ул. Сөнки асҡыстарға беркетелгән яҙыулы бирка ҡайҙа йыйынғанды хәтергә төшөрә һала. Бынан башҡа тағы ни кәрәк?!


Уйын Өлкәндәр Өсөн Инцест: Инцестуозный Өсөн Иң Яҡшы Урын Порноигра\nУйын Өлкәндәр Өсөн Инцест: Хәҙер Туранан-Тура Тултырыусылар\nҺеҙ ҡасан да уйлай, һеҙ ҡайҙа ул аласыз иң яҡшы инцест үҙ ҡулында-уйын? Ярай, бөгөн мин һеҙҙең менән барыуы тураһында һөйләй инцест уйын өлкәндәр өсөн: бер урында интернет яҡшы, ҡарап тора ул, уңыш теләйем ҡаймаҡ жилуновичтың әгәр һеҙ ысынлап та ла, өлкәндәр эш ҡасан етә ХХХ-уйын., Күптән түгел беҙҙең замандың тарихын иҫкә төшөрмәү мөмкин, уйын берҙән-бер ҡасан, horny jerkers өсөн, сүп-сар булып эшләйем һәм кеше менән бер дәрәжәлә flash ярҙамы ҙур булды: был хәл һуңғы бер нисә йыл эсендә ныҡ үҙгәрҙе, һәм беҙ һеҙгә шатбыҙ һәм беҙҙең индустрияһы өлөшө күрһәтеүҙән тыш, беҙ дөрөҫ юлда тип һанайҙар алға, геймер өсөн нәҡ шулай бирә, - тип теләй улар. Бик күп өлкәләрҙәге, эҙәрлектәүҙәрҙән унда беҙ алыр инек, әммә һуңғы сәфәрҙә, беҙ инцест аҡылһыҙлыҡ өсөн, күрәһең, оло мәғәнә бар., Һеҙ үҙегеҙ рәхәтлек әҙәмде күргәнең бармы әҙер ххх ғаилә, беҙҙең портал тәҡдим итә? Әгәр был яңғырай кеүек,-тип, фаразларға мөмкин пощекотать һеҙ, туранан-тура иҫәп яҙмаһы булдырҙы һәм бушлай ҡарай әле, тип бара. Беҙ үҙәктән һеҙгә йондоҙ уйын биргән ләззәтте, мәжбүр иткән йәнә һәм йәнә һеҙ кончать – бер ниндәй ҙә "әгәр", "әммә" йәки "мөмкин"!\nЭҫе мәрәкә ХХХ\nШунда беҙҙең өсөн иң мөһим әйберҙәрҙең береһе менән инцест өлкәндәр өсөн уйындан, уйын икәнен, беҙ уларға, эшләргә, барыһы өсөн ысынлап та һәйбәт булырға тейеш, һәм уларға ярҙам итергә тейеш, дрочить эш ҡасан етә маҡсатҡа. Беҙ күрәбеҙ бер нисә аҙымда барыу өсөн ебәрелә, унда беҙҙең ҡушыла, әммә беҙ хәҙер, тип ышанам булған урындар бик аҙ, улар раят стиль сифатлы тәҡдим итә ала, уның беҙ тәҡдим итә. Ул бер нисә урындан түбәнерәк була, күңелдә тик яҡшы эротическое әгәр телисез икән, һеҙҙең был нечто шундай, тип уйлайым һәм һеҙҙән элек тураһында түгел., Ли күреп, бик сосредоточено был беҙҙең өсөн иң ҡыҙыу уйын Интернет менән тәьмин итеү, енси ләззәт һәм уларҙың теләген иҫәпкә алып әҙерләйбеҙ. Был системаны бик яҡшы, йәнә һәм йәнә һеҙ кончать мәжбүр була һәм уның торошон, мөмкинлектәрен, әгәр ул һеҙгә. Кем әйтеп бирҙе икән, тип инцест менән өлкәндәр өсөн уйын – уйын иң ҡыҙыу үҙәге менән иң яҡшы түгел, был-ҡыҫҡа ғына бер нисә минут эсендә, һәм һеҙ аңларға, ни өсөн беҙ атай кеше үҙенең иң яҡшы бизнес! Инновациялар беҙҙә һәләтле, һәм ҡарар, уйланыр өсөн беҙ уларҙы инцест проблемаһын-порноигр, беҙ уларҙы табабыҙ, юҡ уға тиңдәр., Восхитительный һәм уникаль был ваҡытта, ысынлап та, беҙ унда йәшәп, бигерәк тә әгәр һеҙ инцест ярата-уйын.\nМинеңсә, иң яҡшы уйын менән инцест өлкәндәр өсөн-был факт шул, беҙ бөтә ғаилә порно һеҙ тәҡдим итә алабыҙ, ул беҙҙе бөтөнләй бушлай була. Мейнстрим популяр невероятно юлының ҡайһы бер кәрәк-тайтлов, беҙ алыҫ китә алмай һәм портал йыйып, һыу инеп ала алмаҫ ул һеҙҙе, беҙгә һис бер нәмә түләй алмаҫ. Был күркәм ҡоролмалар, масса һәм ул оҙаҡ ваҡыт дауамында килтерергә һеҙгә рәхәт булған., Беҙ күрербеҙ тағы һәм тағы, элек яндыра, кеше булам тип, улар өсөн түләү талап итә башлай икән, доставляться ябай түгел, һәм был беҙҙең өсөн генә яраҡлы. Беҙ геймер тел биргән, беҙ уларға барып, иң яҡшы, беҙ тип алмағандар, тип һанай һәм беҙ, тип, бир тип, беҙҙең бар, түләй алмай, был хәл өсөн мөмкин булған бөтә яҡшы. Тимәк, һеҙгә китергә мөмкин, ҡасан теләһәң, һәм әгәр һеҙ ҡәнәғәтләндерә алмай, тип әйтеп, беҙ был чертовски күрһәтеүгә ҙур баҫым яһала, сифатлы аҙыҡ-түлек килтереү өсөн, әгәр был түгел, сөнки беҙ, һеҙ бында ҡала алмай., Күреп, беҙ яҡшыраҡ эшләргә этәргес бирә, үҙе тирәләй порноигровой инцестуозный мажаралары нисек? Был оло мәғәнәгә эйә булһа, һеҙ был турала уйлап!\nХәҙер үк үҙенең эскә тащить задница\nУйын өлкәндәр өсөн инцест менән-туранан-тура мәғәнәлә хәҙер был урын хәҙерге инцест өсөн иң яҡшы Интернет-наркомандарҙы, улар арынылар, тип ала алманы, тип теләй улар. Беҙҙең эштәр күп, һәм беҙ уйлағанса, тип ҡарап ҡуям һәм мәғәнәгә эйә, тип эш итә. Шуның өсөн тирә-яҡ сикәһенә урынына бесценно, тип табырға тырышабыҙ,-тип, мөгөҙ бирмәгән һеҙгә, беҙгә генә иҫәп яҙмаһы булдырҙы, һәм һеҙ күрепме, өлкәндәр был уйын өсөн инцест-тубыҡ был бал ҡортона., Беҙ арыныҡ, йәғни, беҙ бөтә донъя менән геймер юҡ, түгел инеме ни өсөн шулай тиҙ тынысландыра эсендә ябай һәм осматриваться командаһы ағзаһы түгел? Визиты өсөн рәхмәт – кончать мәжбүр ә хәҙер һин бир!


Келәүсиндәрҙең ырыҫлы йортонда » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Келәүсиндәрҙең ырыҫлы йортонда\nКеләүсиндәрҙең ырыҫлы йортонда 05.06.2018 // Йәмғиәт\nТөрөмбәт ауылында йорт һалып гөрләтеп донъя көткән ғаиләләрҙең береһе Келәүсиндәр. Миҙәхәт ағай менән Миңйыһан апай бынамын тигән күркәм йорт күтәреп, баҡса үҫтереп, ҡош-ҡорт аҫрап, ауылдаштарына ла, туғандарына ла матур өлгө күрһәтеп йәшәй.\nИкеһе лә, оҙаҡ йылдар данлы “Өршәк” колхозында эшләп, бөгөн хаҡлы ялға сыҡҡан. Миҙәхәт ағай һөнәре буйынса – механизатор, техниканы унан да яҡшыраҡ белгән кеше юҡтыр. Миңйыһан апай иһә ошо уҡ колхозда ашнаҡсы булып эшләгән. Улар икәүләп Ирғәт, Илдар, Ирина исемле ул һәм ҡыҙҙарын үҫтереп, уларға матур тәрбиә һәм белем биргән.\nАуылдаштары өсөн, ҙур ғаилә булараҡ, күркәм үрнәк улар. Абруйлы апай-ағайҙы һәр саҡ ихтирам итәләр. Ғөмүмән, Келәүсиндәр күп Төрөмбәттә, Миҙәхәт ағайҙар торған ауыл яғында бер урам булып ултырған улар. Һәммәһе лә матур итеп донъя көтә.\nОло улдары Ирғәт күптән башлы-күҙле, айырым йорт һалып сыҡҡан. Атаһынан техника серҙәренә төшөнөп үҫкән эшлекле егет үҙ эшен дә ошо юл менән бәйләгән, трактор алып, ауылдаштарына, фермер хужалыҡтарына баҫыу эштәрендә ярҙам итеп аҡса эшләй. Ҡатыны Әлфинур менән дүрт бала тәрбиәләйҙәр. Килен ҡәйнә тупрағынан тигәндәй, хужабикә лә ашнаҡсы булып эшләгән. Бөгөн декрет ялында. Уларҙың оло ҡыҙҙары Алһыу Башҡорт дәүләт университетының дүртенсе курсында белем ала. Азалия менән Илнар – ауыл мәктәбендә, береһе – һигеҙенсе, икенсеһе дүртенсе класта уҡый, бәләкәй Әҙиләгә иһә ике генә йәш. Бөтә балалар ҙа йыр-бейеүгә әүәҫ, төрлө түңәрәктәргә лә йөрөйҙәр. Һәр йәһәттән бәләкәйҙәргә ата-әсәһе һәм оло апайҙары өлгө, сөнки Алһыу мәктәпте алтын миҙалға тамамлаған.\nКеләүсиндәрҙең уртансы улы Илдарҙың да үҙ ғаиләһе бар. Ул Наумкинда мал ҡараусы булып эшләй. Ҡатыны Ғәлиә менән Юлиә һәм Илмир исемле балалар тәрбиәләйҙәр. Әлегә улар атай нигеҙендә донъя көтә. Берҙәм булғас, эш тә алға бара, балалар тауышы гөрләп торған йортта йәшәүе лә күңелле, ти Келәүсиндәр. Ауыл ерендә мал тотмайынса йәшәп буламы һуң, ҙур ғаилә күпләп мал аҫрай, йылҡы көтә, йыл һайын 100-ҙән ашыу баш ҡош-ҡорт аҫрай, баҡса үҫтерә. Йорттарына ла газ үткәрелгән.\nЮлиә лә ағай-апайҙарына оҡшап йыр-бейеүгә әүәҫ, мәктәптә үткәрелгән төрлө конкурстарҙа ҡатнаша, һүрәт төшөрөргә ярата. Дүрт йәшлек Илмир ҙа апаһынан ҡалышмай, һәр ергә өлгөрә, шуҡ һәм шаян.\nБалалар тауышынан гөрләп торған йортта ырыҫ та, бәхет-шатлыҡ та, ҡыуаныстар ҙа бергә килә. Ошондай йәмле, татыу ғаиләгә ҡарап һоҡланмайынса мөмкин түгел. Бар балаларын үҙҙәренә тартып, дәртләнеп донъя көтә Миңйыһан менән Миҙәхәт Келәүсиндәр. Булмыштары, тормоштары дәртле, тиҙәр ундайҙар хаҡында. Ауыл концерттары, төрлө байрам саралары уларҙың ҡатнашлығынан тыш үтмәй. Ә төрлө өмәләр – Келәүсиндәрҙең йолаға әйләндергән эштәренең береһе.\nАвтор: Р. МӨҘӘРИСОВА.\nСоҡор өсөн етәксе яуап бирәсәк 16.12.2018 // Йәмғиәт\n- Башҡортостанда күп ҡатлы йорттарҙа подъездарҙы ремонтлау буйынса республика программаһы эшләй...\nБайрамға буш ҡул менән килмәйҙәр 15.12.2018 // Йәмғиәт\nРадий Хәбиров Күмертау ҡалаһында "Сапсан-Арена" асыҡ боҙ һарайын асыуҙа ҡатнашты....\nРадий Хәбиров балаларҙы ҡунаҡҡа саҡырҙы 15.12.2018 // Йәмғиәт\nПетровский балалар йортонда Радий Хәбиров менән осрашыу бында тәрбиәләнеүселәр өсөн ҙур байрамға...\nФельдшер юҡ, мәктәп иҫке 15.12.2018 // Йәмғиәт\nИшембай районындағы Петровский балалар йортонан сығыуға Радий Хәбировты урындағы халыҡ ҡаршы алды....\nЯрай әле кешеләр булмаған 15.12.2018 // Йәмғиәт\nҠырмыҫҡалы ауылында йөк машинаһы кәртәне емереп үтеп, йортҡа барып бәрелгән....\nИң мөһиме - балалар хәүефһеҙлеге 15.12.2018 // Йәмғиәт\nРадий Хәбиров Ишембай ҡалаһындағы "Юрматы-2" биҫтәһе менән танышып, урындағы халыҡ менән осрашты....\n“Мортаза балалары”на етеүсе юҡ 15.12.2018 // Йәмғиәт\nБашҡорт дәүләт университетының Сибай институтында Башҡорт теле көнөнә арналған “Мин телемде яратам”...\nҠояшты йүгәнләһәң, ташлама бирәләр 15.12.2018 // Йәмғиәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республикала ҡояш энергияһында...\n"Иң мөһиме - ғаиләбеҙ янындабыҙ" 15.12.2018 // Йәмғиәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Ишембай ҡалаһындағы "Инман"...\nТуған мәктәптәге осрашыу 15.12.2018 // Йәмғиәт\nИшембай ҡалаһының 11-се мәктәбе үҙенең элекке уҡыусыһы Радий Хәбиров менән хаҡлы рәүештә ғорурлана....\n"Ике йылдан Ишембайҙа яңы бала табыу йорто буласаҡ" 15.12.2018 // Йәмғиәт\nИшембай бала табыу йортоноң элекке бинаһы 1951 йылда төҙөлә һәм әле заман талаптарына яуап бирмәй....\nБөтәһе лә бушлай. Килегеҙ! 15.12.2018 // Йәмғиәт\nБөгөн Өфөлә II Рәсәй-Ҡытай Ҡышҡы уйындары асыла. Ярыштар хоккей, фигуралы шыуыу, шорт-трек, саңғы,...


Сәсеү алдынан тупраҡты эшкәртеү 72 процентҡа тамамланған // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСәсеү алдынан тупраҡты эшкәртеү 72 процентҡа тамамланған\n18:36, 5 мая 2014 Иҡтисад\nАграрийҙар Башҡортостанда дым ҡаплауҙы 684 мең гектар майҙанда башҡарған, ул сәсеү алдынан эшкәртә торған бөтә һөрөнтө ерҙең 72 проценты. Республиканың 11 районы дым ҡаплауҙы тулы күләмдә тамамлаған. Был хаҡта, төбәктең Ауыл хужалығын консультациялау үҙәге мәғлүмәттәренә таянып, БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nУжым культураларын һәм күп йыллыҡ үләндәрҙе өҫтәмә туҡландырыу дауам итә. Был эш республика баҫыуҙарында 61 (202,1 мең гектар) һәм 48 (80,7 мең гектар) процентҡа үтәлгән.


Дин | Әбйәлил - Абзелил - Part 4\nИмандың бер шарты булған тәҡдиргә (яҙмышҡа) ышанмаған кеше мосолман булып һаналмаҫ. Ҡөрьәндә лә, Сөннәттә лә тәҡдиргә ышаныу кәрәклеге тураһында күп әйтелгән. Тәҡдир — Аллаһы Тәғәләнең бөтә барлыҡ нәмә өсөн алдан әҙерләгән яҙмышы, бөтә нәмә фәҡәт Аллаһы Тәғәләнең әмере менән генә була. Бер нәмә лә Аллаһы Тәғәләнең ихтыярынан тыш булмай. Бәндәнең һәр бер эштәре, ҡыланасаҡ яҡшылыҡтары һәм яманлыҡтары Аллаһ Тәғәләгә ҡылмаҫ борон билдәлелер. Бер саң бөртөгө лә ергә, бер япраҡ та, Аллаһтың әмере булмайынса, ағастан өҙөлөп төшмәй. Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә әйтә: «Аллаһтың күктәрҙә һәм ерҙә булған нәмәләрҙе белгәнен һин белмәйһеңме ни? Ысынлап, улар барыһы ла Китапҡа (Ләүхүл-Мәхмүздә) яҙылып ҡуйылған. Ысынлап, был Аллаһҡа бик еңел» («Хаж» сүрәһе, 70 аят). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nСитек кейеп йөрөү бигерәктә уңайлы тәһәрәт алғанда аяҡтарҙы һәр саҡ йыумаҫ өсөн, һалҡын ҡыш айҙарында йә иһә эштә. Ситекте лә һайлағанда дерматиндән түгел, ә тиренән эшләнгәнен һайларға тырышығыҙ. Улар ныҡ һәм оҙаҡҡа төтә.Тәһәрәт ала торған кеше әгәр ҙә элек ситектәрен тәһәрәт алып, аяҡтарын йыуып кейгән булһа, икенсе мәртәбә тәһәрәт алғанда аяҡтарын йыуыу тейеш түгелдер. Ул ваҡыт бары ҡулдарыңа һыу алып түгергә лә еүеш ҡул бармаҡтары менән ситектәрҙең башынан тубыҡҡа ҡарай ситек өҫтөн һыйпарға кәрәк, быға «ситеккә мәсех ҡылыу» тиҙәр. Бер мәртәбә тәһәрәт алып, аяҡтарын йыуып кейгән кешегә бер көн буйына, әгәр ҙә мосафир булһа, өс көн буйына ситеккә мәсех ҡылыу дөрөҫтөр. Ситеккә мәсех ҡылыу өсөн ситектә ҙур йыртыҡ булмаҫҡа тейеш. Йыртыҡ булһа, ситектәргә мәсех ҡылыу бармай, аяҡтарҙы йыуыу тейештер. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nБәраәт кисе намаҙына ниәт\nШәғбән айының 15-һенә ҡараған төнө Бәраәт кисе тип атала. Был кистең намаҙына түбәндәгесә ниәт ителә: «Эй, Раббым! Ниәт иттем был намаҙға күңел тупаҫлығынан һәм донъя баҫыуынан ҡотолоу өсөн, шулай уҡ иләһе ғәфүеңә өлгәшеү һәм бәхетлеләр дәфтәренә яҙылыуым өсөн!»\nБыл намаҙҙа ике рәҡәғәт һайын сәләм бирелә, һәр рәҡәғәттә бер тапҡыр «Әл-Фатиха», ун тапҡыр «Әл-Ихлас» сүрәһе уҡыла. Йөҙ рәҡәғәт намаҙ шулай уҡ тәҡдим ителә.\nНамаҙҙан һуң уҡыла торған доғалар:\n14 тапҡыр: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nИман — ул Пәйғәмбәребеҙгә Аллаһ тарафынан еткерелгән, тапшырылған хөкөмдәрҙең, бойороу һәм тыйыуҙарҙың барыһына ысын күңелдән ышаныу. Иман шарты шул ышаныуға нигеҙләнә. Тормошонда һәм үлемендә үҙенә мосолман мөғәмәләһендә булыр өсөн кеше, кәлимәи шәһәҙәтте әйтеп, иманлылығын раҫлап торорға тейеш. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nГонаһларның иң ҙурыһы булып хәмер — араҡы эсеү, спиртлы ағыуҙар эсеп, үҙебеҙҙең бар хайуандар өҫтөнән өҫтөн булыуыбыҙ дәрәжәһен төшөрөп, донья һәм Ахирәт бәхетенән мәхрүм булыуҙыр. Аллаһы тарафынан ихсан ителгән иң ҡәҙерле ниғмәт – аҡылдарҙы юғалтҡан, имандарҙы бөтөргән, әҙәмде дуңғыҙ хәленә еткергән, нәжес, бысраҡ урындарҙа аунатҡан, үҙҙәренең ҡоҫҡолоғо, аҫтындағы бәүеленә буялып, әҙәм көлкөһөнә ҡалдырған, бөтөн айыҡ кешеләр уның ҡиәффәтенән ерәнгән хәлгә төшөргән нәмә — хәмерҙер. Бар аҡыл эйәләре, медицина ғалимдары тарафынан хәмерҙең зарарҙары хаҡында өҙлөкһөҙ радиоларҙан ҡысҡырып һөйләп торалар. Газета-журналдарҙа, телевизор-кинотеатрҙарҙа иҫеректәрҙән килгән аяныс, ҡыҙғаныс хәлдәрҙе уҡып һәм күҙҙәребеҙ менән күреп торабыҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nШәриғәт – бойороҡ, күрһәтмә, ҡанундар (закондар), мосолмандарҙың дини ҡанундары ү әхләҡ нормалары йыйынтығы. Шәриғәт дүрт төп сығанаҡҡа (Ҡөръәнгә, сөннәткә, ижмағҡа һәм ҡыясҡа) нигеҙләнеп эшләнгән. (Ижмағ – бергәләп хәл итеү, килешеү, рухани-ғалимдарҙың бер ҡарарға килеүе. Ҡыяс – сағыштырыу, оҡшатыу, Ҡөръәндә һәм сөннәттә ҡаралмаған мәсьәләләр буйынса, уларҙа булған өйрәтеүҙәргә оҡшатып фекер йөрөтөү (феҡыйһылыр). Феҡыйһ – хоҡуҡ, закондар белгесе, юрист, йәғни мосолман хоҡутары белгесе. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nҠөръәндән хөкөм сығарыу\nҠөръән менән хөкөм сығарыу (Кто может выносить решения из Корана и хадисов?).\nҺуңғы йылдарҙа ҡайһы бер кешеләрҙән, хатта муллаларҙың ауыҙынанда: «Мин Ҡөръән уҡып сыҡтым, мин бөтәһендә беләм, тигән һүҙҙәрен ишетергә тура килә!? ». Әстәғфируллааһи, Аллаһ һаҡлаһын был яңылыш һүҙҙәрҙән. Аңһыҙ, тәҡҡәбер, маҡтансыҡ кешеләрҙең һүҙҙәрелер был. Әле был донъяла Ҡөръән китабын тулыһынса аңлаған кеше юҡ, хатта бөтә ғүмерҙәрен быға арнаған элекке ғалимдарҙыңда. Аллаһ Үҙе генә был хаҡта белә.\nҠөръән уҡығыҙ, ятлағыҙ, фекерләгеҙ, тик был фекерегеҙҙе донъяға таратҡанда бик һаҡ булығыҙ. Көфөрлөккә төшөп ҡуймағыҙ. Диндән – шәриғәттән тайпылыу көфөрлөккә илтә. Көфөрлөк ҡафырлыҡҡа юл. Дөрөҫ диндең юлы — шәриғәт ҡушыуҙарын үтәү. Шәриғәт ҡанундары: Ҡөръән һәм Пәйғәмбәр өйрәткән хәҙистәр һәм шуларға таянып йәшәү рәүеше, бөйөк дин әһелдәренең өйрәтеүе. Ҡөръәндә шулай яҙылған тип, үҙ белдегең менән шәриғәткә ҡаршы сыҡһаң – был бөйөк ғалимдарға ҡаршы сығыу булыр. Диндән яҙаһың инде. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nАллаһҡа һыйыныу – тормош ҡануны, Раббыбыҙға буйһоноуыбыҙҙың асылы. Ерҙә һәм күктә булғандарҙың һәммәһе Аллаһ ихтыярына буйһона, үҙенә бирелгән тел менән доғала була. Яҡшы дини тәрбиәһе булған мөьминдең эске халәте уны доғаға этәрә, сөнки доға – Аллаһҡа илтеүсе ҡапҡаларҙы асыусы мөьмин йөрәгендәге асҡыс. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\n«Ибраһим» сурәһе, 24, 26-сы аяттар тулыһынса ошонда уҡығыҙ...\nЛәә иләәһә илләллааһ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...