2011 йылға Республика адреслы инвестиция программаһы ҡабул ителде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n2011 йылға Республика адреслы инвестиция программаһы ҡабул ителде\n13:03, 23 декабря 2010 Иҡтисад\nБашҡортостан Хөкүмәте 2011 йылға Республика адреслы инвестиция программаһын раҫланы, ул киләһе йылға дәүләт капитал һалыуҙары күләмен һәм файҙаланыу йүнәлештәрен билдәләй. Планлаштырылған ассигнованиеларҙың дөйөм суммаһы – 11,1 миллиард һум.\nИң ҙур күләм социаль ипотека кредиты биреүҙе үҫтереүгә, халыҡты авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереүгә, торлаҡ төҙөлөшө өсөн майҙансыҡтарҙы инженер әҙерләүгә йүнәлтеләсәк. Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереүҙе стимуллаштырыуға бюджет ассигнованиеларының дөйөм суммаһы 4 миллиард һумға яҡын, йәғни бөтә программаның 36 процентын тәшкил итәсәк. Коммуналь төҙөлөшкә 1 миллиард һум йүнәлтергә планлаштырыла.\nШулай итеп, дөйөм алғанда, торлаҡ-коммуналь өлкәгә Республика адреслы инвестиция программаһы средстволарының яртыһы тиерлек тура килә.\nСоциаль комплексты үҫтереү дәүләт инвестицияларының өҫтөнлөклө йүнәлеше булып тора. Мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт һәм спорт объекттарын үҫтереүгә һәм модернизациялауға Инвестиция программаһына һалынған средстволар күләме 4,2 миллиард һум, йәғни республика программаһының дөйөм күләменең 37 процентын тәшкил итә.\nИң элек, раҫланған программа суммаһы бығаса булмаған күләмдә – 11 миллиард һумдан ашыу. Элекке йылдарҙа уның тәүге күләме күпкә кәмерәк була торғайны (мәҫәлән, 2010 йылда – ни бары 2,6 миллиард һум).\nЭлекке йылдарҙа төп күләмде программа, бер ниндәй аныҡ һәм асыҡ планһыҙ, йыл барышында йыйҙы. Уҙып барыусы йылда хәл бөтөнләй үҙгәрҙе. Республика бюджеты иҫәбенә объекттар төҙөлөшөнә контроль көсәйтеләсәк. «Республика адреслы инвестиция программаһы инвестицион-төҙөлөш объекттарының берҙәм реестры» автоматлаштырылған мәғлүмәт-аналитика системаһы төҙөлә. Уның ярҙамында 2011 йылда БР Хөкүмәте һәр объект буйынса хәлде күҙәтеп барасаҡ һәм комплекслы анализ нигеҙендә эштәр барышына төҙәтмә индерәсәк.\n2011 йылда Республика адреслы инвестиция программаһын төҙөү һәм тормошҡа ашырыу процестары һиҙелерлек асыҡ буласаҡ. Киләһе йылдың беренсе кварталында уҡ муниципалитеттарға республика ҡалалары һәм райондары территорияларында төҙөлгән объекттар тураһында мәғлүмәт еткереләсәк. Ә өсөнсө кварталға — бүленгән средстволарҙың нисек үҙләштерелеүе һәм финанслау нисек барыуы хаҡында.\n2012 йылдан башлап, интернет аша киләсәктә ниндәй объекттар төҙөргә планлаштырылыуы хаҡында белергә мөмкин буласаҡ. Был мәғлүмәт киң йәмәғәтселеккә лә асыҡ буласаҡ, тип көтөлә.\nТеги: бр хөкүмәтендә, инвестиция программаһы


2017 йылдың төп ҡаҙанышы Өфөнөң көнсығыш ҡапҡаһындағы төҙөлөш. Баш ҡала Рәсәйҙең транспорт министрлығы ярҙамында «Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар» проектында ҡатнаша. Уның сиктәрендә урамдар, аллея, шулай уҡ эргә-тирәлеге ауылдарҙы тоташтырыусы юлдар төҙөкләндерелә. Әлегә республиканың 47 процент ҡасаба-ара юлдары тейешле нормаларға яуап бирә.\nТимур Мөхәмәтйәнов, Башҡортостандың транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «2018 йыл аҙағына тиклем Өфө агломерацияһы бар талаптарға ла яуап бирәсәк. Юл-транспорт ваҡиғаларын ике тапҡырға тиклем кәметеүҙе күҙ уңында тотабыҙ».\nКомитет ултырышында йәмәғәт транспортының бөгөнгө торошона ла байҡау яһалды. Республикала индерелгән мәғлүмәт навигация системаһы халыҡҡа заманса мөмкинлектәр асыуы, уларҙың үтәлеше тикшерелде. Интернет ярҙамында хәҙер автобустарҙың ниндәй маршрут буйынса хәрәкәт итеүен ҡарарға була. Киләсәктә транспортты валидатор, турникет менән йыһазландырыу күҙаллана.


- Башҡортостанда ауыл хужалығы буйынса милли проект бөтә\nилдәге кеүек үткән йылда түгел, ә ун йылдан ашыу элек үк тормошҡа ашырыла башланы, - тине БР ауыл хужалығы министры Г ригорий Горобец "Башинформ" агентлығында БР Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәре көнөнә арналған\nматбуғат конференцияһында. - Нәҡ шул ваҡытта республика Президенты Мортаза Рәхимов ауыл хужалығында элеккесә эшләү я рамай, тигән фекер әйтте һәм сит ил техникаһын һатып алыуҙы хупланы. Шул ваҡыттан алып беҙ сит илдәрҙән иген йыйыу һәм тупраҡ эшкәртеү комбайндары һатып ала башланыҡ, бөгөн игенселәрҙең эшен уларһыҙ күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Әлеге ваҡытта республика хужалыҡтарында меңгә яҡын сит ил комбайндары эшләй. Улар дөйөм күләмдең 15 процент тирәһен тәшкил итә. Әммә улар менән беҙ уңыштың яртыһын йыйып алабыҙ. Сит ил машиналарының етештереү ҡеүәте беҙҙекенән байтаҡҡа юғарыраҡ. Мәҫәлән, сит ил комбайны көнөнә 55 гектар , үҙебеҙҙең ДТ - 75 - биш гектар ер һөрә. Өҫтәүенә беҙҙең комбайнды һатып алғандан һуң, эшләп китһен өсөн ярты ай ремонтларға тура килә.\nШулай итеп, сит ил техникаһын файҙаланыу ҙа беҙгә һуңғы йылдарҙа яҡшы уңыш алырға мөмкинселек бирә, - тип дауам итте\nГоробец. - Әлеге ваҡытта төп бурыс - был техникала эшләргә тейеш буласаҡ кешеләрҙе өйрәтеү, юҡһа алға китеш туҡтап ҡалыуы ихтимал. Быйыл беҙ рекорд уҡ булмаһа ла, бик юғары күрһәткестәргә ирештек - 4,5 миллион тонна иген йыйып алынды . Быйылғы миҙгелдә иң яҡшы һөҙөмтәләргә Стәрлетамаҡ районы ө лгәште - унда 200 мең тоннанан ашыу иген йыйып алынған. Сағыштырыу өсөн, тотош Удмуртияла стәрлетамаҡтарҙыҡы кеүек ү к уңыш йыйып алына. Башҡа райондар ҙа йөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәне. Айырыуса Урал арьяғы ҡыуандырҙы. Баймаҡ районында 200 мең тоннаға яҡын ашлыҡ һуғылды. Һауа торошо һәм тәбиғәт шарттары бик үк яҡшынан булмаған Учалы районы игенселәре бик яҡшы уңыш алды. Урал арьяғында бындай уңыш булмағанына 15 йыл.\nИкмәк продукцияһы әҙерләү өсөн дәүләт тарафынан 326 мең тонна иген һатып алынған да инде. Йәғни, иген буйынса бурыст ы үтәнек, тип әйтергә мөмкин.\nБыйыл Башҡортостанда шәкәр сөгөлдөрө буйынса ла яҡшы уңыш алынды. Уртаса күрһәткес гектарынан 237 центнер тәшкил итә. Бер миллион 700 мең тонна йыйып алынған, бер миллион 250 мең тонна шәкәр заводтарына оҙатылған. Эшкәртеү заводтарында уны һаҡлау өсөн урын етмәй, баҫыуҙа ауҙарырға тура килә. Шәкәр сөгөлдөрөнөң һығындыһы артынан элек һәр ваҡыт сират тора торғайны, хәҙер уны бушлай тараталар, хатта\nул ашлама сифатында баҫыуҙарға ла сығарыла.\nМалсылыҡты үҫтереү буйынса эш дауам итә. Республикала милли проекттың был йүнәлешен тормошҡа ашырыуға ике миллиард һум кредит алынғайны. Ун туғыҙ ауыл хужалығы предприятиелары мегаферма төҙөй. Ҡайһы берҙәре сит илдән тоҡом малы ҡайтара башланы. Ҡырмыҫҡалы районында 400 башлыҡ һыйыр аҙбары төҙөлдө, Ауырғазы, Бишбүләк, Благовар райондарында объекттар төҙөлә. Эшкәртеү комплексы уңышлы эшләй. Беҙҙән һөт эшкәртеү продукттарын (ассортиментта улар\n124) Свердлов һәм Силәбе өлкәләре һатып ала.\nЙылҡысылыҡ үҫешә. Республика аттар һаны буйынса Рәсәйҙә беренсе урында тора. Әгәр дөйөм Рәсәйҙә аттар һаны бер миллион 115 мең булһа, уларҙың 257 меңе - Башҡортостанда.\nБалыҡ үрсетеү хужалығы күтәрелә бара. Быуалар һаны арта, йыл һайын республикала 1000 - гә яҡын бәләкәй һыу ятҡылығы барлыҡҡа килә. Хәйбулла районында 54 миллион кубометрлыҡ Аҡъяр һыу һаҡлағысы төҙөлдө.\nАуылда тормош яҡшыра. Йәш ғаиләләргә торлаҡ бүленә. Бер\nнисә йыл элек йылына 124 ғаиләгә фатир бүленһә, быйыл 300 ғаилә фатирлы булған да инде. Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәренең\nэш хаҡы арта. Тиҙҙән ул өс мең сиген уҙасаҡ, тип белдерҙе Горобец.\n- Сумма бәләкәй булып күренә генә, - ти Георгий Васильеви ч. - Был уртаса иҫәпләүҙәр. Ауылда эштең миҙгелле булыуы бил дәле. Һәм уртаса һандарға йәлеп ителгән эшсе көсөнә - миҙгел эшселәренә - түләүҙәр ҙә инә. Нигеҙҙә, яҡшы эшләгәндәр яҡшы хеҙмәт хаҡы ала. 30 мең тоннанан ашыу иген һуғып алыусы механизаторҙар айына 30 - 40 мең һум эшләй. Шәхси хужалыҡ тотоусылар түләүҙең бер өлөшөн тәбиғи продукттар - фураж, бесән, ит менән ала.\nБайрам алдынан Горобец ауыл халҡын һәм ерҙә эшләүсе һәр кемде йылдың яҡшы килеүе менән ҡотланы һәм БР Президенты һәм Хөкүмәте ауыл хужалығын артабан да иғтибар үҙәгендә тотһон ине, тигән теләк белдерҙе. Иртәгә Республика йортонда\nбайрам ултырышы һәм производство алдынғыларын бүләкләү тантанаһы үтәсәк. Иң яҡшы эшләүсе райондарға премия өсөн БР Хөкүмәте 15 миллион һум бүлде. Уртаса алғанда, районға аҡсалата бүләкләү 250 мең һум тәшкил итәсәк. Үҙҙәрен айырыуса яҡшы күрһәтеүселәр һәм, айырып әйткәндә, Стәрлетамаҡ районы миллион һумдан ашыу премия аласаҡ.


Проект сиктәрендә спорт залы яңыра » "Урал" гәзите\n“Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе тарафынан ғәмәлгә ашырылған “Реаль эштәр” проекты - тормош талабы. Проект, тәү сиратта, халыҡты борсоған мәсьәләләрҙе хәл итеүгә, уларҙың тормош кимәлен яҡшыртыуға йүнәлтелгән. Ғөмүмән,был проект ауыл ерендә айырыуса әһәмиәтле була бара.\nУҙған быуаттың 80-се йылдарында, ә төкөтмәһе 2000-се йылдарҙа төҙөлгән Йө- йәк мәктәбе ҡыйығына һәм спорт залына күптән капиталь ремонт талап ителә ине. Ниһайәт, быйыл “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” проекты сиктәрендә Йөйәк мәктәбенең спорт залын төҙөкләндереүгә 1 млн. 500 мең һумға яҡын аҡса бүленде һәм эш алға китте. Спорт залында ремонт эштәрен “Профстрой- Компани” йәмғиәте (етәксеһе Вадим Виноградов) башҡара. Бер нисә көн эсендә спорт залының 8 тәҙрәһе тулыһынса евроға алыштырылып, яҡтары ҡуйылған. Йылытыу системаһы (батарея), иҙән, түбә, стеналар яңы төҫ аласаҡ. Йыуыныу, кейенеү-сисенеү бүлмәләре эшләнәсәк. Саңғы һаҡлау бүлмәһе лә заман талаптарына тура килтереп яңыртыла.\n- Һуңғы йылдарҙа мәктәптең матди-техник базаһын яҡшыртыуға иғтибар бирелә башланы. “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” программаһына ярашлы, мәктәп спорт залына тулыһынса капиталь ремонт эшләнәсәк. Яҡын киләсәктә мәктәп ҡыйығында ла ремонт эштәре башланыуына өмөт итәбеҙ. Ә дөйөм алғанда, балаларға тѳплѳ белем алыу өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Спорт залында төҙөкләндереү эштәре тамамланғандан һуң, балалар спортты тағы ла үҙ итер, рәхәтләнеп шөғөлләнер, - ти мәктәп директоры Венер Вәхит улы Сибәғәтуллин.\nӘле Йөйәк мәктәбендә 105 бала белем ала. Мәктәпкәсә йәштәге 58 бала ла ошонда шөғөлләнә. Йөйәк мәктәбенең Ғәбдөк филиалында 62 уҡыусы, 17 мәктәпкәсә йәштәге бала иҫәпләнә. Уҡыусылар уҡыуҙа ғына һынатмай, спорт менән дә ныҡлап шөғөлләнәләр. Районда үткәрелгән саңғы, еңел атлетика буйынса ярыштарҙа ҡатнашырға тырышалар. Спорт залында волейбол, баскетбол, мини-футбол уйнайҙар. Яңы спорт залының сафҡа инеүе уҡыусыларҙа спортҡа һөйөү тәрбиәләйәсәгенә шик юҡ.


Онлайн 1000 ч рулетка - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nКүңелһеҙ булмаҫ һиңә\nКөндәлек онлайн-гей булыуы аэрозолдәр-пар бер-бер артлыТокио һәм веб-камера, приклеивать был аҙыҡ-түлек, төрлө тәм-том түгел, теләһә ниндәй рәсәй ҡалаларында эләгә. Бонгакама, гомосексуаль парҙарға өсөн уны эшләү мөмкин булды, аныҡ итеп аңлата түгел. Күңелле уйындар вариант өсөн, һеҙҙең уларҙы иң ҡыйыу эротическое ч ч тәьмин итә. Гейне ҙур рәсәй интернет-берләшмәһенә ҡушылып, уйын индерелә башланы. Рус студенты. Шул тел Өсөн, кемделер бәхетле була, бөтә а...\nАмерика өсөн рулетка сат (Сат дәүләтен берләштергән видео) контакт кешеләргә ярҙам итә, сезгә табырға, уларҙың дәүләтенә ҡушылаберләштерә. Ошо һәм башҡа американдар менән теркәлгән видеочить бушлай аралашыу мөмкинлеге бирә. Тулыһынса аноним хәбәрҙәр, тик файҙаланыусы илдәр күреп, ул һеҙ итәһе. United states иң күп файҙаланыусы хәҙер европа илдәре яңы һәм башҡа видеочат. Һынлы элемтә өсөн башлай, башын баҫып. Киләһе өсөн күсә, артабан төймәһенә баҫығыҙ. Әгәр телисез икән, һеҙҙең инглиз...\nҠылымдарҙың зат һәм һүҙбәйләнештәр осрашыу өсөн нерегулярный - Алмаштыра -e - ҡәбиләләр презенс-i - өсөнһ әлеге ваҡытта берҙән-бер кеше, ә ваҡыт үтеү өсөн (миңә ҡаршы) һәм -o - айырылған. Ҡылымдарҙың зат һәм һүҙбәйләнештәр осрашыу өсөн нерегулярный - Алмаштыра -e - ҡәбиләләр презенс-i - өсөн. һ әлеге ваҡытта берҙән-бер кеше, ә ваҡыт үтеү өсөн (миңә ҡаршы) һәм -o - айырылған. осрашыу немец ҡылым: киләсәк, атал...\nKlaus Härtel, Баш Мөхәррир\nСоветы мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөнОтчет индергән Дудерштадт кампус ханна була. Оструд торошо тураһында әүерелә һәм проекттар, шул иҫәптән мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн геттинген мөмкин. дудерштадт кампус районы советы хәбәр итә. Ул Ултырыш шишәмбе башланған, Беҙ һеҙгә бүләк PDF-версия ағымдағы КЛАРИНО.\nБерҙән-бер талап: язылырга рассылка етәксе һ яҙылған.\nЯңы китап тураһында мәғлүмәтте һәм отош үткәреү тураһында мәҡәл...\nЯбай бер нәмә лә юҡ, - тип яңы танышыбыҙ\nМин һине принциптарын аңлата\nЯбай бер нәмә лә юҡ, - тип яңы танышыбыҙ яллағанАйырыуса, әгәр һин юмор тойғоһо кешеләр менән аралашыусан.\nИке мең егет һәм ҡыҙҙар өсөн бер-береһен табып, һөйләшергә булдыҡ.\nБарыһы да һезгә эшләргә кәрәк, был төймәгә баҫтылар һәм яңы кеше ҡушылып, һеҙ белергә лә булыу, уларҙы кем һәм ҡайҙан, әммә был бөтә тоҙ. Һеҙ белмәһәгеҙ ҙә, кем һәм ҡайҙан ул, әммә был бөтә тоҙ. Аралашыу, һиңә бөтөнләй билдәһеҙ булып ҡалырға мөмкин. Бәлки, әңгә...\nМенән таныша фото теркәү бушлай булғас-телефон тирасполь\nтеркәлгән телефон менән фото менән танышты теркәлгән телефон менән фото менән танышырға була заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләй анкета танышыу видео таныш булмаған телефон сайтында танышырға таныш булмаған видео теркәү өлкәндәр өсөн бушлай таныша теркәлгән видео танышып аралашыу ҡыҙ менән чатрулетка


Тимер юлсылар көнө менән! // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТимер юлсылар көнө менән!\n9:00, 1 августа 2010 Сәйәсәт\nАвгуст айының тәүге йәкшәмбе көнөндә илдә Тимер юлсылар көнө билдәләнә. Ошо айҡанлы Башҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов тимер юл хеҙмәткәрҙәре һәм ветерандары исеменә ҡотлау ебәрҙе. Унда, атап әйткәндә, шулай тиелә:\n«Йәмғиәттең һөҙөмтәле социаль-иҡтисади үҫеше тимер юлдарҙың тотороҡло эшләүенә тығыҙ бәйләнгән. Әүҙем камиллаштырыуҙы дауам итеп, инновацион технологияларҙы индереп, илдең ҡорос магистралдәре хәҙерге шарттарҙа ла транспорттың иң киң ҡулланылған һәм арзан төрҙәренең береһе булып ҡала.\nТимер юл транспортының тотороҡло эшләүе иҡтисады һәм социаль өлкәһе юғары үҫешкән беҙҙең республикабыҙ өсөн дә ҙур әһәмиәткә эйә. Тимер юл хеҙмәтләндереүҙәре менән Башҡортостан халыҡ хужалығының бөтә тармаҡтары файҙалана. Ташылған йөктәрҙең яртыһы тиерлек нефть продукттарына тура килә, байтаҡ өлөшө – химия сәнәғәте, агросәнәғәт комплексы продукцияһына. Урындағы йөк ағымдары менән бер рәттән республика аша ҙур күләмдә транзит йөктәре үтә.\nРеспубликаның пассажирҙар һәм йөктәр ташыуҙа үҫә барыусы ихтыяждарын ышаныслы тәьмин итеп, тимер юл транспорты беҙҙең күрше төбәктәр һәм сит илдәр менән иҡтисади бәйләнештәребеҙҙе артабан киңәйтеүгә етди йоғонто яһай.\nПассажирҙарҙы имен йөрөтөү һәм йөктәрҙе өҙлөкһөҙ ташыу буйынса мөһим бурыстарҙы хәл итеп, тимер юлсылар үҙҙәренең ныҡышмалы һәм фиҙаҡәр хеҙмәте менән артабан да республиканың идара итеү структураһын, транспорт инфраструктураһын яҡшыртыуҙы, пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү сифатын күтәреүҙе тәьмин итәсәк, тип ышанам.\nҺеҙгә һәм яҡындарығыҙға ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыуған Башҡортостаныбыҙ һәм бөтә Рәсәй именлеге хаҡына һөнәри эшмәкәрлегегеҙҙә артабанғы уңыштар теләйем!\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Р.Хәмитов».


Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаларын тапшырҙы\n26 декабрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаларын тапшырҙы.Ордендар, почет грамоталары, маҡтаулы исемдәр һәм рәхмәт хаттары менән 53 кешенең профессиональ ҡаҙаныштары баһаланды. Улар араһында – төҙөүселәр, энергетиктар, аграрийҙар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, транспорт, урман хужалығы, социаль өлкә, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф хеҙмәткәрҙәре, фән, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре.\n— Һеҙҙе лайыҡлы дәүләт наградалар алыуығыҙ менән ҡотлайым. Артабан да шулай эшләрһегеҙ тип ышанам, – тине Рөстәм Хәмитов. – Был залда төрлө һөнәр һәм тармаҡ вәкилдәре йыйылған. Әммә һеҙҙе эшегеҙгә ҡарата ижади ҡараш, коллектив һәм республикабыҙ мәнфәғәтенә яҡшы эшмәкәрлек берләштерә. Бындай эш оҙаҡ йылдар дауам итһен ине, әлбиттә.\nРеспублика етәксеһе әйтеүенсә, киң мәғлүмәт сараларына республиканың ҡаҙаныштары, хеҙмәт кешеләренең уңыштары хаҡында йышыраҡ һөйләргә кәрәк.\n— Беҙҙе ҡайһы берҙә кире мәғлүмәт менән «артыҡ туйҙыралар», ә бындай уңыштар йыш ҡына ситтә тороп ҡала. Был дөрөҫ түгел. Бөгөн позитив булдырғандарға рәхмәт һүҙҙәрен әйтеү мөмкинлеге бар, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов. – Был тормошта иң мөһиме. Хәл-ваҡиғалар таҫмаһы түгел, ә йәмғиәтебеҙ, тормошобоҙ нигеҙе – хеҙмәт, эш.


Төньяҡ-көнбайыш башҡорттары кемдәр?\n1 Июнь 2020, 16:35\nБыйыл тәүге тапҡыр башҡорт теле буйынса халыҡ-ара диктант төньяҡ-көнбайыш диалектында яҙылды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты биргән мәғлүмәттәргә ҡарағанда, 50 меңдән ашыу кеше ошо төбәк һөйләшендә яҙма эш тапшырған. Төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының лайыҡлы бер вәкиле, Краснокама районы Аҡтанышбаш ауылында йәшәүсе Радик Бәхтиев менән әңгәмә ошо хаҡта булыр.\nҮҙенең нәҫеле менән бик күптән ҡыҙыҡһына башлаған ул. Шәжәрәһен юллаған. Гәрәй ырыуы башҡорто булараҡ, «Башҡорт ырыуҙары тарихы» тигән 40 томлыҡ китап нәшер итеүҙә ҡатнаша. Ошо телдә республикабыҙҙың 24 районы һөйләшә, ти Радик Рәлиф улы.\n– Төньяҡ-көнбайыш диалектында аралашҡан башҡорттарҙы борсоған ҙур һорауҙарҙың береһе: ни өсөн беҙҙең һөйләште бер ҡайҙа ла танымайҙар? Быйылғы диктант та –һуңғы дүрт йыллыҡ эш һөҙөмтәһенең бер ҡаҙанышы ул. Ниһайәт, ошо диалекттың булыуын таныу – киләсәкте хәстәрләүгә бәрәбәр. Беҙҙең һөйләште татар теленә оҡшатып, балаларыбыҙҙы ситләткәс уларҙың күбеһе Ҡаҙанға уҡырға китә. Сит республикаға китеү, тимәк, милләтебеҙҙең ҙур ғына өлөшөн юғалтыу тигән һүҙ. Мин Башҡорт дәүләт университетында үткән бер конференцияла ошо турала сығыш яһаным. Башҡортостанда төньяҡ-көнбайыш диалектының булыуын хатта Мәскәү ғалимдары ла таный. Күптән түгел уларҙың береһе, ошо һөйләш Миңзәлә тарафтарына тиклем барып етә, тип сығыш яһаны. Был проблеманы беҙҙең ғалим Искәндәр Сәйетбатталов ентекле тикшерә.\n– Әсә телен өйрәнеү, мәктәптәрҙә уҡытыу мәсьәләһе бер ваҡытта ла үҙ актуаллеген юғалтмай. Ә бына, төньяҡ-көнбайыш диалекты – ул һеҙҙең туған телегеҙ, һеҙ – Гәрәй, Йылан ырыуы башҡорттары, тип балаларға нисек аңлатырға һуң?\n– Быныһы – иң ауыр мәсьәлә. Сөнки балалар үҙҙәрен, беҙ – татар, ти, уларға төртөп, һеҙ – татар, тип әйтәләр. Ә ошо тел һеҙҙең әтей, әнейегеҙ теле, туған телегеҙ – башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты, тип тәрбиәләһәләр, улар үҙҙәренең кемлеген сабый саҡтан белеп үҫер ине. Диктантты киләһе йылдарҙа ла мотлаҡ дауам итергә кәрәк. Башҡортостан халҡы ла ошо диалекттың булыуын белергә тейеш. Һөйләшебеҙ, өндәр әйтелеше айырылһа ла, беҙ ҙә – башҡорттар. Рухтарыбыҙ бер сама. Мәҫәлән, мин, татар телендә уҡыһам да, үҙемдең башҡорт икәнлегемде бала саҡтан белеп үҫтем. Әтейем шулай тәрбиәләне. Өйҙөң диңгеҙен киптермә, нигеҙҙә ҡал тип, үҫтерҙе. Бөгөн, әйләнә-тирәләге тормош менән ҡыҙыҡһынып, республикала үткән күп сараларҙа әүҙем ҡатнашһам да, үҙем ауыл тормошо менән йәшәйем.\n– Төп эшегеҙ ниҙән ғибәрәт?\n– Тормошомдоң ҙур өлөшөн йәмәғәт эштәре, ҡоролтайҙағы эшмәкәрлек алып тора. Беҙҙең диалектҡа ҡараған башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәрҙә йыш булырға тура килә. Пермь крайының Барҙа районында, көнсығыш Татарстанда – Аҡтаныш, Миңзәлә, Бөгөлмә яҡтарына барып ҡайттым, башҡорт ырыуҙары китаптарын тараттым. Татарстан китаптарында элекке Миңзәлә өйәҙенә, Өфө губернаһына ҡараған төбәктәрҙең тарихы яҙылмаған, ә беҙҙең баҫмаларҙа архив мәғлүмәттәре күп. Шуға ул баҫмаларҙы китапханасылар, тарих уҡытыусылары көтөп тора һәм бик теләп алалар.\n– Бөгөн урында ошо диалектты таныу, беҙ – башҡорттар, тип аралашыу бармы?\n– Әлбиттә. Беҙ хәҙер социаль селтәрҙәрҙә төркөм астыҡ. Унда төрлө диалект һәм ырыуға ҡараған башҡорттар килеп ҡушыла. Әле Екатеринбургта йәшәүсе ғәйнә ырыуҙары ла теләктәшлек белдерҙе. Төньяҡ-көнбайыш башҡорттары ла ҡушылды. Шул төркөмдә аралашабыҙ, төрлө саралар үткәрәбеҙ. Беҙҙең ырыуҙан арҙаҡлы башҡорттар күп сыҡҡан. Фамилияларын әйтеп тормайым. Ләкин уларҙың күбеһе сәхнәгә сығып, мин – татар, тип күкрәк һуҡманы, башҡортлоҡҡа ҡаршы бер насар һүҙ әйтмәне. Уларҙың ҡайһы берҙәре шәжәрәләрен дә белә. Шуға күрә, республика беҙҙе һәм телебеҙҙе танырға тейеш, тип иҫәпләйем.\n– Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт.


Башҡортостан фермерҙары республиканың ковид-госпиталдәренә 4 тонна йәшелсә оҙатты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n17:52, 4 декабря 2020 Йәмғиәт\nБөгөн, 4 декабрҙә, Башҡортостан фермерҙары ковид-госпиталдәргә республикала үҫтерелгән йәшелсә һәм аҙыҡ-түлек тарата. Акция Башҡортостан Республикаһында Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты булышлығында уҙғарыла, тип хәбәр итте «Башинформ»ға Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы депутаты, Бөрө районындағы крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе Яков Кугубаев. Ул үҙе лә медицина учреждениеларына аҙыҡ-түлек менән ярҙам күрһәтә.\n«Өфө, Бөрө һәм Дүртөйлө госпиталдәренә республикабыҙҙа үҫтерелгән 300 килограмм продукция ташыйбыҙ. Йәшелсәләрҙең дөйөм ауырлығы – 4 тоннанан ашыу. Беҙ уларҙы Бүздәк һәм Бөрө фермер хужалыҡтарынан йыйҙыҡ. Шулай уҡ ауыр тормош хәлендә ҡалған ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән балалар һәм ярҙамға мохтаждар өсөн бер машина тәм-том, һут һатып алдыҡ. Быларҙың барыһын да үҙ аҡсама һатып алдым! Ярҙам итергә теләгегеҙ булһа, ҡушылығыҙ. Беҙ йыл һайын Бөрө һәм Дүртөйлө райондарының күп балалы ғаиләләренә бүләктәр алабыҙ, һеҙҙең ярҙам менән башҡа райондарҙың тәм-том яратыусыларын да ҡыуандырырбыҙ», — тип һөйләне Кугубаев.\nШулай уҡ фермер март-август айҙарында Бөрө һәм Дүртөйлө райондарының мохтаж ғаиләләренә 300-ҙән ашыу аҙыҡ-түлек йыйылмаһы тапшырған. Бөрө районының ирекмәндәр штабына 2000-дән күберәк шәхси һаҡланыу саралары һатып алған.\nТеги: аҙыҡ-түлек, фермер


Лилиә Ғүмәрова балалар психоневрология үҙәгенә барҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЛилиә Ғүмәрова балалар психоневрология үҙәгенә барҙы\n14:37, 28 декабря 2010 Йәмғиәт\n28 декабрҙә БР-ҙа Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Лилиә Ғүмәрова 2-се Республика клиник дауаханаһының Балалар психоневрология һәм эпилептология үҙәгенә барҙы.\nУл Үҙәк белгестәре менән осрашты, дауаланған балалар эргәһенә инде, сабыйҙарҙың ата-әсәләре менән аралашты. Яңы йыл иртәлегендә Лилиә Ғүмәрова балаларҙы яҡынлашыусы байрам менән ҡотланы һәм уларға тиҙерәк һауығыуҙарын теләне.\nБалалар үҙәгендә балалар омбудсмены бинаны: йоҡо һәм уйын бүлмәләрен, рефлексотерапия, логопедтар, массаж, кварцлау һәм дауалау процедуралары кабинеттарын ҡарап сыҡты. Уға Үҙәктең ҡорамалдарын күрһәттеләр.\n— Балаларҙы инвалидлыҡ стадияһында түгел, ә ауырыуҙы асыҡлау стадияһында дауалау мөһим, — тип билдәләне Лилиә Ғүмәрова. – Балаларҙы яратырға, улар менән шөғөлләнергә кәрәк. Мәҫәлән, тәбиғәткә алып сығырға, тиҫтерҙәре менән аралашыу мөмкинлеге бирергә. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар мәктәптә лә уҡый алалар.\nТеги: бала хоҡуғы, һаулыҡ һаҡлау


УЙҘАН ЕТЕҘ НИ БАР?\n22 Ғинуар 2020, 17:20\nБөгөн бер яңылыҡ уҡып, тағы ла уйҙарға төшөп киттем. Бер бала әсәһе телефонын тартып алған өсөн үҙенә ҡул һалған, тигәндәр.Ябай ғына тик һөйләшеп кенә була торған телефон тотоп йөрөгәнемде тәүгә күргән уҡыусыларымдың күбеһе, ә һеҙҙең сенсор телефонығыҙ бармы, тип һорай. Бик артта ҡалған, бик боронғо әбей булып күренәмдер инде, тип эстән генә көлөп ҡуям.\nБөгөн бер яңылыҡ уҡып, тағы ла уйҙарға төшөп киттем. Бер бала әсәһе телефонын тартып алған өсөн үҙенә ҡул һалған, тигәндәр.\nЯбай ғына тик һөйләшеп кенә була торған телефон тотоп йөрөгәнемде тәүгә күргән уҡыусыларымдың күбеһе, ә һеҙҙең сенсор телефонығыҙ бармы, тип һорай. Бик артта ҡалған, бик боронғо әбей булып күренәмдер инде, тип эстән генә көлөп ҡуям.\nӘлеге мәлдә ул гаджеттар(мин уларҙы гел “гад же ты” тип йөрөтәм ) уҡыусыларҙың өсөнсө ҡулы кеүек тойолоп китә. Күбеһенең ҡулынан телефонын тартып алһаң, нуль булып ҡалыр кеүек. Был ысынлап та шулайҙыр ул. Берәй мәсьәлә йә һорау килеп сыҡһа, гуглить итергә әҙер торалар. Шуға ла мейеләренең , элек беҙгә психология фәнендә өйрәткәндәренсә, анализ һәм синтез һәм башҡа процестарға һәләте ҡырҡа кәмей,тип уйлайым мин. Ябай ғына һорау ҙа уларҙы тупикҡа ҡуйырға мөмкин.Һәр нәмәлә шаблон кәрәк уларға.\nӘҙәбиәт уҡытыусыһы булараҡ, балаларҙың фекерләүенә гел иғтибар итәм. Сөнки әҙәбиәт дәрестәрендә фекерләүһеҙ мөмкин түгел. Өлкән кластарға етә бара, фекерләү һәм телмәр ҡеүәһе ныҡ ярлылана. Уларға шаблон бир ҙә шул етте! Сөнки балалар уҡымайҙар! Эйе, уҡымағанлыҡтан килә был афәт!\nГәзит алдырып уҡыусылар күбеһенсә уҡытыусы йәки башҡа бюджет сфераһында эшләүселәрҙең балалары. Ә кемдәрҙең ата-әсәһен гәзиткә яҙылыуға мәжбүр итмәйҙәр - уларҙың береһенең дә тиерлек ҡулдарына тере гәзит һәм журнал тотоп уҡығандары юҡ! 400-500 һумға гәзит алдырмаһа ла, балаларының ҡулына ҡиммәтле телефон тоттороп мәктәпкә ебәрә ата-әсә. Күберәк әсәйҙәр. Балалар өсөн сыҡҡан матбуғатты белмәйҙәр ҙә белергә лә теләмәйҙәр.\nТелефондың балаларға зыяны нимәләме? Ул мейе эшмәкәрлеген тотҡарлай. Эйе, тап шулай, хәтерҙәре ҡыҫҡа ваҡытлы була, күрҙе- онотто! Ә китапта уҡығанды мейе оҙаҡ ваҡыт хәтергә беркетә.\nЙәш саҡта күрше Мөкәрәмә инәй беҙгә инһә, кәйефтәрҙе күтәрер өсөнмө, беҙгә декламация тип шиғыр һөйләр ине. Шулай уҡ Салауат еҙнәбеҙҙең сәхнәлә «Стихотворения Пушкина» тип сығыш яһап торғаны бар ине. Совет мәктәбен тамамлаған кешенән хәҙер күп төрлө имтихандарҙы алып ҡарар кәрәк ине, тием, улар еңел генә тапшырыр ине, сөнки база бар. Мәҫәлән, хәҙер 9-сы кластар тапшырырға тейеш йомғаҡлау әңгәмәләшеүен (итоговое собеседование була, кем аңламаған). Шул уҡ ҡабатлау таблицаһын алайыҡ. Әлеге ваҡытта күп математика уҡытыусылары 5-се класта уҡыған балаларҙың ҡабатлау таблицаһын белмәүенә зарлана. Бында ла әлеге уҡымау ғәйепле тип уйлайым.\nБиороботтар әүәләү процесы барғанына иманым камил. Телефондарҙы урынлы ғына ҡулланып, китаптар уҡый башламаһаҡ, ул процесс емештәрен тиҙ үк күрербеҙ ул. Әле үк күреүебеҙ ҙә сер түгел инде. Төпкә төшөп яҙһаң, уйылып китерлек ул.\nӘйткәс әйтәм инде, әлеге мәлдә яҡшылыҡ һәм яманлыҡ төшөнсәләренә лә балалар икенсерәк ҡарай. Мәңгелек ҡиммәттәргә мөнәсәбәт тә өлкән кластарҙа элеккесә түгел\nАҡыллыға ишара, тигәндәй, бәлки кемдер уйланыр.\nӘ балалар уҡымай,тиһәк тә, уҡығанды ауыҙ асып тыңлайҙар. Бигерәк тә бәләкәй кластарҙа. Ҡайһы берҙә үҙем дә уҡыйым шуға. Тыңлайҙар.\nӘсәйҙәр, ҡысҡырып китап уҡығыҙ әле балаларығыҙға. Үҙегеҙ ҙә күрерһегеҙ, ышанырһығыҙ! Бәлки, телефондар ҙа яйлап икенсе урынға күсер. Күберәк бергәләп урман-парктарға сығығыҙ, китапханаға инеп сығығыҙ. Мәшәҡәт, әммә, урыҫ әйткәнсә, “оно того стоит”.\nҺөйләшегеҙ, фекер алышығыҙ! Бик күңелле булыр! Бәләкәй саҡта фекерҙәре ҡыҙыҡ була бит ул! Аҙаҡ һуң булыуы бар.


Баш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән\n18:16, 21 апреля 2016 Иҡтисад\nБаш ҡалала фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән Фото: «Эксперт» агентлығы\nӨФӨ, 2016 йыл, 21 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, апрель айында Өфөлә фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы уртаса 16 мең һум тәшкил иткән. Ғәҙәттәгесә, иң ҡиммәт бүлмәләр һәм фатирҙар — ҡала үҙәгендә, Октябрь проспекты янында һәм Йәшел сауҡалыҡта, иң арзандары — Затон, Черниковка һәм Шакша биҫтәләрендә. Хаҡтар 2014 йылда төшә башланы һәм был көрсөккә генә түгел, тәҡдимдәрҙең күп булыуына ла бәйле, тип иҫәпләй агентлыҡ белгестәре.\nҺуңғы ике йылда эконом класлы сегментта фатирҙы ҡуртымға алыу хаҡы 12-18 процентҡа төштө. Хәҙер коммуналь хеҙмәттәрҙең артыуы арҡаһында тенденция кәмене.\nТаблицала ҡуртым хаҡы ғына күрһәтелгән. Фатир өсөн түләү иҫәпкә алынмаған.\nТеги: күсемһеҙ милек,фатирҙы ҡуртымға алыу


Екатеринбург ҡалаһында XIV төбәк-ара башҡорт мәҙәниәте көндәре үтте\nБыйылғы фестиваль Шәжәрә байрамына арналды. Ғаилә тарихын өйрәнеү милләттең үткәненә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, киләсәк быуындарға нәҫел тамырҙарын өйрәнеүгә этәргес бирә. Халыҡ ижады йортонда Свердловск өлкәһе башҡорттарының шәжәрәһе менән танышырға мөмкин ине.\nТөрлө район-ҡалаларҙан йыйылған милләттәштәребеҙ сараға етди әҙерләнеп килә, бай материалды улар халҡыбыҙҙың йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре аша еткерҙе. Шәжәрәне өйрәнеүҙең әһәмиәте хаҡында түңәрәк өҫтәл дә ойошторолдо. Унда билдәле башҡорт ғалимдары һәм тарихсылары нәҫел ағасын төҙөү буйынса үҙ кәңәштәрен әйтте, методик ҡулланмалар тәҡдим итте.\nФестивалдә «Йәдкәр» башҡорт театр коллективы ла ҡатнашты, улар башҡорттарҙың тарихын сәхнәләштерҙе. Байрамға Сибай дәүләт филармонияһы артистары ла саҡырылғайны. Әйткәндәй, өлкәлә башҡорт халҡының милли һәм мәҙәни ҡомартҡыларын һаҡлап ҡалыу һәм үҫтереү буйынса төбәк хакимиәте етәкселеге менән тығыҙ бәйләнеш булдырылған. 2002 йылда Башҡорт мәҙәниәте фестивален ойоштороу буйынса Свердловск өлкәһе губернаторы тарафынан ҡабул ителгән ҡарар ҙа үҙ көсөндә. Күләмле сара Башҡортостандың Урал төбәгендәге вәкиллеге менән берлектә уҙғарыла.


Ер шарында йәшәүсе 300 меңгә яҡын кеше был ауырыу вирусы н симптомһыҙ йөрөтөүселәр иҫәбенә керә. Уны эләктереүселәр хроник гепатит һәки бауыр циррозына дусар булыуы ихтимал, ҡа йһы бер формаһы, заман медицинаһының бик ныҡ алға китеүенә ҡ арамаҫтан, ауырыуҙың үлеменә килтерә. Минең һүҙем В гепатиты\nГепатит проблемаһы әле лә бар. Вирустың үрсеүенә ҡаршы кө рәш алып барыла, әлбиттә, был йәһәттән уңыштар ҙа етерлек. К өрәштең иң файҙалы алымы - вакцинация. Күптән түгел Өфө ҡала һында үткән Бөтә Рәсәй конференцияһы тап ошо темаға арналды.\nЭш шунда, НВС - антиген нигеҙендә булдырылған вакцина кеш елә көслө иммунитет барлыҡҡа килтерә, йәғни уның организмын гепатит вирусынан һаҡлай. Ә әлеге ваҡытта Рәсәй территорияһы нда гепатитҡа ҡаршы һигеҙ вакцина теркәлгән. Һәм улар барыһы\nла элек ҡулланылған плазма вакциналарына алмашҡа килгән ге н - инженерия вакциналары. Уларҙың айырмаһы нимәлә тиһегеҙме  Һуңғылары, әйтергә кәрәк, был проблеманы хәл итеүҙә яңы ки мәлгә сығыу менән бер.\nИлдең иң ҙур уҡыу йорттары һәм дауалау учреждениелары вәк илдәре әйтеүенсә, бөгөн 50 процент вирусҡа бәйһеҙ енси торм ош алып барыусыларҙа күҙәтелә, ә 2000 йылға тиклем был күрһә ткесте наркомандар биләй ине. Әле улар һаны 25 процентҡа тик лем түбән төштө. Ике процент көнкүреш шарттарында, бер проце нты - ауырыуға ҡан ебәргән ваҡытта, 13 процент - билдәһеҙ ша рттарҙа тарала.\nБөгөнгө көнгә иң билдәле вакциналар - Корея вакцинаһы - " Энджерикс В" һәм Рәсәйҙең "Рекомбивак 4В" вакцинаһы. Башҡала рҙан айырмалы рәүештә уларға бер ниндәй ҙә консервант ҡатышт ырылмаған. Шуға ҡарамаҫтан, Рәсәйҙә иң таралған вакцина булы п элекесә "Вирион" тора. Уның ярҙамында Куба халҡы үҙҙәрендә\nгепатит В эпидемияһынан ҡотолғайны. 1991 йылдан башлап улар\nбыл вакцинаны яңы тыуған балаларға ҡаҙай, һөҙөмтәлә 2002 йы лға 15 йәшкә тиклемге йәштәр араһында ауырыу осрағы ҡалмаған . Рәсәйҙә иһә был проблема һаман көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһ е булып ҡала бирә. Сәбәптәрҙең береһе булып яңы тыуған балал ар араһында вакцинация үткәрелмәүе тора.\nНисек булһа ла күмәк вакцинация кәрәк тигән фекергә килде ләр конференцияла ҡатнашыусылар.


Ата-әсәләр ҙә хупланы\n1 Декабрь 2017, 11:38\nАуыл советы депутаты булараҡ, үҙ биләмәмдә йәшәгән балалар өсөн төрлө саралар даими үткәреп торам. Саф һауалағы уйындарҙа ҡыҙҙар һәм малайҙар ҙур теләк менән ҡатнаша.\nВаҡытҡа үҙ исеме яҙылған ҡағыҙ киҫәген эҙләп табыу, өҫкә ырғытылған еңел предметты ергә төшөрмәй тотоу, артҡа табан атлау кеүек бәйгеләрҙә көс һынашыуҙарын күҙәтеү – үҙе бер ҙур кинәнес. Киләсәк быуын вәкилдәре күрше Абзай мәктәбенә йөрөп уҡыуҙарына ҡарамаҫтан, ярыштарҙан ситтә ҡалмаҫҡа тырыша. Һәр ғаиләнән бер туғандарҙың күп булыуы сараға йәм өҫтәй. Лидия һәм Владир Сәйфитовтар, Гүзәлиә һәм Юлай Йәндүриндар быға асыҡ миҫал. Гүзәлиә – төп ярҙамсым, ул һәр саҡ тиҫтерҙәренең хәлен белешеп тора, кемдең сараға килеү-килмәүен хәбәр итә. Шуныһы ҡыуаныслы: ата-әсәләр минең был эшемде – үҙ башланғысым менән балаларҙың буш ваҡытын файҙалы итеп уҙғарыуҙы ыңғай баһалай. Ата-әсәләрҙән Зилә Йәлил ҡыҙы Сәйфитова, Рәмзилә Рафуан ҡыҙы Рәхмәтуллиналар маҡтауға лайыҡ, улар балаларының төрлө сараларға йәлеп ителеүенә ҡуш ҡуллап риза.\nКиләсәктә округта йәшәгән балалар араһында (улар беҙҙә – дүртәү) урыҫ шашкаһы буйынса шәхси һәм команда беренселеге уҙғарыласаҡ. Йомғаҡлап әйткәндә, халыҡ һайланыусыһы сифатында булыуым менән бик тә ҡәнәғәтмен.\nҠыйғы районы, Алағуҙ ауылы.


Амур өлкәһе суд приставтары ҡасан эшләргә өйрәнер? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 июля 2020 — 15:50 ГТРК «Башкортостан»\nУларҙан сит кеше бурыстарын ҡайтарттыралар. Башҡортостанда йәшәүсе граждандарға үҙҙәренең исемдәре һәм фамилияларына оҡшаш кешеләрҙең бурыстарын һәм штрафтарын түләргә тура килә. Ошондай хәлгә Өфөнән Денис Степанов тарыған. Был хәл 2019 йылдың ғинуарында башлана. Өфөлә йәшәүсе Денис Степановтың иҫәбенән аҡса юҡҡа сыға. Асыҡланыуынса, Амур өлкәһенең суд приставтары ирҙең картаһынан сумманы дәүләт иҫәбенә күсерә. Баҡтиһәң, Амур өлкәһендә лә Денис Степанов исемле ир йәшәй. Уларҙың исем-шәрифтәре, тыуған көнө, айы һәм йылы тулыһынса тап килә. Алыҫ Көнсығышта йәшәгән оҡшаш кеше штрафтарын, ипотекаһын, кредиттарын һәм торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләмәй, ҡасып йөрөй икән. Уның өсөн Өфөлә йәшәүсе Денис Степанов ыҙа сигә. Денис Степановтың вкладтары бушҡа була, кредит һәм ипотека ала алмай, а автомобиленә алты тапҡыр арест һалына. Ул һәр ваҡыт Амур өлкәһе суд приставтары идаралығына шылтыратып, хәлде аңлата. Ә шылтыратыу ҙур ғына суммаға төшә. Машинаһын да ир йөҙ михнәт менән һата. Беҙҙең телеканал ошондай хәлгә тарыған кешеләр тураһында бәйән иткәйне. Репортаждар эфирға сыҡҡас уларҙы махсус реестрға индерҙеләр һәм кешеләр “тыныс тын алып” ҡалды. Әйткәндәй, Амур өлкәһендә июль башында айырым хеҙмәт булдырылған һәм улар тап ошондай ваҡиғаларҙы барлап, асыҡлыҡ индерә. Бындай хәл Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда йыш ҡабатлана. Бурыстары булмаған кешеләр айҙар буйы кире аҡсаларын ҡайтарғандарын көтә. Әйткәндәй, Рәсәй суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы был эшкә ҡыҫыла алмай. Ә бына Амур өлкәһендәге коллегалары тейешенсә эшләп еткермәгән, тигән фекерҙә белгестәр. Суд приставтары башҡарма эш ҡағыҙын тултырғанда унда Снилс һәм ИНН билдәләнмәй, ҡайһы бер осраҡта тыуған көнө лә яҙылмай, тип аҡлана. Шулай ҙа, кешенең иҫәбенән аҡса алынһа йә арест һалынһа, паникаға бирелмәҫкә. Ә барлыҡ документтарҙың күсермәһе менән суд приставтары бүлегенә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Әйткәндәй, был мәсьәлә федераль кимәлдә өйрәнелә һәм тиҙҙән тейешенсә ҡанун ҡабул ителер, тип өмөтләнәбеҙ.\nЭш биреүселәргә лә ҡағыла: суд приставтары хеҙмәтендә мөһим үҙгәрештәр\nХәйерле иртә, республика! - 18.06.20 Суд приставтары эшмәкәрлегендә үҙгәрештәр


Роботтар “эшкә килгән” | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Роботтар “эшкә килгән”\nРоботтар “эшкә килгән”\nБыйыл Әбйәлилдә үткән Бөтә Рәсәй инвестицион һабантуйы сиктәрендә Башҡортостандың вице-премьеры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы – республиканың ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов менән “Красная Башкирия” АХК-һы директоры Раил Фәхрисламов 800 баш һауын һыйыр һыйҙырышлы роботлаштырылған һөт-тауар фермаһын төҙөү хаҡында инвестиция килешеүе төҙөнөләр. Был ферманы сафҡа индереү евростандарт талаптарына яуап биргәндәй юғары сифатлы продукция етештерергә мөмкинлек бирәсәк. Инвестициялар күләме 460 миллион һумдан ашып китә.\nҺамар бүлексәһендә һалынған тент менән ябылған заманса ҡура бөгөн әҙер, әле бина эсендә оператор, ветеринарҙар,компрессорҙар, һөт танкеры урынлаштырыу өсөн бүлмәләр бүленә. Шулай уҡ роботтар “эшкә килгән”, уларҙы “РОБОТЕКС” фирмаһы вәкилдәре уларҙы монтажлау эштәрен алып бара.\n— Бындай ҙур майҙанлы, тент менән ябылған ошондай роботлашгтырылған ферма Рәсәйҙә әлегә юҡ. Әле Голландиянан килтерлгән роботтарҙы монтажлау менән мәшғүлбеҙ. Был роботтарҙы артабан сервис хеҙмәтләндереүҙе лә беҙҙең фирма башҡарасаҡ, — тип һөйләй “РОБОТЕКС” фирмаһының сервис инженеры Руслан Әхмәтйәнов.\nӘйтеүҙәренсә, ошо көндәрҙә был фермаға Даниянан һыйырҙар ҡайтарылсаҡ. Улар быҙаулағансы Озерный фермаһында тотоласаҡ һәм унан инде ошо яңы заманса ҡурааға индереләсәк. Киләсәктә ошонда уҡ тенте менән ябылған быҙ:аулатыу бүлексәһе һәм тағы бер һыйыр ҡураһы төҙөү планлаштырыла.


Ябылалар, ябылалар... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Ябылалар, ябылалар...\nЯбылалар, ябылалар... 10.07.2018 // Эшҡыуар\nСит илдәрҙең Рәсәйгә ҡарата былтырғы һәм быйылғы иҡтисади санкциялары айырыуса сәнәғәт тармағының бәкәленә һуға. Нефткә хаҡтың төшөүе һумдың осһоҙланыуына килтерә, һөҙөмтәлә инфляция үҫә, уныһы халыҡтың һатып алыу һәләтенә йоғонто яһай.\nИҡтисад баҙарында иң тәүҙә бәләкәй һәм шәхси предприятиеларҙың хәле көрсөккә терәлә. “Росстат” мәғлүмәттәренә ҡарағанда, илебеҙҙә 1993-тән алып быйылғы йыл башынаса барлығы 600 мең предприятие ябылған. Шул уҡ ваҡытта яңылары ла асылып тора. Әммә нисбәт һуңғылары файҙаһына түгел. Мәҫәлән, 2017-2018 йылдарҙа ете мең тирәһе шәхси предприятие эш башлаһа, туғыҙ меңдән ашыуы эшмәкәрлеген туҡтатҡан. Әйткәндәй, бының сәбәптәрен аңлатҡанда, эшҡыуарҙарҙың 30 проценты үҙенең бөлгөнлөккә тарыуын атай.\nӘлбиттә, хужалыҡ итеүҙең бәләкәй формалары өлөшөнә эске тулайым продукттың 20 процент тирәһе генә тура килә. Сәнәғәт гиганттары менән сағыштырғанда, был бик аҙ. Шулай ҙа бындай юғалтыуҙар ҙа иҡтисади хәл-торошто ныҡ ҡаҡшата, сөнки ил халҡының мул, етеш йәшәүен тап шулар билдәләй.\nШәхси предприятиеларҙың күпләп ябылыуында хоҡуҡи фактор ҙа бар. Тотороҡһоҙ иҡтисади һәм еренә еткереп яйланмаған закон сығарыу шарттарында ҡанундарға йыш һәм күп кенә үҙгәрештәр керетелә, ваҡыт-ваҡыт алдағыһын юҡҡа сығарған норматив акттар һәм ҡағиҙәләр үҙ көсөнә инә.\nЮридик белеме булмаған йәки штатта хоҡуҡ белгесен тотмаған эшҡыуар бөтә был яңылыҡтарҙы белеп бөтмәй. Етмәһә, төбәк норматив акттары федераль кимәлдәгеләренә ҡаршы килгән осраҡтар ҙа бар. Әммә законды белмәү яуаплылыҡтан азат итмәй. Һөҙөмтәлә йүнсел ниндәйҙер ҡағиҙәне боҙоп, штраф, пеня һәм башҡа язаға дусар ителә. Ә айырыуса ҙур штраф күләме шәхси эшҡыуарҙы бөлгөнлөккә лә төшөрөргә мөмкин.\nОшондай хәлдә шәхси предприятиеларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү көнүҙәк мәсьәләгә әйләнә. Алдынғы, үҫешкән илдәрҙә эске тулайым продукттың 40 – 50 проценты бәләкәй бизнесҡа тура килә. Беҙҙең ил етәкселеге лә был хаҡта етди уйлана һәм төрлө дәртләндереү сараларын тормошҡа ашыра.\nАвтор: Г. БҮЛӘКБАЕВА.


Мустай Кәримдең 100 йыллығына интеллектуаль уйын - Муниципальное автономное учреждение культуры Бураевская районная межпоселенческая Централизованная библиотечная система МР БР РБ\nМустай Кәримдең 100 йыллығына интеллектуаль уйын\nИнтеллектуаль уйын «Башҡортостан – Рәсәйҙең ынйы ташы»\nБар булғаның һинең үҙеңдеке-\nЕр аҫтың һәм өҫтөң - хазина.\nКитаптарың юҡта, китап итеп,\nТарих яҙғанһың һин ташыңа.\nБыл юлдар Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең "Башҡортостан" шиғырынан өҙөк. Белеүегеҙсә, тиҙҙән 23 март та – Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығы билдәләнәсәк. Беҙ ҙә ошо көнгә арналған сараларға үҙ өлөшөбөҙҙө индереп, бөгөнгө интеллектуаль уйынға йыйылдыҡ.\nҺаумыһығыҙ, хәйерле көн, тип сәләмләйбеҙ бөгөнгө уйында катнашыусыларҙы, көйәрмәндәрҙе, килгән ҡунаҡтарҙы. Интеллектуаль уйында көс һынашырға Борай аулының беренсе, икенсе,өсөнсө һанлы, Шабай һәм Ҡоҙаш ауылы мәктәптәре уҡытыусылары килде. Ҡатнашыусыларҙы зал түренә саҡырабыҙ. Рәхим итегеҙ! Уларҙы алҡышлайыҡ!!!Ә хәҙер уйындың шарттары менән танышып үтәйек. Шарттар ябай ғына: 2 команда - уйын һорауҙарына яуап бирәсәк. Уларҙың яуаптарын һәм мәрәйҙәрҙе (очколарҙы) баһалама ағзалары иҫәпләп барыр.Бөгөнгө уйынға баһа биреүсе жюри ағзалары менән таныштырып үтәм, улар:\nЯнгирова Миләүшә Муллаян ҡыҙы – биләмә –ара үҙәкләштерелгән китапханалар директоры,\nНизамова Гүҙәл Сәғит ҡыҙы – архив хеҙмәткәре\nАрсланова Венера Мөҙәрис ҡыҙы- Алға гәзите редакторы\nБашлар алдынан йәрәбә һалайыҡ. (һауыт эсендә 2 йомарлам ҡағыҙ киҫәгендә номерҙар яҙылған: 1, 2)\nКемгә 1 цифраһы эләккән ул беренсе командала, ә кемдә 2 цифраһы ул\nәлбиттә икенсе командала.\nШулай итеп командаларға бүлендек, ә хәзер 1- се турҙы башлайыҡ.\n1 тур. “Әйҙәгеҙ, танышабыҙ!”, тип атала. Һәр команда тиҙ генә капитан һәм командаға исем һайлай.\n1.Капитандар менән танышыу.\n2.Командаларҙың исемдәрен асыҡлау.\nУйынды башлау өсөн капитандарҙы саҡырабыҙ. Һауыттан цифра яҙылған ҡағыҙҙарҙы алабыҙ. Кемдә беренсе номер, шул уйынды башлай. Рәхим итегеҙ.Уйынды командаһы башлай. Уйынга ныклап инеп китеү өсөн, тиҙ яуаптар табарға, баш мейеһен яҙылдырып алайыҡ. Төрлө тармаҡтар буйынса һорауҙар.\nТөрки халыҡтарҙа ауыл хужалығы менән шөғөлләнеүсе кешеләр йәшәгән урын. (Ауыл)\n2.Байрам, йола һәм көндәлек кейемдәге үҙенсәлекле деталь, колорит өҫтәмә. (Биҙәүестәр)\n3.Фольклор менән дә, әҙәбиәт менән дә бәйләнгән күп төрки телле халыктарҙа һүҙ оҫтаһы ( Йырау)\nУрта быуаттар ислам дәүләттәрендә атаҡлы кешеләрҙең ҡәбер өҫтөнә таштан йәки кирбестән куйылған архитектура ҡоролмаһы. Уның мәжбүри элементы – көмбәҙле түшәм. (Кәшәнә)\nТөрки халыҡтарының нәҫелдән-нәҫелгә күсеп килгән ырыу билдәһе (Тамға)\nЭре башҡорт феодалдарының батша биргән титулы.(Кавказ артында, Урта Азияла, Казан ханлығында, Әстерхан һәм Ҡырым ханлыкларында дәүләт һалымдарынан азат ителгән феодалдарҙың ерҙәре һәм милке. Рәсәйҙәге льгота грамоталарының атамаһы) (Тархан)\n7.Кешеләрҙең, алланың, шайтандың, ҡоштарҙың, кейектәрҙең уй-фикерен, эштәрен аңлаган, кеше телендә һөйләшкән ярым ат – ярым кеше. (Толпар)\n8.Һарык йөнөнән ( элек шулай уҡ дөйә йөнөнән дә) туҡыма һуғыу (Тула баҫыу)\n9.Төрки һәм монгол халыҡтарындағы күк йөҙөн кәүҙәләндергән «Алла» һүҙенең синонимы (Тәңре)\nАуылдан ситкә сығарып һалынган йорт хужалығы. Хужаһына усадьба менән бергә айырым бүлеп бирелгән ер участкаһы (Утар)\n11.Башҡорт мәркәз шураһының башҡорт халҡына һәм өйәҙ шураларына мөрәжәғәте (Фарман)\nДини-юридик мәсьәләләрҙе махсус тикшереү һөҙөмтәһендә йәки берәй ҡатмарлы эште шәриғәт канундарына һәм дини закондарына таянып ҡарағандан һуң бирелгән яҙма һығымта ( Фәтеүә)\n13.Башҡорт фолькростикаһында – эпостың бер төрө. Йөкмәткеһендә легенда йәки тарихи факт ятҡан прозаик йәки поэтик әҫәр (Хикәйәт)\n14.Халыҡҡа, йәки айырым шәхескә поэтик мөрәжәғәт. Сәсәндәр традицияһына барып тоташа (Хитап)\n15.Шиғри хикәйәт, якын һәм Урта көнсығыш классик шиғриәтеннән алынған, һүҙмә-һүҙ әйткәндә, ике юллы шиғыр тигәнде аңлата (Бәйет)\n16.Халыҡ – поэтик ижадының бер төрө, уйлап табыу өсөн ниндәй ҙә булһа бер әйберҙе йәки күренеште ситләтеп – кинәйләп һүрәтлү (Йомаҡ)\nБашҡорттарҙың халыҡ йыйылышы, ҡәбилә йәки ырыуҙың үҙидара органы, халыҡ байрамы (Йыйын)\n18.Башҡорт мамыҡ шәленең икенсе төрлө аталышы? (Башҡорт дебет шәле)\n2- се тур «Минең республикам»\n8 һорау һәм һәр һорауға 1 мәрәй.Һорау уҡыла һәм командалар үҙ-ара кәңәшләшә.\n1.Башҡортостандың майҙаны күпме? (143 600 квадрат километр).\n2.Ҡасан Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы төҙөлә?\n(1919 йылдың 23 марты)\nБАССР уңыштары өсөн нисә орден менән наградлана һәм ниндәйҙәр? (4 орден - 2 Ленин -1935, 1957, Октярь Революцияһы -1969 һәм Халыҡтар Дуҫлығы - 1972 ордендары).\nҠасан Башҡортостан суверенитеты иғлан ителә?\n(11 –се октябрь 1990 йыл)\n5. Өфөнө аҡтарҙан азат иткән 25-се дивизия командиры (В.И. Чапаев)\nӨфө ҡалаһына ҡасан нигеҙ һалына (1574)\nИң юғары вәкәләтле һәм берҙән-бер закондар сығарыу органы\n(Дәүләт Йыйылышы – Королтай)\n8.Борай башҡорт кантонлығы нисәнсе йылда төҙөлә. Башында кемдәр тора?\n(1918 йыл, март уртаһы, ҙур ҡораллы күтәрелеш. Башында Дүртөйлөнән Сәхибзада Мәҡсүтов, Борайҙан Шәриф Хәмитов тора).\nЯуап әҙерме, әгәр яуап бирә алмайһығыҙ икән , һорау икенсе командаға күсә.\n3 тур «Башҡортостан тәбиғәте»\nБыл турҙа ла 8 һорау һәм 1-әр мәрәй.\n1.Ҙурлығы яғынан Башҡортостанда икенсе урында торған күл, комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы. Башҡортостандың Урал алды урманлы дала зонаһында, Туймазы районында урынлашҡан. Күлдең һыуы сөсө, тоноҡ әҙ генә һелтеле. (Ҡандракүл)\nБашҡортостандың Туймазы районында урынлашҡан, ҙурлығы буйынса Асылыкүлдәнҡалыша икенсе урында булған күл. Туймазынан 25 км көньяҡ-көнсығышта, Башҡортостандың урман-дала зонаһында урынлашҡан.\nКарст убылыу сәбәпле барлыҡҡа килгән. Төньяҡ һәм көнсығыш ярҙары һөҙәк, ҡомло. Күлдең тәрәнлеге урыны-урыны менән 15,6 м. Күлгә ҡойған да, ағып сыҡҡан да йылға юҡ. Күлде һыуға яуым-төшөм, ағып төшкән шишмәләр туйынлыра.\nКүл уртаһында утрау бар. Күлде өс яҡтан тауҙар уратҡан. Көньяҡта Гөлбикә менән Ҡыҙылтау. Уларҙың ярҙары текә.\nКүл дә, тирә яғы ла, утрау ҙа үҫемлектәргә, ҡош-ҡортҡа бай.\nКүлдең һыуы саф, үтә күренмәле, йомшаҡ. Химик составы буйынсамагний төркөмөнең сульфат классы сульфат-натрий тибына ҡарай.\nЯп буйында ял йорттары урынлашҡан. Төньяҡ яры буйлап М5 урал автомобиль юлы үтә.\n2.Нуриман районындағы карст шишмәһе. Деби́ты буйынса ул донъяла иң ҙур шишмәләрҙән һанала һәм билдәле булған Франциялағы Воклю́з шишмәһе менән бер ҡатар тора. Шишмәнең һыуы күкһел йәшел төҫтә, таҙа һәм үтә күренмәле гидрокорбанат кальцийлы. (Ҡыҙыл шишмә)\nҠыҙыл шишмә (рус. Красный Ключ) — Башҡортостандың Нуриман районындағы шишмә, һыу дебиты (һыу миҡдары) буйынса донъяла, Францияның Воклюз шишмәһенән генә ҡалышып, икенсе урында тора. Һыу миҡдары — секундына 14,88 куб метр. Ҡыҙыл шишмә — Рәсәйҙәге иң эре эсәр һыу сығанағы. Өфө яйлаһының көньяҡ-көнбайышында, Ҡариҙел йылғаһының һул яғында урынлашҡан.1965 йылдан алып — төбәк әһәмиәтендәге «Ҡыҙыл шишмә сығанағы» айырыуса һаҡланыусы тәбиғәт территорияһы составында.\nИрәндек тау һыртының көнсығыш битләүендә, Төйәләҫ йылгаһының ҡушылдыгында барлыҡҡа килгән шарлауыҡ, 20 метр бейеклектәге тау киртләсендә урынлашҡан. (Ғәҙелшә). Баймаҡ районында, Ирәндектеңкөнсығыш тармағы булған Яманташ тауында, Төйәләҫйылғаһындағы шарлауыҡ. Диңгеҙ кимәленән 800 м бейеклектә. Өс киртләсле. Юғары киртләсенең бейеклеге 1,2 м, икенсе һәм өсөнсө киртләсе етешәр метр. Шарлауыҡ Башҡортостандағы иң бейеге һанала. Ғәҙелша шарлауығы — туристарҙың яратҡан урыны. Ҡояш нурҙарында йәйғор уйнай, һалҡынса саф һауа. Бында башҡаса моң, шуға ла Мәхмүт-сәсән, Ғата Сөләймәнов, Кәрим Дияров, Рәхмәтулла Бүләков кеүек башҡорт йырсылары, сәсәндәре, ҡурайсыларының тыуған төйәге.\n4.Ағиҙелдең уң ҡушылдығы. Башҡотостандың Белорет районы Күккашка ауылынан 7 км алыҫлыкта көнсығышта башлана. Һал ағыҙыу, электр энергияһы етештереү һәм һыу менән тәъмин итеү маҡсатында һыу һаклағысы төҙөлә. (Нөгөш)\nНөгөш һыуһаҡлағысы — Нөгөш йылғаһындағы һыуһаҡлағыс (Ағиҙел йылғаһы бассейны). Плотинаның һыу ағыҙыу ҡапҡаһы Мәләүез районы Нөгөш ауылы эргәһендә йылға тамағынан 48 км алыҫлыҡта Башҡортостан милли паркы территорияһында урынлашҡан. Гидроузел ағыҙғысында йылғаның һыу йыйыу майҙаны 2827 кв.м. (йылға бассейнының 74 проценты), уртаса тәрәнлеге 16 м (макс. 28 м). Гидроузел составы: тупраҡтан өйөп һалынған плотина (оҙонлоғо 218 м, өҫкө һырты буйынса киңлеге 7 м, макс. бейеклеге 31 м); ташҡын ағыҙғысы (оҙонлоғо 1311,0, киңлеге 75,5 м) булған һыу ебәргес ҡоролмаһы (4 тармаҡтан тора); плотина эргәһендә гидроэлектростанция булған һыу төбөндәге һыу сығарғыс; 750 м оҙонлоҡтағы, 18 м киңлектәге һыу ағыҙыу каналы. Һыуы сөсө.\nАғымды миҙгелле көйләү, Салауат, Ишембай, Стәрлетамаҡ ҡалаларын һыу менән тәьмин итеү, электр энергияһы эшләп сығарыу. Шулай уҡ рекреация өсөн файҙаланыла. 1967 йылда төҙөлгән.\n5.Башҡортостандағы иң тәрән күл, Әбйәлил районы Асҡар ауылы. Иң тәрән урыны 28,0 м, урта тәрәнлеге 10,6 м. Күлдән Йәнгел йылгаһы ағып сыға.Һыуы сөсө, үтә күренмәле, үҫемлектәр өсөн насар шартлы.\n6.Башҡортостандың миллии тәбиғи паркы тип иғлан ителгән. Һыуы татырлы, ҡаты. Күлгә Шарлама йылғаһы ҡоя. Башҡортостандың Урал алды урман – дала зонаһы сигендә Дәүләкән ҡалаһынан 27 км йыраҡлыҡта урнашҡан иң ҙур күл. (Асылыкүл)\n7.Был күл тәбиғәт комартҡыһы тип иғлан ителгән. Баймаҡ районында, Ирәндек тауы һыртының көнбатыш өлөшөндә урынлашҡан. Иң тәрән урыны 12,0 м, тау араһында тар уйһыу урынды биләп ята. Күлдә һаҙан, табан балыҡ, ҡорман балыҡ, алабуға һәм башҡа балыҡтар бар. Башҡортостан Республикаһында һирәк осраған ҡағараҡ, ҡарасабан(ҙур ҡара өйрәк) оя ҡора. (Талҡас күле)\n8.Магнитогрск ҡалаһынан 15 км көнбатышта урынлашҡан.Түңәрәк формалағы был күл симметрик төҙ.Тоҡон күл, ярҙары ҡомло, һөҙәк, һыуы тоҙло, шуға күрә уны йыш ҡына «Тоҙлокүл» тип йөртәләр.(Мулдаҡ)\nМулдаҡкүл (Мулда́к; башҡ. Мулдаҡ күл). Урындағы халыҡ телендә — Тоҙлокүл. Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан йомоҡ тоҙло күл.\nМагнитогорск ҡалаһынан көнбайышҡа ҡарай 15 км йыраҡлыҡта , Мулдаҡтау янында, Озерный (Әбйәлил районы) ауылы эргәһендә ята.\nМулдаҡ Йәнгел менән Кесе Ҡыҙыл йылғалары араһындағы һыуайырғыста урынлашҡан.\nКүлдең һөҙәк ярҙарында тоҙло тупраҡҡа яраҡлашҡан үҫемлектәр: һимеҙут (солерос), татырут (бескильница), һыу боросо, ҡаҙ үләне, европа һимеҙуты, ҡамыш үҫә. Тоҙ күплектән урман бик һирәк.\nЯрҙың айырым урындарында һыу төбөндә шифалы тоҙло ләм тупланмалары бар. Шулар нигеҙендә “Яҡтыкүл” шифаханаһы төҙөлгән. Был ләмде Башҡортостандың күп кенә башҡа шифаханалары ла файҙалана. Күл карст сығышлы. Карбон тау тоҡомдарында (аргиллит ҡатламдары булған эзбизташ ) барлыҡҡа килгән. Төньяҡ- көньяҡ йүнәлешендә һуҙылған йоморо симметрик соҡор эсендә урынлашҡан. Төбө ләмле. Йомоҡ күл. Минераль ләмдең дөйөм күләме сама менән 1 млн. т тирәһе. Тулыланыу сығанағы - ҡатнаш. Һыуы тоҙло. Хлорид-магнийлы (12,6 г/л).\n-Яуап әҙерме, әгәр яуап бирә алмайһығыҙ икән , һорау икенсе командаға күсә.\nӘ хәҙер командалар саҡ ҡына ял итеп алғансы, тамашасылар менән уйнап алайыҡ. Ил, тыуған ер тураһында мәҡәлдәрҙе дауам итергә.\nИле барҙың -........................... (теле бар)\nКөсөк тә ........................................(үҙ ояһында көслө)\nАлтын-көмөш сыҡҡан ерҙән..........................................(тыуған-үҫкән ил яҡшы)\nҮҙ ерем -.............................................................(алтын бишек)\nСит илдә солтан булғансы, ................................(үҙ ереңдә олтан бул)\nКомандалар менән уйынды дауам итәбеҙ.\nӘ хәҙер командаларҙы саҡ ҡына ял иттерәбеҙ.\nЭрнест Арсланов башҡарыуында йыр тәҡдим итәбеҙ.\n4 тур «Тарихта билдәле кешеләр»\nБыл турҙа 8 һорау һәм 1-әр мәрәй.\n1.Башҡортостанда Совет власы өсөн көрәш етәкселәренең береһе, партия һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡорт телен ғәмәлғә индереү комиссияһына етәкселек итә. 1988 йылда Башҡортостан Республикаһының журналистар Союзы тарафынан иң яҡшы әҫәрҙәр өсөн йыл һайын бирелеүсе уның исемендәге премия булдырыла. (Шәһит Хоҙайбирҙин)\nБөрө өйәҙе Үрге Ыласынтау ауылы, хәҙер Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы, күренекле партия һәм дәүләт эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы. 1933-40-сы йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә, 1973-85- се йылдарҙа СССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары.1933-38-йылдарҙа уҡытыусы, Борай РОНОһы мөдире.(Нуриев Зия Нурый улы)\nГенерал – майор, Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнаша. Михаил Васильевич Фрунзе исемендәге Хәрби академия тамамлаған. 1919 йылдан алып Ҡыҙыл Армияла. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры, дошман тылына рейд яһағандан һуң, фронт һыҙығын аша сыҡҡанда һәләк була. (Шайморатов Миңлеғәли Минһаж улы)\nИке тапҡыр Советтар Союзы Геройы, полковник.1940 йылдан башлап Ҡыҙыл Армияла. Хәрби авиация мәктәбен, Михаил Васильевич Фрунзе исемендәге Хәрби академия, СССР Ҡораллы Көстәре Генштабының Хәрби академияһын тамамлаған. Мәскәүҙә Еңеү парадында ҡатнаша.(Муса Гәрәев)\n5.Башҡорт милли хәрәкәте етәксеһе, шәркиәтсе һәм төркиәт белгесе. Философия докторы. 1917 апреленнән алып – башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәксеһе. Башҡорт хөкүмәтен һәм ғәскәрен ойоштороу менән етәкселек итә. 1923 – сы йылда Иранға китә. Башҡортостан Республикаһы милли китапханаһы уның исеме менән атала, 1992 йылдан Башҡортостанда уның укыуҙары үткәрелә. (Әхмәтзәки Вәлиди (Вәлидов))\n6.Дүртөйлө районы Әсән ауылында тыуған. «Башҡорт мәркәз шураһы» сәркәтибе, «Башҡорт гәзите» мөхәррире, «Тулҡын» башҡорт йәштәре ойошмаһын булдырыу инициаторы һәм етәксеһе. Үҫмер сағынан уҡ шиғырҙар яҙа башлай. Һаҡланып ҡалған ҡулъяҙма йыйынтығы(1912), «Эй, китап !» һәм «Бәхетһеҙмен» шиғырҙары менән башлана. «Китабеннас» эпиграммалар циклы ул заман әҙәбиәте өсөн яңы күренеш була. «Башҡорт халҡына көйлө хитап» тигән атаклы әҫәре листовка рәүешендә баҫыла. (Шәйехзада Бабич)\n7.Башҡортостандағы революцион хәрәкәт етәкселәренең береһе. 1917 йылда Өфө эшсе һәм һалдат депутаттары Советы ағзаһы,РСДРП(б)-ның Өфө комитеты татар-башҡорт бюроһы рәйесе. Урал башҡорттары һәм татарҙары съезын ойоштороусы. Аҡ гвардиясылар тарфынан атып үлтерелгән. Уның исеме Башҡортостан Республикаһы райондарының береһенә, урамдарға бирелгән. (Баһау Нуриманов)\n8. Күренекле хужалыҡ һәм партия эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы.1963-69 йылдарҙа партияның Өфө Ҡала комитетының 1- се сәркәтибе, 1969-87 йылдарҙа КПССтың Башҡортостан өлкә комитетының 1- се сәркәтибе, СССР Юғары Советы Президиумы, КПСС Үҙәк комитеты ағҙаһы. (Шакиров Миҙхәт Закир улы)\nЯуап әҙерме, (әгәр яуап бирә алмайһығыҙ икән , һорау икенсе командаға күсә)\n5 тур « Сәнғәт»\nБыл турҙа 6 һорау һәм 1-әр мәрәй.\n1.Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамблен ойоштора, милли бейеүҙәр эстрадаһының өлгө булырлыҡ репертуарын төҙөй. «Байыҡ», «Гөлнәзирә»,«Өс таған» һәм башка хореогрфик композицияларҙа башҡорт бейеү фольклоры мотивтарын үҙенсәлекле итеп ғәмәлгә ашыра. (Ғәсҡәров Фәйзи Әҙһәм улы)\nФәйзи Әҙһәм улы Ғәскәров 1912 йылдың 21 октябрендә тыуған. Бөрөләге, Смоленск өлкәһендәге балалар йорттарында тәрбиәләнә, үҙенең ата-әсәһен хәтерләмәй. 1924 йылда уны Бөрө педагогия техникумына уҡырға урынлаштыралар. Бейеүгә һөйөү Фәйзи Әҙһәм улын сәнғәт техникумына алып килә.\nБейеү Фәйзи Ғәскәровтың йәшәү рәүешенә әүерелә. Режиссер Мортазин-Иманскийҙың кәңәше буйынса 16 йәшлек Фәйзи СССР-ҙың Ҙур театры ҡарамағындағы хореография техникумына уҡырға бара. 1928—1932 йылдарҙа данлыҡлы балетмейстер Игорь Моисеев класында һабаҡ ала, артабан Ленинград хореография училищеһында уҡыта.\n1939 йылдан алып Фәйзи Ғәскәров яңы ғына ойошторолған бейеү ансамбленең художество етәксеһе булып китә. Фәйзи Ғәскәров тамашасы һөйөүен яулаған «Гөлнәзирә», «Зарифа», «Ете ҡыҙ», «Байыҡ» исемле беренсе бейеүҙәрен ҡуя.\n1941 йылдың йәйендә Мәскәүҙә башҡорт сәнғәте декадаһы үтергә тейеш була, әммә быға ҡәһәрле һуғыш ҡамасаулай. Фәйзи Ғәскәров 1942 йыл башында үҙе теләп һуғышҡа китә. Фронтта Башҡорт атлы дивизияһы яугирҙәренән бейеү ансамбле төҙөй һәм яугирҙар өсөн концерт эшмәкәрлеген башлай. 1943 йылдың аҙағында бейеү сәнғәтенең киләсәге хаҡына Ғәскәров Өфөгә ҡайтарыла.\n1944 йылда төрлө етәкселәр менән килеп сыҡҡан низағтар һәм хәл ителмәгән торлаҡ мәсьәләһе уны республиканан китергә мәжбүр итә. Ҡазанда ойошторолған Татар бейеү һәм йыр ансамблендә эшләй, уның өсөн бик күп бейеүҙәр ҡуя. Улыр араһында: «Шыма баҫ», «Кейәү», «Салғысы егет», «Шишмә буйында», «Башҡорт егете бейеүе», һ.б. 1945 йылда Горький ҡалаһында үткәрелгән бәйгелә ансамбль беренсе урын ала.\n1950 йылдың аҙағында Башҡорт бейеү ансамблен етәкләү өсөн Өфөгә саҡырыла.\nФәйзи Ғәскәров оҙаҡ сирләгәндән һуң, 1984 йылдың 18 июнендә вафат була.\n2.Башҡорт актрисаһы, театр педагогы, режиссер. СССРҙың халыҡ артисткаһы.Башҡорт драма театрының күренекле вәкиле.Уның ижадында төп жанр – классик һәм хәҙерге заман трагедияһы. Любовь Коломи́йцева ( Максим Горький «Һуңғылар», Агазия - «Ташлама утты, Прометей», Тәңкәбикә - «Ай тотылған төндә», Хафаса- «Әсәләр көтәләр улдарын» һәм башҡалар. Салауат Юлаев исемендәге Республика премияһы лауреаты, Өфөнөң почетлы гражданы.( Гөлли Арыҫлан Мөбәрәкова 19.09.1936-20.02.2019) . Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова 1936 йылдың 9 сентябрендә Өфөлә театр актерҙары ғаиләһендә тыуған (атаһы — СССР-ҙың халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәков (1908—1977), әсәһе — РСФСР-ҙың атҡаҙанған, БАССР-ҙың халыҡ артисы, шағир һәм драматург, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы Рәғиҙә Янбулатова (1915—1977).Буласаҡ актрисаның бала сағы һәм үҫмер йылдары театрҙа үтә. Урта мәктәпте тамамлағас, ата-әсәһе бигүк риза булмаһа ла, МәскәүҙәгеА. В. Луначарский исемендәге театр сәнғәте институтына уҡырға инә. 1959 йылда институттың башҡорт студияһын (О. И. Пыжова һәм Б. В. Бибиков класы) уңышлы тамамлап ҡайтҡас, үҙенең ярты быуатҡа һуҙыласаҡ ижад юлын Башҡорт дәүләт академия драма театрындабашлай. Театрҙың Әҙәби советы ағзаһы. 1991—1997 йылдарҙа баш режиссер була. Өфө сәнғәт институтының (2003—2015 йылдарҙа Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы) режиссура һәм актер оҫталығы кафедраһы уҡытыусыһы, профессор. Бөгөнгө көндә театрҙа һәм уҡыу йортонда берҙән-бер СССР-ҙың халыҡ артисткаһы. Гөлли Мөбәрәкова атаһының тыуған ауылы Асы менән дә бәйләнештәрҙе өҙмәй, ауылға хәйриә ярҙамы күрһәткәне лә бар. Асыла атаһы Арыҫлан Мөбәрәковҡа арналған музей һәм бюст бар (авторы — Тамара Нечаева). Музейға бик күп экспонаттарҙы ул тапшырған. Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова 2019 йылдың 20 февралендә Өфөлә вафат булд\n3.Тематикаһының киңлеге менән айырылып торган, төрлө бейеү көйҙәренә башҡарылган поэтик дүрт юллыҡтар (Таҡмаҡ)\n4.Күп халыҡтарҙа таралган варган тибындағы телле, сиртмә уйын ҡоралы(Ҡумыҙ)\n5.Режиссер, педагог. РСФСРҙың һәм БАССРҙың халыҡ артисы.Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. Заһир Исмәғилевтың «Салауат Юлдаев» операһында Салауат ролен башҡарыу йырсының ҙур ҡаҙанышы. Танылған рольдәре – Көбәк тархан, Яппар ҡарт, Ғәйнулла. Башҡорт халыҡ йырҙарын, бигерәк тә оҙон көйҙәрҙе оҫта башҡарыусы. (Мәғәфүр Хисмәтулла улы Хисмәтуллин)\n1915 йылдың 23 ғинуарында Өфө губернаһы Өфө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостандың Иглин районы) Яңы Ҡобау ауылында тыуған.\n1931—1935 йылдарҙа Башҡорт сәнғәт техникумының театр бүлегендә уҡый.\n1936—1938 йылдарҙа П. И. Чайковский исемендәге консерваторияһының башҡорт бүлегендә (Е. В. Еханович класында) уҡый.\n1932—1936 Баймаҡ колхоз-совхоз театрында эшләй.\n1932 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрысолисы.\n1964 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш режиссёры.\n1965 йылдан Өфө сәнғәт училищеһындауҡытыусы.\n1969 йылдан Өфө сәнғәт институтындауҡытыусы.\nБашҡорт опера һәм балет театрында эшләгән осорҙа ул илленән ашыу опера партияһын башҡара. Тәүге башҡорт операһы булған «Һаҡмар»ҙа (Мәсәлим Вәлиев) — Фәхри, Ерошка — А. П. Бородин «Кенәз Игорь», Арлекин — Р. Леонкавалло, «Паяцы», Бомелий — Н. А. Римский-Корсаков, «Батша кәләше», Юламан — Н. Чемберджи, «Ҡарлуғас», «Салауат Юлаев» — Заһир Исмәғилев, «Салауат», Ғәйнулла — З. Исмәғилев, «Ағиҙел тулҡындары» операларында ҡатнаша.\nРежиссер булараҡ, Заһир Исмәғилевтың «Ҡоҙаса» музыкаль комедияһын, «Шәүрә» операһын, үзбәк композиторы С. Юдаковтың «Мәйсәрәнең мутлыҡтары» комик операһын, П. Чайковскийҙың «Пиковая дама»һын, Ж. Бизеның «Кармен»ын, А. Бородиндың «Кенәз Игорь», Х. Әхмәтовтың «Замандаштар» операларын ҡуя.\nСССРҙың 1973 йылда, 1955 йылда –РСФСР халыҡ артисы исемен яулаған. Профессиональ сәхнәлә тәү башлап 1928 йылда Мөхәмәтша Буранғоловтың режиссер Мортазин-Иманский тарафынан ҡуйылган «Башҡорт туйы» мелодрамаһында Гөлғәйшә ролендә сығышя яһаған актриса. ( Зәйтүнә Ислам ҡыҙы Бикбулатова)\nЗәйтүнә Ислам ҡыҙы Бикбулатова 1908 йылдың 28 майында Өфө губернаһының Өфө өйәҙеСафар ауылында тыуған.\nӨфө сәнғәт техникумының театр бүлеген тамамлай. Зәйтүнә Бикбулатова 1928 йылдан Башҡорт дәүләт академия драма театрындаэшләй.\nҮҫмер сағынан уҡ баш ҡаланың Карл Маркс урамында, ул саҡтарҙа «Ким» тигән комсомол клубында драма, хор, әҙәбиәт түңәрәгендә шөғөлләнгән Зәйтүнәне, Өфөлә сәнғәт техникумы асылғас, тәүгеләрҙән булып ошо уҡыу йортона ҡабул итәләр. Техникумда уҡыған ваҡытында уҡ ул Башҡорт драма театры сәхнәһендә барған спектаклдәрҙә ҡатнашыу бәхетенә ирешә. Сөнки ҡыҙ үҙен ысын мәғәнәһендә сәхнә өсөн генә яратылған илаһи йән итеп таныта. Янып торған зәңгәр күҙҙәр, ҡыйыулыҡ, һылыу йөҙ, һомғол буй-һын, ярһыу йөрәк, бай күңел — Зәйтүнәнең асылы.Ролдәре\nДездемона (У. Шекспир, «Отелло»), Лауренсия (Лопе де Вега, «Һарыҡ шишмәһе»), Анна Каренина (Л. Толстой, «Анна Каренина»), Тәңкәбикә (М. Кәрим, «Ай тотолған төндә») ролдәре тотош ил театр сәнғәтенең сағыу ваҡиғалары була. Зәйтүнә Ислам ҡыҙы бөтә ғүмерен башҡорт театр сәнғәтенә арнау менән бергә үҙен әүҙем йәмәғәтсе итеп тә таныта. Ул күп йылдар Башҡортостан Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе вазифаһын үтәй, СССР театр эшмәкәрҙәре союзының Үҙәк советы президиумы ағзаһы була, хәҙерге Бәҙәр Йосопова исемендәге Актерҙар йортон төҙөүҙө ойоштороуға ғәйәт ҙур өлөш индерә. Ауыр яҙмыш һынауҙары кисергән йылдарында ла, үҙ театрына тоғро ҡалып, халҡыбыҙҙың мәшһүр ҡыҙы ғүмеренең һуңғы көндәренәсә уға хеҙмәт итә.\n6 тур «Рәссамдар»\nБыл турҙа 4 һорау һәм 1-әр мәрәй.\nРәссам, БАССРһың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. 1937-се йылдан алып БАССР Рәссамдар Союзы ағзаһы. Тарихи рәсем, портрет һәм пейзаж жанрҙарында эшләгән. Төп әҫәрҙәре «1773 йылда Пугачев отрядтарының Өфөнө штурмлауы», «Салауатты ҡулға алыу» ( Лежнев Анатолий Петрович) Анатолий Петрович Лежнёв (1888—1956) — советский художник и педагог. Один из основоположников профессионального изобразительного искусства Башкортостана. Член Союза художников с 1937 года. Заслуженный деятель искусств Башкирской АССР (1940).Лежнев А. П. родился в 1888 г. в селе Сукманке Борисоглебского уезда Тамбовской губернии (ныне — в Жердевском районе Воронежской области). В 1897 году семья переехала в Башкирию. В 1905 году Лежнёв женился и стал работать как художник. Писал пейзажи, рисовал портреты, делал росписи для сельских церквей, рисовал декорации для фотографов. В 1911—1913 годах по рекомендации Сурикова обучался в частной художественной школе В. Н. Мешкова в городе Москве. Самостоятельно начал работать с 1913 года после приезда в город Уфу.\nПосле 1947 года ослеп, однако продолжал работать. Умер в 1956 году. Картины Самые известные посвящены легендарному герою башкирского народа Салавату Юлаеву. В Башкирском государственном художественном музее имени М. В. Нестерова хранятся 127 работ художника, написанных с 1911 по 1947 год. Картины находятся также в частных собраниях. Наиболее известны его работы: Портрет Юлии, к. м., 1918, Девушка в платке, к. м., 1918, Портрет матери, х. м., 1918. Интерьер, к. м., 1919. Дубки, к. м., 1919. Старая крепость, к. м., 1919. Синие тени, к. м, 1919. Эскизы к картине «Степан Разин», бум. акв., 1919. Штурм Уфы пугачевцами, х. м., 1928. Поимка Салавата, х, м, 1930. Казнь Чики Зарубина, х. м" 1930. Бой Салавата с авангардом Михельсона, х. м., 1939. Эскиз к картине «Допрос Салавата», х. м., 1946. Встреча отряда Салавата с отрядом Пугачева, х. м., 1949.\n2.Рәссам. Борай авылында туған. 1998 йылдан Русия Рәссамдар Союзы ағзаһы. «Шүрәле иле», «Туҡайҙың 125 күҙ йәше» сәнғәт проекттары авторы, Башҡортостанның 40 тан артыҡ районының герб авторы, 2013 йылда «Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы» исеменә лаеҡ булды\nҒиләжетдинов Салауат Мөхәмәт улы (1 ғинуар 1959 йыл) — башҡорт рәссамы, уҡытыусы. Рәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идараһындағы «Графика» секцияһы етәксеһе, Рәсәй Федерацияһының Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2013).\nСалауат Мөхәмәт улы Ғиләжетдинов сығышы менән Борай районының Борай ауылынан. Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлаған. 1998 йылдан Рәсәй Рәссамдар Союзы ағзаһы. Салауат Ғиләжетдинов байтаҡ республика, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡан. Уның эштәре менән Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Новосибирск өлкә картина галереяһында, Томск дәүләт художество музейында, Ҡаҙан ҡалаһындағы Милли-мәҙәни үҙәктә һәм Мәскәү ҡалаһындағы Шиһабетдин Мәржәни фондында танышырға мөмкин. Бөгөнгө көндә Өфөлә йәшәй һәм ижад итә, 2-се балалар художество мәктәбендә уҡыта.\nИжады; Салауат Ғиләжетдинов Өфө гербы авторы (2006)\nРәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе Әҙәбиәт, сәнғәт, мәҙәниәт өлкәһендәге Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына 2012 йылда дәғүә итеүселәр исемлегенә 29 әҫәрҙән торған «Песнь об Урале» әҫәрҙәр циклы өсөн рәссам-график Салауат Ғиләжетдиновты күрһәтте. «Песнь об Урале» тип аталған әлеге күргәҙмә ике эпик теманы берләштерә. Улар — «Бөйөк дала» һәм «Ете ҡыҙ».\n3.Рәссам.Уның әҫәрҙәренең темаһы – милләт тарихының ҡатмарлы осорҙары – коллективлаштырыу, Бөйөк Ватан һуғышы, һуғыштан һуңғы йылдарҙа хужалыҡты аяҡҡа баҫтырыу мәле. Яратҡан образы - башҡорт ҡатын- ҡыҙҙары: «Әсәйем портреты», «Ишбикә апай»,«Алтын көҙ», »,«Өс ҡатын». (Әхмәт Лотфуллин) Лотфуллин Әхмәт Фәтҡулла улы (4 февраль 1928 йыл — 10 июль 2007 йыл) — СССР-ҙың (1989) һәм РСФСР-ҙың халыҡ (1982), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1966). Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1982).\nӘхмәт Фәтҡулла улы Лотфуллин 1928 йылдың 4 февралендә Башҡорт АССР-ы Тамъян-Ҡатай кантоны Асҡар ауылында тыуған.\n1982 йылда «РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исеме, шул уҡ йылда Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы бирелә.\n1987 йылда юғары ижади ҡаҙаныштары өсөн КПСС Үҙәк Комитеты, СССР Министрҙар Советы, ВЦСПС һәм ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почет грамотаһы менән бүләкләнә.\n1988 йылда СССР Художество академияһы ағза-корреспонденты итеп һайлана. 1989 йылда «СССР халыҡ рәссамы» исеменә лайыҡ була.\n1992 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы ағзаһы итеп һайлана. 1997 йылда Рәсәй Художество академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана. 1998 йылда Өфөнөң М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында шәхси күргәҙмәһе ойошторола.\n2007 йылдың 10 июлендә Өфөлә вафат була.\n4.График-рәссам. Башҡортостанда буяу – һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.Төп темаһы –башҡорттарҙың көнкүреше - «Башҡорт өйөнөң тупһаһы»,«Башҡорт ҡыҙы», «Һунарсы башҡорт». (Дәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәсҡәр улы) (11 апрель 1887 йыл — 19 ғинуар 1947 йыл) — башҡорт совет рәссамы, 1937 йылдан СССР Художниктар союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ алыусы.Ҡасим Сәлиғәскәр улы Дәүләткилдеев 1887 йылдың 11 апрелендә Өфө губернаһының Өфө өйәҙе Күгел ауылында тыуған. Бик иртә етем ҡала һәм Өфө ҡалаһындағы туғандарында тәрбиәләнә. 21 йәшендә Ҡасим Дәүләткилдиев, ҙур ҡыйынлыҡтар кисереп, Петербургка бара һәм Юғары художество-сәнәғәт училищеһына уҡырға инә. 1926 йылда Өфөлә сәнғәт училищеһы асылғас, Ҡ. Дәүләткилдеев унда беренсе башҡорт педагогы була.\n7 тур « Яҙыусылар»\n1.Башҡорт яҙыусыһы, Мишкә районы, Оло Шаҙы ауылында тыуган, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, «Ҡыҙыл атлылар» дивизион гәзитенең мөхәррире. Әҙәби эшмәкәрлеген 1924 елда башлай. «Урманда» хикәйәһе авторы. (Али Карнай. Зөлкәрнәев Имамғәли Мөхәмәтдин улы)\n2.Шағирә.Силәбе өлкәһе Арғаяш кантонында тыуған. 1968-75 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналы баш мөхәррире. Тәүге китабы 1954 йылда донъя күрә. «Атай тауышы»,«Партизан ейәнсәре»,«Тереләргә әйтер һүҙ» повестары авторы. (Кәтибә Кинйәбулатова)\nБеренсе китабы – балалар өсөн «Партизан малай» хикәйәһе (1942).40 тан ашыу китабы донъя күрә. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының үҙенсәлекле образдарын тыуҙыра. (Зәйнәб Биишева)\nБашҡортостандың халыҡ шағиры. Максим Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлаған. 1954 йылда «Йүрүҙән» исмендәге тәүге китабы баҫылып сыға. Шағир үҙе иҫән саҡта бик шиғырҙары баҫылмаған. 1964 йылда яҙылған «1937» поэмаһы тик 1987 йылда ғына донъя күрҙе. Арҡауыл ауылында уның Йорт-музейы бар, бюсы ҡуйылған. Уға Салауат Юлаев исемендәге Республика премияһы бирелде.(1988, үлгәннән һуң) ( Рәми Ғарипов)\n9 тур « Мостай Кәрим»\nБыл йылда Мостай Кәримгә 100 йыл айҡанлы районда, Республикала бик күп саралар үтә. Беҙ ҙә уйындың был турын Мостай Кәрим ижадына арнаныҡ.\nМин шиғырҙан өҙөк уҡыйым. Командалар шигырҙың исемен атарға тейеш. Беренсе команда һеҙгә һорау;\n1.“Гөлдәр миңә: «Һаумы, һаумы!»- тиҙәр,\nТалғын елдәр иҫкән сағында,\nБаш эйәләр.Бер мин генә түгел,\nУлар ҙа, ахры, мине һагынган.\n“ Һаумы,тиҙәр гөлдәр.”\n2.Карҙар ирер, йылы ел иҫһә,\nҠарҙар китеп барыр ,яҙ килһә,\n«Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа»\n3.Ниңә шулай? Бит йылғалар\nКөндөҙ ҙә аҡмай тормай,\nТөнөн серләшкән йөрәктәр\nКөндөҙ ҙә ҡаҡмай тормай.\n“Йылгалар төнөн һөйләшә”\n4.Иҫемдә алтын һуҡмаҡҡа\nТәүбашлап мәктәп ишеген\nҮрелеп асҡан көнөм\nШиғырҙарҙан әҙәби әҫәрҙәргә күсәбеҙ\n1.“ - Йәмил, тине ул, - һинең һеңлең бик алыҫ ҡалала торҙо.Ул ҡалала беҙҙеңсә һөйләшмәйҙәр. Әлегә Оксана ла башҡортса белмәй.Һин уны өйрәтерһең, йәме?” «Беҙҙең өйҙөң йәме”\n“Тәҙрәнән башта Айҙар төштө. Шунан Ғабдулла сыҡты. Айҙар уны биленән ҡосаҡлап күтәреп алды.Иң һуңынан Яҡуп һикерҙе.Ул, һөрлөгөп, китеп, тубығын ҡарағай тамырына бәрҙе. Күҙенән уттар күренде.Әммә ыһ та итмәне.\nУрман араһына инеп, кеше күҙенән йәшеренгәс кенә, Айҙар, ҡош һайрауына оҡшатып. Һыҙғырып алды.”\n«Беҙ , ни эшләптер, Аҡйондоҙ менән йәнәшә тура килдек. Был юлы уның иренә саҡырыу килмәгәйне әле. Ул китмәй. Мин Сәлих ағайымды оҙатам. Ағайым аҙ ғына ҡыҙмаса. « Соландағы ҡумтала беҙҙең тракторҙың асҡыстары ята, - шуларҙы иртәгә үк Сәйфуллаға илтеп тапшыр … Донъяла иң кәрәкле нәмә - асҡыс ул. Ни өсөн, тиһең, алтын асҡыс тураһында әкиәт сығарғандар…”Еңгәм өндәшмәй.Унда асҡыс ҡайгыһы юҡ.”\n“Оҙон-оҙаҡ бала саҡ”\n“Любомир менән Мария Терезаның, анау күктәге яңы ҡалҡҡан айҙан башҡа, уртаҡ бер генә нәмәһе лә юҡ.Әлегә ҡулға ҡул да ҡағылманы.Ләкин иң ҙур бәхет тә ,бәхетсезлек тә нимәнәндер башлана бит – өндәшмәүҙән,хәрәкәттән,һүҙҙән. Улар башта байтак өндәшмәй ултырҙы,шунан Мария Тереза Любомирҙың ташҡа таянған һул ҡулын эҙләп тапты ла йомшаҡ ҡына һыйпап ҡуйҙы.Егет ҡыҙҙың кескәй генә ҡытыршы ҡулын усына алып , алып һаҡ ҡына ҡысты, ҡыҙ тартынманы. Ҡулда- ҡул:бармаҡ остарына бармаҡ остары тейә. Ир ҙаты менән ҡатын ҙаты араһында йән йылыһы тойошоуҙың беренсе саф , изге, бөйөк мәле ине был. Ниндәйҙер бер мизгелдә уларҙың ҡандары ла,йәндәре лә бергә ҡушылып аҡҡандай булды. Был сәғәттә донъяла ике мөғжизә бар ине : күктә яңы тыуған ай, ерҙә – яңы тыуып килгән мөхәббәт.”\nДрамалар өлөшөнә күсәбеҙ,\n“Был драма- ул заманда бомба шартлауы кеүек булды,- тип хәтерләй М.Кәрим.—Бәлки сәпкә атылған уҡтыр. Ул заманы өсөн бик ҡыйыу бунтарь рухлы пьеса,бер аҙ иркенерәк тын алып ҡалынған илленсе йылдарҙың икенсе яртыһында яҙыла, ә хәл- ваҡиғаларХХ съездан саҡ ҡына алдағы көсөргәнешле1954-1955 йылдарҙа бара.Төп геройҙары булып Дүсмәт Ярлыҡапов, Япар Юлдашев, Дилбәр һәм уның ире Вәзир, рәссам Низам тора.\nМостай Кәримдең кайһы драмаһы тураһында һүҙ бара.\n2.Яратышып ҡына өйләнешкән,өс йыл татыу ғына гүмер иткән йәш ғаилә тарҡала. Һылыу Мәҙинә ире Мәхмүтте – тегенсе оҫтаны,киләсәге юҡ хыялһыҙ кешегә һанап, ташлап китә, икенсе ҡулайыраҡ кейәүгә сыға.Теләгенә ирешә лә буғай: иркен йәшәйҙәр, ире уның һүҙенән сыҡмай, үҙе хужа,үҙе түш.Шулай егерме биш йыл ситтә йәшәп,илдәрендә ҡалған ғүмерҙәрен тыныс һәм вайымһыҙ ғына үткәрергә тигәндә, юлдары теге ире Мәхмүт менән тағы осраша. Әүәлге Мәхмүт хәзер оло урында эшләй – зур ҡаланың райсовет председателлеген эшен дә ташламаған. Ғәжәп, әүәлге йәйәүле Мәхмүтлеге үҙгәрмәгән:үзе ҙур кеше, әммә һаман тегенсе.\nТормош – һынауҙарҙан –һынау ул.Айгөл алдында тормош тағы етдиерәк һәм ҡатмарлыраҡ һынауҙар ҡуя. Алда тағы ҡуя торор әле. Шундайҙарҙан иң сетереклеһе – Айгөлдең әсәһе менән сит илгә китеү-китмәү мәсьәләһе,әсәнеме,Ватандымы һайлауы. Еңел мәсьәлә түгел был ҡыҙ бала өсөн. Күпме зарығып көткән,ғүмере бергә булырға өмөт иткән әсә менән тыуған илеңдә мәңге ҡалыргамы?Әсәме,Ватан-әсәм\n4.Комедиянең иң комик характеры ,комик ситуацияға ойотҡо һалып ебәресе,шуға ирекһеҙҙән үҙ ғаиләһенең ҡушылып китеүе,ниһәйәт,әҙәм көлкөһенә ҡалыусыларҙың береһе Әжмәғол ҡарт. Ул шаян холоҡло,маҡтансыҡ бер әҙәм. Берҙе биш итеп һөйләргә әҙер. Теле менән кош тоторлоҡ: торғаны бер ирбәһлеүәнме ни. Һабантуй көндө ҡыҙмаса баштан маҡтанып егеттәр алдында һала бит хәбәрҙе ҡартлас:заманында бик хәтәр егет булған , имеш, ул.\nУйындың һорауҙары тамам, жюри балдарҙы иҫәпләгәнсе, тамашасыларға бер-нисә йомаҡ. ( 5 йомаҡ уҡырға) (бейеү)\nЖюри һүҙ ала, еңеүселәр бүләкләнә.\nБыл сараны ошондай шиғыр юлдары менән тамамлағы килә:\nНиндәй ер һин! Ер алтының түгел,\nКүңел алтындарың - мең алтын.\nЙырлап тора телең. Йөрәгеңдә\nЕрҙәр тетрәтерлек дәрт, ялҡын.\nЙөрәгегеҙ һәр саҡ ялҡынлы , дәртле, телдәрегеҙ татлы булһын. Тыуған республикабыҙ менән ғорурланайыҡ, уны яратайыҡ һәм һаҡлайыҡ! Рәхмәт барығыҙға ла!


Йәрминкәлә өфөләргә 500 самаһы вакансия тәҡдим ителде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙәрминкәлә өфөләргә 500 самаһы вакансия тәҡдим ителде\n14:21, 27 сентября 2013 Иҡтисад\n26 сентябрҙә Өфөнөң транспорт һәм элемтә предприятиелары вакансиялар йөрминкәһендә 500 буш эш урыны тәҡдим итте. Дөйөм алғанда, йәрминкәлә 28 эш биреүсе ҡатнашты.\n— Беҙҙең сираттағы «вакантлы» йәрминкәгә был юлы яңы эш эҙләп 300-ләп кеше килде. Уларҙың 200-гә яҡыны эш биреүселәр менән әңгәмәләшеүҙә ҡатнашты, һөҙөмтәлә 100-ҙән артыҡ кеше эшкә саҡырыу алды. Бынан тыш, предприятиелар беҙҙең мәғлүмәттәр базаһынан 70-ләп кеше һайлап алды, — тип хәбәр итте «Башинформ»ға Өфөнөң халыҡты эш менән тәьмин итеү бүлеге начальнигы Ирина Турчина.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, эш эҙләүселәргә тәҡдим ителгән вакансиялар иҫәбендә — почта элемтәһе операторы, элемтә электромонтеры, юл монтеры, водитель, автомобилдәрҙе ремонтлау буйынса слесарь, кондуктор һәм контролер.\nТәҡдим ителгән эш хаҡы кимәле — 10 мең һумдан алып.\nТеги: эш эҙләү, вакансия


Борщ — рус һәм украин халыҡтарының милли ашамлығы, сөгөлдөр менән бешерелгән аш. Сөгөлдөр ашҡа үҙенсәлекле ҡыҙыл төҫ бирә. Көнсығыш славян халыҡтары араһында киң таралған: поляктарҙа (Ҡалып:Barszcz «барщч»), литваларҙа (barščiai, «барщчяй»), румындарҙа (borş, «борш»), молдавандарҙа (борш|борш, borş).\n1 Атаманың этимологияһы һәм тарихы\n2 Борщ ашының төрҙәре\n2.1 Ҡыҙыл борщ ашы\n2.2 Һалҡын борщ ашы\n3 Әҙерләү технологияһы\nАтаманың этимологияһы һәм тарихыҮҙгәртергә\nСлавян телдәренең этимологик һүҙлектәрендә борщ һүҙе үҫемлек атамаһынан килеп сыҡҡан: тәүҙәрәк борщ тип ашарға яраҡлы япраҡтары аҙыҡ итеп ҡулланылған балтырғанды атағандар (ситтән индерелгән һәм тәнде бешергән Сосновский балтырғаны менән бутамаҫҡа). Күрәһең, «бърщь» сөгөлдөрҙөң боронғо славян атамаһы тигән киң таралған фекерҙе халыҡ этимологияһына ғына ҡайтарырға кәрәк: боронғо славян һөйләштәре һүҙлектәрендә был мәғәнә теркәлмәгән, әммә украин теленә сөгөлдөр (грекса seukla) буряк тип тәржемә ителә.\nБоронғораҡ борщ тип балтырған өйрәһен (похлебканы) атағандар. Һуңыраҡ борщ ашын сөгөлдөр кеүәҫендә әҙерләгәндәр: уға һыу ҡушҡандар, ҡатышманы балсыҡ йә суйын көршәккә һалып ҡайнатҡандар. Ҡайнаған һыуға ваҡлап туралған сөгөлдөр, кәбеҫтә, кишер һәм башҡа йәшелсә һалғандар ҙа көршәкте мейес эсенә ултыртҡандар. Бешеп сыҡҡан борщҡа тоҙ һәм төрлө тәмләткестәр өҫтәгәндәр.\nБорщ ашының килеп сығышы билдәле түгел, уның элекке Киев Русе биләмәләрендә барлыҡҡа килгәнлеге күренеп тора. Бөгөн ул киң таралған һәм төрләндерелгән. Польшала «борщак» XVIII быуатта барлыҡҡа килгән.\nУкраинала, Беларуста, Литвала, Рәсәйҙең көньяғында, Себерҙә борщ әҙерләһәләр, Рәсәйҙең төньяғында һәм Уралда — йышыраҡ щи бешерәләр.\nБоронораҡ борщ тип балтырған өйрәһен (похлебка-шыйыҡ аш) атағандар. Һуңғараҡ борщ ашын сөгөлдөр кеүәҫендә әҙерләгәндәр: уға һыу ҡушҡандар, ҡатышманы (смесь) балсыҡ йә суйын көршәккә һалып ҡайнатҡандар. Ҡайнаған һыуға ваҡлап туралған сөгөлдөр, кәбеҫтә, кишер һәм башҡа йәшелсә һалғандар ҙа көршәкте мейес эсенә ултыртҡандар. Бешеп сыҡҡан борщҡа тоҙ һәм төрлө тәмләткестәр өҫтәгәндәр.\nБорщ ашының төрҙәреҮҙгәртергә\nБорщтың бик күп региональ төрҙәре бар. Уны ике төргә бүлеп була:\nЭҫе (ҡыҙыл) — борщтың был төрө төрлө халыҡ аш-һыуында, бигерәк тә Рәсәйҙә һәм Украинала таралған;\nҺалҡын борщты нигеҙҙә яҙын, йәйен әҙерләйҙәр.\nҠыҙыл борщ ашыҮҙгәртергә\nҠыҙыл борщты картуфтан, кәбеҫтәнән, кишерҙән, һуғандан, петрушканан, укроптан һәм, мотлаҡ, — сөгөлдөрҙән (Ҡалып:Lang-ua), сөгөлдөр ҡушылғанға борщ ҡара ҡыҙыл (сөгөлдөрлө) төҫкә инә лә инде. Ҡағиҙә булараҡ, ҡыҙыл борщты һөйәкле ит һурпаһында бешерәләр, тарихтан белеүебеҙсә, ул крәҫтиәндең ғәҙәти ашы булған һәм итле борщты байрамдарҙа ғына ашағандар, ғәҙәти көндәрҙә - һарымһаҡлап, һуғанлап, туралған сало (сусҡа майы) ҡушып бешергәндәр.\nӨҫтәлгә ҡуйғанда, борщҡа ҡаймаҡ һалып (одесса борщына ғына һалынмай) бирәләр. Ҡағиҙә булараҡ, яңы бешкән арыш икмәге, йә һарымһаҡ соусындағы пампушкалар ҡушып ашайҙар.\nХристиан посы көндәрендә, һөтлө һәм итле аш тыйылғанда, борщты сусҡа майы йә ит ҡушмай, тик көнбағыш майында, бәшмәк, ҡайһы саҡта балыҡ өҫтәп, әҙерләйҙәр. Украинала Раштыуа байрамына йола буйынса бәшмәкле борщты «ҡолаҡтар» тип йөрөтөлгән — йомортҡа ҡамырына эремсек һалып эшләнгән - варениктар (башҡорт халҡында ла бар ундай аш: Әй һәм Йүрүҙән буйы башҡорт ауылдарында ул ашты "ҡаҙан кәкереһе" тиҙәр) ҡушып тәҡдим итәләр.\nҺалҡын борщ ашыҮҙгәртергә\nҺалҡын борщты башлыса яҙын/йәйен әҙерләйҙәр. Уны маринадланған йә бешерелгән сөгөлдөрҙән, ҡайһы бер региондарҙа кефир (йә шуға оҡшаған башҡа һөт аҙыҡтарын) һалалар, башҡа ингредиенттарын — яңы өҙөлгән укропты, йәшел һуғанды, петрушканы, һарымһаҡты сей көйө ҡушалар. Иң һуңында борщҡа ҡаймаҡ, туралған бешкән йомортҡа өҫтәйҙәр. Һалҡын көйө, икмәк урынына йыш ҡына бешкән картуф ҡушып ашайҙар.\nБорщты әҙерләү процесы\nБорщ әҙерләү процесы\nБорщ — тәмләткестәр ҡушылып әҙерләнә торған күп компонентлы һәм әҙерләү технологияһы ҡатмарлы булған аш-һыу (блюдо). Борщтың төп ингредиенты - сөгөлдөр, сөгөлдөр генә уның тәмен, еҫен һәм төҫөн билдәләй, шуның өсөн дә уны йәшелсә ашы тибеҙ. Борщтың төрҙәре бик күп, һәр төбәктә төрлөсә әҙерләнә. Төрлөлөк бульондың, иттең, бәлки, тултырманың (колбаса эшләнмәләре) һәм йәшелсә төрҙәренән килә.\nСөгөлдөр һәм кәбеҫтә (беларусь борщында ҡулланылмай), кишер, картуф, һуған һәм помидор кеүек борщта мотлаҡ булырға тейешле ингредиенттарҙан башҡа, төрлө төбәктәрҙә борщҡа тағы ноҡот, алма, ташҡабаҡ, шалҡан, ҡайһы саҡта болгар боросо ла ҡушалар. Өсөнсөнән, борщ тәмләткестәр төрө менән дә айырылыуы мөмкин — уларҙың төрө егерменән дә артыҡ. Ҡара һәм ҡыҙыл борос, ҡыҙыл һәм хуш еҫле борос, укроп, петрушка һәм сельдерей (тамыры һәм йәшел япрағы), йыш ҡына һарымһаҡ (тоҙланған сусҡа майы менән ҡушып болғатылғаны ла) кеүек ғәҙәттәге тәмләткестәрҙән башҡа, борщҡа любисток, кейәү үләне йәки юшан үләне (чабрец), аҡ әрем (эстрагон), келән йә шыма ҡурай (дудник), базилик, майоран тигән тәмләткестәр ҙә ҡушыыла.\nБорщты әҙерләү үҙенсәлеге булып йәшелсәләрҙе эшкәртеү тора, һәм был тәү сиратта сөгөлдөргә ҡарай. Уны бер нисә ысул менән әҙерләргә мөмкин: ваҡлап быҡтырыу, тышын әрсемәгән килеш, мейестә йә һыуҙа бешереү. Ҡағиҙә булараҡ, сөгөлдөрҙө бешергәндә, төҫөн һаҡлау маҡсатында, уға ниндәй булһа ла кислота-әселек (аш һеркәһе, лимон һуты) ҡушырға кәрәк. Борщтағы картуф ҡыҙармаһын өсөн, сөгөлдөрҙө 30-40 минут дауамында бешерәләр йәиһә махсус борщ бурягы (винегреттыҡы кеүек ҡыҙыл түгел, ә буйлыһын, йәки шәкәр бурягын) файҙаланалар. Сөгөлдөр һәр саҡ башҡа йәшелсәләрҙән айырым бешерелә. Шулай уҡ, ҡағиҙә булараҡ, һуған, кишер, петрушка ла, һәр береһе айырым, бер аҙҙан шуға помидор йә томат пастаһы өҫтәп, һүлпән генә утта май ҡушылып, бер аҙ он ҡушһаң да ярай, ҡурыла (пассирлана).\nБорщ итле, һөйәкле йәиһә ҡош ите һурпаһында әҙерләнә. Үҙ сиратында, бик шәп борщтар һыуҙа түгел, махсус кеүәҫ-сировецта әҙерләнә. Борщ — ҡуйы аш, һәм бер порциялағы бульон стакан ярымдан да артыҡ булмаҫҡа тейеш.\nБешереп бөткәндән һуң, борщ бер-ике сәғәт ултырып торорға тейеш.\nБоронғо литва борщы технологик яҡтан украин борщынан әллә ни айырылмай, әммә унда айырым бешерелгән аҡ бәшмәк һәм аҡ әнис (тмин) тәмләткесе, шулай уҡ алма, шалҡан, шалҡан кәбеҫтә (кольраби) файҙаланыла. Бынан тыш литва борщына колдунай — ит-ҡамырҙан, эслегенә сусҡа майына ит йә бәшмәк ҡушылып, билмәнгә оҡшаған эшләнмә өҫтәйҙәр.\nҠаймаҡлы борщ, вегетариан борщы, украин борщы, космонавттар борщы.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Борщ&oldid=19063»\nПоследний раз редактировалась 8 февраль 2018 в 23:44\nБыл бит һуңғы тапҡыр 23:44 8 февраль 2018 үҙгәртелгән.


Республикала алкоголь һатыу тыйылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n13:46, 24 мая 2018 Иҡтисад\nРеспубликала алкоголь һатыу тыйылды Фото: Андрей Старостин\nБөгөндән республикала ике көнгә алкоголь һатыу тыйылды. Тыйыу 24 һәм 25 майҙа мәктәптәрҙә «Һуңғы ҡыңғырау» байрамын уҙғарыуға бәйле, тип хәбәр итә республиканың Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты.\nҺуңғы ҡыңғырау көнөндә спиртлы эсемлектәр һатыуҙы тыйыу Башҡортостан биләмәһендә 2017 йылдан ғәмәлдә. Уны боҙған өсөн штраф ҡаралған. Вазифалы кешеләр өсөн ул – 20-40 мең һум, юридик берәмектәр өсөн 100-300 мең һум тәшкил итә. Продукцияны тартып алыуҙары ла мөмкин.\n«Һуңғы ҡыңғырау» байрамында алкоголь продукцияһын һатыуҙы тыйыу иҫкәртеү һәм тәрбиәүи маҡсатҡа эйә.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, туғыҙынсы класс уҡыусылары өсөн һуңғы ҡыңғырау 24 майҙа, ун беренселәр өсөн 25 майҙа яңғырай.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №2, 11 - 17 ғинуар, 2020 - Информационные страницы\n№2, 11 - 17 ғинуар, 2020\nӨфө режиссеры Булат Йосопов республиканың күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәренә арналған картиналар серияһын дауам итә. Әле ул "Беренсе республика" трилогияһының өсөнсө фильмын, "Шағир көндәлеге" нәфис фильмын төшөрә башланы. Оҫтаның яңы эше сағыу ғүмер кисергән һәм туған телендә ижад итеү хоҡуғын яҡлаған өсөн эҙәрлекләүгә дусар булған Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповҡа бағышланған.\nФильмда шағирҙың 1941 йылдан алып 1977 йылға тиклемге тормош һәм ижад юлы сағылдырыла. Уны шағир йөрөгән урындарҙа - Өфөлә, Салауат районында, Мәскәүҙә, Түбәнге Новгородта, Үзбәкстанда төшөрөү күҙаллана. Рәми Ғарипов ролен Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры актеры Артур Ҡунаҡбаев башҡара. Фильмды Мәскәү операторы Станислав Амбарцумов төшөрә. Фильмдың бюджеты 23,3 миллион һум булыр тип көтөлә. 20 сентябрҙә фильмды төшөрөү өсөн халыҡтан аҡса йыйыу иғлан ителде. Ижади төркөм: сценаристар - Таңсулпан Бабичева, Гөлсәсәк Саламатова, ҡуйыусы рәссамдар - Рөстәм Баймөхәмәтов, Әлиә Байрамғолова, продюсерҙар - Леонид Филинов, Юнир Әминев, Гөлсәсәк Саламатова. Премьера 2020 йылдың октябренә билдәләнгән. Проект тураһында бөтә яңылыҡтар #РәмиКөндәлеге хештегы менән һалына.\nӘ ни өсөн ундай участкаларҙа эшмәкәрлек алып барыуға рөхсәт бирелә һуң? Сөнки ентекле тикшеренеү эшләнмәй, бөгөн миллиондарҙы экономиялап, киләсәктә миллиардлыҡ сығымдар тотоноласағын күҙаллау юҡ.\nОшо легаль булмаған таксиҙарҙың һәм "ларгус"тарҙың өҫтөнлөгө нимәлә - улар кешене тәғәйен урындан килеп алып, тәғәйен урынға алып барып ҡуя. Йәғни ауыр сумкаңды һөйрәп, өҫтөрәлеп йөрөмәйһең.\nБыл осраҡта ғәйнәләрҙең үҙҙәренең Булгар ханлығында тарханлы ҡәүем булып, нуғайҙар менән күпкә һуңғараҡ, XV быуатта ғына сәйәси бәйләнешкә инә алыуына иғтибар итергә кәрәктер.\nОшо ике һандың төрлөсә ҡабатланып торған варианттарынан хасил булған комбинацияларҙың иге-сиге юҡ. Тимәк, ошо нигеҙҙә үҙебеҙгә кәрәкле теләһә ниндәй мәғлүмәтте математик кодҡа һалып була.\nХалыҡ йырын ижад иткән башҡорт уйлап яҙып ултырмаған бит, йырлаған да ҡуйған. Институтта ла әйтәләр, башҡорттар уҡырға килһә, киң диапазон менән әҙерлекле килә, аҙаҡтан уны матурайтыу ғына ҡала. Шулай ҙа иң кәрәклеһе - моң.\nБеҙҙең яҡта Башҡортостандың башҡа райондарында булмаған үҙенсәлекле бер һуғыу ысулы - күп көрөлө туҡыусылыҡ һаҡланып ҡалған. Балаҫ һәм таҫтамалдарҙы ике көрөлә генә һуғалар, ә был 4 көрөлө һәм 4 аяҡлы була.\nҺайыҫҡанды беҙ иҫ белә башлағандан уҡ беләбеҙ. Сөнки был ҡош йыл әйләнәһенә беҙҙең эргәлә. Йылы яҡҡа ла осоп китмәй ул. Шуға күрә беҙ уның тегеләй-былай осоп йөрөүенә өйрәнеп тә бөткәнбеҙ, буғай.


Халыҡҡа онкологик ярҙамды камиллаштырыуға 650 миллион һум аҡса бүленәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nХалыҡҡа онкологик ярҙамды камиллаштырыуға 650 миллион һум аҡса бүленәсәк\n17:17, 24 февраля 2010 Йәмғиәт\nФедераль һәм республика бюджеттары средстволарынан 650 миллион һум аҡса Башҡортостанда онкологик сирлеләргә медицина ярҙамын камиллаштырыуға йүнәлтеләсәк. Был турала БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы коллегияһы барышында ведомство башлығы Андрей Евсюков хәбәр итте. Был средстволар өр-яңы ҡорамалдар һатып алыуға тотоноласаҡ.\nБынан тыш, Республика клиник онкология диспансерының хирургия корпусы төҙөлөп бөтөп килә. Төҙөлөштө финанслау республика ҡаҙнаһы иҫәбенә алып барыла.\nЕвсюков шулай уҡ, «онкология хеҙмәтен үҫтереүгә һалынған һәр һум 11 һумлыҡ иҡтисади файҙа бирә», тип билдәләне.\nБР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостанда онкологик ауырыуҙар менән сирләү күрһәткесе Волга буйы федераль округының башҡа төбәктәре менән сағыштырғанда тотороҡло түбән булып ҡала. 2009 йылда яман шеш менән ауырыуҙар 100 мең кешегә 275,7 осраҡ тәшкил итте. Республика буйынса онкоауырыуҙар структураһында беренсе урында — үпкә рагы, икенсе урында – һөт биҙҙәре, өсөнсөлә – ашҡаҙан рагы.\nКоллегия барышында һаулыҡ һаҡлау министры, 2009 йыл йомғаҡтары буйынса яман шештән үлеүҙәр 100 мең кешегә 155,9 тәшкил итте, тип билдәләне.\n— Был күрһәткес Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестән кәмерәк булһа ла, республиканың ҡайһы бер ҡалаларында һәм райондарында был һандар ярайһы уҡ юғары булып ҡала, — тине министр.


Маяҡ (Ростов өлкәһе) — Башҡорт Википедияһы\n46°20′48″ с. ш. 41°43′34″ в. д.HGЯO\nМаяҡ (Ростов өлкәһе)\n60 250 842 003\n60 650 442 106\nМаяҡ— Ростов өлкәһе Сальский районындағы утар.\nРыбасовское ауыл биләмәһе составына инә.\nҠыҙыл таңдар урамы,\n1942 йылдың июлендә утар немец оккупацияһына эләгә, Ҡыҙыл Армия Манычҡа табан сигенгән. 1942 йылдың 29 июлендә бер нисә совет һалдаты һыу эҙләгәндә немец һалдаттары ҡулына эләгә. Немецтар уларға ҡаршы ут аса. Ауыл халҡы уттан ҡасып траншеяларҙа ултырып һаҡланып ҡала.\nАлыштан һуң немецтар Сандата ауылына юллана, ә ауылда халыҡ йәшергән яралы һалдаттар тороп ҡала. Алышта һәләк булған һалдаттар утар паркындағы туғандаштар ҡәберендә ерләнгән.\nБөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙәр һәйкәле һәм туғандаштар ҡәбере һәм туғандаш ҡәбере. Һәйкәл Маяҡ утарының үҙәгендә урынлашҡан. Һәйкәлдең архитекторы — Заливадлов В. И.\nбөйөк Ватан һуғышында 1942—1943 йылдарҙа һәләк булған яугирҙәрҙең туғандаш ҡәбере һәйкәл янында урынлашҡан. Ҡәберҙә Хәрби училищеһының 28 курсанты ерләнгән, улар 1942 йылдың 29 июлендә һуғышта һәләк була. 27 яугирҙең фамилияһы билдәле түгел. 2000 йылда һәләк булған бер һалдаттың фамилия һәм исеме асыҡлана : ул Василий Гаврилович Косарев, Брянск өлкәһендә тыуған.\nТуғандаштар ҡәберенә 1961 йылда ҡайғырыусы һалдат скульптураһы рәүешендә эшләнгән һәйкәл ҡуйыла.\n1995 йылда һәйкәл реконструкциялана. Һәйкәлдең уң яғында италян кирбесенән эшләнгән дүрт вертикаль стела баҫтырыла. Стелалар күкшел плитә менән көпләнгән. Уларҙың өҫтөнә һуғышта һәләк булған ауылдаштарҙың исеме яҙылған.\n2010 йылда һалдат скульптураһы тергеҙелә һәм унда яҙыу ҡуйыла: « Тыуған ил өсөн көрәштә һәләк булған Совет Армияһының билдәһеҙ һалдаттарына мәңгелек иҫтәлек».\nПутешествия по России: Маяк\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Маяҡ_(Ростов_өлкәһе)&oldid=755025 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:24 29 октябрь 2017 үҙгәртелгән.


Аллаһы тәғәлә изге Ҡөрьән Кәримдә: «Раббыңдың ризалығы өсөн намаҙ уҡы һәм ҡорбан сал», - тип бойора\nБыл эш Зөлхизә айының 10-сы, 11-се, 12-се көндәрендә башҡарыла. Бөгөн республикабыҙҙың барлыҡ мәсеттәрендә лә ғәйете намаҙҙары уҡылды, ҡорбандар салынды.\nҠорбан ғәйетен, мосолмандарҙың иң ҙур байрамын билдәләргә диниҙәр Яңауыл ҡалаһының «Иман» мәсетенә йыйылды. Һәр мосолманға тейешле ғәмәлдәрҙе үтәп ғүмер итеүселәр араһындда йәштәрҙең, балаларҙың да булыуы ҡыуандыра. Иман йортонда йыл дауамында районда булып үткән ваҡиғаларға байҡау яһалды. Тормош байрамдарҙан ғына тормай, быйыл Яңауылда йәшәүселәргә ике ҙур фажиғә кисерергә тура килде. Августтағы ғәрәсәттә емерелгән йорттар төҙөкләндерелеп бөтөп бара. Ошондай саҡта халыҡтың берҙәмлеге, ярҙамсыллығы булмаһа ауырлыҡтарҙы йырып сығыу ҙа мөмкин булмаҫ ине, ти халыҡ. Һуңғы көндәрҙә ҡалала алты кешенең спайс - йәки үләндәр ҡатнашмаһын тартып ағыуланыуы ла бар район халҡын тетрәндергән күренеш.\nИглин районында ун ете мәсет эшләп килә. Уларҙың өсөһө Турбаҫлы ауыл советы биләмәһендә. Ғәҙәттәгесә уларҙа ҡорбан салыу өсөн муниципаль милеккә ҡараған хужалыҡтан мал бүленгән.\nӘмит ауылындағы мәсетте бынан биш йыл элек халыҡ дауалаусыһы Йәһүҙә Сәлимгәрәева төҙөткән. Иман йортонда дини байрамдар ҙурлап үткәрелә. Быйыл ҡорбан байрамын уҙғарыуға эшҡыуар Хәнәфи Шәйбәков та ярҙам күрһәткән.\nШаранбаш-Кенәз ауылындағы «Факия» мәсете лә иртәнсәк үк кесеһенән алып олоһона тиклем халыҡ менән тулған ине. Ауыл имам-хатибы ҡөръән сүрәләрен уҡып мөбәрәк Ҡорбан байрамы, донъя именлеге, халыҡтар берлеге өсөн доға ҡылды. Мәсеттә йыйылыусыларға байрам табыны ҡоролдо. Һәр йылдағыса ауылдарҙа ҡорбан салдырыусылар һаны арта, был юлы тиҫтәгә яҡын кеше мәсет ихатаһында был изге ғәмәлде башҡарҙы.\nҺәр ауылда Ҡорбан итенән бешергән тәмле аштарҙы ашап, һый өçтәлендәге ризыҡтарҙан ауыҙ итеп, Ҡорбан салдырған һәр бер кешегә рәхмәт әйтеп оло бер ҡыуаныс һәм күңел тыныслығы менән таралышты халыҡ оло һәм изге байрамдан.


Кәмһетелгәндәр һәм үгәйһетелгәндәр » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Кәмһетелгәндәр һәм үгәйһетелгәндәр\n20.04.2012 Кәмһетелгәндәр һәм үгәйһетелгәндәр\nЗыя Юлмөхәмәтовтың «Йәшлек»тәге мәҡәләһен уҡығас, йөрәгем төбөндә ятҡан һыҡраныу һәм һыҙланыуҙар өҫкә ҡалҡып сығып, ҡулыма ҡәләм алырға этәрҙе.\nМин дә атайым һуғышҡа киткәндә дүрт бала араһында бер малай булып, әсәйем мәрхүмәнең итәгендә тороп ҡалғанмын. Атайым Шәрәфетдин Мәхмүтдин улы Мәхмүтов 112-се Башҡорт атлы дивизияһына алынып, шуның составында һуғышып йөрөп, хәбәрһеҙ юғалды, тигән ҡағыҙ алдыҡ. Шулай итеп, атайһыҙ ҡалып, күп михнәт, йәберләү, туҡмалыу күреп үҫелде. Бергә үҫкән малайҙар күмәкләп, һинең атайың юҡ, тип туҡмай торғайны. Лесниктар урманға ебәрмәй, бәләкәй сана менән утынға барһаң, утыныңды ауҙарып, әрләп ҡайтарырҙар ине. Колхоз бригадир-ҙары эшләгән эшеңә норма яҙмай, ғаиләгә 100 − 120 күбә задание һалып, уны тултырмайынса бесән әҙерләргә ер бирмәй интектерҙе. Мин, ат башына эшкинеп килгән малай, яҙын ат һуҡаһы менән ер һөргәндә, йәйен күбә тарттырғанда нимә етте шуның менән туҡланып, әтлек ашап, колхозда эшләп йөрөнөм.\nИл өҫтөнә төшкән ауырлыҡты беҙ, малай-шалайҙар ҙа, бар хәлебеҙсә күтәрештек.\nЙылдар үтә-үтә, һуғыш бөтөп, ауылға яугирҙар ҡайта башланы. Тормош яйлап булһа ла үҙгәрә барҙы. Әммә етемлек үҙен һиҙҙерҙе. Үгәйһетелгән быуын балаларының йөҙҙәре яҡты була алманы − атай ҡурсалауынан мәхрүм ҡалды. Һуғыштан һуңғы йылдар ауыр булһа ла, теш ҡыҫып төшөнкөлөккә бирелмәй, атай исеменә тап төшөрмәй йәшәйһе ғүмер юлы алда ине. Өлкән апайым Мәҫкүрәнең һандығының төбөндә һаҡланған атайымдың хаты ҡулыма ир етеп, балалар үҫтереп йәшәп ятҡанда ғына килеп эләкте. 1942 йылдың 20 сентябрендә яҙған хатының һуңғы юлында алты йәшлек улына: «Әфләх улым, донъя һиңә ҡала. Яҡшы көт!» − тип яҙған булған. Үлем хәбәрен 1943 йылдың авгусында ишеттек. ҡайһы ерҙәндер хәрби госпиталдән атайымдың операция барғанда үлеп ҡалыуы тураһында медицина ҡарары булған. Шул ҡағыҙҙы Асҡар ауылынан килгән бер ағай алып китеп юғалтҡан. Йәнәһе, ул да шул госпиталдә ятҡан булған. Шулай итеп, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се полкы яугиры Шәрәфетдин Мәхмүтов эҙһеҙ юғала. Мәскәү, Подольск, Калининград ҡалаларындағы хәрби архивтарға ебәргән һорау-ҙарыма «Красноармеец Шарафутдин Махмутов не числится» тип кенә яуап бирҙеләр. Шулай итеп, атайҙың эҙен таба алманым. Әммә шулай ҙа өмөтөмдө өҙмәнем. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының политбүлегендә хеҙмәт иткән яҙыусы Әхтәм Ихсанға мөрәжәғәт иттем. Ул миңә: «Атайың тураһында өс тапҡыр «ҡыҙыл атлылар» гәзитендә мәҡәлә сыҡҡан, уның тураһында дөрөҫ мәғлүмәт ебәр. Мин «Саҡма тояҡ аттарҙа» тигән китабыма индереп ебәрермен», – тигәйне. Мин уға яуап ебәрмәнем. Һуңғы йылдарҙа Өфөнөң Дим районында асылған дивизияның музейында ҡалған алты гәзит араһында уның ике мәҡәләһен таптым.\n1942 йылдың октябрь һанында «ҡыйыулыҡ һәм мастерлыҡ» тигән баш аҫтында шундай юлдар бар: «Һуңғы һуғыштарҙың береһендә ҡыҙылармеецтар Ишбаев, Сәмемшин ауыр минуттарҙа ла ҡаушамай гел алға барҙылар. Сержант Архипов был һуғышта ике немецты, ҡыҙылармеец Йыһангиров өстө, Мәхмүтдинов Шәрәфетдин өстө, сержант Сәйетғәлин ППШ-нан атып өс фашисты үлтерҙе».\nҡаһарман Сәйетғәлин Юлдаш ауылынан, атайымдың иптәше булған. Атай тураһында унан һорашып, күп нәмә белдем. ҡаһарман ағай, атайым яралы булғас, санитарға биреп ебәргән, шунан аҙаҡ ул атайҙың хәлен белмәй. ҡәҙерле кешемдең 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се полкының 3-сө эскадрон кавалерисы булып 2,5 йыл һуғышып йөрөп, эҙһеҙ юғалыуына ышанманым. Миңә, дүрт бала атаһы кешегә, олаталары тураһында белергә бик тә кәрәк ине.\nАтайһыҙ үҫһәк тә, бирешмәнек. Үҙем бер йыллыҡ ауыл хужалығы училищеһын тамамлап, тракторҙа, комбайнда 20 миҙгел эшләнем. Бәләбәй ауыл хужалығы техникумын тамамлап, диплом алып, һуңғы 20 йылын Йәнгел урта мәктәбендә производство нигеҙҙәре уҡытыусыһы булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡтым.\nБөйөк Ватан һуғышы эҙҙәре уңалды ла инде. Халыҡ етеш йәшәй башланы. Атайҙарҙың йөҙҙәренә ҡыҙыллыҡ килтермәҫ өсөн бар хәлебеҙсә халыҡ менән аралашып йәшәргә тырышабыҙ. Хәләл ефетем Рәйләнең дә атаһы яу яланында хәбәрһеҙ ятып ҡалды. Аллаға шөкөр, үҙемә – 76, әбейемә 72 йәш хәҙер. ҡарт олатай, өләсәй булып үҙ нигеҙебеҙҙә ғүмер кисерәбеҙ. Икебеҙ ҙә − хеҙмәт ветераны.\nОлоғая барған һайын бала саҡта күргән михнәттәргә йөрәк әрней, бына шуға ла Зыя Юлмөхәмәтовтың яҙған мәҡәләһен уҡып, тағы һыҡрандым. ҡәһәрле һуғыш яланында ятып ҡалған яугирҙарҙың да балалары һирәк ҡалды. Беҙҙең тыуған ауылыбыҙ Рыҫҡужанан һуғыш яланында 43 яугир ҡорбан булды. Хәҙер ауылда шулар-ҙың балалары ни бары унлап кеше ҡалдыҡ. Атай ҡуйынында үҫеп буй еткереп, төрлө юлдар менән етәксе урындарға барып эләккәндәр һуғыш осоронда етем ҡалған балаларҙың зарын ишетһә ине. Ауыл ерҙәрендә күп халыҡ әҙ пенсия алып, осон-осҡа ялғап еткерә алмай йәшәгән ваҡытта яу яланында ятып ҡалған атайҙар өсөн пособие алып, ҡалған ғүмерҙе аһ-зарһыҙ үткәрергә яҙһын ине.


5 Февраль 2019, 11:41\nКеше тормошона был хәүефле сир башлыса эт һәм бесәйҙәр аша килеп инергә мөмкин. Бындай хәүефте мөмкин тиклем кәметеүҙең ышаныслы юлы – йорт йәнлеген йәшәгән урында теркәтеп, ҡотороу сиренә ҡаршы прививка яһатыу. Прививканан һуң йәнлектә иммунитет бер йылға тиклем һаҡлана, шуға ла прививканы йыл һайын яңынан эшләтергә кәрәк.\nӘлеге ваҡытта районда эйәһеҙ эттәрҙе аулау бара. Шунлыҡтан районыбыҙ кешеләрен, үҙ эттәрегеҙҙе бәйҙә тотоғоҙ, тип иҫкәртке килә, һуңынан дәғүә белдерергә тура килмәҫ.\nЙәнә шундай һаҡлыҡ ҡағиҙәләрен үтәргә саҡырабыҙ: йорт йәнлектәрегеҙгә ҡотороуға ҡаршы прививка эшләтегеҙ, уларҙың эйәһеҙ йәнлектәр менән тап булышыуына юл ҡуймағыҙ, хужаһыҙ йәнлекте ашатҡанда, һыйпағанда, эйәләткәндә һаҡ булығыҙ.\nӘ инде һеҙҙе йәнлек тешләне икән, тиҙ генә йәрәхәтте һабынлы һыу менән\nныҡлап йыуырға, яра ситтәренә йод йәки зеленка һөртөргә, стериль итеп\nбәйләргә һәм кисекмәҫтән ҡотороуға ҡаршы прививка курсы тәғәйенләтеү\nөсөн Красноусол үҙәк район дауаханаһына мөрәжәғәт итергә кәрәк.


Класс: 4 Предмет: башҡорт дәүләт теле, III линия. Дәреслек: Толомбаев Х.А., Дәүләтшина М.С.\nИнфоурок / Иностранные языки / Конспекты / Тема: Сәйәхәт. Ҡылымдың барлыҡ һәм юҡлыҡ формалары.\nһүҙлек байлығын арттырыу;\nҡылымдарҙың барлыҡ һәм юҡлыҡ формалары менән танышыу, уларҙы телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу;\nТыуған ергә һөйөү тәрбиәләү.\nСәйәхәт – путешествие,\nДөйә - верблюд,\nФил - слон,\nФайҙалана - пользуется,\nТиҙлек - скорость,\nСабып барыу – скакать,\nҒалим – ученый,\nКарап – корабль,\nЙәйәү – пешком\nЙыһазландырыу: дәреслек, мультимедия проекторы, карточкалар, эш дәфтәрҙәре.\nАктив үҙләштереү өсөн һүҙҙәр: сәйәхәт, дөйә, фил, файҙалана, тиҙлек, карап, йәйәү.\nПассив һүҙҙәр: файҙалана, сабып барыу, ғалим.\nТышта аяҙ ҡыш. Ҡояш көлә.\nНиндәй матур көн бөгөн.\nИхлас итеп һеҙҙе сәләмләйем,\nМин Әбйәлилова Лилиә Ирек ҡыҙы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Бөгөнгө дәресте мин алып барасаҡмын. Һеҙҙең менән дәрес барышында танышырмын.\nУҡыусылар, бөгөн класта кем дежур?\nДәфтәрегеҙҙе асығыҙ, бөгөнгө числоны яҙығыҙ.\nБалалар, ә хәҙер башҡорт өндәрен иҫкә төшөрөп китәйек.\nУҡыусылар, беҙ һеҙҙең менән әле нимә ҡарап киттек?\nӘйе, дөрөҫ, йәнһүрәт ҡараныҡ.\nЙәнһүрәт геройҙары ни эшләй? Ҡайҙа баралар улар?\nУлар сәйәхәткә нимә менән сыҡҡан?\nТағы нисек сәйәхәт итеп була? Ниндәй транспорт менән?\nУҡыусылар, ошоларҙан сығып, бөгөнгө дәресебеҙҙең темаһын әйтеп ҡарағыҙ әле. Беҙ һеҙҙең менән нимә тураһында һөйләшәсәкбеҙ инде?(сәйәхәт тураһында). Афарин, уҡыусылар, дөрөҫ. Беҙ һеҙҙең менән сәйәхәт тураһында һөйләшәсәкбеҙ.\nДәфтәрҙәрҙе асып, теманы яҙып ҡуяйыҡ.\n( Таҡтала мин яҙам: Сәйәхәт)\nТемаға күсер алдынан, яңы һүҙҙәр менән танышып китәйек.\nХор менән уҡыу\nУҡыусылар, яңы һүҙҙәрҙе ҡулланып, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр төҙөп китәйек.\nУҡыусылар, китаптарҙы астыҡ, 79-сы бит, 118-се күнегеү.\nТексты ҡысҡырып сылбыр буйынса уҡыйбыҙ. Иғтибарлы булығыҙ. Мин башлайым, һеҙ дауам итерһегеҙ.\nУҡыусылар, текста нимә тураһында һүҙ бара?\nСәйәхәткә нимә менән, нисек сығып була?\nӘ һеҙ нимә менән сәйәхәт итер инегеҙ?\n(бер уҡыусы яуабын таҡтаға сығып яҙа)\n(Мин …….... менән сәйәхәт итәм)\nУҡыусылар, ә ниндәй төр сәйәхәткә сыҡмаҫ инегеҙ? (а какой вид путешествия вы не выбрали бы?)\n(таҡтаға сығып яҙалар)\n(Мин ......... менән сәйәхәт итмәйем)\nДөрөҫ, уҡыусылар. Сәйәхәт итәм – путешествую. Утверждение.\nСәйәхәт итмәйем – не путешествую. Отрицание путешествия.\nВ башкирском языке отрицание образуется при помощи частиц – ма,-мә. Оса – осмай, ашай – ашамай, уҡыйым – уҡымайым.\nТаҡтанан ҡағиҙәне уҡытырға.\nХәҙер, уҡыусылар, дәфтәрегеҙҙе асығыҙ. Ошо һүрәттәр менән һүҙҙәрҙе тап килтерегеҙ.\nУҡыусылар, һеҙ ҡайҙа сәйәхәткә барыр инегеҙ? Әйе, яҡшы. Ә мин Башҡортостан буйлап сәйәхәт итергә яратам. Мин Ирәмәл, Торатау тауҙарына мендем. Талҡаҫ, Йөрәккүл, Нөгөш йылғаларында йөҙҙөм, Шүлгәнташ мәмерйәһен күрҙем. Башҡортостан тәбиғәтенең хозурлығына, матурлығына тиңдәр юҡ.\nБеҙ тәбиғәт ҡосағына ял итергә барабыҙ.\nСамолет кеүек осайыҡ,\nПаровоз кеүек барайыҡ,\nАфарин уҡыусылар! Матур итеп ултырҙыҡ.\nБына һеҙгә карточкалар, унда ҡылымдың барлыҡ һәм юҡлыҡ формалыры яҙылған. Беренсе бағанаға барлыҡ формаһын теҙәгеҙ, икенсегә – юҡлыҡ формаһын.\nСәйәхәт өсөн иң тиҙ транспорт:\nКеше сәғәтенә йәйәү нисә км үтә ала?\nКосмосҡа нимә менән осорға була?\nҠылымдың юҡлыҡ мәғәнәһе ниндәй ялғау менән белдерелә?\n- ма, -мә\n- ам, -әм\nРәхмәт һеҙҙең әүҙем ҡатнашҡанығыҙ өсөн!\n127- се күнегеү;\nТексты тасуири уҡырға;\nҮҙегеҙҙең бер сәйәхәтегеҙ тураһында һөйләргә әҙерләнеп килегеҙ.\nНомер материала: ДВ-409549