“Ете ҡыҙым – Етегән йондоҙом...” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Ете ҡыҙым – Етегән йондоҙом...”\n“Ете ҡыҙым – Етегән йондоҙом...” 28.09.2018 // Йәмғиәт\nШулай тип ҡыуанып йәшәй Бөрйән ағинәйе.\nХозур тәбиғәтле Бөрйән районының Әбделмәмбәт (халыҡ телендә – Ҡыпсаҡ) ауылында ғүмер иткән Зәлифә Дауытова – ете ҡыҙ үҫтергән һөйөклө әсәй, абруйлы хеҙмәт ветераны, тирә-яҡҡа билдәле “Үҙән” фольклор ансамбленең йөҙөк ҡашы.\nЭйе, Зәлифә менән Зөбәйер Дауытовтарҙың күркәм ғаиләһендә Рәзифә, Рая, Фәймә, Зифа, Земфира, Сәкинә, Гөлсинә исемле береһенән-береһе һылыу, уңған ете ҡыҙ – ете йондоҙ буй еткерә. Ошо сағыу гөлләмә араһында ҡарағайҙай һомғол буйлы Юнир исемле бер генә бөртөк егет тә була, әммә, үкенескә ҡаршы, уның ғүмере бик йәшләй фажиғәле өҙөлә. Бер улы, бер ҡыҙы ҡала.\nЗәлифә инәйҙең үткән тормошо хаҡында хәтирәләрҙе тыңлау ҡыҙыҡлы ла, фәһемле лә. Мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләгән ҡатын бинаны йылытыу өсөн утын әҙерләп, уны бысып-ярыуын ғәҙәти эш кеүек кенә итеп һөйләй: “Йыйыштырыусылар иртәнге 5-тә мейес яға. Минең ҡарамаҡта улар өсәү. Балалар килгәнсе йүшкәһен ябып, бүлмәләрҙе йылытып ҡуйырға тейешбеҙ. Ғаилә ҡороп йәшәй башлағанда сәғәтебеҙ юҡ ине. Эшкә һуңларға ярамай. Әсәйем, Арҡысаҡ йондоҙ Ҡараташ тауына яҡынлаһа, таңғы биш тирәһе була, тип өйрәтте. Шул йондоҙға ҡарап, ваҡытты самалап, мәктәпкә юллана торғайным. Тәүге эш хаҡыма сәғәт һатып алдым. Йәй башланһа, иң тәүҙә класс бүлмәләрен ағартабыҙ, буяйбыҙ, йыуабыҙ, унан инде утын әҙерләргә тотонабыҙ. Үҙебеҙ бысабыҙ, үҙебеҙ ярабыҙ, мәктәп ихатаһына ташып, кәбән кеүек тигеҙ итеп өйәбеҙ. Бала менән өйҙә ултырыуҙы бөтөнләй белмәнем, өлкәндәре бәләкәстәрен күтәреп яныма килеп, имеҙгәс, алып ҡайтып китә торғайны. Бөтәһе лә шулай үҫте...”\nИнәйҙең тормошҡа ҡарашы шул тиклем ябай, ихлас, уны тыңлау – үҙе бер кинәнес. “Элегерәк беҙҙең башҡорт ирҙәренең бәғзе берҙәре ҡатындары ҡыҙ бәпәй тапһа, шуның өсөн көйгән, бер-береһенән көлгән була торғайны. Ә минең бабай улайтманы. Бер ваҡытта ла, ҡыҙ өҫтөнә ҡыҙ таптың, тип битәрләмәне, уларҙы шул тиклем яратты. Бесән мәлендә бер-бер артлы тигеҙ генә бакуй яһап төшөп китһәләр, атайҙары арттарынан: “Ана минең ҡыҙҙарым! Малайҙарға биргеһеҙ!” – тип һоҡланыр ине. Тик ғүмере генә ҡыҫҡараҡ булды бабайымдың, гүр эйәһе булыуына ла 27 йыл тулды. Ауылдағы ике шоферҙың береһе ине. Һары таңдан ҡара кискә ҡәҙәр эшләне, абруйы ҙур булды. Төндә берәйһе сирләһә, йә йөклө ҡатындар бәпәйгә ауырый башлаһа, арып ҡайтҡанмын тип тормай, район үҙәгенә алып китер ине. Матур, татыу йәшәнек”, – тип һағыш ҡатыш йылылыҡ менән ҡәҙерле хәтирәләрен яңыртты Зәлифә Фәйзрахман ҡыҙы.\n“Ҡыҙҙарымды кейәүгә биреп, туйҙар үткәреп, Башҡортостандың төньяғынан көньяғынаса йөрөп сыҡтым”, – тип шаярта ағинәй. Уның был шаяртыуында ниндәйҙер кимәлдә хаҡлыҡ бар. Иң өлкән ҡыҙы Рәзифә Арыҫланова – Ҡырмыҫҡалы районының Мырҙа ауылында, Рая Фәхретдинова – Ғафури районы үҙәге Красноусолда, Фәимә Ғосманова – Нефтекама ҡалаһында, Зифа Ураҙғолова Өфөлә төпләнгән. Земфира менән Сәкинә – Баймаҡ килендәре, ә кинйәкәйе Гөлсинәгә йәнтөйәге Бөрйәндә оя ҡороу насип булған.\nЕте ҡыҙҙың һәр береһе тормошта үҙ урынын табып, балалар үҫтереп, гөрләтеп донъя көтә. Рәзифә – мәҙәниәт хеҙмәткәре. Өс сабыйға ғүмер бүләк иткән, балалар церебраль фалижы (ДЦП) диагнозы менән тыуған ҡыҙы Гөлфиәне аяҡҡа баҫтырыу өсөн көсөн дә, ваҡытын да йәлләмәгән ҡаһарман йөрәкле әсә ул. Гөлфиә махсус йүнәлешле мәктәпкә барғас, уға иптәшкә тип шундай уҡ сир менән көрәшкән, әммә ата-әсә һөйөүенән мәхрүм ҡалған Регина исемле ҡыҙҙы тәрбиәгә ала Арыҫлановтар.\nРая – шәфҡәт туташы, уның мөхәббәтле, матур ғаиләһендә буй еткергән сәскә кеүек ике ҡыҙы хәҙер инде үҙ һөнәре буйынса эшләй. Фәимә – тәрбиәсе, бер бөртөк ҡыҙын оло тормош юлына оҙатып, апай-һеңлеләре араһында иң алдан өләсәй булыу бәхетен татыған. Зифа – ашнаҡсы, ике бала әсәһе. Земфира – Баймаҡ районы Буранбай ауылының йыр-моңға маһир Ғәйетбаевтар араһы килене, өс балаға әсәй булыу шатлығын кисереп, тулы бәхетенә риза булып йәшәй. Сәкинә Күсей ауылынан Абдуллиндарҙың нәҫел ебен дауам итәсәк өс улға ғүмер бүләк иткән. Ул аш-һыуға оҫта, тегеү, бәйләү кеүек ҡул эштәренә маһир.\nИң бәләкәстәре Гөлсинә Бөрйән районы Ҡурғашлы ауылында йәшәй, социаль хеҙмәткәр булып эшләй. Гөлсинә апаларының барыһын да уҙҙырған: Ҡарағоловтарҙың татыу ғаиләһендә биш ул үҫә! Зәлифә инәйҙең йыр-моңға маһирлығы, сыңғырап торған тауышы ҡыҙҙарына ла күскән: Гөлсинә лә матур йырлай, айырыуса халыҡ йырҙарын яратып башҡара. Район кимәлендәге Ғилман Сәфәрғәлин исемендәге конкурста ҡатнашып еңеү яулауы уға дәрт, үҙ көсөнә ышаныс өҫтәп ебәргән. “Бығаса береһенән-береһе бәләкәй улдарымды бағып, кеше араһына сығырға, бәйгеләрҙә ҡатнашырға ваҡытым да булманы. Хәҙер балаларым бер аҙ үҫте, ярҙамсыға әйләнде. Бынан ары әсәйемдән ҡалышмай, күңелемә яҡын шөғөлөмә иғтибарҙы арттырырға ине, тигән ниәтем бар”, – ти Гөлсинә.\nҒүмеренең һикһәненсе үренә яҡынлаған Зәлифә инәй үҙе лә йыр-моңдан айырылмай, ауылдың “Үҙән” фольклор ансамбленең иң әүҙем, тоғро ағзаларының береһе. Концерттар менән күрше ауылдарға һәм райондарға ла сығып китәләр. Тегеү, сигеү, бәйләү оҫтаһы булып танылған инәйҙең әле булһа ҡулынан энәһе төшмәй: ҡыҙҙарына, ейәнсәрҙәренә тип ҡорама юрған яһаһынмы, тупылдашып бер-бер артлы үҫеп килгән ейәндәренә ойоҡбаш-бейәләй бәйләһенме – һәр шөғөлөнән күңеленә йәм, ял таба. “Бала саҡтан әсәйебеҙҙең аҡыллы, сабыр, уңған булыуына һоҡланып, уға оҡшарға тырышып үҫтек. Әле лә бөтә серҙәребеҙ уға һыя. Кеше һүҙен кешегә еткермәҫ, үҙенән башҡаны фәрештә тип белгән изге зат ул”, – тигәйне өлкән ҡыҙы Рәзифә. Балаларынан ҡәҙер-хөрмәт күреп, уларҙың күңел йылыһына, наҙына сорналып йәшәгән Зәлифә инәй Дауытова ише сыуаҡ, тыныс ғүмер көҙө кисереү – һәр әсә өсөн оло бәхеттер ул...


Өфөлә иҡтисади хеҙмәттәшлек буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң ХХ ултырышына әҙерлек алып барыла\nКисә, 24 апрелдә, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Йортонда Өфөлә 29 майҙан 1 июнгә тиклем үткәреләсәк сәнәғәт округтары һәм бәләкәй, урта бизнес өлкәһендәге хеҙмәттәшлек буйынса Рәсәй-Италия эш төркөмөнөң ХХ ултырышына әҙерлек һәм уны үткәреү буйынса ойоштороу комитетынын киңәйтелгән ултырышы үтте.\nБашҡортостан май байрамдарын ҡаршыларға әҙерләнә. Уларҙы үткәреү тәртибе бөгөн Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов үткәргән оператив кәңәшмәлә билдәләнде.\nБашҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры Эрнст Исаев һорауҙарға тура эфирҙа яуап бирәсәк\nБашҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры, ауыл хужалығы министры Эрнст Исаев бөгөн, 23 апрелдә, Башҡортостан юлдаш телевидениеһында тура эфирҙа республика халҡының һорауҙарына яуап бирәсәк.\nРеспублика Президенты Рөстәм Хәмитов үткәргән кәңәшмәлә Башҡортостанда һыу транспортын үҫтереү мөмкинлектәре тикшерелде.\nБашҡортостан Хөкүмәте «Һөт малсылығын үҫтереү һәм һөт етештереүҙе арттырыу. Башҡортостан Республикаһында 500 һөтсөлөк-тауар фермаһын комплекслы яңыртыу» программаһын раҫланы.\nТөбәктең ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры «Ижтимағи электрон гәзит» уҡыусылары менән аралаша\n18 апрелдә «Ижтимағи электрон гәзит» сайтында (www.i-gazeta.com) Башҡортостандың ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Рәмил Исҡужиндың онлайн-конференцияһы үтә.\nБашҡортостанда федераль бюджеттан субсидиялар алыуға хоҡуҡлы коммерцияға ҡарамаған ойошмалар билдәләнде. Комиссия ҡарары буйынса, конкурстың һуңғы этабына үткән социаль йүнәлешле 40 проекттың барыһы ла финанс ярҙамы алыуға лайыҡ.\nБашҡортостанда 52 инвестпроект өҫтөнлөклөләр иҫәбенә индерелгән\nБашҡортостан Республикаһының өҫтөнлөклө инвестицион проекттары иҫәбенә 52 проект индерелгән. Инвестицияларҙың дөйөм күләме 312 миллиард һумдан ашыу сумманы тәшкил итә, ә был проекттарҙы тормошҡа ашырыу 37 меңдән ашыу эш урыны булдырыуҙы күҙ уңында тота. Өҫтөнлөклө инвестпроекттарҙы тикшереү һәм уларға ярҙам итеү буйынса хөкүмәт комиссияһы ултырышында БР иҡтисади үҫеш министры Евгений Маврин шундай һандарҙы әйтеп ишеттерҙе. БР Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, быйылғы беренсе ултырышта «М.Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең, «Меркурий-Инвест» идара компанияһының, «Финанс Меркурий Маркет Групп», «Экохимтех», «Башҡортостан Торба Заводы», «ЛБ Консалтинг» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәренең һәм «БиоБирск» фәнни-производство берекмәһенең проекттары ҡаралған.\nБашҡортостанда йыл һайын үткәрелеүсе «Рәсәй юғары социаль һөҙөмтәлелек ойошмаһы» бөтә Рәсәй конкурсы старт алды. Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, конкурста ҡатнашыу ойошмаларға социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү буйынса аныҡ миҫалдар менән таныштырыу мөмкинлеген бирә.\n1 2 ...\t303 304 305 306 307 ...\t328 329 All


Экология » "Урал" гәзите\n10-08-2018, 10:58 / Экология\n"Эко-Сити" - тѳбәк операторы\nБашҡортостан халҡы көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү өсөн түләйәсәк. 2019 йылда коммуналь хеҙмәттәр исемлегенә тағы ла бер тариф өҫтәлә. Республикала конкурс һөҙөмтәһендә, ниһайәт, ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өсөн төбәк операторҙары һайланды. Әлеге ваҡытта тармаҡта 100-ләп эшҡыуар шөғөлләнә. Бынан тыш, республикала сүп-сарҙы айырып йыйыу буйынса проект та тормошҡа ашырыла. Йорт алдарында пластик шешәләр, терегөмөшлө һәм башҡа хәүефле ҡалдыҡтар йыйыу буйынса айырым контейнерҙар урынлаштырыла. Яҡын арала республикала 10 меңдән ашыу экобокс ҡуйыла....\n21-09-2015, 08:46 / Экология\nУрман хужалығы эшсәндәре һѳнәри байрамын ниндәй шарттарҙа һәм ҡаҙаныштар менән ҡаршылауы тураһында Белорет урмансылығы буйынса территориаль бүлек начальнигы урынбаҫары Наил Үзбәк улы ӘХМӘТШИН менән әңгәмә ҡорҙоҡ....\n14-09-2015, 10:25 / Экология\nУңыш, муллыҡ, матурлыҡ байрамы\nҠаланың Йәш натуралистар станцияһында уҙған “Көҙгө уңыш” байрамы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына һәм Әҙәбиәт йылына арналды. Йылдан-йыл тәжрибә туплаған йәш натуралистар жюри ағзаларын белемле сәскәселәр, йәшелсәсе, игенсе, флористар, дизайнер, умартасылар булыуҙары менән һоҡландырҙы....\n23-12-2013, 16:23 / Экология\nМуниципаль район хакимиәте, Йәш натуралистар станцияһы, «БелЭко” йәмәғәт ойошмаһы һәм экологик китапхана ойошторған конкурстың еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үҙе бер байрамға әйләнде. Йәш натуралистар станцияһы директоры Нәсимә Шәриф ҡыҙы Иҫәнғәлина сарала ҡатнашыусыларға рәхмәт белдергәндән һуң һәр ғаиләнең тирә-яҡ мѳхитте һаҡлауға индергән ѳлѳшѳ тураһында ҡыҫҡаса һѳйләп үтте....\n1-12-2013, 10:35 / Экология\nҮҙебеҙҙе, еребеҙҙе яратайыҡ!\nҠуртымсыларҙың урманға һаҡсыл ҡарамауы борсоуға һала 2013 йылды Тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау йылы тип иғлан итеү илебеҙҙәге һәр яуаплы кешенең иғтибарын экология мәсьәләләренә йүнәлтергә мәжбүр иткәндер. Ошо хаҡта һәм экологтарҙың эше, бурыстары менән яҡындан танышыу маҡсатында, Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Белорет территориаль комитеты рәйесе Рәшит Рәис улы Килдейәров менән әңгәмә ҡорҙоҡ. территориаль комитеттың тѳп бурыстарының береһе - Тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәтенең үтәлешенә контроллек итеү. Был йүнәлештә быйыл ниндәй эштәр башҡарҙығыҙ?...


Ирәмәлдә фажиғә » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Кеше һәм хоҡуҡ » Ирәмәлдә фажиғә\nӘле яңы ғына Ирәмәлгә 23 февраль байрамын билдәләргә сыҡҡан 38 йәшлек Силәбе кешеһенең ике-өс көн урманда аҙашып йөрөүе тураһында яҙғайныҡ. Ярар ҙа ул тәжрибәле турист булып сыға, шул арҡала ғына иҫән ҡала. Ошо көндәрҙә фажиғәле эҙемтәләр менән оҡшаш тарих йәнә ҡабатланды.\nӘлеге мәл тәфтиш бара, бәләгә тарыусылар дауаханала ята, шуға ла бөтә хәл-шарттар аныҡ ҡына билдәле түгел. Ҡазан ҡалаһында йәшәгән 32 йәшлек Лилиә Рамаҙанова 6 йәшлек улы һәм 14 йәшлек ҡыҙы менән Силәбе өлкәһенең Төлөк ауылына киләләр.\nҠатын былтыр сентябрь айында Ирәмәлгә күтәрелгән инде, хәҙер ҡабатламаҡсы була. Үткән йәкшәмбе, йәғни 29 март изге тауға табан сығалар. Юл күрһәтеүсе алмайҙар, талап ителгәнсә кейенеүҙе йә, исмаһам, кеҫәгә шырпы һалып алыуҙы ла хәстәрләмәйҙәр. Ҡатындың әхирәте лә эйәргән була, әммә хәле насарая ла, кире борола. Ә әсә менән балалар аҙаша. Улар менгән саҡта үргә ҡарап түгел, тауҙың буйынан хәрәкәт итә башлайҙар, икенсе эҙҙәр буйынса китеп аҙашалар, Ирәмәлдең көнсығыш итәгенә, Тығын һаҙлығына барып юлығалар, тип фараз ителә.\nКисен ҡайтмағас, Рамаҙановтар туҡтаған йорт хужаһы борсола башлай, «Ирәмәл» паркы хеҙмәткәрҙәре эҙләргә сығалар, әммә таба алмайҙар. Иртәгеһенә бәләгә тарыусыларҙы ҡотҡарыуға ҙур көс йәлеп ителә - Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе ғәҙәттән тыш хәлдәр хеҙмәттәренән йөҙәрләгән-йөҙәрләгән кеше, ҡар өҫтөнән йөрөгән тиҫтә-тиҫтә техника, хатта, МИ-8 вертолеты.\nРамаҙановтар өшөгән-туңған көйөнсә табыла, әсә һәм ул ауыр хәлдә дауаханаға ебәрелә, реанимацияға һалына. Ә ҡыҙыҡай үлгән була, бер версия буйынса - таштан йығылып муйынын һындырған, икенсе версия - ҡустыһын нисек тә иҫән ҡалдырыу өсөн үҙ курткаһын сисеп биргән …\nЗинһар, хәтерләп ҡуйығыҙ, Ирәмәлгә сәфәр ҡылыу - анһат ҡына башҡарылған күңел-сафа ҡороу сараһы түгел! Әҙерләнеү, юл белгән кеше яллау, маршрут тураһында тейешле инстанцияларға алдан хәбәр итеү - мотлаҡ шарт. Юғиһә, башбаштаҡлыҡ, моңһоҙлоҡ өсөн үтә ҡиммәт хаҡ түләргә тура килә.\nИрәмәлгә сәйәхәт ҡылыу - уйын түгел, тәжрибәле туристар ҙа бәләгә тарып тора. Силәбенән 38 йәшлек Николай Стрючков 7 йыл рәттән 23 февраль байрамын... Тотош уҡырға\nРайон-ара прокуратура хәбәр итеүенсә, Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл районында йәшәгән 55 йәшлек ир РФ Енәйәт кодексының 258-се статьяһы буйынса... Тотош уҡырға\nИрәмәлдең мәғрүр ҡиәфәте\nСей яраға тоҙ һибеү кеүек булһа булһын, дүрт-биш йыл элек булған хәл-ваҡиғаларҙы иҫкә төшөрәйек. Масштаблы «Башҡортостандың 7 мөғжизәһе» исемле... Тотош уҡырға\nОҙаҡ көткән яҙ килде. Был дәүерҙә һыу тирәләре үтә хәүефле. Һыу ятҡылыҡтарында боҙ ҡарая, өҫтөндә уйым, йылыу, ҡарандар пәйҙә була. Кеше бата... Тотош уҡырға\nАлик Әмиров янғын һағында тиҫтә йылдан ашыу хеҙмәт итә. Училищены тамамлағас, инспектор, ҡарауыл начальнигы вазифаларын башҡарһа, һуңынан 24-се янғын... Тотош уҡырға


Башҡортостанға газ моторлы техника һатып алыуға федераль субсидия арттырылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостанға газ моторлы техника һатып алыуға федераль субсидия арттырылды\n15:21, 20 июля 2015 Иҡтисад\nБашҡортостанға газ моторлы техника һатып алыуға федераль субсидия арттырылды Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 20 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\n2015 йылда Башҡортостан торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өсөн газ-моторлы яғыулыҡ менән эшләгән автобустар һәм техника һатып алыуға федераль бюджеттан 322,4 миллион һум аласаҡ. Рәсәй Хөкүмәтенең 17 июлдәге ҡарары менән дөйөм күләме 3 миллиард һумлыҡ субсидиялар 23 төбәк араһында бүленә. Документ Рәсәй Хөкүмәтенең сайтында баҫылған.\nАҡса «Сәнәғәтте үҫтереү һәм уның конкурентлыҡ һәләтен күтәреү» федераль дәүләт программаһы сиктәрендә бүленә.\nБылтыр Башҡортостан газ-моторлы техника һатып алыуға 72,33 миллион һум алған. Ошо маҡсатта республика бюджетынан йәнә 29,53 миллион һум бүленгән. Субсидия ярҙамында «Башавтотранс» дәүләт унитар предприятиеһы 30 ҙур автобустарға эйә булды. Бынан тыш, компания үҙ аҡсаһына газ менән эшләгән «ПАЗ» маркалы 100 автобус һатып алды.\nТеги: субсидиялар,газ-мотор яғыулығы,рәсәй хөкүмәте,башавтотранс


Республикала ир-егеттәр урта баҙар эш хаҡынан юғарыраҡҡа дәғүә итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n11:50, 22 февраля 2018 Иҡтисад\nӨФӨ, 2018 йыл, 22 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\nМәҫәлән, «Эшсе персонал» өлкәһендә – резюмеларҙың 94 проценты ирҙәрҙеке, «Транспорт, логистика» һәм «Мәғлүмәт технологиялары» һөнәр тармаҡтарында 85 процент ир-егеттәр резюмеһы урынлаштырылған. Төҙөлөш тармағында һәм етештереү өлкәһендә – 80-83 процент. Топ-менеджер вазифаһына дәғүәселәр араһында – 78 проценты ирҙәр.\nИр-егеттәр 35 мең һум күләмендә уртаса эш хаҡы теләй, шул уҡ ваҡытта ике зат дәғүәселәре араһындағы баҙар буйынса уртаса күрһәткестәр 30 мең һум тәшкил итә.\nТеги: эш, эш хаҡы, ир-егеттәр


Республиканың өс мәктәбендә ҡытай теле өйрәнелә\nӘлегә теләүселәр өсөн генә, әммә уҡытыусылар был предметты мәктәп программаһына индерергә кәрәк тигән теләктә. Сөнки ҡытай теле уҡыусыларҙың музыкаль һәләтен дә, моторикаһын да, хәтерен дә, фекерләү ҡеүәһен дә үҫтерә. Ҡытайса өйрәнергә теләүселәр күп, Өфөнөң 71-се мәктәбендә генә йөҙҙән ашыу.\nБер артыҡ һыҙыҡ һәм ағас һүҙе шунда уҡ тамырға әйләнә. Ҡытай теле донъялағы иң ҡатмарлы телдәрҙең береһе һанала. Бер иероглиф бер хәрефте лә, хатта һүҙҙе лә аңлатыуы мөмкин. Шуға ҡарамаҫтан телде өйрәнергә теләүселәр күп. Өфөләге 71-се мәктәптә генә 100-ҙән ашыу. Ҡытай теле бында өс йыл элек өйрәнлә башлаған. Хәҙер уҡыусылар һүҙҙәрҙе генә түгел, диалог ҡора ла белә.\nТелде милли-мәҙәни йолаларҙан, ғөрөф-ғәҙәттәрҙән айырып ҡарау мөмкин түгел. Шуға күрә мәктәптә иероглифтарҙы өйрәнеү төрлө байрамдар, кисәләр менән үрелеп бара. Ҡытайса сәй бешереү дәресе шуларҙың береһе.\nҠытайҙарҙа сәй әҙерләү бер нисә этаптан тора. Тәүҙә үләндәр еҫкәп оҡшағаны һайлап алына. Артабан сынаяҡтар ҡайнаған һыу меән сайҡатыла. Иң ҡыҙыҡлы мәле-ҡытайҙар бешерелгән сәйҙең тәүге һауытын түгә, икенсеһен генә эсергә мөмкин.\nМәктәптә шулай уҡ ҡытайҙарҙың милли спорт төрҙәре лә өйрәнелә. Йәш быуында Ҡытайға һөйөү уятыусы педагог Тимур Зарипов, ул үҙе бала саҡтан көнсығыш телен өйрәнеү хаҡында хыялланған. Хәҙер ул үҙе һымаҡ уҡыусыларҙың теләген тормошҡа ашыра. Йәш уҡытыусы Ҡытайҙа практика ла үтеп ҡайтҡан. Иң ҙур проблема методик ҡулланмаларҙың етешмәүе, ти ул.\nТимур Зарипов, Ҡытай теле уҡытыусыһы: «Уҡыу әсбәптары бар, әммә улар бик ҡатмарлы итеп яҙылған, күберәк юғары белем биреү учреждениелары өсөн. Әле беҙ яңы дәреслектәргә заказ биреү өҫтөндә эшләйбеҙ».\nЕр шарында ҡытай телендә 2 миллиард тирәһе кеше аралаша, йәғни инглиз теленән ҡала был икенсе юғары күрһәткес. Хәҙер Рәсәйҙә көнсығыш теле менән ҡыҙыҡһыныусылар артҡан, сөнки ике ил араһындағы бәйләнештәр нығый бара. Ә 71-се мәктәп уҡыусылары был хәҡиҡәтте өс йыл элек үк күҙаллаған, бөгөн улар тәүге уңыштары менән ғорурлана ала.


ФОРУМ ТАМАМ. ҮҘГӘРЕШТӘР БУЛАСАҠ » Архив газеты "Йәшлек"\nБармаҡ тоя белмәһә, ҡул ҡоя белмәй.\nБаш йортомдағы телде башҡорт аңлаймы?\nФОРУМ ТАМАМ. ҮҘГӘРЕШТӘР БУЛАСАҠ Сәйәсәт\nБеҙҙең илдә торлаҡ-коммуналь түләүҙәр буйынса бурыс 20 миллиард һумға еткән! Ҡолаҡҡа киртеп ҡуйырға кәрәк – киләһе йылда был тармаҡта тарифтар 4 процентҡа артасаҡ. Тағы ла бер яңылыҡ – квитанцияларҙағы “дөйөм йорт ихтыяждары” (ОДН) тигән түләү бөтөнләй юҡҡа сығасаҡ. Был яңылыҡтарҙың барыһы ла баш ҡалабыҙҙағы Конгресс-холда “Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә” Бөтә Рәсәй форумы барышында билдәле булды. Сараны Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы, Башҡортостан Хөкүмәте ойошторҙо. Унда йәмәғәт ойошмалары, бизнес, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә эшләүсе компаниялар вәкилдәре, Торлаҡ һәм төҙөлөш өлкәһен күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты етәкселәре, Рәсәй субъекттары вәкилдәре — илдең 80 төбәгенән 500 самаһы делегат ҡатнашты.\nҘур өмөт уятырлыҡ итеп, “Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә” тип аталған форумдың тәүге көнөндә пленар ултырышта тармаҡтың 2020 йылға тиклемге үҫеш стратегияһы менән таныштырҙылар, “Ремондис” компанияһы менән стратегик хеҙмәттәшлек тураһындағы меморандумға ҡул ҡуйылды, “түңәрәк өҫтәл”дәр ойошторолдо. Форум ике көн дауам итте. Рәсәйҙең Төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалығы министрлығы вәкилдәре һәм Дәүләт Думаһы депутаттары журналистар менән осрашып, көнүҙәк һорауҙарға яуап бирҙе. Сара барышында торлаҡ ҡануниәтендәге яңылыҡтар, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә йәмәғәт контроле үҙәктәренең эше, “Грамоталы ҡулланыусы мәктәбе” проектын ғәмәлгә ашырыу, авария хәлендәге торлаҡ, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын утилләштереү, капиталь ремонт үткәреү кеүек мөһим мәсьәләләр тикшерелде.\nСара пленар ултырыш – бизнес вәкилдәренең роуд-шоуы менән дауам итеүе менән ылыҡтырҙы. Ни тиһәң дә, спикерҙар араһында – Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ярҙамсыһы Олег Машковцев, Рәсәйҙең элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Михаил Евраев, Рәсәй Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Павел Качкаев, Дәүләт Думаһының Торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары Александр Сидякин һәм компанияларҙың генераль директорҙары булды.\nФорум барышында капиталь ремонт өсөн кемдәрҙең аҡса түләргә тейешлеге тураһында күп һөйләшеү булды. Хәҙер был мәсьәлә буйынса аныҡ ҡанундар бар. Рәсәй Федерацияһының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень билдәләүенсә, беренсе һәм икенсе төркөм инвалидтары капиталь ремонт өсөн һалынған сумманың 50 процентын түләүҙән азат ителә. Әйткәндәй, инвалидтар башҡа коммуналь түләүҙәр буйынса ла шундай уҡ льготалар менән файҙалана. Шулай уҡ инвалид бала тәрбиәләүсе ғаиләләр һәм яңғыҙ йәшәүсе 70 – 80 йәшлек пенсионерҙар ҙа капиталь ремонт өсөн билдәләнгән сумманың яртыһын ғына бирергә тейеш. Ә инде йәше 80-дән артҡан яңғыҙ пенсионерҙар был түләүҙәрҙән тулыһынса азат ителә.\nӘлбиттә, капиталь ремонт өсөн түләү – халыҡ араһында ризаһыҙлыҡ тыуҙырыусы мәсьәләләрҙең береһе. Ләкин был программа артабан да эшләйәсәк. Башҡа сара юҡ.\n– Әгәр биш-ете йыл элек был тармаҡта бер ниндәй ҙә аҙымдар эшләмәгән булһаҡ, һөҙөмтәләр насар булыр ине. Быйыл йыл аҙағына 20 мең самаһы йортта ремонт эшләнә, был яҡшы күрһәткес. Кешеләр үҙҙәренең йорттарының хужаһы икән, квадрат метрҙары өсөн яуаплы булырға ла тейеш. Шәхси йорттарҙа йәшәүселәр ремонтты һәр ваҡыт үҙ аҡсаһына үткәрә, дәүләттән ярҙам һорамай. Социаль яҡтан яҡлауһыҙ булмағандарынан башҡалары, әлбиттә, уларға айырым ярҙам күрһәтелә. Капиталь ремонт программаһы үҙгәрмәйәсәк, уны тормошҡа ашырыу өсөн артабан да эштәр дауам итә, – тине Михаил Мень.\nӘлеге ваҡытта беҙҙең илдә һәр өсөнсө фатир ипотека программаһы буйынса алына. Йыл башында күп кенә белгес ипотека алыусыларҙың күпкә, хатта дүрт тапҡырға кәмейәсәген фаразлағайны. Һәр өсөнсө фатирҙың тап бурысҡа алынғанлығын иҫәпкә алһаң, был фараздар тормошҡа ашҡанда торлаҡ баҙарында ысын фажиғә булыр ине. Ярай әле көрсөккә ҡаршы ҡабул ителгән Хөкүмәт программаһы эшләне. Уның буйынса ипотека проценттарына субсидиялар бирелде. Михаиль Мень билдәләүенсә, үтеп барған йылда ипотекаға алынған һәр дүртенсе фатир хужаһы субсидиялау программаһын файҙаланған. Шуға ла ипотека кредитының йыллыҡ проценты 12-нән артмай. Хөкүмәт программаһы 2015 йылдың апреленән 2016 йылдың шул уҡ айына тиклем эшләй. Уны артабан да оҙайтасаҡтармы-юҡмы – әлегә билдәле түгел. Аныҡ ҡарар март айҙарында ҡабул ителәсәк. Әгәр банктар үҙҙәре үк юғары проценттар ҡуймаһа, программаны дауам итеү мохтажлығы юҡ. Ҡыҫҡаһы, субсидиялау программаһы артабан эшләйәсәкме-юҡмы икәнлеген әйтеү әле иртәрәк.\n“Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ үҙгәрә” тип аталған Бөтә Рәсәй форумы барышында баш ҡалалағы Рудольф Нуриев исемендәге урамда төҙөлгән яңы йорттоң хужаларына асҡыс тапшырыу тантанаһы ла булды. Ул йортҡа авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәрҙе күсерҙеләр. Асҡыс тапшырыу тантанаһында Рәсәй Федерацияһының төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень, уның урынбаҫары Андрей Чибис, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең вице-премьеры Владимир Нагорный, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Павел Качкаев һәм Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Ирек Ялалов та ҡатнашты.\nАвария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәрҙе яңы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе ауыр һәм сетерекле. Башҡортостанда бьл эш ваҡытында, графикҡа ярашлы башҡарыла. Әлеге яңы йорт та сифатлы итеп төҙөлөүе менән ҡыуандыра. Илдең ҡайһы бер төбәктәрендә авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәрҙе яңы урындарға күсереү әкрен бара, беҙҙең республика улар иҫәбенә инмәй.\nРеспублика йортонда Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Михаил Мень менән осрашты. Осрашыуҙа төбәктең төҙөлөш комплексы эше һөҙөмтәләре, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһын реформалау һәм камиллаштырыу мәсьәләләре тураһында һөйләшеүҙәр булды.\n– Беҙ торлаҡ-коммуналь хужалыҡ һәм төҙөлөш өлкәһендә яҡшы эшләйбеҙ. Торлаҡ буйынса күрһәткестәр юғары. Быйыл 2,6 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыла. Ғөмүмән, бер нисә йыл ошо кимәлде һаҡлап киләбеҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Сәнәғәт төҙөлөшө лә шул уҡ юғары кимәлдә. Инвестициялар ҙа йәлеп ителә.\nРеспублика Башлығы билдәләүенсә, Башҡортостанда кешеләрҙе авария хәлендәге торлаҡтан күсереү, торлаҡ-коммуналь хужалыҡты яңыртыу, капиталь ремонт үткәреү буйынса программаларҙы тормошҡа ашырыу әүҙем дауам итә.\n– Торлаҡ төҙөү буйынса күрһәткестәрегеҙ ҡыуандыра. Афарин! Былтыр ошо тармаҡты үҫтереү буйынса илдә рекорд ҡуйылды. Билдәле сәбәптәр арҡаһында быйыл да шундай һөҙөмтәгә ирешеп булмаҫтыр, әммә планды үтәргә кәрәк. Яҡынса 70 – 75 миллион квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелер, тип ышанабыҙ, – тип билдәләне Михаил Мень. – Иң мөһиме, темп кәмемәй. Ҡала буйлап йөрөп сыҡтым. Төрлө формала халыҡты ипотекаға йәлеп итеү, төҙөүселәрҙең баҙарға яраҡлашыуы хаҡында һөйләнеләр. Был бик мөһим. Ә инде беҙ һеҙгә ярҙам итергә әҙербеҙ.\nМинистр Рөстәм Хәмитовҡа Бөтә Рәсәй форумын ойоштороуҙа ярҙам күрһәткәне өсөн рәхмәт тә белдерҙе.\n– Бөгөн ике йылда министрлыҡ тарафынан торлаҡ-коммуналь хужалыҡ системаһына индерелгән яңылыҡтар хаҡында һүҙ алып барырға кәрәк. Беҙ башҡа бер нәмәне лә үҙгәртергә йыйынмайбыҙ, – тине Михаил Мень.\nавторы: admin | 25 декабря 2015 | | Фекерҙәр (0)\nҠышты тулы әҙерлектә ҡаршылайбыҙ\nИғтибар – торлаҡ-коммуналь хужалыҡҡа\nСифатына дәғүәләр бар


Төбәк синоптиктары ҡояшлы, әммә ямғырлы һауа торошон фаразлай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:26, 14 августа 2017 Йәмғиәт\nТөбәк синоптиктары ҡояшлы, әммә ямғырлы һауа торошон фаразлай Фото: Галина Бахшиева\nӨФӨ, 2017 йыл, 14 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБашҡортостанда яңы эш аҙнаһының башы ҡояшлы, әммә ямғырлы буласаҡ, тип фаразлай синоптиктар. Республиканың гидрометеорология һәм тирә-яҡ мөхит мониторингы идаралығы мәғлүмәттәре буйынса, дүшәмбе, 14 августа, яуым-төшөм булмай. Ел бөгөн төньяҡтан, төньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы көндөҙ +17,+22.\nАлдағы ике көндә урыны менән бер аҙ ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы көтөлә. Ел тотороҡһоҙ, талғын. Көндөҙгө температура бер аҙға күтәреләсәк һәм 22-27 градус тәшкил итәсәк. Төндә термометр бағанаһы +8,+13 күрһәтәсәк.


Малай-Муйнаҡ — Башҡорт Википедияһы\n54°33′44″ с. ш. 59°33′45″ в. д.HGЯO\n80 253 849 006\n80 653 449 126\nМалай-Муйнаҡ (рус. Маломуйнаково) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше. Почта индексы — 453713, ОКАТО коды — 80253849006.\n7 Күренекле шәхестәре\nРайон үҙәгенә тиклем (Учалы): 45 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Абҙаҡ): 3 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Шартымка): 13 км\nXVIII быуат аҙағында Малай Муйнаҡта 27 йорт иҫәпләнә. Малай-Муйнаҡ ауылының икенсе исеме — Буранғол. 1859 йылда X ревизия буйынса Малай Муйнаҡта 32 йортта 200 кеше йәшәй. Ауылда өсөшәр ихата керҙәш була, уларҙы төп аҫаба халыҡ ер биләмәләрен ҡуртымға биреү шарты менән ҡабул итә. Керҙәштәр башҡорт общинаһына ихатанан 10-шар тин түләй һәм аҫабалар кеүек үк ҡаҙна һәм община файҙаһына бөтә йөкләмәләрҙе үтәй. 1920 йылға Ҡарт Муйнаҡта халыҡ һаны ике тапҡырға кәмей, уның ҡарауы Малай Муйнаҡта 144 кешегә арта. XIX быуаттың беренсе яртыһында ике ауыл да Троицк өйәҙендә 4-се Загорный кантондың 1-се һәм 2-се йортона инә. 1864 йылда улар 1919-1930 йылдарҙа Тамъян-Ҡатай кантоны составында булған Туңғатар улусына буйһоналар. Малай Муйнаҡта тәүге төпләнеүсенең улы зауряд-сотник Хисаметдин Муйнаҡов (1781-1858) йәшәгән.\n2010 йыл 14 октябрь 108 49 59 45,4 54,6\n1816 йылда һәм 1859 йылда Малай-Муйнаҡ ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.\nӘхмәт урамы (рус. улица Ахметово)\nҠарсыға Урман, Лоши-Сумаҡ, Шағырүлгән йылғалары буйында, икенсеһенеке — Ҡара, Киркетөйәк, Бысаҡкиҫкән йылғалары буйында) булған. Тәүҙә иң алыҫ күсенеү урыны\nБуҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы (1789—1856) — кантон башлығы, ғəскəр старшинаһы (1846). 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1857)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Малай-Муйнаҡ&oldid=1143806 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:32 25 июнь 2022 үҙгәртелгән.


"Һәр ауырыуға ярҙам итерлек көс беҙ!"\n12 Ноябрь 2020, 18:20\nБаймаҡ эшҡыуары Баймаҡ, Сибай ҡалалары, Хәйбулла, Әбйәлил, Бөрйән райондары дауаханаларына ярҙам ойошторҙо“Үҙегеҙ йә яҡындарығыҙ дауаханаға эләгеп, шприц та бөткән мәлгә эләкһәгеҙ, нимә эшләрһегеҙ? Ә бер туғаны ла, яҡыны ла булмағандар нисек аяҡҡа баҫырға тейеш? Бергә – беҙ еңелмәҫ көс! Кеҫәгеҙҙән ун һум төшөп ҡалһа, һеҙ уны һиҙмәйәсәкһегеҙ ҙә, ә дауаханаларға дарыу һатып алыу өсөн йүнәлтһәгеҙ, кеше ғүмерен ҡотҡарасаҡһығыҙ”,- ти Альберт Йосопов. Хаҡ һүҙҙәр! Альберт Әхтәр улының исемлегендә ярҙам итеүселәрҙең һаны артҡандан-арта барыуы беҙҙең көндәрҙә лә изге йәнле, саф йөрәкле кешеләрҙең күберәк булыуын дәлилләй. Дауаханала ятҡан ауырыуҙарға ярҙам итергә теләһәгеҙ 4279060025355819 карта иҫәбенә хәлегеҙҙән килгән тиклем аҡса күсерә алаһығыҙ. Карта Альберт Әхтәр улының 89649553828 телефонына бәйле.\nБаймаҡ эшҡыуары Баймаҡ, Сибай ҡалалары, Хәйбулла, Әбйәлил, Бөрйән райондары дауаханаларына ярҙам ойошторҙо\nКешелек барлыҡҡа килгәндән алып һәр быуат үҙ һынауын кисереп килә. Беҙҙең көндәрҙә ул – коронавирус афәте. Иғтибар итһәгеҙ, иң ауыр ваҡытта әҙәм балаһының ысын кешелек сифаттары асыла. Кемдер юғалып ҡала, бәғзеләрҙең яһиллығы ҡалҡып сыға, ә күпселектең үҙ-үҙен аямауы, батырлығы, матур күңеле бар халыҡҡа ҡатмарлы мәлдең үтәсәгенә өмөт-ышаныс бирә.\nАльберт Әхтәр улы Йосоповты ла хәҙерге заман геройҙарының рәтенә индерәм. Үҙ тырышлығы менән гаражындағы автомастерскойҙан башлап “BLACK SERVICE” селтәрен асыуға өлгәшкән Альбертты Баймаҡ районында ғына түгел, ә тирә-яҡта ла бик яҡшы беләләр. Үҙ һүҙендә тора белгән, алтын ҡуллы, ысын ир-егет ул. Күп сараларҙың бағыусыһы, ауыр хәлгә ҡалған кешеләргә бар хәленсә ярҙам итергә ынтылған оло йөрәкле эшҡыуарға күптәр рәхмәттәрен уҡый.\nЯҙғыһын коронавирус ауырыуы тарала башлағас, Альберт Әхтәр улы урындағы эшҡыуарҙарҙы берләштереп, Баймаҡ үҙәк ҡала дауаханаһына ИВЛ аппараттарын һатып алып, бүләк иттеләр. Ә инде госпиталдә ҡайһы бер дарыуҙар етмәүен ишетеү менән, ул тағы бер мәрхәмәтлек акцияһын башланы. Альберт Әхтәр улы дауахананы тейешле укол-дарыуҙар менән тәьмин итеү өсөн аҡса йыйыуҙы ойошторҙо. Тәүҙә был акцияны урындағы эшҡыуарҙар күтәреп алһа, хәҙер уға һәр кем үҙ өлөшөн индерергә тырыша. Альберт Әхтәр улы был акция тураһында: “Хәҙер дауаханаларҙа ниндәйҙер дарыуҙарҙың бөтөүе йәки етмәүе күҙәтелә. Ә был ауырыуҙар өсөн бик хәүефле. Шуға күрә йыйылған аҡсаға мин төрлө ерҙән дарыуҙарҙы һатып алыуҙы ойошторам. Һәр кем хәленән килгән тиклем ярҙам итә ала. Күмәкләһәк, хатта 1 һум, 10 һумлап тә хәтһеҙ дарыуға етерлек аҡса йыя алабыҙ. Аҡса күсергәндә районығыҙҙы һәм ауылығыҙҙы күрһәтегеҙ. Мәҫәлән, Темәс ауылынан күскән аҡсаны беҙ шул ауылдағы дауаханаға дарыуҙар алыу өсөн йүнәлтәсәкбеҙ”,-тип аңлатты.\nТәүҙә Баймаҡ районында ғына барған мәрхәмәтлек акцияһы Сибай ҡалаһы, Хәйбулла, Бөрйән, Әбйәлил райондарына ла таралды. Сөнки ул райондарҙа ла Альберт Әхтәр улын бик яҡшы беләләр. “Һүҙендә тора белгән, намыҫлы, иманлы кеше ул. Альберт Йосопов тотонған эш һәр саҡ уңышлы була”,-ти күрше райондаштар. Әле учалылар ҙа был акцияға ҡушылырға йыйына. Аҡса күсергән һәр кем үҙ районын яҙа. Шул сумма нәҡ шул райондың дауаханаһына китә. Уларға ниндәй дарыуҙар кәрәклеген Альберт Әхтәр улы баш табиптар менән көн дә хәбәрләшеп, белешеп тора. Эшҡыуарҙың республикала ғына түгел, ә тотош Рәсәй буйынса дуҫтары, таныштары күп булыуы ла әмәлгә ярап ҡала. Улар үҙ ҡалаһында дарыуханала кәрәкле дарыуҙар булһа, шунда уҡ Альберт Әхтәр улына хәбәр итә. Эшҡыуар тейешле аҡсаны күсереп, медикаменттарҙың Баймаҡҡа килеп етеүен ойоштора. Ошо көндәрҙә Өфө, Силәбе өлкәһенә йөрөгән таксистарыбыҙ ҙа бик күп дарыу алып ҡайтты. “Тыуған районым түгел, бар Рәсәй кешеләренә коронавирустан ҡотолорға ярҙам итеү теләгем бар, әммә бер үҙем генә был эште атҡарып сыға алмаҫ инем. Шуға күрә социаль селтәрҙәр аша кешеләргә мөрәжәғәт иттем һәм улар минең уйҙы күтәреп алды. Әлбиттә “мин ниңә аҡса күсерергә тейеш, ана, хөкүмәт ярҙам итһен!” тип күкрәк туҡмап, үҙ хаҡлығын иҫбат итеүселәр ҙә бар. Бәхеткә, улар бик әҙ. Күп ваҡыт та үтмәй, ошо бәхәскә инеүселәр: “Альберт, минең бер туғаным ауырып китте. Һиндә дарыу юҡмы?”-тип һорай. Шуға күрә был эшкә бергәләшеп тотонорға кәрәк. Хөкүмәт аҡса бүлә ул, әммә ярҙамға мохтаж ауырыуҙар үтә күп. Күпме кешене юғалттыҡ һәм юғалтабыҙ бит! Бәлки, нәҡ һеҙҙең күсергән аҡсаға алынған дарыу кемдеңдер ғүмерен ҡотҡарыр. Ә был оло сауап. Аллаһы Тәғәлә был изге эшегеҙҙе иғтибарһыҙ ҡалдырмаҫ. Үҙегеҙ ярҙам итә алмаһағыҙ, өлкәндәргә мөрәжәғәт итегеҙ. Ололар бындай изге эш өсөн аҡса йәлләмәйәсәген яҡшы беләм. Һәр кемебеҙ бер һум аҡса күсерһә лә, күпме дарыу һатып аласаҡбыҙ. Килгән һәр тин тураһында отчет яһап, социаль селтәрҙәргә һалып барам. Был акцияға һәр кем үҙ өлөшөн индерә ала. Әгәр аҡса күсерә алмайһығыҙ икән, минең мөрәжәғәтемде артабан таратығыҙ”,-ти Альберт Әхтәр улы.\nХалыҡҡа ярҙам итеү теләге менән янған эшҡыуарҙы төнгө ун-ун берҙә лә дарыуханаларҙың береһендә осратырға мөмкин. Табиптарҙан алған исемлегенә ҡарап, йәшникләп дарыуҙар алып, уны машинаһына тейәп, дауаханаға ашыға ул. “Үҙегеҙ йә яҡындарығыҙ дауаханаға эләгеп, шприц та бөткән мәлгә эләкһәгеҙ, нимә эшләрһегеҙ? Ә бер туғаны ла, яҡыны ла булмағандар нисек аяҡҡа баҫырға тейеш? Бергә – беҙ еңелмәҫ көс! Кеҫәгеҙҙән ун һум төшөп ҡалһа, һеҙ уны һиҙмәйәсәкһегеҙ ҙә, ә дауаханаларға дарыу һатып алыу өсөн йүнәлтһәгеҙ, кеше ғүмерен ҡотҡарасаҡһығыҙ”,- ти Альберт Йосопов. Хаҡ һүҙҙәр!\nАльберт Әхтәр улының исемлегендә ярҙам итеүселәрҙең һаны артҡандан-арта барыуы беҙҙең көндәрҙә лә изге йәнле, саф йөрәкле кешеләрҙең күберәк булыуын дәлилләй.\nДауаханала ятҡан ауырыуҙарға ярҙам итергә теләһәгеҙ 4279060025355819 карта иҫәбенә хәлегеҙҙән килгән тиклем аҡса күсерә алаһығыҙ. Карта Альберт Әхтәр улының 89649553828 телефонына бәйле.


Документтарҙы электрон селтәр аша еткереү\nДокументтарҙы электрон селтәр аша еткереү(ДЭСЕ) мөмкинселеген ҡулланып Рәсәй китапхана фондтарынан баҫма документтарҙың күсермәһен алып була.\nБашҡортостан Республикаһының Милли китапхана фондтарынан киләһе баҫмаларҙың электрон копияларын алып була\nйыйынтыҡтарҙа һәм ваҡытлы матбуғатта сыҡҡан мәҡәләләрҙе;\nавторлыҡ хоҡуҡтары менән һаҡлана торған әҫәрҙәрҙең фрагменттарын(15% күберәк булмаған);\nтулы күләмдәге авторлыҡ хоҡуҡтары булмаған баҫма әҫәрҙәрҙе (официаль һәм норматив документтар, авторлыҡ хоҡуҡтар ваҡыты үткән).\nАлған электрон документтарҙы уҡыуҙа һәм ғилми тикшеренеүҙә, шулай уҡ мәғлүмәт еткереү өсөн цитата итеп ҡулланырға рөхсәт ителә.\nБашҡортостан Республикаһының Милли китапханаһынан алынған документтарҙы табыш алыр өсөн ижад итеп, тиражлау һәм таратыу тыйыла.\nЗаказды алып, баҫманың Башҡортостан Республикаһы Мили китапханаһы фондында барлығын тикшергәс заказ биреүсегә 2 көн эсендә яуап ебәрелә (e-mail йәки телефон аша). Унан һуң уҡыусы заказды раҫлай, йәки унан баш тарта.\nИкенсе китапханаларҙағы документтар күсермәләренә заказ үтәү вакытын фондты һаҡлаусы китапхана билдәләй.


Шаран районында опекаға һәм тәрбиәгә алынған балалар өсөн һабантуй ойошторолдо\n«Минең ғаиләм» тип аталған байрамда балалар һәм уларҙы тәрбиәләүсе өлкәндәр ҡатнашты. Әлеге ваҡытта райондың опека һәм попечителлек бүлегендә 147 бала иҫәптә тора. Уларҙың 31-е опекаға, ҡалғандары тәрбиәгә алынған, социаль приютта 25 бала тәрбиәләнә. Сараны ойоштороусылар әйтеүенсә, бындай байрамдар өлкәндәргә һәм балаларға бер-береһен яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә.\nНаталья Мишина, Шаран районы хакимиәтенең опека һәм попечителлек бүлеге баш белгесе: «Был сараны беҙ тәүгә ойошторҙоҡ. Уны киләсәктә лә дауам итербеҙ тип уйлайым. Байрамдың исеме бушҡа ғына «Минең ғаиләм» тип аталманы. Маҡсатыбыҙ - ошондай сараларҙа балаларға ысын мәғәнәһендә үҙ ғаиләһен табырға ярҙам итеү».\nАуыр тормош хәлендә ҡалған балалар өсөн яуаплылыҡ алыусылар араһында уларҙың өләсәләре һәм башҡа туғандары, шулай уҡ балаларға әсә наҙы өләшергә теләүсе бөтөнләй сит кешеләр ҙә бар. Рәзилә Агаева үҙенең балалары ситкә сығып киткәс, тәрбиәгә тағы ла бер ҡыҙ менән ул алған. Балаларынан ҡәнәғәт ханым улар менән бергә төрлө сараларҙа ҙур теләк менән ҡатнаша.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 22.05.2017\nРәсәй осоусыһы Олег Пешковты үлтереүҙә ғәйепләнеүсе Алпарслан Челик законһыҙ ҡорал йөрөтөү статьяһы буйынса Төркиәлә 5 йылға иркенән мәхрүм ителгән. Был турала боевиктың адвокатына һылтанма яһап, «РИА Новости» агентлығы хәбәр итә. Шул уҡ ваҡытта Рәсәй хәрбиһен ултереүҙә Челиктың ҡатнашлығын тикшереү дауам итә. Мәғлүм булыуынса, Су-24 Рәсәй истребителен Төркиә самолеты утҡа тота. Экипаж катапульталанып өлгөрә. Әммә парашютта төшөп барған Олег Пешковты боевиктар һауала атып үлтерә.\nМексиканың Чьяпас штатындағы юл фажиғәһендә 16 кеше һәләк булған, 25-е йәрәхәтләнгән. Пассажир автобусы 100 метр тәрәнлектәге тарлауыҡҡа ҡолай. Транспортта дини ойошма вәкилдәре булыуы билдәле. Фажиғәгә тиҙлекте арттырыу сәбәпсе булған, тип хәбәр итә мәғлүмәт сығанаҡтары.\nШвеция йыйылма командаһы хоккей буйынса донья чемпионы. Финал уйында улар Канаданы буллиттар серияһында отоп, уйын 2-1 файҙаһына тамамланды. Ә Рәсәй йыйылма командаһы бронза миҙал өсөн финдар менән уйнаны. Уйын яҡташтарыбыҙ файҙаһына 5-3 иҫәбенә тамамланды.\nӨсөнсө урын яулауға ҡарамаҫтан, яҡташыбыҙ, Рәсәй милли командаһының ҡапҡасыһы Андрей Василевский 2017 йылғы хоккей буйынса донья чемпионатының иң яҡшы голкиперы тип танылды. Турнирҙағы 9 уйындың өсәүһендә ул үҙ ҡапҡаһын ҡоро ҡалдырыуға өлгәште. Статистикаға ярашлы, Андрей Василевский шайбаларҙың 2 процентын уткәреп, 94 процентын кире ҡаҡҡан.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЫУҒАН ЕРЕНДӘ КЕШЕ КӘРӘГЕРӘК БУЛА - 2017 - Мәҡәләләр\nБөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты тәҡдиме менән Өфөлә быйыл беренсе тапҡыр Башҡорт ғаиләһе көнө үткәйне. Унда республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән матур ғаиләләр ҡатнашты. Бөгөнгө геройҙарыбыҙҙы ла унда тап иткәйнек. Йыр-моңға, бейеүгә ғашиҡ ғаилә тип, бөтөн Башҡортостан танып тора уларҙы. Баймаҡ районы Буранбай ауылынан килгән Аралбаевтарҙың иң өлкән вәкилдәре - Таңһылыу Хәбир ҡыҙы һәм Фәррәх Насип улы менән әңгәмәбеҙ ҙә ғаилә ҡиммәттәре, тәрбиә үҙенсәлектәре тураһында булыр.\nҺеҙҙең бергә татыу ғүмер итеүегеҙгә быйыл 60 йыл тулған. Тәүге тапҡыр осрашҡан мәлегеҙҙә тоҡанған хистәр бөгөн дә йөрәкте йылытамы әле?\nФәррәх Насип улы: Беҙ икебеҙ ҙә Таулыҡай ауылында тыуғанбыҙ. Мин бик иртә, өс йәшемдә генә етем ҡалғанмын. Атайымдың Буранбайҙа йәшәүсе һеңлеһе мине үҙенә тәрбиәгә алған. Апайым менән еҙнәмдең тәрбиәһендә үҫтем мин. Ҙурайып, Таулыҡайға йөрөп эшләй башлағас, апайығыҙҙы күреп ҡалдым. Уларҙың күршеләрендә беҙгә туған тейешле әбей йәшәй ине. Шул туғаныма барған булам да, велосипедым боҙолмаһа ла, шуны йүнәткән булып, ҡойма аша ҡарай ҙа ултыра инем. Үҙең өлкәнәйһәң дә, тойғолар үҙгәрмәй бит ул. Әбейем йәш сағында ла бөгөнгөләй һәйбәт, сибәр ине. Бер үкенесем дә юҡ, һәйбәт йәшәнек, балалар үҫтерҙек.\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Миңә ул саҡта 16 ғына йәш ине. Ул заманда еңгәйҙәр шәп ине бит. Ағайығыҙҙың да еңгәләре бер йыл буйына мине уға димләп йонсотто. 17 йәш тулғас, октябрь айында әйттерҙеләр. Шулай Буранбайға килен булып төштөм. Ул мәлдә апайы менән еҙнәһе өлкәнәйгәйне, уларҙы ҡараныҡ, һуңғы юлға тәрбиәләп оҙаттыҡ. Улар беренсе балабыҙҙы - ҡыҙыбыҙҙы ғына күреп ҡалдылар. Унан һуң биш улыбыҙ тыуҙы. Донъя көтөп, йәшәп алдыҡ та киттек. Бабай минән ете йәшкә өлкән, быйыл уға - 85 йәш. Бергә йәшәгәнебеҙгә лә 60 йыл тулды. Татыу йәшәнек, бабайым һәйбәт булды.\nАралбаевтар ғаиләһендә бала тәрбиәләүҙә ниндәй алымдар төп урынға ҡуйыла?\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Һәр кем үҙенсә тәрбиәләй инде балаһын. Беҙ балаларҙы гел иғтибар үҙәгендә тоттоҡ, бер ҡасан да колхоз эшен дә, донъя мәшәҡәттәрен дә уларҙан өҫтөн ҡуйманыҡ. Бабай үҙе эшлекле булды, йорт-ихаталағы ир-ат эшен үҙе эшләне, малайҙарға ла өйрәтте. Беҙҙең уландар, аталарына оҡшап, нимәгә тотонһа ла, эшләй белә, шөкөр.\nФәррәх Насип улы: Эйе, балалар эштең рәтен белә. Йәй булһа, бесән эшләйбеҙ, мал тотҡас, башҡа мәшәҡәттәр ҙә байтаҡ була. Эшләп үҫкән бала бөтөнләй башҡа инде, ул тормошта үҙ урынын да тиҙ таба. Ҡулына эш тейҙермәй тәрбиәләнгәндәр ҙә бар бит, был дөрөҫ түгел, тип иҫәпләйем. Бар балаларыбыҙға ла өй һалдыҡ, был эштәрҙе лә бергәләп атҡарҙыҡ.\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Хәҙер заман еңелләште, элекке кеүек, ҡул менән эшләмәйҙәр. Элек электр бысҡылар булманы, үҙебеҙҙең өйҙө һалғанда төнгө икегә тиклем арҡыры бысҡы менән ишектәр уйғаныбыҙ хәтерҙә һаман да. Хәләл көсөбөҙ менән тапҡанға донъябыҙҙың ҡәҙерен дә беләбеҙ. Фәйезем, бишенсе балам ете айлыҡ ҡына ине ул мәлдә, шулай булһа ла бала ҡосаҡлап ҡына ултырманыҡ беҙ, бар эштә лә ярҙамлашырға тырыша инем. Малайҙарҙы ла эшләттем. Бабай башта колхозда балта оҫтаһы булып йөрөнө, һуңынан 13 йыл Буранбайҙа оператор булды, машина менән һыйыр һауҙырҙы. Балалар күберәк минең ҡарамаҡта булды. Малайбыҙ, тип торманылар, иҙән дә йыуҙылар, мунсаһын да яҡтылар. Ныҡ ышанғанмын инде, эшләгән эштәренә ҡыҫылып йөрөмәнем. "Әсәй, мунса төшөрлөкмө икән, барып ҡара", - тип әйткәс кенә барып ҡарай торғайным. Үҙем шәл бәйләй инем һатыуға, балаларҙы күтәрергә аҡсаһы ла кәрәк бит. Һыйыр ҙа һауҙылар, тик кешегә әйтмә, ти инеләр, ауыл ерендә халыҡ һөйләй һалып бара бит кешене. Көйәнтәләп һыу ҙа ташынылар. Иң мөһиме, аталары менән бер һүҙле булдыҡ. Балалар үҙҙәре лә ғәләмәт ипле булдылар, Аллаға шөкөр, быны бөтөн ауыл күреп тора.\nҺеҙҙең балаларығыҙ башлыса үҙегеҙҙең эргәгеҙҙә, бер ауылда йәшәйҙәр, бының да үҙенә күрә берәй әтнәкәһе бармы?\nФәррәх Насип улы: Буранбайҙа өс улыбыҙ йәшәй: Фәнүр, Фәттәх, Фәрит. Ике улыбыҙ, ҡыҙыбыҙ Шүлкә ауылында мәктәптә уҡытты. Улар уҡып ҡайтҡас та Шүлкәгә эшкә барғайнылар, шунда нигеҙләнделәр, шул мәктәптән хаҡлы ялға сыҡтылар. Таңһылыу Хәбир ҡыҙы: Балаларҙы ситкә ебәрмәнек. Аталары, мал тотоғоҙ, донъя көтөгөҙ, ситкә йөрөмәгеҙ, тине. Фәттәх уҡып сыҡҡас, һөнәре буйынса Баймаҡта интернатта эшләне бер мәл, ҡурайҙан уҡытты. Бер ваҡыт Баймаҡҡа быларҙың йәшәп ятҡан еренә килһәм, өйҙәре һыуыҡ, эштән бушамайҙар, донъя көтөү ҡайғыһы юҡ. Эсем бошоп ҡайттым да, балаларҙы ҡайтарырға кәрәк, тинем бабайға. Эшләгән ерҙәре бар, йөрөһөндәр, тигәйне лә аталары, уның һүҙенә ҡарамай, ҡайтарып алдым ауылыбыҙға. Сумкалап тамаҡ ташып ашау арыумы ни? Өй һалыштыҡ, ситкә ебәрмәнек береһен дә.\nФәррәх Насип улы: Тыуған ерендә кеше кәрәгерәк була. Күҙ алдындалар, ғаиләләрендәге тын алышты ла һиҙеп тораһың, кәрәк саҡта кәңәш итәһең. Балаларҙы өйләндереп сығарып ебәреү менән эш бөтмәй, уларға гел терәк булырға кәрәк. Биш улыбыҙ ҙа әрмелә хеҙмәт итте, бөтәһе лә уҡыу йорттары тамамланы. Үҙебеҙ уҡый алмағас, уҡыттыҡ, икәүһе техникум, дүртәүһе университет бөттө. Тик йәшәргә үҙ ерҙәренә ҡайттылар.\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Килендәр ҙә һәйбәт, берәүһе - Силәбе өлкәһенән, берәүһе - Күгәрсен, береһе - Ауырғазы, икәүһе Баймаҡ районынан. Аллаға шөкөр, бер ниндәй тауыш-тын сығармай, матур йәшәйҙәр. Килендәрҙе үҙ ҡыҙыңдай, хатта унан да яҡыныраҡ күрергә кәрәк. Егеттең ата-әсәһе - ҡайны менән ҡәйнә киленде тартып торһа, дөрөҫө шул була. Әйткәнде тыңлайҙар, ҡайным-ҡәйнәм тип кенә торалар. Тыңлағанға ла шулай һәйбәттәр.\nҒаиләлә ир һәм ҡатын-ҡыҙҙың урыны нисек бүленә, тип уйлайһығыҙ?\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Ҡатын-ҡыҙ иң тәүҙә сабыр, унан һуң аҡыллы булырға тейеш. Ғаиләнең усағы ҡатын ҡулында, утын һүндермәй тотоу уның бурысы. Ир кеше лә үҙенең ғаилә башлығы икәнен белеп торһон. Бына минең бабайым кеүек. Аҡса тапты, кеше шикелле эсеп йөрөмәне, эшләне. Балаларға яҡшы тәрбиә бирә белде. Эштән арып ҡайтһа ла, атай, ҡурай уйна, тип торған балаларҙың теләгенә ҡаршы килмәй ине. Уларҙы ҡурай уйнарға ла өйрәтте. Үҙем уларҙы бейеттем, йырлаттым. Яңы йыл байрамына өйгә шыршы ҡуябыҙ. Балалар менән уның тирәләй йырлап өйөрөләбеҙ, һинән оялалар, тип, аталарын да бергә төшөрәм. Байрам һайын йырлатып, маҡтап, күңелдәрен үҫтерә инем. Өлкән малай фото төшөрөү менән мауыҡты. Фәнүрҙе бәләкәй сағында Артекка ебәрҙек. Аҡса наҡыҫ, шулай ҙа күңелен һүрмәнек баланың.\nЕйән-ейәнсәрҙәрҙе лә ҡараштым. Фәттәхтәр Германия менән Италияға гастролдәр менән барҙы, уларҙың 8 айлыҡ ҡына сабыйҙарын алып ҡалдым. Ике өйҙөң һыйырын һауып, 20 көн көттөм шул баланы. Бер йылы йәй 12 баланы алып ҡалып, үҙҙәрен Шүлгәнгә ебәрҙем. 2 көн йөрөп килделәр ял итеп. Икенсе йылына беҙ үҙебеҙ йөрөп килдек.\nЙыр-моңға ғашиҡ ғаилә тип тә беләбеҙ һеҙҙе. Был һәләт балаларға кемдән күскән?\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Мин үҙем яңғыҙ бейеүҙәр башҡара инем. Бабай инде тотош ил буйлап ҡурай уйнап йөрөнө, йырланы ла. Мин 6 бала менән донъя көтөп ҡалам, ул тәүҙә 1 ай буйына Өфөлә әҙерләнеп ята, һуңынан 1-әр айға Ленинградҡа, Мәскәүгә китәләр ине.\nФәррәх Насип улы: 1969 йылда Ленинградҡа, унан һуң Кронштадҡа барҙыҡ, Мәскәүҙә лә булдыҡ. Күршелә бер бабай булды, ул Буранбай сәсәндең нигеҙендә йәшәне. Ҡурайсы ине, атаһы ла ҡурайсы булған. Бергә эшкә йөрөй инек. Кис етһә, усаҡ яғып ебәрәбеҙ ҙә, бабайҙар кем уҙарҙан ҡурай уйнай инеләр. Беҙ тыңлап ултырабыҙ. Шулай ҡурай уйнарға өйрәнеп киттем. Бер мәл, БАССР-ҙың 50 йыллығына Мәскәүҙән Үҙәк Комитеттан Кириенко тигән кеше килгәйне, шул ваҡытта ҡурай моңон оҡшатҡан һәм ҡурайсыларҙы Ленинградҡа саҡырып ҡайтты. Арыҫлан Мөбәрәков, Хөсәйен Әхмәтов кеүек билдәле шәхестәр, Хеҙмәт, Советтар Союзы Геройҙары, әртистәр тотош бер эшалон булып барҙыҡ. Тәртип көслө ине, ай-һай! Финляндия менән сиктәр асыҡ, гәзиттәрҙә яҙылғандарҙан тыш, башҡа бер нәмә лә һөйләргә ярамай, тип төндәр буйы өйрәтеп сығалар ине. Хатта, тәрилкәгеҙҙе ҡырып ултырмағыҙ, төбөндә ике ҡалаҡ аш ҡалһын, тип, этикетҡа ла өйрәтә инеләр. Әүәле дәүләт концерттары Башҡорт опера һәм балет театрында үтер ине, пропуск менән генә, ер аҫтынан алып барып индерәләр ине. Бөгөн был театрҙа ейәнебеҙ Иҙел Аралбаев эшләп йөрөй. Бына бит ул быуындар бәйләнеше нисек!\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Ата-әсәһе булмағас, бала сағында бер нәмә лә күрмәгән, тип, бер үҙемә донъя көтөүе ауыр булһа ла, бабайҙы ҡайҙа саҡырһалар ҙа ебәрә инем. Туғандарым, атай-әсәйем ярҙам итте.\nБөгөн сәхнәгә ғаиләгеҙҙән бер юлы нисә кеше сығара алаһығыҙ икән, һанағанығыҙ юҡмы?\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Балаларым бөтәһе лә әртис, аяҡҡа баҫҡанынан, имгәкләп йөрөгәненә тиклем. Бәләкәстән өйрәтеп, башҡортса йырлатып-бейетеп үҫтерәбеҙ бит беҙ уларҙы. Икебеҙ ҙә дәртле булдыҡ, ҡандан да күсәлер. Баланы иҫһеҙ сағында өйрәтеп ҡалырға кәрәк, иҫ инһә, сәхнәгә сығырға ояла бит ул.\nФәррәх Насип улы: 18 ейән-ейәнсәребеҙ бар - 9 ҡыҙ, 9 малай. Бөтәһе лә эшкинде, кәләш алып, кейәүгә бирергә ге-нә кәрәк. 5-һе Өфөлә әртис булып йөрөй. Әртис һөнәр түгел ул, тимәйбеҙ. Үҙҙәренең бәхете булһа, намыҫлы булһалар, юғалып ҡалмаҫтар. Иң тәүҙә тәртип кәрәк. Уҡыуға киткәндәрендә, тәртипле йөрөгөҙ, сәңгелдәк күтәреп ҡайтып ҡуймағыҙ, тип әйтеп ебәрә инем. Тәптипле булдылар, шөкөр.\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Баланы тыйыу кәрәк. Ейәндәргә гел ҡабатлап ултырам, буласаҡ килендәрҙе һайлап ҡына алығыҙ, уларҙы мотлаҡ беҙгә килтереп күрһәтегеҙ, тип. Ҡартаталары ла шуны уҡ ҡабатлай. Ҡыҫылмағыҙ, тимәйҙәр, тыңларҙар, тип ышанам. Ейәндәрем сер йәшермәй минән. Башҡа милләттән килен ала күрмәгеҙ, ҡара башҡорттан алығыҙ, тием. Һау саҡта быны ныҡлап әйтеп ҡалырға кәрәк. Башҡа милләткә барырһығыҙ ҙа, үкенерһегеҙ, ғүмер буйы иларһығыҙ, тип ныҡ итеп әйтәм. Кешене ҡәҙер итегеҙ, фатиха, рәхмәт алып йөрөгөҙ, ярҙамсыл булығыҙ, тип тә тыҡыйым. Бәпәйҙәрем тыңлай беҙҙе. Нисекһегеҙ, тип йүгереп килеп етәләр. Өфөгә китергә булһалар, һөрлөгөшөп килеп инеп, хушлашып китәләр.\nЗаман да, ата-әсәләр ҙә үҙгәрә, тамағы туҡ, өҫтө бөтөн булһа, шул еткән, тигән фекерҙә булыусылар ҙа, балаларына ҡырыҫыраҡ булғандар ҙа бар. Һеҙ был йәһәттән ниндәй ҡарашта?\nТаңһылыу Хәбир ҡыҙы: Мин наҙ йәлләмәйем, ҙурҙарын да арҡаһынан шапылдатып һөйөп, битенән үбеп алам. Береһен дә ситкә типмәйем. Бер юлы дүртәүләп килеп инәләр икән, ҡайһыныһын башлап ҡосаҡлап һөйөргә белмәйем. Хәҙер инде мал көтмәйбеҙ, балаларыбыҙ эргәбеҙҙә генә. Аҡтан өҙмәйҙәр. Ауылда халыҡ шул мал көтөп йән аҫырай инде. Эш эҙләп, Себер киткәндәре лә бар, бына был насар хәл, тип иҫәпләйем. Сөнки ир ҡулы теймәгәнлектән, донъя туҙа, ялына ҡайтҡас, аҡсаһын эсеп бөтөп, кире китергә кешенән юллыҡ аҡса һораусылар ҙа юҡ түгел. Атай кеше баланың эргәһендә булырға тейеш. Бала атайҙан үрнәк тә, аҡыл да ала...\nБына шулай халҡыбыҙҙың боронғо йолаларына һәм ҡиммәттәренә таянып йәшәй Аралбаевтарҙың ғаиләһе. Бигерәк тә уларҙың, кеше тыуған еренә кәрәк, тигән аҡылы күптәргә фәһем булһын ине. Төпкөл тигән төшөнсә юҡ ул, теләк булғанда, ҡайҙа ла гөрләтеп донъя көтөргә була. Аралбаевтарҙың күркәм ғаиләһе бының асыҡ миҫалы.\nЯҙылған: 05.06.17 | Ҡаралған: 422


Материалы за 08.02.2017 » Страница 2 » Башҡортостан гәзите\nҠотлайбыҙ! // 8-02-2017, 03:32\nБала тыуҙы, сабый донъяға килде! Әҙәм балаһы өсөн ошо хәбәрҙе ишетеүҙән дә бәхетле мәл юҡтыр. Беҙҙең коллективта ла оло шатлыҡ – хеҙмәттәшебеҙ Салауат Әбүзәровтың малайы тыуҙы.\nСалауат, Лүзә! Һеҙҙе ҡыуаныслы көнөгөҙ менән ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Сабыйҙың һау-сәләмәт, өлкән ҡыҙҙарығыҙға, улығыҙға иш булып, тәүфиҡлы, бәхетле, иманлы, аҡыллы, халҡыбыҙ өсөн файҙалы кеше булып үҫеүен теләйбеҙ.\nКом: 0 // Уҡынылар: 373 тапҡыр // Тотош уҡырға\nСпорт ҡорамалы кәрәкме? Сермәнгә бар\nИнформация // 8-02-2017, 03:31\nЯҡташыбыҙ Азат Уйылданов ауылда Рәсәй кимәлендә эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә. 35 йәшлек ир-егет – Белорет районының Сермән ҡасабаһындағы төп предприятиеның генераль директоры. Өс йыл эсендә ул колхоздың ташландыҡ биналарында заманса спорт тренажерҙары етештергән һәм бөтә Рәсәй буйынса һатҡан табышлы предприятие — Урал спорт инвентары заводын ойоштора.\nКом: 0 // Уҡынылар: 292 тапҡыр // Тотош уҡырға\nТөрмәлә лә ял бирәләр...\nҺәр бала әсә ҡосағында тәрбиәләнергә тейеш булһа ла, үкенескә ҡаршы, тормошта һәр ваҡыт беҙ теләгәнсә килеп сыҡмай. Берәүҙәрҙе яҙмыш кескәйҙән ғәзиз кешеһенән айырһа, сабыйын шешәгә алмаштырыусылар ҙа юҡ түгел. Әсәһенең төрмәнән тиҙерәк азат ителеүен зарығып көткән балалар ҙа бихисап.\nКом: 0 // Уҡынылар: 380 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЯҡташыбыҙҙың беренсе күргәҙмәһе\nИнформация // 8-02-2017, 03:30\nМәскәүҙә режиссер һәм фотограф Гөлназ Ғәлимуллинаның тәүге шәхси фотокүргәҙмәһе асылды. “Мәҙәниәттәр аралашыуы” күргәҙмәһендә үткән тантанала йәш артистар Камилла Бикҡолова, “Заман” этно-проекты, “Алтын ай” һәм “Шоңҡар” ансамблдәре сығыш яһаны.\nКом: 0 // Уҡынылар: 388 тапҡыр // Тотош уҡырға\nТыуған төйәгеңде беләһеңме?\nКөньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре дирекцияһы менән берлектә “Мөғжизәле Башҡортостан – тыуған илем!” конкурсын иғлан итә.\nСүп өйөмдәренә ҡаршы бергәләп көрәшәйек\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Үҙәк штабы “Сүплектәрҙең интерактив картаһы”на мәғлүмәт индереүҙе дауам итә. Ошо көндәрҙә сүплектәргә бәйле тағы ла биш мөрәжәғәт килде. Улар иҫәбендә Белорет районының Үрге Арша ҡасабаһы һәм Өфө районының Дмитриевка ауылы эргәһендәге сүплектәр ҙә бар.\nКом: 0 // Уҡынылар: 248 тапҡыр // Тотош уҡырға


24 Сентябрь , 17:42\nБашҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һауа торошоноң боҙолоуы хаҡында иҫкәртә — 25 сентябрҙә автомобиль юлдарының айырым участкаларында төндә һәм иртән томан төшөүе, 500 метрҙан күреү мөмкинлегенең кәмеүе көтөлә.\nСиноптиктар мәғлүмәте буйынса, алдағы тәүлектә аяҙлы-болотло һауа торошо фаразлана. Урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр. Ел көньяҡ-көнсығыштан, тиҙлеге секундына 9-14 метр. Һауа температураһы төндә +4, +9, урыны менән 0-гә тиклем, көндөҙ +13, +18 градус була.\nТеги:башҡортостан республикаһы буйынса ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы


Учалыла ветерандар өсөн клуб асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nУчалыла ветерандар өсөн клуб асылды\n12:06, 22 августа 2013 Йәмғиәт\n21 авуста Учалыла «Ветеран» клубы асылды. Һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары, ҡалаға нигеҙ һалыусылар, пенсионерҙар өсөн был ваҡиға ҙур байрамға әүерелде, тип хәбәр иттеләр муниципалитеттың мәғлүмәт-аналитика бүлегенән. Клуб бинаһы 1957 йылда, Учалыға ҡала статусы бирелгәнгә тиклем үк төҙөлгән. Тәүге йылдарҙа бинала төрлө учреждениелар урынлашҡан, 2011 йылда ул Ветерандар советына файҙаланыуға тапшырылған. Былтыр район хакимиәте бында капиталь ремонт үткәрергә ҡарар иткән. Был маҡсаттарға муниципаль район бюджетынан ике миллион һумға яҡын аҡса бүленгән.\n— Клубҡа ремонт үткәрергә һүҙ биргәйнем. Һәм бөгөн был яңыртылған йортто һеҙгә тапшырабыҙ. Әммә был, һеҙ башҡарған эштәр менән сағыштырғанда, бик аҙ. Һеҙгә оло рәхмәтебеҙҙе белдереп, артабан да ярҙам итергә һүҙ бирәбеҙ, — тип мөрәжәғәт итте ветерандарға район хакимиәте башлығы Фәрит Дәүләтгәрәев.\nБинала тулыһынса ҡыйыҡ алмаштырылған, заманса тәҙрәләр ҡуйылған, сантехника йыһаздары яңыртылған, фасад, электр селтәре ремонтланған.\nКлубтың беренсе ҡатында — бильярд уйнау өсөн бүлмә, осрашыуҙар һәм төрлө саралар үткәреү өсөн ултырыштар залы, икенсе ҡатында китапхана урынлашҡан.


Ҡот ҡойоу — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\n✅Башҡорт халҡы элек-электән имләү, ҡот ҡойоу йолаларына ышанған һәм был ғөрөф-ғәҙәттәрҙе быуындан-быуынға тапшыра килгән, им-томға барым-ҡөҙрәте булған вариҫтарына өйрәтеп ҡалдырған. Был йолалар шулай итеп бөгөнгө көнгә лә килеп еткән.\n💢Ҡот — ул йәндең тыныслығы, йөрәктең һау-сәләмәт булыуы. Ныҡ итеп ҡурҡҡан кешенең ҡото, ҡобараһы осҡан тиҙәр. Ҡот йөрәк кәртәһен йыртып сығып осоп китә. Бала булһынмы, оломо — ҡото осҡан кеше тыныслығын юғалта, юҡтан ғына тертләй, ҡурҡа, шөбһәләнә башлай. Ҡотто киренән саҡырып ҡайтармаһаң, ул кеше ауырыуға һабышасаҡ.\nНиғәмәт ауылынан Әсмә апай Мырҙағалина әсәһенән өйрәнеп, оҙаҡ йылдар дауамында халыҡ медицинаһы алымдары менән балаларға ла, ололарға ла үҙенең ярҙамын күрһәтә. Ул ҡот ҡоя, мейе ҡаға, йөрәк ултырта, көслө мулланан яҙҙыртып алған үткәрмәһе аша үткәрә.


Ильяс-Турат ауылы сайты - Башҡортостан\nБашҡортостан Республикаһы – төп халҡы – башҡорт исеме менән аталған Рәсәй Федерацияһы субъекты. Республика Урал тауҙарының көньяҡ өлөшөндә, Европа менән Азия сигендә урынлашҡан. Башҡортостан Волга буйы федераль округына инә. Төбәктең коды – 02.\n1919 йылдың 23 мартында Башҡорт Автономиялы Совет республикаһы — Рәсәйҙә беренсе милли автономия ойошторола. Республика 1990 йылдың 11 октябрендә төҙөлә, ә 1992 йылдың февраленән Башҡортостан Республикаһы тип атала башлай.\nБашҡортостандың майҙаны 143 мең квадрат километр тәшкил итә, йәғни илдең бөтә майҙанының 0,8 проценты. Төньяҡта Башҡортостан – Пермь крайы һәм Свердловск өлкәһе, көнсығышта – Силәбе, көньяҡ-көнсығышта, көньяҡта һәм көньяҡ-көнбайышта – Ырымбур өлкәләре менән, көнбайышта – Татарстан Республикаһы, төньяҡ-көнбайышта Удмурт Республикаһы менән сиктәш. Территорияһының оҙонлоғо төньяҡтан көньяҡҡа – 550 км, көнбайыштан көнсығышҡа 430 километрҙан ашыу тәшкил итә. Республика халҡының иҫәбе буйынса Рәсәйҙә 7-се урынды биләй – 4 млн. 051,6 мең кеше, халҡының тығыҙлығы – бер квадрат километрға 28,3 кеше, Рәсәй буйынса был күрһәткес уртаса 8,3 кеше.\nБашҡортостандың баш ҡалаһы – Өфө, унда 1 млн. 050 мең кеше йәшәй. Башҡортостанда 54 административ район, 21 ҡала, 40 ҡала тибындағы ҡасаба. Иң ҙур ҡалалар – Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Нефтекама, Октябрьский.\nРеспубликала дымлы, йылы йәйе һәм сағыштырмаса һалҡын ҡышы менән континенталь климат. Ғинуар айының уртаса температураһы — −18°, июлдең — +18°. Башҡортостанда ваҡыт Мәскәү ваҡытынан – ике сәғәткә, Гринвич буйынса бөтә донъя ваҡытынан – ҡышын 5 сәғәткә, йәйен 6 сәғәткә алда.\nБашҡортостан Республикаһы Конституцияһына ярашлы, дәүләт телдәре булып башҡорт һәм рус телдәре тора. Башҡортостан – күп милләтле край, унда йөҙҙән ашыу халыҡ вәкилдәре йәшәй. Этник составы буйынса республика халҡының 36,3% – урыҫтар, 29,8% - башҡорттар, 24,1% татарҙар тәшкил итә. Республиканың төп халҡы — башҡорттар. Республикала шулай уҡ сыуаштар, марийҙар, украиндар, мордва, немецтар һәм башҡа милләт вәкилдәре йәшәй.\nРеспублика башлығы һәм уның юғары вазифалы кешеһе булып Башҡортостан Республикаһы Президенты тора. Юғары һайланма ҡануниәт органы – Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай. Юғары башҡарма власть органы – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте. Башҡортостандың беренсе Президенты итеп 1993 йылдың декабрендә Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы һайлана, ул республика Президенты вазифаһына өс тапҡыр һайлана. 2006 йылда Рәсәй Президенты В.В.Путин тәҡдиме буйынса республика парламенты М.Ғ.Рәхимовҡа Башҡортостан Республикаһы Президенты вәкәләтен йөкмәтә.\nБашҡортостан Рәсәй Федерацияһының иң алдынғы индустриаль һәм ауыл хужалығы төбәктәренең береһе булып тора. Республика – илдең төп нефть табыусы райондарының береһе, химия һәм машиналар эшләү сәнәғәте үҙәге. Яғыулыҡ сәнәғәте, химия һәм нефтехимия, электр энергетикаһы, металлургия, машиналар эшләү, ауыл хужалығы, еңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәттәре төп махсуслашҡан тармаҡтар булып тора. Республикала энергетика, химия, машиналар эшләү өлкәһендә һәм кадрҙар әҙерләү үҙәктәре, тикшеренеү институттары, тәжрибә производстволары һәм сәнәғәт комплекстары булған башҡа тармаҡтарҙа заманса фәнни-производство кластерҙары булдырылған. Һуңғы йылдарҙа республиканың агросәнәғәт комплексында яңы ҡошсолоҡ комплекстары, ит эшкәртеү цехтары, һөтсөлөк фермалары барлыҡҡа килде, мал иҫәбе яңыртылды. Машина-технология станциялары ойоштороу һөҙөмтәһендә бөтә ҡырсылыҡ эштәре иң яҡшы донъя өлгөһөндәге махсус машиналар һәм технологияларҙы файҙаланып башҡарыла. Производство менән бер рәттән, Башҡортостанда хеҙмәтләндереү өлкәһе лә яңыртыла. Мәҫәлән, һуңғы ике тиҫтә йылда республика үҙ аллы үҙенең иң яҡшы курорттарын сәләмәтләндереү һәм дауалау технологияларының заманса кимәленә сығарҙы. «Красноусол» һәм «Янғантау» хәҙер бөтә илгә билдәле. Республика ҡеүәтле төҙөлөш һәм транспорт комплекстарына эйә, производство һәм социаль инфраструктура тармаҡтарын әүҙем үҫтерә. Төбәктең инвестицион рейтингы юғары һәм ул илдең инвестицион хәүефлелек түбән булған субъекттарына ҡарай. Башҡортостан "Ва1" һәм "ВВ+" кимәлдәрендә "Тотороҡло" прогноздары менән оҙайлы ваҡытҡа халыҡ-ара кредит рейтингыларына эйә. 2009 йылда сәнәғәт производствоһы индексы, 2008 йыл менән сағыштырғанда, 96,6% тәшкил итте, декабрҙә – 2008 йылдың декабренә ҡарата 108,0%. Башҡортостан донъяның 90 иле менән тышҡы иҡтисади бәйләнештәр урынлаштырған. Иң ҙур сауҙа партнерҙары булып Чехия, Великобритания, Ҡаҙағстан, Нидерландтар, Ҡытай, Лихтенштейн, Италия, Германия, Финляндия, Украина һәм башҡа илдәр тора.\nБөтә донъя иҡтисади көрсөгөнә ҡарамаҫтан, республикала уртаса эш хаҡы һәм аҡсалата табыштар үҫте. Ветерандарға, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә, күп балалы һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә, етем балаларға һәм йәштәргә ярҙам итеү буйынса өҫтәмә саралар күрелде. Был ҙур эштең һөҙөмтәһе булараҡ, демографик хәл яҡшырҙы. Һуңғы 16 йылда тәүге тапҡыр тыуым кимәле үлем кимәленән артып китте.\nМәғлүмәттәр Башҡортостан Республикаһының рәсми мәғлүмәт порталынан алынды.\n« Аҡъюлай 2021 »\nБөтә яуаптар: 6991\nCopyright MyCorp & Sharipoff Vadim © 2021


Һүҙ тәьҫире » Башҡортостан гәзите\n29-11-2017, 00:07 // Белем һәм тәрбиә // Баҫып сығарырға\nБергә эшләгән бик һөйкөмлө, матур, ипле, аҡыллы Нәзифә исемле бер ҡатын, үҙ эсенә бикләнеп, ауырыуға һабышҡан кеше кеүек өндәшмәҫкә әйләнде лә ҡуйҙы. Тулы, йомро ғына кәүҙәһе шиңгәндән-шиңә барҙы. Эс серен белергә теләйем, ҡайғыһы булһа, уртаҡлашайым, ярҙам кәрәк булһа, ҡулдан килгән тиклем ярҙам итәйем тигән ниәт менән һүҙ башлап ҡарайым. Юҡ, өндәшмәй — эстән һыҙа. Бер көн эштән ҡайтырға бергә сыҡтыҡ. Нәзифә автобус ишегенән инде лә мөйөшкә генә һыйынып баҫты.\n— Әйҙә, алда урын бар. Ултырайыҡ, — тинем. Баш тартты.\n— Оялам, — ти.\n— Нимәнән оялаһың?\n— Кем йәмһеҙ? Һинме? Ниңә улай тиһең? — Мин аптырап киттем.\n— Ирем шулай ти. “Һинең менән урамда йөрөргә лә оялам. Ауылда ғына ҡәҙимге күренгәнһең икән. Бында әҙәм ҡарағыһыҙһың”, ти.\nЭштең ниҙә икәнлеген аңланым. Иртәгәһенә бергә эшләгән ҡатын менән кәңәшләштек тә бик матур күлдәк һатып алдыҡ. Теге ҡатын, үҙемә алғайным, тар булды, кейеп ҡара әле, тип әйтергә тейеш ине.\nНәзифә күлдәкте кейеп ҡараны. Матур зәңгәр күҙҙәренә зәңгәр төҫтәге күлдәк килешә, тәненә кипсәлеп кенә тора, йөҙөн дә асып ебәрҙе. Нәзифә көҙгөгә ҡарап моңһоу ғына йылмайып ҡуйған булды.\n— Ал. Бигерәк килешә бит, – тибеҙ.\n— Аҡсам да юҡ, ирем менән кәңәшләшмәйенсә алыу ҙа уңайһыҙ.\n— Аҡсаһын яйлап түләрһең әле. Ашыҡтырмайбыҙ. Эш хаҡы алған һайын аҙлап бирерһең йәки өҫтәмә эш алырһың.\nӨгөтләй торғас, күлдәкте алдырттыҡ. Бергә эшләгән ир-егеттәрҙең дә күҙенә салынды был үҙгәреш, улар ҙа маҡтау һүҙҙәре әйтте, һүҙ һыйырлыҡ, сер һатмаҫлыҡ кешеләр аша уның матур ҡатын икәнлеген зиһененә һалдыҡ. Эш аҙыраҡ көндәрҙә кино ҡарарға, магазиндарға йөрөргә лә эйәрттек. Беҙ тегендә-бында барған саҡта, башым ауырта, ауырыйым, тип һылтаулап ултырып ҡалғанлығының сәбәбенә төшөндөк. Урамда ла кешенән йәшеренмәй, оялмай, кәүҙәһен тура тотоп, текә баҫып йөрөй башланы.\nЯрты йыл да үтмәне, бына тигән сибәр ҡатынға әйләнде Нәзифәбеҙ. Ире үҙе көнләшә башланы, эштән ҡаршы килеп алыр булып китте.


Гәзитле лә, бүләкле лә бул!10 майҙан 20-һенә тиклем — ташламалы хаҡ менән яҙылыу ункөнлөгө\n7 Май 2018, 16:28\n10 майҙан 20-һенә тиклем — ташламалы хаҡ менән яҙылыу ункөнлөгө Хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ, 2018 йылдың беренсе ярты йыллығы ахырына яҡынлаша. Тимәк, икенсе ярты йыллыҡҡа гәзит-журналдарға яҙылырға ваҡыт етте. Тағы ла бер ҡыуаныслы хәбәр: 10 майҙан 20-һенә тиклем район гәзиттәренә ташламалы хаҡҡа яҙылып ҡалырға була.\nХөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ, 2018 йылдың беренсе ярты йыллығы ахырына яҡынлаша. Тимәк, икенсе ярты йыллыҡҡа гәзит-журналдарға яҙылырға ваҡыт етте. Тағы ла бер ҡыуаныслы хәбәр: 10 майҙан 20-һенә тиклем район гәзиттәренә ташламалы хаҡҡа яҙылып ҡалырға була.\nБыл юлы ла яратҡан гәзиттәрегеҙгә яҙылып, бүләк отоу мөмкинлеге бар. Башҡа йылдарҙағы кеүек, район гәзитенә кәмендә алты айға яҙылып, квитанция күсермәһен редакцияға ебәрһәгеҙ, “Аҙна һайын бүләк”, “Бәхетле авто” уйындарында ҡатнаша аласаҡһығыҙ. Бүләк отоусыларҙың фотолары гәзиттә баҫылып сыға. Асҡын мәғлүмәт үҙәгендә “Аҙна һайын бүләк” уйындары — 25 майҙа, 8, 15 июндә, ә “Бәхетле авто” 22 июндә үткәреләсәк.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, “Йәнтөйәк” төбәк гәзитенә барлыҡ почта бүлексәләрендә һәм редакцияла яҙыла алаһығыҙ. Шулай уҡ альтернатив яҙылыу бар, йәғни гәзитте үҙең редакциянан килеп алыу, курьер (эш урынына килтереп биреү) ойошманан кәмендә ун кеше яҙылған осраҡта һәм электрон вариантҡа яҙылырға мөмкин.\nБынан тыш, “Суперприз от”, “Уҡы һәм планшет от” акциялары итлан ителде. “Суперприз от” уйынының шарттары: унда ҡатнашыу өсөн бер юлы район һәм республика баҫмаһына кәмендә алты айға яҙылыу мотлаҡ. Квитанция күсермәләрен 450077, Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 45, “Башҡортостан Республикаһы” Нәшриәт йорто дәүләт унитар предприятиеһы, ваҡытлы баҫма таратыу бүлеге адресы буйынса ебәрергә кәрәк. Ә бына “Уҡы һәм планшет от” уйыны rbsmi.ru сайтында “ЧитайВыигрывай2018” промо-кодын файҙаланып, өс баҫмаға электрон яҙылған кешеләр араһында ай һайын “Башҡортостан Республикаһы” Нәшриәт йорто тарафынан үткәрелә.\nГәзитле лә, бүләкле лә булыу мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырмағыҙ!


Сайт деревни Рыскужино - Сәләмәт ауыл - Здоровое село\nСәләмәт ауыл - Здоровое село\n(Был биттәге фотоларҙы ҙурайтып ҡарау өсөн фотоға баҫырға кәрәк)\n25 март көндө Рысҡужа ауыл клубында дөйөм ауыл сходы булып үтте.\nЙыйылышта Рысҡужа ауылын район буйынса 2016 йылда үтәсәк Сәләмәт ауыл - 2016 конкурсында ҡатнаштырыу мәсьәләләре ҡаралды.\nЙыйылыш ҡарары менән ошо конкурста ауылдың ҡатнашыуын ойоштороу комиссияһы төҙөлдө.\nХибатов Айбулат С.,\nЯхин Рим Н.,\nАхтямов Азамат Ю.,\nЗайнуллина Земфира И.,\nМухаметова Айгуль И.,\nАбдрахманова Гульсия Ю.\nЯкупов Илсен Х.\nАуыл йыйылышы протоколы район конкурс комиссияһына тапшырылды.\n26 апрель көндө ауыл йыйылышы уҙҙы. Көн тәртибендә Сәләмәт ауыл конкурсынын бер талабы булған ағымдағы эш - ауыл малы көтөүен ойоштороу, көтөүсе һайлау ҡаралды. Көтөү ауылдаш Басыров Менәүәргә ышанып тапшырылды. Май айының тәүге декадаһынан мал башлап көтөүгә сығырға тейеш, тигән талап ҡуйылды.\n26 апрель көндө Комиссия йыйылып, Сәләмәт ауыл конкурсында ҡатнашыу өсөн саралар планын билдәләне. Шулай уҡ ауылда самогон һатыуға, ауылда эскелек ойоштороуға ҡаршы көрәш буйынса эш планын ҡараны\n30 апрель көндө планға ярашлы ауыл зыяратында һәм ауыл сүп-сар түгеү урынында экологик тирә-йүнде таҙалау буйынса өмә уҙҙы. Өмәнән күренештәр фотоларҙа:\n27 апрель химия һәм биология уҡытыусыһы Яҡупова Илүзә Хатип ҡыҙы тәмәке тартыуға, алкоголизмға, наркотиктарға ҡаршы урта класс уҡыусылары алдында компьютер презентацияһы ҡулланып, бик фәһемле асыҡ класс сәғәте үткәрҙе.\n29 апрель юғары класс уҡыусылары алдында суицид факттарын булдырмау, профилактикалау, йәш быуынды һаҡлау маҡсаттарын күҙ уңында тотоп уҡытыусы Һибәтов Йәүҙәт Сәрүәр улы уҡытыусы-психолог менән берлектә асыҡ класс сәғәте үткәрҙе.\nШулай уҡ 30 апрель көндө ауыл фельдшер-акушер пункты фельдшеры Абдрахманова Гөлсиә Йомаҙил ҡыҙы Ҡаҙмаш урта мәктәбе уҡыусылары алдында сәләмәт тормош алып барыуға арналған лекция менән сығыш яһаны. Лекцияла үҫмерҙәр организмына тәмәке, наркотиктар һәм алкоголь эсемлектәрҙең ниндәй емергес тәьҫир яһауы аңлатылды, профилактик яҡтан был сара бик фәһемле булды.


“Ҡыҙыл әтәс” ихатағыҙға ҡунмаһын » Табын\n“Ҡыҙыл әтәс” ихатағыҙға ҡунмаһын\nРайонда уҙған йылда янғындарға ҡаршы хәл-торош менән "БР буйынса Федераль янғын хеҙмәтенең 14-се отряды” 74-се янғын часы начальнигы Вадим Владимирович Отмахов таныштырып үтте:\n-Былтыр районда янғындар менән бәйле хәл-торошҡа килгәндә, 45 янғын осрағы теркәлде, 2016 йыл менән сағыштырғанда 15 процентҡа кәмерәк булды. Янғын сығып, бар мөлкәтең көл-күмергә әүерелеүе бер һәләкәт булһа, унда кеше ғүмере өҙөлөүе ҡайғының иң олоһо. Былтыр ут эсендә 4 кеше (унан алдағы йылда 6-ау ине) һәләк булды, бер кеше зыян күрҙе. Янғындарҙың күпселеге (90 процент) торлаҡ секторында (торлаҡ йорттар, хужалыҡ ҡаралтылары һ.б.) булып, 1 миллион 820 мең һумдан ашыу матди зыян килтерҙе.\nЯнғын сығыуҙың 14 осрағында мейестәрҙең һәм төтөн юлдарының дөрөҫ ҡоролмауы һәм төҙөк булмауы, 16 осрағында электр ҡорамалдарының төҙөк булмауы һәм башҡалар сәбәпсе булды. Торлаҡ йорттарҙа һәм фатирҙарҙа – 18, хужалыҡ ҡаралтыларында (мунса, һарай, гараж) – 21, автотранспорттың 2 янғын сығыу осрағы теркәлде.\nҒафури районы янғын һағы подразделениеһы урындарға 139 тапҡыр сығып, шуның 41-ендә янғындарҙы һүндереүгә, 64-ендә күнекмәләр уҙғарыуға, 2-һендә юл-транспорт авариялары эҙемтәләрен бөтөрөүгә һәм башҡаларға.\nРайоныбыҙҙың 10 ауыл биләмәһендә 45 янғын сығыу осрағы теркәлде, атап әйткәндә, иң күбе – Красноусол ауыл биләмәһенә тура килде – 21 осраҡ, Аҡкүл (9), Табын (5), Имәндәш, Бурлы, Сәйетбаба ауыл биләмәләрендә 2-шәр, Ташбүкән, Ҡауарҙы, Бельский, Ташлы ауыл биләмәләрендә 1-әр янғын осрағы булды.\nТорлаҡ секторында янғындарҙы иҫкәртеү маҡсатында былтыр "Торлаҡ” операцияһы сиктәрендә янғын часы һәм ауыл биләмәләре хеҙмәткәрҙәре менән берлектә 10 830 шәхси йорт тикшерелде, 18110 кеше янғын хәүефһеҙлеге сараларын өйрәнде, күмәк балалы ғаиләләр йәшәгән – 631, яңғыҙ өлкән йәштәге кешеләр ғүмер иткән – 3857, имен булмаған ғаиләләр йәшәгән 4050 урын тикшерелде.\nУрындағы үҙидара органдарына янғын хәүефһеҙлеге сараларын үтәү йәһәтенән 65 мәғлүмәт ебәрелде. 2017 йылдың декабрендә республика бюджеты иҫәбенә күп балалы ғаиләләр йәшәгән йорттарға 500 автономлы янғын-төтөн иҫкәртмәләре урынлаштырылды.\nЯңы 2018 йыл район өсөн бигүк яҡшы башланманы – йыл башынан бер янғын осрағы теркәлеп, утта 2 кешенең ғүмере өҙөлдө, бер кеше зыян күрҙе. 16 ғинуарҙа иртәнге 9 сәғәт 39 минутта 74-се янғын часында Красноусол ауылының Тургенев урамындағы 49-сы йорттоң яныуы хаҡында хәбәр алына. Янғын һүндереү подразделениеһы урынға килеп еткәндә 10х12 метр ҙурлыҡтағы йорттоң эске өлөшөн янғын ялмап алған була. Унда йәшәгән өс кешенең икәүһе - 1950 йылғы ҡатын, уның 1970 йылғы улы янғында һәләк була. 1955 йылғы тәне бешкән ир Стәрлетамаҡҡа дауаханаға оҙатыла. Был йортта янғын сығыу осрағы тәүгеһенән булманы, әлбиттә, 2012 йылда мейес яҡҡанда хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәмәү сәбәпле, аш әҙерләү бүлмәһе зыян күргәйне, ә быныһында иһә яҡынса күҙаллауҙар буйынса, электр ҡорамалдарын ҡулланғанда ҡағиҙәләрҙе боҙоу сәбәпсе.\nШуға ла быйыл да янғын хәүефһеҙлеге өлкәһендә, янғындарҙы, унда кеше ғүмере өҙөлөүен һәм имгәнеүен профилактикалау буйынса саралар дауам ителәсәк.\nБР Күҙәтеү эшмәкәрлеге һәм профилактик эш буйынса Идаралыҡтың Ауырғазы район\n-ара бүлеге начальнигы урынбаҫары Илгиз Хәмит улы\n- Йылдың-йылы тап ҡышҡы миҙгелдә көнкүрештә торлаҡ йорт һәм фатирҙарҙа янғын сығыу осраҡтарының артыуы күҙәтелә. Тәү сиратта уның сәбәпсеһе булып ут менән һаҡһыҙ эш итеү (шул иҫәптән, эскән килеш тәмәке тартыу), йылытыу системаһын файҙаланғанда һәм уны урынлаштырғанда янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен боҙоу, электр үткәргестәрҙең артыҡ көсөргәнеше, шулай уҡ кешеләрҙең вайымһыҙлығы тора.\nШуның өсөн дә иҫкәртеү мөһим, ябай ғына талаптарҙы һәм ҡағиҙәләрҙе үтәгәндә, янғын тигән бәләне булдырмаҫҡа мөмкин. Һуңғы ваҡытта мейес яҡҡанда хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәмәү сәбәпле янғын сығыу осраҡтары арта. Яғылған мейесте, электр йылытҡыстарҙы ҡабыҙылған килеш ҡарауһыҙ, шулай уҡ балалар ҡарамағына ла ҡалдырмағыҙ. Ҡулдан эшләнгән электр йылытҡыс приборҙарҙан баш тартып, бары тик заводта етештерелгәндәрен генә файҙаланығыҙ. Йылытҡыстарҙың үткәргестәре ныҡ кипкән йәки зарарланған булырға тейеш түгел. Унда кер киптерергә, шулай уҡ тиҙ тоҡанып китеүсе материалдар ҡапларға ярамай. Электр приборҙарын һатып алғанда мотлаҡ хәүефһеҙлек саралары менән танышығыҙ һәм паспортында күрһәтелгән завод инструкцияларын ҡәтғи үтәгеҙ.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, эскән килеш ут менән һаҡһыҙ эш итеү кеше үлеменә килтерә. Алкоголь тәьҫирендә кеше иғтибарһыҙ була һәм һүндерелмәй ташланған тәмәке төпсөгө быҫҡып ятып, ут сығыуға сәбәпсе була ла инде.\nАта-әсәләргә балалары менән янғын хәүефһеҙлеге темаһына профилактик әңгәмәләр уҙғарырға кәрәк. Янғын сыға ҡалһа, йәки төтөн күренһә, һис кисекмәҫтән адресты дөрөҫ күрһәтеп стационар телефондан "01” , ә кәрәҙленән "112”гә шылтыратырға кәрәклеген аңлатығыҙ. Бәләкәй балаларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырмағыҙ. Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, балаларығыҙҙың ғүмере һәм сәләмәтлеге, мөлкәтегеҙҙең бөтөнлөгө һеҙҙән, өлкәндәрҙән тора.


Стәрлетамаҡ районында «Йәш спецназсы» хәрби-спорт лагеры асыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСтәрлетамаҡ районында «Йәш спецназсы» хәрби-спорт лагеры асыла\n16:39, 6 июля 2015 Йәмғиәт\nСтәрлетамаҡ районында «Йәш спецназсы» хәрби-спорт лагеры асыла Фото: Стәрлетамаҡ районы хакимиәте\nӨФӨ, 2015 йыл, 6 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n13 июлдә Стәрлетамаҡ районында «Йәш спецназсы» хәрби-спорт лагеры асыла. Лагерҙы өсөнсө йыл рәттән йәштәр эштәре буйынса ҡала комитеты һәм «Крап береты берҙәмлеге» спецназ ветерандары союзы ойоштора.\nИке аҙна дауамында буласаҡ ил һаҡсылары башланғыс хәрби әҙерлек курсын үтәсәк һәм хәрби хеҙмәт нигеҙҙәрен өйрәнәсәк. Программа төрлө сараларға бай буласаҡ.\nЛагерға Афғанстанда һәм Чечен Республикаһындағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар, махсус подразделениелар һәм Һауа-десант ғәскәрҙәре, хәрби комиссариат, Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу хеҙмәте идаралығы, туристик үҙәк хеҙмәткәрҙәре киләсәк. Йәш спецназсылар әрме шарттарында йәшәйәсәк.\nТеги: башланғыс хәрби әҙерлек,хәрби-спорт лагеры


(Категория буйынса фекерләшеү:Рим мифологияһы илаһтары битенән йүнәлтелде)\nҠатнашыусы:ZUFAr! Рим мифологияһы аллалары булмай ул, илаһтары була. Мосолман өсөн Аллаһ берәү генә, ҡалғандар - мәжүсиҙәрҙеке - илаһ, йәғни божество. Шуның өсөн иман шарты ла Лә илаһи иллалаһ - Алланан башҡа илаһ юҡ. Беҙ мәжүси Богтарҙы Аллаһ тип әйтә алмайбыҙ. Башҡорт мәжүси икән - пажалысты. Тик мәжүси тигән иҫбат һалығыҙ! --Guram52 (әңгәмә) 13:57, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nGuram52! Был мәҡәләләр башҡорттар тураһында түгел бит — Рим мифологияһы тураһында! Рустар өсөн дә Бог един, әммә ошондай категориялар бар:ru:Категория:Боги в римской мифологии Һәм ru:Категория:Божества римской мифологии. Ошо ике категорияны башҡортсаға тәржемә итергә кәрәк. Бәлки береһен алиһәләр тип алырға кәрәктер?--ZUFAr (әңгәмә) 16:27, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFArУрыҫтарҙа мосолмандарҙағы кеүек ҡәтғи түгел. Мосолманда Аллаһы тәғәләнән башҡаны Аллаһ тип таныу кафырлыҡҡа, ширккә инә. Һинең исемең Зөфәр булған кеүек, мосолмандарҙа Юғары Көстөң исеме Аллаһ һәм ул башҡа илаһтарға бирелә алмай. Божествоны Хоҙай тип алып була. Һүҙлектә шундай вариант тәржемә бар. Ә Алиһә - ул ҡатын-ҡыҙ илаһ, мәҫәлән, Гера, Афродита--Guram52 (әңгәмә) 16:37, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nДин менән милләтте бергә бутамаһағыҙ ине...--Айсар (әңгәмә) 16:45, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nБеҙ теләйбеҙме-теләмәйбеҙме, динде иҫәпкә алырға мәжбүрбеҙ һәм тейешбеҙ. Сөнки шул рәүешле беҙ динлеләргә ихтирамһыҙлыҡ ( оскорбление чувств) күрһәтәбеҙ.Беҙ уҡыусыларбыҙҙың дини инаныстарын да иҫәпкә алырға тейешбеҙ, беҙҙе бит мосолмандар күп уҡый. Аллаһ менән илаһ бер мәғәнә, әммә Аллаһ исеме бер генә көскә бирелгән. Шуға күрә Боги тигәнде Илаһ тип алыу мәғәнәгә бер ниндәй хилафлыҡ килтермәй. Божествоны хоҙай тип алыу - шулай уҡ, сөнки һүҙлектә (РБС, Уфа, 2005) шундай тәржемә бар. --Guram52 (әңгәмә) 16:51, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nТимәк иерархия буйынса Илаһ түбәнерәк, унан юғарыраҡ Хоҙай килә. Шулай тип төҙәтәбеҙме Всевышний, Верховный правитель мәҡәләһендә? --ZUFAr (әңгәмә) 16:54, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nУлар бер кимәлдә. Бары Илаһ - ғәрәпсә, ә хоҙай - фарсынан ингән--Guram52 (әңгәмә) 16:57, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFArВсевышний, Верховный правитель -"Хоҙай" тигәнде "Юғары Көс" тип алырға кәрәк, минеңсә. Сөнки Хоҙай фарсынан ингән һүҙ һәм бары бер төркөм өсөн генә ошо мәғәнәлә ҡулланыла. Мәҡәләлә иһә һүҙ төрлө халыҡтарҙа Юғары Көстө нисек атауҙары тураһында бара--Guram52 (әңгәмә) 17:17, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nЕвропа грек мифологияһынан, уны ла Рим илаһы итеп ҡуйҙығыҙ, зинһар өсөн төҙәтегеҙ. --ZUFAr (әңгәмә) 18:03, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nДәреслектәрҙе шундай нескәлектәрҙе аңлаған кешеләр эшләйме ни? Атеизмда тәрбиәләнгән, дин мәсәләләрен аңламаған кешеләр яҙа йыш ҡына, хатта предметтарын да йүнле-башлы белмәүҙәре ихтимал, шул тиклем күп ялыуҙар тап дәреслектәргә!Әйткәндәй, кем тәржемә иткән ул дәреслекте? Был Вики өсөн эталон түгел! Беҙҙең дин ирке тураһында законыбыҙ бар, выждан ирке гарантиялана тигән Конституциябыҙ бар, Ҡөрьән һәм хәҙистәр бар. Илаһ һүҙе лә, Хоҙай ҙа - ҡулланышта. Алиһә лә күктән төшмәгән - ҡатын-ҡыҙ илаһ, күптән ҡулланыла. Аллаһ һүҙен башҡа илаһтарға ҡулланыу ул тап ана Библияны Тәүрәт тип яҙыу кеүек хата.--Guram52 (әңгәмә) 18:14, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nДәреслектең тәржемәселәрен Бәйләнештәге төркөмгә һалдым. Юғары көскә эйә булған мифология персонаждарын алла йәки башҡа төрлө атауҙа выждан ирке һәм Конституцияның ҡыҫылышы юҡ.--ZUFAr (әңгәмә) 19:36, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFAr, ҡатнашы бик бар, сөнки мосолмандарҙың Аллаһын мәжүсиҙәр тәңреләренә ҡушыу - ул мосолмандарҙың инанысын һанға һуҡмау, мыҫҡыллау--Guram52 (әңгәмә) 19:45, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nБыл осраҡта башҡорт телендә Алла күп мәғәнәле һүҙ тип ҡарарға кәрәк. I. Ислам динендә берҙән бер юғары зат. II. Боронғо мифологияларҙа юғары көскә эйә булған персонаждар (дәреслектә быға миҫал). «Ут аллаһы», «йәшен аллаһ»ы, «ямғыр аллаһы» башҡорт телендә ҡалланышта булған һүҙҙәр. --ZUFAr (әңгәмә) 21:02, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nИслам әле яңы тергеҙелә башланы, һәм беҙ уның бик күп нескәлектәрен белмәйбеҙ. Кешеләр әле яңы зәкәт, фытыр тигәнде ишетеп, коррупция тип тә яҙып ҡуялар, сөнки уның нескәлектәрен белмәйҙәр. Әммә бөгөн СМИ-ҙарҙа илаһ тигән һүҙ күп ҡулланыла, "Аллаһ берҙән-бер" тигән аят та бар. Китаптар һәр саҡ тормоштан арттараҡ ҡалып сыға, ә виртуалда үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алып яҙыу күпкә еңел һәм бик оператив эшләп була бит. Дәреслектәрҙе һәр саҡ яҡшы тәржемәселәр тәржемә итмәй, предметниктарға бирәләр ҙә, улар телде яҡшы белмәгәндән бутайҙар ғына!--Guram52 (әңгәмә) 18:24, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nЙәнә бер һорау - нисек итеп боронғо мифологиялағы хоҙайҙар мосолман Аллаһы исеме менән аталыуы мөмкин? --Guram52 (әңгәмә) 19:00, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nБоронғо мифология персонаждарының мосолман аллаһы менән бәйленеше юҡ. Алла һүҙе был персонаждың юғары көскә эйә булыуын аңлата һәм исламға ҡыҫылышы юҡ. --ZUFAr (әңгәмә) 19:26, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nМәжүси диндәгеләрҙең богтарының үҙ атамалары, Аллаһ - ул Исламда ғына!--Guram52 (әңгәмә) 19:47, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nӘзериҙәр ул богтарҙы ТӘҢРЕ тип алған https://az.wikipedia.org/wiki/Zevs. Бына был дөрөҫ тәржемә тип уйлайым, сөнки Тәңре - мәжүсилектәге юғары көс--Guram52 (әңгәмә) 19:08, 22 сентябрь 2018 (UTC)\n«Йәшен тәңреһе», «тәңреләр батшаһы» ҡолаҡҡа ятышлыраҡ. --ZUFAr (әңгәмә) 19:26, 22 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFAr Тимәк, тәңреләр тип алабыҙмы? Әзериҙәр "Yunan tanrıları " тип алған бит, миңә бик оҡшаны. Бына Крон тураһында мәҡәлә https://az.wikipedia.org/wiki/Kron --Guram52 (әңгәмә) 04:44, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nМиңә оҡшай. Башҡа ҡатнашыусыларҙың тәҡдиме бармы? ru:Категория:Боги в римской мифологии — Категория:Рим мифологияһы тәңреләре. ru:Категория:Божества римской мифологии божество категорияһын нисек атайбыҙ? --ZUFAr (әңгәмә) 05:08, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nБашҡа төркиҙәрҙекен ҡарап сығайыҡ--Guram52 (әңгәмә) 05:41, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFAr Әзериҙәр тәңре көйө ҡалдырған. Ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ ҡудайлыҡ (хоҙайлыҡ) тип алған. Төрөк ilahiyat тигән. Бәлки беҙгә "Рим мифологияһы илаһиҙары" тип алырғалыр? сөнки Божество́ — постулированная сверхъестественная или бессмертная личность, которая может рассматриваться как святая, божественная или священная. В более широком смысле — предмет почитания и поклонения --Guram52 (әңгәмә) 05:55, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nВики-дата менән бәйләү өсөн ике категорияны ла тәржемә итергә кәрәк, бер төрлө була алмай.--ZUFAr (әңгәмә) 07:13, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nZUFAr Бер төрлө булмай бит, береһен Рим мифологияһы тәңреләре тип алырға һөйләштек тә, икенсеһен "Рим мифологияһы илаһиҙары" тип алырға була (божестваларан)--Guram52 (әңгәмә) 08:26, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nТөҙәтегеҙ, ҡайһыһы тәңре, ҡайһыһы илаһ.--ZUFAr (әңгәмә) 09:08, 23 сентябрь 2018 (UTC)\nРим мифологияһы илаһиҙары булмаҫ ул, илаһи - илаһ һүҙенән яһалған сифат та һуң. Рим миф-яһы илаһтары. Alfiya55 (әңгәмә) 15:23, 25 сентябрь 2018 (UTC)\nAlfiya55,ZUFAr, мин бында исем сифатты күҙҙә тоттом,(илаһи - сифат ҡына түгел, исем сифат та була), сөнки илаһи көстәр күҙҙә тотола, божества. Илаһтар иһә Боги тигәнгә тура килә. Тик беҙ уларҙы тәңреләр тип алдыҡ--Guram52 (әңгәмә) 05:39, 2 октябрь 2018 (UTC)\nAlfiya55,ZUFAr,Рөстәм Нурыев Мин уйламай ғына яҙмайым бит һүҙҙәрҙе! Боги тигәнде Илаһтар тип алғайным, сөнки шуға тап килә. Исламдан булмағанға күрә, тәңреләр тип алдыҡ, дөрөҫ эшләнек. Божестваны иһә шуға илаһиҙар (божественные силы) тигәндән алғайным. Илаһиҙар - исем дә була ала. Божестваны төрөк Илаһиәт (илаһиҙар) тип алған, был күплек, башҡорт телендә Илаһиәт һүҙенең иһә саҡ ҡына мәғәнәһе башҡа, беҙгә лә шулай алырға булыр ине. --Guram52 (әңгәмә) 05:58, 2 октябрь 2018 (UTC)\nИлаһ Аллаһҡа ҡарата ла ҡулланыла - эй илаһым, лә илаһи иллә алла тибеҙ. "Имя «Аллах» обычно не включается в список и, характеризуясь как высшее (al-ism al-'azam), часто называется сотым" - https://ru.wikipedia.org/wiki/99_%D0%B8%D0%BC%D1%91%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%B0 "В арабистике считается, что слово Аллах расшифровывается как аль-илах и является результатом слияния определённого артикля единственного числа аль (الـ al) и илах (إلٰهٌ ilah) — слова, означающего бог, однокоренного с еврейским Элох’им в Библии, арамейским Элах, сирийским Алах и аккадским Эль" - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%85 . Ана бит, ғөмүмән Алла һүҙе Әл-илаһтан барлыҡҡа килгән булыуы ихтимал тигәндәр. Ә илаһтар, илаһиҙар - уныһы принципиаль мәсьәлә түгел былай, илаһиҙар булыуы ла ихтимал. Alfiya55 (әңгәмә) 07:59, 2 октябрь 2018 (UTC)\nAlfiya55,ZUFAr Рөстәм Нурыев Ни өсөн Тәңре тип алғанды өҫтә аңлаттым. Беҙ бөгөн тәңреселәр түгел, тәңре - мәжүсиҙәрҙең юғары көсө. Шуға күрә мәжүсиҙәр өсөн ул тоғрораҡ тура килә Аллаһ тигәнгә ҡарағанда.Башҡа төркиҙәр рим богтарын йә Хоҙайлыҡ, йә Тәңре тип алған, илаһ та, Аллаһ та тимәгән. Лә илаһи иллә-Аллаһ - Аллаһтан башҡа илаһ юҡ, йәғни, Аллаһ = илаһ. Шул күҙҙән сығып, мин ИЛАҺ тип түгел, илаһи тип тәҡдим иттем. Башҡа аҡыллыраҡ фекерегеҙ бар икән - тәҡдим итегеҙ. --Guram52 (әңгәмә) 08:13, 2 октябрь 2018 (UTC)\nБеҙҙең һүҙлектәрҙә Аллаһ һүҙе ғөмүмән юҡ, бог та - алла, Аллаһ та - алла. Беҙ перестройканан һуң ғына Аллаһ тигән һүҙ барлығын аңланыҡ. Яңы дөрөҫ ҡулланырға өйрәнеп киләбеҙ. Диндәрҙе лә хәҙер өр-яңынан ҡарайбыҙ, өйрәнәбеҙ. Эш мосолман йә башҡа дин булыуҙа түгел, беҙ энциклопедия яҙабыҙ икән, хәҡиҡәткә мөмкин тиклем яҡыныраҡ килергә тырышырға тейешбеҙ тип уйлайым. Ғәрәп төшөнсәһен, ислам дине төшөнсәләрен (семиттарҙан) башҡа диндәргә тағыу - ул Мәккәне Рим, йәки Римды Мәккә тип атау менән бер, оҡшаштырып әйткәндә--Guram52 (әңгәмә) 08:25, 2 октябрь 2018 (UTC)


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЕЛМӘРЕҢӘ ИҒТИБАРЛЫ БУЛ, ТЕРЕ ШИШМӘНЕ ҠЫЙЛАМА - 2014 - Мәҡәләләр\nӘ бына һүҙҙәрҙе, интонацияны, өндәрҙе үҙгәртеүҙең хәүефе ҙурыраҡ. Башҡорт теленең интонация үҙенсәлектәренә иғтибар итһәк, тәү сиратта дөрөҫ һөйләшеүсе Баймаҡ, Әбйәлил һәм Белорет райондарының һөйләштәрен миҫал итеп килтерергә мөмкин. Улар береһе лә: "Боаймаҡҡа ҡоайтып киләм", - тип һөйләмәй. Ауылда шул тиклем дөрөҫ һөйләшәләр, кәрәк урында тауышты күтәрәләр, йә төшөрәләр. Бөрйән, Белорет райондарының төпкөл ауылдарында "Юлдаш" радиоканалы алып барыусыларының телмәрен аңлап етмәйҙәр, уның ҡарауы, Татарстанда аңлайҙар. Сөнки журналистарҙың бөтөн интонациялары, өндәре татар теленекенә яҡын. Башҡорт интонацияһы Ҡаҙандыҡынан айырыла, беҙ уларға эйәрергә тейеш түгелбеҙ. Беҙ бит әле "а"-ны "а" тип әйтәбеҙ, "оа" тимәйбеҙ. "Ҡоалаҡ", "боармаҡ" тимәйбеҙ, "ҡалаҡ", "бармаҡ" тип һөйләшәбеҙ. Бына шуның кеүек әйберҙәр телебеҙҙең бәҫен төшөрә. Ә тел йәшәһен өсөн уның үҙенсәлектәре һаҡланырға тейеш.\nБөгөн башҡорт радиоһы һәм телевидениеһында эшләүсе егет-ҡыҙҙар туған телдәрендә һөйләшергә өйрәнеп килә килеүгә. Бынан 10-15 йыл элек башҡортса тура эфирҙа, йәнле һөйләш менән тапшырыу алып барыусылар һирәк ине, хәҙер улар бар. Уларҙы бер телдә генә һөйләшеүсе урыҫ журналистары менән сағыштырып булмай, ярамай ҙа. Шуға күрә, ошондай тура эфирҙар ваҡытында ебәрелгән хаталар өсөн журналистарыбыҙҙы битәрләргә кәрәкмәй, ундай ғына яңылышлыҡтар китә, тип уйлайым. Бының ҙур зыянын да күрмәйем, бытылдап ҡына торһондар, күберәк һөйләһендәр әйҙә. Һабантуй тураһында мәғлүмәт биреүсе бер ҡыҙҙың, мәҫәлән, "һырғауыл" урынына яңылыш "һырғалаҡҡа менделәр" тип ысҡындырыуы ҡолаҡҡа ятышһыҙ хәбәр булһа ла, тәнҡитле иҫкәрмә яһамай торорға мөмкин. Ләкин хата система рәүешен алһа, уны иғтибарһыҙ ҡалдырып булмай. Бигерәк тә ғәрәп теленән ингән "тәьмин", "мәсьәлә" кеүек һүҙҙәрҙең тамаҡ төбө менән әйтелмәүе ауыр ҡабул ителә. Хәмзә, русса "кнаклаут" тип аталған был өн башҡорт телендә ымлыҡтарҙа, балалар телмәрендә генә осрай. Мәҫәлән, бармаҡҡа энә менән сәнсһәк, "ә'эмм" тип әйтәбеҙ. Беҙҙең телдә хәмзә фонематик әһәмиәткә эйә түгел. Ләкин шуның кеүек өндәр башҡорт телендә бар (мәҫәлән, ирҙәр ат туҡтатҡан ваҡытта ике ирендәрен дә вибрация менән "тпру", тип әйтә). Уларҙың дөрөҫ әйтелеше ҡағиҙәләрҙә күрһәтелмәһә лә, бәләкәйҙән әйтеп өйрәнгәс, ғәмәлдә, һорау тыуҙырмаҫҡа тейеш.\nТелдәр араһындағы сиктәр\nЮғарыла әйтелгән хаталарҙы төҙәтергә, кешеләрҙе дөрөҫ интонация ҡуйып һөйләшергә өйрәтергә мөмкин. Ә бына ҡылым формаларында хата ебәреү башҡорт һүҙҙәрен үҙгәртеп ебәреүе менән үтә зыянлы. Мәҫәлән, билдәле йырсы ҡыҙ башҡарыуындағы "Бала саҡҡа ҡайтыр инем" тигән йырҙа ул "әсәйем һөйөр ине", тип әйтер урынға, "әсәйем һөйәр ине", "тийәр ине" тип йырлай. Тағы ла "һеҙ икәнһеҙ донъя көҙгөһө" тип йырлайҙар. Башҡорт телендә "икәнһеҙ" тигән һүҙ формаһы юҡ. Татар телендә "икәнсез" тип әйтәләр, ләкин "с" өнөн "һ" өнөнә генә алмаштырыуҙан башҡорт һүҙе яһалмай. Килеп сыҡмай икән, саҡ ҡына үҙгәртеп ебәрергә һәм "һеҙ икән дә" тип йырларға мөмкин. Салауат Фәтхетдиновтың Зөһрә Ҡотлогилдина һүҙҙәренә ижад ителгән "Белгең килһә" йырын татар теленә нисек яраҡлаштырып йырлауына иғтибар итәйек. Татар телендә "белгең килһә" тигән форма ҡулланмайҙар, улар "беләсең килсә" тип һөйләшә. Улай тиһәң, йырҙа ижек һаны тура килмәй. Шуға күрә, Салауат Фәтхетдинов "беләм тиһәң" тип үҙгәртеп йырлай. Беҙҙең йырсылар бына ошондай һүҙ нескәлектәренә һаҡ түгел. "С" өнөн "һ" өнөнә алмаштыралар ҙа, башҡортсаға тәржемәһе шул була, тип уйлайҙар.\nҺуңғы йылдарҙа башҡорт әҙәбиәтендә грамматика ныҡ ярлыланды. Грамматика, лексика менән бер рәттән, телдең үҙенсәлеген билдәләүсе төп факторҙарҙың береһе. Сөнки бер телдең грамматикаһы бер ҡасан да икенсе телдең грамматикаһына тулыһынса оҡшамаясаҡ. Шуға күрә, мин грамматиканы ғына уҡытыуға ҡаршы булһам да, уны һаҡлау яҡлымын. Башҡорт теленең грамматикаһына иғтибарлы булырға, "төшӘр", "килӘр" тип һөйләмәҫкә, үҙебеҙсә "төшӨр", "килЕр" тип һөйләшергә кәрәк. Башҡорт теленә тәржемә ителгән күп кенә һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы һорау тыуҙыра. Мәҫәлән, "уфимцы" һүҙен башҡортса "өфөлөләр" тип тә яҙғандары булды. Дөрөҫө "Өфө кешеһе" рәүешендә алынырға тейеш, тип уйлайым. Ауыл халҡы шулай һөйләшә, уларға: "илмәшлеләр концерт менән килгән", тиһәк, тәгәрәп ятып көлөр. Сөнки "илмәшлеләр", "өфөлөләр" - беҙҙең вариант түгел. Урыҫтарҙа бындай форма бар, әммә иғтибар итһәгеҙ, улар ҙа төрлөсә әйтә: Мәскәү кешеһе - москвич, Өфө кешеһе - уфимец, Нижний Новгородтан - нижегородец, Архангельскиҙан - архангелогородец, Туланан - туляк. Шуға күрә, башҡортса ла Баймаҡ кешеһе, Өфө кешеһе, өфөләр, илмәштәр йә Илмәш кешеһе тип төрлөсә әйтеүҙән ҡурҡырға ярамай. Әммә "өфөлө" тип әйтеү яңылыш, ул саҡта Баҡалы, Ҡырмыҫҡалы кешеһе нисек була? Баҡалылылар, ҡырмыҫҡалылылар килеп сығамы? Башҡорт телендә -лы, -ле ялғауҙары ер-һыу атамаһына бәйләп, кеше ҡайҙа йәшәгәнен белдереп килмәй. Татар телендә ул нормаға ингән, ләкин беҙгә уларға эйәрергә кәрәкмәй, тип уйлайым.\nСит тел һүҙҙәрендәге ялғау\nҒөмүмән, башҡорт һүҙҙәренең дөрөҫ яҙылышы, ғәҙәттә, артыҡ ҙур ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. Диктант яҙғанда ла мәктәп уҡыусылары йышыраҡ сит телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә генә хата ебәрә. Мәҫәлән, банк, танк, космонавт кеүек һүҙҙәргә дөрөҫ ялғау ҡушыу һорау тыуҙыра. Бынан 80-90 йылдар элек башҡорт телендә ике тартынҡы йәнәш килгән ваҡытта һуҙынҡы өн ҡушып яҙыу ҡағиҙәһе ҡабул ителгән. Яңыса дәреслектәр төҙөгәндә шулар араһынан нишләптер -нк, -нг менән бөткән һүҙҙәрҙе генә һайлап алғандар. Продуктылар, очеркылар тип яҙмайбыҙ, продукттар, очерктар тип яҙабыҙ бит. Шуға ла банкылар, танкылар тип яҙыуҙы дөрөҫ тип һанайым. Мин был -нк, -нг менән тамамланған һүҙҙәргә лә һуҙынҡы ҡушып яҙмау яғында, шулай дөрөҫөрәк булыр ине. Ярай әле яңғыҙлыҡ исемдәренә ялғау ҡушҡанда был ҡағиҙә ҡулланылмай. Юҡһа, ҡала исемдәрен яҙғанда буталсыҡтар күп булыр ине. Һуңғы йылдарҙа һәр яҡлап бәйләнештәр нығына барған Ҡытайҙағы ҡалаларҙың күбеһе -нг өнө менән тамамлана. Гонконгыламы, әллә Гонконгтамы? Әлбиттә, икенсе варианты дөрөҫ була. Сит илдәрҙән ингән яңғыҙлыҡ исемдәргә һуҙынҡы ҡушылмаһа ла (Дамаск - Дамаскта), рус теленән ингән атамаларға -и өнөн ҡушырға тейешбеҙ: Омск - Омскиҙа, Магнитогорск - Магнитогорскиҙа. Дамаскта тип әйтеп булғас, бәлки, Омскта тип тә әйтеп булалыр? Башҡортостанда -ск менән тамамланған ҡалалар юҡ, уларҙың атамалары башҡортса икенсе төрлө яңғырай. Берҙән-бер Нефтекамск ҡалаһы бар ине, уны ла Нефтекама, тип үҙгәртә һалып ҡуйҙыҡ үҙебеҙсә.\nӘйтергә кәрәк, тағы мин килешеп етмәгән бер мәсьәлә бар: һүҙ аҙағында с, л, т тартынҡылары икешәр килгән осраҡта, уларға ялғау ҡушҡанда береһе төшөрөп ҡалдырыла. Татар телендә улар шул килеш һаҡлана. Рус теле дәресенә барып инһәк, таҡтаға "Классная работа" ике "с" менән, башҡорт теле дәресенә инһәк "Класта эш" тип бер "с" ҡалдырып яҙып ҡуйылған. Балаларҙа ассоциация тыуа, шуға рус телендә яҙған ваҡытта бер "с" хәрефе яҙып, хата эшләйҙәр. Ул һүҙҙәргә бер ниндәй ҙә үҙгәртеүҙәр индермәйбеҙ икән, ул ваҡытта уға нимәлер өҫтәргә кәрәкме? Ун мең һүҙгә бер тапҡыр осрай торған металл һүҙенә тағы бер "л" ҡушһаң нимә була? Рус телендә лә бер үк өс өн бер юлы килгән һүҙҙәр байтаҡ: длинношеее. Класс, классы, класста тип яҙғанда ла булыр ине.\nСит телдән ингән һүҙҙәрҙә нәҙеклек билдәһен төшөрөп ҡалдырыу кәрәк, уға ҡарата бер ниндәй ҙә ҡаршылығым юҡ. Телдең ваҡыт үтеү менән үҙгәреп барыуын -фт, -вт менән тамамланған һүҙҙәргә ялғау ҡушылғанда "т" хәрефен төшөрөп ҡалдырыу ҡағиҙәһе бөтөүе лә дәлилләй. Космонавты, космонавтың формаһында яҙһаҡ, хата булмай. Ҡағиҙә ошо рәүешле үҙгәрмәгән хәлдә, беҙ бейек йорттоң бишенсе ҡатына менер өсөн лифт саҡыртһаҡ, "лифҡа" баҫып менеп йөрөр инек. Шуға күрә, киоскыла, банкыла тип, һүҙҙәрҙе үҙгәртеп яҙыуҙың да кәрәге юҡ, беҙ киоскта, банкта тип әйтә алабыҙ, иҫкергән ҡағиҙәне үҙгәртергә булыр ине, тип иҫәпләйем.\nБашҡорт телендә тағы ла ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар ҡушыу осраҡтары тураһында ҡағиҙәләр бар. Мәҫәлән, меню һүҙенә ялғау ҡушылғанда "ҙ" өнө менән ҡушыла: менюҙы, менюҙа. Әммә интервью - интервьюны, какаду - какадуны. Был ҡағиҙә башҡорт телендә "у" хәрефе "тау" һүҙендә кеүек тартынҡы өндө, йәки "какаду"ла һымаҡ һуҙынҡы өндө белдереп килә алыуы менән бәйле. Ғөмүмән, һүҙҙәр и, й, ю, у хәрефтәренә тамамланған осраҡта "ҙ" менән башланған ялғау ҡабул итә, ҡалғандарына "н" хәрефенә башланған ялғауҙар ҡушыла. Вәлидиҙе, Зәкиҙе тип яҙһаҡ, дөрөҫ була. Башҡорт теленең үҙенсәлеген һаҡлау йәһәтенән -ҙ өнөн ҡулланыу дөрөҫ, -ҙ өнө - Рәсәй дәүләте территорияһында йәшәүсе бүтән бер милли телдә лә юҡ. Ғөмүмән, туған телебеҙҙең үҙенсәлектәрен һаҡлап ҡалыу өсөн "ҙ", "һ", "ҫ" өндәрен юғалтырға ярамай. Хатта Николай Дмитриев был турала: "Башҡорттар "ҙ" өнөн шул тиклем ныҡ ҡәҙерләй. Шул "ҙ" өнө башҡорт һәм татар телдәре сиген билдәләй", - тип яҙған. Әгәр ҙә татар менән башҡорттоң сиген "ҙ" өнө билдәләй икән, ул саҡта Аҡтаныш, Миңзәлә "ҙ" менән һөйләшә, илештәр, баҡалылар тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Улар хатта беҙҙән арттырып ебәреп "Ҙариф", "ҙавод" тип һөйләшә. Әгәр ҙә унда борон-борондан татарҙар йәшәгән булһа, ундағы бер райондың исеме "Атнаҡай" булыр ине, ә ул "Аҙнаҡай". Ошо "ҙ" өнө кеүек "һ" өнө лә башҡорттар өсөн бик әһәмиәтле, башҡа бер телдә лә был өн юҡ, һәр хәлдә, һүҙ башында килмәй. Татар телендә "һ" өнө тик ғәрәп, фарсы телдәренән ингән һүҙҙәрҙә генә осрай: шәһәр, һәм, һаман. Улар был һүҙҙәрҙе дөрөҫ итеп әйтеп тә еткерә алмай, "хәм", "хаман", "шәхәр" тип һөйләйҙәр...\nТелебеҙҙең үҙенсәлеге - модаллектә\nБашҡорт теленең төп үҙенсәлеге - ул модаллек. Йәғни, һөйләүсе үҙе һөйләгән ваҡиғаға ҡарата мөнәсәбәтен һүҙ формаһы аша белдерә. "Килеп йөрөй" тиһәк, был хәлгә ыңғай ҡарашта булыуыбыҙ аңлашылып тора. "Килгеләй" тип әйтәбеҙ икән, унда саҡ ҡына булһа ла кире мөнәсәбәт һиҙелә. Бәлки, һирәк кенә килеп йөрөүен оҡшатмайбыҙҙыр, уның йышыраҡ килеүе кәрәктер, йәки бөтөнләй килеүен теләмәйбеҙҙер. Бындай миҫалдарҙы күп килтерергә мөмкин. Һүҙ формаһы менән генә беҙ шул эшкә, кешегә һ.б. мөнәсәбәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Бына ошо мөнәсәбәтте белдереүсе һүҙ формалары модаллек була инде. Модаллек ваҡытында интонация үҙгәрә, ҡайһы берҙә -мә, -ма ялғауҙарына ла баҫым төшә: кИтмә, ә үтенеп һорағанда - китмӘ. Мин БДПУ-ла эшләгәндә, студенттар менән "йыу" һүҙенең 36 мең һүҙ формаһын таптыҡ та, артабан эҙләп тә торманыҡ. Ул формаларҙы башҡорт телен белгән оло кеше аңлай, йәштәр аңламаҫҡа ла мөмкин. Ә яҙыусылар шул 36 меңдең бер өс йөҙөн үҙ әҫәрендә ҡулланамы, юҡмы...\nБашҡорт теле дөйөм халыҡ-ара аралашыу теле булмағанлыҡтан, бөгөнгө көндә бына шул формалар телебеҙҙән юғала бара. Беҙ башҡорт телендә бәләкәй генә мәғлүмәттәр биреү-алыуға өйрәтеү юлына баҫтыҡ. Балаларыбыҙ "ашай", "эсә" тигән һүҙҙәрҙе белһә етә, тип уйлайбыҙ. Ошо һүҙҙәрҙең дә нисә төрлө формаһы булыуына иғтибар ҙа итмәйбеҙ. Мәктәптә грамматик теорияны уҡытып, балаларҙы башҡорт теленән биҙҙереп бөттөк. Телдең модаллеге, һүҙ формаларының төрлөлөгө мәктәптә грамматик теория рәүешендә уҡытылырға тейеш түгел. Баланың аңына ул әҙәбиәт, баҫма матбуғат, һөйләшеү аша һалына.\nҠылымдың шаһитһыҙ һәм шаһитлы формаларын да йыш ҡына бутайҙар. Бигерәк тә дин әһелдәре телмәрендә шаһитһыҙ форманы ҡулланғандарын белмәйем. Улар тота ла: "Мөхәммәт бәйғәмбәр әйтте",- тип һөйләй башлай. Үҙҙәре күреп, ишетеп торғанмы ни? Башҡорт теле законы буйынса "әйткән", "барған" булырға тейеш. Әгәр ҙә һин дини тәғлимәтте башҡорт телендә алып бараһың икән, уны башҡорт теленең законына ярашлы алып барырға тейешһең. "Бәйғәмбәр әйткән", "Хоҙай Тәғәлә күрһәткән" булырға тейеш, сөнки беҙ уны күреп тормағанбыҙ. Башҡорт теленең үҙенең законы бар, ана шулай боҙалар беҙҙең телде. "Әйтте" тиһәң дә, "әйткән" тиһәң дә һөйләмдең мәғәнәһе үҙгәрмәй, әммә башҡорт телендә был мөһим әһәмиәткә эйә. Телде боҙоп һөйләгәнсе, әйҙә, вәғәзде рус телендә уҡыһындар, унда тик бер форма ғына ҡулланыла.\nТел ҡаҙнаһы - һүҙлек составы тураһында\nБөгөн донъя кеше өсөн шул тиклем тарайҙы. Был, беренсенән, ҡайһы берәүҙәрҙең бер көн - Америкала, икенсе көн - Японияла, өсөнсө көн Мысырҙа йөрөүендә сағыла. Икенсенән, донъя хәбәрҙәрен тиҙ арала төрлө мәғлүмәт сығанаҡтары аша белә алыу ҙа киңлекте бәләкәсәйтте. Һөҙөмтәлә, бөгөн телебеҙгә лә сит телдәрҙән неологизмдар күпләп инә. Бынан ҡурҡырға ярамай, был телдең һүҙлек составын байытыуҙың бер юлы. Ваҡыт үтеү менән ул һүҙҙәрҙең күбеһе ҡулланылыштан төшөп тә ҡаласаҡ. Телдең байлығы әҙәби әҫәрҙәрҙә һаҡлана, яҙыусылар телдең төп һаҡсылары булып тора. Пушкин әҫәрҙәренең һүҙлегендә 21 200 һүҙ бар. Бер ғалим Һәҙиә Дәүләтшинаның һүҙлеген төҙөгән, унда 8 мең һүҙ бар, был да әҙ түгел. Бөгөн ҡайһы бер яҙыусыларҙың һүҙлегендә 2 мең һүҙ бармы, юҡмы икән әле? Беҙ аралашҡанда ҡулланған һүҙҙәр ҙә шул ике меңдән артмай. Ә бына Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының һүҙҙәр картотекаһында 70 меңгә яҡын башҡорт һүҙе бар. Быға аптырарлыҡ та түгел, мәҫәлән, йылҡы малының төҫөн белдергән һүҙҙәр генә лә борон йөҙҙән ашып киткән. Бөгөн башҡорт теленең ике томлыҡ һүҙлегенә йылҡы малының төҫөн белдергән 42 һүҙ индерелгән. Халыҡ йырҙарында ла төҫтәрҙе белдергән һүҙҙәр осрай, ҡайһы берәүҙәр уның мәғәнәһен аңламай үҙгәртеп ебәргән осраҡтар ҙа юҡ түгел. Хәҙер беҙ йылҡысылыҡ менән шөғөлләнмәгәс, ҡулланылыштан төшөп ҡала барған был һүҙҙәрҙе тергеҙеүе мөмкин түгел. Ә элек башҡорттарҙа эттән башҡа бер йән эйәһенә лә исем ҡушыу булмаған, малдың йәше, енесе, төҫө, башҡа төрлө билдәһе буйынса атап йөрөткәндәр: саптар айғыр, саптар бейә, аҡһаҡ ҡола, аҡбуҙ. Аҡбуҙат та исем түгел, ул төҫ. Башҡорттоң меңгә яҡын, ҡайһы бер белгестәр фекеренсә хатта 30 меңгә яҡын йылҡыһы булған. Хужа шуларҙың бөтәһен дә танып белгән, ниндәйҙер атты өйөрҙән айырып алып килергә кәрәк булған осраҡта, төҫө, йәше, енесе менән әйтһә, икенсе кеше бер ниндәй ауырлыҡһыҙ шул атты барып таба алған. Мәҫәлән, сыбай ҡашҡа саптар бейә, тиһә, теге өйөрҙән шул атты алып килә. Сыбай ҡашҡа - ул аттың маңлайынан алып танауының осона тиклем төшкән аҡ һыҙат була. Маңлайында ғына булған осраҡта, йондоҙ ҡашҡа, тип йөрөтөлә. Ғәрәптәрҙә дөйәгә ҡарата, төньяҡ халҡында ҡарға ҡарата шундай һүҙҙәр күп. Рус телендә Даль 200 мең һүҙ тапҡан, уның был хеҙмәте әлегә тиклем әһәмиәтен юғалтмаған, бер ҡасан да юғалтмаясаҡ. Беҙгә лә башҡорт теленең һүҙлеген эшләп, бына ошондай һүҙҙәребеҙҙе шунда индереп булһа ла һаҡлап ҡалырға кәрәк.\nЭлек-электән беҙҙә йөкмәтке тигән һүҙ ҡулланыла торғайны. Хәҙер шуны, ни эшләптер, эстәлек һүҙе менән алмаштырҙылар. Кәрәкме, кәрәкмәйме, бөтә урында эстәлек ти ҙә һөйләйҙәр. Эстәлек - ул дөрөҫ һүҙҙер ул, ләкин ул башҡорт уйлап тапҡан һүҙ түгел. Башҡорттар уйлап тапҡан һүҙ - йөкмәтке, унан ситкә китергә ярамай. Туған телебеҙ, республиканың дәүләт теле булараҡ, башҡорт һүҙҙәренә өҫтөнлөк бирергә тейешбеҙ. Ә беҙ тотабыҙ ҙа икенсе телдең һүҙҙәрен үҙебеҙҙең телгә индерергә тырышабыҙ. Кемгәлер оҡшарға тырышыуҙанмы, ярарға тырышыуҙанмы икән, һәр хәлдә, шундай осраҡтар йышайҙы. Күтәрмә һүҙен "болдор" тип тә һөйләйҙәр. Беҙҙең яҡта болдор тип әйтһәң, бер кем дә аңламай һине. Башҡорт кешеһе болдор тимәй, күтәрмә, ти.\nБашҡорттар йәшәгән бөтә райондарҙа, күпселек ауылдарҙа булдым. "Миләш" тип һөйләүселәр бик һирәк, башҡорттар "мышар" һүҙен ҡуллана. Әҙәби телдә мышар тип берәү ҙә һөйләмәй. Аңлаймы, аңламаймы, миләш тиҙәр. Нимәһе менән "миләш" һүҙе яҡшы, ә "мышар" һүҙе насар? "Мышар" тип һөйләшеп үҫкән шағирҙарыбыҙ "миләш" тип шиғыр яҙа. Ҡасандыр муйылды "шоморт" тиҙәр ине, ярай әле хәҙер муйыл һүҙе әҙәби телгә кире ҡайтты. "Мышар" һүҙен дә ҡайтарырға кәрәк. Бер үк мәғәнәне аңлатҡан, инеү-кереү кеүек төрлө ҡылымдарҙың да икеһен дә ҡулланырға була. Гел генә кереү менән алмаштырырға ярамай, инеп тә китергә кәрәк ҡайһы саҡта.\nМин инде күптән "иреү" һүҙе тураһында әйтә киләм. Башҡорт телендә иреү һәм эреү һүҙҙәре ике төрлө мәғәнә аңлата. Татар телендә шул уҡ ике һүҙҙең мәғәнәләрен бер генә һүҙ белдерә - эреү. Уларҙа ҡар ҙа эрей, һөт тә эрей, күңел дә эрей. Ә башҡорттарҙа һөт кенә эрей, ҡалған бөтә нәмә лә ирей. Эреү - сифатты алмаштырыу, иреү - ул ҡаты хәлдән шыйыҡҡа күсеү. Кемдер, йөрәгем эрене, тип әйтә икән, ул йөрәкте сығарып ташларға ғына ҡала. Йәки күңелең эрегән икән, ул серегән күңел була. Шуның кеүек һүҙ формалары телебеҙҙең үҙенсәлеген һаҡлай икәнен онотмай, уларға һаҡсыл ҡарарға тырышырға кәрәк.\nҒалим билдәләүенсә, ысынлап та, телмәребеҙҙә осраған хаталарға артыҡ иғтибар бирергә лә кәрәкмәйҙер. Кемдер, бәлки, башҡорт теленең баҫымды дөрөҫ ҡуйыуҙан да мөһимерәк проблемалары бихисап, тиер. Әммә тел - тере шишмә икән, уның да үҙ инеше, башланғысы бар. Ни тиклем шул инеш тиҙерәк бысратыла: ябай ғына һүҙҙәр дөрөҫ әйтелмәй, ялғау ҡушҡанда хаталар ебәрелә, интонация һәм баҫым дөрөҫ ҡуйылмай, сүп-сар һүҙҙәр күпләп индерелә - шул тиклем тиҙерәк тел дә үҙгәрә, яйлап уның тәме китә, ярлылана. Шуға ла, әйҙәгеҙ, хаталар ебәреп, телебеҙҙе йәмһеҙләмәйек.\nЛәйсән НАФИҠОВА әңгәмәләште,\nЯҙылған: 25.08.14 | Ҡаралған: 1902


«Ҡурай» ¬дуҫ¬та¬рын йыйҙы\nБыйыл «Ҡурай» каналы үҙенең биш йыллыҡ юбилейын билдәләй. Ошо уңайҙан бөгөн Хөсәйен Әхмә¬тов исемендәге Башҡорт дәүләт филармо¬нияһында шоу-программа үтте.\nБашҡорт сәнғәтенә ғашиҡтар, төрки донъя мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһыныусылар өсөн йәнле аралашыу онотолмаҫлыҡ кисе¬¬рештәр, рухи байрам бүләк итте. 2013 йылдан алып «Ҡурай» - «Тюрквижн» конкурсының Башҡорт¬ос¬тандағы рәсми партнеры булып иҫәпләнә. Канал хеҙмәткәрҙәре был сара¬ға йырсылар һайлап ебәрә. Һуңғы сара Төркиәнең Иҫкешәһәр ҡала¬һында ойошторолһа, быйыл ул Ҡазанда үтә. Бөгөнгө шоу-программала мәртәбәле конкурста Башҡортостан данын яҡлаусы билдәләнде. Был хоҡуҡҡа былтыр ғына ойошторолған «Заман» төркөмө лайыҡ булды.


Ҡан баҫымың нормаламы? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Ҡан баҫымың нормаламы?\nҠан баҫымың нормаламы? 12.04.2013 // Сәләмәт булайыҡ\nЮғары ҡан баҫымынан яфаланған кешеләргә бер нисә кәңәш тәҡдим итәбеҙ.\nТәмәке тартыуығыҙҙы ташлағыҙ. Хатта һау-сәләмәт кешенең дә тәмәке көйрәткәндән һуң ҡан баҫымы күтәрелеп, 15-30 минут буйы һаҡланыуы мөмкин.\nТоҙҙо ҡулланыуҙың тәүлек нормаһы 5-6 мг-дан да артмауы хәйерле.\nТәүлегенә 24 мг күҙәнәкле туҡыма ҡандағы холестерин кимәлен кәметә, атеросклероз үҫешен аҡрынайта һәм хәүефле гипертония өҙлөгөүҙәренән ҡурсалай.\n60 мг алкоголь (бер бокал ҡыҙыл шарап) ҡан баҫымын 6 — 12 сәғәткә кәметергә һәләтле. Был миҡдарҙы икегә, өскә бүлергә мөмкин.\nҠан баҫымы юғары булған кешенең рационында магний микроэлементы етерлек кимәлдә булырға тейеш. Урман сәтләүеге, соя аҙыҡтары һәм йәшел тәмләткестәр ҡулланғанда, көнөнә 600 мг магний үҙләштерергә мөмкин.\nТәүлегенә 800 — 1200 мг кальций үҙләштереү ҡан баҫымын түбәнәйтергә ярҙам итә. Өҫтәүенә, был микроэлемент һөйәктәрҙе нығыта. Ул күрәгәлә, инжирҙа, ыҫланған балыҡта, һөт аҙыҡтарында күп. 100 г эремсектә 100 мг кальций, 100 г швейцария сырында 600 мг кальций бар.\nҺимеҙлек – ҡан баҫымы күтәрелеүенә бер аҙым\nЙәйәү йөрөү, ҡан баҫымын түбәнәйтеүҙән тыш, йөрәк ишемияһын һәм 2-се типтағы шәкәр диабетын иҫкәртеүҙә лә яҡшы сара. Көн дә 1,5 — 3 км юл үтеү кәйефте күтәрә, уйҙы көндәлек проблемаларҙан ситкә йүнәлтә, фекерләүҙе яҡшырта.\nГипертонияға дусар кеше тәүлегенә 120 ммоль миҡдарҙа калий алырға тейеш. Сәтләүек, күрәгә һәм йәшелсә өҫтәлегеҙҙә булһын. 100 г инжирҙа 25 ммоль калий тупланған.