М.исемдрз — ил тарикхы | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\nМ.исемдрз — ил тарикхы\ncentercenterБашҡортостан Республикаһы мәғариф министрлығы Өфө ҡалаһы округы хакимиәте мәғариф идаралығы Октябрь районының 155-се лицейыпроект\n“Исемдәрҙә - ил тарихы”\nБашҡарҙы: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы\nМирхәйҙәрова Гөлнара Рифғәт ҡыҙыӨфө-2013\nТема: “Исемдәрҙә - ил тарихы”\nБашҡарҙы: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Мирхәйҙәрова Гөлнара Рифғәт ҡыҙы100000100000Башҡортостан Республикаһы мәғариф министрлығы Өфө ҡалаһы округы хакимиәте мәғариф идаралығы Октябрь районының 155-се лицейыпроект\nБашҡарҙы: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Мирхәйҙәрова Гөлнара Рифғәт ҡыҙы\nТөп өлөш...............................................4-7 биттәр\nҠулланылған әҙәбиәт...................................9 бит\n“Исемдәрҙә – ил тарихы”.\nНи өсөн мин был эшемдең баш исеменә күптәргә таныш булған бер китаптың атамаһын яҙып ҡуйҙым һуң әле?\nКүптән түгел Рәшит Шәкүрҙең “Исемдәрҙә – ил тарихы” китабын уҡып сығырға тура килде. Миңә был китап бик оҡшаны һәм үҙемде лә уйланырға мәжбүр итте.\nҺайлаған темамдың актуаллеге шунда, сөнки Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда быйылғы “Тирә – яҡ мөхитте һаҡлау” йылы тип иғлан ителде. Тәбиғәтебеҙҙе һаҡлау, уның тарихи атамаларын киләсәк быуынға алып барып еткереү, бына былар барыһы ла беҙҙең өсөн вайымһыҙ ҡалырға тейеш түгел. Бындай проблемалар минең бәләкәй генә төйәгемдең түгел, оҙон - оҙаҡ йылдарҙан бирле дәүләттең ҙур проблемаһына әүерелде.\nНуриман районы Иҫке Исай ауылының атамалар исеменең тарихтарын өйрәнеү;\nЯландарҙың, күлдәрҙең, йылғаларҙың, тауҙарҙың атамаларын өйрәнеп, киләсәк быуынға алып барып еткереү;\nЙәнтөйәгемдең тәбиғәтен һаҡлауҙа үҙ өлөшөмдө индереү;\nНуриман районының тыуған яҡты өйрәнеү йәмғиәте менән бәйләнеш булдырыу.\nЫсынлап та, беҙҙең ата-олатайҙар – ирек һөйөүсе башҡорттар тиҫтәләрсә быуаттар буйы ошо илаһи киң ерҙе биләгән тыуған яғымдың тарихи ҡомартҡыларын тыуҙырғандар һәм әлеге көнгә тиклем уның мираҫын һаҡлағандар. Ә ни өсөн һуң беҙҙең бөтәбеҙгә лә был тарихи ҡомартҡыларға битараф ҡалырға?! Элекке быуындар көстәрен аямай был мираҫты тыуҙырғандар икән беҙгә бит быларҙы ҡәҙерләп һаҡларға ғына ҡала. Бына ошондай уйҙар менән мин дә үҙемдең эшемдә онотол барған тыуған ауылым (Нуриман районы Иҫке Исай ауылы) тарихын яҡтыртып үтергә булдым. Уның эстәлеге ер-һыу, ауыл атамаларын өйрәнеүгә арналған. Географик төшөнсәләрҙе өйрәнеүсе фән топономика тип атала. Йәки ябай итеп аңлатҡанда топономия – ул географик атамалар йыйылмаһы.\nТопономия айырым бер нисә төшөнсәне үҙ эсенә алып өйрәнә. Мәҫәлән, гидронимия – ул йылға, күл, һаҙлыҡ, шишмә, ҡойо атамаларын өйрәнә торған фән(“гидро” – “һыу” тигәнде аңлата). Гидронимиянан оронимияға күсәйек. Быныһы һуң ни мәғәнәгә эйә? Оронимия – ул тау, тау теҙмәләре, һыр, ҡая түбә тигеҙлек, соҡор һүҙҙәренең яңғыҙлыҡ атамаларын өйрәнә торған фән. Тимәк , оронимия – ҡоро ер өҫтөндәге рельеф объекттары атамаларының йыйылмаһы. Шулай уҡ гидронимия менән оронимия араһында торған бер төр бар – ул да булһа микротопонимия. Микротопонимия – ул “бәләкәй”,”ваҡ” тигән һүҙ. Сағыштырмаса аҙ кешеләр даирәһенә билдәле булған атамалар йыйылмаһы.\nТағы ла беҙгә ҡатмарлы булған бер төшөнсә бар. Ул ойкономия тип атала. Ойконом – ул халыҡ йәшәгән урындарҙың атамалары. Йәки ауыл, утар, биҫтә исемдәренән торорға мөмкин.\nШулай итеп, мин Рәшит Шәкүр китабынан кәрәкле һәм бик үҙенсәлекле төшөнсәләрҙе уҡып белдем. Был төшөнсәләрҙе белмәй тороп ауыл тарихы төпкөлөндә ятҡан нигеҙҙе тотоп алыу, аңлау мөмкин түгел. Ә хәҙер үткән быуын тарихи мираҫын иҫкә төшөрөп китәйек.\nБеҙҙең ата-бабаларыбыҙ үҙҙәренә йәшәү киләсәк быуын вәкилдәре өсөн бына тигән тәбиғәт мөйөшөн һайлаған һәм уны Иҫке Исай тип атаған.\nМикротопонимия ҡағиҙәләренә ярайышлы тап килгән атаманың ҡайҙан килеп сығыуын һанап үттек. Эйе, ни өсөн һуң ул “Иҫке Исай” тип аталған?\nИҫке Исай – ул минең өләсәй-олатайымдың тыуған ауылы исеме. Был ауыл урынында иң тәүҙә марийҙар йәшәп киткән. Уларҙың ошондай йолалары була: йылҡы – улар өсөн алла тарафынан яратылған тип иҫәпләгәндәр, аттарға табынып йәшәр булғандар. Әгәр ҙә аттары берәй ергә утарҙарынан сабып сығып китһә, кешеләре лә аттары артынан китер булған. Ҡайҙа барып туҡтай, шунда ауыл халҡы ла барып йәшәй башлаған.\nБына шулай мариҙар киткәндән һуң (300-400 йыл самаһы элек) ошо уҡ ауыл урынына Исай исемле бер кеше килеп урынлашҡан. Бер нисә йыл үҙ ғаиләһе менән йәшәгәндән һуң башҡа кешеләр ҙә килеп урынлаша башлайҙар. Ваҡыт үтеү менән бер бәләкәй генә ауыл барлыҡҡа килә. Ауыл исеме ошо иң беренсе килеп ултырған кеше исеменән тороп ҡалған һәм әлегәсә был исем һаҡланып килә. Ә ни өсөн һуң Иҫке тип йөрөтәләр? Ололар әйтеүенсә, беҙҙән йыраҡ түгел тағы бер Исай ауылы бар, һәм шунан сығып уныһын Яңы, ә беҙҙекен Иҫке тип атағандар. Хәҙерге ваҡытта ауылыбыҙ бик ҙур, 400-ҙән ашыу самаһы йорт бар. Тыуған ауылымдың гүзәллеге, уның тәбиғәте йырҙарға, шиғырға һалынырға хаҡлы.\nОронимияға ингән атамалрға ла туҡталайыҡ. Төньяҡтан һәм төньяҡ-көнбайыш яғынан уны сылтырап аҡҡан саф һалҡын һыулы шишмәләре менән “Кәрәке” тауы уратып алған. Был тау исеме “кәрәкле” һүҙенән килеп сыҡҡан. Сөнки был Кәрәкә тауы бөтә Башҡортостандағы Урал тауҙарының башы булып иҫәпләнгән. Тау үҙе ҡом, таш ятҡылыҡтарына бик бай. Ололар әйтеүенсә, элегерәк кешеләр был ерҙәрҙән тоҙ ҙа сығарған. Ә уны дауам иткән тауҙырында ҡаҙылма байлыҡтар бик күп. Шуның өсөн уны “кәрәкле” тау тип йөрөткәндәр. Ә хәҙер үҙгәртелеп “Кәрәкә” тип кенә йөрөтәләр. “Кәрәкә” тауының атамаһын икенсе төрлөрәк тә аңлатыуҙарын осратырға була. “Кәрәкә” – бер бөтөндөң киҫәге, өлөшө. Тимәк “Кәрәкә” тауын “Уралтау”ҙың бер киҫәге итеп ҡарап та була.\n“Бейек тау” – бик бейек һәм төрлө бейек ағастарға бай булғаны өсөн “бейек тау” тигәндәр уны.\nӘ хәҙер ялан атамалары хаҡында ла һүҙ алып барайыҡ. Ауылымды шулай уҡ бик матур хәтфә кеүек яландар, аллы-гөллө болондар уратып алған.\nҠыҙыҡлы легендаға эйә булған “Айыу атҡан” исемле ялан бар. Бөгөнгө көндә был яланда кешеләр күпләп бесән саба. Тарихы хаҡында: ике ир һунарға сыға, ошо яланға килеп еткәс үҙҙәренән алыҫтараҡ шәүлә күрәләр һәм икеһе лә ҡурҡыуға төшөп, айыуҙыр тип атып ебәрәләр. Ә барып ҡараһалар айыу түгел – ат булып сыға. Шулай итеп ике ир айыу атабыҙ тип ат аталар. Шул ваҡыттан алып был ялан “айыу атҡан” тип аталып йөрөтөлә.\n“Аҫыл яланы”. Аҫыл исемле бер ҡарт ошо яланда умарта тота һәм кирбес тә һуҡҡан(эшләгән). Ошо ҡарт хөрмәтенә яланды “Аҫыл яланы” тип йөрөтәләр.\nӘ хәҙер гидронимияға ингән шишмә, йылға атамаларына туҡталайыҡ. Беҙҙең ауыл әйтерһең дә шишмәләр менән уратып алынған. Улар бик күп, шуларҙың бер нисәһенә генә туҡталып китәйек.\n“Тоҡон” – шишмә исеме. Бик борондан инде ауылым халҡын үҙенең тәмле, саф һыуы менән тәьмин итеп килә ул. Был шишмәнең һыуы тоноҡ, сылтырап ағып ятҡанына шулай тип атағандар. Ошо “тоноҡ” һүҙенән “тоҡон” тигән исем ҡалған. Хәҙерге көндә лә шишмәнең атамаһы үҙгәрмәгән. “Тоҡон” шишмәһе иң матур һәм күркәм шишмәләрҙең береһе ул. Уның тирә-яғында ағас ҡыуаҡтары, матур-матур сәскәләр үҫә, болоно еләк-емешкә бай.\n“Әлибай” шишмәһе – “әле бай” һүҙенән килеп сыҡҡан. Сөнки бер ваҡытта ла ҡоромай сылтырап ағып ята. Әле лә халыҡ уның һыуын ҡуллана.\n“Ғәйни”шишмәһе. Хәжиәхмәт тигән бай лавка(магазин) тотҡан. Ул унда кәнфит, прәник, шырпы кеүек ваҡ әйберҙәр менән сауҙа итеп көн күргән (яҡынса 1840 йылдарҙа).Уның Ғәйни исемле хеҙмәтсеһе булған. Бай шул хеҙмәтсеһенән шишмә ҡаҙытҡан. Һәм бына шул Ғәйни исемле кеше исеменән тороп ҡалған.\nШулай уҡ гидронимияға ҡараған йылға, күл атамаларына ла туҡталып китәйек.\nАуылымды икегә бүлеп һалмаҡ ҡына “Йәнәлде ” йылғаһы ағып ята. Ул үҙенең башын Ишморат ауылынан өҫтәрәк ала һәм ағып төшкән бөтә шишмәләрҙең һыуын үҙенә туплап Ҡариҙел йылғаһына ҡоя.\nАуылымдың өлкән кешеләре һөйләүенсә “Йәнәлде” бик тәрән булған, унда күп төрлө балыҡтар үрсегән, ике яҡ ярында ағастар , ҡыуаҡтар шаулап үҫеп ултырған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һөйөклө йылғабыҙҙы беҙгә тиклем тәүге хәлендә һаҡлай алмағандар. Был беҙҙә күпмелер кимәлдә күңелһеҙлек тыуҙыра. Хәҙер йылға буйын сүп үләндәре, тал ҡыуаҡтары баҫып бөткән, һыуы ла йылдан – йыл кәмеп бара. Был йылға элегерәк (хатта 40-60 йылдарҙа ла) бик тәрән булған. Йылғаны ҡарттар эйәле тип йөрөткәндәр, сөнки һәр йыл һайын бер кеше йәнен алыр булған. Кеше йәнен күпләп алғанға уны “йән алды” тип йөрөткәндәр. Ваҡыт үтеү менән йылға исеме үҙгәртелгән һәм уны хәҙер “Йәнәлде” тип йөрөтәләр.\n“Зәйетйылға”. Ололар һөйләүенсә, был йылға буйында “Заһит” исемле бер ҡарт умарта тотоп йәшәгән. Ә инде үлгәс уны ошо йылға янында ерләгәндәр. Хәҙерге көндә кемдәрҙер “Заһит” йылғаһы, кемдәрҙер “Зәйетйыла ” тип атап йөрөтәләр.\n“Ҡарт йылға” элек-электән килгән йылға. Хәҙерге ваҡытта ла тәрән генә, төрлө-төрлө балыҡтарға ла бай. Бына шулай күптәнге йылға булғаны өсөн уны “ҡарт йылға” тип атағандар.\n“Тирмән күле”. Тереха тигән урыҫ байы күлгә тирмән һалдыра. Урыҫ булһа ла халыҡ уны ситкә типмәй, һәйбәт, яҡшы күңелле, һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙер торған ҡарт булғаны өсөн үҙ итә. Шул ваҡыттан күлде “тирмән күле” тип йөрөтәләр. Ә бына һәйбәт кеше булыуына ҡарамаҫтан, уны бай тип 1921 йылда һөргөнгә оҙаталар. Үҙе булмағас тирмәне лә эштән сыға. Бына күл хаҡында ошондайраҡ тарих йөрөй.\nМин был эшемдә һеҙҙе Нуриман районына ҡараған Иҫке Исай ауылындағы бай тарихлы атамалары менән таныштырҙым. Ата-бабаларҙан ҡалған тарихи ҡомартҡыларыбыҙ онотолмаһын ине. Эшемде башлар алдынан ауылымдың изге кешеләре, оло инәйҙәренән һорашып яҙып алдым. Үҙебеҙ тыуып үҫкән төйәгебеҙ тарихын сағылдырыуға йүнәлтелгән эштәр башҡарырғо хоҡуҡлыбыҙ.\nДонъя иҫ киткес матур! Гүзәллекте тоя белгәндәр уға битараф ҡала алмай. Тәбиғәтебеҙҙең матурлығын тоям тиһәң, ергә ятып уның тын алышын тыңлап ҡара. Беҙгә, әҙәм балаһына йәшәү сығанағы, йәшәү көсө биреүсе бит ул. Уның ҡосағына һыйынып, ҡоштарҙың һайрағанын, сылтыр шишмәләрҙең моңло көйөн, урмандарҙың шаулауын, зәңгәр күлдәренең тирбәлеүен тыңлай белеү, үҙе бер бәхет.\nТәбиғәт... Тыуған йорт... Тәбиғәт һәм кеше... Һәр яҡтың үҙенә генә хас матур тәбиғәте кешегә бала саҡта уҡ ынтылыш, үҫер, үҫешер өсөн көс бирә. Кеше тормошоноң мәғәнәһе бары тәбиғәттә генә тулы сағылыш таба ала, минеңсә. Кеше – бөйөк, көслө зат. Әммә ул да тәбиғәт иҫәбенә йәшәй, көн итә бит. Оло инәйем һәр һүҙе һайын тәбиғәттең ҡәҙерен белеп йәшәргә өндәй: “Аслыҡ һәм һуғыш йылдарында беҙҙе ерҙә үҫкән ябай кесерткән, алабута, балтырған үләне һаҡлап алып ҡалды”, - ти ул. Бөгөн беҙ туҡ, тыныс тормошта йәшәйбеҙ. Аслыҡтың нимә икәнен дә белмәгән яңы быуын үҙенә йәшәргә уңайлы булһын өсөн тәбиғәтте вата, емерә.Бындай кешеләргә үҙҙәренең тыуған йортона хыянат итеүселәр тип ҡарайым мин.Тәбиғәт- тыуған йортобоҙ, тибеҙ. Тыуған йорттоң һәр саҡ балҡып тороуын теләйбеҙ. Тәбиғәткә лә вайымһыҙ булмайыҡ, тарихҡа бай ҡомартҡыларын онотмайыҡ, киләсәккә алып барып еткерәйек. Исемһеҙ яландар, болондар, шишмәләр, йылғалар булмаһын ине. Ата-бабаларыбыҙ ҡушҡан атамаларҙы хөрмәтләйек, мәңгеләштерәйек. Уларҙа ла бит бәләкәй генә булһа ла легендалар һаҡланған.\nФ ирдаус Хисаметдинова "Башкирская ойкономия", г. Уфа,\nР.Шакур “Исемдәрҙә- ил тарихы”. Өфө-1993 й.\nГазеталарҙа сыҡҡан мәҡәләләр:\nҠыҙыл шишмә, 12 март 1994 й.\nНур Иман 2013 й, октябрь №19\nНур Иман 2013 й, октябрь №20\n← М.к.шляпный вернисаж М.как иван стрелку часов искал испр →


Ирекмәндәр изге эшкә саҡыра | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 марта 2020 — 20:02 ГТРК «Башкортостан»\nӘле республикала Бөйөк Ватан һуғышында дошмандар менән алышып, тыуған яҡҡа еңеү менән ҡайтыусы меңгә яҡын ветеран йәшәй. Уларға мәктәп уҡыусылары ла иғтибар бүлергә, йорт эштәрендә ярҙамлашырға тырыша. Баҡалы районында йәшәүсе 97 йәшлек ветеранға ирекмәндәр менән берлектә беҙҙең хәбәрселәр ҙә барып ҡайтты. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Павел Вербин өйөнә килгән һәр бер ирекмәнде ихлас күңел менән ҡаршы ала. 97 йәшкә аяҡ баҫыуына ҡарамаҫтан, Павел Федор улы үҙен йәштәрҙәй тоя. Ирекмәндәр минең ғаиләмә әйләнде, тип шаярта ул. Ветеран йәштәргә һуғыш михнәттәре менән бүлешә. Әлбиттә, һәр бер хәтер күҙ йәштәрһеҙ үтмәй. Павел Вербин 1942 йылда фронтҡа үҙ теләге менән китә. Ул Сталинград, Будапешт, Вена ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша. Бөйөк Еңеү көнөн Шехервар (город австрийский) ҡалаһында ҡаршылай. Шатлыҡлы ваҡиғаны ветеран айырыуса иҫләй.\nҺуғыштан иҫән-һау әйләнеп ҡайтҡас, Павел Вербин урындағы колхозда тир түгә. Һөйгән йәрен осратып, өйләнә, бөтәһе алты балаға ғүмер бүләк итә. Балалары ла һәр ваҡыт атаһы янында. Ирекмәндәрҙең ветеранға килеп йөрөүен улар шатланып ҡабул итә. Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына 9 майҙа ғына түгел, ә һәр ваҡыт рәхмәт һүҙҙәрен еткереп, ярҙамға ашығырға тейешбеҙ, ти ирекмәндәр. Бигерәк тә мәктәп уҡыусыларының үҙ теләктәре менән изге эшкә ҡушылыуы ҡыуандыра. Ә Павел Вербин иһә киләсәктә 100 йәшен дә ҡаршылырға ниәтләй. Йәштәргә лә һәр ваҡыт тырышып йәшәргә кәңәш итә ул.\nБаҡалы районында Бөйөк Ватан һуғышыда ҡатнашҡан 10 ветеран йәшәй. Уларҙың һәр береһенә урындағы ирекмәндәр иғтибар бүлергә тырыша.


28 Февраль 2019, 13:03\nФедераль Йыйылышҡа йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә Владимир Путин эшһеҙлекте кәметеү, ярлылыҡты бөтөрөү сараларына ла туҡталды. Уның әйтеүенсә, 2000 йылда илдә ярлылар һаны 40 миллион булһа, әле – 19 миллион. Президент был һанды һаман да бик ҙур тип һанауын белдерҙе.\n- Улар башлыса күп балалы, тулы булмаған ғаиләләр, яңғыҙ пенсионерҙар һәм лайыҡлы эш таба алмаған кешеләр. Сәбәптәр күп төрлө булырға мөмкин, ләкин хөкүмәт уларға ярлылыҡтан ҡотолорға ярҙам итергә тейеш. Илдең ҡайһы бер төбәктәрендә ошо проблеманы социаль контракттар нигеҙендә хәл итә башланылар. Был һөҙөмтәле сара кешегә квалификацияһын күтәрергә мөмкинлек бирә. Дәүләт ярҙамы алғандар, үҙҙҙәре алдына бурыстар ҙа ҡуя һәм шуға өлгәшергә тырышасаҡ, - тип билдәләне В. Путин.\nЭшһеҙлекте кәметеү маҡсатында “социаль контракт” төшөнсәһе барлыҡҡа килә. Уның төп асылы мәшғүллек үҙәгендә тороусыларға үҙ эшен асырға, яңы һөнәр үҙләштерергә финанс йәһәттән ярҙам итеүгә ҡайтып ҡала.\n– Донъя кимәлендә бындай ғәмәл күптән ҡулланыла һәм ярайһы уҡ яҡшы һөҙөмтә бирә. Әгәр кеше тормошон яҡшы яҡҡа үҙгәртергә теләй икән, “социаль контракт” быны тормошҡа ашырыуға мөмкинлек тыуҙырасаҡ. Уның нигеҙендә шәхси хужалығын киңәйтергә, үҙ эшен асырға теләгән кешеләргә ярайһы уҡ ҙур сумма – тиҫтәләрсә мең һум бүлеү ҡарала, – тине ил етәксеһе.\nАлдағы биш йылда бындай ярҙам менән 9 миллион самаһы кеше ҡуллана аласаҡ, тип күҙаллана.


Күмер дарыу ғына түгел...\n23 Ноябрь , 15:33\nАктивлаштырылған күмерҙең файҙалы икәнен һәр кем яҡшы белә, шуға күрә уны һәр ваҡыт ҡул аҫтында йөрөтөү мотлаҡ.\nАктивлаштырылған күмерҙе күптәр аҙыҡ-түлектән ағыуланғанда ғына ҡулланырға кәрәк, тип уйлап тәрән яңылыша. Күптәр күмерҙе насар еҫте бөтөрөү өсөн дә файҙаланырға мөмкинлеген уйлап та бирмәй. Мәҫәлән, һыуытҡыста берәй ризыҡтың оҙағыраҡ ятыуы сәбәпле насар еҫ сыҡһа, иң беренсе ярҙамға активлаштырылған күмер килер. Кәштәләрен һәм һауыттарҙы йыуып, ҡоротоп һөртөгөҙ ҙә киңерәк һауытҡа бер нисә күмерҙе һалып ултыртығыҙ. Уны 8-10 сәғәт тирәһе һыуытҡыста тотоғоҙ. Бер ниндәй ҙә еҫ ҡалмаҫ.\nУл эс ташҡанда, эскә һауа тулғанда бик ныҡ ярҙам итә. Ашарҙан алда бер нисә төймә күмер эскән кеше бындай проблеманы ғүмер буйы белмәҫ.\nҠандағы холестеринды кәметә. Ул юғары булһа, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары хәүефе ҙурая икәнлеген барыһы ла беләлер. Тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, даими рәүештә активлаштырылған күмер эскән кешегә бындай ҡурҡыныс янамай.\nБөйөрҙөң сәләмәт булыуына тәьҫир итә. Бөйөрҙәр һәр көн 115-140 литр ҡанды таҙарта, тик май, тоҙ, шәкәр, консерванттар ҡулланыу был мөһим органдың эшмәкәрлеген ҡатмарлаштыра, төрлө сирҙәр барлыҡҡа килә. Был ваҡытта ла беҙгә ярҙамға күмер килә ала: ул бөйөрҙө токсиндарҙан таҙартып, уның сәләмәтлегенә ыңғай йоғонто яһай.\nАҙыҡ-түлектән ағыуланғанда, уҡшыуҙан, эс китеүҙән, ауыртыныуҙан һаҡланыу һәм иң мөһиме токсиндарҙы нейтралләштереү өсөн тиҙ генә күмер эсер кәрәк.\nАктивлаштырылған күмерҙе шулай уҡ битте таҙартыусы, сәсте нығытыусы, теште ағартыусы, ауыҙҙағы насар еҫте бөтөрөүсе косметик сара, эскесене һауыҡтырыусы дарыу булараҡ та ҡулланалар.\nҺәр саҡ һау һәм яҡшы кәйефтә булырға теләһәгеҙ, аш эшкәртеү системаһын йыш таҙартып торорға кәрәк. Был ваҡытта ла активлаштырылған күмер иң ҙур ярҙамсы булыр.\nАвтор: Карима Усманова


Өфөлә «Ҡурай даны» икенсе милли телепремияһы тапшырыла\n9 Ноябрь , 12:52\nЗаманыбыҙҙың төп геройҙарының исемдәре 3 декабрҙә киске сәғәт 7-лә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Ҡурай даны» икенсе милли телепремияһы менән бүләкләү тантанаһында иғлан ителә.\nНаграда үҙ эшенең оҫталарына, һөнәрселәргә, аграрийҙарға, эшҡыуарҙарға, ижади лидерҙарға, шулай уҡ теге йәки был өлкәлә уңышҡа өлгәшкән ғаиләләргә тапшырыла.\n2020–2021 йылдарҙа телепремияға 45 ҡатнашыусы — «Ҡурай» телеканалы тамашасылары тәҡдим иткән замандаштарыбыҙ күрһәтелгән. Был юлы «Ҡурай даны» икенсе милли телепремияһы 9 номинацияла уҙғарыла:\nПремияның төп принцибы — еңеүселәрҙе объектив һайлап алыу. 2020-2021 йылдарҙа «Ҡурай» телеканалында тамашасыларҙы номинанттарҙың һәр береһе менән таныштырған тапшырыуҙар эфирға сыға. «Ҡурай даны» көмөш миҙалы хужаларын телетамашасылар һайлай — еңеүселәр интернетта тауыш биреү юлы менән билдәләнә.\n«Ҡурай даны» милли телепремияһы 2018 йылда «Ҡурай-ТВ» йыр-моң телеканалы башланғысы менән булдырылды. Төп маҡсаты — үҙ эшендә уңышҡа өлгәшкән замандаштарыбыҙҙы асыҡлау һәм башҡаларға танытыу, шулай уҡ башҡорт телен, үҙенсәлекле һәм хәҙерге мәҙәниәтте пропагандалау, һаҡлау һәм популярлаштырыу, халыҡ традицияларын, һөнәрҙәрен үҫтереү.


10 Май , 10:40\nКүҙ йәштәре менән яҙылған бер ғүмер тарихы.\n– Минең батырым булып һәр ваҡыт ҡартатайымдың атаһы – ҡарт ҡартатайым ҡаласаҡ.\nЯрай, булмаһын уның хәрби кейеме, хәрби кейемдә төшкән бер генә фотоһы ла, һуғыш йылдарында алған миҙалдары, уға тәғәйен маҡтау һүҙҙәре... Ләкин ул Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, батырлыҡ күрһәткән, еңеү яулаған. Беҙҙең әлеге йәшәгән илебеҙҙә тыныслыҡ булһын, тип йәнен дә, тәнен дә, тормошон да аямаған. Әгәр ҙә уның күргән-кисергәндәрен бергә йыйһаң, әллә нисә томлыҡ китаптар яҙырға булыр ине. Ни өсөн, тиһегеҙме? Хәҙер һеҙгә аңлатып яҙып үтәм.\n...Минең ҡартатайым Хәмит Иҫәнбаев бик иртә етем ҡалып, туғандарында тамаҡ хаҡына эшләп көн күргән. Бик шәп балта оҫтаһы булған. Шулай кешеләргә ялланып йөрөгәнендә буласаҡ хәләл ефете Хәшиә менән танышҡан. Йәштәр өйләнешкән, уларҙың бер-бер артлы өс балалары донъяға килгән – бер ҡыҙ һәм ике малай. Ошо ваҡытта һуғыш башлана. Ҡарт ҡартәсәйемде өс бала менән ҡалдырып, ҡарт ҡартатайым фронтҡа киткән.\nҺуғыш йылдарында тылда ҡалғандарға ла бик ауырға тура килгән: йә төпләнеп йәшәргә урын юҡ, йә туйғансы ашарға тамаҡ юҡ, кейәм тиһә – барыһына бер кейем. Шулай яҙ еткән. Ҡар аҫтындағы урылмай ҡалған бойҙай баҫыуҙа күренә башлағас, бар әҙәм шунда ағылған. Ә унда ағыуланып үлеүселәрҙең һаны көндән-көн артҡан. Өлкәндәр тыйып ҡараған, ләкин аслыҡ үҙенекен итә. Шул ағыулы бойҙай арҡаһында 12 йәшлек кенә апаһын ерләргә тура килә ике ҡустыһына. Ғаиләлә – тағы бер ҡайғы... Ә һуғыш һаман бөтмәй...\nБерҙән-бер көндө военкоматтан хат килеп төшә. Унда хәбәрһеҙ юғалған, тип яҙылған була. Ҡартәсәй ышанмай. Хәбәрһеҙ юғалған, тимәк, үлгән.... Тағы бер ҡайғы...\nКүп тә үтмәй, Хәмит исеменән яҙылған хат килеп төшә. Уны хәрби госпиталдән шәфҡәт туташы яҙған була. Хәшиә ике улын эйәртеп, ҡыуаныслы күҙ йәштәре менән яҙылған адрес буйынса йәйәүләп сығып китә. Барып тапҡас, малайҙар аталарын танымай. Ирен ҡайнап ултырған һыуға төшөрөп алғандармы ни?.. Уны ағастан эшләнгән этмәле арбаға тейәп алып ҡайталар. Был хәл 1943 йылдың йәйендә була.\nҠәҙимге кеше төҫө ингәс, аталары малайҙарына: «Ҡыҙыу һуғыш бара, һөжүмгә күтәрелгәндә бер төркөм һалдаттар өҫтөнә снаряд төшә. Кешеләр, ит киҫәгеләй, төрлө яҡҡа сәселә. Минең тәнемдең дә ҡайһылыр өлөшө семетеп-семетеп ала... Иҫемә килгәндә – бөтә тәнем бинтҡа уралған, үҙем госпиталдә ята инем. Шунда хат яҙырға бер шәфҡәт туташы ярҙам итте», – тип һөйләгән.\nҺуғыштан алып ҡайтҡан ҡаты яралары бик ауыр уңала: тиреһе тартылып бөтәшә, ҡулдарын күтәрә алмай. Шулай ҙа ғаиләһенең тамағын туйҙырам, тип балтаһын ҡулынан төшөрмәй. Икенсе улы Сәмиғулланың атаһы хаҡында: «Ҡултыҡ аҫтары яман булып бөтәшеп бөттө, ҡулын бөтөнләй күтәрә алмай. Ул нисек балта менән эш иткәндер», – тип һөйләгәнен иҫләй минең өләсәйем, уның килене.\nШул мәлдәрҙә тыуған да инде уның өсөнсө улы – минең Әхмәҙулла ҡартатайым. Атаһын бик насар хәтерләй. Ауыр тормош уны алты йәштән генә көтөү көтөргә мәжбүр иткән. Уҡыуҙың нимә икәнен дә белмәй үҫкән. Уның һөйләүҙәре буйынса, Хәмит ҡартатайым бик һирәк кенә ғаиләһе янына ҡайтып киткән. Күбеһенсә ҡырҙа – кешегә ялланып эшләгән, бура күтәргән, өй һалған, тәҙрә эшләгән – балта оҫтаһы бит. Ҡайһы берҙә ғаиләһен алып, ауылдан-ауылға, ҡайҙа эш бар, шунда күсенеп йөрөгән. Үкенесле тормош. Әле Хәмит ҡартатайыбыҙ һалған бейек өйҙәр һаман да балҡып ултыра районыбыҙҙың Түбә ауылында.\nҺуғыш яралары, әлбиттә, эҙһеҙ үтмәй. 1967 йылда ҡаты яраларынан сыҙай алмай, яҡты донъянан китеп бара минең батырым. Улдары ошо Ниғәмәт ауылында өй һалып сыға, әсәләренә лә йорт төҙөп бирә.\nБына шуның өсөн дә ул батыр – минең батырым, ул – беҙҙең батырыбыҙ. Бөгөнгө аяҙ күгебеҙ, тыныс таңдарыбыҙ өсөн беҙ уға рәхмәтлебеҙ һәм үҙен оноторға хаҡыбыҙ юҡ.\nЕңеүҙең 60 йыллығы. Бөтә ил шаулап-гөрләп тантанаға әҙерләнә. «Хәтер» китабын яңынан баҫтырыу эше алып барылған мәл. Әсәйем Ләйлә Әхмәҙулла ҡыҙы үҙе эшләгән мәктәп етәкселеге ҡушыуы буйынса хәрби комиссариаттың һуғышҡа оҙатылған һалдаттар исемлеген барлау өсөн эҙләнеү эштәре алып бара. Шунда ошондай яҙыуға тап була: «Исянбаев Хамит Мурзагалеевич, 1908 г.р, ур. Баймакского района, рядовой, стрелок, пропал без вести в марте 1943 года.» Яҙыуҙар буйынса – ул хәбәрһеҙ юғалған, ә яҙыуһыҙ – тағы 24 йыл ғүмер...\nБына шулай күҙ йәштәре менән яҙылған бер батырҙың тормошо...


16 февраля 2017 — 15:43 ГТРК «Башкортостан»\nГреция фермерҙары урамға сыҡты. Улар һалымдарҙың, социаль түләүҙәрҙең юғары булыуына ризаһыҙлыҡ белдерә. Демнстранттар ауыл хужалығы министрлығы янында йыйылып парламент бинаһына тиклем юл үтте. “Беҙ һуғышҡа әҙер”,-тип белдерә акцияны ойоштороусылар. Халыҡ-ара валюта фонды Грециянан кредиттарҙы ваҡытында түләү өсөн популяр булмаған аҙымдарға барырға этәрә.\nЕвропала именлек һәм хеҙмәттәшлек шураһының Донецкийҙағы миссияһы бинаһы янында ҡаршылыҡ акцияһы үтте. Унда ҡатнашыусылар ОБСЕ ойошмаһын хәрби хәрәкәттәрҙе дөрөҫ яҡтыртмауҙа һәм төбәктә һөҙөмтәһеҙ эшләүҙә ғәйепләй.\nҺиндостан йыһанға 104 юлдаш менән ракета осороп донъя рекорды ҡуйҙы. Быға тиклем Рәсәй 37 юлдаш осороп беренсе урында килә ине. Хәҙер инде беҙҙең ил икенсе урында, өсөнсөлә-Америка.\nХайуандарҙы дауалауҙа заманса технологиялар. Поезд аҫтында ҡалып артҡы ике аяғын юғалтҡан был бесәйгә дауалауҙа яңы алымдар ҡулланған ветеринар ярҙамға килә. Ул мыраубайға яңы аяҡтар ҡуя. Ветеринар әйтеүенсә, бесәй айырманы һиҙмәй. Югерә, уйнай, тулы тормош менән йәшәй.\nБельгияла айырым ойошмаларҙа эшләүселәрҙең тире аҫтына чиптар ҡуя башлағандар. Улар үҙҙәренә эшләгән биналарға кодты уҡыусы ҡоролмаларға чиптарын ҡуйын инә ала.


Материалы за Август 2016 года » "Урал" гәзите\n30-08-2016, 09:55 / Йәмғиәт\nУҡытыусыларҙың август кәңәшмәһе 26 августа ҡала Мәҙәниәт һарайында үтте. Сараны муниципаль район Советы рәйесе Е.Я. Карепанов алып барҙы. Конференция эшендә Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры урынбаҫары Р.Р. Алтынбаев, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының баш белгес-эксперты С.Р. Хафизова, муниципаль район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары И.С. Теләүбаев, мәғариф идаралығы начальнигы М.В. Саранцева ҡатнашты. Тѳп докладтан һуң фекер алышыуҙа 17-се гимназияның информати- ка-коммуникацион технологиялар буйынса директор урынбаҫары В.Г. Трифонова мәғариф системаһында...\n30-08-2016, 09:54 / Йәмғиәт\nБеренселәр ѳсѳн байрам\nБалаларға күңелле ял минуттары, атай-әсәй менән сәйәхәттә йѳрѳү мѳм- кинлеге, онотолмаҫ тәьҫораттар бүләк иткән йәмле йәй ҙә артта ҡалды. Алда бала-сағаны иң мѳһим ваҡиға - Белем кѳнѳ кѳтә....\n30-08-2016, 09:53 / Йәмғиәт\n«Яулайһы үрҙәр бар әле...»\nУҡытыусы белем биреүҙе тәрбиә эше менән тығыҙ бәйләнештә алып бара. Ысын педагог һәм тәрбиәсе, шиғыр ятлатһынмы, йыр өйрәтһенме, кѳн һайын баланың рухын үҫтереү, белемен арттырыу, уны шәхес итеп тәрбиәләүгә ҙур тырышлыҡ һала. Шуныһы ҡыуаныслы, районыбыҙҙа эшен яратҡан, үҙ һөнәренең оҫтаһы булған, белемле, тәжрибәле уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр бихисап. Район-ҡала педагогтары балаларға белем биреү менән генә сикләнмәй, улар төбәктәге социаль әһәмиәтле сәйәси һәм мәҙәни сараларҙы үткәреүҙә уңыштарға өлгәшә, төрлө кимәлдәге һөнәри конкурстарҙа ҡатнаша, уҡыусыларын ярыштарға, олимпиадаларға...\n29-08-2016, 16:18 / Йәмғиәт\nБелорет филиалы яңынан эш башланы\nБелорет ҡалаһында эшләп килгән Медик-социаль экспертизаһының эшмәкәрлеге 2015 йылда туҡтатыла. Элекке етәксенең эштән китеүе сәбәпле, учреждение хеҙмәткәрҙәрен лицензиялау мәсьәләһе лә хәл ителмәй ҡалды. Шул арҡала Белорет халҡы медик- социаль экспертиза комиссияһын үтеү ѳсѳн йыл буйына Сибай ҡалаһына йѳрѳргә мәжбүр булды....\n29-08-2016, 16:17 / Йәмғиәт\nЯңыраҡ үҙәк каналдарҙың береһендә “Мәңгелек саҡырыу” фильмын күрһәттеләр. Совет дәүләтен тѳҙѳү осорон сағылдырған фильмды һәр кем, бигерәк тә урта һәм оло быуын кешеләре яратып ҡарай. Беҙҙең райондың күп урындарында (Үҙән ауылы, паром, Белорет ҡалаһы һ.б) тѳшѳрѳлгән фильм белореттарға икеләтә яҡын. Уның бер ѳҙѳгѳндә Ҡаһарман ауылы ла бар: мәктәп тѳҙѳлѳшѳ эләккән, кадрҙарҙа ауыл кешеләрен, хатта ѳйҙәрҙе лә танырға була. Һәләтле режиссер, Егәҙе ауылы егете Евгений Калугин тѳшѳргән фильмдар ҙа, беҙҙең ерлеккә бәйле булғанға, һәр ке- мебеҙҙең күңелен яулай. Уның “Мин Ржев эргәһендә үлтерелдем”...\n29-08-2016, 16:01 / Йәмғиәт\nТау ҡатайҙар иле – Белоретта\n20 августа Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында Ҡатай йәштәре йыйыны үтте Республиканың төрлө төбәктәрендә башҡорт милли йолаларына нигеҙләнгән фольклор байрамдары, йыйындар үтеп тора. Шундай сағыу ҡорҙарҙың береһе - Ҡатай ырыуы йәштәре байрамы бер нисә тапҡыр Бирҙеғол ауылында, Балаҡатай районында уҙғарылды. Быйыл Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында Ҡатай ырыуы йәштәренең бишенсе тапҡыр үткән байрамына республиканың төрлө төбәк- тәренән, район-ауылдарынан, шулай уҡ күрше Силәбе, Ҡурған өлкәләренән ҡунаҡтар йыйылды. Ҡатай ырыуы йәштәре йыйыны - йыр-моң, уйын-көлкө өсөн генә түгел, ә йәштәрҙе ата-бабаларыбыҙҙың боронғо...\n29-08-2016, 15:55 / Йәмғиәт\nАлабейә тауында гѳр килеп сана шыуған малайҙарҙың тауыштары сала-сарпы Ямних ағайҙың ҡолағына салынды. - Бѳгѳн кино буламы? - Була! Ямних бабай бая уҡ Егәҙенән ҡайтты. - Ниндәй икән?.. Ямних ағай кѳлѳмһѳрәп ҡуйҙы. Ҡайҙан бѳтәһен дә белеп торалар, шилмалар. Ауылда берҙән-бер сара шул - кино. Ауыл һәүәҫкәрҙәре, уҡыусылар ара- тирә концерт ҡуялар ҡуйыуын, ә кино кѳн һайын тиерлек. Быйылғы Кино йылы ѳсѳн, эй, ҡыуаныр ине Ямних ағай....\n23-08-2016, 13:02 / Йәмғиәт\nУрман фондында янғынға ҡаршы махсус режим\nПо данным ФГБУ «Башкирское управление по гидрометеорологии и мониторингу окружающей среды» в ближайшие дни в большинстве районов республики сохранится 3 и 4 класс пожароопасности в Архангельском, Белокатайском, Зилаирском, Иглинском, Илишевском, Куюргазинском, Уфимском, Хайбуллинском муниципальных образованиях 5-ый чрезвычайный класс пожароопасности....\n23-08-2016, 12:52 / Йәмғиәт\nМоноҡалалар – өҫтөнлөклө проект\nБашҡортостан Республикаһының Иҡтисади үҫеш министрлығының 2016 йылдың 15 авгусындағы бойороғо менән министрлыҡ структураһында моноҡалаларҙы үҫтереү бүлеге булдырылды. Яңы подразделение алдында инвестициялы проекттарҙы тормошҡа ашырғанда «Моноҡалаларҙы үҫтереү фонды» ком- мерцияға ҡарамаған йәмғиәте менән бәйләнеш булдырыуҙы тәьмин итеү, уҙымлы социаль-иҡтисади үҫешкән территориялар булдырыу буйынса ойоштороу саралары үткәреү бурысы тора....\n23-08-2016, 11:11 / Йәмғиәт\nАта-бабаларыбыҙҙың яратып эскән ҡымыҙы бѳгѳн дә үҙенең баһаһын юғалтмай. Ҡымыҙҙың шифаһын белгән һәр кем уны йәйен рәхәтләнеп эсеп ҡалырға тырыша. Шуға ла ҡымыҙ етештереүселәр араһында продукциялары үтмәүгә зарланыусыны осратмаҫһың. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, халҡыбыҙҙың тѳп бренды булырлыҡ ризыҡты етештереүгә ауыл халҡы әллә ни иғтибар бирмәй. Ә шулай ҙа, ҡымыҙсылыҡ менән шѳғѳлләнә башлағандар, әҙләп булһа ла, арта барыуы ҡыуандыра....


Сибай филармонияһы артистары Көньяҡ Урал буйлап гастролдәргә сыға // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nСибай филармонияһы артистары Көньяҡ Урал буйлап гастролдәргә сыға\n16:14, 3 апреля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 3 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n7 апрелдән 12-нә тиклем Силәбе өлкәһендә Башҡортостандың Сибай концерт-театр берекмәһенең гастролдәре уҙа. Программа Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығына бағышланған.\nАртистар башҡорттар күпләп йәшәгән Арғаяш, Ҡоншаҡ, Сыбаркүл райондарына бара. Гастролдәр ваҡытында сибайҙар Көньяҡ Уралда ете концерт бирәсәк. Ижади коллективтар 7 апрелдә — Ҡолой ауылында, 8-дә — Байрамғолда, 9-да — Силәбе ҡалаһының «Импульс» ял итеү үҙәгендә, 10-да — Арғаяш ҡасабаһының мәҙәниәт йортонда, 11-дә — Ҡоншаҡ, 12-дә Тимирязевский ҡасабаларында сығыш яһаясаҡ.\nКөньяҡ Урал буйлап гастролдәргә музыканттар бик яуаплы ҡарай. Уларҙың ижади бурысы — Башҡортостанды төрлө мәҙәниәттәрҙең аралашыу урыны, академик йүнәлешле музыка сәнғәте үҫешкән төбәк, яҡшы үҫешкән мәҙәни үҙәк булыуын күрһәтеү.\n— Тамашасыларҙың музыка һәм артистар менән ҡыҙыҡһыныуы ошондай саралар ойоштороуҙың мөһимлеген раҫланы, — тип билдәләне коллективтың администраторы Ильяс Сафин.\nКонцертта Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Баязит Байназаров, Рөстәм Хәсәнов, республика конкурстары лауреаты Зәлиә Нурлы, «Тархан» эстрада-фольклор төркөмө, «Сибай» халыҡ бейеүҙәре ансамбле солистары, Башҡортостандың халыҡ артисы Айтуған Дәүләткирәев һәм Оксана Похващева ҡатнаша.\n— Башҡортостан вәкиллеге Көньяҡ Урал ҡалаларында артабан да ошондай саралар уҙғарырға ниәтләнә. Уларҙың маҡсаты — төбәк-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыу һәм тамашасыларҙы республиканың мәҙәни байлығы менән таныштырыу, — тип хәбәр итте Башҡортостандың Силәбе өлкәһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат секретары Мөхәммәт Хәбиров.


ТӘҮГЕ ҠАРЛУҒАС ҺӘМ ТӘҮГЕ … ПЕНСИОНЕР\n«Сибай» бейеү ансамбле солисы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айтуған Дәүләткирәев филармонияның тәүге ҡарлуғастарының береһе булһа, бѳгѳн килеп ул уның тәүге пенсионеры ла. Эйе, эйе, Айтуған Әхмәт улы бейеүсе һѳнәре буйынса законлы рәүештә хаҡлы ялға сыға. Тик ул хәҙер ҡабаланмайынса яйлап баҫып кәзә кѳтѳп, баҡса үҫтереп кенә йѳрѳр икән, тип уйламағыҙ. Ижадының сәскә атҡан, илһамының вулкан булып атылған сағы әле уның!\nАйтуған Сибай филармонияһына 1991 йылда Р.Нуриев исемендәге хореография училищеһын тамамлап килә һәм инде ике тиҫтә йылдан ашыу үҙ һѳнәренең оҫтаһы булып танылған. Тамашасы уны һәләтле бейеүсе булыуҙан тыш, бейеүҙәрҙәге юмористик ролдәрҙе башҡарыуға маһир артист итеп тә белә.\nАйтуған Әхмәт улы «Сибай» ансамбле башҡарған молдован, мари, сиған халыҡтарының, матростар бейеүенең авторы. Әле лә яңы бейеү ѳҫтѳндә эшләй ул. Шулай уҡ ҡаланың Балалар сәнғәт мәктәбендә кескәйҙәрҙе халыҡ бейеүе серҙәренә тѳшѳндѳрә.\nФевраль айында Айтуған Дәүләткирәев тамашасыларын үҙенең концерт программаһына саҡыра. Ә инде «Ялға сыҡҡас, ансамблдән китергә уйлайһыңмы, пландарың нисек?»—тигән һорауға ул:\n—Концертыма килегеҙ, шунда барыһын да әйтермен,—тип яуапланы.


Фото бушлай таныша - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nАралашыу - хәҙерге заман кешеһе өсөн иң бөйөк ҡиммәттәрҙәнТормош ҡатмарлы, ҡай саҡ хатта виртуаль аралашыу мөмкинлеген ҡалдырыу һәм башҡа кешеләр менән һөйләшер, уртаҡлашыр серҙәре ябай һәм проблемалары тикшерелде. Видеочинать варианттар табыу һәм контактта булған кешеләр буш урындарҙы тултырыу һәм донъяның теләһә ҡайһы нөктәһендә рулетка бәйләнештең уңайлы мөмкинлектәрен биреү еңелдән булманы. Видео чат тураһында һөйләне, ҡасан һәм был практична кәрәк. Улар тел белмәй, был һүҙ бик күп яңы кешеләр йәлеп итә. Ғөмүмән, әллә, барыһы ла бик ябай һәм ап-асыҡ: ҡыҙыҡлы кешеләр менән аралашыу шатлығын; Видеочивать, ул бары иллюзия булдырыу ярҙамы менән шәхси йәки аралашырға мөмкин парктағы эскәмйәләр. хатта күңел һәм буш ваҡытты ҡыҙыҡлы ысул үткәреү; ҡыҙыҡ әңгәмәләште мөмкинлек таба - китап йәки фильм менән мауығып, башҡа тема. Рулетка-ч мең ҡулланыусы берләштерә, һәм был уның төп ҡиммәте. Улай ғына ла түгел, был көндәлек үҫеш стадияһында чаты, һәм аралашыу эшләй төҫһөҙ һәм былар барыһы ла ҡоро түгел, ә ысын, тере һәм күп ҡырлы. Ярҙам менән видео-Рулетка озарять сат көҙгө моңһоу кистәрҙә, кәйефе булырға һәм асфальт менән тиҙ ҡасан ну ямғыр тәҙрәгә захлопываться тиклем кәмегән. Популярлыҡ рулетка - видео исем-ч бик яҡшы билдәле инде - был визит карточкаһы аралашыу ысулына әүерелә. Беҙгә уның ролен йәмғиәттә байтаҡ интерпретациялау һәм компьютерлаштырыу, интернет һәм баҫым бушатыуҙы ҡарай. Бушлай рулетка - интровертный кеше өсөн шатлыҡ был, ә тиклемге һәүәҫкәр һәм шулай уҡ аралашыу өсөн рассвет әңгәмә. Ч уңайлы - был плюс. Һөйләшеүҙәр башлар өсөн, һеҙҙең оҙайлы процесс яҙып үтергә кәрәк, был ябай һәм мөғжизәле. Рулетка һәм бушлай ҡарай тигәнсе бәйләнешкә ч кешеләр менән, һеҙ улар менән һөйләшеп, тигәнсе тиерлек ҡуйырға мөмкин. Көн һайын ҡулланыусыларҙың һаны арта барыу менән, был виртуаль аралашыуҙан өмөтөн һәм ҡыҙыҡлы кешеләр менән осрашып оҙаҡ арта. Бөтәһе лә белмәй, тип йыш ҡына уйлап йөрөгән поезд фактор булып тора, һәм был осраҡлы түгел: кеше, үҙенсәлекле хеҙмәт итә"жополиз", тәҫьирләнмәйенсә тыңланы, кәңәштәрен бирҙе һәм айыҡ хәл ҡатмарлы ҡарар ҡабул итергә ярҙам итә. Ч-рулетка - междугородний автобус һеҙгә автомобиль бирәбеҙ, ә һеҙ әңгәмәләште - һеҙ әңгәмәләште. Рәсәйҙә яңы стандарттар аралашыу, ә беҙгә ча - иң сағыу береһе. Очарование ч рулетка бушлай буласаҡ, ул бөтә кешене теләһә ниндәй функцияһында ҡулланырға мөмкин. Интернет файҙаланыусылар продвинутый кәрәк булыр һеҙҙең өсөн, рулетка уйын ҡағиҙәләрен өйрәнеү. Тиҙ күсә һәм башҡа функциялары бер кәртә булып тора, тип аңлата улар был төр коммуникациялар күптәрҙе йәлеп ителгән. Йәмғиәт, ниндәйҙер кимәлдә теге йәки был принцип буйынса бүленгән, ҡайһы саҡ шаҡтай ҡаты булып. Ярай, ә видео-һәм коммуникациялар ҙа бар конвенцияһы сиктәрендә өсөн асыҡ булып сыға мөмкинлек бирә, уның кем булыуын теләйем. Заседании һәм көслө, сағыу һәм блеклый, аҡыллы ла - да - беҙ бөтә кеше, уның аралашыу һәм үҙ иген табырға ынтыла. Франция бөгөн байтаҡ кешеләр, ул үҙе өсөн күп ҡыҙыҡ табып һәм әҙер аралашырға. Хәҙер ч рулетканы ҡулланыу бушлай булыуы мөмкин түгел стесняйтесь.\nСат (веб-ч) текст хеҙмәте хәбәр селтәрендә реаль ваҡыт режимындаБер үк ваҡытта ошо программа менән тәьмин итеү бер-береһе менән аралашыу мөмкинлеге биреү файҙаланыусылар һаны сикләнмәгән. Ч ғына йәшәй"бында һәм хәҙер"һәм тәҙрә булып тора, унда бөтә булған хәбәрҙәр ағымы ч ҡатнашты. Һәр ҡатнашыусы үҙе һайлаған төҫтәге, ғәҙәттә, хәбәр, хәбәр итеү ағымы ла айыҡ. Чатта аралашыу өсөн, үҙе өсөн кәрәклеһен һайлай исеме аҫтында форум ҡатнашты барлыҡҡа килә, һәм ч хәбәрҙәр ебәргән, уларҙың дөйөм һаны барлыҡҡа килгән хәбәрҙәрҙе шунда уҡ, йылъяҙмала. Чаты һәм форумы араһындағы айырма шунда, тип, һеҙ хәбәр ҡалдырырға мөмкин түгел"на килгән". Ч бар, әгәр һеҙ ҡаршы ике кеше булһа ла, ниндәйҙер мәлдә. Сатлы программа менән тәьмин итеүҙең бер нисә варианты бар: Веб-сат (ябай веб-биттәр, унда дюжина һуңғы һөйләмде уҡырға була, чатта яҙа. Был биттәр даими автоматик рәүештә яңыртыла). Ч сылбыр бурысы-клиенттар,"клиент йыуан". стенограмма махсус ч. Программа-ч өсөн локаль селтәре аралашыу, улар йыш ҡына тапшырыу мөмкинлегенә эйә файл, аудио һәм видео. Тауышлы чат һәм башҡа махсуслаштырылған-программа.\nЧ кушымталар өсөн бүленә: Төркөм аралашып (мәҫәлән, ч); шәхси аралашып (мәҫәлән, Icq, Skype.\nMessenger) шәхси аралашыу; Компания клиенттарҙы хеҙмәтләндереү сайтында (мәҫәлән,"Viva Internet").\nТөрлө маҡсатта бушлай ҡуллана өсөн теркәү өсөн Бүлмә һәм чҠайһы бер ябай кешеләрҙең тормошон еңеләйтергә теләгән үҙе. өсөн аноним чаты осрашыуы буласаҡ ҡарап, һеҙҙә Нисек, һеҙ ресурстарын дөрөҫ һайларға кәрәк. Буласаҡ быға асыҡ дәлил күпселек осраҡта, ир-Ат өсөн ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Уның ҡарашы бар нәмәгә ғәжәпләнеп.\nИке системаның ирекле\nШулай уҡ социаль селтәрендә һатыу мөмкинлеге биреү, Яңы авторҙар OnlyFans. Һатып ала Сервис фотография, видео, һ.\nһәм Был иң популяр һорау рунетка бонгакама.\nТәүге бер - пар, тарихын яҡшы булды, ул Бөтә донъяла яҡшы ҡабул итә, һәм башҡалар. Иң беренсе тарихы бар, ул бөтә донъяла Ҡабул ителгән яҡшы, мәҫәлән, парҙарҙы, һәм башҡалар. Икенсе дөйөм ҡала урынлашҡан Рунетока, ул урыҫса һөйләште. Түләү мөмкинлеге бар, мәҫәлән, бүләк йәки физик шәхес. Һеҙ теләге буйынса һайлай алмай һуң ул Ғәҙәти моделенән береһе теркәлә: ч йәшеренлек, үтенес Йәки ҡыҙ фигураһы. Идеяһы шунда, бонгакамов йәки бүлеп түләү ҡасыу өсөн.\nУларҙың барыһы ла бушлай.\nШағирә өсөн парсы һеҙҙең менән асыҡтан-асыҡ Аралашыу һәр моделе ч күп мөрәжәғәт итә ала.\nШулай уҡ беҙҙә булған иң яҡшы һайлау Йәштәгеләр өсөн даими ч, бында кеше бик Әҙ килә. Күп веб-сайты ярҙамында аралашыу менән кеше Барлыҡҡа килә, фа була. Юғарыла күрһәтелгән темалар төрлө маҡсатта ҡулланыла. Әгәр һеҙ эҙләгән нәмә, шулай уҡ һеҙҙе Ҡыҙыҡһындырған нәмә, һәм кеше булараҡ, ул был Сайтта ҡарай. Чатта аралашҡан ҡыҙҙар менән ике рулетка менән Асыҡтан-асыҡ аралашыу өсөн бушлай тиерлек беренсе Битендә бөтә әйберенә оҡшаш. Бирешмәй машина алып бара. Ни өсөн күңеле - килемле бизнес. Һөҙөмтәлә, шулай уҡ камералары моделен булдырыу. Интернет беспроблемный теркәлгән һәм аралашыу ысулы ла Булып тора. Һеҙ фотола башҡалар үҙ өҫтөнә ала, һәм Башҡа видеочинать һәм яҡтылыҡ йәшерә алмай.\nҺәм тап һеҙҙең сайтында хәбәр һайлау ҡыҙыҡһыныуҙары Менән ярашлы булһа, һеҙ телисез.\nИнтернетта аҡса эшләү, эшләп аҡса онлайн, онлайн Аҡса эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса Эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, Эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләп, интернетта Аҡса эшләү, эшләп аҡса онлайн, онлайн аҡса Эшләй, эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, Эшләгән аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән Аҡс онлайн, онлайн аҡса эшләй, эшләгән аҡс Онлайн, онлайн аҡса эшләргә, аҡса эшләйҙәр онлайн.\nТип ҡабул ителә славян ҡатын - ҡыҙы- донъяла иң матур ҡалаларҙың береһеНеудивительный, сөнки ир-ат киләме ни, тип, бер-береһенә хис-тойғо булмағас төшөнмәйенсә. Шулай уҡ ни өсөн һин бәхетле, тик яртылаш; риза, тик тулыһынса түгел; һәр ваҡыт ни өсөн һәм ни етмәй. Күңел серле моң менән һуғарылған. Тирә-һин ҡарана-ҡарана ҡыҙыҡлы һәм күп тип уйлайҙар, һин был оҡшай. Тәүге аҙым яһалды, мәшәҡәтенән азат был ловушке өсөн.\nСит илдә бушлай осрашты, улар һеҙ беҙҙең сайттан таба, полном көтөлмәгәнсә булды.\nҺеҙ ҡәнәғәт һәм һөҙөмтә, йәғни, ысын тормош шундай. Ҡараңғыла улар осрашыуҙан ҡурҡа.\nШәхси тормошонда уңышһыҙлыҡ һәм һин арыным яңғыҙлыҡтан. Беҙгә һеҙҙең ярҙамһыҙ табылмаҫтар моғайын менән ҡыҙыҡлы осрашыуҙар сит илдә түләүһеҙ. Сит илдә ир-егет менән бушлай осрашыуға Иғтибар итергә кәрәк, әгәр һеҙ сит ил ир-егеттәре менән осрашыу планлаштырылған. Беҙҙең заман кешеләренең сафлығы һәм дружелюбие етмәй, яҙышырға ла онотмаҫҡа кәрәк буйынса партнерҙар эҙләү менән ҡыҙыҡлы шуға күрә, был кешеләр хатта алыҫ тип аралашҡанда иғтибар йылы бәрелә. Күрше урамда осрашҡан саҡта булып йәки сит илдәрҙә, сит ил кешеләре йәки ирекле ватандаштар менән осрашыу, ихлас ҡыҙыҡһыныу менән ҡараған мөһим һәм изге ихтыяр әңгәмәләште. Һеҙ тейеш, инанырға, һеҙ уңышҡа ирешер тип, урамға аяҡ һеҙҙең менән һәм һеҙҙең уңышһыҙлыҡҡа әрнеү менән бәреп төшөрөүе ихтимал тейеш түгел. Тикшкренеүҙәр ни, һеҙ түҙемлек һәм тормош яҡшы яҡҡа үҙгәрә.\nТигән фекерҙә"мин һәм минең яҙмышы өсөн плита таба", ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр саҡ сабата түгел.\nБирә алмай, әгәр был-сабата булһа ла, тағы бер тапҡыр ауыҙ һәм һеҙ ышанды, һәм һеҙ ир-егеттәрҙең хыялы үҙе килеп тапты һеҙгә. Бушлай осрашыу, ир-егеттәр араһында Европа Бушлай Европала бик популяр бөтөн донъяла ир-егеттәр менән осрашыу булды.\nБеҙҙең сайтта көнбайыш европа ир-егеттәр күп булғас, улар араһында, һис шикһеҙ, кем булһа ла, кем роленә дәғүә итә алмай, ул икенсе яртыһына дәғүә итә ала. Һәм был австрийҙар, итальяндар йәки башҡа милләт вәкилдәрен, уларҙың яҙмышы алдында тора, һәм, әлбиттә, һеҙгә лә.\nҠыҙы менән таныштырҙы, Таныштырҙы Германия германия\nҠыҙ менән танышып -йыл, икенсе һәм дуҫлыҡ өсөн, миңә утыҙ алты йыл, буйлы, зәңгәр күҙле, вецлар йәшәйПремиум-махсус биттәренән һөҙөмтәһен эҙләйем иғлан показано түләү срогы сыҡҡан көн дауамында блоктары, һәр иғлан итә, шулай уҡ баш биттә иғлан таҡта. Үҙ аккаунт шашып, нажмите һылтанма буйынса өҫтәмә хеҙмәттәр (меню өлөшө һәм һул биттәр). Һайлай белергә, уларҙың эшләргә теләүен өҫтәмә хеҙмәттәргә тарифтарҙы һәм төймәгә баҫырға, асылған исемлеге. ә артаб - 'премиум Яһау' - түләү системаһы менән һайлау заказ бите асыла. Басыгыз өсөн уңайлы системаһын һайлау һәм уның хаҡын түләй. Түләү һуң, белгән булһаҡ, һеҙҙең тариф"премиум". евро көнө. Әлеге ваҡытта килеп ярҙам менән түләү системаһында түләү, Интернет, шулай уҡ Банк һәм кредит картаһына күсерелә.\nвидеочивать видео бушлай танышыу сайттарына теркәлдем ҡатын-кыҙҙар видео башҡа видеочивать башҡа сикләүҙәр теркәлә видеочивать бушлай онлайн видео менән танышыу сайты ҡыҙ менән онлайн видео чат чатта теркәлергә ҡыҙы рулетка видео онлайн башҡа бушлай таныша теркәлгән был танышыу.


“Мин һеҙгә ғашиҡ булдым!” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » “Мин һеҙгә ғашиҡ булдым!”\nКүңелгә һағыш оялаған да аҡ ҡағыҙға шиғыр юлдары булып теҙелә. Ә шиғырҙар үҙенә уҡыусылар, тыңлаусылар һорай... Мин үҙем “Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” әҙәби кисәһе тип янам.\nИнде дүртенсе йыл рәттән йәш шағирҙар тарафынан ойошторола был сара. Ул минең һағышымдың да, шиғырҙарымдың да һыуһынын ҡандыра, күңелде тынысландыра. Әллә быға сараның шиғырҙарға шәм яҡтыһы, йылы сәй, гитара моңо ҡушылыуы булышлыҡ итәме? Әллә үҙем кеүек үк шиғриәт тип янып йөрөгән кешеләр менән осрашыуым, аралашыуым шулай тәьҫир яһаймы?\n“Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” шиғриәт кисәһе аудиторияһының йылдан-йыл киңәйеүе ҡыуандыра. Тимәк, халыҡҡа оҡшай, һәм беҙ дөрөҫ юлдан барабыҙ. Быға тамашасыларҙың кисәнән һуң рәхмәт һүҙҙәрен йәлләмәүе — тағы бер дәлил. Һуңынан бер нисә көн буйы телдән төшөрмәй һөйләйҙәр. Хатта йыл буйы киләһе “Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” сараһын махсус көтөүселәр ҙә бар. Арттырмайым, шундайҙар менән аралашырға насип булды.\nУларҙың араһында байрамыбыҙға мәртәбә өҫтәп, уның кимәлен яңы баҫҡысҡа күтәргән халыҡ шағирҙары Рауил Бикбаев, Ҡәҙим Аралбай, Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Зәки Әлибаев, йәш ҡәләм тибрәтеүселәрҙең күптән яҡын дуҫына әйләнгән, уларҙың һәр башланғысын хуплаған шағирә Лариса Абдуллина, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның башҡорт филологияһы факультеты деканы Луиза Сәмситова һәм башҡа ҡунаҡтар кисәгә йәм, ғәм өҫтәне.\nРауил Бикбаев үҙ сығышында йәштәрҙең ошолай шиғыр уҡырға йыйылыуын, шиғри кисәләр ойоштороуын хупланы, хәҙерге заманда ижад итеү өсөн уңайлы шарттар булыуын билдәләне. Ҡәҙим Аралбай ошондай сараның Аҡмулла исемен йөрөткән уҡыу йортонда уҙғарылыуының осраҡлы түгел икәнен билдәләне, сөнки Аҡмулла мәғрифәтсе генә түгел, мәшһүр шағир ҙа булған.\n“Ҡош юлы” башҡорт бард фестивале йәштәр араһында бик популяр. Унда ҡатнашыусылар иһә бөтә республикабыҙға билдәле йондоҙҙарға әүерелде. Шул йондоҙҙар бөгөн “Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” сараһының сәхнәһендә лә балҡыны. Тимур Йосопов, Миңзәлә Яхина, Ренат Абдулов барыһын да йырлы күстәнәстәре менән һыйланы. Шул уҡ “Ҡош юлы” бард фестивале сиктәрендә уҙғарылған, яңы исемдәр асҡан шиғриәт бәйгеһендә еңеүселәр Ғәзиз Әбделмәнов, Нәркәс Ҡәйепҡолова, Лилиә Ҡаһарманова, Руфина Лоҡманова йөрәк һүҙҙәре менән уртаҡлашты.\nБДПУ-ның “Тулҡын” һәм БДУ-ның “Шоңҡар” әҙәби берекмәләре араһында күптән дуҫлыҡ күпере һалынған. Ике берекмәнән дә ҡыҙҙар-егеттәр шиғырҙарын уҡыны, өмөтлө, тырыш йәш шағир Артур Ғабдуллин барыһын да үҙенең ижад кисәһенә саҡырҙы.\nБыйылғы “Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” уҙған быуаттың 30-сы йылдарындағы романтикаһы менән юҡҡа ғына һуғарылмаған. Есенин, Маяковскийҙы ярата йәштәр, күп кенә шиғырҙарын яттан белә. Лилиә Хәлилова Маяковскийҙың “Лиличке” шиғырын үҙе тәржемә итеп уҡыны, һәләтле ҡыҙ ябай ғына телдә шиғырҙың мәғәнәһен асып һалыуы менән арбаны.\nБыл саралағы мөхиттән күңел майшәм менән бергә ирей... Иремәһә, Рауил Бикбаев кисә аҙағында: “Мин һеҙгә ғашиҡ булдым!” — тип әйтер инеме?\nКисәлә оло шағирҙарҙың булыуы юҡҡа түгел. Йәш ижадсылар менән өлкән быуын һүҙ оҫталары араһындағы күперҙе нығытыу мөһим, сөнки уларға йәштәрҙең, иғтибары, ә беҙгә кәңәштәр кәрәк. Был йәш ижадсыларға әҙәбиәт донъяһында үҙҙәрен ҡыйыуыраҡ тоторға ярҙам итер ине.\n“Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” шиғри-акустик кисәһендә мөһим күренештәрҙең береһе — “Ҡыл” йәш шағирҙар хәрәкәте төҙөлөүе хаҡында хәбәр иттек. “Ҡыл” – шағирҙың һәр донъяуи күренештән моң сығарыусы күңел ҡылы ғына түгел, әҙәбиәтебеҙҙе яңы кимәлгә күтәрерлек эштәр ҡылыу ҙа ул. “Көҙгө нағыш... Әллә һағыш?” шиғриәт кисәһе һәр йылдағыса ҡанатландырҙы, илһамландырҙы ғына түгел, быйыл яңы кимәлгә күтәрелеүе менән ҡыуандырҙы, уны ойошторған йәштәрҙең ҡыйыу аҙымдары менән хайран ҡалдырҙы.\nАвтор: Динә СОЛТАНОВА БДПУ студенты


Халыҡ күңелендәге уңалмаған яра\n22 Февраль 2018, 10:25\nАфғанстан, Чечен һуғышы тамамланғанға йылдар үтеүгә ҡарамаҫтан, был аяныслы осор әле һаман халыҡ хәтерендә. Тәүгеһендә Совет ғәскәрҙәре ун йыл дауамында сит дәүләттә Конституцион тәртип урынлаштырыу өсөн алышты.\nОшо ваҡыт эсендә меңдәрсә һалдат һәм офицер Афғанстан ерендә интернациональ бурысын үтәне. Күп егеттәр Чечнялағы хәрби бәрелештәрҙә лә ҡатнашты. Үкенескә күрә, күптәр тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта алманы, Салауат районынан иһә афған һәм чечен һуғыштарында 8 яугир һәләк булды. Сит дәүләт территорияһынан беҙҙең ғәскәрҙәрҙе сығарыуҙы тамамланған көн халҡыбыҙ өсөн иҫтәлекле датаға әүерелде.\nРайонда Хәтер көнө быйыл да ҙурлап үткәрелде. Дыуан күп профилле колледжы филиалына яугир-интернационалистар, һуғыш яланында һәләк булған яҡташтарыбыҙҙың әсәләре саҡырылғайны. Райондың хәрби хәрәкәттәре ветерандары берлеге рәйесе Рөстәм Хөснуллин сараға килеүселәргә иң изге теләктәрен еткереп, бағыусылыҡ ярҙамы күрһәткән шәхси эшҡыуар Абдулла Әхмәтшин биргән бүләктәрҙе яуҙа һәләк булған яҡташтарыбыҙҙың әсәләренә бүләк итте. Шулай уҡ апайҙарға район Хакимиәтенән аҡсалата бүләк тә тапшырылды. Йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе Илгиз Бәҙретдинов районда Афғанстан, Чечня яуҙарында ҡатнашҡан яҡташтарыбыҙ тураһында китап сығасағын белдереп, улар тураһында мәғлүмәт йыйыуын әйтте. Дыуан күп профилле колледжының Малаяҙ ауылындағы филиалы мөдире Рәфис Ғибаҙуллин да сығыш яһап, был көндөң әһәмиәте тураһында һөйләп үтте. Сара барышында һуғыш йылдарын һүрәтләгән видеояҙма береһен дә вайымһыҙ ҡалдырманы.\nАртабан һүҙ колледж тәрбиәләнеүселәренә, кадеттарға бирелде. Улар күңел төпкөлөнә үтеп инеүсе шиғырҙар, йырҙар башҡарҙы. Егеттәр сәхнәлә ҡул һуғышы алымдарын күрһәтте, ә йырсы Адик Шәйәхмәтов үҙенең йырҙарын бүләк итте. Сараның һуңында, яугирҙарҙы иҫкә алып, һәйкәлгә венок һәм сәскәләр һалынды.


Ижадында — милли рух » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Ижадында — милли рух\nИжадында — милли рух 02.07.2013 // Әҙәбиәт\nБашҡортостандың халыҡ рәссамы Рәшит Зәйнетдиновты республикала башҡорт халҡының милли йөҙөн билдәләүселәрҙең береһе тип әйтә алабыҙ. Ул билдәле рәссам Г. Калитов менән берлектә “Ер рухы” тигән полотно яһаны. Әҫәр Башҡорт дәүләт университетының төп бинаһында — дүртенсе ҡатта ҡуйылған, унда халҡыбыҙҙың күренекле тарихи шәхестәренән бер төркөм һүрәтләнгән. Араларында бөйөк мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулла, шағир Шәйехзада Бабич, ғалим һәм дәүләт эшмәкәре Әхмәтзәки Вәлиди, яҙыусылар Мәжит Ғафури, Дауыт Юлтый, Һәҙиә Дәүләтшина, шағирҙар Мостай Кәрим, Рәми Ғарипов һәм башҡалар бар. Барыһы ла — үҙ халҡының тормошонда, мәҙәниәт өлкәһендә тәрән эҙ ҡалдырған арҙаҡлы шәхестәр. Улар милләтебеҙҙең дөйөм бер йөҙө, Ер-әсәбеҙҙең изге рухы тип ҡабул ителә һәм яңы быуындарға көс-ҡеүәт, рух ныҡлығы өҫтәп торғандай.\nРәшит Сәйфетдин улы тап ошо полотноны ижад иткәндән һуң рәссам булараҡ билдәлелек яуланы, хеҙмәт емеше лә, абруйлы күргәҙмәләрҙә ҡатнашып, юғары баһа алды. Ике автор ҙа республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды. Рәшит Зәйнетдиновҡа “Башҡортостандың халыҡ рәссамы”, “Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемдәр бирелде. Ҡылҡәләм оҫтаһының әҫәрҙәре 1972 йылдан башлап республика ҡалалары, Мәскәү, Санкт-Петербург, Ҡазан күргәҙмәләрен яуланы. Бына ошондай абруйлы исемдәр алғанға тиклем Рәшит Сәйфетдин улы оҙон, еңел булмаған тормош юлы үткән. Рәссам йыр-моңға бай, йәмле тәбиғәте менән дан тотҡан Ғафури районының Яңы Ҡауарҙы ауылында крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килә. Бик йәшләй етем ҡала, атаһы һуғышта һәләк була. Етенсе класты тамамлағас, Рәшит ауылдан сығып китә, 1953 йылда Салауат ҡалаһына барып, 1-се һөнәрселек училищеһына урынлаша. Бында ул токарь һөнәрен үҙләштерә һәм 1955 йылға ҡәҙәр нефть химияһы комбинатында эшләй. Ошонан уны хәрби хеҙмәткә алалар, Алыҫ Көнсығышҡа эләгә.\nБер ваҡыт йәш һалдат ҡыҙыл мөйөштө үҙенсәлекле итеп биҙәп ҡуя, уның эшен шунда уҡ күреп ҡалалар, хуплау һүҙҙәре әйтәләр. Был йәш һалдаттың йөрәгенә май булып яғыла. Хеҙмәтен тултырғас, егет Ҡазанға уҡырға барырға йүнәлтмә ала, ләкин хыялын ситкәрәк ҡуйып торорға тура килә, сөнки ярҙам итерлек кешеләре булмай.\nШулай ҙа Хоҙай уға мәрхәмәтле — Өфөлә йәшәүсе ағаһы, билдәле яҙыусы Әнүр Вахитов ярҙам ҡулы һуҙа. Ул Рәшитте Өфө сәнғәт училищеһының һынлы сәнғәт бүлегенә уҡырға саҡыра.\nУҡыу йортон Рәшит Сәйфетдин улы уңышлы тамамлай. “Ауыл төҙөүселәре” картинаһы уның диплом эше лә, киң сәнғәт донъяһына алып сығыусы әҫәре лә була. 1973 йылда өмөтлө рәссам әле яңы асылған Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға саҡырыла. Уны 1978 йылда тамамлай, эшселәр тормошона арналған “Трассовиктар. 720 километр” тигән диплом эше менән сығыш яһай. Рәшит Зәйнетдиновтың был картинаһының да яҙмышы бәхетле була, ул, республика, Бөтә Рәсәй күргәҙмәләренә ҡуйылып, яҡшы баһа ала һәм Рәсәй Художество фонды тарафынан һатып алына.\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры бинаһында Рәшит Зәйнетдинов Г. Калитов менән бергә ижад иткән “Йондоҙлоҡ” тип исемләнгән триптихы бар. Башҡортостандың Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы 2005 йылда бүләк иткән уны театрға. Киң форматтағы полотнола ла рәссамдар тарафынан Башҡортостандың йөҙөк ҡашы булған бер нисә быуын артистар, рәссамдар, драматургтар, музыканттар, режиссерҙар һынландырыла. “Ер рухы” әҫәрендәге кеүек үк, “Йондоҙлоҡ”та ла тематик киңлек, башҡорт халҡының милли сәнғәтенә ҙур өлөш индергән талантлы шәхестәребеҙ менән ғорурланыу тойғолары өҫтөнлөк итә.\nРәшит Сәйфетдин улы ижади хеҙмәттәрен Өфө сәнғәт академияһында студенттарға белем биреү һәм әүҙем йәмәғәт эштәре менән бергә алып бара. Бының өсөн ул ваҡытын да, көсөн дә йәлләмәй. Ҡылҡәләм оҫтаһы оҙаҡ йылдар Башҡортостан рәссамдары берлегенең идара рәйесе булды, Республика художество фондының баш рәссамы вазифаһын үтәне. Ул — Өфө дәүләт сәнғәт академияһының һынлы сәнғәт факультеты кафедраһын ойоштороусы һәм етәкләүсе, студенттарға оҫтаханалар асыу, уҡыу шарттарын яҡшыртыу өсөн күп көс түккән кеше лә. Уҡыу йортона халҡыбыҙҙың мәшһүр композиторы Заһир Исмәғилевтең исемен бирҙереү өсөн ҙур тырышлыҡ һалды. Арҙаҡлы рәссам 1994 йылдан һынлы сәнғәт факультеты деканы.\nРәшит Зәйнетдиновтың уҡыусылары, танылған рәссамдар булып, Рәсәй, хатта донъя әһәмиәтендәге күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Араларында халҡыбыҙҙың бөйөк шәхесе Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булғандары ла бар.\nЧехия, Брно ҡалаһы.\nАвтор: Миләүшә ҠОЛМӨХӘМӘТОВА.


Республикала граждандарҙы ҡабул итеү аҙналығы бара - Bash.News\nРеспубликала граждандарҙы ҡабул итеү аҙналығы бара\nРеспубликала граждандарҙы ҡабул итеү аҙналығы бара https://bash.news/news/85084_respublikala_grazhdandary_abul_ite_analyy_bara/?lang=bash\n28 ноя 2018, 21:38\nУның сиктәрендә бөгөн "Берҙәм Рәсәй" партияһының төбәк бүлексәһе секретары, Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев халыҡты ҡабул итте. Ҡабул итеү бүлмәһенә килгән граждандарҙы төрлө проблемалар борсой, күптәр юлдар, социаль обьекттар төҙөү, инфраструктураны яҡшыртыу кеүек глобаль һорауҙар менән килгән, шәхси проблемалар менән мөрәжәғәт итеүселәр ҙә байтаҡ.\nКонстантин Толкачев әйтеүенсә, халыҡ менән ошондай осрашыуҙар бик мөһим, сөнки ул урындағы мәсьәләләрҙе асыҡларға булышлыҡ итә. Һорауҙар контролгә алына. Депутаттар кимәлендә хәл ителмәҫлек мәсьәләләр ҙә бар, йәғни хоҡуҡ һаҡлау органдары вәкилдәренең кәңәше, ҡарары талап ителә. Бындай документтар тейешле учреждениеларға йүнәлтелә.\nМөрәжәғәт итеүселәр араһында төрлө райондарҙан килеүселәр бар. Мәҫәлән, Иглин районынан килгән Вәжит Әхмәтйәнов афған һуғышы ветераны, уны төҙөлөш өсөн ер алыу мәсьәләһе борсой. Ветеран район хакимиәтенә мөрәжәғәт итеп ҡараған, әммә һөҙөмтәһеҙ.\nВәжит Әхмәтйәнов, Афған һуғышы ветераны: “Барғайным, ниңә килдең, тиҙәр. Йөрөнөм-йөрөнөм дә ташланым. Бына хәҙер йәнә йөрөй башланым. Ярҙам итерҙәр тип уйлайым. Ауылда эш юҡ. Бында төҙөүсе булып эшләйем, вагончикта йәшәйем, ауылға ҡайтып йөрөйөм. Контузия арҡаһында бер күҙем күрмәй”.


Һеҙҙә "өй эйәһе" бар, тиҙәр...\n24 Март 2021, 16:16\nҠалала өс бүлмәле фатирҙа йәшәп ятҡан көнөбөҙ. Торлаҡ ҙур булғас, бөтә килгән-киткән беҙҙә. Берәмләп тә, күмәкләп тә, оҙаҡҡа ла киләләр. Бер һүҙебеҙ юҡ: үҙебеҙҙе лә ҡасандыр яҡын кешеләребеҙ һыйындырҙы, тартты, хәҙер ярҙам итергә беҙҙең сират. Туғандар шулай бер-береһен тартырға тейеш. "Мин бер кемгә бер нәмә тейеш түгел" тигән принцип беҙҙең халыҡҡа бөтөнләй тап килмәй. Былары - һүҙ ыңғайы ғына. Һөйләргә теләгәнем - икенсе тема.\nКилгән ҡунаҡтарҙың ҡайһы берҙәренең, өйөгөҙҙә нимәлер бар, йоҡлай алманым, йә юрғанымды тарта, йә сәсемде, тип зарланғаны күп булды. Үҙебеҙҙең дә тып иткән тауыш ишеткән бар ул, тик уны иғтибарға ла алған юҡ, күп фатирлы ҡала йортонда ни, күршелә ҡалаҡ төшһә лә, яңғырап ишетелә бит. Мин үҙем, ғөмүмән, ундай күҙгә күренмәҫ заттар, ен-пәрейҙәр барлығына ышанған кеше түгел. Бәләкәй саҡта ла малайҙар үҙ-ара шул темаға хәбәр һатҡанда, һөйләгеҙ әйҙә әкиәтегеҙҙе, тип көлә торғайным.\nБер заман дауаханаға тип балдыҙ килде ике балаһы менән. Апалары килгән кешеләргә йоҡларға урынды, ғәҙәттә, залға һала. Бишенсе көнөнәме икән, балдыҙ: "Уф, саҡ таң аттырҙым. Өйөгөҙҙөң эйәһе булдымы, бүтән нәмәме, хәтәр ҡурҡытты. Әүен баҙарына китеп кенә барһам, осло үксәле туфли менән тыҡылдатып коридор буйлап беҙ ятҡан бүлмәгә берәүҙең атлағанын ишетеп, йоҡом осоп, тыңлап ятам. Шунан, аһ, аһ, апайым өйҙә туфли менән йөрөймө икән, тип уйлап та өлгөрмәнем, аяҡ тауыштары баш осомда ғына ишетелде. Һин түгеллеген аңланым да ҡурҡыштан ҡаттым да ҡалдым, бармаҡтарҙы ла ҡыбырлата алмайым. Эргәмдәге бәләкәй ҡыҙым, унан ары ятҡан улым өсөн бигерәк тә ныҡ ҡурҡтым. Миңә тейһә лә, бер үк балаларыма ҡағылмаһын, тип күҙҙәрҙе генә ҡыбырлатып ятам. Ә "ул" минең елкә сәсемде һәм ике ҡулымды артҡа ҡайырып шаҡарып тотоп алды ла бора ғына. Көслө ҡулдарҙан бер нисек тә ысҡына алмағас, өләсәйем өйрәткән доғаны әйтергә маташам - тәүҙә тел әйләнмәй бер булынды, аҙаҡ һүҙҙәре онотола ла ҡуя. Барыбер уҡыным - шунан ғына ысҡындырҙы. Һаташамдыр тиер инем, күҙем асыҡ, эргәлә йоҡлаған ҡыҙымды ҡарап ятам. Өйөгөҙҙөң эйәһе беҙҙе яратманы шикелле", - тип зарланды. Мин ялп итеп ҡатынға ҡараным, кисә генә уларҙың оҙаҡ ятыуына ҡәнәғәтһеҙлек белдергәнем иҫкә төшөп, үҙемә уңайһыҙ булып киткәйне ул ваҡытта. Шулай булһа ла, "Кит юҡты, һаташҡаныңдыр", тип уны икәүләп тынысландырырға маташҡан булдыҡ. "Бына сәстең төбө, ҡулбаштар әле булһа ауырта", - тине балдыҙ. Икенсе көнөнә икенсе туғандарға киттеләр - ысынлап ныҡ ҡурҡҡандар ине ахыры.\nИкенсе юлы икенсе балдыҙ килгәйне. Уға ла күренгән: "Өйөгөҙҙөң эйәһе йомшаҡ ҡына икән. Өшөйөм тип уйлап ҡына ята инем, йөнлө нәмә эргәмә килеп ятты ла: "Йылындыңмы?" - тип һораны. Әллә нисек ҡурҡмай ғына йоҡлап киткәнмен ул, ҡабат уянманым", - тине. "Һине оҡшатҡандыр", - тип был юлы ла хәбәрҙе оҙонға һуҙып торманыҡ. Ә үҙебеҙ аптырайбыҙ: нисек инде сит кешегә генә күренә, ә беҙгә, хужаларына, - юҡ?\nТағы бер ышанмаҫлыҡ хәл минең һеңлекәш дүрт йәштәрҙәге ҡыҙы менән килгәндә булды. Ҡатын салат эшләп торғанда, ҡыяр биреп сығарған был балаға, ә ул, күп тә үтмәй, икенсе бүлмәнән йүгереп килеп: "Ҡыярҙы тартып алдылар", - тип яр һалды. "Кем?" - тибеҙ. "Диван артынан бер ҡул", - ти ҡыҙ. Фантазерка, тип көлөштөк тә оноттоҡ был турала. Ә хәҙер ул бала ҙур ҡыҙ инде, шул хәлде һаман һөйләй, ысын булды, ә һеҙ миңә ышанманығыҙ, ти...\nБына шундай сәйер ҙә, ғәжәп тә хәлдәргә тарый беҙгә килгән кешеләр. Ышанырғамы, юҡмы? Бындай күренештең сәбәбе ниҙә икән?\nАвтор: Аклима Гизатуллина


13 Май , 10:00\nБының өсөн ярты килограмм тауыҡ ите, өс-дүрт бәрәңге, бер баш һуған, бер йомортҡа, бер кишер, кесереткән, ҡуҙғалаҡ, тоҙ, борос, лавр япрағы кәрәк.\nБының өсөн ярты килограмм тауыҡ ите, өс-дүрт картуф, бер баш һуған, бер йомортҡа, бер кишер, кесереткән, щавель (ҡуҙғалаҡ), тоҙ, борос, лавр япрағы кәрәк.\nБашта итте бешерергә ҡуябыҙ. Ит бешкәнсе һуған менән кишерҙе ҡыҙҙырабыҙ. Әҙер һурпаға картуф һалабыҙ. Кесерткәнде турайбыҙ. Тәүҙе кесерткәнде эҫе һыуҙа тотабыҙ. Шунан ҡуҙғалаҡты ла киҫкеләйбеҙ. Картуф бешкәс ҡыҙҙырылған кишер менән һуғанды, кесерткәнде, ҡуҙғалаҡты өҫтәйбеҙ.\nАртабан бер шыйыҡ йомортҡаны айырым һауытта туғып, ашҡа өҫтәйбеҙ ҙә һәйбәтләп болғайбыҙ. Тағы лавр япрағы һәм башҡа төрлө тәмләткестәр һалырға мөмкин. Ашар алдынан уттан алып, 20-30 минут тирәһе ҡапҡасын ябып торабыҙ.


Тарихи үткәндәрҙе хөрмәтләйҙәр\nТаҡмаҡҡаран ауылы халҡы иҫтәлекле урынға әйләнгән Федор шишмәһен төҙөкләндерҙе\nЙыл һайын Ерекле ауыл Советы ауыл биләмәһендә тораҡ пункттарын, ауыл зиратын ике ауыл араһын тоташтырыусы юлдарҙы төҙөкләндереүгә ҙур иғтибар бүленә. Күптән түгел шишмәләрҙе төҙөкләндереү буйынса комиссия Таҡмаҡҡаран ауылынан алыҫ булмаған ерҙә урынлашҡан Федор шишмәһенә өсөнсө урын бирҙе.\n— Тәбиғәттең матур урынында урынлашҡан ҙур булмаған ауылда бөгөнгө көндә 17 шәхси йорт бар. Бында ла, күп кенә тораҡ пункттарындағы кеүек, өлкән йәштәге кешеләр йәшәй, әммә көн һайын бында Кече Сиҙәк мәктәбенә 11 уҡыусы китә. Тимәк, ауыл йәшәй һәм яҡты киләсәккә ышана, — ти ауыл биләмәһе башлығы Александр Петров. — Халыҡ йыйынында Федор шишмәһен төҙөкләндереү осраҡлы һайланманы. Был күптәргә таныш тарихи урын, бында йәштәр йыйылырға ярата.\nТап бына Таҡмаҡҡаран ауылы районда барлыҡҡа килгән Совет власының бишеге булған, тиҙәр. Бында беренсе активистар, батыр комсомолдар hәм коммунистар Иҙрисовтар hәм Вакеевтар сыҡҡан. Бишбүләк районы Эске эштәр бүлегенең беренсе начальнигы Иҙрисов бында була. Федор шишмәһе комсомол ячейкаһының бөтә дoнья социалистик революцияға активистарҙың саҡырыуын районда беренсе булып ишеткән. Ул Бөгөлмә яғынан Бәләбәй hәм Өфө ҡалаһы өсөн ҡан ҡойғос һуғыштар алып барған атаҡлы 25-се Чапаев дивизияһының өс көнлөк туҡтап ял итеү урыны булған. Әлеге дивизиянан Ҡыҙыл армия сафтарында хеҙмәт итеүсе ике егет Яңы Самарка ауылынан булыуы билдәле. Һәм улар командованиенан тыуған ауылдарына ҡайтып килеү өсөн рөхсәит һораған.\nФедор шишмәһе Ҡайғор вар (Ыласын үҙәне) йырғанағының бөткән ерендә урынлашҡан. Шишмәнең атамаһы эргәлә генә урынлашҡан Каменка ауылынан сыҡҡан мари Федоровкаһы ауылынан алынғандыр, тиергә була. Эшһөйәр hәм урта хәлле крәҫтиәндәрҙең он тартыу тегермәне булған. Элек әлеге һыу сығанағы янынан Ырымбур өлкәһенән район үҙәгенә тура юл булған. Ваҡыт үҙ төҙөтмәләрен индергән, ауыл аҡрынлап бөтә барған һәм район картаһынан юҡҡа сыҡҡан, юлды үлән ҡаплаған. Урындағы халыҡ бинда hаман көтөү көтә. Был ер малдарға һыу эсерә торған урынға әйләнә, бер нисә йыл элек ҡойоны бурап ҡуйғандар.\n— Бәләкәй ауыл халҡы быйыл уны hәм тирә-яҡ территорияһын төҙөкләндереп,шишмәнең элекке данын тергеҙергә булды, — тип дауам итә Александр Геннадиевич. — Яуаплы итеп 9-сы округ депутаты Владимир Ивановты һайланылар. Уның атаһы тыумышы менән Федоровканан ине, унан һуң ул ғаиләһе менән Таҡмаҡҡаранға кyсенеп килде. Йәйен эш ҡайнаны. Ауыл Советы хакимиәте идеяны hәм төҙөлөш эштәре барышын хупланы, транспорт hәм төҙөлөш материалы бүлeргә тырышты. Барлыҡ иретеп-йәбештереү эштәрен ауыл старостаһы Сергей Семенов башҡарҙы. Был эштә ауылдың кесеһенән алып олоһона ҡәҙәр ярҙам итте.\nХәҙер әлеге иҫтәлекле урынды танырлыҡ түгел! Фронтонында аҡҡоштар һүрәтләнгән беседка, санузел, сүп-сар һалыр өсөн тимер мискә, сәскәләр клумбаһы, шыршы посадкалары барлыҡҡа килде. Аш бешереү, шашлык әҙерләү өсөн урын бар. Киләһе йылда ауылда йәшәүселәр үҙ көстәре менән балалар майҙансығы төҙөргә ниәтләйҙәр.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Ғәлим Дәүләди\nҒәлим Дәүләди (1936)\nҒәлим Дәүләди (Ғәлим Абдулла улы Дәүләтов) 1936 йылдың 9 апрелендә Башҡортостандың Йомағужа (хәҙер Мәләүез) районы Һәргәй ауылында тыуа. Үзбәкстанда уҡырға төшә. Тыуған яғына ҡайтҡас, Әбет ете йыллыҡ мәктәбен тамамлай. 1952 — 1955 йылдарҙа Өфө ҡалаһының 9-сы һанлы башҡорт интернат-мәктәбендә уҡый. Тап шул йылдарҙа шиғриәт менән мауыға.\n1960 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамалай. Оҙаҡ йылдар Башҡортостан китап нәшриәтендә мөхәрир булып эшләй.\nҒ. Дәүләди 1975 — 1977 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстарҙа уҡый. Һуңғараҡ Башҡортостан Яҙыусылар союзының әҙәбиәтте пропагандалау бюроһында эшләй.\nҒәлим Дәүләдиҙең “Ташлытау — матур тау”, “Нөгөш тулҡындары”, “Тау гөлдәре” “Мин — ер улы”, “Ҡарағайҙар шаулай ҡаяла”, “Мин юлдарға сығам”, “Урал йондоҙҙары”, “Нөгөш буйы малайҙары” (повесть), “Һиңә һүҙем һыя”, “Осрашыуҙың яҡты минуттары”, “Йәйғор төшкән Уралға”, “Ҡурсағым йоҡларға яратмай”, “Матурлыҡ ғазабы” исемле китаптары баҫылып сыҡты. Мәскәүҙә рус телендә “Волны Нугуша”, “Помощник Акбай”, “Буду как мама”, “Мальчики с Нугуша” тигән китаптары донъя күрҙе.\nҒ. Дәүләди тәржемә менән дә шөғөлләнә. Ул немец яҙыусылары әҫәрҙәренән төҙөлгән “Немец хикәйәләре” (1962), Борис Житковтың “Батыр өйрәк бәпкәһе” (1963), Василий Жуковскийҙың “Әкиәттәр һәм шиғырҙар” (1965, Х. Бикҡолов менән берлектә), М. Исаковский, украин һәм ҡаҙаҡ шағирҙары китаптарын, сыуаш халыҡ шағиры Яков Ухсайҙың “Сыуаш ере” йыйынтығын башҡортсаға тәржемә итте.\nҒәлим Дәүләди — Сергей Чекмарев исемендәге премия лауреаты.\n1968 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы.\nЯРАЛЫ ЯҘМЫШ ТАУЫШЫ Йәше һәм эше менән шағир Ғәлим Дәүләди ентекле, етди баһа алыр, хеҙмәтенә хөрмәт күрер йәшкә етте. Уның хәҙер әҫәрҙәре йыйынтығын күрергә лә күптән ваҡыт. Һәр хәлдә, был тупланмала фекергә, моңға мөлдөрәмә тулы лирика менән бергә, башта әйткәнсә, күңел бер дөрләп киткәндә яҙылған шиғырҙар ҙа йыйылыр. Ҡайһы берәүҙәрҙең тәбиғәте, ижад сығанағы, ғөмүмән, шундай була. Был тотош шиғриәткә лә хас. Ул — дәүер һулышы, ул — замандың шиғри танытмаһы. Унда Ғәлим Дәүләдиҙең ҡултамғаһы ла юйылмаҫлыҡ. Ижадында донъя һәм ғүмер тураһында уйландырғаны ла, аҡ теләктәр, изге ниәттәр һалынғаны ла бар. Үҙ осороң талабынан, йәшәйешеңдән сығып һүҙ әйтеү, сәсәнлекте асыу халыҡ ижадындағы традицияларҙан да килә. Ете ырыуҙы берләштереүгә арналған “Урал”дан башлап. Шул ҡомар Ғәлим Дәүләди ижадында ла өҙөлмәй. Уның ябай тәрәнлек менән яҙылған шиғырҙарында — үҙ быуынының күргәндәре, кисергәндәре, күңел биографияһы. Был — ярлы-ялпыла революция тоҡандырған, иҙелгән, кәмһетелгән милләттәрҙең рәсми генә булһа ла дәүләтселеге уятҡан иҫ китмәле энтузиаслыҡ, бер үк ваҡытта властың ҡот осорғос репрессияһы йылдарында тыуып, фашизм ҡан ҡоҫторғанда ергә ерегеп, илгә берегеп үҫкән быуындың тауышы. Башҡорт шиғриәтендә ихласлыҡты тап ошо быуын вәкилдәре көсәйтешеп ебәрҙе. Яралы яҙмышҡа дусар ителгән быуын был. Уға һуғыш башланғас донъяға күҙен асҡан минең быуыным ялғана. Яралы яҙмыш тауышы, тинем. Яралы, әммә илде, халыҡты яратыуы менән дауалы ла ул. Дауалары шағир күңеленә йыйылды, аҙаҡ шиғырҙар итеп яҙылды. Ул осор ана шулай яҡты йырҙар йырлатырлыҡ та булды. Сөнки тормошта матурлыҡ, өмөт һәм мөхәббәт һүнмәне. Ауыҙы тулы ҡан булғанда ла кешеләр, хәҙерге кеүек, ергә һәм көнгә төкөрмәне. Хәйер, был иманлыҡ беҙҙә борон-борондан килә. Ғәлим Дәүләди ижады миндә, бер тында тиерлек байҡап-барлап сыҡҡас, иң элек бына шундай уйҙар уйлатты. Уның, бигерәк тә бүтән олораҡ шағирҙарҙың оптимистик һәм йәшәүҙе, йәшәйеште данлаусы, Рәсәй менән яҙмышташлыҡты раҫлаусы юлдарын ғына түгел, ғөмүмән, тарихтағы, рухтағы бар нәмәне инҡар итеүсе һай, бәйләнсек йәндәр улай ғына үҙҙәрен эреләтә алмаҫ. Бәйғәмбәргә тиң шағирҙар булһа ла, улар ҙа әүлиә түгел. Замандан һәр кем өҫтөн була алмай. Ғәлим Дәүләди, илһөйәр, телһөйәр булараҡ, бөгөн дә асылда көнөбөҙ ихтыяжынан күңеле гөлтләп китеп яҙа. Был ижад хәҙер дөрөҫлөк, бигерәк тә тарихилыҡ тойғоһо менән байыға. Муса Мортазин һәм башҡа шәхестәребеҙ хаҡындағы шиғырҙары ла шундай. Ниндәй осраҡта ла хикмәтте оҫталыҡ билдәләргә тейеш. Ашығыслыҡ ҡәләмде яҙлыҡтырмаһын. Ғәлим ағайҙың ҡайһы бер шиғырҙарында был һиҙелмәй ҡалмай. Ә бит, теләһәң, маҡсат итһәң, көн ҡаҙағына һуғып та мәңгелек теманы яҡтыртырға, мәңгелек темаға яҙып та көн ҡаҙағына һуғырға була. Ижадта, әйтеүҙәренсә, тәрәнлек һәм камиллыҡтың сиге юҡ. Тәрәнлек һәм камиллыҡ һәр кемдә үҙенсә, үҙ кимәленсә. Һабантурғайҙан бөркөт саңҡыуын, һандуғастан һабантурғайҙың еҙ шөңгөрөн көтөргә ярамай ҙа, кәрәкмәй ҙә. Ошондайыраҡ фекерҙе халыҡ шағиры Мостай Кәрим ҡасандыр бер әйткәйне лә, буғай. Доғаны ҡабатлауҙан иман иҫкермәй. Ысынлап та, һәр ҡоштоң үҙ күге, үҙ асылы, үҙ мөмкинлеге. Тауҙар ҙа тигеҙ түгел. Әммә теләһә ҡайһы бейеклектең үлсәме өҫтән башланмай. Донъяла һәр ҡайҙа, һәр ҡасан үлсәмдәрҙең бер үк самаһы бар. Быны оҫталар белә, иң мөһиме, халыҡ үҙе белә. Китап уҡыусыларҙа уның ябайы — оҡшай, оҡшамай тигән баһа. Башҡортостан Ғәлим Дәүләди шиғриәтен уҡый, үҙ күрә. Байтаҡ осрашыуҙарҙа быға шаһит булдым. Ул халыҡҡа етә, ваҡытты үтә килә. Бары әҙәбиәт белгестәре генә иҫке ҡалыптарҙан сыҡмай тапана. Ғәлим Дәүләди шиғырҙары, поэмалары, үтемле итеп һөйләшеү алымы, фекерҙе теҙеп тағатыуы менән күңел көндәлеген хәтерләтә. Уларҙың дөйөмөрәк юҫыҡтағыһы ла, үҙе тыуып үҫкән Мәләүез тарафтары тупрағына, Нөгөш буйҙарына тамырланған ерлеклеһе лә бар. Быны китаптарының исемдәре лә аңғартып тора: “Нөгөш тулҡындары”, “Мин — ер улы”, “Ҡарағайҙар шаулай ҡаяла”, “Һиңә һүҙем һыя”, “Осрашыуҙың яҡты минуттары”... Улар ике тиҫтәнән ашыу. Бер китабы “Мин юлдарға сығам” тип атала. Был да тиктәҫтән түгел. Ғәлим ағай — ифрат теремек холоҡло, бер урында оҙаҡ ултырып сыҙамай торған, йомолоп йәшәүҙе белмәгән кеше. Бер ҡарайһың — Өфөлә, икенсе ҡарайһың — унан инде елдәр иҫкән, ул Иҫәнғолдамы йә бүтән ерҙәме урам тултырып йөрөй. Иҫәнғол кейәүе ул. Ейәнсура яҡтарында, тыуған төйәгемдә, минән йышыраҡ була. Хатта беҙҙең иң өлкәнебеҙ Марат ағай ҙа — Марат Кәримов та улай әленән-әле ҡайтып йөрөй алмай, буғай. Иҫәнғолда Ғәлим ағайҙы күптәр танып, үҙ итеп бөткән. Ул бит тилбер телле кеше, юмор ҙа, сатира ла уны ятһынмай. Ошо тилберлек уның шиғырҙарына ла йоғонтоһоҙ түгел. Яҙған әйберен тиҙ үк өлгөртә һалып — шиғырмы ул йәки мәҡәләме — эҫе көйөнсә үҙ уҡыусыһына еткерә һалырға тырыша. Был, бер яҡтан, һәйбәт. Нимә генә тимә, егәрлелек шәп нәмә инде ул. Унан килеп, ҡапҡан һайын ҡалъя булмаҫ, атҡан һайын сәпкә ҡунмаҫ. Әммә тәжрибәле ҡәләме, тормошто күрә белеүе пегас эйәрендә уны ныҡ тота. Беҙ барыбыҙ ҙа донъяның, замандың үткенселәре. Күптәр көнлөксөһө лә — йәшәргә кәрәк. Ләкин ысын шағирҙар көнлөксө түгел. Ғәлим ағай быны яҡшы белә. Әҙиптең, индәрендә бына нисә йылдар инде, Бикбайҙар, Кулибайҙар быуынынан ҡала, өлкән ҡәләмдәштәренә ҡуш булып, шиғыр культураһын һаҡлау, дауам итеү хәсиәте ята. Рәми Ғарипов та, шул аманат менән янып йәшәп, Ғәлим ағайҙы һүҙе һыйған, яҡын кешеләренең береһе итеп күрә ине. Бөгөн ул үҙенән йәшерәктәргә ылығып-ылыҡтырып, сәм менән, ғәм менән көн итә. Меңәрләгән юл шиғри әҫәрҙәр яҙыу, Өфөлә, Мәскәүҙә кескәйҙәр өсөн дә уҡымлы китаптар сығарыу, ғүмер буйы редакцияларҙа, мәҙәниәт өлкәһендә эшләү — үҙе үк ҙур ихтирамға лайыҡ. Илдең күҙ алдында һалған көсөн, тырышлыҡтарын баһалап, һәр кемгә үҙ ваҡытында рәхмәт әйтә белеү фарыз. Хәйер, Ғәлим ағай кеүек ғорурлыҡҡа, әҙәпкә, ир-егетлеккә көс төшөрмәй торған кешеләр әйткәндер ул быны: изгелек эшлә лә һыуға һал, халыҡ белмәһә, балыҡ белер. Яҙмышы, тормошо еңелдән булманы шағирҙың. Артабан юлдары һәм йылдары уң килһен, һаман да ныҡ тотһон ҡулы ҡәләмен, еткерә торһон беҙгә йөрәгенең сәләмен. Ғәлим Дәүләди бик тә йәнле кеше. Олпатланып ҡыланмай, кеше айырып, тамға һуғып йөрөмәй. Яҡшыға ла, насарға ла ғәҙел, тура һүҙен әйтә. Ете ят менән дә тиҙ үк уртаҡ тел таба. Ҡайҙа ла, кем алдында ла инабатлы. Ошо ябайлығын ғына күҙгә элеп, уның эске тәрәнлеген ҡайһы саҡта абайлап та бөтмәйҙәр, буғай. Бына шулай ихласлығы, бүтәндәр күңеленә, тормошҡа үтеп инә белеүе уның күп әҫәрҙәренең донъяға тыуыуына сәбәпсе. Миҫалға, береһе Афған һуғышында, икенсеһе Чечняла йәне-тәне яраланып ҡайтҡан ике ир-егет һәм бөгөнгө “демократия заманы” һөмһөҙҙәре орденыңды һат, аҡсаһыҙ интекмә тип бәйләнеүҙән хурланған элекке данлы һауынсы ҡатын менән таныша. Рухты имгәтер хәҙерге традициялар күҙ алдынан тере көйө үтә. Тетрәнеп, әсенеп, поэма яҙа. “Өҙөлгән япраҡтар”. Ул минең күңелгә үтеп инде. Өҙөлгән япраҡтар ише яҙмыштар... Нишләнең һин, нишләтәһең һин, баҙарлы заман? Ҡайҙа идеал, ҡайҙа иман, Рәсәй?! Көҙ һөрөп ҡуйған ҡара ер ҙә шағирға инде ҡәбер тупрағын хәтерләтә. Ил күңеленә дауалар эҙләй-эҙләй йәшәйек, шағир! Шиғри һүҙгә, моңло һәм ғәҙел һүҙгә мохтажлыҡ бер ваҡытта ла бөтмәҫ. Йәшәгән төйәгебеҙҙең, Уралыбыҙҙың йәншишмәһелер ул, бәлки, шиғриәт. Асылыңды асырға тырышып әйткән бер кәлимәмде тамамлап, ябай хәҡиҡәтте тағы ла иҫкә төшөрөп үтке килә: Уралды һинең тыуған ауылың — Һәргәйең, минең Таулыҡайым тауҙары ла хасил итә. Һүҙемә ҡолаҡ һалғандарҙың ауылын, тауҙарын телгә алып, быны һәр кемгә лә әйтер инем мин. Шиғырҙарыбыҙ ошо берҙәмлек тойғоһона, рухыбыҙ ныҡлығына хеҙмәт итһен әйҙә. Халҡыбыҙҙың йәнде мәңге һуғарыр йырҙары, ҡобайырҙары менән бергә шиғриәтебеҙҙе лә йәншишмә ул тиһәк, тап бына шул уның ҡәҙерен, әһәмиәтен билдәләй. Ә йәншишмә милләт ғүмере өсөн бик тә кәрәк. Тап бына ул кешене дәүерҙең, киләсәктең, бәҫе һәм көсө итеп күтәрә. Ғәлим Дәүләдиҙең ижад маҡсатын да кешеләр өсөн янып йәшәү, тормоштоң ҡотон, күңелдең һутын шиғырға һалыу дәрте кәрәкле итә, терәкле итә, йөрәкле итә. Миҫалға, һуңғы әҫәрҙәренең береһе — “Һабаҡташым” поэмаһы шағирҙың йөрәк ҡағышын ишеттерә. Унда етемлектәрҙе, заман зарҙарын үтеп сыныҡҡан һабаҡташының — башҡорт асылын асҡан көрәше һәм ҡурайсының образы үҙе бер фәһем итеп хикәйәләнә, һүрәтләнә, моңға сорнала. Нөгөш буйҙары, Мәләүез яҡтары башҡорт мәҙәниәте, әҙәбиәте донъяһына бирә килгән таланттар араһында Ғәлим Дәүләдиҙең ныҡлы үҙ урыны бар. Был урында алтын таждар кейеп ултырмаһа ла, халыҡ уны үҙ улы, үҙ шағиры итеп таныны. Тәхеттәрҙә генәме ни бәхет? Бәхет — хеҙмәттә, ижадта. Ошо бәхет шағирҙы үҙ ғүмерендә лә оҙаҡ-оҙаҡ, үҙ ғүмеренән ары ла оҙаҡ-оҙаҡ оҙата барһын! Был рухтың ныҡлығына хеҙмәт итәсәк. (Хәсән Назар)


Шундай шәп йәштәр бар! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Шундай шәп йәштәр бар!\n27.10.2019 Шундай шәп йәштәр бар!\nРинат Вәлитов атлы Илсе ауылы егете 2017 йылда “Учалы ҡалаһы һәм районы юлдарында бер-береңә ярҙам итеү төркөмө”н ойошторғайны.\nОшо ваҡыт эсендә был төркөм арҡылы юлдарҙа бер-береңә бушлай ярҙам итеү хәрәкәте киң таралды. Әммә төркөмдөң эшен әүҙем алып барған Ринат Вәлитов, Антон Панкратов, Евгений Назаров, Фәрит Зиязетдинов, Альберт Упагалеев, Риф Кәримов, шулай уҡ “Изгелек ҡыл” төркөмөнөң әүҙемдәре башҡа төрлө изге эштәргә лә оло ихласлыҡ менән тотона.\nБыл аҙнала улар Учалы балалар йортона барып, футбол уйнаусы балаларға кроссовкалар бүләк итте.\nБынан тыш Евгений Назаров, Алексей Горин, Антон Панкратов, Риф Кәримов, Ринат Вәлитов балалар йортоноң футбол командаһы менән бергә иптәштәр матчы ла үткәрҙе. Балаларҙың тренеры Азамат Әхмәҙиев та ир-егеттәр өсөн уйнаһа ла, уҡыусыларҙы еңә алманылар.\nУйын 8:5 иҫәбе менән тамамланды.\nЕңеүселәр: Ислам Хәбиров, Айбулат Сафин, Федор Баскаков, Радмир Нурлаев, Александр Беляев, Данис Насиров!\nБалалар йортоноң ҡыҙҙары йүгереп йөрөп ҡунаҡтарҙы тәмле бәлештәр менән һыйланы. Ҡунаҡ ашы – ҡара-ҡаршы, тип, изгелек акцияһын башлап йөрөүсе Анастасия Минһажева менән Евгений Назаров һылыуҙарҙы кинотеатрға алып барырға дәртләнеп ҡайтты.\nҠунаҡтарҙы асыҡ йөҙ менән ҡаршы алған Учалы балалар йорто коллективына (директоры Нәзифә Дисбиянова) ҙур рәхмәт!\nP.S. Уйын барышында ҡара ғына башҡорт малаҡайына, ерҙә ултырма, тип әйткәйнем, ул миңә бер ни өндәшмәй ҡарап китте. Тағы ҡабатланым: "Ер һыуыҡ, тор, егет!" Һәм уның янында торған урыҫ малайы миңә тап-таҙа башҡортса: "Ул башҡортса белмәй, русса әйтегеҙ", - тимәһенме? Аптырап унан, әллә һин башҡорт балаһымы, тип һораным. Юҡ, мин рус, Балаҡатай районынан Ярослав булам, ти: "Бында килгәнгә тиклем ике башҡорт ғаиләһендә тәрбиәлә булдым, шунда һөйләшергә өйрәндем". Уның башҡортса һөйләшеүе күңелемде йылытты ла ҡуйҙы...


Өфөлә журналист һәм яҙыусы Рәсүл Сәғитовтың яңы китабының исем туйы үтте\nАвторҙың рус телендә сыҡҡан «Словом красен человек» тигән йыйынтығы баҫма һүҙ ҡөҙрәтенең мәғәнәһе һәм көсө, тел ғилеме хаҡында уйланыуҙарға, көнүҙәк ижтимағи-сәйәси мәсьәләләргә арналған. Үҙен борсоған һорауҙарҙы ул сирек быуаттан ашыу хеҙмәт иткән радиожурналистика тармағы миҫалында асырға тырыша.\nКитапта шулай уҡ Рәсүл Сәғитовтың ҡыҫҡа хикәйәләре лә урын алған. Улар ҙа яҙыусы билдәләгән төп теманан тайпылмай. Төрлө быуын уҡыусыларына иҫәпләнгән баҫманың исем туйының тап Башҡорт дәүләт педагогия университетында үтеүе осраҡлы түгел. Автор әйтеүенсә, буласаҡ уҡыусылар һәм журналистар өсөн тел ғилеменә һөйөү, телмәр культураһы тәрбиәләү айырыуса мөһим өлкә. Шуға ла уҡыу йорто коллективы был тәңгәлдәге бер генә


17 Сентябрь , 10:49\nКисә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Токиола уҙған XVI Паралимпия йәйге уйындары еңеүселәре һәм призерҙары менән осрашты. Тәүҙә ул спортсыларҙы сағыу, һоҡланғыс еңеүҙәре менән ҡотланы.\n«Рәсәйҙең йыйылма командаһы Токиола лайыҡлы сығыш яһаны. Еңеү яулау өсөн ниндәй ауырлыҡтарҙы еңергә тура килгәнен үҙегеҙ генә беләһегеҙ. Республикабыҙҙан 14 вәкил сығыш яһаны. Илебеҙ командаһы дөйөм көс менән 118 миҙал алды, 17 донъя рекорды ҡуйҙы. Уларҙың береһе — Богдан Мозговойҙа. Богдан арҡаға ятып 100 метрға йөҙөүҙә донъяла иң шәп йөҙөүсе булды. Тағы ике йөҙөүсебеҙ, Анна Крившина һәм Илнур Ғарипов, паралимпия рекордтары ҡуйҙы. Башҡортостан паралимпиясылары Рәсәй командаһының дүртенсе урын алыуына лайыҡлы өлөш индерҙе. Илебеҙ өсөн биш алтын, өс көмөш һәм дүрт бронза миҙал яуланы. Бик яҡшы һөҙөмтә!», — тине Радий Хәбиров.\nРәсәй һәм Башҡортостан йыйылма командаларының өлкән тренеры Игорь Тверяков даими ярҙам һәм иғтибар өсөн Радий Хәбировҡа һәм Спорт министрлығына рәхмәт белдерҙе. Уның һүҙҙәренсә, республикала һаулыҡ мөмкинлектәре сикле кешеләргә спорт менән шөғөлләнеү өсөн барлыҡ шарттар тыуҙырылған, Затонда бынамын тигән үҙәк бар. Ул республика етәксеһенән адаптив спортты үҫтереү менән шөғөлләнгән спорт мәктәбенең статусын күтәреү тураһында мәсьәләне ҡарауҙы һораны.\n«Учреждениеның статусын күтәреү өсөн уны Башҡортостан Республикаһының спорттың адаптив төрҙәрен үҫтереү үҙәге тип үҙгәртергә мөмкин. Туғыҙ төбәктә ошондай үҙәктәр бар», — тине Игорь Тверяков.\nРеспубликаның спорт министры Руслан Хәбибов билдәләүенсә, спорттың адаптив төрҙәрен үҫтереүгә ихтыяж бар, Солтанов урамындағы бинаны төҙөкләндереү өсөн яҡын 120 миллион һум талап ителә.\nБындай үҙәк һис һүҙһеҙ кәрәк, тине Радий Хәбиров.\n«Республика сағыу еңеүҙәрегеҙ өсөн рәхмәт белдерергә тейеш. Коллегаларыбыҙ менән кәңәшләшеү, бөтә тәҡдимдәрҙе өйрәнеү өсөн беҙгә ике аҙна ваҡыт бирегеҙ. Спорттың адаптив төрҙәрен үҫтереү өсөн яңы үҙәк төҙөлөшө вариантын һайлауыбыҙ ҙа ихтимал», — тине Радий Хәбиров.\nИке тапҡыр паралимпия чемпиондары Андрей Николаев һәм Богдан Мозговой республика етәксеһенә һәм Башҡортостан халҡына дәртләндереп торғандары өсөн рәхмәт әйтте.\n«Беҙ алыҫ Токиола ла ошо йылылыҡты һәм хис-тойғоларҙы тойҙоҡ. Еңеүгә ынтылдыҡ, Японияла флагһыҙ һәм гимнһыҙ сығыш яһауыбыҙ беҙҙе дәртләндерҙе генә. Барыһына ла рәхмәт», — тине спортсылар.\nПаралимпия чемпионы Анна Крившина Владимир Путин менән осрашыуҙан алған тәьҫораттары хаҡында һөйләне.\nОсрашыуҙа спортсылар Өфөлә еңел атлетика манежын төҙөү, тренерҙарға, спорт табиптарына һәм массажистарға ярҙам буйынса ла үҙ теләктәрен еткерҙе.\nРадий Хәбиров спорт министрына бөтә ошо тәҡдимдәрҙе йыйып өйрәнергә ҡушты.\n«Һеҙ — беҙҙең ғорурлыҡ, тиҫтерҙәрегеҙ, йәштәр һәм балалар өсөн матур өлгө. Һәр берегеҙҙең спорт һәм шәхси биографияһы улар өсөн сағыу өлгө булып тора», — тине Радий Хәбиров.\nБашҡортостан Башлығы спортсыларға һәм тренерҙарға республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Улар иһә республика етәксеһенә сувенирҙар — Токиола уҙған XVI Паралимпия йәйге уйындарының символдарын бүләк итте.


Башҡортостан Башлығы призына көрәш буйынса турнир еңеүсеһе: «Бүләк тәүгеһе түгел, ә машина — тәүгеһе» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n18:13, 25 июня 2019 Йәмғиәт\n«Бүләк тәүгеһе түгел, ә машина — тәүгеһе», — тине «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһе менән һөйләшеүҙә Башҡортостандың Урал аръяғында ойошторолған беренсе Бөтә Рәсәй инвестиция һабантуйы барышында милли көрәш буйынса турнир еңеүсеһе Илфаҡ Ибәтуллин.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, инвестиция һабантуйының эшлекле өлөшө 22 июндә Сибайҙа уҙҙы. Сараның төп маҡсаты – төбәккә инвестициялар йәлеп итеү. Унда 11 илдең вәкиле, дөйөм алғанда, 1,5 мең самаһы кеше ҡатнашты.\n23 июндә күләмле форумда ҡатнашыусылар Башҡортостан халыҡтарының йолалары һәм ғөрөф-ғәҙәттәре менән яҡындан танышыу өсөн Әбйәлил районына һабантуйға юлланды.\nРеспублика Башлығы призына милли көрәш буйынса турнир сағыу байрамдың төп биҙәге булды. Башҡортостандан тыш, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән, шулай уҡ Ҡырғыҙстандан һәм Тажикстандан иң көслө көрәшселәр Әбйәлил еренә йыйылды.\nЕңеүсегә республика Башлығынан төп бүләк — «Лада Веста» автомобиле.\n«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы менән һөйләшеүҙә турнирҙың баш судьяһы, көрәш буйынса Башҡортостандың баш тренеры Ирәндек Байназаров билдәләүенсә, бәхәсле мәлдәр, судьяларҙың эшенә ҡәнәғәтһеҙлек белдергән спортсылар булманы. Барыһы ла юғары кимәлдә үтте.\n«Һабантуйҙарҙа тәүге тапҡыр ҡатнашмайым, ваҡыты менән сығыш яһайым. Бер аҙна элек Өфө хакимиәте башлығы кубогында ла 60 килограмға тиклемге ауырлыҡ категорияһында еңеүсе булдым. Аҡсалата бүләк алдым. Шуға ла бүләк тәүгеһе түгел, ә машина — тәүгеһе», — тип һөйләне Илфаҡ Ибәтуллин «Башинформ» агентлығына.\nДөйөм алғанда, республика Башлығы призына турнирҙа 60, 70, 80, 90, 100 килограмға тиклемге һәм унан ашыуыраҡ ауырлыҡ категорияларында алты кеше еңеүсе булды. Улар араһында автомобилде лотереялағы кеүек уйнаттылар. Ауырлыҡ категорияһы яҙылған кубиктарҙы лототронға һалып әйләндерҙеләр. Һуңынан тамашасылар араһынан бер ҡыҙыҡай «60» һанлы кубикты тартып сығарҙы. Радий Хәбировтан аҡ «Лада Веста» Өфөләге 14-се спорт мәктәбенең грек-рим көрәше буйынса тренеры Илфаҡ Ибәтуллинға тапшырылды.\nТеги: көрәш, Илфаҡ Ибәтуллин


Республика субъекттарҙың инвестиция йәлеп итеүсәнлеге рейтингында тәүге 20 төбәк иҫәбенә инде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспублика субъекттарҙың инвестиция йәлеп итеүсәнлеге рейтингында тәүге 20 төбәк иҫәбенә инде\n11:47, 3 августа 2016 Иҡтисад\nБашҡортостан ил субъекттарының инвестиция йәлеп итеүсәнлеге медиарейтингында тәүге 20 төбәк иҫәбенә инде. Уға Стратегик инициативалар агентлығы, «Медиалогия» компанияһы һәм Publicity элемтә төркөмө йомғаҡ яһаған. Был хаҡта Башҡортостан Иҡтисади үҫеш министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nРейтингта төбәктәрҙең алда барыуы инвестиция һәм эшлекле мөхитте яҡшыртыу өлкәһендәге ҙур ваҡиғалар һәм башланғыстар менән бәйле. Улар быйыл июнь айында баҫылған яңылыҡтарға нигеҙләнгән.\n«Беҙ ай һайын медиарейтингтың һөҙөмтәләрен күҙәтеп барабыҙ. Был инвестиция мөхитен яҡшыртыу мәсьәләләрендә уңыштарҙы әүҙем яҡтыртыуға этәргес бирҙе. Беҙ эшҡыуарлыҡ алып барыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу буйынса күләмле эш алып барабыҙ һәм ошо хаҡта һөйләйбеҙ, — тине Башҡортостандың иҡтисади үҫеш министры Сергей Новиков. — Маҡсатыбыҙ — эшҡыуарҙар берләшмәһенә эшлекле мөхиттәге ыңғай үҙгәрештәрҙе еткереү. Күренерлек һөҙөмтәләр ҙә бар. Беҙ эшҡыуарҙарҙың кәйефе үҙгәреүен, төбәктәге эшҡыуарлыҡ мөхитенең яҡшырыуын күрәбеҙ. Өҫтәүенә медиарейтинг — инвестиция йәһәтенән төбәктәрҙең иң яҡшы тәжрибәләрен өйрәнеүҙең тағы ла бер һөҙөмтәле ысулы».\nТеги: рейтингтар,инвестиция йәлеп итеү


Мәктәптәр балаларҙы ҡабул итергә әҙерме? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nМәктәптәр балаларҙы ҡабул итергә әҙерме?\n29 августа 2017 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостандың ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау идаралығы республиканың 865 мәктәбендә асыҡланған етешһеҙлектәрҙе яңы уҡыу йылы башланғансы бөтөрөргә ҡушты. Ведомство белгестәре әйтеүенсә, күп осраҡта белем биреү усаҡтары ашханаларында ҡағиҙәләр теүәл үтәлмәй. Һалынған штраф суммалары ла йөҙҙәрсә мең һум менән иҫәпләнә. Суд органдары ошо арала тағы ла 14 эште тикшерергә тейеш. Административ документтар арҡаһында мәктәптәрҙе бер ни тиклем ваҡытҡа ябыуҙары ла ихтимал. Өфөнөң 110-сы мәктәбе. Бында тулыһынса ремонт эшләнгән. Яҡты кластар бөгөндән уҡыусыларҙы ҡабул итергә әҙер.Белем биреү йорттарында балаларҙы бер сменала уҡытыу өсөн, мәктәп етәкселәре алдында бинаны реконструкциялап бүлмәләр һанын арттырыу маҡсаты ла ҡуйылған. Был йәһәттән дә 110-сы мәктәп үҙ юлын тапҡан.Ҡулланыусылар хоҡуғын күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы ҡуйған талаптарға ярашлы, парталарҙың остары түңәрәкләнгән, ә яҡтылыҡ һәр балаға тейешенсә бүленергә тейеш.Талаптар буйынса, кластағы һәр балаға 2 ярым квадрат метр тәғәйенләнә. Тик ҡыҙғанысҡа күрә бар мәктәптәрҙең дә бындай мөмкинлеге юҡ.Республика мәктәптәрендә янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләренең теүәл үтәлешенә лә етди иғтибар ибрелә. Өфөлә уҡыу йорттарына был йәһәттән дә иҫкәртеүҙәр булмаған. Дөйөм алғанда, мәктәптәрҙең торошо яҡшы тип билдәләнгән, ә ваҡ етешһеҙлектәрҙе беренсе сентябргә тиклем бөтөрөргә ваҡыт бирелгән.\n29 августа Башҡортостанда комбайн күперҙән осҡан\n29 августа Егеттәр аптырата


Өфөлә Вәсилә Фәттәховаға һәйкәл асыу: йырсы яҡындарын һәм табыныусыларын йәнә бергә йыйҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Вәсилә Фәттәховаға һәйкәл асыу: йырсы яҡындарын һәм табыныусыларын йәнә бергә йыйҙы\n15:47, 26 сентября 2017 Мәҙәниәт\nБөгөн Өфөлә ваҡытһыҙ арабыҙҙан киткән башҡорт һәм татар эстрадаһы йондоҙо Вәсилә Фәттәховаға ҡәбер ташы асылды. Сараны тормош иптәше Илгиз һәм йырсының яҡындары ойошторған. V хәрефе рәүешендәге (исемендәге беренсе хәреф) ҡара гранит һәйкәлгә уның киң билдәле портреты төшөрөлгән.\nАсыу тантанаһына уның коллегалары һәм дуҫтары — билдәле йырсы Айҙар Ғәлимов, продюсер Радмир Усаев, Татарстандың эстрада йырсылары Ландыш Ниғмәтйәнова, Мөнир Рахмаев, уның ижадын һөйөүселәр йыйылды.\n«Ул саҡта Вәсилә менән бәхилләшеү барыһы өсөн дә көтөлмәгән хәл булды, хәҙер беҙ быны аңлайбыҙ. Һәйкәл тереләргә, киләсәк быуындарға кәрәк, шуға күрә Илгизгә, алыҫтан килгән дуҫтарыма, коллегаларыма рәхмәтлемен, — тине Айҙар Ғәлимов. — Вәсилә ҡыҫҡа, әммә ҡайғы-шатлыҡ менән тулы сағыу ғүмер юлы үтте. Күп кенә сағыу мәлдәрен күрҙем, ул тормошто, сәнғәтте, ижадты яратты, ижад итте, шуның менән йәшәне, ул бик талантлы ине. Бөтә йырҙарын да башҡарып өлгөрмәне, ләкин йырланғаны мәңге йәшәйәсәк».\nАйҙар Ғәлимов Вәсилә Фәттәхованың ғаиләһен һәм балаларын яратыуын, һәм иң үкенеслеһе — уларҙы үҙе тәрбиәләп үҫтерә алмаясағын билдәләне.\n«Вәсиләнең арабыҙҙан китеүе коллегаларын, йәштәштәрен ғүмер, үҙе, һөнәребеҙ, ошо еңел булмаған тормошта һәм өлкәлә бергә булыу хаҡында уйланырға мәжбүр итте. Уның йырҙары бөгөн генә түгел, киләсәк быуындарға ла кәрәк. Рәхмәт, Вәсилә», — тип тамамланы һүҙен йырсы.\n«Уның йырҙары һәр саҡ моңло булды. Ул гел тере тауышҡа йырланы. Вәсилә асыҡ, изге күңелле кеше, һөйөклө ҡатын һәм әсәй булып иҫтә ҡалды. Ул ысын мәғәнәһендә мөхәббәтле ҡатын-ҡыҙ ине», — тине йырсының коллегаһы Мөнир Рахмаев.\nТанылған йырсы, Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы, «Тыуған яҡ» хитын башҡарыусы Вәсилә Фәттәхова 2016 йылдың ғинуарында бала тапҡандан һуң өҙлөгөп, вафат булды. Уға 36 йәш ине, уның ике балаһы ҡалды.


Белоретта яңы тыуған сабыйҙарға абилитация ярҙамы күрһәтелә - Bash.News\nБелоретта яңы тыуған сабыйҙарға абилитация ярҙамы күрһәтелә\nБелоретта яңы тыуған сабыйҙарға абилитация ярҙамы күрһәтелә https://bash.news/news/102107_beloretta_yay_tyuan_sabyjara_abilitaciya_yaramy_krtel\n02 авг 2019, 22:37\nБелорет районы балалар поликлиникаһында яңы тыуған сабыйҙарға абилитация ярҙамы күрһәтелә. Әлегә тиклем бындай үҙәк Өфөлә генә эшләп килде. Яңы асылған абилитация үҙәгендә Каринэ Хәбирова ла булды. Кескәйҙәргә сифатлы медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн табиптар менән кәңәшмә ойошторолдо.\nБелорет ҡалаһында йәшәүсе Рәхимовтарҙың ҡыҙы етлекмәй тыуған. Ике йәшлек Ләйсәндең үҫеше тотҡарлана башлағас, ғаилә белгестәргә мөрәжәғәт итә. Уларға Белорет балалар поликлиникаһында асылған абилитация үҙәгенә йөрөргә тәҡдим була. Дауалау курстарынан һуң баланың сәләмәтлегендә ыңғай яҡҡа үҙгәрештәр күҙәтелә.\nНәзифә Рәхимова: “Белгестәр үҙ балаһына ҡараған мөнәсәбәт менән ҡарай. Уйынсыҡтарын ҡулына ала башланы, элек тота алмай ине. Йылмая, имгәкләп йөрөргә ынтыла”.\nБелоретта абилитация үҙәге быйыл июнь айында асылған. Ойошма эшмәкәрлеге менән Каринэ Хәбирова танышты. Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә төбәктә абилитация яңыраҡ барлыҡҡа килгән система. Ул ваҡытынан алда донъяға килгән балаларҙың сәләмәтлегендәге тайпылыштарҙы кәметеүгә иҫәпләнгән. Ике аҙналыҡ курс массаж, физкультура, йөҙөү һәм физик дауалауҙы үҙ эсенә ала.\nКаринэ Хәбирова: “Абилитацияла ҡулланылған методикалар медицинала бар, һәм ҡулланыла. Әммә бер системаға һалынмаған. Был комплекслы ярҙам бер – ике айлыҡ яңы тыуған бәпестәрҙә патология табыу һәм уны ваҡытында дауалауға ҡайтып ҡала. Һөҙөмтәлә сабыйҙы ғәриплектән арлап ҡалырға мөмкин”.\nӨфөлә абилитация үҙәге күптән эшләп килә. Уның етәксеһе Фәйрүзә Латипова райондарҙа эшләйәсәк белгестәргә методик ярҙам күрһәтә.\nСабыйын дауаларға республика төбәктәренән килгән ғаиләләргә баш ҡалаға килергә, йәшәү урыны эҙләргә тура килә.\nКиләсәктә абилитация үҙәктәрен Нефтекама, Күмертау ҡалалары балалар поликлиникаларында асыу ҡаралған. әле ремонт эштәре бара, белгестәр уҡыу үткән.\nАвтор: Рәмилә Исмәғилева.\nБашҡортостанда ҡыҙамыҡ сирен йоҡтороусылар арта\n09:04, 22 авг\nНефтекама дауаханаһына балалар өсөн тренажерҙар килтерелде\n18:21, 21 авг\nБашҡортостанда осоусылар өсөн табиптар комиссияһы ойошторолдо\n12:26, 21 авг\nПрезидент Владимир Путин илдә һаулыҡ һаҡлау мәсьәләһенә етди иғтибар итергә ҡушты\n11:00, 21 авг\nМилли проекттар ғәмәлдә


«Мушкетер» Сафин донъя беренселегендә алтын миҙал яуланы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Мушкетер» Сафин донъя беренселегендә алтын миҙал яуланы\n16:22, 6 апреля 2012 Йәмғиәт\nӨфөлө Тимур Сафин юниорҙар араһында фехтование буйынса донъя беренселегендә алтын миҙал яуланы. Ярыштар Мәскәүҙә үтте.\nРапира буйынса беренселектең сирек финалы ярышында ул корей Ли Кван Хьюнды еңде — 15:13, ярымфиналда АҠШ спортсыһы Александр Массиалас менән көрәштә 15:10 иҫәбе менән еңеп сыҡты. Һуңғы уйында иһә Италиянан Даниэле Гароццоны 15:8 иҫәбе менән еңде.\nТеги: фехтование,рапира,донъя беренселеге


Мең төрлө аҙап кисереп... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Мең төрлө аҙап кисереп...\nМең төрлө аҙап кисереп... 10.04.2012 // Йәмғиәт\nУл ваҡытта Харис Йомағолов, Исхаҡ Рәхмәтуллиндар мөхәррирлегендә август айынан башлап “Башҡортостан хәбәрҙәре” сыға башлағайны. Шунан күп ваҡыт та үтмәне, Зариф Мозафари редакторлығында сыҡты.\n“Башҡортостан хәбәрҙәре” аҙна-ун көнгә бер күренеп ҡала, ҡайһы ваҡытта айына бер генә тапҡыр сыға. Шуның өҫтәүенә ул “төркөм” ҡорбаны булып йөрөй ине. Унан һуң бер аҙ ваҡыт Исмәғил Йәғәфәров етәкселегендә лә сығып алды.\n1920 йыл. Мин Стәрлетамаҡҡа килгәндә, “Башҡортостан хәбәрҙәре” З. Шәрҡи идараһында сыға. Рәхмәт Мусинский секретарлыҡ итә. Зариф Мозафари тигән бәндә лә ситтән генә ҡатышып йөрөй ине.\nКилгәс тә, “Башҡортостан хәбәрҙәре”нә яҙғылаштыра башланым. Яҙыусы көстәр әҙ, гәзиттең таралыуы насар, сәйәси тотороғо юҡ. Шуның менән бергә, уның сығыуы ла тәртипкә һалынмағайны. Мин ул ваҡытта Политуправлениела хеҙмәт итә инем.\n1920 йылдың октябрендә башҡорт ҡыҙыл ғәскәрҙәре өсөн “Ҡыҙыл Батыр” исемендәге бер гәзит сығара башланым. Шул уҡ рәттән “Башҡортостан хәбәрҙәре”нә лә яҙғылай инем. Минең гәзит “Башҡортостан хәбәрҙәре”нә конкурент булғанға күрәме, Зариф Мозафари ситтән тороп төрлө донос менән шөғөлләнә башланы. Ләкин ул оҙаҡҡа барманы: ул Башҡортостан мәркәзенән ҡыуылды.\n“Ҡыҙыл Батыр” 7 һанда сығып, Башвоенкомат янындағы Политуправление бөтөрөлөү сәбәпле, ябылды. Мин хеҙмәткәр (секретарь) булып, “Башҡортостан хәбәрҙәре” идараһына күстем, шул уҡ ваҡытта полиграфбүлектә мөдир һәм ғәскәри инем. Шул арала, 1921 йылдың башында ай ярымлыҡ ғәскәри командировкаға ебәрелдем. Шунан ҡайтҡансы, “Башҡортостан” гәзите туҡталған, З. Шәрҡи Стәрлетамаҡтан киткәйне.\nҠайтыу менән партия өлкә комитеты мине мөхәррир итеп ҡуйҙы. Мин килеп эшкә тотонғанда бер хеҙмәткәре лә, бер табаҡ ҡағыҙы ла, хатта ҡәләм-ҡараһы ла юҡ ине. Шулай, мөхәррир булып, бер аҙна самаһы гәзит артынан саптым. Ахырында заказ баҫтырыу өсөн килтерелгән Башнаркомпродтың 90 ботҡа яҡын ҡағыҙын алып, 1921 йылдың 18 февралендә “Ҡыҙыл Ҡурай” гәзитенең беренсе һаны сығарылды. Гәзиткә “Ҡыҙыл Ҡурай” исеме Башревком рәйесе Мансырев иптәш тарафынан бирелгәйне. Уның руссаһы ла Муравьев иптәш тарафынан “Красная Свирель” исемендә сығарылды.\n“Ҡыҙыл Ҡурай” исемендә биш һан сығарылғас, ул тағы ла “Башҡортостан хәбәрҙәре”нә әйләндерелде. Ул ваҡытта инде йәш яҙыусыларҙан Хәйҙәр Лотфи, Фәйзи Жданов иптәштәр килеп ҡатнашты. Шунан һуң “Башҡортостан хәбәрҙәре” аҙнаһына ике тапҡыр даими сыға башланы һәм яйға һалынды. Ул ваҡытта уның тиражы 5000-дән алып 8000 данаға саҡлы булып, ауылдарға бушлай таратыла ине. “НЭП” һуңында ла бер аҙ ваҡыт шулай буш таратыу дауам итте.\nУл ваҡытта редакцияла даими булһам да, унан тыш өс-дүрт урында эшләй инем. Хәйҙәр Лотфи комсомолдың өлкә комитетында, Фәйзи Ждан Госиздатта һәм РОСТа тарафынан сығарыла торған “Ҡыҙыл Йондоҙ” исемендәге стена гәзитен алып бара ине. Уның редакция урыны фактик Госиздат янында булһа ла, унда ултырып эшләүсе юҡ. Һәр кем, үҙ өйөндә кис материал әҙерләп, матбуғатҡа бирә ине лә көндөҙ бүтән эш артынан саба ине.\nШул уҡ миҙгелдә Төхфәт Йәнәби профсоветта “Эш таңы” гәзитен сығара башланы, женотдел — “Азат ҡатын”, комсомол обкомы — “Йәш йөрәк”, наркомзем “Кызыл сабанчы” тигән гәзиттәр сығара башланы. Быларҙың ғүмере оҙон булманы. 1921 йылдың аслығы килеп баҫыу менән, бер-бер артлы уның ас ҡорһағына кереп, юғалып бөттөләр.\nУл көндәрҙә “Башҡортостан хәбәрҙәре” башына иҫ киткес ауырлыҡтар килә: ҡыҙыулыҡтан яландар көйә, ямғырһыҙлыҡтан ашлыҡ, үлән, мал ҡырыла. Ҡала урамына астар килеп тула, бөтә хөкүмәт учреждениелары ла шул ҡурҡыныслы хәл аҫтында ҡала.\nАслыҡ... холера... ҡырылыш...\nСлужащийҙар менән эшселәргә ҡайһы ваҡытта паек бирелмәй. Улар ас... Матбағаларҙа хәрәкәт юҡ. Эшселәрҙең барыһына ла “ураҙа”, барыһы ла үҙенә ашарға эҙләй. Ләкин гәзит кәрәк. Шул аслыҡ фажиғәһен күрһәтеү, тревога һуғыу, ярҙам һорау өсөн гәзит кәрәк. Обком да шул заданиены бирә: “Гәзит!”, “Гәзит!” — ти. Нишләргә? Аптыраш!\nБашЦИК, Обком, Наркомпрод, Башсоюз... Шуларҙың барыһына ла берәр, икешәр ҡабат йөрөп сығаһың. Ҡалдыҡ-боҫтоҡ икмәк, колбаса, һөрһөгән балыҡ, еҫләнгән ит вә башҡаларҙы табып, туп-тура матбуғатҡа алып киләһең дә, эшселәр менән бергә тамаҡ туйҙырып, төндәр буйы гәзит йыйырға тотонаһың. Шунда яҙаһың, шунда йоҡлап алаһың. Гәзит өлгөргәс, уны машинаға урынлаштырып, алмашлап әйләндереп, баҫырға тотонаһың. Унда обком кешеләре лә булғылай, сөнки тамаҡ туйҙырып китергә кергеләйҙәр ине.\nШулай итеп, мең төрлө аҙаптар һуңында гәзит сыға. Уны үҙең күтәреп, экспедицияға илтеп бирәһең. Унан тағы ла гәзит өсөн ҡағыҙ күтәреп алып киләһең.\nАртабанғы һандары өсөн йәнә шул сабыуҙар, тағы шул мең төрлө аҙап.\nАслыҡ көндәрендә шул рәүешсә “Башҡортостан хәбәрҙәре” сығыуын дауам итеп килде. Аслыҡ һуңында (1922 йылдың яҙында) эштәр аҙ-маҙ юлға һалына башланы, ләкин, хөкүмәт һәм партия мәркәзе тейешле ярҙамды бирмәү арҡаһында, һаман да хөкүмәт органы булырлыҡ вазифаны үтәүҙән йыраҡ ине.\nБашҡортостан мәркәзе Өфө ҡалаһына күсеү миҙгелдәрендә гәзит идараһы тағы ла ике урындыҡ уртаһында ҡалды.\nСтәрленең аҫты-өҫкә килә, Стәрле менән Өфө араһында аттар, машиналар выжлап йөрөп тора.\nШул көндәрҙә беҙ ҙә әҙерләнәбеҙ.\nКитәләр... тейәләләр... китәләр... Бер мәлде бөтә хөкүмәт учреждениелары китеп бөткән, редакция тороп ҡалған... Унда барабыҙ, бында барабыҙ — беҙгә береһе лә иғтибар итмәй.\nХәйҙәр Лотфи менән һөйләшәбеҙ. Китергә аҡса юҡ, ат инде күптән юҡ. 100 ботлап ҡағыҙ, 40 ботлап редакция әйберҙәре бар. Хөкүмәт булмағас, гәзит сығарып булмай.\nУл ваҡыт наркомземдың һуңғы әйберҙәре оҙатыла. Шулар менән бергә, бер йөк автомобилендә наркомдарҙың кухаркалары китергә әҙерләнә ине.\nБеҙ ҡулыбыҙға шинелдәребеҙҙе тоттоҡ та, нисек тә булһа шуларға эләгеп, Өфөгә китергә булдыҡ. Шофер беҙҙе ултыртмай, ауыр була тип ҡыуалай. Беҙ уға аҙ-маҙ “төртөп”, наркомдарҙың тас, ҡомған, силәк, әрйәләре өҫтөнә кухаркалар менән бергә ултырып, йырлаша-йырлаша, Стәрлетамаҡтан сығып киттек.\nБәхетһеҙгә ел ҡаршы тигәндәй, ярты юлда ямғыр яуып, үҙебеҙҙең ултырған автомобилде үҙебеҙгә һөйрәп алып килергә тура килде.\nӨфөгә килгәс тә әле, ултырып килгәндең хаҡын сығарыу өсөн автомобилдән наркомдарҙың ауыр-ауыр һандыҡтарын, айыу баштарын, силәк-ҡомғандарын бушата-бушата алйып бөттөк.\nБына шулай итеп Ҙур Башҡортостандың мәркәзе булған Өфө ҡалаһына килеп йығылдыҡ. Ул ваҡытта партия һәм хөкүмәттең органы булараҡ, ваҡытлы рәүештә Ғәзим иптәш Ҡасимов редакцияһында “Урал” гәзите сығарыла ине. Ун-ун биш көндән һуң, обкомдан назначение алғас, “Урал” гәзитенең өҫтәлдәренә килеп ултырып, “Башҡортостан” гәзитен сығара башланыҡ. Бәләкәй Башҡортостандан, уның органы булған “Башҡортостан хәбәрҙәре” идараһынан, шинелдәрен күтәреп, ас ҡорһаҡ, яланғас ҡул менән Хәйҙәр Лотфи менән Юлтый ғына килде. Ҡулдарында бер киҫәк ҡағыҙ менән ҡәләмдәре лә юҡ ине, исмаһам.\n“Башҡортостан” гәзитенең торлаҡ минуттары шунан һуң ғына башланды. Шунан һуң ғына хөкүмәт органы үҙ төҫөн ала алды.\n(“Башҡортостан”, 1924 йыл, 22 август).


Йондоҙнамә 22-28 ноябрь » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Йондоҙнамә 22-28 ноябрь\nЯңылыҡтар архивы Йондоҙнамә 22-28 ноябрь\nДүшәмбе һәм шишәмбе бик яҡшы үтәсәк. Шулай ҙа аҙна барышында ҡатын-ҡыҙҙар менән һүҙгә, килешеүегеҙ ихтимал. Кесе йомала, ашығып, ҙур булмаған юғалтыу кисереүегеҙ бар.\nБуйҙаҡтар өсөн бик уңышлы осор. Йондоҙҙар был арала өйләнешеү, оҙайлы аралашыуҙар булдырыуға булышлыҡ итер. Яҡын арала эшегеҙҙе йәки вазифағыҙҙы алмаштырыуығыҙ ихтимал. Иң өмөтлө көндәрегеҙ – шаршамбы һәм йома.\nӘүҙемлегегеҙ мотлаҡ артыр. Ҙур эштәр башҡарыу теләге тыуыр. Тик ҡайһы ваҡыт үҙ мөмкинлектәрегеҙгә дөрөҫ баһа бирмәүегеҙ зыян килтерер. Сығымдарығыҙ күбәйер. Шаршамбыла иҫтәлекле ваҡиғалар булыр.\nАҙна аҙағына тиклем элек бирелгән йөкләмәләрҙе үтәүҙән бушай алмаҫһығыҙ. Көн һәм эш тәртибен теүәл һаҡлауығыҙ бик мөһим. Ҡатмарлы саҡтарҙа яҡшы белгән, таныш юлдарҙан барыу хәйерле.\nОсор көсөргәнешле килер. Буталсыҡ хәлдәр ҙә булыуы ихтимал. Йондоҙҙар был арала кешеләрҙе артыҡ өмөтләндерергә ҡушмай, аҙаҡ ауыр хәлдә ҡалыуығыҙ бар. Сығымдарығыҙға ҡарата иғтибарҙы кәметмәгеҙ.\nБөтә ваҡиғалар барышы тиҙәйер. Һеҙҙән һәр саҡ иғтибар һәм таһыллыҡ талап ителер. Шишәмбелә һис тә оҡшамаған кешеләр менән аралашырға тура килер, моғайын.\nЙыш арыуығыҙҙы һиҙә башларһығыҙ. Ниндәйҙер эштең һөҙөмтәләре һеҙ уйлағандан күпкә ҡайтышыраҡ булыуы ихтимал. Йомала етди һынау көтә.\nБыл арала тормошоғоҙҙан нимәлер китер. Быға ҡаршы булмағыҙ, шулай булырға тейештер. Йыш ҡына уйҙарығыҙ менән үткән ваҡиғаларға әйләнеп ҡайтырһығыҙ. Бындай саҡтарҙа элекке бурыстарҙы ҡайтарыу мөһим. Кешеләргә үпкә тотмағыҙ.\nАҙна барышында тормош һеҙҙе йыш ҡына һынап ҡарар. Иң тәү сиратта был аҡса һәм матди өлкәгә ҡағылыр, моғайын. Шәхси мөнәсәбәттәрҙә лә көсөргәнешлек һиҙелер. Шулай ҙа ҡайһы бер кире хәлдәрҙән бөтөнләй ҡотола алырһығыҙ.\nҺеҙҙе ҡатмарлы осор көтә. Был арала бурысҡа аҡса алыуҙан тыйылып тороғоҙ. Икенсе яҡтан, һеҙгә бурысын ҡайтарырға тейешле кешеләрҙе иҫкә төшөрөгөҙ. Кесе йомала ниндәйҙер юғалтыу кисерерһегеҙ, бәлки. Быға тыныс ҡарағыҙ.\nБарыһы ла һеҙ алдан уйлағанса барыр һымаҡ. Шишәмбеләге һөйләшеү кәйефегеҙҙе тағы ла күтәрергә тейеш. Йомала мөрәжәғәт иткән кешеләрҙе артыҡ өмөтләндермәгеҙ. Аҙаҡ һүҙегеҙҙә тороу ауыр буласаҡ.\nКөсөргәнешле осор. Һеҙҙең тирәлә шишәмбе һәм кесе йомала мөһим ваҡиғалар көтөлә. Уларға әҙер булығыҙ. Дөйөм тотороҡлоҡто һаҡлар өсөн ниндәйҙер юғалтыу менән ризалашырға ла тура килер, бәлки.


Уңайһыҙ булһа ла, фәҡирлек хаҡында һөйләшәйек. Ни өсөн осон-осҡа ялғап йәшәүселәр һаны кәмемәй?\n31 Июль 2019, 10:59\nРәсәйҙә уларҙы “фәҡирҙәр”, “ярлылар” тип түгел, әҙәпле генә итеп, “айлыҡ килеме Хөкүмәт тарафынан билдәләнгән йәшәү минимумынан түбән аҡса алыусы граждандар” тип йөрөтәләр. Бөгөнгә йәшәү минимумы 10753 һум тәшкил итә. Рәсми мәғлүмәттәргә ҡарағанда, аҙ тәьмин ителгәндәр 2018 йыл башына – 20,4 миллион (Рәсәйҙә йәшәүселәрҙең 13,9 проценты), ә быйыл 20,9 миллион (14,3 процент) тәшкил итә. Күреп тораһығыҙ, 500 меңгә артҡандар.\nХөкүмәт: “Түләүҙәрҙе арттырабыҙ, фәҡирҙәр һаны кәмергә тейеш”, – ти. Халыҡ: “Беҙгә аҙ түләйҙәр, аслы-туҡлы йәшәйбеҙ, кейем-һалым һирәк алабыҙ”, – тип зарлана.\nХөкүмәт, халыҡтың күҙгә күренмәгән табышы күп, төрлө баҙарҙарҙа сауҙа итәләр, шым ғына иҙән йыуалар, йәй буйы еләк-емеш йыйып һаталар һәм башҡа юлдар менән йәшәү юлын табалар, тип аҡланырға тырыша. Нимә генә булмаһын, Рәсәй фәҡирлектән ҡотолорға тейеш.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың Май указдарына ярашлы, төп дәүләт маҡсаттарының береһе – 2024 йылға тиклем фәҡирлек кимәлен ике тапҡыр кәметеү бурысы тора. Хәҙерге Хөкүмәт Президент күрһәтмәһен үтәй алырмы, фәҡирлекте 6,6 процентҡа тиклем кәметерме?\n2019 йыл аҙағына, Хөкүмәт планына ярашлы, аҙ тәьмин ителгәндәр 12 процентҡа тиклем кәмергә тейеш. Ләкин Иҫәп палатаһы һәм иҡтисадсылар был һандарҙы шик аҫтына ҡуя һәм, киреһенсә, килемдәрҙең артабан да кәмеүен фаразлай.\nЙыл бөтөргә 5 ай ҡалды. Оҙаҡламай белербеҙ.


Һаулығыбыҙ үҙебеҙгә бәйле\nЙыл һайын майҙың өсөнсө йәкшәмбеһендә бөтә донъяла Халыҡ-ара СПИД-тан вафат булғандарҙы иҫкә алыу көнө билдәләнә.\nЙыл һайын майҙың өсөнсө йәкшәмбеһендә бөтә донъяла Халыҡ-ара СПИД-тан вафат булғандарҙы иҫкә алыу көнө билдәләнә. Был дата эпидемия алып киткән кешеләрҙе хәтерләү, ВИЧ-инфекцияһын йөрөткәндәргә ярҙам итеү һәм был проблемаға йәмғиәт иғтибарын йәлеп итеү маҡсатында үткәрелә.\nЙыл башынан республикала ВИЧ-инфекциялы 913 кеше асыҡланды, шуның 557-һе - ир-егет, 356-һы - ҡатын-ҡыҙ. Вирус йөрөткән 194 ауырлы ҡатын теркәлгән. Инфекциялы әсәйҙәрҙән 152 бала тыуған. Диспансер күҙәтеүҙә бөтәһе 20410 кеше иҫәпләнә, шул иҫәптән 12506 - ир-егет, 7904 - ҡатын-ҡыҙ.\nРайон-ҡала буйынса диспансер иҫәптә 503 пациент. Йыл башынан 20 кеше иҫәпкә ҡуйылған, 6-һы вафат булған. Инфекцияның таралыу юлдарынан енси юл өҫтөнлөк итә - 71 процент, ҡан тамыры аша - 27 процент, әсәнән балаға күсеү юлы менән - 0,93 процент.\nХалыҡ-ара СПИД-тан вафат булғандарҙы иҫкә алыу көнө ВИЧ-инфекцияһынан һаҡланыу өсөн ябай ғына талаптарҙы үтәү мөһимлеген иҫкәртә. Сир иртә асыҡланған һәм ваҡытында дауаланған осраҡта ғына кеше эшләй, ғаилә ҡора һәм сәләмәт бала таба ала.\nВИЧ күптән инде “хәүеф төркөмө”ндәгеләр ауырыуы булыуҙан туҡтаны. Бөгөн социаль статус та, йәш тә, кешенең тышҡы ҡиәфәте лә уның инфекция йөрөтмәүе тураһында һөйләй алмай. Уны йоҡтормаҫ өсөн осраҡлы енси бәйләнештәрҙән, наркотиктарҙан баш тартыу, сәләмәт тормош алып барыу мөһим. Шулай уҡ уға ҡаршы көрәштә сирҙе ваҡытында диагностикалау ҙур роль уйнай.\nӘгәр ҙә һеҙҙә шик барлыҡҡа килһә, тикшерелеү, дауаланыу, консультация кәрәк булһа, үҙәк район дауаханаһы өлкәндәр поликлиникаһына 102-се кабинетҡа (телефоны: 5-34-15) йәки республика СПИД-ҡа ҡаршы көрәш һәм йоғошло ауырыуҙарҙы иҫкәртеү буйынса үҙәккә (Өфө ҡалаһы, Һөнәрселәр урамы, 18, “Ышаныс телефоны”: (347) 250-04-72, сайты: www.ufaaids.bashmed.ru) мөрәжәғәт итегеҙ.