Һөнәрем рекламаға һәм халыҡ менән әүҙем аралашыуға бәйле\nбулһа ла, ял көндәремде тәбиғәт ҡосағында, тыныс урында үткәреү теләгенә ҡаршы килә алманым. Аҙыраҡ ял итеп, сихәтләнеп, уй - фекерҙәрҙе тәртипкә килтереп алыу ҡамасауламаҫ. Сит ил паспорты алыу өсөн ваҡыт ҡалманы, ә таныштарым миңә Әбйәлил районындағы шифалы ләме менән дан тотҡан "Яҡтыкүл" санаторийына барырға тәҡдим итте.\nАлдан уҡ шифаханала номерға заказ биргәс, әхирәтем менән икәүләп иртәнге сәғәт 11 - ҙә поезд менән Өфөнән сыҡтыҡ, иртәгәһенә сәғәт 8. 30 - ҙа беҙ Магнитогорск ҡалаһында инек. "Газелгә" ултырып шифаханаға ла барып еттек.\n"Яҡтыкүл" менән осрашыу\nБашта иң аптыратҡаны - яңғыҙлыҡ тойғоһо булды. Тере йән осрағансы, оҙаҡ ваҡыт беҙгә сумкаларыбыҙҙы һөйрәп яңғыҙ атларға тура килде. Бер нисә минуттан, яҡшы, уңайлы номерҙа урынлашҡас, бында бәҙрәф, ванна, иркен лоджия булыуына тағы бер аптыраныҡ. Был матурлыҡ, уға өҫтәп тағы ла туҡланыу һәм дауаланыу өсөн тәүлегенә 1070 һум түләргә тейешбеҙ. Хәҙер барыһы тураһында ла бер аҙ ентекләберәк.\nДөрөҫөн әйтәм - оҡшаманы. Башта миңә аш - һыу исемлеге\nтотторҙолар, унда һәр береһенең калорияһы ла бирелгән. Мин үҙемә оҡшағанын һайларға тейешмен, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, м еню төрлөлөгө менән шатландырманы.\nУл ғына ла түгел, ҡурҙаҡлы ҡарабойҙай бутҡаһына заказ бирһәм дә, йәнем һөймәгән тауыҡ ите менән картуф иҙмәһе ашарға тура килде. Йогурт һәм кофе урынына сәй менән һыйланылар. Баҡһаң, йогурт алып килмәгәндәр, ә кофе бөткән икән. Ике яҙна ял эсендә ике кәнфит кенә тәмләп ҡараным. Еме ш - еләкте йышыраҡ бирҙеләр, әммә көнөнә берәүҙе генә. Ҡымыҙға, Аллаға шөкөр, ҡытлыҡ булманы, уны мин бында туйғансы эстем.\nБыл йәһәттән "Яҡтыкүл" шифаханаһы ысынлап та маҡтана ала.\nБында, ғәҙәттә, түлһеҙлектән дауаланырға киләләр. 37 йәшлек бер ҡатын менән таныштым. Ул үҙенең шәхси тормошон яйға һалыу теләге менән яна, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, балалары юҡ икән. Әйтеүенсә, "Яҡтыкүлдә" һаулығы һиҙелерлек яҡшырған, һәм табиптар уға яҡын арала күптәнге хыялының тормошҡа ашыуын вәғәҙә итә.\nПрофилактика һәм үҙ - үҙемде тынысландырыу маҡсатында мин\nдә гинекологҡа инеп сығырға булдым. Һәм уның ни тиклем иғтибарлы була алыуына хайран ҡалдым. Йәш табип мине тикшереүгә ғәҙәттәгесә 10 - 15 түгел, ә 40 минут ваҡытын сар ыф итте. Унан һуң ҡатын - ҡыҙҙарҙың сәләмәтлеген генә түгел, нервылар системаһын да нығытыусы шифалы ләм менән дауалау тә ғәйенләне.\nҒөмүмән, сапропель нигеҙендә ләм менән дауалау "Яҡтыкүл" шифаханаһында төп медицина хеҙмәтләндереүҙәренең береһе һанала. Миңә аңлатыуҙарынса, Безымянное - 1 күленән алынған сөсө һыулы, сульфидһыҙ сапропелде бында 1965 йылдан алып файҙаланалар. Ләмгә тотош урау һәм аппликациялар эшләү шеште ҡайтарыу, нервы - эндокрин системаһын дауалау һәләтенә\nэйә, кортикостероид, транскортин һәм гидрокортизан бүлеп сығарыуҙы арттыра, был үҙ сиратында хәрәкәт итеү аппараты ауырыуҙарын дауалауға булышлыҡ итә.\nЛәм менән дауалауҙан тыш һеҙгә бальнеотерапия ( радон, ху ш еҫле һәм диңгеҙ ванналары), физиотерапия, массаж, төрлө ингаляциялар, фитотерапия, дауалау физкультураһы, ортопедик\nһәм терапевтик стоматология, функциональ диагностика, эсәктәрҙе таҙартыу һ. б. тәҡдим итәсәктәр. Был процедуралар барыһы ла ҡатын - ҡыҙ һәм ир - ат түлһеҙлегенән, хәрәкәт ите ү\nаппараты, нервы системаһы ауырыуҙарынан, тын алыу органдарының хроник ауырыуҙарынан, хроник пиелонефриттан, простатиттан ҡотолорға ярҙам итә.\nЛәм менән дауаланыуҙан тыш мин диңгеҙ һәм ылыҫлы ванналар ҡабул иттем, аскорбин кислотаһы менән ингаляциялар, иммунитетты күтәреү өсөн электр йоҡоһо алдым. Башҡа массаж э шләү һәм терапия өсөн электрон ҡоролма - Д" Арсенваль - тынысландырыу һөҙөмтәһе бирҙе. Д"Арсенваль менән тарағандан һуң сәстәремдең тиҙерәк үҫә башлауын һиҙҙем. Әхирәтем эсәктәрен таҙартҡандан һуң үҙен осоп китеү өсөн һау а шары ғына етмәгән бәләкәй ҡыҙсыҡтай тойоуын белдерҙе. Был процедура яҡын арала ауырға ҡалырға теләүселәр өсөн файҙалы,\nБашлыса, ул экскурсияларға ҡайтып ҡала. Ял итеүселәр араһында Ҡараңғылыҡ тауына менеү, "Металлург - Магнитогорск"\nтау саңғыһы үҙәгенә барыу популярлыҡ менән файҙаланыла. Шулай уҡ "Абҙаҡ" аквапаркы ла ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, унда тау саңғыһында шыуыу трассаһы һәм зверинец бар.\nБеҙ әхирәтем менән Магнитогорск ҡалаһына сәйәхәт һәм аквапаркты һайланыҡ. Ҡалаға барыу иҫтәлекле урындарҙа һәм сауҙа үҙәктәрендә булыуҙан тора. Һуңғылары хаҡында турист өсөн ҡыҙыҡһыныу тыуҙырырлыҡ бер нимәһе лә юҡ, тип әйтә алам.\nШул уҡ ҡытай алам - һаламы һатыла.\nМагнитогорск ҡалаһы, сүп - сарҙың күплеген иҫәпкә алмаған да, йылы тәьҫораттар ҡалдырҙы. Магнитогорск менән сағыштырғанда, Өфө ялтырап тора.\n"Магнитогорск" аквапаркында рәхәтләнеп ял иттем. Бында бассейндарҙың өс төрө бар - ғәҙәти бассейн, икенсеһе - йылы ағымлы, өсөнсөһө - балалар өсөн. Бынан тыш - джакузи, таусыҡтар һәм сауна ла эшләй. Йөҙ һум түләп, көнө буйы һыуҙа н сыҡмаҫҡа мөмкин.\nШифахананың үҙендә күңел асыу саралары юҡ сигендә. "В бой\nидут одни старики" кеүек иҫке фильмдар күрһәтелгән кинотеат р бар һәм киске сәғәт туғыҙҙан ун бергә тиклем дискотека үткәрелә. Ике аҙна дауамында унда бер үк диск әйләндерелде. Шифаханала социаль путевкалар буйынса һаулыҡтарын нығытырға килгән олатайҙар менән генә танышырға мөмкин - дәүләткә рәхмәт! Йәғни, һөйгән ҡыҙығыҙҙы йәки ҡатынығыҙҙы яңғыҙын "Яҡтыкүл" шифаханаһына ебәреүҙән ҡурҡмағыҙ. Бында йә ш егетте көндөҙ шәм менән дә эҙләп табыу мөмкин түгел.\nЯл итеүселәр эргәһенә ҡунаҡҡа килеүселәр өсөн бер кәңәш: аҡсағыҙҙы алдан әҙерләгеҙ. Ҡатынығыҙ менән бер карауатта йоҡлаған хәлдә лә тәүлек өсөн тулыһынса түләргә кәрәк буласа ҡ. Хаҡтар\nТешләшә. Ял итеү, дауалау һәм туҡланыу өсөн тәүлегенә мин ән 1070 һум алдылар. Хәйер, "Яҡтыкүлдә" ойошторолған яҡшы дауалау һәм медперсоналдың иғтибары өсөн аҡса йәл түгел. Әммә ләкин күңелдә төйөн ҡалды - ял һәм байрам көндәрендә бер ниндәй процедура үткәрелмәүенә ҡарамаҫтан, ике аҙна булыу осоронда 14 көн өсөн тулыһынса түләргә тура килде.\nДөйөм алғанда, ялым уңышлы үтте. Иң мөһиме - сәләмәтлегемде\nнығыттым һәм саф һауала рәхәтләнеп ял иттем.


Марк Звигильскийҙың аяғы башҡорт еренә баҫыу менән уның ижади тәбиғәте үҙен оҙаҡ көттөрмәне. Башҡортостанға Марк Франциянан үҙенең элекке курсташы Булат Йосоповтың саҡырыуы буйынса килде. Үткән йыл "ВистаВижн" киностудияһы д иректоры итеп тәғәйенләнгән Булат уға республикабыҙҙың иҫтәлекле урындарын күрһәтергә теләй, әммә камераһыҙ бер аҙым атлай алай алмауы сәбәпле, коллегаһына "Париждан Парижға сәйәхәт" тигән исем аҫтында телепроект тәҡдим итә. Ошонан башланып китә лә инде.\nАҙна дауамында (!) төшөрөүсе төркөм буласаҡ биш сериялы документаль фильм өсөн кәрәкле кадрҙарҙы эшләй, уны тамашасылар БСТ каналында 3 - 8 октябрҙә күрә аласаҡ. Гид,\nсценарий авторы, Башҡорт гуманитар академия ректоры Әхтәр Боҫҡонов һәм ҡуйыусы режиссер Искәндәр Әхмәтвәлиев менән бергә Марк Звигильский башҡорт француздары йәшәгән, хатта үҙенсәлекле Эйфель башняһы ла булған Парижды күрер өсөн йөҙәр саҡрым ер үтә. Тик Ҡыйғы районындағы Париж ҡасабаһында башня булмай сыға, шуға күрә Иван Сусанин, йәғни , Әхтәр Мөхәмәт улы маршрутты үҙгәртеп, Силәбе өлкәһенең Ноғайбәк районына, ошондай уҡ француз исемле ауылға юл тота.\nӨҫтәүенә ул - башҡорттарҙың борон - борондан йәшәгән урыны,\nтип билдәләне ғалим журналистар менән осрашыу ваҡытында. Ә\nисеме - Париж - уға 1840 йылдарҙа француздарҙы еңеү\nиҫтәлегенә бирелә. Замандаштарыбыҙ олатайҙарҙың ҡаҙанышын и ғтибарһыҙ ҡалдыра алмай, шуға күрә Магнитогорск компанияларының береһе ябай станция урынына Эйфель башняһы төҙөгән. Дөрөҫ, ул үҙ туғанынан күпкә бәләкәсерәк.\nЭйфель башняһынан тыш Марк Звигильскийға Парижда юл\nбирмәүсе "тәртипһеҙ" һыйырҙар, ҡаҙҙар, бишбармаҡ, ҡымыҙ һәм, әлбиттә, ҡунаҡсыл башҡорттар һәм икһеҙ - сикһеҙ ҡырҙарыбыҙ оҡшаған. Кинематографистар Парижға барып еткәнгә тиклем Өфө, Архангел, Әбйәлил, Баймаҡ райондарында\nла туҡталған. Был сәйәхәт барышында улар Ғәҙелша шарлауығында булған, ҡурайға һәйкәлде барып күргәндәр, әйткәндәй, ул донъяла берҙән - бер. Фильм төшөрөүселәр ҡалғаны тураһында асылып китеп һөйләмәне, сер һаҡлайбыҙ, йәнәһе. Әммә картинаның Рәсәйҙә генә күрһәтелмәйәсәген билдәләп үттеләр.\n- Беҙҙең бурыс, - тине Булат Йосопов, - юғары сифатлы про дукт етештереү, һәм уны барыһы өсөн дә, шул иҫәптән француз тамашасыһы өсөн дә ҡыҙыҡлы итеү.\nМаркта был телепроект бәләкәй Парижда бәләкәй Эйфель\nбашняһы булыуынан тыш, беҙҙең илде һәм үҙенең тамырҙарын ентекләберәк өйрәнеү теләге арҡаһында ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған. Уның әсәһе, Тамара, тыумышы менән Рәсәйҙән икән. Мәскәүҙә гид булып эшләгән ваҡытында ул үҙенең буласаҡ тормош иптәше lemән таныша. Һуңынан, йәш ғаилә Польшаға күсенгәс, уларҙың улдары Марк һәм уның ҡустыһы донъяға килә. Яҙмыш ҡушыуы буйынса, Тамараға Марктың атаһы менән айырылышырға тура килә. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң ул бер французға кейәүгә сы ға һәм улдары менән Францияға күсеп бара. Әлеге ваҡытта Марктың ата - әсәһе, инде пенсионерҙар, үҙ ваҡытын Иван\nТургеневтың музейына бағышлай.\nӘ улдары иһә Франциянан алыҫта, журналистарға үҙ сәйәхәте тураһында көләмәстәр һөйләп, рус телен камиллаштыра.\n- Һин ниңә Башҡортостанға бараһың - тип һораған Марктан дуҫтары.\n- Йылмайыусы һыйырҙы күрергә.\nБаҡһаң, "Башҡортостан" һүҙендә бер генә хәрефте\nалмаштырһаң, француз теленә тәржемәлә ул "Йылмайыусы\nһыйыр" тигән сырҙың исеме булып яңғырай икән.\nМарктың һүҙҙәре буйына, ул үҙенең сәйәхәтенән бик ҡәнәғәт . Һәм "Париждан Парижға сәйәхәттән" тыш, беҙ тағы бер францу з - башҡорт телепроектын күрәсәкбеҙ, тип вәғәҙә итте улар.


Адрес-белешмә хеҙмәте кешеләрҙе эҙләп табыуҙа ярҙам итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАдрес-белешмә хеҙмәте кешеләрҙе эҙләп табыуҙа ярҙам итә\n11:17, 14 мая 2010 Йәмғиәт\nРәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының адрес-белешмә эше бүлеге Рәсәй Федерацияһы граждандарына таныштарын һәм туғандарын эҙләп табыуҙа баһалап бөткөһөҙ ярҙам күрһәтә.\nВедомствоның матбуғат хеҙмәте хеҙмәткәре Ғәлиә Мөхәмәҙиеваның һүҙҙәренә ҡарағанда, йыл һайын миграция хеҙмәтенә кешене табыуҙы һорап бик күп мөрәжәғәттәр килә.\n— Бүлек эшенең һөҙөмтәлелеге башлыса граждандарҙың аңлылығына бәйләнгән, — ти Ғәлиә Мөхәмәҙиева. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптәр үҙҙәренә ебәрелгән һорауҙарҙы иғтибарһыҙ ҡалдыра. Әгәр һеҙ дуҫтарығыҙҙан, туғандарығыҙҙан кемделер табырға теләһәгеҙ, адрес-белешмә эше бүлегенә ғариза менән үҙегеҙ мөрәжәғәт итә йәки хат яҙып ебәрә алаһығыҙ, унда эҙләнгән кеше тураһында ла, үҙегеҙ тураһында ла мәғлүмәттәр күрһәтелергә тейеш.\nӘгәр мәғлүмәтте шәхси кеше һораһа, адрес-белешмә бүлеге эҙләнгән кешегә, ғариза биреүсегә үҙ аллы яуап бирһен өсөн, запрос ебәрә. Ҡайһы бер осраҡтарҙа ғариза биреүсегә яуап ебәреү өсөн эҙләнгән кешенең быға ризалығы һорала.\nЭҙләнгән кеше үлһә йәки икенсе төбәккә күсеп китһә, шулай уҡ Башҡортостан территорияһында теркәлмәһә, адрес-белешмә эше бүлеге кисекмәҫтән был турала хәбәр итә.\nӘгәр 30 көн эсендә эҙләнгән кешенән яҙма ризалыҡ килмәһә, мөрәжәғәт итеүсе адресына мәғлүмәт биреү мөмкинлеге юҡлығы тураһында хәбәр ебәрелә.\nТулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн (347) 250-60-08, 279-41-05 телефондары аша Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығының адрес-белешмә эше бүлегенә мөрәжәғәт итергә мөмкин.\nТеги: Федераль миграция хеҙмәте


Йырым булып ҡал... (Хикәйә) » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Йырым булып ҡал... (Хикәйә)\n22.09.2018 Йырым булып ҡал... (Хикәйә)\n– Балаҡай! Бер үк ғәфү ит һин беҙҙе! Азамат эргәһенә индермәгән өсөн ғәфү ит. Ул үҙе шулай ҡушты.Беләһеңме, Миләүшә, ул бит һине ныҡ яратты. Күҙе йомолғансы ҡулында һинең фотоң булды. Йоҡо аралаш ҡулынан төшөп китһә, илап эҙләй ине. Мәрхүм булыр көндө лә ҡосаҡлап йоҡлап китте. Уянғас: ”Сәғәт нисә ?”– тип һораны, унан һинең фотоңды ҡараны ла үтеп тә китте. Яҡты донья һинең һының булып уҙҙы уның күҙ алдынан. Рәхмәт Хоҙайыма, балама мөхәббәт бәхете бирҙе, 17 генә йәшендә мөхәббәттең нимә икәнен белеп китте. Шуның өсөн булһа ла йөрәгем тыныс. Ә һине, Миләүшә, эргәһенә индермәүенең сәбәбе бары шунда ине-– ул һинең алдыңда көсһөҙ булып күренергә теләмәне. ”Мине матур көйгә иҫендә ҡалдырһын! Ҡәберемә килер әле. Ул мине яратһа, хәлемде, был аҙымымды аңлар!”– тине. Бына, ҡыҙым, һиңә хат яҙғайны, үҙе үлгәс кенә ҡулыңа тапшырырға ҡушты. Яйлап уҡырһың, әлегә һау бул, Миләүшә, минең улыма матур, онотолмаҫ мөхәббәт бүләк иткәнең өсөн ысын әсә рәхмәте һиңә. Бәхетле бул, балаҡай, үҙеңде һаҡла! Үлгән артынан үлеп булмай, йәшәргә кәрәк. Үҙ ишеңде табырһың, бәхетле булырһың, Аллам бирһә! Түҙәйек, ҡыҙым, ҡалайтаһың, сей тирегә ут ҡапмай бит...\n“Миләүшәм! Яҡты йондоҙом минең! Һин был хатты уҡыған саҡта минең йәнем күктәргә ашҡан булыр. Мин һине өҙөлөп яраттым, һине ҡалдырып, Ерҙе, әсәй-атайымды, туғандарымды, яҡты доньяны 17 генә йәштә ташлап китеүем бик аяныслы. Башҡа һыймаҫлыҡ хәл был. Ләкин нишләйһең, тимәк, минең яҙмышым шулай, ғүмерҙе Хоҙай самалап ҡына биргән. Яныма инә алмауыңа мин ғәйепле, мине көсһөҙ хәлдә күрмәһен, тип уйланым. Кеше көнлө булып ятыуҙан да ауыр нәмә юҡ икән! Һин килеп ишек алдынан боролоп китәһең, ә мин бында утта янам. Һинең эргәңә сыҡҡым, зәңгәр күҙҙәреңә ҡарағым килә! Һинең тауышың минең өсөн бер моңло йыр кеүек. Һин оҙаҡ йәшә, ҡәҙерлем минең! Минең өсөн дә йәшә, кейәүгә сыҡ, балалар тап. Һин бәхеткә лайыҡ. Ә мин һине күктән күҙәтермен, төндәрен йондоҙ булып күҙ ҡыҫырмын, ел булып сәстәреңдән иркәләрмен. Һин минең ерҙәге йондоҙом, алсаҡ ҡояшым, йырланмаған йырым булып ҡал! Доньяны йәмләп, тормошҡа ҡыуанып, рәхәтләнеп минең өсөн дә, үҙең өсөн дә йәшә! Бәхил бул, ҡәҙерлем!”\nҺөйгәненең ҡул йылыһын һаҡлаған хатты Миләүшә тағы бер тапҡыр еҫкәп ҡараны ла зәңгәр тыщлы дәфтәр эсенә һалып ҡуйҙы.\nҠаҡылдаған тауыштарҙы ишетеп, Миләүшә артына боролоп ҡараны. Һуҡмаҡтан теҙелешеп кенә ике ҡаҙ, бәпкәләрен эйәртеп, йылғаға төшөп килә. Ҡара әле, улар ҙа үҫеп бөткән икән! Үҙ ҡайғыһына бикләнеп, хатта шуларға ла иғтибар итмәгән. Миләүшә, итәгенә йәбешкән сүп-сарҙы ҡағып, урынынан ҡалҡынды. Ҡарасы, саҡ ике ҡат утап, күмеп ҡуйған кеүектәр ине бит картуфты, улар инде һуҡмаҡтың ике яғынан бил тиңентен булып үҫкәндәр, сәскәләре ҡойолоп, улар урынында тәлгәшләнеп, йәшел картуф алмалары һалынып тора!\nҠыҙыҡай, мәңгелек йырын йырлап, сылтырап ҡына таштан-ташҡа бәрелеп ағыусы йылғаға йылмайып әйләнеп ҡараны ла өйгә алып ҡайтыусы һуҡмаҡ буйлап атланы.


“Еңеүҙәрҙән бигерәк, тәжрибә мөһим” » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » “Еңеүҙәрҙән бигерәк, тәжрибә мөһим”\n14.11.2014 “Еңеүҙәрҙән бигерәк, тәжрибә мөһим”\nШулай тип иҫәпләй бер юлы ике вузда белем алыусы Сибай ҡыҙы Руфина Исхаҡова\nРуфина менән таныштырғанда, ғәҙәттә, хоҡуҡ һаҡлау өлкәһендә республика һәм Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты, бал бейеүҙәре буйынса республика турнирҙары призеры, волейбол буйынса Сибай ҡалаһы чемпионы булыуын өҫтәп ҡуялар. Әйтерһең дә, башҡа ғәжәпләнерлек нәмә юҡ инде был һылыу ҡыҙҙа: ул ике юғары уҡыу йортонда уҡый. Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында юрист һөнәрен үҙләштереп, быйыл диплом алһа, Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын ике йылдан тамамлап, профессиональ бейеүсе буласаҡ.\nТынғыһыҙ ҡыҙҙы ата-әсәһе алты йәшенән бейеү түңәрәгенә биргән. Бына шулай сәнғәт донъяһы менән яҡындан таныша башлаған. Сибай ҡалаһының 1-се мәктәбендә уҡығанда балалар сәнғәт мәктәбенең хореография бүлеген тамамлай, шулай уҡ гитарала уйнарға өйрәнә. Ғәҙәттә, ата-әсәләр, музыка мәктәбендә шөғөлләнгән балаларҙың мәктәптә белем алыуға ваҡыты етмәй, тип борсола. Руфина иһә мәктәптә лә тик яҡшы билдәләргә генә өлгәшә.\n– Бейеүҙе бик ныҡ яратһам да, мәктәптә уҡығанда, етди һөнәр һайларға кәрәк, тип ҡарар иттем. Тарих, йәмғиәтте өйрәнеү фәндәрен ярата торғайным, бәләкәй синыфтарҙан олимпиадаларҙа ҡатнаштым. Шуны иҫәпкә алып, СиБДУ-ның юридик факультетына уҡырға индем, – ти ул.\nӘлбиттә, башҡа йүнәлеште һайлаһа ла, яратҡан бейеүҙәрен ташламай, университет, ҡала кимәлендәге төрлө конкурстарҙа ҡатнашыуын дауам итә. Икенсе курсты тамамлағас, күңелендә шик ярала: “Бәлки, буласаҡ һөнәремде икенсе өлкәлә һайлап, яңылышамдыр?” Ҡыҙ, уйланғандан һуң, бейеү буйынса яңынан уҡырға инергә ҡарар итә. Шулай Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһына барып юлыға. Бында, Руфинаның бер юғары белем алыу йортонда уҡыуын иҫәпкә алып, ситтән тороп уҡыу бүлеген тәҡдим итәләр. Бындай боролошҡа әҙер булмаһа ла, ҡыҙ, әсәһе менән кәңәшләшкәндән һуң, тәҡдимгә ризалаша.\n– Юрист һәм бейеүсе, ысынлап та, төрлө донъя кешеләре. Миңә ике өлкәне әлегә тиклем берләштерергә тура килгәне юҡ. Әммә икеһе лә берҙәй оҡшай һәм киләсәктә, бәлки, ике өлкәлә лә хәҙерге кеүек эшләй алырмын, тип ышанам. Әлбиттә, әлеге ваҡытта бейеү ваҡытымды күберәк биләй. Алты йәштән сәхнәгә сығып, тамашасыларға шатлыҡ өләшеү, аҙаҡ уларҙың алҡыштарын ишетеп һөйөнөү – бик татлы, бәхетле кисерештәрҙең береһе ул. Мин был тойғоһоҙ йәшәй алмайым, – ти ҡыҙ, кисерештәре менән бүлешеп.\nАлдынғы һәм өлгөр студент еңеүҙәре, ҡаҙаныштары менән туҡталып ҡалмай, һәр ваҡыт алға ынтыла. Ғөмүмән, конкурстарҙа, олимпиадаларҙа ҡатнашыу – уның өсөн үҙ-үҙен һынау, яңы мөмкинлектәрен асыу рәүеше. “Еңеүҙәрҙән бигерәк, тупланған тәжрибә ҡиммәт”, – ти ул. Әлеге ваҡытта Руфина Исхаҡова “Сибай йондоҙҙар ҡабыҙа” тип аталған вокал-хореография конкурсының икенсе этабына әҙерләнә. Ҡыҙ өсөн был ҙур һынау булмаҡсы, сөнки үҙ сығышында ҡатмарлы хореографик элементтарҙы ҡулланырға теләй. Бер рәттән, юридик факультеттың дипломын алырға әҙерләнә.\nӨлгөр кешеләргә хас тырышлығы, сәмлелеге менән алдырған Руфинаның алҡыштарға күмелер көндәре алда әле. Ҡайһы юлды һайлаһа ла, унан уңышлы барырына тамсы ла шик юҡ.


Аҫыл аттар булды мәлендә!\n27 Февраль 2019, 16:19\nЙәштәре ыраһа ла, күңелдәре ҡартайыуҙы белмәгән, заманында һабантуйҙарҙың, ҡышҡы ат ярыштарының төп геройҙары булған ағай-эненең хәтирәләре һүрелмәгән.\n- 1970 йылда ул саҡтағы ауыл хужалығы институтының зоотехния бүлеген тамамлап ҡайттым. Шул заманда уҡ ат ярышы була тип зыҡ ҡубып йөрөйҙәр ине. Һарғаянан “ағиҙел” колхозына Апшаҡ тигән айғыр алғандар. Уны мөнир Шәрипов ярышҡа әҙерләне. Мин ул йылы бара алманым – Белоретта ит тапшырып йөрөп ҡалынды. Беҙҙекеләргә арттағы урындар ғына эләккән. Роберт Баязитовтың улы (минең буласаҡ кейәү) тыуған да, ул шуны “йыуҙырырға” йөрөй. Шунда һүҙ сыҡты сабыш аттары тураһында.\n- Исмәғил Әхмәҙулла улы Темәстән бер туры бейә алдыртҡан. Үҙе уны ныҡ маҡтай, уны үткән ат юҡ, Шүлгән яғынан килгәндәге бейек тауҙы елеп килеп сыға, тип әйтә, тей, - тиҙәр.\n- Колхоз рәйесе Риф Баязитов рөхсәт итһә, мин теге туры бейәне үтә торған ат табам, - тип әңгәмәгә ҡушылдым бит. Ғилман Сәфәрғәлин: ”Әйҙә, бер яртыға бәхәсләшегеҙ”, - тигән тәҡдим индерҙе. Бер литр аҡбашҡа бәхәсләштек.\nЙәй Нәүҙәт Исмәғилев колхоздың йөк ташый торған бейәһен биреп, сиғандарҙан бер бейә алып ҡалған. Сиғандан алған теге бейә сатанлай. Нәүҙәт уны ҡарай, тәрбиәләй. Яуымбайҙан Әҡсән Сәлихов атҡа шәп булды – бүрке төшөп ҡалһа, һыбай сабып килешләй, шуны ерҙән эйелеп алыр ине...\nХәй Ғиззәтуллин: “Ағиҙел”дәрҙең туры бейәһе, Сиған, беҙҙекен үтә”, - тип әйтә икән. Ат ярышына шыбаға тотоштолар. Сиған бейәһе – 7-се, теге данлыҡлы Туры бейә 6-сы булып китте. Финишҡа ҡайһыһы алдан килә, тип түҙемһеҙлек менән көтәбеҙ... Күпереге борҡоп беҙҙең Сиған килә бит... Теге Туры бейәне 1 минутҡа артҡа ҡалдырҙы.\nҠурсаулыҡтан Сталь ҡушаматлы ерән ат алдыҡ. Һабантуйҙа Сәлихов Ғәлимйән ҡусты беренселекте берәүгә лә бирмәне.\nМин үҙем тәүге йылдарҙа Томоз ҡушаматлы атта ярыштым. Уның да тарихы бар. Риф ағай Баязитов шуны егеп ҡайҙалыр барған. Уға үсләшкән берәү атының ҡойроғон ҡырҡып ҡайтарған...\nИсмаҡайҙан алынған күк төҫтәге ат - Малыш - килгән йылда уҡ сиған бейәһен үтте.\nТағы рысак менән булған бер ваҡиға хәтерҙә. Леспромхоздың шәп рысагы бар ине, уның балаһын леспромхоз кешеһе алған. Мин белешеп киттем тегене. Сығышһыҙ, тинеләр. Юҡ, йөрөп ҡарағы килә. Һыбай менеп саптым – шәп елә был, артҡы аяғы үксәгә һуға. Яҡшы яғы – ҡайҙа эйәрен һалһаң, шул ерҙән китмәй. Икенсе кешене мендермәне ул. Бер мәл тегене колхоз рәйесе Риф Баязитов эйәрләгән. Үрәпсей, күтәреп һуға икән. Ғәйзулла ағай: “Үрәпсеп ергә төшкәндә мен”, - ти. Шулай итте лә инде. Мораҙымда ул атҡа Үлмәҫбай ҙа менә алмаған.\nСибайҙан бер юртаҡ алып килдем. Унда Әсҡәт Уразаев ярышты. Кашауайҙа шәп, көслө ине. Ветврач Кәбир Баймырҙиндың бүркенән ҡурҡып биленләне. Екһәң, ала ла китә ине. Әсҡәт уның менән гел 1-се урындар алды. Һай, шәп аттар бар ине инде. Улар ҙа үлеп бөттө...\nКүмертауҙан алып килгән шәп ҡола ат булды. Исмаҡов Ғәйзулла ағай яңылыштан орлоҡҡа тигән ағыулы һолоно ашатҡан. Үлде, һөт эсереп, тәрбиәләп тә ҡараным. Аҙаҡ “Ҡыҙыл таң”ға киттем. Күгайғырҙы биреп, Баймаҡтан Ерәнсәйҙе алдыҡ. Егеп-туғарһаң, һикерә лә ҡуя ине. Ярыштарҙа ал бирмәне. Аҙаҡ теге атта Камил Баймырҙин 1-се урындар алып йөрөнө. Ярышырға ла оҫталыҡ кәрәк, ат шәп булыуы мәсьәләне хәл итмәй.\nАттар менән булған ваҡиғалар күп инде ул. Улар ҙа, кешеләр ише, төрлө яҙмышлы. Ат бәхете – кешенән бит ул. Шөкөр, миңә шундай шәп аттар эләкте. Иҫ китмәле! Әле булһа, сабыш аттары күрһәм, йөрәк дөпөлдәп, күҙҙәрем янып китә. Башҡортҡа атһыҙ булмай шул...\nИҫке Собханғол ауылы:\n- 1972 йылда ауыл хужалығы институтынын бөтөп ҡайтҡас, мине “Бөрйән” совхозының “Марс“ бүлексәһенә (Кейекбай) ветврач итеп ебәрҙеләр. Иманғолов Илгизәр ағай бригадир. Ул Ҡара атты тәрбиәләп, ярышҡа өйрәтеп алған. Ат сығышы менән мәндәғолдоҡо. Илгизәр ағай ошо аты менән гел беренсе урындарҙы алып йөрөй. Наил Аллабирҙин - зоотехник. Баш белгес булараҡ, Ҡара атты үҙенә алған. Илгизәр ағай, уның был ҡылығына үпкәләп, ПМК-ға тракторист булып китте. Наил менән теге атты ярышҡа тип көн дә әҙерләйбеҙ. Бер нисә йыл рәттән 1-се урын алды.\nАртабан район комсомолына эшкә күстем, райкомда, парткомда эшләнем, әммә ат ярыштарынан ҡалманым – гел комиссияла булдым, судья булып та йөрөнөм. Совхозға аттар алдыҡ. Ҡара ат менән бергә Рәхимйән Баймөхәмәтов өйрәткән күк ат - Буян шәп булды. Совхозда баш зоотехник булып эшләүсе Ғарифулла Ҡулбирҙин шул Буян менән 1-се урын алды.\nЭлек тә ярышта аттар күп булды. 10-15-кә етә ине. Борон ҡышҡыһын кеше саналы аты менән сабып йөрөһә, унан көләләр ине. Саналы ат елергә тейеш. Ат ярыштары башланған осорҙа хәҙерге кеүек сабыш булманы, аттарҙа елделәр генә. Сабыу иһә – һабантуйҙарҙа ғына. Мин баш судья булғанда аттарҙы гел елдерҙек. Бының, әлбиттә, эше күп: үтәсәк юлды участоктарға бүләһең, һәр береһенә нейтраль кеше ҡуяһың, аттар елеүҙән сабыуға күсһә, улар билдәләй, аҙаҡ улар үткән ваҡытҡа 10-15 секунд өҫтәйһең. Елеп йөрөгән аттар оҙаҡ китә ала, сапҡандар тиҙ быуыла, ҡыҫҡа араға ғына саба ала. Аттарҙың елеүҙән сабыуға күсеүе һуңғы тиҫтә йылдар арауығында ғына башланды. Секундлап һанарға йыбанып, саптырҙы ла ҡуйҙылар.\nМинең фекер: саналы ат ярыштары кире елеүгә ҡайтарылһа ине.\nБыл ярыштарҙы ойоштороп, даими бер сараға әйләндереүҙең башында И. ғәбитов торҙо. Уның заманында ла аттар гел елә, ә сапмай ине. Исмәғил Әхмәҙулла улы үҙе шәп бер Туры бейә менән йөрөнө. Ул Туры бейәһе менән Ҡотан, Ырғыҙлы яҡтарына барып, һәр хужалыҡҡа һуғылып, бер көндә урап ҡайтыр ине. Исмәғил Әхмәҙулла улы атҡа ныҡ иғтибар бирҙе. Григорьев Николай ағай совхоздың үҙәк конторында конюх булып эшләне. Исмәғил Әхмәҙулла улы 119-сы йылҡы заводынан Затон ҡушаматлы юртаҡ алдырғайны, ул ҡыҫҡа арауыҡҡа шәп елде.\nЯңы Усманда Сәйфетдинов Ғәйзулла ағай йөрөгән Күксәй мал аҫылы булды. Ул атты тотмаһаң, үлгәнсе китә ине. Уны үҙәк контораға алдыҡ. Һыуға тип асһаң, Яңы Усманға ҡайта ла китә теге. Бер мәл Күксәй менән Ғәйзулла ағай урынына икенсе кеше ярышты. Яңы хужа, аттың холҡон белмәгәс, тегене тотмаған. Күксәй ҡолағанса китте – Алағуян буйында салдылар...\n“Ағиҙел” колхозының кир төҫтәге Ласточкаһы (баш зоотехник Рауил Сәлихов осоронда) ярыштарҙа беренселекте бирмәҫ ине. Ғәҙелгәрәйҙән Әхмәтйәнов Фәрит ағай Бурылы менән ярышҡа килде. Тәүҙә команда иҫәбе өсөн ярышты, унан – шәхси беренселеккә лә ошо уҡ аты менән.\nБөрйән данын күтәргән, тотош илгә таратҡан саналы ат ярыштары киләсәктә лә үтһен, тик, өҫтә әйтеүемсә, аттар сапмай, елһә ине...


Материалы за Сентябрь 2012 года » Страница 3 » Архив газеты "Йәшлек"\n«Роспотребнадзор»ҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығында балаларҙы һауыҡтырыу учреждениелары эшмәкәрлегенең беренсе сменаһына йомғаҡ яһалды. Күҙәтеү ведомствоһы мәғлүмәте буйынса, йәйге һауыҡтырыу кампанияһының беренсе сменаһы тыныс үткән, эпидемиологик характерҙағы ғәҙәттән тыш хәлдәр теркәлмәгән. Лагерь эшмәкәрлеген булдырған юридик шәхестәргә һәм шәхси эшҡыуарҙарға үткәрелгән тикшереүҙәрҙә асыҡланған ҡағиҙә боҙоуҙар һөҙөмтәһендә 800 мең һумдан ашыу суммаға 624 штраф һалынған.\nИң хәүефле юлдар ҡайҙа? Яңылыҡтар » Иғтибар\nМәскәү – Өфө: Саҡмағош боролошона яҡын ерҙә, Исәмәт һәм Ишҡар ауылдары янында;\nҺамар – Өфө – Силәбе: Туймазы ҡалаһына боролор алдынан, Алкин, Жуков юл үткәргесендә, Бишҡурай һәм Зинин – Жилин ауылдары янындағы юлдар сатында;\nХалыҡ иҫәбен алыуға әҙерлектең сираттағы этабы башланды Яңылыҡтар\nТеоретик методология һәм иҫәп алыу бланкыларын дөрөҫ тултырыу буйынса практик дәрестәрҙе үҙ эсенә алған уҡытыу программаһы комплекслы этаптарҙан торҙо. Респонденттарҙан алған мәғлүмәттәрҙең конфиденциаль булыуы, иҫәп алыу бланкыларын дөрөҫ тултырыу, граждандарға халыҡ иҫәбен алыуҙың бурыстары һәм маҡсаттарын төшөндөрөү һәм сараны үткәреүгә йәлеп ителгән кешеләрҙең эшен киң мәғлүмәт саралары аша аныҡ билдәләү һыҙыҡ өҫтөнә алынды.\nКөньяҡ Уралда ҡоролоҡҡа ҡаршы көрәш саралары планы раҫланды Иҡтисад\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Әбйәлил, Баймаҡ, Белорет, Бөрйән, Ейәнсура, Йылайыр, Учалы, Хәйбулла райондарында һәм Сибай ҡалаһы ҡала округында ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса саралар планын раҫлау тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.\nБойороҡ буйынса төҙөлгән оператив төркөм тарафынан эшләнгән планға ярашлы, ҡоролоҡтан зыян күргән райондарҙа саралар төрлө йүнәлештәр буйынса үткәреләсәк. Агросәнәғәт комплексы өлкәһендә малсылыҡ комплекстарын мал аҙығы менән тәьмин итеү, малды күсереү, мал аҙығы участкаларын һәм орлоҡтарҙы ҡайтанан бүлеү буйынса тәҡдимдәр әҙерләнәсәк.\nТормошмо был... Әҙәбиәт


Ҡолғана ауылы тарихы — Викидәреслек\nҠолғана ауылы тарихы\nҠолғана ауылы— Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районына ҡараған ауыл. Ул иҫ киткес матур урында – саф һауалы, һирәк осрай торған бәрҙе һәм башҡа балыҡтарға бай йылғалар буйында, һылыу ағаслы тауҙар ҡосағында урынлашҡан.\nҠолғана ауылы тарихы[үҙгәртергә]\n1816 йылда Ярылғап ауылынан 15 ғаилә Үҙән йылғаһы буйындағы хозур тәбиғәтле бик матур урында Ҡолғана ауылына нигеҙ һалалар. Шулай уҡ бында Ярылғаптың улы Нарынбай һәм зауряд-сотник Байғусҡар һәм Ишбулдылар ҙа йәшәгән. Әлеге көндә уларҙың зат-ырыуынан Шаһимырҙанов Фауарис бар. Ҡолғана ете йыл тыу йөрөгән бейәне һуйҙырып, ауылда йәшәгән ырыу- ҡәбиләләрҙе һый-табынға йыйып, байрам яһап, ырыуҙаштарынан ауылға үҙенең исемен бирергә фатиха, изге теләктәр алып, халыҡты ҡунаҡ иткән, тип һөйләй ауылдың күпте күргән, күпте кисергән аҡһаҡалдары.\n1834 йылда ауылда - 151, 1859 йылда - 207, 1917 йылда 516 кеше йәшәгән. 1812 йылғы Ватан һуғышында Ҡолғана ауылынан Ишкенә Көсөкҡолов та ҡатнаша. Ул ике миҙал кавалеры. 14-се башҡорт полкы составында 1814 йылдың 19 мартында Парижды алыуға үҙ өлөшөн индерә. Ул дәүерҙә ауыл халҡы малсылыҡ, урмансылыҡ, һунарсылыҡ, ер эшкәртеү эштәре менән мәшғүл булған. XIX быуаттың 40-сы йылдарында 35 хужалыҡтың 167 кешеһе Һарғайы, Әңкес йылғалары буйына һәр яҙ һайын йәйләүгә сыға торған булғандар. Уларҙың 144 аты, 105 баш һыйыры, 20 баш һарығы, 31 баш кәзәһе булған. Йәйләү осоронда иген дә үҫтергәндәр.\nҠолғана ауылы тирәһендәге ҙур яландарға Ҡаҙмаш, Суван, Буҙыҡай, Ярылғап, Ҡалҡас, Тирмән ауылдары кешеләре лә йәйләүгә килгәндәр. Әле лә ер-һыу атамалары борон ата-бабаларыбыҙ атап йөрөткәнсә һаҡлана. Мәҫәлән, Ҡола ҡашҡа яланында 2 ауыл ултырған: Суван менән Ҡаҙмаш ауылы кешеләре. Шуға был ерҙәрҙе әле лә Суван Ҡолағашҡаһы, Ҡаҙмаш Ҡолағашҡаһы тип йөрөтәләр.\nҠолғана халҡы ара-ара булып ултырған. Мәҫәлән, Ҡырҡһуйыл асығында – Ҡарғалар, Һаһыҡҡыуыш асығында – Ишкенәләр араһы. Ауылдың ир- егеттәре 30-сы йылдарҙа Ҡолғана ауылынан Һарғая ауылына барған юл буйындағы бер асыҡта таштан мейес сығарып, Ҡыраҡанан ат менән ташып, ҡайын, ҡарағай утындарын мейестә яҡҡандар.\nЭре- эре күмерҙәре, ат йөгөнә тулғас, суйын иретеү заводына ебәргәндәр. Күмерҙе Әбйәлил районының Хәлил ауылы баҙарына алып барып һатҡандар. Ялан яғының кешеләре күмерҙе мейес тоҡандырыуға, самауыр ҡайнатыуға һатып алғандар. Мейес яҡҡан урынды бөгөн ерле халыҡ Мейес асығы тип йөрөтә.\n1917 йылда Ҡолғанала 92 хужалыҡ, 516 кеше йәшәгән. 1920 йылда ауыл 3 хужалыҡҡа, 16 кешегә кәмей.\n1930 йылдың авгусында Бөрйән районын ойошторғанда Ҡолғана ауылы ла ошо районға инә. Ауылда колхоз, ағас әҙерләү контораһы ойошторола, партия ағзаларына кандидаттар төркөмө, комсомол ойошмаһы, колхоз идараһы һәм урындағы Совет активтары Шәйхетдин Хисмәтуллин, Ғәлимйән Мусин, Мөхәррәм Шәңгәрәев, Динислам һәм Шәйхислам Баһауетдиновтар, Һибәт Мәхмүтов, Әфтәх һәм Сәлимйән Сөләймәновтар, Күжәхмәт Нуретдинов һәм башҡалар синфи көрәштең ул ваҡыттағы киҫкен осоронда халыҡты өгөтләү һәм ойоштороу буйынса бик күп эш башҡарғандар.\n1946 йылдың 26 мартында Ҡолғананы Ҡаҙмаш ауыл Советына ҡаратып, Әбйәлил районына ҡушалар. Кемдеңдер уйлап еткермәүе сәбәпле, Ҡолғана халҡының күрәһенә ҡарай, халыҡтың кәртә артына терәлеп торған ерҙәр, урмандар тулыһынса Бөрйән районы ҡарамағында ҡалдырыла.\n1984 йылдың 29 декабрендәге Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Указы буйынса Ҡолғана ауылы ҡайтанан Бөрйән районына бирелә. Ҡолғана ауылын райондан районға күсереп йөрөтөү ауылдың үҫешенә кире йоғонто яһай. Төплө эш урындары булмай. Социаль объекттар төҙөү – юл эшләү, элемтә, электрлаштырыу һ.б. нәмәләрҙән халыҡ мәхрүм булды. Әбйәлилдәр берәй социаль объект төҙөтөп эш асыр ине, ер – Бөрйәндеке.\nХалыҡ күбеһе Бөрйәндә эшләй (леспромхоз, лесхоз һ.б.). Бөрйәндәр берәй социаль объект төҙөр ине, административ бүленеш буйынса халыҡ – Әбйәлилдеке булды.\nҮҙән һыуын эсеп, Түгелмә тауы итәктәрендә йөрөп, уйнап үҫеп, ил даны өсөн тырышлыҡ һәм батырлыҡ күрһәткән, яуҙарҙа йәнен ҡорбан иткән, үҙҙәре тураһында яҡты иҫтәлек ҡалдырған кешеләр аҙ түгел. Бөйөк Ватан һуғышында ғына ла Ҡолғана ауылынан Ватанды һаҡлауҙа 55 кеше ҡатнаша: Йәһүҙә Сөләймән улы Ибраһимов Бөйөк Ватан һуғышында рота командиры, үҙйөрөшлө артиллерия экипажы командиры була. Капитан званиеһында I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл йондоҙ ордендары һәм миҙалдар менән бүләкләнә. Шулай уҡ Ҡолғананан Зәйнетдин Рәхмәтулла улы Рәхмәтуллин да Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлыҡтары өсөн ике Ҡыҙыл йондоҙ, Ватан һуғышы ордены һәм миҙалдар менән бүләкләнә.\nӘбүталип Сәйетборхан улы Ғәләүетдинов та һуғышта танкка атыусы пулеметсы була. Сталинград, Курск, Орел, Воронеж, Кенигсберг ҡалаларын дошмандан азат итеүҙә күрһәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн III дәрәжә Дан ордены, ике “Батырлыҡ өсөн”, “Германияны еңгән өсөн” һ.б. орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә. 1998 йылдың 29 сентябрендә закондар сығарыу Палатаһы тарафынан Ҡолғана ауыл Советы ойоштороу тураһында Закон сығарыла. 10 октябрҙә Вәкилдәр палатаһы тарафынан хуплана һәм Ҡолғана ауыл советы ойошторола.\nД. АЛЛАБИРҘИН. Ғәлиәкбәр ауылы. "Таң" гәзите, 2014 йыл, 12 август, шишәмбе, № 93 (9721)\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Ҡолғана_ауылы_тарихы&oldid=18684»


Һөжүм итеү саралары һаҡланыу сараларына ҡарағанда насарыраҡ үҫешкән була. Оборона тотоусылар һөжүм итеп килеүсе дошмандарҙың бер-ике полкын ярты сәғәт эсендә пулеметтан ҡырып һала ала. Бынан тыш, армия ауыр артиллерия ҡоралдары, 260 мм-лы снарядтар, гаубицалар ала. Был ҡоралдар дошманды ҙур емертеүҙәр менән туҡтата. Һуғышта әүҙем рәүештә аэропландар ҡулланыла башлай. Газ ҡоралдары барлыҡҡа килә, был ҡорал бер нисә минут эсендә дивизияларҙы юҡҡа сығарыу көсөнә эйә була.\n1915 йылдың башында уҡ һуғыштың Әле генә бөтмәйәсәге, хәрби бәрелештәрҙең теге йәки был яҡтың хәрби, иҡтисади, кеше ресурстары бөткәнсе барасағы асыҡлана. 10-15 саҡрымға алға китеү ҙур уңыш тип һанала. Ғәскәрҙәр ерҙә нығыраҡ ҡаҙына башлай, бер нисә кимәлле окоптар, ер аҫты ҡоролмалары эшләнә. Фронтты йырыр өсөн яңы ысулдар эҙләргә кәрәк була.\nҺуғыш домино принцибы буйынса тарала. Франция, Ғосман империяһы, Бөйөк Британия, Япония, 1917 йылда АҠШ бер-бер артлы хәрби кампанияға ҡушыла. Шулай уҡ ошо илдәрҙең колониялары ла һуғыштан ситтә ҡала алмай. Шулай итеп, ҡыҫҡа ғына ваҡытта локаль конфликт донъя һуғышына килтерә.\nАлдан күҙалланыуынса, һуғыш маневрлы башланып китә. Рәсәй ғәскәрҙәре Көнсығыш Пруссия менән Галицияны ала. Уңышлы башланып киткән походтың аҙағы генерал Самсонов армияһының фажиғәһе менән тамамлана. Генерал һалдаттары менән ҡамауға эләгә һәм күп кешеһен юғалта. Ләкин был яу Германияның Парижға барған ғәскәрҙәрен туҡтата һәм немецтарҙы Францияның баш ҡалаһын баҫып алыу мөмкинлегенән мәхрүм итә. Германия хәрби көстәрен күберәк Рәсәйгә йүнәлтергә мәжбүр була. Ошо ваҡытта Галицияла Рәсәй армияһы австро-венгрҙарҙы тар-мар итә.\nБер аҙҙан һуғыш тиҙлеген юғалта. 1915 йылда Германия ике яҡлы һуғыш алып барыуы ҡыйын буласағын аңлап, тәүҙә Рәсәйҙе еңергә, һуңынан Антантаның башҡа илдәре менән һуғышырға ҡарар итә. 1915 йылдың яҙында немец армияһы Рәсәйҙең оборона фронтын йырып үтә һәм алға ынтыла. Был дәүер Рәсәй хәрби тарихында "Бөйөк сигенеү ваҡыты" исеме аҫтында билдәле. 1915 йылда Рәсәй Польшаны, Галицияны, Белоруссияның бер өлөшөн ҡалдырып китергә мәжбүр була. 1915 йылға регуляр ғәскәрҙәр күп өлөшөн юғалта, илдә запас бөтә, тыл бушай. Сигенеү көҙгә тиклем дауам итә. Һуңынан фронт бер аҙ тотороҡлана, Кавказда Ғосман империяһына ҡаршы уңышлы һуғыштар була. 1916 йылда Брусилов йырып сығыуы башлана. Ләкин уңышлы ғына башланып киткән был һөжүмде немец ғәскәрҙәре туҡтата ала. Тағы ла күпмелер ваҡытҡа әүҙем хәрби бәрелештәр тымып ҡала. Был ваҡытты дәүләттәр үҙҙәренең хәрби көстәрен нығытыу өсөн файҙалана. Рәсәй империяһы армияһын яҡшы итеп тулыландырыуға, туйындырыуға өлгәшә. Илдә булған бөтә ресурстар ҡулланыла, ғәскәрҙәр яңы кешеләр, техника, аэропландар, ҡорал, снарядтар, аҙыҡ-түлек ала. 1917 йылда һуғышты еңеү менән тамамлау өсөн бар мөмкинлектәр асыла.\nЛәкин һәр кем әлеге армияны тәьмин иткән запастарҙан тыш, башҡа запастар ҡалмағанын, ниндәйҙер уңышһыҙлыҡ була ҡалһа, бының ҙур еңелеүгә килтерәсәген аңлай. Антанта буйынса союздаштар ҙа быны күрә. Улар 1917 йылда Рәсәйгә фронтты тоторға, ләкин һөжүм итмәҫкә тәҡдим итә. Ә союздаштар американдар менән бергә көнбайыштан һөжүм башлай. Рәсәй өсөн был уңайлы була. Әммә артабанғы ваҡиғалар бөтөнләйгә хәлде үҙгәртә.\n1917 йылдағы ваҡиғалар\n1917 йылдың февралендә Рәсәйҙә революция була. Батша тәхеттән төшөрөлә, власть Ваҡытлы Хөкүмәт ҡулына күсә. Фронт революцияны ғәжәпләнеп ҡаршы ала, армияла һалдаттар рәтен тарҡатырға тырышҡан кешеләр барлыҡҡа килә. Ләкин хәрби етәкселек улар менән яҡшы көрәшә, йәйелеп эшләп китергә ирек бирмәй.\nӘммә бында "бишенсе колонна" барлыҡҡа килә. Революция менән сәйәси аренаға сыҡҡан бөтә фирҡәләр ҙә һуғыштың еңеүгә тиклем дауам итеүен теләй. "Күп ҡорбандар бирелде, күп кеше үлде, һуғыш еңеүгә тиклем булырға тейеш", тип иҫәпләй улар. Бары большевиктар ғына һуғышты империалистик тип иғлан итә һәм ошо пропаганданы әүҙем рәүештә тарата. Улар штыктарҙы помещиктарға йүнәлтергә саҡыра. Улар элекке командирҙарҙы ғәскәрҙәр менән идара итеүҙән ситләштереүгә өлгәшә. Немецтар өсөн был ҡулай була. Улар рус ғәскәрҙәренә тәмәке, спирт тәҡдим итә, "ниңә һуғышырға, дуҫ булайыҡ", тип юхаланыуҙар башлана. Өс ай эсендә йәйгә Берлинды алыр ҡеүәте булған армия бөтөнләй һуғыша алмаҫ хәлгә төшә. Германия ла Рәсәйгә һөжүм итмәй.\nОшо ваҡытта уҡ Ваҡытлы Хөкүмәт тарафынан планлаштырылған ғәскәрҙәрҙе "милләтләштереү" башлана. Ҡайһы бер милләт, дин вәкилдәре махсус подразделениелар төҙөй. Бигерәк тә "украинлаштырыу" Рәсәй армияһы өсөн ауыр эҙемтәләргә килтерә. Улар, беҙ Рәсәй өсөн түгел, ә Украина өсөн һуғышабыҙ, тип дөйөм ғәскәрҙәрҙән айырымлана башлай. "Мосолманлаштырыу", киреһенсә, яҡшы яҡҡа була. Башҡорттарҙан, татарҙарҙан, Кавказ халыҡтарынан торған мосолман частәре, элек беҙ батша өсөн һуғыша инек, хәҙер ул юҡ, ләкин Рәсәй бар, унда беҙҙең хоҡуҡтар иҫәпкә алына, беҙ Рәсәй өсөн, тип иғлан итәләр.\nЯҙылған: 14.10.14 | Ҡаралған: 1064


“Башҡортостан ҡыҙы” журналының сентябрь һанына күҙәтеү » Башкортостан кызы\nҺанды “Баш мөхәррир һүҙе” асып ебәрә. “Үткәнем – хазина, бөгөнгөм – бүләк, киләсәгем – мөғжизә, тип йәшәүҙе һайлайыҡ. Ә мөғжизәне беҙ күп осраҡта үҙебеҙ тыуҙырабыҙ”, – ти Гөлназ Ҡотоева, һынау-һайлауҙарҙы лайыҡлы үтергә, аһәңгә һәм бәхеткә саҡырып.\n“Һөйөү булған ерҙә бәхет бар” мәҡәләһендә Альбина Ғөбәйҙуллина тышлыҡты йәмләгән Мәләүез районының “Иҙел” агрофирмаһы директорының беренсе урынбаҫары Римма Ғәбитова һәм уның татыу, тырыш ғаиләһе хаҡында яҙа. Матур сифаттарҙы үҙендә туплаған наҙлы ҡатын, хәстәрлекле әсә, миһырбанлы етәксе тыуған ер, халыҡ мәнфәғәтендә фиҙакәр хеҙмәт итә. Тормош иптәше Данияр Ғаяр улы менән улар изге эштәрен ғаилә бизнесы менән генә сикләмәй, район, республика мәнфәғәтендә уңышлы алға әйҙәй: эш урыны булдыра, тотороҡло хеҙмәт хаҡы түләй, социаль проекттарҙы ғәмәлгә ашыра.\nБР Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, яҙыусы Таңсулпан Ғарипованың мауыҡтырғыс та, тетрәндергес тә һәм фәһемле лә яҙмышы, ижад нуры Гөлназ Ҡотоеваның “Яратырға һәләтле йөрәк” мәҡәләһендә тасуирлана. Әҙибәнең йәнле фекерҙәре журнал уҡыусыларҙың күңеленә һис шикһеҙ хуш килер.\n“Аллаһ бәрәкәте” рубрикаһында Фәнирә Ғайсина Хызыр-Ильяс тураһында үҙенсәлекле мәғлүмәттәр еткерә. Хызыр хаҡында легендалар бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ, моғайын.\nГөлназ Ҡотоеваның Ҡаҙағстанға сәйәхәтенән тәьҫораттар “Рухиәттә – ваҡиға” рубрикаһында һүрәтләнгән. Төрки донъяһының әҙәби журналдары VIII конгрессында ҡабул ителгән етди ҡарарҙар журнал уҡыусыларға ла ҡыҙыҡлы булыр, тип ышанабыҙ.\nСанкт-Петербургта һәм Ленинград өлкәһендә йәшәгән милләттәштәребеҙҙең көнитмеше, башҡортлоҡҡа тоғролоҡ һаҡлап, берҙәмлеккә ынтылып, тиңдәр араһында тиң булып йәшәргә ынтылыуы хаҡында Гөлдәр Яҡшығолова “Башҡорт рухы – Нева ярҙарында...” мәҡәләһендә яҙа.\n“Әҙәби балҡыш” рубрикаһында Таңһылыу Вәлиеваның “Әйтеремде әйттем барыбер” тигән бик үҙенсәлекле тел менән яҙылған хикәйәһен, Таңһылыу Ҡарамышеваның шиғырҙарын уҡып һөйөнөрһөгөҙ.\nТыуған еребеҙҙең хәл-торошона, йәшәйешебеҙгә ҡағылған мәсьәләләргә битараф булмаған, төплө, рухлы шәхестәребеҙ етерлек. Бөрйән районы Байназар ауылынан мөғәллимә Көнһылыу Ҡотлобаеваның тәбиғәтебеҙ хәле, үҙебеҙҙең уға һаҡһыҙ мөнәсәбәт һәм сәләмәтлеккә бәйле фекерҙәре киләсәк хаҡында ентекле уйланырға мәжбүр итә. Ундағы төплө мәғлүмәттәр күп нәмәгә күҙҙе асасаҡ.\n“Йөрәк дәрестәре” рубрикаһында һүҙ үҙ кисерештәренә мөкиббән китеп, ир хаҡына балаһын ситкә ҡуйған, уны яңғыҙлыҡҡа этәргән әсә хаҡында.\n“Һорағыҙ – яуап бирәбеҙ” рубрикаһында бәпес үҫтереүсе ғаиләләргә бушлай ярҙам итеүсе “социаль нәнәй”, хаҡлы ялға сыҡҡан өлкәндәрҙең махсус программа буйынса сәйәхәт итеү мөмкинлеге хаҡында белерһегеҙ.\nСей ризыҡ файҙалымы? Был хаҡта Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш гастроэнтерологы, юғары каегориялы табип Эльмира Ҡаһарманова яҙмаһынан белерһегеҙ.\nРеспублика перинаталь үҙәгенең бүлек мөдире, юғары категориялы акушер-гинеколог, БР һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы Рәүфә Йәнтилина түллек биҙҙәренең яман шешен булдырмау хаҡында яҙа.\nАльмира Кирәеваның “Үҙегеҙгә бәхетле булырға рөхсәт итегеҙ!” тип аталған мәҡәләһе танылған стилист, “Мәликә” имидж студияһы етәксеһе Айгөл Ғәйнетдинованың ғәжәйеп күңел донъяһына байҡау яһай.\n“Милли биҙәк” рубрикаһының был сығарылышы алмиҙеүгә арналһа, “Ҡулыңдан һөйөн” рубрикаһында башҡорт биҙәүестәре эшләү оҫтаһы Асия Ғәйнуллина арҡыры яға – хәситәнең үҙенсәлектәре менән бүлешә.\n“Тәмлекәс” рубрикаһы аҫтында Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Алһыу Бәхтиева татлы бәлеш бешерергә өйрәтә, һаулыҡты һаҡлау өсөн кәңәштәре, ҡыҙыҡлы хәлдәре менән уртаҡлаша.\n“Рәссам оҫтаханаһында” рубрикаһында Гөлнара Хәлфетдинова билдәле рәссам-график, иллюстрациялар оҫтаһы Ләйлә Ғаянованың күңел донъяһын асып һала.\nБыл айҙа “Башҡорт ҡурсағы” бәйгеһенә килгән эштәр ҙә донъя күрә башланы. Рузанна менән Айрат Яҡуповтарҙың “Һылыуҡай”ын күреп, башҡалар ҙа дәртләнер, йәйен ҡуйып торған эштәрен ҡулына алыр, тип көтәбеҙ.\nХөрмәтле уҡыусылар! Баҫма иғлан иткән “Башҡортостан ҡыҙы”на – 50!”, “Әсә йөрәге”, “Аллы-гөллө, селтәрле”, “Башҡорт ҡурсағы” бәйгеләренең ҡыҙған сағы. Һеҙ ҙә бәйгеләрҙә ҡатнашырға ашығығыҙ! Бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ!


Баҙарҙа хәл нисек? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Баҙарҙа хәл нисек?\nБаҙарҙа хәл нисек? 25.02.2019 // Йәмғиәт\nТап шундай һорау борсой Сибай ҡалаһында йәшәүселәрҙе. Сөнки улар ял һайын Үҙәк баҙарға сығып, үҙҙәренә оҡшаған ит һәм һөт, балыҡ ризыҡтарын һатып алырға күнеккән. Һуңғы осор ҡалалағы экологик хәл Сибай халҡын бер аҙ уйландырмай ҡалмаған.\nСибай ҡалаһының Ветеринар хеҙмәте етәксеһе Ришат Йәнтүрин белдереүенсә, ҡала халҡының борсолоуы урынһыҙ. Сөнки бөгөнгө экологик хәл ауыл хужалығы тауарҙарында бөтөнләй сағылмай. Ветеринария белгестәре сауҙаға сығарылған һәр ризыҡты ентекле тикшерә. Киреһенсә, ҡала баҙарында сифатлы һәм экологик яҡтан таҙа продукттар һатыла.\nҺәр йәкшәмбе һайын Үҙәк баҙарҙа урындағы йүнселдәрҙән башҡа, күрше Баймаҡ, Әбйәлил, Йылайыр районынан, Силәбе һәм Ырымбур өлкәләренән килгән фермерҙар һәм эшҡыуарҙар һатыу итә. Кемдер тап бында татлы һәм сифатлы, хәләл ит ризыҡтарын һайлаһа, икенселәр, Ырымбурҙан килтерелгән колбаса изделиеларын ҙур теләк менән һатып ала. Шулай уҡ ауыл уңғандары әҙерләгән һөт ризыҡтарына — ҡорот, эремсек, ҡаймаҡҡа һорау ҙур.\nМәҫәлән, Сибайҙа оҙаҡ йылдар йәшәүсе Рәзилә Йәғәфәрова баҙарҙан ғына ит һатып алыуын белдерҙе.\n“Һәр ялды байрам көткән кеүек көтөп алам, аҙна һайын баҙарға сығам. Кешеләр менән аралашам, ауылдан алып килгән ит, һөт ризыҡтарын һатып алам. Бер аҙнанан йәнә киләм. Хаҡтары менән дә ризамын, сифаты ла яҡшы”, — ти ул.\nФото: Фотолар ҡала хакимиәте сайтынан


1991 йылдың 18 сентябрендә, 15 йыл элек, Салауат эшселәре\nСоветтар Союзы Геройы Василий Семенович Бекетовты (1924 йылдың 25 мартында тыуған) һуңғы юлға оҙатты.\nВ. С. Бекетов Күгәрсен районының Андреевка ауылында доньяғ а килә. Колхозсы булып эшләй. Фабрика - завод мәктәбен тамамлағандан һуң, бер аҙ ваҡыт Ҡурған заводтарының береһендә слесарь булып эшләй.\n1943 йылдың мартында Василий Бекетов Совет Армияһы сафына алына. 1944 йылдың йәйенә ул снайперҙар мәктәбен тамамлап, ауыр фронт юлдарын үтеп аяҡ баҫа. Фашистарға ҡаршы ҡаты һуғыштарҙа Херсон, Одесса, Молдавияны азат итеүҙә ҡатнаша, Днепр өсөн алыша.\n1944 йылдың 20 июнендә өлкән сержант В. С. Бекетовтың взводы беренсе булып Көнбайыш Бугты аша сыға, дошман\nтраншеяларына үтеп инә һәм плацдармды биләй.\nАлда Висла йылғаһы. Уны аша сығып, гитлеровсыларҙың оборонаһын емерергә һәм полктың төп көстәре килеп еткәнсе,\nплацдармды дошманға бирмәҫкә кәрәк.\nБекетовтың Висла йылғаһындағы батырлығы хаҡында һуғыш ветераны, отставкалағы подполковник Александр Котов түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n"Беренсе августың иртәһендә Василий Бекетовтың һалдаттары\nтоман төшөүенән файҙаланып, дүрт "амфибияла" дошман ярына я ҡынлашыуға ирешә. Әммә ҡаршы яҡ десантты күреп ҡала һәм ҡаты артиллерия һәм пулемет уты яуҙыра башлай. Бекетовтың\nвзводы һәм күрше подразделениелар ярға сығып өлгөрә һәм шунда уҡ дошман окоптарын штурмлауға ташлана. Немецтар бар к өсөнә ҡаршы торорға маташа, әммә пулемет һәм автомат уты\nфашистарҙы өңөнән ҡыуып сығара.\nШул саҡ дошмандың авиацияһы күтәрелә һәм бомба яуҙыра башлай. Авиабомбалар, мина һәм снарядтар беҙҙең төп көстәргә\nйылға аша сығырға мөмкинселек бирмәй. Десантсылар яр буйы т раншеяһында үҙҙәре генә ҡала һәм фашистарҙы икенсе траншеяға ҡыҫырыҡлауын дауам итә. Тиҙҙән дошман үҙенә ҡаршы һуғышыусыларҙың аҙ һанда булыуын аңлап ҡала һәм, десантсыларҙы йылғаға төшөрөү ниәте менән көслө һөжүмгә\nкүтәрелә. Ҡаты ҡул һуғышы башлана.\nВасилий Бекетов был алышта етәксе оҫталығы, зирәклек һәм иҫ киткес батырлыҡ күрһәтә. Һуғыштың тәүге сәғәттәрендә ул бер үҙе 14 гитлеровсыны юҡ итә, взводы биләгән позицияларҙы обороналауҙы ойоштора. Тигеҙ булмаған алыш бер нисә сәғәт дауам итә. Дошман һөжүмен туҡтатмай. Взводтың юғалтыуҙары\nарта бара. Бекетов та ауыр йәрәхәтләнә. Ә ярҙам килеүселәр күренмәй. Тимәк, үҙ көстәреңә генә иҫәп тоторға тура килә. Василий үҙен һуғыш яланынан сығарырға рөхсәт итмәй, баҫып алынған плацдармды обороналау буйынса күрһәтмәләр биреүен да уам итә.\nБына ул дошмандың күрше подразделениеларҙы йылғаға\nҡыҫырыҡлауын күреп ҡала һәм берҙән - бер дөрөҫ ҡарар ҡабул итә.\nВзвод командиры пулеметсыларға ҡайҙа позиция биләргә кәрәклеген күрһәтә. Бер нисә минуттан станоклы пулемет һәм ике ҡул пулеметы дошмандарҙың пехотаһына тоҫҡап ут аса,\nмәргән автоматсылар пулемет утынан иҫән ҡалғандарҙы ҡыра. Ҙур юғалтыуҙар кисергән дошман сигенә башлай. Бекетов үҙенең\nһалдаттарына гитлеровсыларҙы эҙәрлекләргә бойора. Взводтың уңышын күршеләр ҙә эләктереп ала. Һәм йылға өҫтөндә самолеттар геүләүе тыныу менән кисеү ҡырмыҫҡа ояһылай йәнләнә. Полк тиҙ арала десантсылар биләгән плацдармға сыға\nһәм һөжүмде дауам итә.\nПолк штабы начальнигы пәйҙә булғанда, Бекетовтың взводы дошманды өсөнсө траншеянан бәреп сығарыу менән мәшғүл була.\n- Взвод командиры ҡайҙа - тип һорай ул.\n- Өлкән сержант анауы окопта ята, - тип яуаплайҙар уға. -\nКүрһәткән инициативаһы, ҡыйыулығы һәм зирәклеге өсөн Василий Семенович Бекетовҡа Советтар Союзы Геройы исеме\n"БАШвестЪ" гәзите уҡыусыларына бер сер асабыҙ. Был ваҡытта\nгерой Василий Бекетовҡа документтарҙа күрһәтелгәнсә 20 түг ел, ә 18 йәш була ( ул ФЗО - ға уҡырға инеү өсөн үҙенә ике йәш өҫтәй).\nҺуғыштан һуң В. С. Бекетов Күмертауҙағы төҙөлөштәрҙә механик, баш механик, Салауат автобазаһында участка начальнигы, өлкән мастер булып эшләй, ситтән тороп ауыл\nхужалығы техникумын тамамлай.\nЙәш кенә көйө Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булған Василий Семенович һауаланып китмәгәнме, ғөмүмән, тыныс тормошта ул ниндәй кеше булған\nСалауатта геройҙың эш урынында булғандан һуң, журналист Врам Ераносьян түбәндәгеләрҙе һөйләй:\n- Бекетовтың Советтар Союзы Геройы булыуы хаҡында бик аҙҙарға ғына мәғлүм була. Быға уның баҫалҡылығы сәбәпле, әлбиттә. Тәртибе, кешеләрҙе һәм техниканы яҡшы белеүе\nарҡаһында ул коллективта абруй ҡаҙана. Эшселәр менән ниндәй\nхәл булғанда ла тыныс һөйләшә. Һәр кемгә иғтибарлы, ғөмүмән , ул ике ролдә сығыш яһай: етәксе һәм тәрбиәсе...\n... 1991 йылдың сентябренән алып уның тураһында үткән заманда ғына һөйләргә ҡалды.


Сыуаш бабай » «Йәшлек» гәзите | Газета "Йэшлек"\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Сыуаш бабай\n09.10.2010 Сыуаш бабай\nҮҙенең йәшелсә-емеш баҡсаһында булып сыҡҡан малайҙарҙың береһен елтерәтеп өйөнә алып инде лә ҡулына ҡылыс кеүек ялтырап торған оҙон бысаҡ алды һәм...\nХәйер, был ваҡиға хаҡында ентекләберәк һөйләйем булмаһа.\nБер төркөм малай Биҙәүләт ауылынан алты саҡрымда ятҡан Мырҙаҡай урта мәктәбенә йөрөп уҡыйбыҙ. Икһеҙ-сикһеҙ булып тойолған алты саҡрым араны көн һайын барып урарға кәрәк. Әгәр ҙә юл уртаһындағы Ҡолҡан ауылының бер саҡрымға һуҙылған оло урамын иҫәпкә алһаң, ул ете километрға барып баҫа. Ә, бәлки, артып та китәлер әле. Әммә хикмәт теңкәгә теймәле юл оҙонлоғонда түгел. Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы йылдарҙағы ауыр мәлдәр беҙҙе төрлөсә һынап ҡараны. Көнө буйы тип әйтерлек ас йөрөйбөҙ. Дөрөҫ, мөмкин булғанда сумкаларға мейестә тәгәрәтеп бешергән бәрәңге һалабыҙ-һалыуға. Ләкин йыш ҡына ул да булмай сыға. Булһа ла, һабаҡташтарыбыҙ менән бүлешеп ашап ҡуябыҙ ҙа, асығышып, Биҙәүләткә табан тәпәйләйбеҙ.\nБер көндө дәрестәрҙән һуң ҡайтырға сыҡтыҡ. Ашҡаҙанда эттәр олоһа ла, һыр бирмәйбеҙ, мәктәп хәлдәре, кемдең ниндәй билдә алыуы тураһында гәпләшәбеҙ. Ә Римбай үҙенән алдағы партала ултырған ҡыҙҙың сәсен тартыуы, аҙаҡ уға «Елкә» тигән шиғыр яҙыуы тураһында һөйләп маҡтана. Шулай, уйын-көлкө менән атлап, Ҡолҡан ауылына ла килеп еттек. Уның дилбегәләй оҙон урамы буйлап бик оҙаҡ атлағандан һуң әлеге Римбай, урам түгел был, эт эсәге, ти. Ә асығыу юлды тағы ла оҙонайтҡан кеүек тойола. Мәгәр урамдың осона ла килеп сыҡтыҡ. Ә был башҡорт ауылының ситендә ике-өс сыуаш ғаиләһе лә йәшәй. Шуларҙың береһенең, беҙҙең күҙҙе ҡыҙҙырып, еләк-емеше, кәбеҫтәһе хәтәр уңа. Сыуаш бабай уларҙы һыу һибеп, тәпкеләп, йомшартып, утап ҡына үҫтерә. Тик көҙ еткәс, кәбеҫтәһен шунда уҡ йыйып ала. Бер көндө яланғас баҡсаны күреп, Римбай:\n– Теге мөрти ҡарт берәй баш кәбеҫтәһен ҡалдырмаған бит, рәхәтләнеп кимерер инек, – тип һөйләнде. Уның һүҙен Сафуан эләктереп алып:\n– Ах-ах, мин һине кеше икән тип торам, баҡһаң, һин кәзә икән, – тип хихылданы. Унан ул, тырма тештәреләй һерәйеп ҡалған кәбеҫтә төпһәләренә күрһәтеп:\n– Ана, бар, кәзәбаш булһаң, шуларҙы кимер! – тип өҫтәне. Римбай, Сафуандың төртмәле һүҙҙәренә иғтибар итмәҫкә тырышып:\n– Ысынлап та, әйҙәгеҙ, шул төпһәләрҙе ашайыҡ! – тине.\nБеҙ, башҡорт балалары, үҙебеҙ кәбеҫтә сәсеп үҫтереүҙе белмәй инек, сөнки әсәйҙәребеҙ буш урын ҡалыу менән бәрәңге сәсә торғайны. Төпһәне ашап булырын белмәгән ауылдаштар Римбайҙың тәҡдименә оторо ҡаршы төштө:\n– Иҫәр, төпһәне ашап була тиме ни? Диуана!\nУны Сафуан ҡеүәтләне:\n– Бүстәк һүҙ һөйләмәгеҙ, ашарлыҡ булһа, уны Сыуаш ҡарт күптән урып алыр ине инде! Ишеүһә шул бысраҡ төпһәне нисек ашамаҡ кәрәк? Тфү!\nРимбай, үҙенең һүҙен һүҙ итергә тырыштымы, Сыуаш бабайҙың баҡсаһына ситәне аша һикереп, төпһәләр араһына инеп тә китте. Ул берәүһен йолҡоп алып, бәкеһе менән әрсергә тотондо. Ысынлап та, уның ҡулында кишер дәүмәлендә ап-аҡ ашамлыҡ әҙер булып сыҡты. Булды ғына түгел, Римбай рәхәтләнеп кимерергә тотондо. Быны күргән башҡалар ҙа баҡсаға һикереп төштө һәм һәр кем, йолҡоп, ҡулына берәр төпһә алды. Шул мәлдә һис көтмәгән яҡтан Сыуаш ҡарт пәйҙә булды ла ҡуйҙы бит. Кемдер юғалып ҡалды, кемдер, төпһәһен атып бәреп, ситән аша сығып ҡотолорға ынтылды. Ләкин ҡарт Римбайҙы эләктереп алды. Беҙ һағайып ҡалдыҡ. Ә Сыуаш бабай, үҙенең тотҡонон өйө яғына тартып:\n– Әһ-һә, эләктеңме, килһә ҡунда! – тип һөйләнде. Беҙ бөтәбеҙ ҙә «Килһә ҡунда» тигәнде ҡундырып алырға уйлай тип аңланыҡ һәм бабайҙы уратып алдыҡ. Ә теге ҡарт һаман да тыныслана алманы, Римбайҙы елтерәтеп өйөнә алып инеп китте. Беҙ бөтәбеҙ ҙә улар артынан эйәрҙек. Ә ҡарт уғрыны тып иттереп бер ултырғысҡа килтереп ултыртты. Был шул тиклем тупаҫ килеп сыҡты, хатта шығырлап торған ултырғыс емерелеп төштө, Римбай иҙәнгә ҡоланы. Ә ҡарт үҙенең табышын ҡулынан ысҡындырырға теләмәне, Римбайҙың яғаһынан эләктереп алып, икенсе ултырғысҡа килтереп ултыртты. Шунан бабай, нимәлер һөйләнеп, күрһәткес бармағы менән Римбайға янаны ла, ситкә тайпылды һәм ҡылыстай ялтырап торған оҙон бысаҡ килтереп сығарҙы. Шунда Римбай сығыу яғына ынтылды. Быны күреп, теге ҡарт бысағы менән һелтәнде лә:\n– Ну-ка, килһә ҡунда! – тине.\nБеҙ ысынлап та күңелһеҙ хәлгә ҡалыуыбыҙҙы тамам аңланыҡ. Әммә беребеҙ бер һүҙ ҙә әйтә алмай шаҡ ҡатып торабыҙ: был ваҡиғаның аҙағы нимә менән бөтөр?! Етмәһә, бабай руссалап беҙҙең атай-әсәйебеҙҙе һораша башланы. Бынан һуң башҡа тағы ла бер хәтәр уй йүгерҙе: урлашыуыбыҙ тураһында әсәйҙәргә әйтһә, бөттөк, улар ғәфү итмәйәсәк. Ә күптәребеҙҙең атайҙары һуғышта һәләк булғас, әсәйҙәребеҙ, атай ҙа, әсәй ҙә булараҡ, бик ҡырыҫ ине. Нимә эшләргә? Ә ҡарт бысаҡ менән нимә эшләмәксе була? Әллә, тфү-тфү, бысаҡ менән ҡундырмаҡсы буламы? Юҡҡа ғына «Килһә ҡунда» тимәне бит. Беҙ һаман да уға ҡарап, аптырашып торабыҙ, ә ул йылмая! «Табышынан еңеү шатлығын кисерә», – тип уйлап алдыҡ.\nӨҫтәүенә, беҙҙең сығып тайыу яғын һиҙеп, ишекте эстән бикләп алды. Шигебеҙ тағы ла арта төштө. Ә мәктәпкә хәбәр итһә? Унан һуң уҡытыусыларыбыҙҙың йөҙөнә нисек ҡарарбыҙ? Синыфташ егеттәр нимә тип әйтер? Хәйер, улар беҙҙе, бәлки, аңлар, ә ҡыҙҙар хихылдашып көләсәк, хатта бармаҡ менән төртөп күрһәтәсәк. Ә теге сәсен тартҡан ҡыҙ нимә тиер? Тилеләр, тип әйтәсәк! Бына һиңә «Елкә»!..\nБеҙ төрлө уйҙарға батып торғанда, Сыуаш ҡарт, йәштәрсә йүгергеләп, нимәлер эҙләй башланы. Ул беҙгә мәкерле берәй уй уйлаған кеүек күренде. Кем белә ни булырын: ишек бикле, ҡулында – оҙон бысаҡ... Ләкин беҙгә уны артабан күҙәтеүҙән башҡа әмәл ҡалманы – был уҫал ҡарттың тотҡондары булып сыҡтыҡ. Әммә көтөлмәгән хәлде күреп, бер аҙ йомшара төштөк: бабай ҡайҙандыр бер ҙур кәбеҫтә килтереп сығарҙы һәм уны ҡосаҡлап килтереп, өҫтәлгә ҡуйҙы. Унан ҡулына әлеге оҙон бысаҡты алды ла, Римбайға тоҫҡап:\n– Килһә ҡунда! – тине. Был ваҡыт бабай киң йылмая ине. Уның йылмайыуын күргәс, нисектер йылы булып китте. Римбай ҙа, нимәлер көткәндәй, өҫтәл эргәһенә килде. Бабай уға бысаҡты тотторҙо ла:\n– Телгелә шуны! – тине, кәбеҫтәгә күрһәтеп. – Тура, тура! Ә һеҙ бөтәгеҙ ҙә яҡын килегеҙ! Килһә ҡунда! Һиҙеп торам бит, һеҙ кәбеҫтә яратаһығыҙ. Ашағыҙ, балалар, ашағыҙ!\nБеҙ телгеләнгән кәбеҫтәне, әкиәттәге ҡуяндар кеүек, ихлас кимерергә керештек. Был мәлде беҙ ҙә, Сыуаш бабай ҙа үҙен иң бәхетле кеше итеп тойҙо. Сөнки һәр беребеҙҙең йөҙөндә ҡояш нурылай йылы йылмайыу балҡый ине.\nБыл хәлдән һуң беҙ Сыуаш бабай менән айырылмаҫ дуҫтарға әйләндек. Ыҙлап торған ҡышҡы һыуыҡтарҙа мәктәпкә барышлай, йылынып сығыр өсөн, йүгерә лә уға килеп инә инек. Ул беҙгә эҫе үлән сәйе эсереп, йылытып сығара ине. Ә еләк-емеш бешкән мәлдәрҙә үҙе беҙҙе ҡаршы алып, һыйлап сығарыр булды. Әммә йылдар үтеү менән бабайыбыҙ көтмәгәндә юҡ булды. Күршеләренән һорашҡас, уны улы менән килене алып китте, тинеләр. Беҙ ҙә мәктәпте тамамлап, аҙаҡ юғары уҡыу йорттарында уҡып, төрлө һөнәр эйәләре булып киттек. Әле Ҡолҡан ауылы урамынан үткән саҡта Сыуаш бабай йорто эргәһендә туҡтап, уны иҫкә алып китәбеҙ. Теге ваҡыттағы һуғыш осороноң ас малайҙары һәр беребеҙ:\n– Ҡайҙа һин, Сыуаш бабай?! – тип өндәшәбеҙ. Ә Римбай иһә, тулҡынланып:\n– Килһә ҡунда, килһә ҡунда... – тип бышылдай.\n18.12.2018 - Әҙәбиәт Яңы йылым, үт түргә! (байрам сценарийы)\n17.12.2018 - Әҙәбиәт Үәт, ҡыҙыҡ! (14.12.2018)\n17.12.2018 - Әҙәбиәт Табыштырған, ҡауыштырған Яңы йыл!


Мәҙәниәт // Конкурстар\nДүрт мең ярым юл ҡатмарлы ғына тексты яттан һөйләргә! Уртаса статистик уҡыусының, проза түгел, ҙур булмаған шиғырҙы ятларға кәрәк булһа, ҡото оса. Ләкин һуңғы ваҡытта дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары араһында, нигеҙҙә, педагогтар һәм бер республика бәйгеһе арҡаһында, "Урал батыр" башҡорт эпосына ҡыҙыҡһыныу арта. Традиция буйынса йыл һайын "Урал батыр" эпосы буйынса Республика йәш сәсәндәр бәйгеһе был боронғо халыҡ әҫәрен баһалаусыларҙы йыя.\nИюндең һуңғы көнөндә унынсы, юбилей бәйгеһе башлана. Быйыл унда ҡатнашыусылар ниндәй яңылыҡтар менән осрашасаҡ, шулай уҡ бәйгенең тарихы тураһында Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры Әхмәт Сөләймәнов, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Мираҫ Иҙелбаев, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының баш ғилми хеҙмәткәре, бәйге жюрийы ағзаһы Розалия Солтангәрәева, "Урал батыр" эпосы йәш сәсәндәре бәйгеһенә арналған тапшырыуҙар циклы авторы Сәрүәр Сурина, БР Мәғариф министрлығының милли мәғариф һәм төбәктәр хеҙмәттәшлеге бүлеге начальнигы Рәйсә Күзбәкова һөйләне.\n- Бәйгенең берҙән-бер үҙгәрешһеҙ шарты булып - "Урал батыр" эпосын яттан белеү ҡала, - тине жюри ағзаһы, БДУ профессоры Мираҫ Иҙелбаев. - Ижади ярыштың икенсе турында уҡыусыларға эпостан ваҡиғаларҙы сәхнәләштереп күрһәтергә кәрәк буласаҡ, һәм, ахыр килеп, өсөнсө турҙа уҡыусыларға викторина һорауҙарына яуап бирергә тура киләсәк. Быйыл ул танылған башҡорт яҙыусыһы Зәйнәп Биишеваның тормошона һәм ижадына арналасаҡ.\nРәйсә Күзбәкова әйтеүенсә, тәүге йылдарҙа бәйгелә ҡатнашыу өсөн "Урал батыр" эпосынан 1,5 мең юл белеү етһә, хәҙер иһә кәмендә 2400 юл белергә кәрәк.\n- Киләһе конкурстарҙа беҙ һәр ҡатнашыусының эпостың тулы тексын яттан белеүенә ынтылабыҙ, ә был 4500 юл, - тине ул. - "Урал батыр"ҙы тулыһынса ятларға мөмкин булыуын 2001 йылда йәш сәсәндәр бәйгеһендә Әбйәлил районынан Венера Баймөхәмәтова иҫбатланы. Хәҙер тулы тексты белеүен күрһәтеүсе бәйгеселәр һаны йылдан-йыл арта. Былтырғы бәйгелә улар 14 булды.\nРәйсә Күзбәкова был ярыштың тарихы тураһында ла һөйләп үтте. "Урал батыр" эпосы сәсәндәренең тәүге конкурсы 1996 йылда Әлмөхәмәтов исемендәге Республика гимназия-интернаты базаһында үтә. Уны үткәреү инициаторы булып Фәнзил Санъяров тора. Республика статусына конкурс 1997 йылда эйә була (дөрөҫ, уны 2000 йылда үткәрмәйҙәр, шуға юбилейы быйыл тура килә лә инде). Хәҙерге ваҡытта республиканың бөтә райондары ла үҙ командаһын бирә. Дөйөм ҡатнашыусылар һаны 260 кешегә етә.\nБәйге дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары өсөн үткәрелһә лә, жюриға республиканың төп юғары уҡыу йорттары профессорҙары һәм ғилми хеҙмәткәрҙәр инә. Ойоштороусылар, балалар сәсәндәр бәйгеһе йоғонтоһо аҫтында өлкәндәрҙә лә, шул иҫәптән ижади интеллигенция вәкилдәрендә лә, "Урал батыр" эпосына ҡыҙыҡһыныу уяныр, тип ышана. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре, жюри ағзаһы Розалия Солтангәрәева, эпосты өйрәнеү һәм уны популярлаштырыу халыҡтың генетик хәтерен һаҡлау өсөн мөһим, тип билдәләне.\nЖюри рәйесе, БДПУ профессоры Әхмәт Сөләймәнов балаларҙың ошо тиклем ҡатмарлы тексты тойоуҙары, уны яттан һөйләргә хәлдәренән килеүе хаҡында әйтеп үтте. Йәш сәсәндәр эпоста һүрәтләнгән ваҡиғаларҙың үҙ интерпретацияһын бирергә маташа, сюжет һыҙыҡтары дауамын уйлап таба, оригиналь текстағы ҡайһы бер тап килмәгән урындарҙы бәйләргә маташа, тине ул.\nБыйыл нисә бәйгесе ҡатнашыр, әлегә билдәһеҙ. "Урал батыр" эпосы буйынса унынсы Республика йәш сәсәндәр бәйгеһе башланыуға һанаулы ғына көндәр ҡалды. Ул 30 июндән 3 июлгә тиклем республиканың Стәрлетамаҡ районында үтәсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОПТИМИСТ БУЛҺАҢ АУЫРЫУҒА БИРЕШМӘҪҺЕҢ - 2018 - Мәҡәләләр\nБының өсөн улар үҙ ирке менән экспериментта ҡатнашырға теләк белдереүсе оптимист һәм пессимистарға грипп ауырыуына ҡаршы прививка яһағандар. Өс айҙан һуң мыжыҡтарҙың 70 проценты грипп менән ауырып киткән. Оптимистар араһынан ауырыусылар һаны 30 процентҡа ла тулмаған. Ошо һөҙөмтәләрҙән сығып, ғалимдар кешеләргә йышыраҡ йылмайырға, күтәренке кәйеф менән йөрөргә, тик яҡшы нәмәләр тураһында ғына уйларға кәңәш итә. Донъяға йылмайып бағыуҙан тыш, күңелдә үпкә һаҡлап йөрөүҙән дә тыйылырға кәрәк икән. Сөнки йылдар буйы йә яҙмыш ауырлыҡтарына зарланып, йә ваҡытында ярҙам итмәгән дуҫтарына, күршеләргә үпкәләп, асыуланып йәшәгән кешенең һаулығы тиҙ ҡаҡшай. Үҙен эстән "ашаған" кешеләр ауырыуға һабышып, тормоштоң йәмен тапмай башлай. Уларҙың йәшәйеше ыңғай яҡҡа үҙгәрмәй ҙә, юлдарында үҙҙәре кеүектәр осрап, кәйефтәрен боҙоп тора. Үпкәселдәрҙең насар энергияһы шундай уҡ яман уйлы кешеләрҙе үҙенә тарта. Нисек тормошто яйға һалырға, донъяла яҡшы кешеләр барлығына нисек кире ышанырға? Был һорауҙарға белгестәрҙең яуабы бер - үҙегеҙҙе ғәфү итегеҙ һәм береһенә лә үсекмәгеҙ. Һәр иртәне йылмайып ҡаршылау, изге ғәмәлдәр ҡылыу һәм башҡалар тураһында тик ыңғай фекерҙә булыу талап ителә. Тикшеренеүҙәр үткәргән белгестәр әйтеүенсә, тормошҡа ҡыуанып, позитив фекер йөрөтә башлаған кешеләр артабан уңышҡа өлгәшә. Яҡшылыҡ тураһында ғына уйлағандар күңел тыныслығына ирешә һәм һис ауырымай.\nӘйткәндәй, сәләмәт булыу өсөн һөйләгән һүҙеңә лә иғтибар итергә кәрәк икән. Ә беҙ йыш ҡына шаяртып әйткән һүҙҙең мәғәнәһен уйлап тормайбыҙ, туҙға яҙмағанды һөйләп ҡуябыҙ. Уйнап ҡына әйткән һүҙҙең дә тәьҫир көсө ҙур була. Шуға күрә, "күргем килмәй", "һине бер ҡасан да ишетмәһәм ине" тигән кеүек һүҙҙәр ҡулланмағыҙ. Был фразалар кешенең мейеһенә сигнал бирә, организм уны бойороҡ итеп ҡабул итә. Белгестәр хатта тормошта ошондай осраҡтар булыуын конкрет миҫалдар менән дәлилләй. Мәҫәлән, аш-һыуға оҫта хужабикәләр әҙерләгән мул табын артында: "Ашҡаҙаным ауыртыр инде", - тип әйтәбеҙ ти. Тәү ҡарамаҡҡа, хужабикә күпме ҡыҫтаһа ла бындағы бөтә тәмлекәстәрҙе тәмләп ҡарап өлгөрөп булмаҫ ул, тигән фекерҙе еткерергә теләйһегеҙ. Әммә уйлап ҡараһаң, һеҙ ашҡаҙанығыҙ ауыртасағы тураһында һөйләйһегеҙ бит. Ошо һүҙҙәрҙе йыш ҡулланһағыҙ ысынлап та сырхап китеүегеҙ бар.\nКеше ныҡ ҡурҡҡан саҡта "Йөрәгем ярыла яҙҙы", "Үлә яҙҙым" тип һөйләшә. Был һүҙҙәрҙең мәғәнәһе ҡурҡыу тойғоһон аңлатыуҙан ғына тормай. Кеше ныҡ ҡурҡҡан сағында йөрәге туҡтап үлеп китеүе мөмкин булыуы тураһында әйтә лә баһа. Шуға күрә, һәр һүҙегеҙҙе уйлап һөйләгеҙ. "Бер икмәктә ултырабыҙ", "аҡылдан яҙып барам", "алҡымға тығыла", "үлерлек хәл" тигәнгә оҡшаш мәғәнәһен төрлөсә аңларға булған һүҙҙәр ҡулланмағыҙ. Ғөмүмән, үҙегеҙҙең һаулыҡты ғына түгел, яҡындарығыҙҙың сәләмәтлеге тураһында ла уйлағыҙ. Көйгән саҡта ауыр һүҙҙәр әйтеп күңелдәрен рәнйетеүҙән, ул һүҙҙәрҙең тормошҡа ашып ҡуйыуынан ҡурҡығыҙ. Сөнки ни тиклем күп ирешәһең, насар һүҙҙәр һөйләйһең, шул тиклем нығыраҡ ауырыуға һабышаһың. Бындай осраҡта кеше бик ҡаты сирләй.\nТабиптар ауырыуҙар кешенең характерына һәм йәшәү рәүешенә бәйле, тип иҫәпләй. Мөһим һайлау алдында торғанда дөрөҫ ҡарар ҡабул итмәнем, һөнәр һайлай белмәнем, хыялым тормошҡа ашманы тип үртәлгән кешеләр аяҡтарға бәйле сирҙәргә бирешә. Күҙ ауырыуҙарына үҙе менән ҡәнәғәт булмаған, тормошона зарланған, бар нәмәгә негатив ҡараған һәм киләсәге өсөн ҡайғырған кешеләр дусар ителә. Үҙ көсөнә ышанмаған һәм үҙгәрештәрҙән ҡурҡыусыларҙың тын юлдары, күҙҙәре, ҡолаҡтары сирләй. Гастрит - тынғыһыҙ, үҙ көсөнә ышанмаған, күп борсолған, юҡ-бар өсөн йоҡоһонан яҙған кешеләрҙең ауырыуы. Шулай уҡ ундай холоҡлоларҙың тән ағзаларын көҙән йыйырып яфалай. Уҫал, агрессив, яндырайҙар ҡурылдай астмаһы менән сирләй. Дан һөйөүсе, һәр ерҙә беренселәр рәтендә булырға ынтылыусы, уңышһыҙлыҡҡа тарыуын ауыр кисереүсе кешеләр йөрәк һәм ҡан тамырҙары ауырыуҙарына бирешеүсән. Әйткәндәй, Колумбия университеты ғалимдары үткәргән тикшеренеүҙәрҙә йөрәк сирҙәре ярһыу, асыуланырға күп һорап тормаған кешеләргә хас булыуы асыҡланған. Әгәр ҙә өҫтәүенә хисле, үткер телле лә булһа, ашҡаҙан һәм бөйән язваһын эләктереүе мөмкин. Үпкәләрен онота алмаған уҫалдар бауыр һәм үт ҡыуығы ауырыуҙарынан яфалана. Табиптар яндырай, ныҡыш, тиҫкәре әҙәмдәрҙе "гипертоник характер" тип йөрөтә. Сөнки улар тап ҡан баҫымы күтәрелеүҙән ыҙа сигә. Башҡаларҙың фекерен ҡабул итә белмәгән һәм хаталаныуҙарын түҙеп тора алмаған кешеләрҙе баш өйәнәге тота. Бынан тыш, ундайҙар дәғүәсел, үпкәсел була. Шуға күрә, борсолоу һәм күңел төшөнкөлөгөнә бирелеү өсөн сәбәптәр табылып ҡына тора. Һүҙгә әүәҫ, тиҙ тәьҫирләнеүсән, кәйефтәре ярты сәғәт һайын үҙгәргән кешеләр ҡанында шәкәр күбәйеүенән яфалана.\nКешенең холҡона бәйле барлыҡҡа килгән ауырыуҙар тураһында бик күп яҙырға була. Йүнәлергә теләүселәр, әлбиттә, тәү сиратта эште үҙенең холҡон үҙгәртеүҙән башлар. Билдәле булыуынса, бәхетле кешеләр һау-сәләмәт. Шундай кешене үҙегеҙҙең урынға ҡуйып ҡарағыҙ: ул ошо осраҡта нимә уйлар, нимә кисерер ине? Бындай уйҙарҙан һуң күңел торошоғоҙ яҡшырып китер, хатта киләсәккә ҡарата өмөт уяныуы ихтимал. Ғөмүмән, һеҙҙе үпкәләткән кешеләрҙе онотоғоҙ һәм яратҡан, ярҙам итергә әҙер яҡындарығыҙ тураһында уйлап йөрөргә ғәҙәтләнегеҙ. Алтылағы - алтмышта, тиһәләр ҙә, тырышҡанда холоҡто үҙгәртеп була. Ауыр уйҙарҙан арынып, оптимистҡа әүерелеү өсөн уңышһыҙлыҡ, кемгәлер ҡарата үпкәләр йыйылған "тоҡто" ташларға кәрәк. Психологтар бик ҡыҙыҡлы алым тәҡдим итә. Уның асылы шунан ғибәрәт: берәй насар иҫтәлек иҫегеҙгә төшһә, эске монологты ҡапыл туҡтатып иғтибарҙы икенсегә йүнәлтегеҙ. Мәҫәлән, телевизор ҡабыҙырға, йыр-моң тыңлай башларға, урамдан үтеп барған кешегә ҡарарға мөмкин. Көнөнә нисә тапҡыр ауыр уйҙарға бирелеп, күңелһеҙләнеп алыуығыҙҙы иҫәпләр өсөн ҡағыҙға билдә ҡуйырға онотмағыҙ. Кискеһен ошо билдәләрҙе һанап, артабан күңелһеҙ тойғоларҙы әҙәйтергә тырышығыҙ. Психологтар әйтеүенсә, кеше бер ай эсендә яңыса фекерләргә өйрәнә. Утыҙ көндә тормошо үҙгәреп, һаулығы яҡшырып киткән кешеләр бар. Бөтә түҙемлекте туплап, яҡты уйҙар менән йәшәй башлау ғына шарт.\nЯҙылған: 25.07.18 | Ҡаралған: 341


Хоҡуғың да, бурысың да бар\n22 Ноябрь 2017, 13:46\n20 ноябрь – Халыҡ-ара бала хоҡуҡтарын яҡлау көнө\n1989 йылдың 20 ноябрендә Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан «Бала хоҡуҡтары тураһында конвенция» ҡабул ителә. Беҙҙең илдә 1994 йылда үҙ көсөнә инә. Төп мәсьәлә булып һәр баланы һаҡлау, яҡлау һәм улар өсөн һәйбәт йәшәү шарттары булдырыу тора.\nОшо иҫтәлекле дата айҡанлы белем усаҡтарында төрлө саралар үткәрелә. Өфөләге 48-се башҡорт лицейында ла башланғыс синыф уҡыусылары менән осрашыуға Орджоникидзе районының йәмәғәт хәүефһеҙлеге үҙәге инспекторҙары килде. Кескәйҙәр менән тәүҙә юл ҡағиҙәләренә ҡағылышлы төрлө уйындар ойошторолдо, төрлө һорау-йомаҡтар аша уҡыусыларҙың белеме тикшерелде. Әлбиттә, һәр кем юл ҡағиҙәләрен белә, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙы бөтәһе лә теүәл үтәмәй, һаулығын, ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуя.\nӘ Александр Тактаев ағайҙары мәктәптә үҙеңде дөрөҫ тотоу тураһында һөйләп үтте. Һабаҡ булырҙай бер нисә миҫал да килтерҙе.\n– Яңыраҡ бер белем усағында малайҙар көрмәкләшеп китеп, яңылыш синыфташ ҡыҙҙарына зыян килтерә, ул мейеһе һелкенеп, дауаханаға эләгә. Дауаланыу хаҡын ғәйепле малайҙарҙың ата-әсәһе түләй. Шуның өсөн ҡайҙа ғына булмаһын, үҙегеҙҙе ипле тотоғоҙ, – тине ул.\nӘ IV «А» синыфы уҡыусылары менән балаларҙың хоҡуҡтары тураһында әңгәмә булды. Уҡытыусылары Гөлгөнә Ишбулды ҡыҙы Әхмәрова менән үҙ хоҡуҡтарын төплө генә өйрәнгәндәр икән. Улар өсөн ҡыуанып ултырҙыҡ.\n– Ниндәй хоҡуҡтарығыҙ бар? – тигән һорауға, алмашлап яуап бирҙеләр.\n– Белем алыуға.\n– Дауаланыуға, медицина ярҙамы алыуға.\n– Ғаиләлә тәрбиәләнергә.\n– Бүтән балалар менән уйнарға.\n– Кеше хоҡуҡтары һаҡланыуға, бер кем дә беҙҙең иркебеҙҙе боҙорға тейеш түгел…\nАзалиә Хөсәйенова, Илмир Үтәғолов, Камилла Солтанғәлина, Элина Төхвәтуллина, Даяна Йосопова, Карина Фёдорова, Сабина Вәлиуллина, Әлфинә Ғәлиева, Айҙар Ҡужагилдин әүҙемлектәре менән айырылып торҙо. Хоҡуҡтар ғына түгел, бурыстар тураһында ла һөйләшеү булды. Ҡанундарҙы үтәргә, башҡаларҙың кешелек хоҡуҡтарын һәм иректәрен, намыҫын һәм кешелек дәрәжәһен ихтирам итергә бурыслыбыҙ. Атай-әсәйҙәребеҙҙе хөрмәт итергә, белем алырға кәрәк.\nДүртенселәрҙең башҡортса матур ғына һөйләшеүе лә иғтибарҙы йәлеп итте. Баҡһаң, улар уҡытыусылары етәкселегендә «Умырзая» йәкшәмбе мәктәбендә лә шөғөлләнә икән: фольклор төркөмөнә йөрөйҙәр.\n– Был уларҙың телмәр үҫешенә ыңғай йоғонто яһай. «Һаумы, һаумы, әкиәт!» конкурсында былтыр I урын алдыҡ. Бүтән бәйгеләрҙә лә ҡатнашабыҙ. Милана Шәрифйәнова, Лилиә Рәҡипова, Рөстәм Рәфетдинов, Азалиә Хөсәйенова, Баязит Әхмәров, Эмиль Мөхәмәтшиндарҙың уңыштары ҡыуандыра, – ти Гөлгөнә Ишбулды ҡыҙы.\nУйлап ҡараһаң, тормошобоҙ тотош хоҡуҡтар һәм бурыстарҙың үтәлеүенән тора икән. Әлеге дүртенселәрҙе генә алайыҡ: белем алалар, һәләттәрен үҫтерәләр, туған телдәрен өйрәнәләр, өлкәндәрҙе ихтирам итәләр, өйҙәрендә атай-әсәйҙәренә ярҙам итәләр…\nӘ беҙҙең, өлкәндәрҙең, бурысы: балиғ булмағандарҙың һаулығын, әхлаҡи торошон, белем алыуын, һәләттәрен үҫтереү мөмкинлеген ҡайғыртыу, хәстәрләү, уларҙы йәмғиәттең насар йоғонтоһонан һаҡлау, шулай уҡ йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашыуҙарын тәьмин итеү. Балаларыбыҙҙы яҡлайыҡ, уларға ярҙам итәйек, бурыстарын аңлатайыҡ, хоҡуҡтарын боҙмайыҡ!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №11, 15 - 21 март, 2014 - Информационные страницы\n№11, 15 - 21 март, 2014\nбалалар телендә лә ныҡлы урын алды\n"Шаяниум" йылына бер тапҡыр ғына үткәрелгәнгәме, тамашасы өсөн генә түгел, уның төп уйынсылары өсөн дә көтөп алынған оло ваҡиға. Был юлы шаяндар һәм отҡорҙар уйынының финал бәйгеһендә Өфө ҡалаһы мәктәптәренең ҡырҡтан ашыу командаһы араһынан һайлау турын уңышлы үткән иң көслө алты команда көрәште. Уларҙың һәр береһе "Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын" темаһын үҙҙәренсә төрлө яҡлап асырға тырышты. Уйын бик йәнле, шаяртыуҙар урынлы булды. Шулай ҙа был өлкәлә күберәкте белгән жюри ағзаларының фекерен тыңлайыҡ.\nСЦЕНАРИЙ БЕР ҮК...\nактерҙар ғына башҡа\nТыштан идара ителгән дәүләттә, тәү сиратта, үҙенең тарихы, үткәне, йолалары, милли символдары, ғөрөф-ғәҙәттәре, бик йыш әҙәби телдәре менән бик тиҙ хушлашалар.\nДивизия тарихы, бигерәк тә Шайморатовтың тормош юлы хәрби әҙерлекле һәм бай интеллектлы тикшереүсене көтә, тип раҫларға урын бар.\nҺуңғы йылдарҙа туған телебеҙ урынына рус теленән арлы-бирле ауҙарылған ниндәйҙер ҡоро яһалма тел барлыҡҡа килде түгелме һуң? Әҙәби тел тигәс тә, ул ябай һөйләү теленән шул тиклем алыҫлашырға тейеш түгел бит инде.\nЯһалмалыҡ комплекстар тыуҙыра бит ул, быға ҡаршы халыҡ интуитив рәүештә ҡаршылаша башлай. Ни өсөн ошо кешене яратмайым әле мин, сәбәбе лә юҡ, тип уйлай ул шунан. Барыһы ла ябай ғына - ихлас булыу ихласлыҡ тыуҙыра.\nТУЙ ЙОЛАҺЫ НИСЕК АТҠАРЫЛА,\nсит ҡалыптамы, үҙебеҙсәме?\nТарҡалған ғаиләләр иҫәбен кәметеү маҡсатында өйләнешеүҙең еңел-елпе генә аҙым булмауын кесе йәштән аңға һеңдереп, үҙ йолаларыбыҙ нигеҙендә туйҙар үткәреүҙе ҡанун итеп алыу кәрәктер, тигән тәҡдим тыуа.


50 мең һум кемдә? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм cәнғәт » 50 мең һум кемдә?\n“Урал аръяғы тауышы” йыр-моң конкурсының еңеүсеһе билдәле булды. Ул – 15 йәшлек Сибай ҡыҙы Елизавета Филиппова!\nШоу-проекттың финал өлөшө Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрында бик йәнле үтте. Ҙур тулҡынланыу менән көттө тамашасы: финалға үткән биш бәйгесенең дә тауышы көслө, моңло – араларынан кемеһе еңеүсе булыр?\nХәйбулла районының Бүребай ауылынан Нәйлә Ҡолбаева икенсе урынды яуланы. Әйткәндәй, моңло тауышлы ҡыҙ ошо көндәрҙә генә Бөтә Рәсәй йәш вокалсылар конкурсында гран-приға лайыҡ булған. Тимәк, Хәйбулла һандуғасы киләсәктә лә еңеүҙәре менән ҡыуандырасаҡ әле.\nФиналға сыҡҡан Елизавета Овчинникова һәм Азамат Заманов икеһе лә – Баймаҡтан, улар Светлана Үтәева етәкселегендәге “Илһам” өлгөлө вокал студияһында шөғөлләнә.\nАртабанғы финалсы Вера Горшенина – иң тәжрибәле йырсыларҙың береһе. Уның күңел төпкөлөнән урғылған көслө, аһәңле моңо барыһын да хайран ҡалдырҙы. Людмила Зыкинаныҡына оҡшаған тауышын башҡа бер кемдеке менән дә бутау мөмкин түгел, тине уның хаҡында тамашасылар.\nЕңеүсе Елизавета Филиппова оло ҡыуанысын ихлас уртаҡлашты.\n– Проектта үҙемдең көсөмдө күрһәтә алыуым менән бәхетлемен! – тине ул. – Киләсәктә театр училищеһына барырға хыялланам, үҙемдең артабанғы тормошомдо сәхнәлә күрәм.\nСибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Рөстәм Афзалов “Урал аръяғы тауышы” конкурсының төп бүләген – 50 мең һумлыҡ сертификатты – еңеүсегә тапшырып: “Беҙ быны булдырҙыҡ! “Урал аръяғы тауышы” бар, буласаҡ!”- тине. Тимәк, проект киләсәктә лә дауам итәсәк.\nБелеүебеҙсә, Сибайҙа башҡорт йырҙарын башҡарыусылар араһында “Ирәндек моңо” төбәк-ара йыр конкурсы үтә, ул күптән инде ҡаланың брендына әйләнгән. “Урал аръяғы тауышы”ның да Сибайҙың йөҙөн билдәләйәсәк йыр-моң фестиваленә әйләнәсәгенә ышаныс ҙур.


Стадион тиҙҙән асыласаҡ\n12 Апрель 2021, 14:34\nҘур түҙемһеҙлек менән көткән “Труд” стадионындағы төҙөкләндереү саралары, ниһайәт, тамамланыуға табан бара. Шундай ҙур спорт комплексының буш тороуы бер кемде лә борсомай ҡалмай ине. Шунлыҡтан унда барған эштәрҙе һәр кем ҙур ҡыҙыҡһыныу менән күҙәтә.\nҠалалағы “Труд” стадионының бинаһын монтажлау һәм демонтажлау эштәре уҙған йылдың аҙаҡтарында башланғайны. Барлыҡ сараларҙы Сибай ҡалаһының “Алмаз и К” ЯСЙ-һы башҡара. Мастер Юлиә Сәйетованың белдереүенсә, сметала ҡаралған эштәрҙең күп өлөшө тамамланған да инде.\nСтадиондың ҡыйығы ҡайтанан яңыртып ябылған. Бинаның түбәһе, стеналары монтажланған. Яңы тәҙрәләр ҡуйылған. Бөгөн стеналарҙы биҙәү-буяу эштәре бара. Йыуыныу бүлмәләренә плитә йәбештерелә. Баймаҡ ПМК-һында тиҫтә йылдар эшләп, бай тәжрибә туплаған биҙәүселәр Зәкиә Браун, Зөлфиә Хөснитдинова, Рәшиҙә Дәүләтбаеваларҙың оҫта ҡулдарынан стеналар яңырып, тигеҙ төҫтәргә инә. Шулай уҡ инженер селтәрҙәре лә тулыһынса яңыртылған. Икенсе ҡатта йылылыҡ торбалары һуҙылған. Һалҡын һәм эҫе һыу килеп тора. Баҫҡыстарҙың металл ҡоролмалары яңыртылған. Әлеге ваҡытта беренсе ҡаттағы спорт залының түбәһе ҡайтанан һалына башлаған. Был эш менән балта оҫталары Алексей Лукьянов һәм Михаил Таракин мәшғүл. Ошо көндәрҙә бүлмәләргә ишектәр, йыуыныу бүлмәләренә иһә унитаз һәм раковиналар ҡуйыла башлаясаҡ. Көндәр йылытыу менән бинаның тышҡы йөҙөн дә төҙөкләндереүгә тотонасаҡтар.\n- Стадион бинаһында барған эштәрҙе май айында тамамларға иҫәп тотабыҙ, - тине Юлиә Сәйетова алып барылған эштәрҙе күрһәтеп. - Баймаҡтарға был ҙур бүләк буласаҡ.\nАвтор фотоһында: - Зәкиә Браун, Юлиә Сәйетова, Зөлфиә Хөснетдинова, Рәшиҙә Дәүләтбаева.\n- Балта оҫталары Алексей Лукьянов һәм Михаил Таракин.


танышыу сайты бушлай онлайн\nБыл турала күптәр белә. Һеҙ алдында танышыу сайты түләүһеҙ, унда бөтә кеше анкета йыйылған ресурстарҙы менән тере.\nБында францияның барлыҡ анкеталар. Һәм бына ни өсөн.\nСайтында онлайн-көс эшләрен инде күптән таныш. Ул беҙҙә теркәлгән, анкета һеҙ аласаһы инеү бөтә, ә һеҙ сайтында анкета һәм башҡа мелькать базаға эләккән булыуы. Тикшерелде.\nФункциялы сайтында танышырға\nйылдан алып эшләй. Хәҙергеләр бөтә функциялары бар сайты: социаль селтәрҙә үҙемдең (чат) мөмкинлеге тураһында фекер алышыу өсөн темалар тәҡдим итә,»оҡшай»һәм фото аҫтында комментарийҙар, бүләктәр, уйындар менән файҙаланыусы теркәлгән, почта һәм телефон хәбәр килә йәки хәрәкәт тураһында яңы емейл. Айфон өсөн өҫтәмә андроид һәм уңайлы була. Һеҙ һәр ваҡыт бәйләнештә булған.\nАнкета мониторинг системаһын булдырыу, уның күрһәтеп, битен кем һеҙгә инергә булдыҡ. Хәҙерге заманда был сайтта, унда танышып — ғәҙәти хәл. Бында бөтә, икенсе половинка үҙе таба, аралашырға йәки романында кәүҙәләндерелгән.\nАктуалләшкән һайын анкета. Бота һәм беҙ алыҫ ятҡан битеңә. Ҡара функцияһына, үтә ябай теркәлгән.\nТанышыу сайты танышыуы — ул ысын\nҮҫеш ҡарамаҫтан, социаль селтәрҙәрҙә, сайттарҙа элекке популяр. Сөнки социаль селтәрҙәге страничка шәхси биләмәһе булып, унда асыҡ кешеләрҙе һирәк осратам. Ә урамда таныштыҡ, дуҫы аша ҡыҙҙарының һәм йыш ҡына иң яҡшы вариант түгел.\nЯңғыҙлыҡ, эш буйынса — аралашырға мәжбүр булған кешеләрҙең бындай ресурстары көнө сәғәт мең һәм йөҙ неудовлетворенность церебраль. Яҡшы, уңышлы миҫалдар полно тип таныштырҙы.\nБыл нисек була\nПрофиль тултырып, анкета һәм фотография ҡулына билдәләүенсә, улар һеҙҙе ярата. Ә артабан күп вариантлы булыуы.\nЯбай кеше яҙылырға мөмкин\nӘгәр был ҡатмарлы булһа, уны саҡырыу йәки уны бер уйындар, бүләктәр һәм күп эшләүселәр һанына ҡарап иғтибарҙы йәлеп итә.\nМаҡсаты-төрлө кешеләр булды. Кемдер мөхәббәт эҙләп, башҡа осраҡлы осрашыу, аралашыу ә өсөнсө.\nБыл турала хәтерләйем\nАнкетаны һәм үҙенең күрһәтеү ниәтенән килә. скупиться һүҙ түгел, үҙе тураһында һөйләһә, партнер табыу\n← ҡыҙы менән бушлай ч\nТоп Иң Яҡшы Эштәре Буйынса Ҡулланыусылар Танышыу Сайттары →


Башҡортостан ҡыҙы «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» конкурсында тамашасылар һөйөүе призын алды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан ҡыҙы «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» конкурсында тамашасылар һөйөүе призын алды\n12:52, 1 ноября 2017 Йәмғиәт\nБашҡортостандан 17 йәшлек Динара Әхмәтханова «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» милләт-ара гүзәллек конкурсында «Тамашасылар һөйөүе» өсөн интернет аша тауыш биреүҙә еңеү яуланы. Өфө ҡыҙы «Фото һылыуҡайы» номинацияһына ла лайыҡ булды. Социаль селтәрҙәге рәсми төркөмдә Динараның «Башҡортостан һылыуҡайы» модель агентлығындағы кураторҙары уны уңышлы сығыш яһауы менән ҡотланы.\n«Беҙ Динараны тәүге ҙур уңышы менән ҡотлайбыҙ һәм уны яңы халыҡ-ара сәхнәләрҙә көтәбеҙ!» — тиелә хәбәрҙә.\n«Азия-Себер һылыуҡайы-2017» конкурсы Красноярскиҙа үтте. Унда Яҡутстан, Тыва, Башҡортостан, Хакасия, Ҡырғыҙстан, Шория, Азербайжан, Тажикстан, Үзбәкстандан иң сибәр ҡыҙҙар ҡатнашты. Һылыуҙар ғаилә йолалары темаһына визитка, ижади этап, бейеү, киске күлдәктәрҙә матур атлап йөрөү буйынса һынау тотто. Шулай уҡ ҡыҙҙар өсөн Красноярск һәм Енисей йылғаһы буйлап сәйәхәт ойошторолдо.\nКонкурста Яҡутстан вәкиле еңеү яуланы.\nБашҡортостан вәкилдәре «Азия-Себер һылыуҡайы-2017» конкурсында 2011 йылдан алып ҡатнаша. Һылыуҡай тажын 2014 йылда — Айгөл Сафина, 2015 йылда иһә Гөлназ Шәмсетдинова кейҙе.


Тынғы бирмәй һаман канонада\n22 Июнь 2018, 13:55\n22 июнь—Хәтер көнө1941 йылдың тыныс иртәһендә ҡупҡан ҡот осҡос һуғыш оҙаҡ дүрт йылға һуҙыла. Ә ошо һуғыш михнәтен үҙ иңендә татығын кешеләрҙең ул ғүмерлеккә хәтеренә уйылған. Улар күптән һалдат шинелен һалған,әммә һуғыш юлдары, окопта бергә янып, бергә туңған иптәштәре бер ваҡытта ла иҫтәренән сыҡмай.\n1941 йылдың тыныс иртәһендә ҡупҡан ҡот осҡос һуғыш оҙаҡ дүрт йылға һуҙыла. Ә ошо һуғыш михнәтен үҙ иңендә татығын кешеләрҙең ул ғүмерлеккә хәтеренә уйылған. Улар күптән һалдат шинелен һалған,әммә һуғыш юлдары, окопта бергә янып, бергә туңған иптәштәре бер ваҡытта ла иҫтәренән сыҡмай.\nБөйөк Ватан һуғышы яугире, 95-се йәше менән барған ҡарт һалдат Иван Григорьевич Огнев та йыш ҡына төндә-рен канонада тауышын ишетеп уяна. Уны 1943 йылдың октябрендә, 18 йәше тулыу менән,хәрби хеҙмәткә саҡыралар. Байкал аръяғы фронтының генерал-полковник Кравченко етәкләгән 6-сы Гвардия танк армияһының 245-се айырым ротаһына эләгә. Был фронтты ул йылдарҙа Советтар Союзы маршалы Р.Я. Малиновский етәкләй. Ошо хәрби подразделение составында Иван Огнев Японияға ҡаршы һуғышта ҡатнаша. Яралана, контузия ала.\nӨлкән йәштә, I төркөм инвалиды булыуға ҡарамаҫтан, Иван Григорьевич бөгөн дә ҡала тормошонда әүҙем ҡатнаша, йәштәр һәм үҫмерҙәргә патриотик тәрбиә биреүгә ҙур иғтибар бүлә,ҡаланың һуҡырҙар йәмғиәте ағзалары менән тығыҙ аралаша, шиғырҙар яҙа. Ижадында ла һуғыш, һалдат батырлығы темаларын урап үтмәй. Хәтер көнөндә ул яуҙаштарын иҫкә ала, киләсәктә бындай мәхшәр бер ваҡытта ла ҡабатланмауын теләй.


Өфөлә дзюдо буйынса Европа чемпионаты тамашасыһыҙ үткәрелә\n26 Ноябрь 2021, 15:50\nФото:Рәсәйҙең Дзюдо федерацияһы\n27 ноябрҙә Башҡортостандың баш ҡалаһында дзюдо буйынса Европа ҡатнаш команда чемпионаты башлана. Рәсәйҙең Дзюдо федерацияһы президенты Василий Анисимов һүҙҙәренсә, ярыштар тамашасыһыҙ үткәрелә.\n«Беҙ Роспотребнадзорҙың Башҡортостан буйынса идаралығының күрһәтмәһен үтәйбеҙ, уға ярашлы, ярышҡа шәхесте раҫлаған документы һәм QR-коды булған тамашасылар ғына индерелә, – тине Анисимов. – Рима Баталова исемендәге спорт комплексы ҙур түгел, ә трибуналарҙа тамашасыларҙы бер-береһенән алыҫыраҡ ултыртырға кәрәк, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп тамашасы индерә алмайбыҙ. Шуға күрә дзюдо яратыусыларға өйҙә ҡалырға кәңәш бирәм».\nЧемпионат – федерацияның YouTub-каналында, ә финал «Матч ТВ»-ла күрһәтелә.


Башҡортостанда урамдарҙы яҡтыртыу системаларын модернизациялау программаһы ҡабул ителде\n22 Март 2011, 09:22\n2011 – 2015 йылдарға “Башҡортостан Республикаһының тораҡ пункттарын тышҡы яҡтыртыу системаларын модернизациялау” республика айырым маҡсатлы программаһы раҫланды. 21 мартта Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең тейешле ҡарарына ҡул ҡуйҙы.\nБР Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Программаның I этабы (2011-2012 йылдар) урамдарҙы яҡтыртыуҙы инвентаризациялауҙы, булған терәктәр һәм линиялар буйынса уны ремонтлауҙы һәм иҫкергән яҡтыртҡыстарҙы энергияны һөҙөмтәлерәк файҙаланғандарына алмаштырыуҙы үҙ эсенә ала.\nII этап (2013 – 2015 йылдар), энергияны һөҙөмтәле файҙаланыусы заманса технологиялар һәм материалдар ҡулланып, урамдарҙы яҡтыртыу буйынса яңы системалар төҙөүҙе, ғәмәлдәгеләрен реконструкциялауҙы һәм модернизациялауҙы күҙ уңында тота.\nПрограмманы тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә яҡтыртҡыстарҙы алмаштырыу ярҙамында электр энергияһын тотоноуҙы йылына 45,4 миллион киловатт-сәғәткә тиклем кәметеү (экономия ғәмәлдәге тарифтарҙа йылына 190,7 миллион һумға тиклем) күҙаллана. Бының өсөн энергияны һаҡсыл файҙаланыусы яҡтыртҡыстар өлөшө 2010 йылда 22,1 проценттан 2015 йылда 91,5 процентҡа тиклем арттырыласаҡ.\nРеспубликаның тораҡ пункттары урамдарын, юлдарын, яр буйы урамдарын яҡтыртыу өлөшө 2010 йылдағы 48, 8 проценттан 2015 йылға 70 процентҡа тиклем күбәйтеләсәк. Өҫтәүенә, ғәмәлдәгеләренә өҫтәмә рәүештә 6,3 мең километр тышҡы яҡтыртыу селтәре һуҙыласаҡ һәм 87,5 мең яҡтыртыу нөктәһе ҡуйыласаҡ.\nПрограмма сараларын финанслауҙың дөйөм күләме 1,72 миллиард һум тәшкил итә. Шуның 863 миллион һумы – Башҡортостан Республикаһы бюджеты средстволары.\nБелешмә өсөн. Әле республиканың тышҡы яҡтыртыу системаһы 177 меңдән ашыу яҡтыртыу приборын, 380 мең самаһы терәүҙе, шул иҫәптән 0,4 киловатт көсөргәнешле 1 мең километрҙан ашыу кабель селтәре һәм 15 мең километрҙан ашыу бүлеү селтәре электр тапшырыу линияһын үҙ эсенә ала. Ләкин, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф һәм мәҙәни (айырыуса ауылдарҙа) объекттар территорияһын индереп, күп урамдар, юлдар, ихаталар тейешенсә яҡтыртылмай; ҡайһы ерҙә ул бөтөнләй юҡ.\nБашҡортостан Республикаһының тораҡ пункттарында тышҡы яҡтыртыу системаһы торошон баһалау ғәмәлдәге кабель линияларының уртаса туҙыуы – 53 процент, ә һауа линияларыныҡы 61 процент тәшкил итеүен күрһәтә.\nФайҙаланыу ваҡыты үткән 2950 километр тышҡы яҡтыртыу селтәре, 465 трансформатор подстанциялары һәм 603 туҡландырыусы пункттар ҡорамалы алмаштырылырға тейеш.\nҮткәргесле һәм терегөмөшлө лампалар яҡтылыҡ сығанаҡтары дөйөм паркының 70 процентын тәшкил итә. Шул уҡ ваҡытта тутығыу йәки оптик бүлемдең булмауы һөҙөмтәһендә терегөмөшлө лампаларҙың яҡтылығы “Тәбиғи һәм яһалма яҡтыртыу” СНиП 23-05-95 талаптарына яуап бирмәй.


Иҫке Баҙан — Башҡорт Википедияһы\nРәсәйҙең Башҡортостан Республикаһы Бөрө районындағы ауыл\nИҫке Баҙан (рус. Старобазаново) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 483 кеше. Почта индексы — 452471, ОКАТО коды — 80213834001.\nИҫке Баҙан ауыл Советы\nИҫке Баҙан ауыл Советы, Бөрө өйәҙе һәм Бөрө районы\n483 кеше (2010)\n2010 йыл 14 октябрь 483 234 249 48,4 51,6\nРайон үҙәгенә тиклем (Бөрө): 24 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 90 км\nЛомодуров Николай Зиновьевич (28.10.1909—3.05.1976), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1935—1969 йылдарҙа Бөрө районының Иҫке Баҙан ремонт-техник станцияһының бригадиры, ремонт оҫтаханаһы мөдире, өлкән механигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).\nТюрина Лидия Аркадьевна (26.06.1944—20.05.2008), ғалим-химик-технолог. 1968—2003 йылдарҙа Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми-тикшеренеү технология институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997 йылдан — директор урынбаҫары. Химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001).\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ломодуров Николай Зиновьевич (Тикшерелгән 15 октябрь 2019)\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Тюрина Лидия Аркадьевна (Тикшерелгән 21 июнь 2019)\nИҫке Баҙан // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелгән 21 июнь 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Баҙан&oldid=913099 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 15 октябрь 2019 в 18:00\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:00 15 октябрь 2019 үҙгәртелгән.


Нуль Бушлай Бонус Карталары Башҡа Депозита Яуларға Казино £Бушҡа 5\nНевероятные Скетч-Карталарын Бушлай Бонус Башҡа Депозита!\nМобиль/Слот Онлайн & Уйындар Безлимитный Приветственный Бонус Биттән Депозит Был Казино-Кинг Сент-Джеймс. Джон-Бәләкәй. ҡаты уйын автоматтары һәм казино.\nНуль һәм утарға Джекпот был еңә казино & Аласаҡһыҙ бушлай бонус бүләктәр һәм тапшырылды! Зарегистрировалась Яңы Ғына Башлап Ебәреү Өсөн Үҙенең Сәйәхәт Казино!\nҠаты Слот казино әйҙәп барыусы казино онлайн бөйөк британия һәм Ирландия. Ул зачислены ҡаҙанда Ирландия тарафынан һәм контролдә ҡушыла торған сығымдар дәрәжәле уйын контрольдә тотоу Олени. Уның слот уйындар һәм төрлө һандарҙа, һәм, һәр кем, шулай уҡ говори. Казино, шулай уҡ, һәр бер кеше тәҡдим итә-промысла скетч-йыуан эсәк бүләктәре, был касается, уйынсыларҙы уйнау һәм күберәк уҡып иҫтә ҡалдырыу. Уның портативный казино менән яҡшы күп кәрәҙле телефондар һәм планшетов шул рәүешле, был яһай ҡаты Слот бик уңайлы һәм файҙалы.\nБыл секунд считанные, 200+ скетч-йыуан эсәк һәм уйындар, тәҡдим ителгән ҡаты Слот. Был уйындар эшлиләр, платформаһында Лейте программалаштырыу һәм киләсәктә ҙә гарантия бирә ҡот осҡос ҡаты уйын-көлкө һәм влиятельном эффекты звуковые. Ҡайһы бер араһында иң популяр ял урындары казино-был уйын скетч-йыуан эсәк. Ул телгә алына, был борсоған һорауҙар һәм уның нәтижәләрен, шулай уҡ скетч-карталарын бушлай бонус башҡа депозита. Уйынсылар ала наслаждаться нуль осһоҙланды йыуан эсәк, шулай уҡ Нуль Бушлай Бонус Карталары Башҡа Депозита диверсия был казино.\nАласаҡһыҙ, Бушҡа £5 Безлимитный Бонус Welcome + Долларға тиклем 200 өсөн бонус депозит! был еңергә казино!\nКәрәк була ҡалһа әҙер торһон, тип уйынсыһы сталкивается менән ниндәй ҙә булһа һорауҙар йәки бар, ниндәй ҙә булһа һорауҙар ҡарата нуль бүләктәр йәки йыуан эсәк слот һәм уйындар, шуның менән бергә ул, һис шикһеҙ, мөмкин бүлеге менән элемтәгә керергә ярҙам клиенттар ярҙамында Хәбәр итеү, ағымдағы барыуы һәм телефондан шылтыратыуҙар. Бынан тыш, уйынсылар ала яһарға ябай депозиты был казино күп уңайлы һәм имен һайлап алыу кеүек MasterCard, Виза, һәм Skrill һәм шулай алға ла. Түбәнерәк һөйләшербеҙ тигән сирт-карталарын бушлай бонус башҡа депозита тураһында барыһы.\nСистемаһын ҡулланыу өсөн скетч-карталар бушлай бонус түгел, депозит\nБеренсе этап әммә бөгөнгө күп файҙа, шул тиклем фекер менән көтөргә һәм дөрөҫ сө Нуль Бушлай Бонус Карталары Башҡа Депозита был һис Слот казино онлайн асырға яҙыу сайтынан. Әгәр ҙә булып тораһыҙ клиент һеҙ нигеҙҙә инә атаһыҙ файҙаланып, үҙенең иҫке логин һәм пароль, әммә был осраҡта, әгәр һеҙ яңы клиент, һеҙгә эшләргә кәрәк идентификатор һанай иҫәп-хисап яҙмаһы һәм пароль.\nКиләһе аҙым-мөмкин тәү депозит был киҫкен Слот онлайн уртаҡ аҡсаны, ул мотлаҡ ҡабул итеү өсөн түңәрәк стеки. Нисек булып тораһыҙ яңы клиент өсөн онлайн уртаҡ урында наличные, өсөн илһам казино тәҡдим итә, Һеҙгә скетч-карталарын бушлай бонус башҡа депозита. Был скетч-карталарын бушлай бонус башҡа депозита тәҡдим яһаны һеҙгә шанс аҡса отоу түгел делая бер төрлө лә депозиттар из своего кармана.\nБыл бирә һеҙгә өҫтәмә өҫтөнлөгө, уйнар өсөн беренсе сессия, төрлө ял итеү өсөн портативный казино, был осраҡта, әгәр Һеҙ түгел, общая иғтибар ҡағиҙәләренә һәм күңел асыу регламенттар.\nБыл скетч-карталарын бушлай бонус башҡа депозита ярҙам итә ала, һеҙгә еңергә барыһы да Һеҙҙең запростары һәм бер үк ваҡытта принс шанс үҙ конкурентлы аҡса конкрет. Әлеге амулет хеҙмәт иткән өсөн үҫеш сараһы уйынсылар, уйнар өсөн скетч-картаһын " казино.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МАЙМЫЛ ЙЫЛЫНДА КЕШЕ БУЛЫП ҠАЛАЙЫҠ - 2016 - Мәҡәләләр\nМАЙМЫЛ ЙЫЛЫНДА КЕШЕ БУЛЫП ҠАЛАЙЫҠ\nУларҙы бик үҙенсәлекле кешеләр тип һүрәтләй йондоҙнамә. Аҡыллылар, зирәктәр, берәй нәмә уйлап табырға ғына торалар. Әгәр ҙә аяҡ аҫтарында артыҡ буталып, ҡамасаулап йөрөүселәр булмаһа, уларға дан-шөһрәт яулау бер ни ҙә түгел. Күптәренә хатта ниндәй ҙә булһа өлкәгә беренсе булып юл ярыу бәхете лә эләгә. Шәп әңгәмәселәр, бәхәсләшергә яраталар, яҡшы дуҫтар, үҙҙәре кеше кәңәшенә иғтибар итмәһәләр ҙә, кешегә кәңәш бирергә генә торалар. Һүҙ, әлбиттә, маймыл йылының хужалары тураһында. Иң ҡыҙығы, яҙыусылар, артистар араһында маймылдар күп түгел, әммә булғандары берәгәйле. Шундай әһелдәребеҙҙең береһе - Ш. Бабич исемендәге Дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың халыҡ артисы Алмас Хәдис улы ӘМИРОВ менән яңы йыл, уның үҙенсәлектәре хаҡында һөйләшәбеҙ.\nУңыштар йылға ҡарап билдәләнмәй, тиһәләр ҙә, үтеп киткән ҡуй йылы ниндәй уңыштарға бай булды? Мөсәлдәге йылдар һынамышына ышанаһығыҙмы былай?\n- Үткән йыл башҡаларынан әллә ни айырылып торҙо, тип әйтә алмайым, әммә ошо йылда тыуғас, маймыл йылынан күберәкте көтәм. Һәр кеше яҡшыға өмөтләнергә тейеш, шуға ла йыл башланғанда бар халыҡ йығылып ятып фараздар уҡып ала. Шулай ҙа мин йондоҙнамәгә бик ышанмайым. Уйлап ҡарағыҙ, бер нисә секунд йә минут айырмаһы менән бер көндә, бер йондоҙлоҡ аҫтында тыуған игеҙәктәрҙең холоҡ-ҡылығы бер-береһенә бөтөнләй оҡшамай. Бер йылда тыуғандарға нисек уртаҡ ҡылыҡһырлама бирәһең? Етмәһә, йыл эсендә ун ике ай, улар тағы йондоҙлоҡтарға бүленә. Айырым төҙөлгән йондоҙнамә генә кеше, уның яҙмышы тураһында нимәлер әйтә алалыр, моғайын. Борон халыҡ былай һәр йылға һынамышын да теркәп барған, әммә улар бит күберәк һауа торошона, хужалыҡ алып барыуға ҡағылған. Учалы районындағы тыуған ауылым Ахун эргәһендә обсерватория булыуы асыҡланды бит инде - был бик ихтимал хәл, сөнки башҡорттарҙа йондоҙҙарҙы белеү бик хупланған. Шулай ҙа мин ҡарттарҙан, йола "ҡартая" хәҙер, тигәндәрен ишеткәнем бар. Һынамыштар ҙа һынаталыр инде ҡайһы берҙә.\nИжадҡа килгәндә, ниндәйҙер һығымталар яһап, уйланып ултырырға ваҡытым да юҡ, шуға өҙөп кенә әйтеүе лә ауыр. Быйыл режиссер булараҡ комедия сығарҙым. Халыҡ көнкүрештәге мәшәҡәттәрен онотоп, көлгөһө килә бит, "Йүгер, Харис, йүгер!" тигән был спектакль театрға тамашасыны йәлеп итеү маҡсатын да эҙәрлекләй. Шулай ҙа комедия - ул еңел жанр түгел, һәр комедияла мәғәнә була. Тамашасы был әҫәрҙе лә бушҡа көлөү тип ҡабул итмәҫ, тип ышанам.\n"Әлифбанан бер себеш" моноспектаклен яңыса форматта тәҡдим итеүҙәр булды быйыл, спектакль сәғәт ярым барһа, тамашасы тағы ла бер сәғәт миңә һорауҙар биреп, үҙенең уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша. Быйыл төрлө иҡтисади санкциялар, башҡа сәбәптәр арҡаһында был спектакль менән фестивалдәргә сығып булманы. Һәр хәлдә, үҙебеҙҙең тамашасы араһында уға битараф ҡалғандар юҡ.\nДраматургия һәм продюсерлыҡ үҙәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында үҙенсәлекле проект үткәрҙе, был да йылдың уңышы тип иҫәпләйем. Искәндәр Сакаевты саҡырып, Гомерҙың "Илиада"һы буйынса өҙөктәр эшләнде, ошо ижади мөхит башҡорт театрында дауам итһен ине, тип теләйем.\nМаймыл йылында тыуғас, холҡоғоҙҙа был йәнлеккә хас сифаттар бармы?\n- Халыҡта әртисләнеп, ҡыланып йөрөүҙе "мәймүнләнеү" тиҙәр түгелме әле? Һәр хәлдә, минең һөнәрем тыуған йылыма бик ятып ҡына тора булып сыға. Ысынлап та, балалар баҡсаһында уҡ кешеләрҙе көлдөрөп, көләмәстәр һөйләп йөрөй торғайным. Барыһын да ауыҙыма ҡаратып тота ала инем инде. Мәктәптәге пионер йыйындары, ауылдағы концерттар минһеҙ үтмәне, шәп итеп йырлай инем, барабанда һуға торғайным. Бәлки, халыҡтың мине көсләп-тырышып "комик актер" амплуаһына индереүе лә йылдың яҙмышыма ниндәйҙер йоғонтоһона бәйлелер, кем белә? Амплуа актер өсөн ҡурҡыныс нәмә, мөмкинлектәрең бар, әммә уларҙы ҡуллана алмауың да бар бит. Шуға ла һәр роль һайын нимәлер раҫларға тура килә бындай актерҙарға. Комик булмаған ролдәр араһында "Кәкүк ояһы"ндағы Хардинг ижади кешеләрҙең тормошона тап килә. Ҙур донъяла уларға ҡыйын, сөнки алдаша белмәйҙәр, тупаҫлыҡҡа, әшәкелеккә яуап бирә алмайҙар, шуға ла эскә йомолалар һәм йышыраҡ эстән һыналар. Хардинг та мәрхәмәтһеҙ тормошҡа ялағайлана алмаған, асыҡ йөҙлө кеше, уның бөтөн проблемаһы ла ошонан. "Алтын битлек" Рәсәй милли театрҙар фестивалендә премияға ла тәҡдим ителгәйне был роль.\nШукшин хикәйәләре буйынса ҡуйылған "Эх, был тормош!" спектаклендәге Сергей Духанин образын һағынам. Ул ҡалаға барып, һатыусының күҙҙәрен дүрт итеп, бөтөн йыйған аҡсаһына ауылда ғүмерҙә лә кейерлек булмаған итектәр һатып алып ҡайтып ҡатынына бүләк итә. Кеше үҙ ғүмерендә бер тапҡыр булһа ла шундай аҙым, шундай ҡыйыулыҡ эшләргә тейеш тә инде - мин шундай геройҙарҙы яратам. "Ай тотолған төндә"ге Дәрүиште 100 процентҡа аңлайым, әммә барыбер уны шул кимәлдә эшләп булманы кеүек, сөнки күңелемдә ундай сифат юҡ. "Әлифбанан бер себеш" моноспектакле эстон әйбере булһа ла, тәржемә яһалып, ул беҙҙең милли драматургияға шул тиклем яраҡлашты. Халыҡсан драматургияның асылы шунда, әгәр ҙә ысын драматург икән, уның әҫәрен һәр халыҡ минеке, тип ҡабул итә. Милли театрҙы донъя кимәленә сығарырға теләй икән, драматург ошо ябай ғына хәҡиҡәтте онотмаҫҡа тейеш. Һәр милләттең йөрәгенә үтеп инергә бурыслы ул. Ошо йәһәттән "Әлифбанан бер себеш" өсөн йәнем тыныс.\nБашҡорттарҙың йыл һынамыштарының шундай бер үҙенсәлеге бар: борон мөсәл эсендәге йылдар "ҡаты йыл" йәки "ир-ат йылы", "йомшаҡ (еңел) йыл" йәки "ҡатын-ҡыҙ йылы" тип йөрөтөлгән. Уның буйынса маймыл йылы ҡаты йылдар исемлегендә. Тағы ла иң ҡыҙығы, ҡаты йылда тыуған егеткә йомшаҡ йылда тыуған ҡыҙ иш түгел, тигәндәр...\n- Маймыл йылының ҡаты килерен бер аҙ фаразларға булалыр. Ун ике йыл элек нимәләр булғаны хәтеремдә юҡ, шулай ҙа дыуамал йыл, тигәйнеләр, ахыры. Донъялағы әлеге сәйәси хәлгә, төрлө конфликттарға, долларҙың үҫешенә ҡарағанда, бигүк еңел йыл булмаҫ быйыл да. Йә бер яғын, йә икенсе яғын күрһәтер маймыл. Шуға ла маймыл йылында кеше булып ҡала алһаҡ, бөтөн проблемаларҙы еңеп сығырға булыр ул. Моғайын да, маймыл йылында һәр хәлгә юмор менән ҡарау дөрөҫ булыр, күңелгә ныҡ яҡын алмайынса, ныҡ ҡайғырмайынса. Маймыл да бит ҡыҙыҡ йәнлек, көлөп ебәреүе лә ихтимал, көйөп китеүе лә бар.\nҠаты йылда тыуған егеттең ҡаты йылда тыуған ҡыҙға өйләнһен тигәнендә, йыл сифатының кеше холҡона ныҡ йоғонтоһо бар, тигәнгә ышаныуҙан киләлер инде. Беҙҙең ғаиләлә мин генә түгел, ҡатыным Гөлнара (Г. Әмирова, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы - Ред.) ла, ҡыҙыбыҙ Айсулпан да маймыл йылында тыуған. Эмиль улыбыҙ ғына йылҡы йылыныҡы. Шуға ла ул беҙгә шаярып: "Һеҙ хәлегеҙҙән килгәнсе мине егеп йөрөтәһегеҙ, мин йөк тартҡан кеүек һеҙҙең өсөгөҙҙө лә тартам", - тиергә ярата. Хәҙер улыбыҙ айырым йәшәй, ә мин ике "маймыл" ҡатын-ҡыҙ менән бер үҙем йәшәйем. Бик хис-тойғоға байбыҙ, ул яҡтан оҡшағанбыҙ. Ҡайһы бер ғаиләләрҙә тыныс, матур ғына итеп һөйләшкән нәмәләрҙе беҙ, бәлки, ныҡ ҡысҡырып тикшерәбеҙҙер. Бәләкәй генә ваҡиғаны ла ҙур итеп ҡабул итеп һөйләйбеҙҙер. Был, бәлки, маймыл йылында тыуғанға шулайҙыр, бәлки, актер булғанға хистәр ҡайнап торалыр. Сөнки ситтән берәйһе ҡарап торһа, аптырап: "Кит, проблема буйынса шул тиклем фекер алышып буламы икән", - тиер ине. Беҙгә хисле булыуыбыҙ әллә ни ҡамасауламай, нисек ҡыҙып китәбеҙ, шул тиклем тиҙ һыуынабыҙ, аҙаҡтан көлөп тә алабыҙ.\nАктерҙар белә, кире геройҙың ҡылығын да уны ошо хәлгә алып килгән ваҡиғаларҙы барлап, аҡларға була. Тормошто белеү ролдәр эшләгәндә ярҙам иткән кеүек, тормошто ла ролдәр аша яҡшыраҡ аңларға була, сөнки уның нигеҙендә психология тигән фән ята. Йондоҙнамәләр ҙә кешене яҡшыраҡ аңларға тырышыуҙан киләлер. Беҙҙең балаларҙың йәш айырмаһы 14 йәш. Улыбыҙ студент саҡта тыуҙы, уға иғтибар ҙа етмәгәндер инде. Театрға эшкә килгәс, тәүлектәр буйына эшләргә тура килә ине. Ҡыҙыбыҙҙы өсәүләп тәрбиәләйбеҙ. Иғтибар күберәк булһын, тип тырышабыҙ, сөнки бала саҡта алып еткерелмәгән һөйөү аҙаҡтан кире эҙемтәләргә килтереүе ихтимал. Исмаһам, быныһы сәнғәт яғына ҡарамаҫ, тип ышанабыҙ инде, шулай ҙа бейеһен дә, музыка менән дә шөғөлләнһен, тибеҙ. Ғөмүмән, мине хәҙерге йәштәрҙең һәр нәмәгә үҙ фекере булыуы һоҡландыра. Ул йәштә миңә нимә тип әйтәләр, мин шуны эшләй һәм шулай дөрөҫ була, тип уйлай инем. Айсулпан ҡайһы берҙә, былай миңә оҡшамай, былай дөрөҫ түгел, тип үҙ ҡарашын белдерә. Әлбиттә, уны уйынан кире күндерергә мөмкин, шулай ҙа ныҡлы логикаһы булыуы миңә оҡшай.\nМаймылдарҙы, ысынлап та, һәр уйынан кире күндереп була, тиҙәр. Иң ябай ғына ҡаршылыҡ та кәйефтәрен генә түгел, пландарын да боҙа, имеш...\n- Был тағы ла уның ниндәй маймыл булыуына бәйлелер ул, ай-һай. Мин, мәҫәлән, ныҡ ныҡышмал кеше. Ҡыҙым да шулай. Нимәлер килеп сыҡмаясаҡ, тип кире күндереү мөмкин түгел беҙҙе, кәрәк булһа ла, булмаһа ла, аҙағынаса барабыҙ. Бер тапҡыр Айсулпан ихатала уйнағанда тәгәрмәс тип аталған күнегеү эшләргә өйрәткән кемдер. Быныҡы килеп сыҡмаған. Ҡайтты ла, көнө-төнө шөғөл-ләнеп, шул күнекмәне эшләргә өйрәнмәйенсә туҡтаманы. Эмиль бала сағында бөтөнләй улай түгел ине. Ул уйынсыҡтан да тиҙ ялыға торғайны. Кәйефкә килгәндә, минең хәҙер кәйеф тиҙ үҙгәрә. Йәш үтеү менән ир-егеттең тиреһе йоҡара, ахыры. Бигерәк нескә күңеллегә әйлән-дем кеүек. Уйлап ҡараһаң, йәш артҡан һайын, аҡыл ултырып, кеше тынысыраҡ булырға тейеш кеүек. Үтә ғәҙеллек көҫәү тойғоһо ла ташламай. Нимәнеңдер дөрөҫ эшләнмәй икәнен күрһәм, ҡул һелтәп ҡуя алмайым.\nБыйылғы йыл Рәсәй киноһы йылы тип иғлан ителде. Кино актеры булараҡ, республика бындай тематикалы йылға әҙерме, нисек уйлайһығыҙ?\n- Кино ҙур матди ярҙам, иғтибар талап иткән өлкә. Киностудия асылған ғына мәлдә пленкаға тәүге фильмды Булат Йосопов төшөрҙө. "Ауыл өҫтөндә йәйғор" тип аталды ул. Мин дә уйнаным унда. Быға тиклем төшөрөлгән телеварианттарҙан айырыла ине ул, әле лә хәтерҙә, "Фуджи" пленкаһының метры 2 доллар тора ине. Төшөрөлгән пленканы Мәскәүҙә сығартып алалар. Ул саҡта беҙ ошо ижади төркөмдө башҡорт киноһына башлап юл ярыусылар тип йөрөттөк. Әле мин ҡарайым да, хәл башлыса үҙгәрмәгән. Һуңғы арала ғына ниндәйҙер хәрәкәт бар, "Көмөш Аҡбуҙат" этник һәм милли кино фестивале үтте, был да үҙенә күрә башҡорт киноһына иғтибар йүнәлтә. Бәлки, яйлап был өлкәне финанслау ҙа артыр.\nХалыҡ кино нимә икәнен күрһен өсөн кинолар күберәк төшөрөлөргә тейеш. Кино үҫешһен өсөн уға тамашасы тарафынан ихтыяж булырға тейеш. Һәм ул башҡорт тамашасыһын ғына күҙ уңында тоторға тейеш түгел. "Ай тотолған төндә" спектакленән һуң булған бер һөйләшеүҙә Мәскәүҙең театр тәнҡитсеһе шәп фекер әйткәйне, уның мәғәнәһе шулайыраҡ: режиссер спектакль эшләгәндә ниндәй ысулдар ҡулланыуынан бигерәк, әҫәрҙең минең турала булыуы, йә минең турала булмауы мөһимерәк. Әгәр ул минең турала түгел икән, спектакль мине тетрәндермәйәсәк. Бына был - дөрөҫ булмаған драматургия. Киноларыбыҙ ҙа шулай булһа, улар ҙа дөрөҫ булмаған кино булып сығасаҡ, уларҙың тамашасыһы ла үҙебеҙҙең башҡорт тамашасыһынан ғына торасаҡ. Тағы ла шул уҡ "Әлифбанан бер себеш" спектаклен миҫалға килтерәм. Уны эстон драматургы Андрус Кивиряхк яҙған, әммә әҫәрҙе беҙҙең халҡыбыҙ ҙа үҙенеке итеп ҡабул итә. Мин уны тыуған ауылымда уйнаным. Башта, аңламаҫтар, тип ҡурҡҡайным, быға тиклем күреп өйрәнгән спектаклдәренән айырылып тора бит. Бер аҙнанан ауылға ҡайтһам, беҙҙең ауыл кешеләренә оҡшап, тип, геройымды йәлләп, илап һөйләйҙәр.\nБына Эмир Кустурицаның фильмдары ла - башҡорттоң да киноһы. Асылда, ул сиғандар тураһында кино төшөрә, әммә бөтөн донъя уны ҡарай һәм уларҙың тарихы минең күңелемде лә әсендерә. Әгәр ҙә милли кино ошо йүнәлештә үҫешһә, дөрөҫ буласаҡ. Ә милли кейемдәр кейҙереп төшөрөлгән кино музей өсөн генә кәрәк. Кино сәнғәтендәге ошо нескә сикте тойһаҡ ине. Кино кеше тураһында булырға тейеш. Шуға ла кино йылы тип иғлан ителеүе лә яҡшы, уның сиктәрендә тағы ла бер нисә шәп фильм төшөрөлөр, бәлки.\nХалҡыбыҙҙа ун ике йылдан торған мөсәл төшөнсәһе борондан булған. Шуға ла, ышанһаҡ та, ышанмаһаҡ та, йылға бирелгән фараздарға ҡолаҡ һалғылайбыҙ барыбер ҙә. Маймылдар артист һәләтенә эйә, шуға уларҙан яҡшы артист, журналист, секретарь, администратор сыға. Улар үҙҙәрен театрҙа, кинола, телевидениела таба. Тап ошо йүнәлештәрҙә улар бәхетле буласаҡ, тигәне геройыбыҙға ла яғылып ҡына тора, мәҫәлән. Алмас Хәдис улының холоҡ-ҡылығын ул яратҡан геройҙары аша ла төҫмөрләнек. Хәйер, йондоҙҙар нимә генә юраһа ла, йылдар имен килһен. Әңгәмәсебеҙ әйтмешләй, иң мөһиме - һәр ваҡытта ла кеше булып ҡалайыҡ!\nЯҙылған: 11.01.16 | Ҡаралған: 1138


20 Июнь , 09:17\nЙондоҙнамә (20 - 26 июнь)\nАныҡ маҡсаттар ҡуйып, уларҙы тормошҡа ашырыу өсөн яҡшы мәл. Тирә-йүндәгеләргә ҡарата һәйбәт мөнәсәбәттә булығыҙ. Шәхси тормошоғоҙҙа үҙгәрештәр юҡ. Ял көндәрендә шау-шыулы кисәләрҙән\nбаш тартығыҙ. Бурысҡа аҡса бирмәгеҙ.\nАҙна уртаһында күптән көткән тәҡдим алырһығыҙ. Ҡарарҙар ҡабул иткәндә эске һиҙемләүегеҙгә таянығыҙ. Финанс хәлегеҙ тотороҡло. Яңы мөнәсәбәттәр ҡороу өсөн уңайлы ваҡыт. Имиджығыҙҙы әлегә\nЯҙмышығыҙҙы ҡырҡа үҙгәртерҙәй ваҡиғалар көтөлә, алдығыҙҙа яңы мөмкинлектәр асылыр. Таныш булмаған кешеләрҙең шикле тәҡдимдәрен кире ҡағығыҙ. Һаулығығыҙ ҡаҡшап алыр. Аҙна уртаһында стресс кисерерһегеҙ.\nКүп аралашырһығыҙ, яңы танышлыҡтар булдырырһығыҙ. Эш урынын алыштырыу өсөн уңайлы ваҡыт. Ашығыс ҡарарҙар ҡабул итмәгеҙ. Сәләмәтлек торошон контролдә тотоғоҙ, алкоголле эсемлектәр менән мауыҡмағыҙ.\nБыл аҙнала һеҙҙе күп эштәрҙә еңеү көтә. Яҡындарығыҙҙы яңылыш ҡына ла рәнйетә күрмәгеҙ. Йәкшәмбе уйламаған ерҙән аҡса керер. Юлда иғтибарлы булыу кәңәш ителә. Икенсе яртығыҙҙың етешһеҙлектәренә иғтибар итмәгеҙ.\nКөсөгөҙ, эшкә һәләтлелегегеҙ артыуын тойорһоғоҙ. Ҡайһы бер ваҡиғалар кемдең кем булыуын асыҡларға ярҙам итер. Шәмбе йорт мәшәҡәттәре күп булыр. Һөйгәнегеҙ менән аралар ышаныслы. Мебель, техника һатып алыуығыҙ ихтимал.\nМәшәҡәтле аҙна көтә. Бер эште бөтмәйенсә, икенсеһенә тотонорһоғоҙ. Бөтә етди килешеүҙәрҙе дүшәмбегә тәғәйенләгеҙ. Алыҫ сәйәхәткә юлланыуығыҙ бар. Ял итергә лә онотмағыҙ - дуҫтарығыҙ менән тәбиғәт ҡосағына юлланығыҙ.\nНиндәйҙер мөһим хәбәр ишетерһегеҙ. Ауырлыҡтар килеп тыуһа, туғандарығыҙ мотлаҡ ярҙам итер. Хеҙмәттәштерегеҙ менән яҡшы мөнәсәбәттә булығыҙ. Аҙна аҙағында романтик осрашыу көтә. Туҡланыуҙы контролдә тотоғоҙ.\nМөхәббәт өлкәһендә ҙур үҙгәрештәр булыр. Үткәндәрҙе онотоп, тормошоғоҙҙа яңы бит асырға ваҡыт. Ғаиләлеләр ялдарҙы бергә үткәрһен. Электр ҡорамалдарының торошона ныҡлы иғтибар бирегеҙ. Бурысығыҙҙы мотлаҡ ҡайтарығыҙ.\nМаҡсатығыҙға табан ҡыйыу барырһығыҙ. Финанс хәлегеҙ зарланырлыҡ түгел. Шәхси тормошоғоҙҙа бер ни тиклем ҡатмарлыҡтар тыуыр. Һауа торошоноң үҙгәреүе сәбәпле, башығыҙ ауыртыр, быуындарығыҙ һыҙлар.\nУйламай әйтелгән һүҙегеҙ тормошоғоҙҙо ҡырҡа үҙгәртер. Яңы эш йәки өҫтәмә килем сығанағы табырға тура килер. Икенсе яртыһын эҙләүселәргә бәхет йылмайыр. Сәләмәтлегегеҙҙе нығытыу менән шөғөлләнегеҙ.\nАҙна башында эшегеҙҙә юғары өҙөмтәләргә ирешерһегеҙ. Шишәмбе коллегаларығыҙ, йә туғандарығыҙ менән конфликтҡа инеүегеҙ бар. Ял көндәрендә дуҫтарығыҙ үҙегеҙгә сюрприз эшләр. Иммунитетығыҙҙы күтәреү тураһында уйланығыҙ.